Бес жыл бұрын менің терапиялық кабинетіме кейде бір серіктес: «Мен сені жақсы көремін, бірақ саған ғашық емеспін», - деп мойындағаннан кейін жұптар келетін. Бастапқыда мен таң қалдым; бұл сөз тіркесі Нью-Йорктегі сәнді ситком кейіпкеріне тән сияқты көрінетін. Алайда шынайы адамдар оны қарым-қатынастарында болып жатқан терең жағдайды сипаттау үшін қолданды. Қалайша біреу жақсы көре тұра, ғашық болмауы мүмкін?

Бұл жұптар бір-бірін ең жақын достар ретінде сипаттайтын немесе қарым-қатынастары аға мен қарындас сияқты екенін айтатын, бірақ олардың көпшілігі әлі де жыныстық қатынаста болатын. Негізінде, серіктестік құмарлықпен емес, жолдастықпен анықталатын болған және бұл енді жеткіліксіз еді. Уақыт өте келе, көбірек жұптар осы мәселеге шағымдана бастады. Барлығы бірдей «Мен сені жақсы көремін, бірақ саған ғашық емеспін» деген тіркесті өздігінен қолданбаса да, барлығы осы сезімдерді мойындады. Бұл жұптар үшін дилемма әсіресе ауыр болды: ғашық болмай қалған адам әлі де серігін қатты ойлайтын және оны ренжіткісі келмейтін, бірақ олар қарым-қатынасты аяқтағысы келетін.

Ник пен Анна сияқты жұптармен бетпе-бет келгенде, мен кәсіби әдебиетке жүгіндім, бірақ онда бір-бірін ұнатпайтын немесе тіпті жек көретін жұптар туралы ақпарат басым болды, ал маған бір-бірін жеткілікті сүймейтін жұптар туралы білу керек еді. Оның үстіне, мен бұл мәселе қаншалықты кең таралғаны туралы ешқандай зерттеу, оның неге қазір болып жатқаны туралы теориялар немесе ұсынылған емдеу бағдарламасын таба алмадым. Бір ғана шешім болды: мен бұл олқылықты өзім толтыруым керек еді.

Мен көмек сұрап келген барлық жұптардан бірінші сессиядан кейін сауалнама толтыруды сұрайтын зерттеу жобасын бастадым. Оларға кеңес алуға келуі мүмкін жалпы мәселелердің тізімі берілді. Нәтижелер таңқаларлық болды: 47 пайызы «құмарлықтың кеткеніне» шағымданды, ал 43 пайызы «Мен серігімді жақсы көремін, бірақ енді ғашық емеспін/Серігім мені енді сүймейді» деді. Көмек сұраудың дәстүрлі себептері әлдеқайда төмен болды: ақша мәселелері 24 пайыз, көзге шөп салу 21 пайыз; балаларды қалай тәрбиелеу керектігі туралы пікір қайшылықтары 19 пайыз және бақылаудан шыққан ұрыс-керіс 15 пайызды құрады. Жұптардан ең көп күйзеліс тудыратын мәселені таңдау сұралғанда, «Мен серігімді жақсы көремін, бірақ енді ғашық емеспін/Серігім мені енді сүймейді» деген жауап 24 пайызбен үшінші орынға шықты, бұл «бір-бірінің көзқарасын түсіну қиындығы» (26 пайыз) және «тым көп дауласу» (25 пайыз) көрсеткіштеріне өте жақын болды.

Зерттеу сонымен қатар менің терапиялық кабинетіме келген «Мен сені жақсы көремін, бірақ...» (ILYB) клиенттерінен байқаған нәрсені растады: бұл опцияны белгілеген адамдар «біз тым көп дауласамыз» дегенді сирек белгілейді және бейтарап «біз бір-біріміздің көзқарасымызды түсінуге қиналамыз» дегенді жиі таңдайды. Анна дау-дамайды ұнатпайтын: «Менің ата-анам күні бойы бір-біріне айқайлайтын, мен балаларыма мұндайды ешқашан көрсетпеймін деп ант бергенмін». Егер жағдай ушығып кетсе, ол жай ғана кетіп қалатын. Ал Ник өте кішіпейіл және оның жағдайын түсінуге бейім болғаны сонша, кез келген келіспеушіліктен өзін тежейтін: «Аннаның ұйықтауға ерте жатпағанын қалаймын. Мен кеш келемін және үйде жалғыз аяқтың ұшымен жүруге мәжбүрмін, бірақ бұл оның кінәсі емес, өйткені сағат оннан кейін ол ояу отыра алмайды». Шын мәнінде, екеуінің де бір-біріне қамқор болғаны сонша, ашық үйкелістің жалғыз көзі – екеуінің де үтіктеуді ұнататыны және соны істегісі келетіні еді. Бұл жұмақ сияқты естілуі мүмкін, бірақ біреу өз сезімдерін шынайы жеткізе алмаса – тіпті кішкентай мәселелер туралы болса да – қарым-қатынас суиды. Жылдар өте келе, біртіндеп барлық эмоциялар бәсеңдейді. Түптеп келгенде, сирек ұрысу үнемі ұрысу сияқты зиянды.

Менің ILYB клиенттерімнен байқаған екінші нәрсем: дау-дамайдың болмауы екі серіктестің бір-біріне көбірек ұқсау үрдісін күшейтеді. Ғашықтармен қатар дос болуға ұмтылатын заманауи тренд тағы бір қысым болып табылады, өйткені біз әдетте өзімізге ұқсас достарды таңдаймыз. Бұл керемет көрінуі мүмкін, бірақ қарым-қатынасқа үйкеліс те қажет. Інжуді жасайтын – устрицаның ішіндегі құм түйіршігі, ал махаббатқа қызығушылық тудыратын – айырмашылық. Ең бастысы, бір-бірі үшін бәрі болуға, достарды және тіпті талғамдарды бөлісуге қысым болған кезде, жұптың жартысы болумен қатар жеке тұлға болуға орын аз қалады. «Мен өзім бола алмайтынымды сезіне бастадым», - деп түсіндірді Ник, «Адамдардың меннен күткен нәрселерінің тұтқынында қалдым».

Үшінші негізгі байқау: ғашық болмай қалған серіктестердің көпшілігі жақында өмірлерін өзгертетін оқиғаны бастан өткерген. Никтің жағдайында бұл әкесінің қайтыс болуы еді: «Мен оның төсегінің жанында тұрып: "Мен өмірімде бірдеңе істеуім керек емес пе?" деп ойлағаным есімде. Одан да жаманы, менде уақыттың қаншалықты аз екенін көрдім». Ник өмірдің мәні туралы абстрактілі сұрақтармен күресіп жүргенде, Анна да тұйықталып қалды: «Мен Никтің әкесіне жақын едім – ол маған екінші әкемдей болған – бірақ мен қолдау көрсету арқылы көбірек көмектесемін деп ойладым. Сондықтан мен көз жасымды тыйып, оған өз қайғымды артпадым». Ол Ник үшін мықты болып көрінемін деп ойлағанымен, Ник оның әкесінің өліміне реакциясын сезімсіздік деп қабылдап, өзін өте жалғыз сезінді. Әртүрлі реакцияларын бөлісудің орнына, екеуі де бір-бірін ренжітіп алудан қорқып, ештеңе айтпады. Кейінірек кеңес беру кезінде ғана Никтің барлық реніші сыртқа шықты. Мерейтойлық туған күнге жету, баланың дүниеге келуі немесе ата-ананың ажырасуы сияқты басқа оқиғалар да өзін-өзі тексеру дағдарысын тудыруы мүмкін, бұл өз кезегінде қарым-қатынасқа күмән келтіруге ұласуы мүмкін.

Бастапқы он екі айлық кезеңде мен осы алғашқы ILYB клиенттерімен кейбір сынақ бағдарламаларын байқап көрдім және әдебиеттердің кең ауқымын оқи бастадым. Мен бизнесмендер, философтар, әлеуметтік биологтар және маркетинг гурулары жазған кітаптарды қарадым; баламалы қарым-қатынастарды зерттедім және табысты жұптар туралы аз ғана зерттеу таптым. Бұл идеялардың кейбірін тікелей кеңес беру бөлмесіне енгізуге болатын еді, ал басқаларын бейімдеу қажет болды. Ақырында мен қарым-қатынасты сақтап қана қоймай, сонымен қатар ILYB жұптарына әлдеқайда терең жақындық пен шынайы қанағаттанарлық байланысқа қол жеткізуге көмектесетін нәрсені таптым.

Мен бұл кітапты үш себеппен жазуды шештім. Біріншіден, мен дағдарыстағы адамдармен де, басқа терапевтермен де жұмыс істейтін бағдарламамен бөліскім келді. Екіншіден, қарым-қатынасты айтарлықтай жақсартатын көптеген ақпаратты терапия сессиясында жеткізу қиын екенін сездім. Кеңес беру – бұл үйрету емес, адамдардың мәселелерін тыңдау. Бұл кітап арқылы жұптар мен жеке адамдар идеяларды өз қарқынымен қорыта алады. Үшіншіден және ең маңыздысы, мен ғашық болмай қалу қарым-қатынастың соңын білдірмейтінін жеткізгім келді.