Хаос дәуірінде маңыздыны маңызсыздан ажырату — жай ғана дағды емес, ол — өмір сүру өнері. Өмірдің сапасын «жоқ» деп айту арқылы қалай арттыруға болады?
Шуылға толы әлем: Біз неге бәріне үлгергіміз келеді?
Біз «көбірек, тезірек, жақсырақ» деген ұрандардың құрбанына айналған заманда өмір сүріп жатырмыз. Әлеуметтік желілер, үзіліссіз келетін хаттар мен бітпейтін жиналыстар назарымызды ұсақ-түйекке шашыратып жіберді. Грег МакКеонның айтуынша, қазіргі адамның басты проблемасы — ақпараттың аздығы емес, таңдаудың тым көптігі. Шынымен де, осының бәрі бізге шынымен керек пе?
Біз барлық мүмкіндікті уысымызда ұстап қалғымыз келеді, бірақ нәтижесінде ешқайсысына терең бойлай алмаймыз. Бұл — «барлығына иә» деп айтудың ащы зардабы. Біз өз еркімізбен емес, қоғамның сұранысымен өмір сүре бастағанымызды байқамай қаламыз. Ендеше, осы айналымнан қалай шығуға болады?
«Иә» деген бір ауыз сөздің ащы құны
Грег МакКеонның өмірін астан-кестен еткен бір сәт болды. Қызы дүниеге келген күні ол ауруханада жаңа туған шақалағының қасында болудың орнына, клиентпен кездесуге кетті. Ол сол сәтте: «Мен кәсіби маман ретінде жақсы әсер қалдыруым керек» деп ойлаған еді. Бірақ кездесу аяқталған соң, клиенттің таңғала қарап: «Біз бұл мәселені кейін де талқылай алар едік қой, сенің қызың туылды емес пе?» — деген сөзі суық душтай әсер етті.
«Егер өміріңіздің басымдықтарын өзіңіз белгілемесеңіз, оны сіз үшін басқа біреу жасайды», — деп жазады автор өзінің «Эссенциализм» кітабында. Бұл оқиға Грегке ең маңызды сәттерді құрбан етудің орнын толтыру мүмкін еместігін түсіндірді. Ол сол күні өзіне үлкен уәде берді: бұдан былай тек ең маңызды дүниелерге ғана орын беремін.
Таңдау еркіндігі: Сіз құрбан емессіз
Көбінесе біз: «Мен мұны істеуге мәжбүрмін» деп шағымданамыз. Бірақ эссенциалист бұл сөзді «Мен мұны істеуді таңдаймын» деп ауыстырады. Таңдау жасау — бұл біздің басты күшіміз. Егер біз таңдау жасаудан бас тартсақ, біз жай ғана басқалардың жоспарының бір бөлшегіне айналамыз. Өз өміріңіздің тізгінін өзгенің қолына ұстатып қоюға дайынсыз ба?
Автордың айтуынша, біз таңдау мүмкіндігін «зат» ретінде қарастырмауымыз керек. Таңдау — бұл әрекет. Сіздің уақытыңыз — сіздің ең басты капиталыңыз. Оны кімге және неге жұмсайтыныңызды тек сіз ғана шешесіз, сондықтан бұл жауапкершілікті ешкімге жүктемеңіз.
Табыстың парадоксы: Неге жетістік бізді жолдан тайдырады?
Табыс парадоксы — бұл адам белгілі бір мақсатқа жеткенде, оған жүздеген жаңа мүмкіндіктер мен ұсыныстардың ағылуы. Бұл мүмкіндіктер адамның назарын алғашқы табысқа алып келген негізгі істен алшақтатады. Қызық, иә? Жетістікке жеткен сайын, біз сол жетістіктің негізін жоғалта бастаймыз.
Біз жетістікке жеткен сайын «бәрін істей аламын» деген иллюзияға түсеміз. Нәтижесінде, біз өз күшімізді жан-жаққа шашыратып, сапалы нәтиже беруден қаламыз. Эссенциализм — бұл көп нәрсе істеп үлгеру емес, тек дұрыс нәрселерді ғана істеу. Өзіңізге сұрақ қойыңыз: Сіз алға қарай бір метр жылжып жатырсыз ба, әлде он бағытта бір миллиметрден бе?
