Әлемге әйгілі психолог Бекки Кеннедидің тәрбиеге деген жаңашыл көзқарасы мен оның қазақ тіліндегі «Жаны жақсы» атты бестселлері туралы терең талдау.
Кіріспе: Заманауи ата-аналардың «құтқарушысы»
Бүгінгі таңда бала тәрбиесі туралы ақпарат көп болғанымен, ата-аналардың шаршауы мен өзін кінәлі сезінуі азаймай тұр. Осы тұста әлемдік психология сахнасына доктор Бекки Кеннеди (Dr. Becky) шығып, тәрбие туралы ескі түсініктің астаң-кестеңін шығарды. Ол баланы жазалауға немесе оның мінез-құлқын механикалық түрде өзгертуге емес, ата-ананың ішкі күйін реттеуге шақырады.
«Жаны жақсы» концепциясының құдіреті
Елестетіп көріңізші: дүкенде айқайлап, жерге жатып алған бала мен оған қарап ұялып тұрған ана. Көпшілігіміз «бұл бала ерке немесе тәрбиесіз» деп ойлаймыз. Бірақ Бекки Кеннеди мүлдем басқа ракурсты ұсынады. Оның айтуынша, кез келген адамның, тіпті ең қиын мінезді баланың да «жаны жақсы». Бұл – оның бүкіл ілімінің өзегі.
Forbes: Неге «ештеңе істемеу» мансапты өсіреді?
Жақында Forbes журналында жарық көрген мақалада доктор Беккидің қызықты бір ойы айтылды. Ол мансаптық өсу үшін кейде «ештеңе істемеудің» (doing nothing) маңызын түсіндірді. Бұл – тоқтап, ой жинақтаудың, ішкі ресурсты қалпына келтірудің тәсілі. Ата-ана болу да – үлкен жұмыс, сондықтан үнемі әрекет етуден гөрі, тыныштық сақтаудың маңызы зор екенін ол өз тәжірибесімен дәлелдеп келеді.
Репарация – қарым-қатынастың алтын көпірі
Репарация – бұл Бекки Кеннедидің TED Radio Hour және NPR сұхбаттарында жиі айтатын басты термині. Бұл – қателік жасағаннан кейін (балаға айқайлау, ашулану) қарым-қатынасты қайта қалпына келтіру өнері. Доктор Беккидің айтуынша, идеалды ата-ана болу мүмкін емес, бірақ қателікті түзетуші ата-ана болу кез келген адамның қолынан келеді.
Мінсіздіктен бас тарту: Доктор Беккидің өмірбаяны
Бекки Кеннеди – Колумбия университетінің клиникалық психология бойынша Ph.D. дәрежесін алған маман. Ол – үш баланың анасы. Оның танымалдылығы Instagram-дағы қысқа, нұсқа және шынайы видеоларынан басталды. Ол өзін мінсіз психолог ретінде емес, өзі де қателесетін, бірақ соны түзеуге тырысатын тірі адам ретінде көрсете білді.
Заманауи әкелер және «The Atlantic» талдауы
«The Atlantic» басылымы доктор Беккидің ықпалымен қазіргі әкелердің рөлі қалай өзгеріп жатқаны туралы жазды. Бұрынғыдай тек ақша табушы емес, баланың эмоциясына қанық, онымен терең байланыс орнататын әкелер бейнесі қалыптасып келеді. Бекки әкелердің отбасындағы орнын жаңаша түсінуге көмектесетін практикалық кеңестер береді.
Балаларға арналған дебюттік кітап
Publishers Weekly хабарлағандай, доктор Бекки тек ата-аналарға ғана емес, балаларға да тікелей үндеу тастады. Оның жаңадан жарық көрген суретті кітабы балаларға өз эмоцияларын түсінуге және «мен жаман емеспін, менің тек сезімдерім күшті» деген ойды сіңіруге бағытталған.
«Жаны жақсы» кітабы несімен құнды?
Біздің базамыздағы «Жаны жақсы» кітабы – бұл жай ғана тәрбие құралы емес, бұл ата-ананың өзіне деген мейірімін оятатын еңбек. Кітапта баланың қыңырлығы, ұйқыға жатқызу, тамақ ішкізу секілді күнделікті мәселелердің психологиялық шешімі өте қарапайым тілмен жазылған. Ол «неге?» деген сұраққа жауап бере отырып, «қалай?» деген сұрақтың шешімін ұсынады.
Екі шындық қатар өмір сүре алады
Доктор Беккидің ең танымал әдістерінің бірі – «Екі шындық» (Two Things Can Be True). Мысалы, «Сен қазір ашулысың және мен сені жақсы көремін». Бұл қағида баланың сезімін жоққа шығармай, оны қабылдауға үйретеді. Бұл әдісті қолдану ата-ана мен бала арасындағы сенімді нығайтады.
Отбасы құндылықтары және дәстүр
Бекки Кеннеди отбасындағы ашықтықты жоғары қояды. Оның айтуынша, баланың алдында қателігіңді мойындау – сенің әлсіздігің емес, керісінше, күштілігің. Ол отбасылық құндылықтарды тек ережелер жиынтығы емес, бірін-бірі түсіну процесі ретінде қарастырады.
Ықпалды тұлғалардың бағасы
Оны Time журналы «Ата-аналардың сыбырлаушысы» (The Parenting Whisperer) деп атады. Көптеген әлемдік жұлдыздар мен психологтар Беккидің әдісін «эмпатияға негізделген ең тиімді жүйе» деп таныды. Оның тәсілдері тіпті корпоративтік басқару мен лидерлік дағдыларда да қолданыла бастады.
Неге бұл кітапты дәл қазір оқу керек?
Статистика бойынша, қазіргі балалардың эмоционалдық жүктемесі алдыңғы буыннан бірнеше есе көп. «Жаны жақсы» кітабы ата-анаға сол жүктемені жеңілдетуге көмектеседі. Бұл кітап – балаға ғана емес, сіздің ішкі «балаңызға» да берілетін ең үлкен сыйлық.
Доктор Беккидің кеңесі: Алғашқы қадам
Егер сіз балаңызбен қарым-қатынасты бүгін жақсартқыңыз келсе, оған жай ғана: «Мен сенің қазір не сезініп тұрғаныңды түсінуге тырысамын» деп айтыңыз. Бұл сиқырлы сөз емес, бұл – байланыстың бастауы.
Қорытынды: Тәрбие – бұл өзгеріс
Доктор Бекки Кеннеди бізге тәрбие балаға әсер ету емес, баламен бірге өсу екенін үйретті. «Жаны жақсы» кітабын оқу арқылы сіз тек балаңызды емес, өзіңізді де жаңа қырынан танисыз. Бүгіннен бастап балаңыздың әрекетінен кінә іздемей, оның жақсы жанын көруге тырысыңыз. [LINK url="https://kzcourse.kz/book/good-inside"]«Жаны жақсы» кітабын біздің каталогтан таба аласыз.[/LINK]
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру