Тікелей Ақ үйден шығып, адам психологиясының лабиринттерін зерттеуге бет алған Дәниел Пинк туындыларына терең шолу. Бұл мәтін жас буынға уақытты басқару, шынайы ынта мен сендіру өнеріне мүлдем басқа қырынан қарауға көмектеседі.
Саяси мінберден адам жанына: Дәниел Пинк феномені
Елестетіп көріңізші: сіз АҚШ вице-президентінің ең маңызды сөздерін жазасыз, мемлекеттің бағыт-бағдарын айқындайтын құжаттарға қолтаңбаңызды қалдырасыз. Алайда, бір күні сіз саясаттың «дәлізінен» шығып, адам жанының тереңіндегі қозғаушы күштерді зерттеуге бел байлайсыз. Дәниел Пинктің тағдыры дәл осындай күрт бұрылыстарға толы.
Ол жай ғана автор емес, ол – экономика, психология және әлеуметтанудың тоғысқан жеріндегі заманауи зерттеуші. Yale менеджмент мектебіндегі кездесулерінде ол белгісіздік кезеңінде шешім қабылдаудың ғылыми негізделген стратегияларын бөлісті. Оның мансаптық жолы саяси трибунадан TED сахнасына дейінгі үлкен интеллектуалды ізденістің жемісі.
Ескі әдістердің күйреуі: Жаңа экономикадағы ынта-жігер
Пинктің «Drive» кітабында Карл Дункердің әйгілі «Шам мәселесі» эксперименті туралы баяндалады. Шарт қарапайым: қабырғаға шамды солай бекіту керек, ол жанғанда үстелге балауыз тамбауы тиіс. Бір топқа тапсырманы тез орындағаны үшін сыйлық уәде етіледі, екіншісіне ештеңе айтылмайды. Қалай ойлайсыз, қай топ жеңіске жетті?
Нәтиже бәрін таңғалдырды: ақшалай сыйлық күткен топ тапсырманы әлдеқайда баяу орындады. Демек, сыртқы марапат пен жазалау креативті ойлауды тежейді екен. Пинк осы сюжет арқылы заманауи жұмыс орындарының басты қателігін ашып берді. Сіз де мақсатқа жету үшін тек сыртқы дүниеге арқа сүйеп жүрген жоқсыз ба?
Мотивация 3.0: Ішкі драйверлердің үш тағаны
Автор біздің мотивациямызды компьютердің операциялық жүйесі секілді модельдейді. Мотивация 1.0 – тірі қалу инстинкті, 2.0 – марапат пен жаза. Ал қазіргі креативті дәуірге мүлдем басқа «бағдарлама», яғни Мотивация 3.0 қажет.
Бұл жүйе үш элементтен тұрады: Автономия (өз өміріңді өз бақылауыңда ұстау), Шеберлік (сүйікті ісіңде үздік болуға ұмтылу) және Мақсат (өзіңнен де үлкен іске қызмет ету). Автор: «Жоғары нәтиженің құпиясы биологиялық инстинктте де, сыртқы жазалауда да емес, ол өз өмірімізді өзіміз басқаруға деген ішкі құштарлығымызда», — деп түйіндейді.
«When» ғылымы: Уақытты басқару емес, уақытты сезіну
Пинктің «When» еңбегі уақытты тек «кесте» деп қарайтын ескі көзқарасты түбегейлі өзгертті. Ол адамдарды үш хронотипке бөледі: Бозторғайлар (ерте оянушылар), Жапалақтар (кеш батқанда белсенді болатындар) және «Үшінші құстар» (орташа топ).
Ғылым көрсеткендей, біздің когнитивті қабілеттеріміз күн бойы бір қалыпты тұрмайды. Көпшілік үшін түскі уақыт — «құлдырау» кезеңі. The Guardian басылымы атап өткендей, Пинк маңызды шешімді қашан қабылдау керектігін үйретеді. Бүгінгі ең маңызды ісіңізді өз хронотипіңізге сәйкес жоспарладыңыз ба?
Автономияның практикалық күші: FedEx күндері мен еркіндік
Австралиялық Atlassian компаниясында қызықты тәжірибе бар. Олар қызметкерлерге жылына бірнеше рет «FedEx күндерін» береді. Бұл күні адамдар өздері қалаған кез келген жобамен айналыса алады, тек бір шарт: 24 сағат ішінде нәтижені «жеткізуі» керек.
Осы еркіндіктің арқасында компанияда ондаған жаңа функциялар мен инновациялық шешімдер дүниеге келді. «Автономия — бұл бейберекетсіздік емес, бұл жауапкершіліктің жоғары деңгейі», — дейді Пинк. Бұл мысал «Drive» кітабының іргетасын қалаған ең ықпалды сюжеттердің бірі.
Жеке өнімділік картасы: Өз хронотипіңізді қалай анықтау керек?
Жас мамандар үшін Пинк мынадай қарапайым алгоритм ұсынады: демалыс күндері ояну мен ұйқы уақытының ортасын табыңыз. Егер бұл нүкте түнгі сағат 3:30-дан ерте болса — сіз «бозторғайсыз», 5:30-дан кеш болса — сіз «жапалақсыз».
Маңызды аналитикалық жұмыстарды «шың» (peak) кезеңіне (көбіне таңертең), әкімшілік істерді «құлдырау» (trough) кезіне (түстен кейін), ал креативті ойлануды «қалпына келу» (recovery) кезеңіне (кешке жақын) жоспарлаңыз.
Сендіру өнері: Бизнестен тыс әлемдегі қарым-қатынас
«To Sell Is Human» кітабында Пинк революциялық ой айтады: бәріміз де сатушымыз. Мұғалім оқушыға білімді «сатады», ата-ана баласына пайдалы әдеттердің маңыздылығын «сатады». Біз уақытымыздың 40%-ын өзгелерді әрекет етуге көндірумен өткіземіз.
Бұрынғы «сатып алушы сақ болсын» принципі ақпараттың қолжетімділігіне байланысты «сатушы сақ болсын» принципіне ауысты. Knowledge at Wharton-ға берген сұхбатында ол заманауи сендірудің негізі — қулық емес, адалдық пен эмпатия екенін ерекше атап өтті.
ABC формуласы: Заманауи сендірудің жаңа қырлары
Пинктің сатудағы дәстүрлі ABC формуласының орнына ұсынған жаңа нұсқасы:
- Attunement (Үйлесім): Өзгенің көзімен қарай білу. Басқа адамның контекстіне кіру.
- Buoyancy (Икемділік): «Жоқ» деген жауаптан кейін де рухыңды түсірмей, қайта алға ұмтылу. Бұл — эмоционалды төзімділік.
- Clarity (Айқындық): Мәселені шешу ғана емес, мәселенің өзін дұрыс анықтау. Ақпарат тасқынында ең маңыздысын тауып беру.
Өкініштің пайдасы: Өткен қателіктен болашақты құру
Соңғы зерттеулерінде Пинк өкініш сезіміне ден қойды. Ол 105 елден жиналған 16 000-нан астам адамның деректерін талдап, өкініштің қателік емес, жақсы өмірдің жол картасы екенін дәлелдеді.
«Өкінбеймін» деген ұранмен өмір сүру — үлкен қателік. Керісінше, өткенге үңілу арқылы біз ертеңгі құндылықтарымызды айқындаймыз. Өкініш бізді ақылдырақ етеді, егер біз оны талдап, сабақ ала білсек.
Белгісіздік пен өзгерістер: Жаңашыл стратегиялар
Дәниел Пинктің өз мансабы да тұрақтылықтың емес, икемділіктің үлгісі. Заңгер мамандығын оқып, бірақ ешқашан адвокат болмаған ол қазіргі құбылмалы әлемдегі ең басты қабілет — үйренуге деген құштарлық (learnability) екенін айтады.
Кез келген қиындықтың шешімі — дұрыс сұрақ қоя білуде. «Неге?» деген сұрақ Мотивация 3.0-дің негізі болса, «Неге болмасқа?» деген сұрақ — инновацияның кілті.
Амбициялы жастарға арналған бес мансаптық кеңес
Forbes басылымына берген кеңестері негізінде:
- Жоспарға тым қатты байланбаңыз. Өмір ұсынған күтпеген мүмкіндіктерді көре біліңіз.
- Өз шеберлігіңізді шыңдаңыз. Кез келген салада нағыз «қолөнерші» болуға ұмтылыңыз.
- Кішігірім мақсаттардан бастаңыз. Үлкен жеңіс кішкентай қадамдардан құралады.
- Басқаларға пайдалы болыңыз. Сіздің құндылығыңыз — өзгеге тигізген пайдаңызда.
- Уақытыңызды қорғаңыз. «Жоқ» деп айтуды үйрену — өз ресурсын бағалаудың белгісі.
Түйін: Әлемді өзгертуді өзіңді түсінуден баста
Дәниел Пинктің еңбектері — бұл жай ғана бизнес-әдебиет емес, бұл заманауи адамның өмір сүру нұсқаулығы. Олар сізге сыртқы мақтауға тәуелді болмай, ішкі еркіндік пен шеберлік арқылы биікке шығудың жолын көрсетеді.
Бүгіннен бастап кішкене қадам жасаңыз: жұмыс кестеңізді хронотипіңізге қарай қайта қараңыз. Сонда ғана сіз жұмыс істемейсіз, сіз — жаратасыз. Сіздің ішкі драйверіңіз бүгін не дейді?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру