Мен колледж жылдарын Лос-Анджелестегі жақсы қонақүйде көлік тұрақшысы (valet) болып жұмыс істеумен өткіздім. Жиі келетін қонақтардың бірі технология саласының басшысы болатын. Ол данышпан еді, 20 жасында Wi-Fi роутерлерінің негізгі компонентін жобалап, патенттеген. Ол бірнеше компания құрып, оларды сатқан. Ол өте табысты болды. Сонымен қатар, оның ақшамен қарым-қатынасын мен сенімсіздік пен балалық ақымақтықтың қоспасы деп сипаттар едім. Ол қалыңдығы бірнеше дюйм болатын жүз долларлық купюралар бумасын алып жүретін. Оны көргісі келетіндердің бәріне және көргісі келмейтіндерге де көрсететін. Ол өзінің байлығымен ашық және дауыстап мақтанатын, көбінесе мас күйінде және еш себепсіз.

Бір күні ол менің әріптестерімнің біріне бірнеше мың доллар қолма-қол ақша ұстатып: «Көшенің төменгі жағындағы зергерлік дүкенге бар да, маған бірнеше 1000 долларлық алтын монета әкел», — деді. Бір сағаттан соң, қолдарында алтын монеталары бар технологиялық басшы мен оның достары Тынық мұхитына қарайтын айлаққа жиналды. Содан кейін олар монеталарды теңізге лақтыра бастады, оларды тастар сияқты су бетімен сырғытып, кімдікі алысқа барғанын дауласып, қарқылдап күлді. Жай ғана ермек үшін. Бірнеше күннен кейін ол қонақүй мейрамханасындағы шамды сындырып алды. Менеджер оған бұл шамның 500 доллар тұратынын және оны төлеу керектігін айтты. «Саған бес жүз доллар керек пе?» — деп сұрады басшы таңдана, қалтасынан бір бума ақшаны шығарып, менеджерге ұстатып жатып. «Міне, саған бес мың доллар. Енді көзіме көрінбе. Және маған ешқашан бұлай тіл тигізуші болма». Сіз бұл мінез-құлық қанша уақытқа созылуы мүмкін деп ойлайтын шығарсыз, жауап — «ұзақ емес». Мен жылдар өткен соң оның банкрот болғанын білдім.

Менің сүйікті Wikipedia мақалам былай басталады: «Рональд Джеймс Рид американдық филантроп, инвестор, еден жуушы және жанармай құю бекетінің қызметкері болған». Рональд Рид ауылдық Вермонтта дүниеге келген. Ол өз отбасында орта мектепті бітірген алғашқы адам болды, бұл оның күн сайын кампусқа автостоппен барғанын ескерсек, одан да таңқаларлық. Рональд Ридті танитындар үшін айта кетерлік басқа ештеңе жоқ еді. Оның өмірі өте қарапайым өтті. Рид 25 жыл бойы жанармай құю бекетінде көлік жөндеді және 17 жыл бойы JCPenney дүкенінде еден жуды. Ол 38 жасында 12 000 долларға екі бөлмелі үй сатып алып, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 50 жасында жесір қалып, қайта үйленбеді. Досы оның негізгі хоббиі отын жару болғанын еске алады. Рид 2014 жылы 92 жасында қайтыс болды. Міне, сол кезде қарапайым ауылдық еден жуушы халықаралық жаңалықтардың тақырыбына айналды. 2014 жылы 2 813 503 америкалық қайтыс болды. Олардың 4000-нан азының ғана өмірден өткен кездегі таза байлығы 8 миллион доллардан асқан. Рональд Рид солардың бірі болды. Өсиетінде бұрынғы еден жуушы өгей балаларына 2 миллион доллар, ал жергілікті аурухана мен кітапханаға 6 миллион доллардан астам қаражат қалдырды. Ридті білетіндер аң-таң болды. Ол мұнша ақшаны қайдан алды? Сөйтсе, ешқандай құпия жоқ екен. Лотерея ұтып алмаған, мұра қалмаған. Рид қолынан келгенше аз-маз ақша жинап, оны ірі компаниялардың (blue chip) акцияларына салған. Содан кейін ол ондаған жылдар бойы күткен, ал кішкентай жинақтар күрделі пайыз арқылы 8 миллион доллардан астам қаржыға айналған. Бар болғаны сол. Еден жуушыдан филантропқа дейін.

Рональд Рид қайтыс болардан бірнеше ай бұрын Ричард есімді тағы бір адам жаңалықтарда болды. Ричард Фусконе Рональд Ридке мүлдем қарама-қайшы адам еді. Гарвардта білім алған, MBA дәрежесі бар Merrill Lynch басшысы Фусконе қаржы саласындағы мансабының сәтті болғаны сонша, 40 жасында филантроп болу үшін зейнетке шықты. Merrill-дің бұрынғы бас директоры Дэвид Команский Фусконенің «іскерлік қабілетін, көшбасшылық дағдыларын, салиқалы пайымдауын және жеке адалдығын» мақтаған.¹ Crain's бизнес журналы оны бір кездері табысты кәсіпкерлердің «40 жасқа дейінгі 40» тізіміне қосқан.² Бірақ содан кейін — алтын монеталарды лақтырған технологиялық басшы сияқты — бәрі қирады. 2000-шы жылдардың ортасында Фусконе Коннектикут штатындағы Гринвичтегі 18 000 шаршы футтық үйін кеңейту үшін көп қарыз алды. Үйде 11 жуынатын бөлме, екі лифт, екі бассейн, жеті гараж болды және оны күтіп ұстау айына 90 000 доллардан астам тұратын. Содан кейін 2008 жылғы қаржы дағдарысы соққы берді. Дағдарыс іс жүзінде барлық адамдардың қаржысына зиян тигізді. Бірақ ол Фусконенің қаржысын күлге айналдырғандай болды. Жоғары қарыз бен өтімсіз активтер оны банкротқа ұшыратты. «Қазіргі уақытта менде кіріс жоқ», — деді ол 2008 жылы банкроттық жөніндегі судьяға. Алдымен оның Палм-Бичтегі үйі тәркіленді. 2014 жылы кезек Гринвичтегі зәулім үйге келді. Рональд Рид өз байлығын қайырымдылыққа қалдырудан бес ай бұрын, Ричард Фусконенің үйі — қонақтар «үйдің жабық бассейнінің үстіндегі мөлдір жабындыда тамақтанып, билегеннің қызығын» еске алатын жер — сақтандыру компаниясы бағалаған құнынан 75%-ға арзан бағаға тәркілеу аукционында сатылды.³