90 пайыз ережесі: Тек «кереметке» ғана орын қалдыру
Егер сізге бір мүмкіндік ұсынылса, оны 0-ден 100-ге дейінгі шкаламен бағалап көріңіз. Егер балл 90-нан төмен болса, онда ол — автоматты түрде «ЖОҚ». Бұл қатал естілуі мүмкін, бірақ бұл — өміріңізді ортанқол істерден тазартудың жалғыз жолы.
Егер ол нақ «иә» болмаса, онда ол міндетті түрде «жоқ» болуы тиіс. Біз 60-70 пайыздық істерге келісім бере отырып, 100 пайыздық мүмкіндіктерге есігімізді жауып тастаймыз. Өз өміріңізді «жақсы» дүниелерден тазартыңыз, сонда ғана «керемет» дүниелерге орын босайды.
Бас тарту өнері: Қарым-қатынасты бұзбай «жоқ» деу
Көптеген адамдар «жоқ» деуден қорқады, өйткені басқаларды ренжітіп алудан сескенеді. Алайда Грег МакКеон мынадай сыпайы сценарийлерді ұсынады:
- «Менің қазіргі басымдықтарым бұған мүмкіндік бермейді»;
- «Мен сізге көмектесе алмаймын, бірақ мына ресурсты қарап көріңіз»;
- «Иә, мен мұны істей аламын, бірақ ол үшін қазіргі маңызды жобамды кейінге қалдыруым керек. Сіз соны қалайсыз ба?».
Есіңізде болсын: сіз адамға емес, оның өтінішіне «жоқ» деп жатырсыз. Қысқа мерзімді ыңғайсыздық ұзақ мерзімді өкініштен әлдеқайда жақсы. Адамдар сіздің шекараңызды білгенде, сізге көбірек құрметпен қарай бастайды.
Таза парақ: Түпкілікті бас тартудың психологиясы
Психологияда Sunk-cost bias (жіберілген шығындар қателігі) деген түсінік бар. Біз бір іске уақыт пен энергия жұмсаған соң, ол нәтиже бермесе де, оны тастай алмаймыз. Бізге жұмсалған еңбегіміз өкінішті болып көрінеді.
Грег былай сұрақ қоюды ұсынады: «Егер мен бұл жобаны әлі бастамаған болсам, оны бастау үшін қанша күш жұмсар едім?». Егер жауап «нөл» болса, онда бұл істі дереу тоқтату керек. Өткен шығындарды емес, болашақ мүмкіндіктерді ойлаңыз. Өткеннің жүгі болашағыңызға кедергі болмасын.
Амазон алқабындағы сабақ: Қарапайымдылықтың күші
Өзінің жаңа «Effortless» кітабында Грег күрделі мәселелердің әрқашан күрделі шешімі болмайтынын айтады. Ол Амазон ормандарындағы зерттеушілердің қалай адасқанын мысалға келтіреді. Олар тым көп жабдық пен картаға сенген, бірақ жергілікті тұрғындар тек өзеннің ағысына қарап-ақ жол табады. Маңыздысы — бағытты көре білу.
Біз кейде жұмысты қиындату арқылы оның «маңыздылығын» арттырғымыз келеді. Бірақ нағыз шеберлік — қиынды жеңілге айналдыруда. Егер бір іс тым ауыр болып көрінсе, өзіңізден сұраңыз: «Мұны қалай жеңілдетуге болады?». Мүмкін, шешім сіз ойлағаннан да қарапайым шығар?
Effortless: Қиын жұмысты қалай жеңілдетуге болады?
Жұмыс міндетті түрде қиын болуы керек деген түсінік — қате. Біз «күш салу» мен «нәтиже» арасындағы байланысты тым асыра бағалаймыз. Егер сіз шаршасаңыз, сіздің шешім қабылдау қабілетіңіз төмендейді. Ендеше, неге біз демалысты күнә ретінде көреміз?
Грег «күш жұмсамайтын күйге» (Effortless state) енуді ұсынады. Бұл — демалыс пен жұмыс арасындағы теңгерімді сақтау. Жұмысты бастамас бұрын, оның соңғы нүктесін анықтап алыңыз. Бітпейтін жетілдіру (perfectionism) — эссенциалистің жауы. Жақсы жасалған жұмыс — мінсіз жасалмаған, бірақ аяқталған жұмыс.
Күнделікті аудит: 10 минуттық тазалау жаттығуы
Күн сайын кешке 10 минут уақытыңызды бөліп, өткен күніңізге сараптама жасаңыз. Мына сұрақтарға шынайы жауап беріңіз:
- Бүгін менің назарымды ең көп не ұрлады?
- Бүгін жасаған істерімнің қайсысы ертең мүлдем маңызды болмайды?
- Ертеңгі күнге тек 3 маңызды істі қалай қалдыра аламын?
Бұл жаттығу сіздің санаңызды маңызсыз ақпараттан тазартып, келесі күнге фокус жасауға көмектеседі. Санаңызды қоқыстан тазартыңыз, сонда ғана анық көре бастайсыз.
Ұйқы – эссенциалистің басты активі
Біз ұйқыны «уақытты босқа өткізу» деп қараймыз. Бірақ Грег МакКеон үшін ұйқы — бұл мидың ең жоғары өнімділікке дайындығы. Ұйқысыз қалған адам — маңыздыны маңызсыздан ажырата алмайтын мас адаммен тең. Өз активіңізді қорғаңыз.
«Priority — басымдық сөзі 1400 жылдары ағылшын тіліне енгенде, ол тек жекеше түрде болды. Ол келесі бес жүз жыл бойы жекеше болып қалды», — дейді автор. Бізде бір ғана басымдық болуы керек, ал оны дұрыс таңдау үшін сергек ми қажет. Бір уақытта он басымдық болса — демек, сізде ешқандай басымдық жоқ.
Буфер құру: Күтпеген жағдайларға дайындық
Кез келген жобаға немесе кездесуге бөлетін уақытыңызға 50% қосымша резерв қосыңыз. Егер жолға 30 минут кетсе, 45 минут бұрын шығыңыз. Бұл — «буфер» деп аталады. Ол сізді күйзелістен қорғайды.
Эссенциалист әрқашан «қара күнге» немесе «күтпеген мүмкіндікке» ресурс сақтап қояды. Бұл сізді стресстен қорғайды және өмірдің ағысына бейімделуге көмектеседі. Уақытты тығыз жоспарлау — бұл өзіңізді тұзаққа түсіру.
Бәрін жасауға тырысқанда не жоғалттық?
Грег бір уақытта 10 жобаны бастаған кәсіпкер туралы айтады. Ол күніне 16 сағат жұмыс істеді, бірақ бір жылдан кейін бірде-бір жобасы аяқталмады. Ол барлық бағытта 1 миллиметр ғана ілгеріледі. Шығын көп, нәтиже нөл.
Грег оған 9 жобаны тоқтатып, тек біреуіне ғана күш салуды ұсынды. Нәтижесінде, үш айдан кейін ол жоба миллиондаған табыс әкелді. Энергияны 360 градусқа емес, 1 градусқа 100 пайыз жұмсау — табыстың құпиясы.
Аз, бірақ сапалы: Бүгін неден бас тартасыз?
Эссенциализм — бұл бір реттік әрекет емес, бұл — өмір бойғы тәртіп. Ол сізді бақыттырақ, еркінірек және өнімдірек етеді. Біздің базадағы «Эссенциализм» кітабы сізге осы жолдағы алғашқы қадамды жасауға көмектеседі.
Дәл қазір өзіңізден сұраңыз: «Егер мен бүгін тек бір ғана істі істей алсам, ол не болар еді?». Соны істеңіз де, қалғанын өшіріп тастаңыз. Аз сөйлеңіз, аз уәде беріңіз, бірақ сапалы өмір сүріңіз. Сіздің өміріңіз — сіздің таңдауыңыз!
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру