Бұл кітап сондай-ақ менің зерттеуім барысында алған немесе қарап шыққан мыңнан астам құжаттарға негізделген. Олардың ішінде қызметкерлердің электрондық пошталары, директорлар кеңесінің презентациялары, инвестициялық құжаттар, келісімшарттар, қызметкерлердің күнтізбелері, серіктестік құжаттары, үкіметтік деңгейдегі хаттар, мессенджердегі жазысқан хаттар, газет мақалалары, блог жазбалары және Twitter-дің аса құпия заңды хабарламалары мен ішкі электрондық пошталары бар. Сахналар егжей-тегжейлі сипатталған сәттерде мен көбінесе сол орынға өзім бардым. Кейіпкерлердің ішкі монологы немесе эмоционалдық күйі болжамға емес, сол адаммен жүргізілген сұхбатқа негізделген.

Жүздеген сағаттық сұхбаттар мен ішкі құжаттарға қарамастан, естеліктердің ең дәл сақталған жері Интернеттегі әлеуметтік медиа сайттарында шашылып жатқанын таптым. Мен зерттеушімен бірге ондаған мың твиттерді, фотосуреттер мен видеоларды мұқият қарап шықтым.

Осы кітапты жазу барысында мен сөйлескен адамдардың өткен онжылдықтағы естеліктерінің кемелсіздігі кейде айқын бола бастағаны белгілі болды. Бірақ олардың осы жылдар ішінде бөліскен жүздеген мың фотосуреттері, видеолары мен твиттері бұлжымай сақталып, нақты уақытты, киімді, әңгіме мен көңіл-күйді дәл анықтауға көмектесті. Кітаптағы адамдар сол кезде өздері жасаған құралдарды, әсіресе Twitter-ді пайдалану арқылы осы тарихты құрайтын шынайы оқиғалардың бұрмалануына жол бермейтін құжаттаманың жеткілікті болуын байқаусызда қамтамасыз еткен еді.

#START

Ол есікті жауып, артқа шегінді. Ол кеңсесінің бұрышындағы қара қоқыс жәшігін ұстағанда, бөлмеде металдың сыңғырлаған дыбысы жаңғырды. Оның қолдары дірілдеп, суық тер шыға бастады.

Ол тізерлеп біраз тұрды, оның қара джинсысы қатты кілем төселген еденде жатты, содан кейін қабырғаға сүйенді. Сыртта қазан айының суық ауасы төмендегі Фолсом-стрит бойындағы ағаштарды тербетеді. Кеңсесінің есігінің жанындағы баяу әңгімелер мен көлік қозғалысының скрипка дыбысына ұқсас шуы естіледі.

Біраздан кейін біреу оның Twitter-де жұмыс істейтін әйелі Сараға: «Эвке бірдеңе болды», — деп хабарлады. Ол күйеуінің кеңсесіне қарай асықты, оның қалың, қара бұйра шаштары жүрген сайын аздап тербеліп тұрды.

Сара сағатына қарап, Эвтің үш жүз Twitter қызметкеріне сөз сөйлеп, жаңалықты жеткізуіне небәрі қырқыншы бес минут қалғанын түсінді. Ол есікті ашып, ішке кірді.

Дәліздің арғы жағында Twitter-дің қоғаммен байланыс тобы таңғы сағат 11:40-та веб-сайтта жарияланатын блог жазбасын қарап жатты. Осы сәтте Эв компанияға арналған сөзін аяқтап, микрофонды жаңа CEO-ға ұсынады. Бұл эстафета таяқшасын беру сияқты қарапайым қимылмен билікті тапсыру сәті еді.

Бұл блог жазбасы әлемнің түкпір-түкпіріндегі мыңдаған ақпарат құралдары мен блогтарға тарап, төрт жылдық әлеуметтік желі — Twitter-де тіркелгендер саны 165 миллионға жеткенін және олардың күн сайын таңқаларлық 90 миллион твит жіберетінін қуана хабарлайтын еді. Бесінші абзацта қазіргі CEO Эван Уильямстың өз еркімен қызметінен кетіп жатқаны айтылған.

«Мен біздің <span data-term="true">COO</span> (бас операциялық директор) Дик Костолодан Twitter-дің бас директоры болуын сұрауды ұйғардым», — делінген Эвтің атынан жазылған жазбада.

Әрине, бұл шындық емес еді.

Кеңсесінің еденінде қоқыс жәшігін құшақтап отырған Эвтің бұны айтуға ешқандай ниеті жоқ еді. Небраскалық фермердің ұлы, он жыл бұрын Сан-Францискоға бірнеше сөмке арзан, ескі, үлкен өлшемді киімдерімен және ондаған мың долларлық несие қарызымен келген Эв өзі құрған компанияның басшысы болып қала бергісі келді. Бірақ бұлай болмады. Оның қазіргі дәулеті миллиард доллардан асса да немесе ол Twitter-ге бүкіл өмірін арнаса да — бұл маңызды емес еді. Оның таңдауы болмады: оны өзі жалдаған адамдар, оның ішінде бұрынғы ең жақын достары мен компанияны қаржыландырған инвесторлар ұйымдастырған аяусыз, қанды төңкеріс арқылы компаниядан қуып шықты.

Эв Сараның кіргенін естіп, басын көтерді. Ол жемпірінің жеңімен иегіндегі қара сақалын сүртті.

— Өзіңді қалай сезініп тұрсың? — деп сұрады Сара.

— Қарғыс атсын, — деді ол, бұл жүйкесінен бе, әлде ауырып қалды ма, соны білмей. Немесе екеуі де.

Дәліздің арғы жағында, Twitter кеңсесінің басты фойесіне апаратын есіктердің артында New Yorker, Economist және New York Times газеттері күту аймағындағы ақ үстелдің үстінде жатты. Әрбір басылымда Таяу Шығыста болып жатқан революциялардағы Twitter-дің рөлі туралы мақалалар бар еді. Бұл көтерілістер Twitter және басқа әлеуметтік желілер арқылы Тунис, Мысыр, Ливия және Йемендегі диктаторлардың құлауына алып келіп, Бахрейн, Сирия және Иранда жаппай наразылықтар тудырған болатын.

Бұрышта Twitter-дің төрт құрылтайшысының тағы бірі Биз Стоун қызметкерлерге сағат 11:30-да асханада жалпы жиналыс болатынын хабарлайтын хатты аяқтап жатты. Қатысу міндетті, қонақтарға рұқсат жоқ. Ешқандай жеңіл тамақ болмайды, тек маңызды жаңалықтар. Ол «жіберу» түймесін басып, үстелінен тұрды да, он жылға жуық уақыт бойы досы әрі бастығы болған адамның көңілін аулау үшін Эвтің кеңсесіне бет алды.

Компанияның жеті адамнан тұратын директорлар кеңесіндегі Эвтің санаулы одақтастарының бірі, Twitter өнімін әзірлеуді қадағалайтын Джейсон Голдман Биз келгенде диванда отырған еді. Эв үнсіз ғана бөтелкедегі суды ішіп, өткен аптадағы дүрбелең мен ақылға сыйымсыз оқиғаларды ой елегінен өткізіп, мұңайып алысқа қарап отырды.

— Есіңде ме... — деп Голдман мен Биз жарыса сөйлеп, Twitter-дегі соңғы бірнеше жылдағы қызықты естеліктермен Эвтің көңілін көтеруге тырысты. Онда айтатын әңгіме көп еді. Мысалы, Эвтің Опра Уинфри шоуында миллиондаған көрерменнің алдында қобалжып, сөзінен жаңылған сәті. Немесе Ресей президенті кеңсеге мергендер мен Құпия қызметті ертіп келіп, сайт істемей қалған сәтте өзінің алғашқы твитін жазғаны. Немесе Биз бен Эвтің Эл Гордың үйіне кешкі асқа барып, АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті оларды Twitter-дің бір бөлігін сатуға көндіруге тырысқанда «өліп ішкендері». Немесе Эштон Кутчердің Лос-Анджелестегі бассейніндегі немесе Марк Цукербергтің өзінің қарапайым жиһаздалған үйіндегі оғаш кездесулеріндегі сатып алу әрекеттері. Немесе Канье Уэст, will. i. am, Леди Гага, Арнольд Шварценеггер, Джон Маккейн және басқа да сансыз танымал тұлғалар мен саясаткерлердің кеңсеге кейде ескертусіз келіп, рэп айтып, ән салып, уағыз айтып, твит жазып (кейбірі тіпті есірткі немесе ішімдік ішіп алған), қоғамды өзгертіп жатқан бұл оғаш дүниені қалай бақылауға болатынын және одан қалай үлес алуға болатынын түсінуге тырысқандары.

Эв достары сөйлеп жатқанда күлімсіреуге тырысты, жүзіндегі мұң мен жеңілісті барынша жасыруға тырысты.

Эвті күлдіре алатын бір ғана адам болуы мүмкін еді: ол қазір көрші кеңседе ары-бері жүріп, телефонын құлағына басып тұрған адам еді. Дик Костоло — бір кездері Стив Карелл және Тина Феймен бір сахнада өнер көрсеткен танымал импровизациялық комедия актері. Дәл сол Дик Костолоны Эв Twitter-дің жаңа CEO-сы болуын «сұрауды ұйғарған» болатын. Ол небәрі төрт жасар компанияның үшінші басшысы болмақ.

Бірақ Диктің де көңіл-күйі көтеріңкі емес еді. Ол төңкеріске қатысқан директорлар кеңесінің мүшелерімен сөйлесіп, жақында БАҚ-қа таралатын блог жазбасының мәтінін және Эвтен микрофонды алғанда жүздеген қызметкерге не айтатынын нақтылап жатты.

Олар келесі не болатынын жоспарлап жатқанда, ол ары-бері жүрді: Джек Дорсидің қайтып оралуы.

Джек Twitter-дің алғашқы CEO-сы және тағы бір құрылтайшысы болған. Оны 2008 жылы осындай билік үшін күресте Эв компаниядан шығарып жіберген еді. Дәл осы таңда ол өзі қуылғанға дейін беріле құрған компаниясына салтанатты түрде қайтып оралуды күтіп отырған.

Бірақ бірнеше сағат бұрын директорлар кеңесі Джекке хабарлағандай, оның Twitter-ге оралуы бүгін болмайды; ол тағы да кейінге қалдырылды. Сол таңда оқиға өрбіп жатқанда, Джек небәрі бірнеше квартал жерде өзі жақында ашқан Square мобильді төлем компаниясындағы кеңсесінде ары-бері жүрді.

Ол Mint Plaza-дағы пентхаусында оянып, жұмысқа өзінің қазіргі имиджіне айналған қымбат Dior жейдесін, қара костюм-шалбарын және Rolex сағатын киіп келген еді. Бұл оның екі жыл бұрын Twitter-ден қуылғанда киген ұсқынсыз футболкасы мен қара беретінен мүлдем басқаша киім үлгісі болатын.

Бірақ ол басқа киім кисе де, Джек өзінің жоспарлаған оралуына кедергі келтірген бұрынғы досы әрі құрылтайшысы Эвке деген жеккөрінішін жасырмады. Эв CEO қызметінен сәтті алынғанымен, ол басында жоспарланғандай компаниядан ресми түрде жұмыстан шығарылмады. Әзірге солай.

Twitter кеңсесінде сағат 11:30-ға жақындағанда Эв басын көтерді. Кету керек.

Эв бірнеше айдың ішінде Twitter-дегі жұмысынан мүлдем айырылатынын білмеді. Биз бен Джейсон Эвтің артынан еріп, дәлізбен жүріп келе жатты. Олар да уақыты келгенде компаниядан қуылатындарын сезбеді.

Олар үнсіз компания асханасына қарай бет алды. Жолда түрлі-түсті қабырғалардың, ақ тербелмелі орындықтардың және өз орындарына жайғасып жатқан аң-таң қызметкерлердің жанынан өтті. Twitter қызметкерлерінің ешқайсысы өздерінің сүйікті бастығы Эван Уильямстан не еститіндерін білмеді. Олар өздері жұмыс істейтін, әлемді сансыз жолмен өзгерткен компанияның енді өзі мәңгілікке өзгеретінін сезбеді.

I.

#FOUNDERS (ҚҰРЫЛТАЙШЫЛАР)

Ол Себастопольдегі Моррис-стритке жақындағанда, көліктер зуылдап өтіп, артынан ауа ағынын қалдырды. Бұл ағын оның маңдайынан шыққан тер тамшыларын кептіруге көмектесті. Дәл осы сәтте ол өзіне жақында әріптесінен қарызға алған ескі велосипедтің орнына жұмысқа бару үшін көлік сатып ала алатынын айтып, тағы да серт берді.

Ол жиырма бес жасында қалтасы бос, бірақ идеализмге толы болып келді. Бірақ ол жұмысқа орналасқан O’Reilly Media компаниясы Сан-Францискодан солтүстікке қарай елу бес миль жердегі кішкентай, тыныш Себастополь қаласында орналасқан болып шықты.

Небраскадағы анасының ас үйіндегі үстелде жатқан картаға қарағанда, ол үлкен қалаға әлдеқайда жақын болып көрінген еді. Эвтің бұл жұмысты істеуден басқа амалы болмады. Оның жоғары білімі де, код жазу тәжірибесі де жоқ еді. Басқа жерден жұмыс табу мүмкіндігі нөлге тең болатын. Оның үстіне, O’Reilly оған жылына 48 500 доллар төлейтін болды. Бұл оның ондаған мың долларлық несие қарызын және колледждегі бір жылдық оқуынан қалған студенттік қарыздарын өтеуге көмектесетін еді. Ол сондай-ақ технологиялық нұсқаулықтар шығаратын бұл компания бағдарламалауды үйренуге тамаша орын болады деп есептеді. Осылайша ол қала шетіндегі бейтаныс адамның гаражының үстіндегі айына алты жүз доллар тұратын кішкентай бөлмеге орналасты.

Эв Себастопольдің тыныштығынан күтпеген жайлылық сезінді. Бұл оған өзі өскен Небраскадағы Кларкс фермасын еске түсірді. Ол Калифорнияға кеткен күні Кларкс халқы 374 адамнан 373-ке азайды.

Жаңа кеңсесінде ол көбінесе компьютер алдында үнсіз отыратын. Үстінде кең, арзан джинсы, үлкен футболка — оны әрқашан шалбарының ішіне салып жүретін — және егер ыңғайы келсе, оғаш қалпақ болатын.

Ол жүре бастағаннан-ақ арманшыл болды. Кішкентай кезінде алқаптағы жасыл трактордың жанында отырып, аспанға қарап ойға шомып отыратын. Ол ұялшақ, кейде адамдармен тіл табысуы қиын болатын және сирек сіңісіп кететін, көбінесе өз ойларымен жалғыз қалатын. Ол ержеткенде, Кларкстағы қалыпты өмір оның әкесімен және ағасымен бірге аңға шығуын талап етті. Барлық орта батыстық ұлдар сияқты ол да мылтық атуды, садақ тартуды, бұғы союды және Небраска көлдерінде балық аулауды үйренуі керек еді. Ол сондай-ақ американдық футболды жақсы көруі тиіс болатын. Және бұл істердің барлығы үлкен пикап көлігін айдап жүріп жасалуы керек еді. Бұның бәрі «Американдық арманның» бір бөлшегі болатын.

Бірақ Эв жатын бөлмесінде отырып, пластик модельдерді желімдеуді немесе велосипедтерін бөлшектеп, кейін оларды қайта жинауды немесе ержеткенде, компьютері болғанда жасағысы келетін видео ойындардың идеяларын салуды ұнататын. Қару-жарақ, футбол және аңшылық оған мүлдем жат еді.

Эв ержетіп, алғашқы көлігін алатын уақыт келгенде, ол үлкен пикаптың орнына ашық сары түсті BMW-ны таңдады. Көлігінің болуы оны мектепте танымал етті. Орта Батыстағы жасөспірім үшін көліктің болуы — шөл даладағы сумен тең. Көп ұзамай ол жаңа достарын кештерге апарып, қыздармен танысып, сыра іше бастады.

Бірақ оның уайымсыз өмірі мектептің соңғы жылында ата-анасы ажырасқанда аяқталды. Оны басқа қалаға, басқа мектепке алып кетті, ол жерде ол тағы да жалғыздық пен оқшаулануға тап болды.

Оның басы әрқашан түрлі бизнес-схемаларға толы болатын. Олардың көбі, әсіресе жергілікті Небраскалықтар үшін түсініксіз болды. Интернет жағалауларда қарқын ала бастағанда, Эв осы Интернеттің не екенін түсіндіретін VHS таспасын жасау идеясын ойлап тапты. Ол жаз бойы өзінің сары «Биммерімен» жүріп, жергілікті кәсіпкерлерді сол таспаларды сатып алуға көндіруге тырысты. Бірақ көп сата алмады.

Дегенмен, Эвтің басына бір идея келсе, оны жүзеге асыруға барын салатын. Эван Уильямстың жаңа идеясын тоқтату — жердің айналуын тоқтатумен бірдей қиын еді.

Сол жерде ол код жазуды өздігінен үйренді, оның жалғыз достары — гараж маңына жиналып, оның тек компьютерлер ғана түсінетін тілде сөйлеуді үйренгенін қолдап тұрған шырылдауық шегірткелер еді.

Ол Мэг Хоурихан есімді, Эв сияқты пікір айтуға құмар әрі компьютерге қызығатын пысық бағдарламашы қызды жолықтырып, екеуінің арасында қысқа мерзімді махаббат хикаясы басталды. Сезімдері ұзаққа созылмаса да, олар бірлесіп компания ашуды ұйғарды. Бір топ достарымен бірге Эвтің пәтерінде «Pyra Labs» атты қарапайым стартап ашты. Топ жұмыс өнімділігін арттыратын бағдарлама жасауды жоспарлады. Бірақ Эвтің бүкіл мансабында кездесетін заңдылық бойынша, «Pyra» жобасынан кездейсоқ жақсырақ дүние туындады.

Алайда Эв ешқайда кетпеді. Оның «Blogger»-ге қатысты өз пайымы болды: кез келген адамның жеке блогы, яғни онлайн газеті болуы тиіс. Оның мектеп кезіндегі жалғыздығы енді өзі негізін қалаған «Blogger» қалашығындағы жүздеген блогтар арқылы әлеммен байланысумен алмасқан еді. Бұл қалашықтың тұрғындары ондаған мыңға жетті.

Өзінің «EvHead» атты жеке блогында ол басқа адамдармен цифрлық достық орнатты. Күндіз ол 14-16 сағат бойы тоқтаусыз код жазып, «Blogger»-ді кеңейтіп, жаңа функциялар қосты. Түнде блогында өзі тыңдайтын «электроника» музыкасы, көрген фильмдері және салық төлеуге қатысты мәселелері туралы жазатын. Сосын ай аспанға көтерілгенде, блогтарды соңғы рет тексеріп, интернеттегі адамдармен қоштасып, ескі пицца қораптары мен бос сусындардың арасында диванға жатып ұйықтап кететін. Дос та, қызметкер де, ақша да жоқ. Тек Эв қана.

Ол кезде «Blogger» бүкіл әлем бойынша миллионға жуық блог пен 90 миллионға жуық жазбаны қамтыды — бұл 2002 жыл үшін орасан зор көрсеткіш еді. Дегенмен, «кеңсе» Нью-Йорктегі студия пәтерден үлкен емес, небәрі 12-де 12 футтық бөлме болатын. Бөлме қараңғы әрі дымқыл еді. Қабырғадағы үш ақ сағаттың бірі баяғыда тоқтап қалған, кішкентай тілі жетіде, үлкені онның маңында «ұйықтап» жатқандай көрінетін.

Көп ұзамай Эвке шоттарды, жалақыларды және сайттағы мазмұнға қатысты шағымдарды реттейтін кеңсе менеджері қажет екені белгілі болды. Ол Принстон университетінде астрофизиканы оқып, бірақ технология әлемі үшін оқуын тастаған, 26 жастағы Джейсон Голдманды сағатына 20 долларға жұмысқа алды.

Ал «Алқаптан» тыс жерде адамдардың көбі бұл оғаш «блог» деген нәрсеге сенбеді. Кейбіреулер мұны «ақымақтық» және «балалық» деп атады. Басқалары неге біреу өзі туралы ақпаратты көпшілікке соншалықты ашық жариялауы керек деп таңғалды.

Бірақ Эв емес. Эв «Blogger»-ді өсіріп, компьютері бар кез келген адамға өз ойын жариялауға мүмкіндік беруге талпынды. Ол баспа әлемін, тіпті бүкіл әлемді өзгертпек болды. Кодтың әрбір жолымен.

2002 жылдың жылы жазы еді, ол пәтерінде отырғанда терезеден көшедегі көліктер мен адамдардың шуы естіліп тұрған. Журнал беттерін парақтап отырып, ол «Blogger» атты қарқынды дамып келе жатқан сайттың негізін қалаған жиырма жастағы жігіт туралы мақалаға тоқтады.

Ноаны таңғалдырған мақаладағы сөздер емес, Эван Уильямстың суреті еді. Ол суретте компьютердің алдында мақтанышпен отыр, ал монитордың бұрышында «Blogger»-дің қызғылт сары жапсырмасы жапсырылған. Күлімсіреген Эвтің ар жағында, терезеден ас үй көрінеді. Дәл сол сәтте Ноа отырған дәл сол ас үй.

Ноа орындығында шыр айналып, терезеден қарсы беттегі пәтерге қарады. Онда журналдағыдай компьютер мен дәл сол үстел тұр еді. Монитордың бұрышында сол қызғылт сары жапсырма, ал үстелде мақала кейіпкері — Эван Уильямстың өзі отыр.

— О, тоба! — деді Ноа дауыстап күліп. Ол бір сәт журналдағы сурет пен шынайы өмірді салыстырып, аң-таң болып тұрып қалды.

Ноа ірі денелі, кең иықты, бет-әлпеті үлкен жігіт еді. Оның энергиясы атом электр станциясындай тасып тұратын. Ол дереу ас үйінің есігін ашып, балконға жүгіріп шықты. — Эй, Блогер! — деп айқайлады Ноа. Эв шошып кетіп, артына бұрылды. — Сен «Blogger»-ден Эван Уильямссың ба? Мен Ноамын. Ноа Гласс. — Иә, бұл менмін, — деді Эв абайлап балконға шығып.

Ноа Эвтің пәтеріне қарады. Жаздың басында ол онда бес адамның ас үйде компьютермен жұмыс істеп жатқанын көрген еді. Ас үй раковинасының үстінде пицца қораптарынан аумайтын серверлер жиынтығы бүкіл «Blogger»-ді жұмыс істетіп тұрған. Бірақ бүгін Эвтен басқа ешкім көрінбеді.

Оның әкесі Ноа туғаннан кейін көп ұзамай «бір құты сүт әкелемін» деп үйден шығып кетіп, содан қайтып оралмаған.

Коммунадағы өмір ұзаққа созылмады, Ноа ата-әжесінің қолына көшті. Оның бір туысы, таудың қатал адамы, Ноаға әке орнына әке болып, оны ержеткізді. Бірде аты Ноаның ағасын теуіп жібергенде, сол туысы жағдайды қалай бақылау керектігін үйрету үшін атты темір құбырмен ұрып өлтірген. «Өзіңді осылай қорғауың керек», — деген ол балаларға. Ноа бұдан қатты шошынды. Оның жаны нәзік, өзі өнерге жақын болатын.

Эв тұйықтау болса да, Ноаның жарқын мінезіне баурап, олар тез достасып кетті. Олардың достығы балконнан кафелерге, түскі ас пен кешкі отырыстарға ұласты. Көп ұзамай олар уақыттарының көбін бірге өткізетін болды.

Ноа екі жыл бойы үйден жұмыс істеп, «қарақшылық радио» (лицензиясыз хабар тарату) жобасымен айналысып жүрген еді. Бірақ ол өз идеяларын бөлісетін адам таппай, жиі жалғызсырайтын. Оның әйелі Эрин заң мектебінде күні-түні оқитын. Ноа үлкен құмсалғышта жалғыз ойнап отырған баладай еді.

Ал Эвтің пәтерінде бәрі басқаша болатын.

— Ешкімге айтпауың керек, — деді Эв. — Әрине, айтпаймын! — деп жауап берді Ноа қуанып.

Эв «Google» компаниясының «Blogger»-ді сатып алу туралы ұсыныс тастағанын айтты. Ол кезде сайтта бір миллионнан астам блог бар еді. Эв екі жолдың ортасында тұрды: не инвестиция алу, не «Google»-ге миллиондаған долларға сату.

Бұл жаңалықты естіген Ноа қатты толқыды. Бұл тамақ ішуге де ақшасы жетпейтін Эвтің енді ешқашан ақшадан тарылмайтынын білдіретін. Келесі бірнеше ай бойы Ноа Эвтің келісімшарттарға қол қойып, мәміленің аяқталуын күтіп жүргенін бақылады.

«Бұл сатып алу — онлайн жаңалықтар мен ақпарат теңдеуін өзгерте бастаған онлайн баспа ісінің дамуына үлкен серпін береді», — деп жазды бұл жаңалықты алғаш хабарлаған журналист. «Бұл — алып компаниялар ақпарат ағынын бақылап отырған әлемде жаңалықтарды құруды демократияландыруға көмектесу».

«Blogger» командасы «Google»-дің тегін тамағы бар керемет кампусына көшті, ал Эв танымал болды. Кем дегенде, Сан-Францисконың технологиялық ортасында.

Ноа да өз жобасын «Blogger»-мен байланыстырып, «AudBlog» атты қосымша жазды. Бұл адамдарға телефон арқылы блогқа дауыстық жазбалар қалдыруға мүмкіндік беретін. «Google»-дің бұл қадамы Ноаның жобасына да назар аудартты.

Көп ұзамай достарымен ақылдасқаннан кейін Ноа AudBlog-ты стартапқа айналдыруға шешім қабылдады. Эв Google-дағы акцияларын сатып, қолма-қол ақшаға айналдыра бастаған бойда, Ноа одан идеяны жүзеге асыру үшін бірнеше мың доллар инвестиция сала алатынын сұрады.

Рабблдың қалың, ұзын, қызғылт сары сақалы бар еді, оның әр қылшығы иесі сияқты әр жаққа қарай бейберекет өсіп тұрғандай көрінетін. Ноа сөйлеп жатқанда, Раббл сол қолымен сақалын қатты қысып, саусақтарын иегінен төмен қарай сырғытып отырды — бұл оның өзіне тән әдеті еді, бейне бір кондитер аспаз крем салатын қапшықтың соңғы тамшысын сығып жатқандай көрінетін.

Раббл соңғы бірнеше жылдағы наразылықтары мен хакерлік әрекеттері туралы әңгімелерін айтты: Бостон, Нью-Йорк, Италия, Сиэтл; сондай-ақ Лондондағы антикапиталистік бүліктер кезінде Бірінші мамыр мерекесіне қалай көмектескенін баяндады. Онда наразылық білдірушілер Раббл жасауға көмектескен мобильді құралдардың арқасында полициядан үнемі қашып құтылып отырған. Әрине, ол Лондонға барған жоқ, әсіресе Прагадағы наразылық кезінде қамауға алынып, елден шығарылғаннан кейін ол жаққа жоламайтын. Оның орнына ол Бірінші мамыр акциясына PalmPilot құрылғыларын шығаратын Palm, Inc. компаниясында фрилансер болып жұмыс істеп жүріп, кеңсесіндегі жұмыс орнынан көмектескен. Ол компанияның серверлері мен компьютерлерін (басшылықтың рұқсатынсыз, әрине) PalmPilot-ты қолданатын банкирлерге қиындық тудыру үшін пайдаланған.

Әңгіме думанды Эв келгенде үзілді. Ол орындықты тартып алып, үнсіз отырып Ноаға қарады. Ноа бірден жинақталып, арқасын тік ұстады. Эв Рабблдың код жазу дағдылары мен жұмыс істеу мәнері туралы бірнеше сұрақ қойды. Эв кетер алдында ернін жымқырып, Ноаға мақұлдағандай басын изеді.

Раббл мен Ноа біраз уақыт тағы сөйлесті. Әңгіме аяқталар тұста Раббл жаңа компанияның неге «Citizenware» деп аталатынын сұрады.

Раббл кофеханадан жұмысқа қабылданатынына сенімді болып шықты, сосын Габбаға жоспарды айту үшін үйіне кетті. Күткендей-ақ, Рабблдың «үйі» қарапайым емес еді. Ерлі-зайыпты Валенсия көшесінде тұрған, құны екі жүз долларлық Volkswagen фургонында тұратын. Оның сырты сары түсті, ескірген, тат басқан еді.

Алғашқы бірнеше аптада ресми Odeo кеңсесі аса ресми болған жоқ. Қаланың түкпір-түкпіріндегі кофеханалар бұл көшпелі стартаптың уақытша жұмыс орындарына айналды.

Түнде, код жазумен өткен ұзақ күннен кейін, Раббл мен Габба кофеханадан шығып, фургонның сықырлаған есігін ақырын ашып, ішіне кіріп көзден таса болатын. Олар жыртылған қара былғары орындықтар мен дақ басқан кілемдердің үстімен өтіп, фанера мен тат басқан шегелерден жасалған уақытша төсекке жататын. Бірнеше сағаттан кейін күн шығып, тағы бір тынымсыз жұмыс күні басталғанша сонда ұйықтайтын.

Эв өзінің Google акцияларынан құтылған бойда, ол компанияға немесе соған ұқсас басқа жерге ешқашан оралмау мақсатында жұмыстан шықты. Blogger командасы әжетханаларға тым жақын орналасқандықтан «Drano» (құбыр тазалайтын құрал) деп аталатын терезесіз мәжіліс залына тығылған болатын. Ол түскі үзілісте беделді оқу орындарының дипломдарымен мақтанатын бағдарламашы әріптестерінің арасына сыймады. Сол бағдарламашылар блогингтің мәнін түсінбейтін, ал Эв Blogger-ді сатып алудағы мақсат — адамдарға еркін жариялау мүмкіндігін беру емес, жай ғана блогтардың жанына жарнама орналастыру екенін тез түсінді.

Бірақ Google-дан кеткен соң, Эв Odeo-дан да көрінбей кетті. Ол отыз екі жасында демалысқа шыққандай болды. Оның банктегі есебі үш таңбалы саннан (кейде жалдау ақысына әрең жететін) ондаған миллион долларға дейін өсті. Эв үшін ендігі кезек тағы бір стартаппен айналысу емес, рақат өмір сүру еді. Ол итальяндық аспаздық курстарына қатыса бастады және мұражайларды аралады. Сан-Францискоға биіктен қарап тұрған жапалақ тәрізді үлкен терезелері бар миллионерге лайық үй және оның гаражына қоятын жаңа жүрдек көлік сатып алды. Ол Google-дағы кештердің бірінде танысқан жаңа сүйіктісі Сарамен қымбат демалыстарға шығып тұрды.

Эв пен Сара спагетти жасау өнерін меңгеріп жатқанда, Ноа мен оның бағдарламашылар тобы қаланың кофеханаларындағы бұрыштарда, бір-біріне ұқсамайтын орындықтарда отырып, кофе шыныаяқтары мен қант қағаздарының арасынан компьютер сымдарын өткізіп, тынымсыз жұмыс істеп жатты. Олар заманауи «The Beatles» тобы сияқты еді. Аспаптары — ноутбуктер, музыкалары — код.

Бірде, жасөспірім кезінде, ол Калифорнияның Бейкерсфилд қаласында оғаш мінез-құлқы үшін полицияға түскен. Полицейлер оны есірткі қабылдаған деп ойлап, қолына кісен салып, көлікке тиеп әкеткен. Ноа бірнеше шыныаяқ кофеден басқа ештеңе ішпегенін айтса да, полиция оны есепке алып, барлық мүмкін болатын есірткі түрлеріне тест тапсыртқан. Содан кейін оны түні бойы камераға қамап тастаған. Келесі күні таңертең полицейлер Ноаны дәл кешегідей күйде тапты. Ол ешқандай есірткі ішпеген, ол жай ғана «Ноа» болғаны үшін тұтқындалған еді.

Эв ара-тұра кофеханаға келіп, сұрақтар қоя бастайтын. Odeo-ны қаржыландырып отырған Эвке қарыздар болғандықтан, Ноаның жауап беруден басқа амалы жоқ еді. Көп ұзамай бизнестің достыққа кедергі келтіруі мүмкін деген қорқыныш шындыққа айнала бастады.

Ақыры Odeo тобы Ноаның шағын пәтеріне көшті. Ноаның әйелі Эринді бұған көндіру оңай болған жоқ, бірақ ол бұл уақытша екеніне сендірді. Ол қонақ бөлмесінде салақ бағдарламашылардың жиналғанына ренішін жасырмады. (Раббл жиі бір қолымен код жазып, екінші қолымен ұятты жерін қасып отыратын).

Кейбір таңдарда пәтердегі иіс, әдепсіз қылықтар мен шу Эриннің шыдамын тауысатын. «Ноа, жатын бөлмеге кел! » — деп айқайлайтын ол.

Қоқыс шығармағаны үшін жазаланған бала сияқты, ол басын төмен түсіріп, ренжулі күйде соңынан еретін. Содан кейін оның айқайы, оның кешірім сұрауы естілетін. Әйелінің аяқ киімінің тықылы дәлізде балғаның соққысындай естіліп, есікті тарс жауып кетіп қалатын. Ол қонақ бөлмеге ештеңе болмағандай күлімсіреп қайта оралып, қалжыңдап, бәрін «алға басуға» жігерлендіретін.

Жыл соңына қарай подкастинг сайты дайын бола бастады, бірақ бизнестің қалған бөлігі ыдырай бастады. Қаржы таусылды. Пәтердегі жағдай да нашарлап, Ноаның некесіне қауіп төнді. Ноаның алдында екі таңдау тұрды: не Odeo-ны дамытуды тоқтату, не Эвтен тағы да ақша сұрау.

Эв үшін бұл қайшылықты жағдай болды. Ол подкастингке қызықпайтын, бірақ оған блогшылар мен БАҚ берген «блогингті танымал еткен жаңа технологиялық пионер» деген атақ ұнайтын. Енді подкастинг үшін де соны істеуге мүмкіндік туды.

Эв үшін өзінің «бір реттік жетістік» (one-hit wonder) емес екенін дәлелдейтін уақыт келді. Ал егер Ноа табысқа жеткісі келсе, радионы бұзып, оны жаңадан құрастырғысы келсе, Небраскадан келген фермер балаға басқаруды тапсыру керектігін түсінді.

Ноаның амалы таусылып, Odeo-дағы бас директор қызметін екі жүз мың доллар инвестицияға және Эвтің Forbes журналындағы суреттен көрген ескі пәтерінің кілтіне айырбастауға келісті.

Caffe Centro кофеханасының терезесінде күн сайын отыратын жиырма сегіз жастағы жігітке ешкім мән бермейтін. Адамдар түскі асқа келіп жатты немесе терезенің сыртынан өтіп жатты, бірақ оны ешкім көрмеді де, онымен сөйлеспеді де. Оған солай ұнайтын: ол жиі құлаққап киіп, панк-музыка тыңдап, саусақтарымен компьютер пернетақтасын басып отыруды жөн көретін.

Ол жиі терезеге қарайтын, негізінде ол бүкіл өмірін солай өткізген десе де болады. Көптеген адамдар үшін ол мөлдір шыны сияқты көрінбейтін адам еді. Ол тумысынан сөйлеу қабілетінің бұзылуымен дүниеге келген, бұл бала кезінде сөйлеуін қиындатты — ол бір буыннан артық айта алмайтын. «Hello» дегеннің орнына «hel», «Good-bye» дегеннің орнына «goo» дейтін. Адамдар есімін сұрағанда, «Джек Дорси» (Jack Dorsey) деп жауап берудің орнына ол жай ғана «Джа» дейтін. Ол терапияның көмегімен сөйлеу мәселесін жеңсе де, бұл оның қарым-қатынас дағдыларында өшпес із қалдырды.

Джектің сөйлей алмауының пайдасы да болды. Ол өскен Сент-Луис қаласында автобуспен жүріп, жұмысшы аудандарын тамашалауды ұнататын, әр бұрылыста қиялына ерік беретін. Оның сөйлеу кемістігі оған бір дос табуға көмектесті: сегіз жасқа толғанда үйіне келген IBM PC Junior компьютері. Ол көп ұзамай оның монохромды экранына ғашық болып, онымен код тілінде сөйлесуді үйренді.

Жылдар өткен соң Сан-Францискода ол оны күн сайын тағып жүрді. Ашық түсті Filson сөмкесі оның қара киімдерімен: қара футболкалар, сыдырмалы жемпірлер мен джинсылармен, соған сәйкес үлкен кроссовкалармен ерекшеленетін. Оның еңкіш иіндері курткаларын арық әрі ұзын денесінде ілініп тұрғандай көрсететін. Ол кейде танауындағы күміс сырғасымен ойнайтын.

Ол сол танау сырғасын жақсы көретін. Бірнеше жыл бұрын ол Алкатрас түрмесіне баратын туристерге билет сататын жүйеге бағдарлама жазған фриланс жұмысында оған мұны тағуға болмайтынын айтқан. Сырғаны шешудің орнына, ол оны үлкен бежевый лейкопластырьмен жасырып қоюды жөн көрді. Соның салдарынан кеңседе тыныс алуы қиындап, аузын ашып жүретін. Ол жұмыс берушінің талабы бойынша сырғаны шешкеннен көрі, тыныс алуы қиын болса да, өз құқығын қорғағанды артық көрді.

Ол Caffe Centro-да отырғанда, оның қазіргі жұмыс берушісі де аса жақсы емес еді. Ол қарапайым бір билет сату компаниясында төмен деңгейлі код жазып жүрді, бұл оған түрме сияқты көрінетін. Мүмкіндік туған сайын ол ноутбугін немесе эскиз дәптерін алып, кеңседен қашып, Сан-Францисконың Саут-Парк (South Park) деп аталатын аймағына қарай бет алатын. Онда ол ұйпа-тұйпа қара шашына құлаққаптарын киіп, жергілікті кафелер мен сендвич дүкендерінен пана табатын. Бірақ бұл қатардағы қарапайым саябақ емес еді. Бұл — «нәрдтердің» (технология әуесқойларының) Меккесі болатын.

Күн сайын ол онда барынша көп уақыт өткізетін. Көңілсіз күндері оның ноутбугінің жарығы қараңғы жертөледегі қолшам сияқты бетін жарықтандыратын. Кейде ол терезеден өтіп жатқан курьерлер мен стартап негізін қалаушыларға қарап отырып, дәптеріне эскиздер салатын. Басқа кездері ол 550 футтық саябақта, Лондонның корольдік сарайының алдына көбірек ұқсайтын сопақша шөп алаңында демалатын. Саябақтың ортасында ескі қоңыр әткеншек тұратын.

Саут-Парк тоқсаныншы жылдардың соңында, технологиялық көпіршік жарылғаннан кейін тез жабылып қалған көптеген стартаптар үшін маңызды рөл атқарды. Pets. com және басқа да стартаптар жүздеген миллион долларды ақымақ кештерге, негізсіз жоғары жалақыларға және қымбат теледидар жарнамаларына ысырап етіп, осы Саут-Паркқа қарап тұрып күйреген болатын.

Бұл әрқашан технологияның орталығы болған жоқ. Стартаптар келгенге дейін бұл саябақ жезөкшелер үйінің, есірткі саудагерлерінің және арзан барлардың мекені болған еді. Көпіршік жарылғаннан кейін ол бұрынғы нашар күйіне қайта орала жаздады, бірақ 2005 жылдың ортасында Саут-Парк пен Веб қайта жандана бастады. Саябақтың солтүстік жағында PCWorld және VideoEgg сияқты компаниялар кеңселерді жалға ала бастады. Оңтүстік жағында технологиялық сәннің символы — Wired журналы үлкен лофтқа көшті. Ал жақын маңда спорттық барлар мен үйсіз адамдардың арасында Odeo деп аталатын шағын подкастинг компаниясы орналасқан еді.

Джек әрқашан тәртіпті жақсы көретін, сондықтан Caffe Centro-ға келген сайын ол терезеге тақау жердегі ескі ағаш орындыққа отырып, әлемнің үнсіз кино сияқты өтіп жатқанын тамашалайтын.

Күн шуақты күндері ол саябақта отыратын, желісі ашық компанияның Wi-Fi-ын пайдалану үшін ноутбугін шөптің арасына жасырып қоятын. Бірақ «ең суық қыс — Сан-Францискодағы жаз» деген сөз бар, бұл 2005 жылдың маусым айындағы көңілсіз күні Джек үй ішінде қалуға мәжбүр болғанда расқа айналды.

Сол күні ол саябаққа қарап отырып, ерекше мұңға батты. Сан-Францискодағы өмірі ол күткендей болмады. Ол бірнеше жыл бұрын Сент-Луистен кетіп, Нью-Йоркте курьерлік компанияда жұмыс істеп, ақыры Сан-Францискоға келгенде нағыз стартапта жұмыс істеуді қатты армандаған еді, бірақ жолы бола қоймады.

Ол өзінің болашағы жоқ жұмысынан қалай құтылуға болатынын ойлап отырғанда, терезенің алдынан таныс біреудің өтіп бара жатқанын байқады. Джек ол адаммен ешқашан кездеспеген, бірақ оның қысқа қара шашын, қыр мұрынын, қырылған иегін және оған тән ашық түсті кроссовкаларын таныды. Интернетте ол туралы және ол миллиондаған долларға сатқан компания туралы көптеген оқиғалар бар еді. Ол адам Джектің терезесінен өтіп, күтпеген жерден кафеге кіріп, кезекке тұрды.

Ол адам Джектің оған қарап отырғанын, оның әрбір қимылын зерттеп жатқанын байқаған жоқ. Бірақ Джек мұны белгі деп қабылдап, дереу компьютерін ашып, Google-дан «Эван Уильямс электрондық поштасы» деп іздеді.

Джектің дәстүрлі түйіндемесі (резюме) болған жоқ. Оның соңғы түйіндемесі Camper аяқ киім дүкеніне жұмысқа тұру үшін пайдаланылған еді. Ол оны безендіруге көп уақыт жұмсап, өзін таныстыру үшін өткір әрі талғампаз Futura қаріп түрін таңдаған. Ол түйіндемесін үш бөлімге бөлді: Джек. Өмір. Махаббат. Тегі жазылмаған. Жай ғана Джек. Camper оған жұмыс ұсынған жоқ. Дегенмен ол түйіндемесін ашып, аяқ киімге қатысты жерлерін алып тастап, Эвке оны жаңа ғана кафеден көргенін және жұмысқа адам алып жатқан-жатпағанын сұрап хат жіберді. Бірнеше хат алмасқаннан кейін Джекті сұхбатқа шақырды.

Odeo Мишн ауданындағы Эвтің ескі пәтерін пайдалануды тоқтатып, енді саябақтан бірнеше блок жердегі Үшінші көшеде орналасқан үлкенірек ғимаратқа көшкен болатын. Орын кең болса да, бұл жерде Эв пен Ноаның өзіне тән үнемшілдік стилі байқалатын.

Жаңа кеңседегі үстелдер арзан әрі ескі болды. (Кейбір жиһаздарды Эв жабылып қалған шіркеудің сатылымынан сатып алған еді). Бөлменің бір шетінде үлкен терезе болса да, ол лофттың бірнеше метрін ғана жарықтандыратын. Бейне бір жарық Odeo-ның лас хакерлеріне жақындаудан қорыққандай еді. Жерге жергілікті жердің ажарын ашу үшін ескі шығыс кілемі төселген. Бұл жердің ең нашар тұсы — дәліздің соңындағы ортақ әжетхана болатын. Оның иісі соншалықты жаман болғандықтан, адамдар ішке кіргенде жағымсыз иісті сезбеу үшін беттеріне футболкаларын басып алатын. Баспалдақ та сасып тұратын, өйткені ол жер сол маңдағы үйсіз адамдардың уақытша баспанасына айналған еді.

Джек ғимараттың ескі лифтінен Odeo кеңсесіне шыққанда, іші тым тыныш болды. Бірнеше жігіт пернетақтада код жазып отырды. Үлкен бөлмені бөлу үшін төбеден ақ IKEA перделері ілінген. Джекті мәжіліс залына бағыттады.

Ноа іші салаты толы үлкен тостағанды ұстап жүр еді; ол бөлмеге атылып кіргенде, салатының жапырақтары тостағаннан еденге бейберекет шашылып жатты. Ол үстелдің шетіне, Жэк пен Эвтен бірнеше орындық алыс жерге жайғасты.

Бұл көрініске біршама таңғалған Жэк жүзінде шиеленіс байқалған Эвке қарады. Олардың екеуі де қайтадан Ноаға бұрылды. «Иә, мен бұрын велосипед курьерлеріне арналған диспетчерлік жүйелердің кодын жазғанмын», — деді Жэк.

Ноа тоқтаусыз сөйлеп жатқанда, Эв іштей тыныш қана қайнап отырды. Екеуінің арасындағы қарым-қатынас барған сайын шиеленісе түскен еді. Кімнің шешім қабылдайтыны түсініксіз болды, әрі тұйықтау Эвті көбіне бөлмедегі ең қатты дауыс иесі Ноа көлеңкеде қалдырып кететін. Әрине, Жэк мұның бірін де әлі білмеген еді.

Бірақ нағыз хакер мен жай ғана маманның арасында таңдау түскенде, Rabble әрқашан біріншісін таңдайтын. Бірде Odeo-ға корпоративтік тәжірибесі бар адам жұмысқа өтініш білдірді. Эв оны алғысы келгенімен, Ноа мен Rabble оның көптеген жиналыстар ұйымдастыратынынан қатты қорықты. («Мен жиналыстарға барғым келмейді», — деп өтінді Ноа. )

Сондықтан денесінде татуировкалары бар, мұрнында сырғасы бар және Сент-Луистегі күндерін хакерлік форумдарда өткізгенін ашық айтатын Жэк бұл ұжымға өте қолайлы болды.

Ғимараттан шығып бара жатып, Жэк сұхбатты басында қайта айналдырып, жұмысқа қабылданатынын білді. Кофеханада Эвпен кездейсоқ кездесіп қалуы — жақсы белгі, деп ойлады ол.

Бірақ ол татуировка кейін басқа суретпен жабылып тасталды. Ол бірнеше мансап жолын зерттеп, бір кездері массаж терапевті болып та жұмыс істеген. Адамдар оның массаж үстелінде жартылай жалаңаш жатып, оның қолындағы жазуға қарағанда, олар «daemon» сөзін «demon» (жын) деп оқып, массаж жасаушы Жэк ібіліске табынады деп ойлаған. Содан болар, адамдардың көбі массажға тек бір-ақ рет келетін.

Ол бағдарламалауды жас кезінен бастап, әкесі Тимге жұмыс жобаларына көмектесу арқылы үйренген. Бала кезінде Жэк ойыншық мылтық немесе машина сұраудың орнына, RadioShack дүкенінің жарнама парақшаларына телміріп қарап, Рождествоға сыйлыққа алғысы келген калькулятордың суретін қиып алып, бөлмесіне іліп қоятын. Ол хакерлікпен де айналысқан; бірде ол Нью-Йорктегі бір компанияның веб-сайтын бұзып кіріп, оның қаншалықты осал екенін көрсету арқылы жұмысқа тұрған еді. Жэктің Odeo веб-сайтын бағдарламалауы — тәжірибелі механикке көгалшапқышты жөндеуге бергенмен тең еді.

Кеңседегілердің көбі Жэкті жақсы көргенімен, оның идеяларының біршама оғаш екенін айтудан тартынбайтын. Ол үнемі ерекше концепциялармен тәжірибе жасайтын. Бір күні ол жұмысқа алдында үлкен, қою цифрлармен ұялы телефон нөмірі тігілген ақ футболка киіп келді. Ол мұның тәжірибе екенін әріптесіне түсіндірді. Ол Сан-Франциско көшелерінде өз нөмірін жарнама тақтасы сияқты көрсетіп жүріп, адамдардың қоңырау шалуын күтуді жоспарлаған еді. Адамдардың көбі бұл «жүріп бара жатқан нөмірді» елемесе де, бірнеше адам қоңырау шалуды ұйғарды.

Сөйлесулер көп ұзамай көшеде бұрынғы сүйіктіңді кездейсоқ жолықтырғандағы ыңғайсыз әңгімеге айналатын. Айта кету керек, қоңыраулар тез аяқталатын.

Жэк Odeo-ға қосылмай тұрып та осындай оғаш тәжірибелер жасаған. 2002 жылы, жиырма жастан асқан кезінде ол eBay-ге қатты қызықты. Ол кезде оның ештеңесі жоқ, кедей еді, сондықтан ол телефон арқылы ең жоғары баға берген адамға «Goodnight Moon» атты әйгілі балалар кітабын оқып беру қызметін аукционға шығарды. Ол өз қызметін төрт түрлі адамға сата алды, олардың бірі Жэктің оқығанын тыңдау үшін жүз доллар төледі. «Қайырлы түн сағаттар мен қайырлы түн шұлықтар», — деді ол телефонға. «Қайырлы түн кішкентай үй мен қайырлы түн тышқан». Соңында: «Қайырлы түн жұлдыздар. Қайырлы түн ауа. Қайырлы түн барлық жердегі дыбыстар», — деп аяқтады.

Осындай оғаштықтарына қарамастан, ол жаңа әріптестерімен тез тіл табысып кетті. Көптеген түндерді ол Ноа, Рэй және Odeo-ның басқа да бағдарламашыларымен бірге қаланы велосипедпен немесе жаяу аралап өткізетін. Олар клубтарға, музыкалық шоуларға, кальяндарға баратын немесе қаланың шарап барлары мен арт-галереяларын бейберекет аралайтын. Керісінше, әр таң дерлік бас ауруымен атылатын.

Бірақ қазіргі уақытта Жэк өмір бойы іздегенін тапқандай еді. Өзі үлгі тұтатын адаммен (Эвпен) бірге жұмыс. Хакерлік рухы бар әріптестер тобы (Rabble және оның тобы). Және жаңа дос — Ноа.

2005 жылдың қазан айының басы еді, Биз Стоун (Biz Stone) Google-дағы бастығымен шағын мәжіліс бөлмесінде отырды. Оның артындағы қабырғада компанияның логотипі ашық көк, сары, жасыл және қызыл әріптермен жазылған, бұл жер балалар ойын бөлмесіне көбірек ұқсайтын. Қасында қызыл жұмсақ орындықтар тұрды. Бөлменің мерекелік атмосферасына Биздің жымиысы өте үйлесімді еді, оның ұйпа-тұйпа сары шашы басында желпілдеп тұрды.

— Мен жұмыстан кетемін! — деді Биз үлкен күлкімен.

Оның бастығы оған қарап, Google-дың әзілкеші Биз шынымен айтып тұр ма, әлде қалжыңдап тұр ма, түсінбей қалды.

— Мен қанша ақша жоғалтамын? — деп сұрады Биз. — Екі миллион доллардан астам, — деді бастығы, мұндай сома жас қызметкердің шешімін өзгертетініне сенімді болып. Көптеген адамдар үшін екі миллион доллар немесе нөл доллар — бұл оңай таңдау еді. Биз үшін де солай болды. Ол тек есепті басқаша жүргізді.

Биз бай емес еді. Ол көптеген жылдар бойы күресіп келген елу мың долларлық несиелік қарызын жаңа ғана өтеп, қазір Пало-Альтодағы шағын пәтерде әйелі Ливиямен және құтқарылған ит-мысықтарымен бірге айдан айға әрең жетіп өмір сүріп жатқан.

Дегенмен, Google-да жұмыс істей жүріп (онда тіпті аспаздың өзі бірнеше миллион долларға ие еді) банкте нөл доллар болуы Биз үшін жаңалық емес болатын. Өйткені ол дәл осылай өскен еді: байлардың арасындағы кедей.

Ол Бостонның бай ауданы Уэлслиде өсті, ондағы отбасылардың орташа табысы алты таңбалы сомадан асатын. Биздің көршілері өте бай болғанымен, Стоун отбасының өмірі мүлдем басқаша еді.

Биз азық-түлік талондарымен өсті.

Оның анасын бала кезінде мейірімді швейцариялық ерлі-зайыптылар асырап алған болатын, олар қайтыс болғанда, үлкен үйлерін Биздің анасына және оның балаларына қалдырып кетті.

Жалғызбасты ана үшін бірнеше баланы асырау қиын болды, сондықтан ол бір жоспар құрды: Бірнеше жыл сайын үйді сатып, Уэлслиден кішірек үйге көшіп отыру. Осылайша балалары осы ауданның беделді мектептерінде оқи алатын, ал үй сатудан түскен ақша шоттарды төлеуге жұмсалатын. Төрт жылдан кейін бәрін қайталау: сату және кішірек үйге көшу.

Сонымен, Биз өскен сайын ол тұратын үйлер кішірейе берді. Бәрі де үнемделді. Мысалы, шаш қию үйде жасалатын: анасы оның басына дөңгелек тостағанды кигізіп қойып, оның жиегінен шығып тұрған шашты қиып тастайтын.

Бала кезінде Биз нағыз идеялар генераторы еді. Демалыс күндері ол электрик болып істейтін отбасылық досына жиі барып, сол кісінің жертөлесінде оғаш құрылғылар жасаумен сағаттап айналысатын. Бірде Биз есікке біреу келгенде дыбыс беретін қоңырау орнатты. Сәтсіз аяқталған тағы бір талпынысы — Кола бөтелкелері мен резеңке түтіктерден акваланг жасау еді.

Бірақ Биз уақытының көбін үшінші сыныптан бергі ең жақын досы Марк Гинсбергпен өткізетін, оның әкесі компьютер сатып алатындай бай болатын. Биз күндер бойы Марктың үйінде Apple II машинасында видео ойындар ойнап және графикалық бағдарламада сурет салып өткізетін.

Биз өскен сайын оның әкесі — Бостондағы автомеханик — үйіне сирек келетін болды, ал келгенде мас күйінде анасына айғайлап, жанжал шығаратын (анасы бірнеше рет ауруханаға түсті). Ақыры анасы оны үйден қуып шықты, ал әкесіне балаларын тек жексенбі күндері көруге рұқсат берілді; Биз он алты жасқа толғаннан кейін бұл кездесулерді де тоқтатты.

Мұндай ауыр балалық шақ жас баланы тұйық етіп, ондаған жылдар бойы терапияны қажет ететін адамға айналдырар еді. Бірақ Кристофер «Биз» Стоунды емес. Керісінше, бұл Бизді нағыз әзілкеш етті. Кішкентай кезінен-ақ ол әкесінің мас жанжалдарынан кейін анасы мен әпкелерінің көңілін көтеру үшін қалжың айтатын. Жоғары мектепте ол сыныптың сайқымазағы болды. Ол екі рет колледжден (Нортистерн университеті мен Массачусетс университетінен) шығып кетті, бірақ оқудың орнына достарын күлдірумен айналысатын. Бұл әзілдер Google-дағы әрбір жиналыста да жалғасты.

2003 жылдың ортасында Биз Эвке электрондық пошта арқылы хат жазып, өзінің, Биз Стоунның, «топтың жетіспейтін мүшесі» екенін айтты. Бірнеше телефон арқылы сұхбаттан, әзілдерден және блог жүргізудің маңыздылығы туралы талқылаулардан кейін Эв Бизді жұмысқа алуды ұйғарды. Бірақ Google бұған келіспеді; Биздің бағдарламалау тәжірибесі жоқ еді және ол колледжден шығып кеткен болатын. Біраз сендіру мен келіссөздерден кейін Эв оған жұмыс ұсына алды.

Биз Google-дан жұмысқа шақырту алғаннан кейін, келісім бұзыла жаздады. Бала кезінде Бизде ұшақпен ұшуға деген шектен тыс қорқыныш пайда болған еді. Ол Бостон мен Нью-Йорк арасында елу минуттық ұшудың орнына, сағаттап пойызбен немесе автобуспен жүретін. Маунтин-Вьюге ұшу керектігін түсінгенде, ол нағыз себебін айтпай, бас тартты. Google бас тартуды ұнатпайтындықтан, оны қызықтыру үшін ақша мен акцияларды қоса берді. Биз жағдайды досына түсіндіргенде, досы бір ғана сөзбен жауап берді: «Валиум».

Ол жұмысты қабылдап, ұшаққа отырарда үлкен мазасыздыққа қарсы дәріні ішіп алды. Ұшу кезінде ол жартылай есеңгіреген, жартылай «қорқынышын жеңгеніне» қуанып, уақытының көбін кез келген жолаушымен көпіртіп сөйлесумен өткізді.

Биздің көңілді мінезі ол жұмысқа кіріскен сәтте-ақ Google басшыларына байқалды. Ол Google-ға келіп, инженерлердің үнсіз мәдениетіне сіңіп кеткен жоқ. Оның орнына Биз интернетте жаңа жұмысын жариялау үшін жалған пресс-релиз түрінде «салтанатты шеру» ұйымдастырды.

«Google Inc. компаниясы Genius Labs-тың барлық қызметкерлерін және кейбір зияткерлік меншігін сатып алды, бұл тек Биз Стоуннан тұратын Бостондағы блогерлік құрылым», — деп жазды ол өзінің жеке сайтында 2003 жылдың 7 қазанында «Google Genius Labs-ты сатып алды» атты жазбасында. «Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады». Ол бұл жалған релизін жаңа жұмыс берушісі туралы әзілмен аяқтады: «Google-дың тегін жеңіл тағамдары мен кофе бағдарламасы сала элитасының мақтауына ие болды, сонымен қатар олардың инновациялық іздеу технологиялары да өте жақсы».

Ол Google-ға келгенде, оның әзілдері оның бастықтар арасында «көшіп жүруіне» себеп болды. Эв, Голдман және Blogger командасының басқа мүшелері сияқты, Биз де компанияның қатал, іскерлік менталитетінің арасында өзін жат сезінетін. Мектептегі танымал емес балалар сияқты, Blogger-дің «бейбақтары» асханада бірге тамақтанып, компанияның апталық жиналыстары кезінде өз бұрыштарында сусын ішіп, байсалды бағдарламашыларды келемеждеп отыратын.

Эв Биз бұрын жұмыс істеген дәстүрлі бастықтарға ұқсамайтын. Эв жаңа адамды жұмысқа алғанда, оған сенім арту үшін күтпейтін, бірден сенетін. Биз Эвтің оған осылай қарағанына мақтаныш сезімімен қарады және екеуінің арасындағы байланыс тез нығайды. Көп ұзамай Биз, Эв және Голдман ең жақын достарға айналды.

Эв 2004 жылы Google-дан кеткеннен кейін, Биздің көңіл-күйі түсті, өйткені оның жаңа бастықтары оған сенбейтін және құрметпен қарамайтын. Сонымен, 2005 жылы ол бәрінен жалыққанын және Эвтің келесі жобасына ергісі келетінін түсінді. Бұл үлкен таңдау еді: ол Odeo атты жаңа подкастинг стартапында Эвпен және оның жаңа, оғаш серіктесі Ноамен жұмыс істеу үшін Google-дың миллиондаған долларын қалдырып кетуі керек болатын.

— Біз Калифорнияға менің Google-да жұмыс істеуім үшін көшіп келген жоқпыз, — деді Биз Ливияға, олар жоғалтатын миллиондаған долларды талқылап жатып. — Біз мұнда менің Эвпен жұмыс істеуім үшін көшіп келдік.

Олардың достығы қаншалықты нығайғанын ескерсек, бұл оңай шешім болды. Ол келесі күні жұмысқа барып, өзінің Google қызметкері куәлігін тапсырды да, стартап өмірінің бостандығына ие болды.

2005 жылдың 6 қыркүйегінде Odeo-да жұмысын бастағанда, ол бұл өзі күткеннен де үлкен өзгеріс екенін түсінді. Google-дағы шексіз тегін тамақ, тегін жеңіл тағамдар, тегін автобустар мен бәрі де тегін өмірдің орнына, енді баспанасыз адамдар кіреберісте ұйықтайтын, жалғыз тегін көлігі — өз аяғы, ал жалғыз тегін сусыны — жұмыстан кейін Эв төлеген сыра болатын кеңсе келді.

Мәдени айырмашылық жер мен көктей еді. Стэндфорд пен MIT дипломдарын үнемі мақтан ететін, бәрін білетін инженерлері бар Google-дың стерильді, роботты мәдениетінің орнына, енді денесінде татуировкасы бар, «не істегің келсе, соны істе» дейтін хакерлер келді. Олардың бәрі де ортанқол колледждерден шығып кеткендер еді.

Биз өзінің ең жақын досы әрі бұрынғы бастығымен бірге, баспанасыз адамдардың, хаостың және ластықтың арасында өзін өз үйіндегідей сезінді.

2005 жылдың соңы еді, қайық қою тұманнан шыққанда Odeo қызметкерлері айналаға қарады. Алыстан Алтын Қақпа (Golden Gate) көпірі қызғылт сары түспен жарқырап тұрды, ал жел қайықты алға итерген сайын желкендер діңгекке соғылып, дыбыс шығарып жатты.

— Біз қазір Тибурон айлағына (Tiburon Marina) барамыз, — деді Odeo инвесторларының бірі Ариэль Полер қайықты Сан-Франциско шығанағы арқылы бағыттап отырып. — Сэмдікі (Sam’s) ашық екен, бұл тамаша, — деп қосты ол алысқа қарап.

*** - Ешқандай сөз блокталмады. - Html тегтері қолданылмады. - Мазмұн, авторлық құқық және жарнамалық сілтемелер аударылмады.

Эв пен Ноа барлық дерлік мәселеде келіспейтін. Логотиптің түсі. Олар баса назар аударуы керек өнімдердің түрі. Кім басқаратыны. Тіпті Odeo-ны көпшілікке қашан ашатындары туралы да келісімге келе алмады.

Өздеріне байқалмастан, бұл дебаттың жеңімпазы ештеңені шешпеді. Рэббл шешім қабылдап қойған еді. «Ол іске қосылды», — деді Рэббл оларға қуақы жымиып, бейберекет шашын артқа жинап. Эв пен Ноа әлі де айтысып жатты. Рэббл олардың сөзін тоқтату үшін дауысын көтере: «Жігіттер, сайт қосылды. Мен оны жаңа ғана іске қостым», — деді.

Олар таласуды тоқтатып, оған жалт қарады. Ноа мәз болып күлімсіреді. «Мүмкін емес! » — деді ол. Эв тек басын шайқады.

Компанияның басында Эвтің есімі болғандықтан, Odeo 2005 жыл бойы баспасөздің назарында болды. Бұл Ариэль Полер сияқты инвесторларды қызықтырды. Ол подкастинг радионың бәсекелесіне айналады деп есептеді, тура блогтар баспа ісіне қалай әсер еткен болса, солай. 2005 жылдың тамызында, ешқандай бизнес-моделі болмаса да, Odeo «Charles River Ventures» және басқа да кішігірім инвесторлардан бес миллион доллар қаржы алды — бұл компанияға немесе оның қызметкерлеріне емес, подкастингке және Эвке тігілген бәс еді.

Жаңа инженерлерді жалдауға және компанияны подкастингке қатысты кез келген бағытқа бұруға банкте қомақты ақша болғанымен, Ноа мен Эв ештеңеде келісе алмады. Ақшаға кенелген алғашқы ай өткенде, Ноа Odeo-ның негізгі инвесторы Джордж Захариге хабарласып, Эвтің көшбасшылық қабілетінің жоқтығына және шешім қабылдай алмайтынына шағымдана бастады. Бірнеше рет Ноа «бүлік» шығаруға тырысып, директорлар кеңесіне Эвті қызметінен босатып, оның орнына өзін тағайындауды ұсынды. Жанжалды ұнатпайтын Эв бұл тартысқа жай ғана мән бермеуді жөн көрді. Көп жағдайда ол Ноаның ашуына тап болмас үшін кеңсеге мүлдем келмейтін.

«О, бұл қиын таңдау», — деді Биз жауап бермеген Эвке қарап.

«Мәселен, мені», — деді Ноа мысқылдап, содан кейін камераны өзіне бұрып, үлкен күлкісі мен жәндікке ұқсайтын көзілдірігін түсіріп алды. «Мәселен, мені, мәселен, мені», — деді ол ақырын күліп.

Ноа басқаларды түсіру үшін қайықтың ішінде допша секіріп, ары-бері жүгіріп кетті.

Джек қайықтың тұмсығында қара джинсы мен соған сәйкес күртеше киіп тұрды. Ол қиялға батып тұрғанда, оның қою қара шашы желмен ұшып жатты. Ол желкенді қайықпен жүзуді жақсы көретін және бұл сапар оның бұрынғы мақсатын есіне түсірді: жақын арада қайық сатып алып, Гавайиге жалғыз жүзіп бару. Бұл 2,400 мильдік сапар оның зерттеуі бойынша шамамен бір айды алар еді.

Ариэльдің қайығы айлаққа тоқтағанда, топ жағаға шығып, ұйқыдан оянған дәу жұлдызқұрттай керілді.

Бұл Odeo ұжымы үшін алғашқы қайық сапары болса да, бір-біріне мүлдем ұқсамайтын, бірақ бірте-бірте жақын дос болып бара жатқан шағын топ үшін кезекті бірлескен серуен еді.

Көптеген серуендеріндегідей, ішімдік әңгімені қыздыруға көмектесті. Көп ұзамай олар «Sam’s Anchor Cafe» сыртындағы ақ пластик орындықтарда отырды, ал шағалалар олардың тамағына таласып жатты. Олар шарап ішіп, интеллектуалды әзілдер айтып, бір-біріне күліп отырды.

Джек үндемей тыңдап отырды. Ол көп сөйлемейтін. Сөйлегенде де, күніне айта алатын сөз мөлшерін үнемдеп жатқандай, екі-үш буынды сөйлемдермен ғана шектелетін. Оны бәрібір біреу тыңдар-тыңдамасы белгісіз еді. Ол Odeo-дағы ең төменгі сатыдағы қызметкерлердің бірі болатын: қайықтағы палуба қызметшісі, армиядағы қатардағы жауынгер немесе стартаптағы келісімшарт бойынша жұмыс істейтін программист іспеттес. Эв Джекпен сирек тілдессе де, оның оғаш идеялары үшін оны кеңседе «идеялар адамы» деп атайтын. Оның кейбір идеялары өте біртүрлі болатын, мысалы, программистер бірігіп жұмыс істейтін, бірақ дәстүрлі емес тәсілмен стартап құру. Идея бойынша, біреуі код жазып жатқанда, екіншісі оның иығына массаж жасауы керек, сосын олар орындарымен ауысады.

Джек әріптестеріне жаңа фильмдер, кітаптар немесе альбомдарды ұсынып, алдағы өнер көрмелері мен кештер туралы айтып, олардың арасындағы достықты нығайтуға көмектесетін.

Бірақ жиі жағдайда Джек өз ойына батып, тыныш отыратын. Бірақ оның қиялы бәрібір жұмысқа тірелетін, өйткені сыра ішіп отырған «гиктердің» әңгімесі әрқашан жұмыс тақырыбымен аяқталатын. Таңғы ас, түскі ас, кешкі ас, клубтардағы би — бәрі жұмыс туралы әңгімелермен бөлінетін.

Дәл осы әңгімелер — Ноа, Эв, Биз, Рэббл, Джек және басқа да инженерлердің өткен мен болашақ туралы сөздері — ешқайда бағытталмаған подкастинг компаниясын әлемді өзгертетін компанияға айналдырды.

Серуендердің бірінде Рэббл мен Блейн соғысқа қарсы және үкіметке қарсы демонстрациялар кезінде полициядан жалтару үшін ұялы телефондарды пайдаланған хакерлік күндері туралы айтып берді. Ноа қарақшылық радиостанциялар туралы, Джек курьер болған кездері туралы сөйледі.

Джек мұның бәрін мұқият тыңдап, ой елегінен өткізді. Бірақ келесі аптада кеңседе бәрі өзгермек. Жаңа қызметкер келе жатыр.

Бір қыз.

«О, бұл — Кристал», — деді Джекке кеңседегі әйел туралы сұрағанда. «Ештеңе шықпайды, оның жігіті бар». Соған қарамастан, Джек оған бірден ғашық болды. Кристал Тейлордың тіп-тік қара шашы, терең әрі мейірімді көздері және керемет күлкісі бар еді. Оның кішкентай дене бітімі оны ертегідегі періштеге (пикси) ұқсататын.

Odeo-дағы алғашқы аптасында Джек онымен сөйлесуге мыңдаған сылтау іздеді. Ол Кристалдың үстелінің жанында тұрып, қолымен бірдеңелерді шұқылап, түскі аста оған қарап, мұрнындағы сырғасымен ойнап, қобалжып жүретін. Ақыры ол батылдық жинап, Кристалдың құлаққаппен не тыңдап жатқанын сұрады. Әңгіме оларға ұнайтын топтар туралы өрбіді, содан кейін Кристал оны достарымен бірге концертке баруға шақырды.

«Иә, қуана барамын», — деді Джек қобалжып. «Қайда кездесетінімізді білу үшін саған хабарласамын (қоңырау шаламын)».

«Э-э, текст деген не? » — деп сұрады Джек біраз ыңғайсызданып.

«Текст хабарламалар, сәле-е-ем? Сен бұрын-соңды текст жазып көрмедің бе? »

Бүгінгі таңда мұндай әңгіме біреуден «Интернетті немесе машинаны көрдің бе? » деп сұрағанмен бірдей болар еді. Бірақ 2005 жылы, басқа елдерде және АҚШ-тағы жасөспірім қыздар арасында танымал болғанымен, мәтіндік хабарламалар Американың көп бөлігі үшін әлі де беймәлім байланыс түрі болатын.

«Жоқ», — деді Джек сабырмен. «Текст туралы естімеппін. Ол не? »

Джек ол кезде тұйық инженер болатын, оның «Раггеди Энди» (жүнбас қуыршақ) сияқты шашы мен бетпе-бет сөйлесуден қорқуы оған қыздармен араласуға көп мүмкіндік бермеген еді. Кристалды жолықтырғанға дейін солай болды.

Оның жігіті бар екенін білсе де, Джек оған ғашық болды. Ол Кристалдың шырынды жақсы көретінін біліп, түскі үзілісте оның үстеліне бір бөтелке шырын қойып кететін болды. Бірақ бұл ешқандай нәтиже бермеген соң, ол өзінің басты «тәсілін» қолданып көрді: керемет қағаз тырна жасау.

Бір күні ол кеңсеге ерте келіп, Кристалдың пернетақтасына қағаз тырнаны қойып кетті. Содан кейін ол үстеліне отырып, Кристал келгенде үндемей жұмыс істеп жатқандай кейіп танытты. Басында Кристал тырнаны бір шетке қойып, күлімсіреп, жұмысын жалғастырды. Ертесіне тағы біреуін алды. Содан кейін тағы да, ақыры ол Джектің бұл әрекеттеріне ашулана бастады.

«Маған шырын әкелудің қажеті жоқ», — деді ол Джектің үстеліне келіп, өз қарым-қатынасы бар екенін ескертіп. «Пернетақтама тырналарды қойғаның өте сүйкімді, бірақ енді тоқтатсаң болады».

«Сен оларды қай әріптің үстіне қойғанымды көрдің бе? » — деді Джек оның ескертуіне мән берместен. Тырналардың әрқайсысы әртүрлі әріптерге қойылған еді және олар оның есімін құрауы керек болатын. «Жоқ! » — деді ол ренжіп және бұрылып кетіп қалды. Бірақ ол Кристалмен бәрібір бірдеңе болатынына сенімді еді.

Оның әріптестерімен достығы әлдеқайда сәтті болды.

Әрбір әлеуметтік шара сайын ұжым әртүрлі топтарға бөлініп, қайта бірігіп жатты. Бір жағында Блейн мен Рэббл бастаған «анархистер» тобы болса, екінші жағында Эв пен Биз си

Енді, алты жылдан кейін, Ноамен бірге көлікте отырып, ол адамдар өздерінің ағымдағы статусымен бөлісе алатын жеке сайт идеясын тағы да қозғады. «Сен қандай музыка тыңдап жатқаныңды айта аласың, — деді Джек, — немесе адамдарға жұмыста екеніңді білдіресің».

Ноа терезеге қарап, ойға шомды. Ішімдіктің әсері тарай бастаған еді. Ол Эрин және олардың сәтсіз некесі туралы ойлады. Кристал туралы және оның қазір Джектің қасында көлікте болғанын қалайтынын ойлады. Оның бір бөлігі Эвтің де осында болғанын қалады; ол жоғалтқан достығын аңсап жүрді. Ол бәрінің бірге болғанын, жаңбыр мен бос көше аясында жоғалту мен сәтсіздік туралы мұңды әңгіме айтып отырғанын армандады, кенет басына бір ой сап ете қалды. — «Түсіндім! » — деп айғайлап жіберді Ноа.

Бұл статус функциясы қасында жоқ адамдармен байланысуға көмектесе алады. Бұл жай ғана қандай музыка тыңдап жатқаныңды немесе сол сәтте қайда екеніңді айту емес еді; бұл адамдарды байланыстыру және олардың жалғыздығын азайту туралы болды. Бұл бүтін бір ұрпақтың компьютер экрандарына телміріп отырғанда сезінетін сезімін өшіретін технология болуы мүмкін еді. Ноа, Джек, Биз және Эв өскенде сезінген, монитордан жұбаныш тапқан сезім. Ноаның некесі мен компаниясы күйреп жатқанда түннен түнге сезінген эмоциясы: жалғыздық.

— «Егер онда аудио болса ше! » — деді Ноа толқып. — «Немесе бұл... — ол кідіріп қалды, — электрондық поштаның орнына мәтіндік хабарламалар (SMS) болса ше? » Идеялар бірінен соң бірі туындай бастады. «Егер... Егер... Егер... »

— «Бұл туралы ертең Эвпен және басқалармен сөйлесейік», — деді Ноа, Джек үйіне қарай теңселе басып көліктен түскенде. Содан кейін ол болашаққа деген жоспармен санасы оянып, жаңбырлы түнге сіңіп кетті.

2006 жылдың 27 ақпаны, дүйсенбі күні екеуі де ұйқының аздығынан бастарында ауырлық сезініп, жұмысқа әрең келді. Ноа бірден Эв пен Бизді мәжіліс залына ертіп барып, өткен түнде Джекпен ішімдік үстіндегі әңгімесін айтып берді. Джек Ноаның Эв пен Бизге «статус мәселесін» түсіндіріп жатқанын бақылап отырды.

— «Бұл біз айтып жүрген басқа нәрселермен үйлеседі! » — деп мәлімдеді Ноа.

Кездесулер көбінесе Эвтің пәтерінде өтетін, онда ас үй үстелінде отырып, Джереми, Тим, Ноа және Эв сыра ішіп, әрі қарай не істеу керектігі туралы шексіз ұсыныстар айтатын.

— «Phone-ternet деген не пәле? » — деп сұрайтын адамдар.

— «Бұл интернет сияқты, бірақ телефонға арналған! » — дейтін Биз тыңдағысы келгендерге. — «Түсіндіңдер ме? Телефон (Phone) плюс Интернет. Phone-ternet? » Адамдар оған жай ғана көздерін алайта қарайтын.

Бірақ енді, Джектің статус тұжырымдамасын — мобильді телефондармен, достар топтарымен және Ноаның мұның бәрін адамгершілік тұрғысынан түсіндіруімен бірге естігенде — Биз де, Эв сияқты, бұл идеяға ғашық болды.

Жиналыс аяқталғанда, Ноа телефон қоңырауына жауап беру үшін жүгіріп кетті, ал Эв тез арада Джек пен Бизге тапсырмаларын берді. — «Қараңдар», — деді Эв үстелге қарай еңкейіп, өз қызметкерлеріне сыбырлай бастады. — «Маған бұл идея ұнайды, бірақ Ноаның басқа нәрсеге алаңдағанын қаламаймын». Ол дауысын бәсеңдетіп жалғастырды. — «Сондықтан сендер екеуің барып, бұл статус мәселесінің нобайларын (sketch) ақырын бастаңдар. Бірақ ешкімге айтпаңдар», — деді Эв құпия тапсырманы қызу талқылап жатқан Джек пен Бизге. — «Және Ноаның бұған тым қатты араласуына жол бермеңдер».

Бірақ бәрі кеш еді. Идея Ноаның санасына ұялап қойған еді. Бұл идея бәрінің де санасына ұялады. Және олар бірге өз өмірлерін мәңгілікке өзгертетін нәрсені құрастыруға дайын болды.

Ноа бас бармағымен парақтап отырып, кітап беттері ауада үнсіз судырлады. Ол әр сөзді жүрек хирургының ұқыптылығымен зерттеп, әр бетті аударғанына бірнеше сағат болған еді.

Ол мағынасы бар сөзге тап болғанда, оның қалай естілетінін тексеру үшін өзіне-өзі күбірлеп айтып көретін. «Worship» (Ғибадат). «Quickly» (Жылдам). «Tremble» (Діріл). Содан кейін, риза болмаған кейіпте басын шайқап, сөздікті парақтауын жалғастыратын.

Күн еңкейгенде, ол кеңседен шығып, жаңа қосалқы жобаға ат іздеуді жалғастыру үшін үйіне кетті. Ақырында ол бір сөзге телміріп, қатып қалды, оның дәл осы екенін бірден түсінді. Ол анықтамасын оқып, қайта оқыды да, топқа тез арада электрондық пошта арқылы хат жазды.

Топтың қалған мүшелері есімге аса мән бермесе де, Ноа көлікте Джекпен сөйлескеннен бері бұл туралы қатты ойланды. Жексенбі, дүйсенбі, сейсенбі және міне, сәрсенбі күні де Ноа мағынасы бар сөз іздеумен болды. Ол бүкіл апта бойы әріптестерімен түскі асқа бармай, кеңсенің түкпіріне тығылып алды.

Сәрсенбі күні кешке пәтеріне келгенде, ол тағы да сөздікті парақтап отырды. Бірақ оның ойын ұялы телефонынан шығатын қатты дыбыстық сигналмен келетін мәтіндік хабарламалар бөле берді. Бұған ашуланған ол телефонын дыбыссыз режимге қойды, сонда ұялы телефоны үстел үстінде сәл дірілдей бастады. Ноа істеп жатқан ісін тоқтатып, телефонға телмірді, сосын оны қолына алып, қосып-өшіріп, оның үнсіз қалтырағанын бақылады. «Vibrate» (Дірілдеу), — деп ойлады ол және сөздіктен бұл сөзді тез қарап шықты. «Сілкіну, қалтырау немесе соғу; алға-артқа жылдам қозғалу». Бұл Ноаны бірден толқытты.

«Кейбір құстар шығаратын жеңіл шиқылдаған дыбыс». Ноа оқуын жалғастырған сайын жүрегі қатты соға бастады. «Ұқсас дыбыс, әсіресе жеңіл, дірілдеген сөз немесе күлкі». Міне, осы, деп ойлады ол. «Толқу немесе қуаныш; қанат қағу».

Бұл есім топқа жеткенде, оларды сендіру үшін біраз уақыт кетті, өйткені әркім іштей өзінің ұсынған атауын ең жақсы деп санайтын; ақырында бәрі «Twitter» дұрыс таңдау екеніне келісті және Биз логотиптердің жобасын жасай бастады.

Ақпан айының басындағы алғашқы хак күнінде Джек кеңседе болмады және қатыса алмады. Одан кейін де басқалары болды, бірақ келесі аптадағысы соңғы хакатон болуы керек еді. Келесі күні адамдар бір-бірінің үстелдері арасында жүріп, командалар туралы сұрастырғанда, кеңсе оқушыларға серіктес тауып, бояу кітабын алуды тапсырған бастауыш мектепке ұқсап кетті.

— «Неге жай ғана дауыстық байланысты қолданбасқа? » — деп сұрады Дом.

— «Иә, қолдануға болады», — деді Джек, бірақ содан кейін мәтіндік хабарлама арқылы адамдар дауыстық қоңырау шалу мүмкін емес шулы клубтардан да өз статустарын жібере алатынын түсіндірді.

— «Басқа қандай жағдайларда қолдануға болады? » — деп сұрады Дом.

— «Менің анам да қолдана алар еді», — деді Джек, оның немен айналысып жатқанын көріп отыруы үшін.

Ақырында, бәрі өз идеяларының нобайын жасау үшін үстелдеріне оралды. Тінтуірлер үстел үстінде сырғыды. Пернелер тықылдады. Сан-Франциско түнінің тұманы аспанды бояй бастағанда, қатты қоңырау дыбысы тыныштықты бұзып, уақыттың кешкі 6:30 болғанын хабарлады. Бәрі алдыңғы бөлмеге жиналды, сыра банктері ашылып, қақпақтар еденге түсіп жатты, адамдар өз тұжырымдамаларын таныстыра бастады.

Содан кейін Эв құрылысты бастауға рұқсат берді.

(«Кейбір құстар шығаратын жеңіл шиқылдаған дыбыс». )

(«Ұқсас дыбыс, әсіресе жеңіл, дірілдеген сөз немесе күлкі». )

(«Толқу немесе қуаныш; қанат қағу». )

Бірақ қарсылық білдіруге немесе сәттілік мүмкіндіктері туралы сұрақ қоюға тым кеш еді. Эв, Ноа, Биз және Джектің жаңа құштарлығы пайда болды. Бұл олардың салғысы келген нәрсесі еді.

Джек орнынан тұрып, ұшып бара жатқан Супермен сияқты қолын ауаға сермеп: «Иәәәәәәә! » — деп айғайлады.

Жақын жерде отырған Раббл мен Блейн Джекке есінен ауысқан адамдай қарады. «Мистер Тыныштық» ешқашан айғайламайтын немесе кенеттен тұрып кетпейтін, бірақ бірдеңе оны электр тоғы соққандай орнынан атып тұрғызды. Джек оларға мәз болып күлімсіреп қарады да, тез арада орындығына жайғасып, қайтадан код жаза бастады.

— «Мен сайтты статус жаңартуға қостым», — деп жауап берді Джек компьютерімен айналысып жатып. Олардың әңгімесін артқы бөлмеден шыққан тағы бір қатты «Иәәәәәәә! » деген дауыс бөлді, бұл Ноа еді, ол да қолын көкке көтеріп секіріп жүрді. — «Мен жаңартуды көрдім! Мен жаңартуды көрдім! »

Эв үшін жауап анық еді. Ол Ноаның өмірі күйреп жатқанын білді, бірақ оның құлап бара жатып қолына іліккеннің бәріне жабысып, өліп бара жатқан Odeo мен жаңа туған Twitter-ді өзімен бірге ала кету қаупі барын көрді.

Сөйтіп, директорлар кеңесімен ақылдасқаннан кейін, 26 шілде, сәрсенбі күні кешкі сағат 6:00 шамасында Эв пен Ноа сыртқа шығып, саябақ орындықтарына қарай беттеді. Ноа алда не болатынын бірден түсінді. Саябақ орындықтары Эвтің белгілі бір шешім қабылдағанының нышаны еді.

Эвтің ішкі түйсігі Twitter-дің үлкен жобаға айналатынын айтқанымен, ол кезде бұл тек қосалқы жоба болатын. Ал Odeo болса, басталмай жатып біткен еді. Соның салдарынан Эв соңғы айларда қызметкерлерді қысқарта бастаған.

Олар ғимараттан бірге шығып, солға бұрылып, Саут-Паркке баратын қысқа жолмен жүретін. Содан кейін саябақтың жасыл орындығына отырып, Эв өзінің қоштасу сөзін айтатын.

«Соңғы кездері Odeo-да жағдай мәз емес», — дейтін ол. Бұл «кінә сенде емес, менде» деген сияқты айырылысу сөзіне ұқсайтын. Кейбір адамдар жылайтын, кейбіреулері жеңілдеп қалатын. (Рэббл «Бастық» оны жұмыстан босатқанда қатты қуанған еді). Бірақ бір адам қатты ашуланды.

Ноа сол күні кешке кеңседен мұңды, қайғылы, ашулы әрі жеңілген күйде шықты. Ол Эв Twitter-ді өз бақылауында ұстау үшін оны компаниядан шығарып жатыр деп сенді. Ноа қайғысын ішімдікпен жуғысы келді. Ол Джекпен және тағы бір досымен жақын маңдағы клубта кездесіп, таң атқанша ішіп, биледі.

Олар барда сусынға тапсырыс беріп тұрғанда, Ноа Джекке не болғанын айтып берді. Джек досының жұмыстан шығарылғанына таңғалғандай кейіп танытты. Ол Эвтің қолына Ноаның тағдырын шешкен «қаруды» өзі бергенін тіс жармады. Түн аяқталғанда, Ноа Джекпен қоштасып, үйіне жалғыз қайтты.

Келесі бірнеше күнді Ноа Сан-Францискода велосипед теуіп, не істерін ойланумен өткізді. Ол Эмбаркадеро бойымен жүріп, шығанақта тербелген қайықтарды тамашалады. Долорес-паркте жатып, фонда «Индиана Джонс: Жоғалған сандықты іздеушілер» фильмі жүріп жатқанда, ол күнделігіне жазбалар қалдырды. Желмен бірге үлкен батпырауықтарды ұшырып жатқан адамдарды бақылап, жердің жиегінде отырды. «Жерге құлап бара жатқан түрлі-түсті парашюттердің шексіздік пішінін қалай сызатынын бақылаудамын», — деп жазды ол Twitter-де.

Эв Ноаның Twitter-дегі билік пен бақылау үшін күресетінін күткен еді. Бірақ Ноа қанша жерден күрескер болғысы келгенімен, ол ондай емес еді. Ол күрескен жоқ, өйткені қалай күресу керектігін білмеді. Оны кезінде ат тепкенде де, ол жай ғана бұрылып кетіп қалған болатын.

Ноа күреспеді, өйткені ол Odeo-ны бастағанда іздегені билік емес екенін түсінді. Атақ-даңқ пен байлықтан да бұрын, ол тек дос тапқысы келген еді.

Екі аптадан соң, басқа амалы қалмаған және ешкім қолдамаған соң, Ноа жұмыстан кетті. Сенбі күні түстен кейін ол қаңырап бос қалған кеңсеге соғып, бар өмірін картон қораптарға салып, есікті тарс жауып шығып кетті. Ол енді өзі бастауға көмектескен екі компанияның қызметкері емес еді.

Бөлме теңіздегі қайықтай алға-артқа теңселіп, Джектің кеш бойы ішкен сансыз арақ пен Red Bull-дарының ішінде шайқалып тұрғандай болды.

Мұның бәрі Ноа Twitter-ден қуылар алдында басталған болатын. Бір күні кешке ішіп-билеп жүргенде, Джек пен Ноа Кристалдың диджей досына Twitter-дің не екенін түсіндіруге тырысты. «Оны клубтарда достарыңның не істеп жатқанын немесе не тыңдап жатқанын білу үшін қолдануға болады; Коачелла фестивалінде керемет болды», — деді олар Сан-Францисконың қараңғы барында саке ішіп отырып.

— О, жігіттер, сендер оны қыркүйектегі Love Parade фестивалінде іске қосуларың керек! — деп жауап берді досы өзінің кенеттен келген ойына қуанып. — Мен ол жерде кеш ұйымдастырамын, сендер стенд қоя аласыңдар.

Ноа мен Джек Сан-Францискода өтетін техно-музыка фестивалі — Love Parade-ке баруды жоспарлап жүрсе де, Джек бұл идеяға күмәнмен қарады. Ол рейв кеші технологиядан алыс адамдарды Twitter-ге тарту үшін дұрыс орын ба екеніне сенбеді.

— Біз бұл дүниені дәл осы үшін жасадық қой! — деді Ноа компаниядан кетпес бұрын Джекке. — Концерттер мен музыкалық шоулар үшін! — Және оның айтуынша, Сан-Францискодағы ең үлкен рейвтен артық қандай орын болуы мүмкін?

Бұл 2006 жылдың жазы болатын және Twitter ол кезде үлкен стартаптар қаласындағы кішкентай шаңның түйірі сияқты еді. Ноа оны бірнеше ай бұрын алғаш жариялағаннан бері бар болғаны 4500-дей адам тіркелген болатын, ал олардың аз ғана бөлігі күн сайын твит жазатын. Бұл өте қарапайым жұмыс еді — әлі де Odeo-ның қалдығы ретінде санаулы ғана қызметкері қалған болатын.

Әлі ресми компания болмаса да, Twitter жаз бойы көптеген «алғашқы» оқиғалармен баяу өсіп жатты. Алғашқы көлік апаты туралы твит жазылды. (Уайымдамаңыз, бәрі аман қалды). Бір блогер жұмыстан қуылып кеткенін хабарлады. (Ол көп ұзамай жаңа жұмыс тапты). Тамызда Эв Сараға тұрмысқа шығу туралы ұсыныс жасағанын жазды. (Ол келісті! ). Сонымен қатар, Твиттер қолданушылары арасында көптеген өзімшіл әңгімелер жүрді. Адамдар өздерінің түскі асын, кешкі асын және таңғы асын бөлісті. Капучино, саке және шарап. Секс, мастурбация, дәретхана кестесі, мас күйдегі ойлар және басқа да көптеген тақырыптар туралы ерсі твиттер адамдардың телефондарынан тікелей жұрттың көз алдына ұшып шығып жатты.

Бірақ бұл сөз таластар әлі де технологиялық әуесқойлардың шеңберінен шықпаған еді. Сондықтан Джек Ноаның ұсынысын орындап, Love Parade фестивалін Twitter-ді музыка сүйер қауымға таныстырудың ең жақсы орны деп шешті.

Топ бірден жұмысқа кірісті.

Odeo-дағы қысқартудан аман қалған жас дизайнер Рэй рейверлерге таратылатын, Twitter-ге қалай тіркелу керектігі туралы нұсқаулығы бар парақша жасады. Джереми мен Блейн серверлерді дайындап, сайттың жаңа тіркелушілер ағынына төтеп бере алуын қамтамасыз етті. Іс-шара күні Джек Билл Грэм атындағы Сивик Аудиториумның кіреберісіне үлкен жиналмалы пикник үстелін орнатты. Кеш бата бастағанда, ақ футболкасының үстіне қара цилиндр қалпақ киген Рэй ноутбугін өте нашар проекторға қосты. Ол жерде «Celly» деп аталатын кішкентай анимациялық кейіпкер арқылы адамдардың твиттері көрсетілуі тиіс еді. Джек бұрыштағы дүкеннен арзан арақ пен пластик стақандар сатып алу үшін әрі-бері жүгірді.

Ноа енді Twitter-де, тіпті Odeo-дан қалған бөлікте де жұмыс істемесе де, ол бұрынғы әріптестерімен әлі де дос болатын және кез келген көмек көрсетуге қуанышты еді. Бірақ сол түні ол Twitter-ден гөрі рейв үшін келген болатын және соған сәйкес киінді: білектері мен мойнына қызғылт баулар тағып, еріндеріне қара жолақтар салып, бейне бір қорқынышты үйден шығып келгендей көрінді.

Барлығы дайын болғанда, Джек қалтасынан телефонын шығарып: «Love Parade-тен кейінгі кеште Twitter стендін орнатудамыз! » — деп твит жазды.

Жоспар бойынша, адамдардың қызметке тіркелуі үшін Twitter парақшаларымен бірге тегін сусындар берілуі керек еді. Олардың алғашқы твиттері Massive Attack, Junkie XL және DJ Shadow сияқты топтардың Love Parade-те өнер көрсетіп жатқаны туралы хабарламалар болуы тиіс еді. Twitter бастапқыда дәл осы мақсатта жасалған болатын. Бірақ бұл идея көп ұзамай сәтсіздікке ұшырады.

Түрлі есірткілердің — саңырауқұлақ, экстази, қышқылдың — әсерінен мас болған, біртүрлі киінген және жартылай жалаңаш рейверлер Twitter стендінің қасынан айналып өтіп, Джек араластырған тегін сусындарды алып, орнына қолдарына ұстатылған парақшаларды алды. Бірақ бұл келісім осымен аяқталды. Киімі бар санаулы адамдар парақшаны бір жерге салып қойғанымен, түн ішінде оны жоғалтып алды. Ал үстінде тек іш киімі мен биік платформалы етігі бар басқа адамдарға берілген парақшалар театр еденінде кішкентай қоқыс шарларына айналды.

Джек қанша жаңа адам твит жаза бастағанын білу үшін компьютерге қараған сайын, тіркелушілердің өте аз екенін көрді. Кеш жоспарланғандай өтпеді. Соған қарамастан, ол сусындарды араластыруды, парақшаларды таратуды және экранды тексеруді жалғастырды.

Джек бармен болып жатқанда, бір рейвер Рэйдің компьютеріне жақындап, билеп жүріп проектордағы Twitter анимациясын тамашалап тұрып, үстелге соғылды және байқаусызда бүкіл коктейльді компьютердің пернетақтасына төгіп алды. Экран сөнді. Компьютер істен шықты. Рэй қатты ренжіді, достары оны жұбатпақ болған соң, ол сәл салқындау үшін сыртқа шықты, бірақ жап-жаңа велосипедінің ұрланғанын көрді.

Содан кейін жағдай жаманнан сорақыға айналды. Джек күні бойы Twitter-дің салтанатты таныстырылымын дайындаумен жүгіріп, бәрін жалғыз істегендіктен, қатты шаршаған және ашулы еді. Жүйкесін тыныштандыру үшін ол арақ пен Red Bull-ды бірінен соң бірін ішкен болатын. Кейінірек Джереми көмекке келгенде, Джек мастықтан теңселіп тұрды.

Соңғы парақшалар таратылып біткенде, арақ бөтелкелерінен соңғы тамшылар ғана тамып тұрғанда, Джек пен оның рейверлер тобы театрдың ішіне кірді. Бір күндік жұмысты аяқтап, олар техно-музыканың ырғағымен билеп, қолдарын аспанға созып, үстілерінде мас жұлдыздарша еріген лазер сәулелеріне қол тигізгісі келді. Тағы да арақ, тағы да Red Bull, цифрлық музыка әрбір жұтымның ырғағындай естілді. Джек бұрынғыдан да қатты мас болды. Өмірінде ешқашан мұндай деңгейде мас болып көрмеген еді.

Олар билеп жатқанда, мас болған бір қыз келіп, қолын Джектің иығына салды. Басы айналған Джек оған жауап ретінде қолын салды. Дәл сол сәтте екеуі де жерге құлап, Джек мас күйінде басын бетон еденге соғып алды.

Ол ақыры орнынан тұрғанда, қасынан қан сауғалап ағып жатты. Барлығы оған аузын ашып қарап қалғанда, ол күлді. Әріптестері Джектің бұлай «босаңсығанын» ешқашан көрмеген еді. Рэй оның бетімен ағып жатқан қанды суретке түсіріп жатқанда, ол жарқырап күліп тұрды.

Ноа да өте қатты мас болса да, бірден жүгіріп келді. «Жат! Жат дедім! » — деп айғайлады ол Джекке қатты қорқып. «Сен басыңды зақымдап алуың мүмкін». Ол медицина қызметкерін шақыруға жүгірді. Бірнеше минуттан соң Джектің мойнына корсет кигізіп, зембілге жатқызып, театрдан жедел жәрдем көлігімен ауруханаға алып кетті. Терезелердегі қызыл шамдар бірнеше минут бұрын рейвтегі лазер сәулелеріндей жарқырап жатты.

Егер Twitter-дің таныстырылымын тәжірибелі менеджер басқарғанда, бәрі басқаша болар ма еді. Бірақ оның орнына тек Джек, Рэй және тағы бірнеше өте жас қызметкерлер болды.

Биз техно-музыканы ұнатпайтын, сондықтан Берклидегі үйінде Ливимен және құтқарып алған үй жануарларымен қалуды жөн көрді. Сонымен қатар, олардың ақшасы мүлдем таусылған еді, өйткені несие картасындағы қарыздар қайтадан жинала бастады, бұл оларды тиын жинайтын кофе банкасын бұзуға мәжбүр етті. Флориан Германияда еді, жұмыс визасының кешігуіне байланысты келе алмай қалған. Кристал тойда гүл ұстап, құрбы болып жүрді. Odeo-да жұмыс істеуге жалдаған басқа қызметкерлердің көбісі жұмыстан босатылған болатын.

Эв ақыры жұмыстан демалыс алып, Сарамен бірге саяхатқа шығып кеткен. Twitter ол үшін басты назарда емес еді. Ол Odeo инвесторларының үлесін сатып алу үшін өзінде қалған Google акцияларын сатып жатты. Odeo-ны сатып алуға қызығушылық танытқан MySpace немесе RealNetworks компанияларына сату мүмкіндігі тұйыққа тірелді. Соңында Эв Blogger-ді сатқаннан тапқан миллиондаған долларының есебінен инвесторлардан стартапты қайта сатып алуды жөн көрді — бұл көбінесе өз есімін сақтап қалу үшін жасалған еді.

Осы айдың басында өткен веб-конференцияда ол Odeo-ның үлкен қателік болғанын көпшілік алдында мойындап, өзінің беделін арттыратын сыртқы күштердің арбауына түсіп қалғанын айтты. Оның ішінде әлемдегі ең беделді технологиялық конференциялардың бірі — TED-те сөйлеу ұсынысы және New York Times-тың алғашқы бетіндегі іскерлік мақалаға шығу азғыруы болды. «Мен көптеген себептермен, соның ішінде өз менмендігімнің кесірінен бұл іске басыммен кіріп кеттім», — деп жазды Эв блогында.

«Бұл ақымақтық шығар. Мүмкін аңғалдық болар. Мүмкін бұл өзімшілдік пен тәртіпсіздік шығар. Және, шынымды айтсам, ол іске аспауы да мүмкін», — деп жазды Эв өз блогында. «Менің білетінім, мен жұмысқа соңғы кездері болмаған үлкен құлшыныспен қарап отырмын. Ал құлшыныс пен батыл қадамдардан жиі үлкен дүниелер туады».

Бірақ мұндай «құлшыныс» оның назарын әлдеқашан ұлылыққа бара жатқан дүниеден басқа жаққа бұрып жіберді. Нәтижесінде, ешқандай басқару тәжірибесі немесе көшбасшылық дағдысы жоқ жас Джек Дорси Twitter-ге жауапты болып қалды. Дәл сол Джек Дорси қазір аурухана төсегінде жатып, оң қасының үстіне бес тігіс салғызып жатты, ал оның қаны ақ жаймаларға тамып жатты.

Сағат түнгі 2:00-ге жақындағанда, Джек басы солқылдап, жедел жәрдем бөлмесінің есігінен Сан-Францисконың ұйқыдағы көшелеріне шықты. Алкогольдің әсері тарай бастаса да, Red Bull-дағы кофеин әлі тарамаған еді, ол сергек болды, жүрегі атқаша тулап соқты. Сондықтан ол есеңгіреген күйде Билл Грэм атындағы Сивик Аудиториумға қайта оралып, ішке кірді және күндіз өзі орнатқан берекесіз Twitter стендінің қасынан өтті.

Кристал тойдан келіп үлгеріпті, ол той көйлегін шешіп, рейверлердің ашық киімін киіп алған екен. «Сенде не болды? » — деді ол Джекке, бәрі оны құшақтауға жүгіргенде. Джек болған оқиғаның өз нұсқасын айта бастады, сосын Ноа араласып, өз көргенін айтты. Көп ұзамай олар Джектің қай жерде, неге және қалай құлағаны туралы дауласа бастады.

— Жігіттер! Жігіттер! Болды! — деді Кристал екеуін де тоқтатып. — Сендер бір ұсақ-түйек деталь үшін сөзге келіп тұрсыңдар.

Ақырында бәрі жеңілген, соққы алған, ауырған және әлі де мас күйінде заттарын жинап, тарасты. Twitter-дің салтанатты таныстырылымы сәтсіз аяқталды.

Дүйсенбі күні таңертең кеңседе бәрі жиналып, сәтсіз өткен кеш туралы сөйлескенде, Джектің басы әлі де ауырып тұрды. «Сонымен, бізде қанша жаңа қолданушы бар? » — деп сұрады Биз Рэйдің компьютері бүлінгенін, бармендіктің сәтсіз болғанын және Джектің басы тігілгенін естігеннен кейін.

— Қазір тексерейін, — деді Джек орындығында айналып, серверлерге кіріп, саусақтарын пернетақтада ойнатып.

Бірнеше минуттан соң ол Рэй, Джереми және Биз күлімсіреп тұрған жаққа қайта бұрылды.

— Жүзден де аз, — деді Джек жеңілген кейіппен. — Жүзден де аз жаңа қолданушы.

Биз бір сәт үнсіз қалды.

Бұл сенбі күні кешкі уақыт болатын және Эв пен Сара Калифорнияның орталық жағалауындағы алып қызыл ағаштардың арасында тағы бір кемпинг сапарын ұйымдастырған еді.

Голдман да, бір жыл бұрынғы Биз сияқты, Эвпен қайта жұмыс істеуді аңсады. Бұл тек досының қасында болғысы келгендіктен ғана емес, сонымен қатар Эвтің мүлдем басқаша бастық болғанында еді; ол әрқашан адамдарға идеяларды зерттеуге шығармашылық еркіндік беретін. Олар жұмыс істеген Google-да идеялар кестелерге салынып, оларды зерттеуге тұрарлық па, жоқ па екенін білу үшін сандармен есептелетін.

Бұл Голдманның Twitter-де жұмыс істеуге қызығушылық танытқан алғашқы кезі емес еді. Ол бұл туралы мамыр айында Эвпен және бір топ достарымен Лас-Вегасқа жасаған соңғы сапарында, Невада шөлінен күннің шыққанын көргенше созылған кеште айтқан болатын. Ол Сан-Францискодағы кездесулерде Эв пен Бизден бірнеше рет сұраған еді. Енді ол шатырда тағы да бағын сынап көрді.

— Қазір Twitter негізінен Джектің шаруасы, — деді Биз, — бірақ таңертең Эвпен сөйлесіп көр.

«Жоқ. Сіз өртке қарап тұрған кездегі өз статусыңыз туралы айтасыз», — деп жауап берді Джек. «Сіз өз статусыңызды: "Мен Үшінші көше мен Маркет қиылысындағы өртті тамашалап тұрмын" деп жаңартасыз».

Джектің Twitter-дің тағы бір қызметкерімен байланысы да нашарлады. Жаздың басында Кристалдың жігітімен қарым-қатынасы үзілген болатын. Джектің таңдауында қыздар көп болса да, ол әлі де Odeo-дағы алғашқы ғашығын аңсап жүрді. Ол Кристалды кездесуге шақыруды, ерекше бір нәрсе ұйымдастыруды — бәлкім, ескі кино көруді жоспарлады. Бұл оны дос деңгейінен сүйісу деңгейіне өткізе алатын қадам еді. Бірақ ол Лас-Вегаста оны мәңгілікке жоғалтқанда, батылдығы жетпей қалды.

Ол мұның нақты қашан болғанын білді. Бұл 2007 жылдың 7 қыркүйегіндегі демалыс күндері еді. Twitter MTV Video Music Awards сыйлығымен келісімге отырды, онда атақты адамдардың, соның ішінде рэпер Тимбаланд пен Daughtry тобының твиттері марапаттау рәсімі кезінде арнаның эфиріне шығарылуы керек еді. Мерекелік шараларға көмектесу және технологиядан алыс музыканттардың қалай дұрыс твит жазу керектігін қадағалау үшін команданың көп бөлігі Лас-Вегасқа ұшып кетті. Бірақ Джек бұрыннан жоспарланған басқа міндеттемесіне байланысты бара алмады. Ұзақ демалыстан кейін қызметкерлер ауыр бас ауруымен және жұлдыздармен өткен кештер туралы көптеген хикаялармен оралды. Алайда, Кристал Лас-Вегастан жаңа жігітімен оралды: ол Джейсон Голдман еді.

Джек ашуға булықты. Оның Кристалмен болуға деген жалғыз мүмкіндігін Эвтің ең жақын достарының бірі және Twitter директорлар кеңесінің мүшесі ұрлап кеткендей болды. «Джек Эвке қарсы» енді «Джек Эв пен Голдманға қарсы» болып өзгерді. Джектің ойынша, Кристал қате жақты таңдаған еді.

Голдман Джектің оның жаңа махаббатына қатысты ашуынан сескенбеді. Өйткені ол Джектің емес, «Эвтің жігіттерінің» бірі еді. Оның үстіне, Кристал кіммен кездесетінін өзі шешуге құқылы болатын.

Алайда, Джектің Кристал үшін Голдманға деген реніші, оған «не тігінші бол, не Twitter-дің Бас директоры бол» деп айтылғанда Эвке сезінген ашуымен салыстыруға келмейтін еді.

Сол күні екеуінің арасындағы кездесуде балағат сөздер айтылған жоқ. Айқай-шу немесе үстелді ұру да болмады. Бірақ үстел үстінде айтылған әрбір сыннан кейін Джек іштей қайнап жатты.

Кездесу аяқталғанда, олар баспалдақпен төмен түсті. Джек өз үстелінде отырып, Эвтің айтқандарына ызаланып жатқанда, Эв заттарын алып, шығып кетті. Джек бұл жағдайдың келекесіне басын шайқады. Оны кеңседен ерте кеткені үшін сынаған Эв, өзі дәл солай істеген еді.

Сол сәтте, бежевый түсті алдыңғы есіктің жабылуымен және Эвтің кетуімен, Джек пен Эвтің арасындағы қарым-қатынас бұдан былай шыдас бермеді. Ол үзілді.

Венчурлік капиталистер ағылып жатқан шоттарға мән бермеді. Пайдаланушылар санының ай сайынғы өсімі алдыңғы айдан жоғары болды; келесі айларға арналған болжамдар одан да жоғары еді. Презентациялардағы графиктер көкке көтерілетін баспалдақтарға ұқсайтын.

Twitter-дің әлі де бизнес-моделі немесе оның нышаны жоқ екендігі ешкімді мазаламады. Немесе сайттың бұзылып жатқаны да маңызды болмады. Барлығы жас компанияның бір бөлігіне ие болғысы келді, өйткені ол үлкен назар аударып жатқан еді. Инвесторлар өз есімдерін «Келесі үлкен жобамен» (Next Big Thing) байланыстырғысы келді және оның мәселелерін шешуге көмектесе аламыз деп сенді.

Сырттан қарағанда, Twitter тым тез өсіп жатқандай көрінді. Миллиондаған доллар беруге дайын тұрған венчурлік капиталистер дұрыс чек пен инвестордың нұсқаулығы болса, компания жаңа инженерлер жалдап, бірнеше жаңа серверлер сатып ала алады және бәрі реттеледі деп сенді. Әрине, компания ішіндегі жағдай сыртқы қабылдаудан мүлдем басқаша болды.

Ішінде нағыз берекесіздік орнаған еді.

2008 жылдың сәуірінде Джек Эвке компанияны бақылауда ұстап отырғанын көрсету үшін Блейнді жұмыстан шығарды. Іштей бұл әдеттегідей ұсқынсыз кету болды: Блейн демалыста жүргенде қызметінен босатылды. Дегенмен, сырттай технологиялық БАҚ мұны жай ғана «алға жылжу уақыты келді және біз әлі де доспыз» деген оқиға ретінде қабылдады. Содан кейін Джек бірнеше ай бұрын ғана жалдаған тағы бір аға инженер Ли Мигдоллды жұмыстан шығарды. Блейн кеткеннен кейін сайттың мәселелері одан әрі ушықты. Блейн Twitter-дің негізгі бағдарламашысы болған еді, онсыз Джек белгілі бір мәселелерді қалай шешу керектігін білмеді.

Атақты адамдардың Twitter-ді қолдана бастауы, өздерімен бірге көбірек жазылушылар мен тіркелушілерді әкелуі сияқты жағымды әрі қиын мәселе де болды. Соңы шексіз болатын үрдіске сәйкес, кейбір жұлдыздар кеңсеге кездейсоқ келе салатын. Бұл үлкен көк құсқа жасалған қажылықтай еді. Бір күні таңертең бірнеше инженер кеңсеге кіріп, таңғы кофе алу үшін ас үйге барғанда, blink-182 тобының мүшесін көрді. Ол жартылай ұйқылы, жартылай мас күйінде Fruity Pebbles жүгері қауызы салынған ыдысқа кішкентай бөтелке джин құйып, таңғы асын ішіп отыр еді. Басқа уақытта рэпер MC Hammer өз нөкерлерімен кездейсоқ келіп, жай ғана уақыт өткізетін.

Бірақ жұлдыздар да Twitter-дің шынайы бейнесін көре алмады. Олар Джек пен Эв арасындағы дау-дамайдан бейхабар еді. Тіпті қаражат жинаудың өзі нағыз былыққа айналды — кем дегенде сахна сыртында бұл тағы бір ішкі тартысқа ұласты: Эв бір жағынан, Джек екінші жағынан тартты, ал Биз ортада қалмауға тырысты.

Эв қаржыландыру туралы келіссөздерді жүргізіп жатқанда, Джек өзін бұл процестен шеттетілгендей сезінді. Эвке тапсырманы орындай алатынын дәлелдегісі келіп, Джек инвесторлармен өз бетінше келіссөз жүргізуге тырысты. Нәтижесінде, венчурлік капиталистке бір минутта төраға Эвтен кездесу туралы қоңырау түссе, келесі минутта Бас директор Джек қоңырау шалып, дәл сол кездесуді белгілегісі келетінін айтатын. Венчурлік инвесторлар үшін бұл жай ғана кішігірім түсініспеушілік болып көрінді. Ал Джек үшін бұл өзіне деген немқұрайлылық ретінде қабылданды.

Бір күні түстен кейін Джек венчурлік капиталистердің бірімен телефон арқылы сөйлесіп, соңғы қаражат жинау кезінде Twitter-ді жүз миллион долларға бағалайтын келісім жасасты. Өзіне риза болып, ол Эвке айтуға барды. Бірақ кеш еді. Эв басқа фирманы таңдап қойған болатын. Негізгі инвестор Spark Capital болып табылады, ал Бостонда орналасқан бұл фирманың құрметті әрі мейірімді серіктесі Бижан Сабет 2008 жылдың маусым айында сексен миллион долларға бағаланған он сегіз миллион долларлық инвестиция кезеңі жабылғаннан кейін Twitter директорлар кеңесіне қосылатын болды.

Джектің көзқарасы бойынша, ол жасасқан келісім Эвтікінен жақсырақ еді және ол Эвтің тағы да оның басынан аттап шешім қабылдағанына ашуланды.

Сол кезде Джек білмесе де, Эв үшін бұл қаржыландыру кезеңі тек ақша немесе компанияның бағасы туралы емес еді. Бұл үлкенірек мақсат — компанияны Эв білетін ең жақсы тәсілмен, яғни оның күнделікті жұмысын көбірек бақылауға алу арқылы реттеу туралы болатын.

Оған хабарламаға ештеңе қосудың қажеті болмады. Түсініктеме де керек емес еді. Фред не болғанын бірден түсінді.

Бижан басын қолымен ұстап, көзін жұмды да, сол сөзді соңғы рет өзіне қайталады. «Қарғыс атсын! » (Fuck! ).

Ол бір сәт отырып, бірнеше минут бұрын Джекке кездейсоқ жіберіп алған электронды поштаны қандай да бір жолмен өшіре алатынын ойлап, босқа әуреленді. Бұл мүмкін емес еді, ол мұны білді. Сіз өлгенді тірілте алмайсыз немесе Бостоннан Сан-Францискоға секундіне сексен бес мың миль жылдамдықпен ұшып кеткен хатты өшіре алмайсыз.

Есептелмейтінді есептеуге тырысқан бірнеше секундтан кейін, Бижан тік отырып, асығыс тағы бір хат жаза бастады.

Джекке: «Бұл хабарламаны алған кезде маған қоңырау шалыңызшы», — деп жазды ол, алдыңғы хатын түсіндіргісі келетінін айтып. «Мәнмәтіннен тыс бұл өте түсініксіз болуы мүмкін».

Мұның бәрі 2008 жылдың шілдесінде, Twitter өзінің алғашқы компаниясы Summize-ды сатып алған кезде басталған болатын. Summize Twitter-дің үшінші тарап құралдарын пайдаланып, адамдарға барлық жалпыға ортақ твиттерді іздеуге мүмкіндік беретін. Пайдаланушылар бұл функцияға Twitter-дің өзіне үйренгендей тез үйреніп кетті. Көп ұзамай Summize-ды қолданатындар соншалықты көбейгені сонша, Twitter бұл компаниямен парақшаларды қарау саны бойынша бәсекелесе бастады. Оны жойып жіберудің орнына, Twitter Summize-ды және оның білікті инженерлерден тұратын шағын командасын сатып алуды шешті.

Сату процесі салыстырмалы түрде ауыртпалықсыз өтті. Summize кеңесінің мүшесі болған инвестор Джон Бортвик пен Фред арасындағы алғашқы келіссөз олар дәретханада қатар тұрғанда болды. «Неге біз осы компанияларды біріктіріп, осымен бітірмейміз? » — деді Джон Фредке қарап, олардың кабиналарынан су ағынының дыбысы естіліп жатқанда.

Фред келісті. Бірнеше бетпе-бет кездесуден кейін келісім жасалды (бақытымызға орай, дәретханада емес).

Шілде айы қарбалас болды, өйткені Twitter жаңа кеңсеге көшті: терезелері көп, кең әрі заманауи лофт стиліндегі кеңістік. Кеңсеге қосқан қызықты заттардың арасында (диваны мен бейнеойындары бар қонақ бөлмесі, үлкен қызыл телефон дүңгіршегі және жүгері қауыздары мен басқа да жеңіл тағамдарға толы ас үй) Джек Radiohead бөлмесін жасауды ұсынды. «Ол жерде тәулігіне 24 сағат Radiohead ойнап тұра алады! » — деді ол бұл идеяны ұсынғанда қатты толқып.

Компания Summize-мен құжаттарға қол қойып, сатылымның бөлігі ретінде Twitter акцияларын бөліскеннен кейін, Джек Summize-дың технологиялық жағын басқарып келген инженер Грег Пассқа қоңырау шалды.

«Сәлем, бізде инженерлік топта нақты көшбасшылық жоқ болғандықтан, біз оның бәрін сен басқара аласың деп ойлап отырмыз», — деді Джек.

Грег Джектің айтқанын қорытып, бір сәт үнсіз қалды. Бас директордың инженерлік топта «көшбасшылық жоқ» деген сөзін естігенде, ол Twitter-де бірдеңе дұрыс емес екенін бірден түсінді. «Мм, жақсы», — деді Грег, бірақ Джектің не айтқысы келгенін сұрап үлгермей жатып, сөзі бөлінді.

«Және, — деді Джек, — операциялық жағын (operations) да басқарсаң қалай болады? »

Компанияның операциялық жағы осы уақытқа дейін апатты жағдайда болған Twitter серверлерін масштабтауды басқаруды қамтитын. «Мм, менің операцияларды басқаруда тәжірибем жоқ», — деді Грег.

«Бұл жерде оны сенен артық басқара алатын ешкім жоқ», — деп жауап берді Джек нық сеніммен.

Бұл Эв үшін «енді шыдау мүмкін емес» деген сәт болды. Фред пен Бижан үшін де солай еді. Бірнеше құпия қоңыраулар мен кездесулерде олар Twitter ішінде не болып жатқанын анықтау уақыты келді деп шешті.

Фред пен Бижан, енді Twitter кеңесіндегі екі инвестор, Нью-Йорк пен Бостоннан Сан-Францискоға түнгі рейспен ұшып келді. Олар Голдман, Биз және Джеремимен кездесулер белгіледі. Не үшін? «Жай ғана сөйлесу үшін. Біз сіздердің Twitter-дегі жағдай туралы ойларыңызды білгіміз келеді». Бұл ішінара шындық еді. Бірақ іс жүзінде Фред пен Бижан Джектің кеткенін қалады. Эв те солай. Кездесулердің басты мақсаты — мұндай қадамның қызметкерлерге қалай әсер ететінін білу болды. Twitter-дің аға қызметкерлерін көп көндірудің қажеті болмады.

Бірінен соң бірі Голдман, Биз және Джереми Twitter кеңсесінен кофеханаларға апарылып, ақырын сұрақтардың астына алынды. Содан кейін ең аға қызметкерлерге Фред пен Бижанның, Эвтің толық қолдауымен, Джекті қызметінен төмендетіп, оны Бас директорлықтан босататыны айтылды. «Сіз не ойлайсыз? » — деп сұрады олар, дегенмен шешім негізінен қабылданып қойған еді.

Бижан мен Фред көп ұзамай Джектің компанияның қаржысына да құлықсыз қарағанын білді. Түсім әлі де нөлде болса да, шығындар керісінше болды: серверлік төлемдер, мәтіндік хабарлама шоттары және жалақы қоры өсіп жатты. Шығындарды ноутбугінде есептеп жүрген Джек математикадан қателесіп жүрген екен. Эв бұл туралы білгенде, досы әрі тәжірибелі кәсіпкер Брайан Мэйсоннан Джекпен кездесіп, компанияның есеп-қисабын қалай жүргізу керектігін көрсетуді сұрады. Бірақ Брайан бүкіл кездесуді маркермен ақ тақтаның алдында бухгалтерияның негіздерін түсіндірумен өткізді.

Бижан мен Фред инженерлермен кездескенде, олар негізінен Джек туралы алаңдаушылықтарды естіді. «Инженерия мен операциялар — нағыз апат», — деді олар бірауыздан. «Ол керемет адам. Жақсы дос. Көңілді бастық. Бірақ ол өз деңгейінен асып кетті», — деді тағы біреуі. «Ол президент болған бағбан сияқты». «Кім басқарып жатқанын білмеймін. Эв өнім мен болашақ туралы айтады, ал Джек жай ғана бұрышта отырып, жазбалар жасайды».

Кеңес мүшелері Джекке жаңа рөл табу немесе оны дереу босату керек екенін түсінді.

Бәрі дайын еді; бәрі орындалғалы тұрды. Содан кейін жоспар күрт тоқтап қалды.

Ол сондай-ақ компанияның моральдық шекарасына айналды. 2007 жылдың қараша айының соңында Twitter «CSI: Қылмыс орнын тергеу» (CSI: Crime Scene Investigation) телешоуында қолданылды: твиттер кісі өлтіру құрбанын табуға көмектесетін айғақтар ретінде пайдаланылды. Көп ұзамай көркем әдебиет шындыққа айналды: ФБР (FBI) және басқа да құқық қорғау органдары Twitter-дің есігін қағып, қызметті пайдаланатын белгілі бір адамдар туралы ақпарат талап ете бастады. Биз мен Эв, Кристалмен бірге, костюм киген қарулы үлкен жігіттерге көнбей, Twitter-дегі адамдардың жеке басын қорғауды талап етіп, үзілді-кесілді «жоқ» деді.

Олар тамыз айының басында Bacar атты калифорниялық фужн-мейрамханасында кездесті. Жанып жатқан ағаштың иісі ауада қалықтап тұрды, ал екеуі бірнеше стақан ішімдікпен іштегі ыңғайсыз сезімдерін басуға тырысты. Қысқа әрі мағынасыз әңгімелермен үзілген ұзақ үнсіздіктен кейін, олар іске көшті. «Не болып жатыр? » — деп сұрады Джек тамақ күтіп отырғанда. «Сен бақытсыз көрінесің».

Эв компанияның проблемалары — жүйенің жиі өшіп қалуы, онымен және директорлар кеңесімен байланыстың жоқтығы, сондай-ақ алты таңбалы санға жақындаған SMS шоттары — мұның бәрі Twitter-дің өсуіне кедергі келтіріп жатқанын түсіндірді. Эв соңғы бірнеше айда Twitter-дің ресми блогында сайттың жұмыс істемей тұрғанын түсіндіретін жазбалардан көз ашпағанын, мұның бәрі компания үшін ұят екенін айтты.

«Жалпы, мен бұл туралы ойланғанмын», — деп жауап берді Эв мартиниінен жұтып, сосын әңгімені қайтадан компанияның басқа мәселелеріне бұрды: мамандарды жалдаудың жоқтығы, шығындар, хаосты мәдениет.

Джек оны тағы да бөліп жіберді. «Сен сұраққа жауап берген жоқсың. Маған CEO болғың келетінін айтуың керек. Мен сенің ниетіңді білмей бұл үстелден тұрмаймын; мен мұндай белгісіздікте жұмыс істегім келмейді».

«Жақсы», — деді Джек, жүзінде ашу мен жиіркеніш белгісі пайда болып. «Мен мұны дереу жүзеге асырғым келеді. Ертең басқарушы топқа өзім айтамын».

Ыңғайсыз кешкі астан кейін Джек үйіне не істерін білмей, үреймен қайтты. Пәтеріне кіргенде, басын жинақтауға тырысып, қоңыр ағаш еденнің үстінде ары-бері жүрді. Содан кейін ақ диванына отырып, Filson сөмкесінен ноутбугін шығарды да, жоғары басшылыққа ертең таңертең шұғыл жиналыс болатынын хабарлап, электронды хат жазды. Сосын Фред пен Бижанға Эвпен болған әңгімені сипаттап, тағы бір хат жіберді.

Джек ұйықтауға тырысты, бірақ кешкі әңгімені қайта-қайта ой елегінен өткізіп, төсегінде дөңбекшіп жатты. Ол мұның бәрі Эвтің билікті басып алу үшін жасаған айла-шарғысы деп күдіктенді және Фред пен Бижан бұл жаңалықты оқыған бойда «қаскөй» төрағаны тоқтатады деп үміттенді.

Ертесі күні кеңседе бәрі шұғыл жиналыс үшін мәжіліс залына жиналды. Джек пен Эв есік алдында тұрғанда, екеуіне де Бижаннан хабарлама келді: ол екеуіне дереу бірге қоңырау шалуды бұйырды. «Ештеңе істемеңдер», — деді Бижан. «Маған қазір хабарласыңдар».

Олар аң-таң болып отырған басқарушы топты қалдырып, мәжіліс залынан шықты. Екеуі бір конференция-байланысқа қосылуы керек болса да, Джек бір бағытқа — Radiohead бөлмесіне, ал Эв басқа жеке бөлмеге Бижанға қоңырау шалу үшін бөлек кетті.

«Тыңдаңдар, біз не болып жатқанын естідік, бірақ әзірге ештеңе істегендеріңді қаламаймыз», — деді Бижан. «Әзірге тоқтата тұрыңдар».

Джек тыңдап тұрып, кішкентай бөлмеде Radiohead-тің әні ақырын естіліп тұрғанын байқады; ол музыканы естімеу үшін iPhone-ын құлағына қаттырақ басты. Сөйтсе де, Эвпен арадағы осы шатасқан билік үшін күрес кезінде «Karma Police» әнінің шырқалып тұрғанының ащы кекесінін сезінді.

Бижан сөзін жалғастырды: «Келесі аптада Фред екеуміз ұшып келеміз, сол кезде сендермен және басқарушы топпен кездесеміз».

Қоңырау аяқталды, Бижан CEO-ны ауыстыру процесін тоқтата тұрғанына жеңілдеп қалды. Эв пен Джек өз бөлмелерінің есігін бір уақытта ашты, романтикалық комедиядағыдай бір-біріне біраз қарап тұрды да, бетон еденнің үстімен бір бағытта жүріп келіп, бір-біріне қарама-қарсы үнсіз, ыңғайсыз отырды.

Radiohead бөлмесін жасаумен қатар, Эв пен Джек жаңа кеңседе бір жерде отыруға келіскен болатын. Олардың үстелдері біріккен егіздердей бір-біріне тіреліп тұрды. Қоңыраудан кейін олар орындарына жайғасқанда, ашулы жүздерін үстел үстіндегі екі үлкен монитор жауып тұрды — олар майдан даласындағы жаудың оғынан қорғайтын құм толтырылған қаптар сияқты еді.

Бижанмен болған қоңырау оның «өлім жазасын» тоқтатқанымен, Джек бұл жерде тек Эв қана емес, одан да үлкен күштердің бар екенін түсінді. Ол отырып, Бижанның сөздерін басында қайталай берді: «әзірге», «қазір емес» деген сөздер оның санасында айналып тұрды, бірақ болашақ туралы ешқандай белгі бермеді.

Бір аптадан кейін Фред пен Бижан Twitter-дің бас кеңсесіне ұшып келді. Бастапқы жоспар Джекті қызметтен қуып немесе төмендетіп, орнына Эвті қою болатын. Бірақ шешуші сәтте Биз оны қорғап қалды. Сондықтан Бижан мен Фредке Джекті қазіргі қызметінде қалдырудан басқа амал қалмады. Олар онымен сөйлесіп, ультиматум қойды. «Сенде үш ай бар», — деді олар. «Мәселелерді шешуге және компанияны бақылауға алуға үш-ақ айың бар».

Әрине, олар Джектің бұл мәселелерді үш айда да, үш жылда да шеше алмайтынын білді. Ол компанияны басқаруға қауқарсыз еді. Бұл біреудің су астында құмнан қамал соғуға тырысқанын тамашалаумен тең болды.

Екі инвестор Нью-Йорк пен Бостонға ұшып кетіп, Джекті қызметтен алудың жолын ұйымдастыра бастады, оған компания ішінен жаңа жұмыс табу туралы хаттар алмасты. Дәл осы кезде Бижан өзінің ең сорақы қателігін жасады.

«Меніңше, Джек "пассивті" төраға рөлін қабылдар еді», — деп жазды Бижан. «Сосын Джектің бұл жаңа лауазымымен жұмыс істей ала ма, жоқ па — оны Эвтің өзі шешеді». Ол не істегенін түсінбей тұрып, «жіберу» батырмасын басып үлгерді.

Бірнеше секундтан кейін ол жазысқан хаттарға қарап, Фредке жолдаған келесі хатында он сегіз рет қайталанған жалғыз сөзді айтты: «Масқара, масқара, масқара... » (түпнұсқада балағат сөз).

Содан кейін ол тез арада Джекке хат жазды: «Осы хабарламаны алған бойда маған хабарласшы. Бұл контекстен тыс өте түсініксіз көрінуі мүмкін».

Бірақ кеш еді. Джек не болатынын түсінді.

Қате жіберілген хаттан кейін Бижанмен сөйлескеніне қарамастан, Джек өзін компаниядан шеттетілуден құтқара алатынына сенді. Ол дереу үрейлі күйге еніп, Twitter басшылығымен кездесу өткізіп, өзінің «шайқас жоспарын» жариялады.

«Бастамас бұрын, мен өткен аптадағы оқиғаларға тоқталып өткім келеді», — деді Джек. «Мен үшін бұл ояну сигналы болды». Ол Twitter-дегі проблемалар үшін жауапкершілікті өз мойнына алып, мықты көшбасшылықтың жетіспегенін мойындады. Сондай-ақ, кінәнің бір бөлігін Эв пен Голдманға артып, олардың емес, өзінің көзқарасын жүзеге асыруы керек екенін айтты. Және Эв бірінші күннен бері айтып жүргендей, Twitter-ге «кеңірек ойлау» керектігін мойындады.

Бірақ Джектің «кеңірек ойлауы» Twitter-дің отыз сағаттық үзілістерін жөндеу емес еді. Бұл банкті тонағанмен бірдей SMS шоттарын шешу де емес еді. Оның Фред пен Бижанға жазған хатындағы жоспары — «осы тарихи 2008 жылғы президенттік сайлаудың алдыңғы шебінде болу» болатын.

Blogger бұрын мұндай жолды бастан өткерген. Төрт жыл бұрын Голдман Бостондағы Демократиялық ұлттық конвенцияға барып, БАҚ пен қатысушыларды блог жүргізуге көндіруге тырысқан. Сол жерде ол мынаны түсінді: егер адамдар жаңа технологияларды қолданатын болса, оны компанияның қалауымен емес, өз еркімен істейді.

Голдман 2004 жылғы сайлауды жақсы білетін. Ол Калифорниядағы Ноаға қоңырау шалып, Бостондағы жағдайды түсіндіріп, мыңдаған полиция мен наразылық білдірушілердің арасындағы «ақырзаман» көрінісін сипаттайтын подкаст жазған болатын.

2008 жылғы президенттік сайлау жақындағанда, адамдар бұдан былай подкасттар немесе блогтар туралы айтпайтын болды. Саясат пен медиа лексиконында жаңа сөз пайда болды: «Twitter».

Шындығында, Twitter-ге өсуін жалғастыру үшін ештеңе істеудің қажеті жоқ еді. Ол Биз түсіндіргендей, «жеке жаңалықтар таспасына» айналып бара жатты.

Twitter уақытты қысқартуды жалғастырды, ол жаңалықтарды бір ғасырдан астам уақыт осы іспен айналысып келе жатқан ақпарат агенттіктерінен жылдамырақ таратты. Қолданушылар көбейген сайын, ол одан да жылдам жұмыс істей бастады. 2008 жылғы съездер кезінде Twitter-ді белсенді қолданатын 1,4 миллион адам Республикалық және Демократиялық съездерден 365 000-нан астам твит жіберді. Мұндай сандар сайлаудың маңызды екенін көрсетті, Эв мұнымен келісті, бірақ бұл жиырма екі қызметкерден тұратын кішкентай команданы өсіруден және сайтты дұрыс жұмыс істетуден маңызды емес еді.

Джек сайлауға арналған арнайы парақшаны жасауға кіріскенде, Эв Джектің сәтсіздікке ұшырауын күтіп, ештеңе айтпады. Көп күтудің де қажеті болмады.

Келесі кеңес отырысында жаңа тіркелушілер саны туралы слайдтарды көрсеткеннен кейін, Фред пен Бижан қазір инженерлік бөлім мен операцияларды басқарып отырған Грег Пасстан Twitter-дің істен шығуын қалай шешуге болатыны туралы жоспар сұрады. Бұл 1,4 миллион жолаушысы бар, қозғалып бара жатқан көліктің қозғалтқышын қалай ауыстыру керектігін сұрағанмен бірдей, мүмкін емес тапсырма еді.

Грег мәжіліс залына кіргенде күн сәулесі терезеден жарқырап түсіп тұрды. Ол науқасқа жаман хабар жеткізгелі жатқан дәрігер сияқты баяу, әдістемелік түрде отырды.

Грег сайттың неге өшіп қала беретінін анықтау үшін бағдарлама жасағанын түсіндіре бастады. Ол ноутбугін ашып, сөйлей бастағанда, Джек үнсіз отырды. Эв те солай. Грег оларға Фред пен Бижанға не айтатынын алдын ала ескерткен болатын.

«Бізде кішкене мәселе бар», — деп бастады Грег. Ол сайтқа сынақтар жүргізіп жатқанда, Twitter-дің ешқандай резервтік көшірмесі жоқ екенін анықтаған. «Егер қазір деректер базасы істен шықса, біз бәрін жоғалтамыз», — деді Грег ыңғайсызданып. Әрбір твит, әрбір қолданушы, бәрі. Жоқ болады.

«Сен мені мазақ етіп тұрсың ба? » — деді Фред таңданысын жасыра алмай. «Онда сен мұнда не істеп отырсың? »

Грег Twitter-дің көшірмесін қалай жасау керектігін ойластыру үшін бөлмеден атып шыққанда, бәрі Джекке қарады. Ол сол сәтте білмесе де, бәрі білді: сайлау сайты сәтті бола ма, жоқ па, Джек Дорсидің Twitter-дегі CEO ретіндегі күндері санаулы еді.

Сол күні таңертең Джек электронды поштасын тексергенде, түнде келген ондаған хаттарды көрді. Олардың арасында қараңғы көшедегі полицияның шамындай жарқ етіп бір хат көзге түсті. Ол Бижан мен Фредтен Шығыс жағалау уақытымен таңғы 7:41-де келген еді. Тақырыбы қысқа ғана: «Сәрсенбі таңғы ас».

Неліктен Бижан мен Фред сәрсенбі күні таңғы асқа шақырып жатыр? Олар бұл аптада Сан-Францискода болмауы керек еді. «Эв бұл туралы біле ме екен? » — деп ойлады Джек.

Ол хатты ашты. «Директорлар кеңесінің отырысына дейін Фред екеумізбен кездесе аласың ба? » — деп жазыпты Бижан. «Сәрсенбі күні таңғы сағат 7:45-те Clift қонақ үйінде таңғы ас ішейік. Саған ыңғайлы болса, хабарла». Джек сағатына қарады, ол Тынық мұхиты уақытымен 7:15 болған еді. Фред пен Бижан дәл қырық сегіз сағаттан кейін кездескісі келеді.

Үйреншікті режим бұзылды. Кеудесінде үрей пайда болды. Ол мұның жақсылық емес екенін бірден түсінді.

Түрлі сценарийлерді басынан өткере отырып, ол жауап жазды: «Болады. Сол жерде кездесейік». Ол хатты жіберді.

Пойызда бара жатқанда оның ойы тек осы кездесуде болды. Пойыздың дөңгелектері рельстерге тиіп шыққырлағанда, ол кеңеспен болған бұрынғы әңгімелерді есіне түсіруге тырысты. Ол терезеден сыртқа қарап, Фред пен Бижанның неге кездескісі келетінін өзінен сұрады. Ол Агата Кристидің екі күннен кейінгі кездесудің сырын ашуға тырысқан детектив кейіпкері сияқты болды; жалғыз айғағы — қырық үш сөзден тұратын электронды хат еді.

Джек жұмысқа келіп, лифтіден шыққанда оны дәлізді толтырған кофенің иісі қарсы алды. Ол бір керемет болып, Эвтің өз орнында отырып, сұрақтарға жауап беруін үміт етіп, оның үстеліне тіке тартты.

Бірақ Эвтің үстелі бос еді. Тек дөңгелекті креслосы мен ұйқы режиміндегі Mac компьютері тұрды.

Түстен кейін Джектің мазасыздығы басылмады, сондықтан ол Эвке жауап алу үшін хат жазды. Хатты жіберіп, күтті. Жауап күтті. Қоңырау күтті. Хабарлама күтті. Эвтің келіп, не болып жатқанын түсіндіруін күтті.

Эв жауап берген жоқ.

Фред шаршауды басуға тырысып, қолымен көзін уқалады. Сейсенбі таңертең еді және ол Нью-Йорктен алты сағаттық ұшудан кейін әбден қажыған болатын. Сонымен қатар, әңгіменің бір орында тұрып қалғанына шыдамы таусыла бастады.

Бижан сөйлей бастағанда, Эв қонақ бөлмесіндегі ақ кілем мен қоңыр ағаш еденнің үстінде ары-бері жүрді. Олардың артында маркетинг, менеджмент және бизнес туралы кітаптарға толған шкаф тұрды. Бұл кітаптардың бірінде «CEO-ны қалай жұмыстан шығару керек? » деген тақырып бар шығар.

Үшеуі соңғы бірнеше айдағы әңгімелерінің нұсқаларын қайталап, біраз уақыт сөйлесті.

«Егер ол Facebook-ке кетіп қалса ше? » — деп Бижан бірнеше рет сұрады. «Мұндай жағдай болмауы үшін бірдеңе істеуіміз керек. Егер негізін қалаушы Facebook-ке кетсе, Twitter үшін бұл өте жаман көрінеді».

«Ол ешқандай Facebook-ке бармайды». Фред Бижанға қарап күліп, иегін сүйеп отырды. «Ол Цукке (Марк Цукерберг) қызығатынын білемін, бірақ ол жерге жұмысқа бармайды».

«Баруы мүмкін! » — деді Бижан және ол Джектің бәсекелестерге кетіп қалмауын қамтамасыз ету үшін оны өнім жөніндегі директор немесе төраға немесе Twitter-дегі басқа бір жоғары лауазымға қалдыру керек деп дәлелдеді.

Бірақ бұл да мүмкін емес еді. Джек үш айлық уақыт берілгенде, егер бәрі сәтсіз аяқталса, Эвтің қол астында жұмыс істемейтінін кесіп айтқан болатын.

Таң атқан сайын Эв телефонын қолына алып, ары-бері жүріп, өзінің сенімді достарының бірі, Twitter инвесторы Крис Сакканың кеңес айтып қоңырау шалғанын тексерді.

«Мен оған кеңестен орын бермеймін», — деді Эв кесіп. «Ол не істеп жүргенін өзі де білмейді».

Содан кейін оны жай ғана жұмыстан шығару туралы топтық талқылау болды.

Бірақ Эв атап өткендей, Биз бен Кристал және Джекпен жұмыс істегенді ұнататын адамдар қатты ренжитін еді. Егер Биз бұл талқылау туралы білсе, ол ашуланып, жұмыстан кетемін деп қорқытуы мүмкін еді. Эвтің айтуынша, Биз қандай жағдай болмасын компанияда қалуы керек. Үш негізін қалаушының екеуінен бірден айырылу — апатпен тең.

Талқылау бір сағаттан астам уақытқа созылды. Олар бір шеңберді айнала берді. Ақырында шешім қабылданды. Жоспар құрылды. Орындау қалды.

Сәрсенбі тез жетті. Джек шаршап және үрейленіп оянды. Ол Тендерлойн станциясынан шыққанда өзін әлсіз сезінді. Басын төмен түсіріп, Clift қонақ үйіне қарай бет алды. Ерте болса да, көшеде үйсіздер мен түннен қалған жезөкшелер жүрді. Джек қонақ үйге жақындағанда, есік күзетшісі үлкен шыны есікті ашып: «Қайырлы таң, мырза», — деді.

Бірақ Джек үшін бұл таң қайырлы емес еді.

Clift-тің есігі ашылғанда, ол ішке кіріп, Фред пен Бижанды іздей бастады.

Джекті жұмыстан шығарардан бірнеше апта бұрын Facebook Twitter-ді сатып алуға тырысқан болатын. Марк Джекті Facebook-ке «кішкентай көк құсты» сатуға көндіруді өзінің жеке миссиясына айналдырған еді. Джек кеткеннен кейін, енді Twitter-дің қалған екі негізін қалаушының көңілін табу керек болды.

Биз бен Эв бірнеше күн бұрын Маркпен кездесу үшін Facebook кампусына (қалашығына) барған еді. Facebook басшысы қатысатын көптеген кездесулер сияқты, бұл да төзгісіз ыңғайсыз жағдайда өтті.

— Есікті жабайын ба, әлде ашық қалдырайын ба? — деп сұрады Эв. — Иә, — деп жауап берді Марк. Эв Бизге қарап еді, ол иығын қиқаң еткізді. — «Иә, жабуым керек» пе, әлде «иә, ашық қалдыруым керек» пе? — деп қайталап сұрады Эв. — Иә, — деді Марк тағы да.

— Қазіргі құндарың қанша деп ойлайсыңдар? — деп сұрады Марк. Олар болса оның қарсысында төменде ыңғайсыз отырып, өздерін жай ғана сатып ала алатын немесе дәл осындай бейжай кейіппен «өлтіре» салатын жас жігітке жоғары қарай қарап тұрды. — Бір санды айтыңдаршы, — деді Марк.

Эв кідіріп, Бизге қарады да, жауап қатты: — Бес жүз миллион.

Бөлмеге тыныштық орнады. Марк оларға ешбір сезімсіз қарап: — Бұл үлкен сан екен, — деді. — Біз өзімізді осыған лайықпыз деп есептейміз, — деді Эв.

Бірақ Марк Twitter-дің өзін бес жүз миллионға бағалайтынын бұрыннан білетін. Джек оған солай айтқан болатын.

Жоқ. Керісінше, Twitter-дің негізін қалаушы Джек Дорси Facebook-ке жұмысқа орналасуға тырыспақ болды.

Және бұл нәтиже берді.

Кездесуден бірнеше күн өткен соң, Джектің электронды поштасына Марктан тақырып жолында жай ғана «T» деп жазылған үрейлі хат келді. Ұзақ хабарламада ол Twitter мен Facebook-тің бір-біріне неліктен сәйкес келетінін тармақ-тармағымен түсіндіріп берген: бірге олар әлемді өзгерте алады, адамдарды байланыстырады, миллиардтаған доллар табады. Содан кейін, Марк компанияларды сатып алуға тырысқанда жиі жасайтындай, егер негізін қалаушылар сатудан бас тартса, Facebook «өз бағытында өнімдер шығаруды жалғастыратынын» атап өтті. Сүйіспеншілікпен жасалған қоқан-лоқы: «Сен Facebook-ке қосыласың, біз бақытты өмір сүреміз. Немесе сен «жоқ» дейсің, біз сені құрту үшін қолымыздан келгеннің бәрін жасаймыз». Тағы бір «оңбай жеңілу» мүмкіндігі.

Twitter-ді бес жүз миллион долларға сату перспективасы директорлар кеңесіндегілердің бәріне тартымды көрінгенімен — бұл бір жарым жыл бұрын Yahoo! ұсынған он екі миллионнан әлдеқайда көп еді — және Эв Facebook-тің Twitter-ді құртуға тырысатынына алаңдаса да, ол Facebook-тің миссиясына сенбеді.

30 қазанда директорлар кеңесімен өткен жеке қоңыраудан кейін, шын мәнінде билігі бар адамдар Facebook-ке сатуға мүдделі еместіктерін білдірді. Сол күні кешке Эв Маркқа қоңырау шалып, компанияны сатып алу ұсынысы үшін «ризашылығын» білдірді, бірақ «Twitter тәуелсіз болып қалғысы келетінін» айтты.

Бірнеше күн өтіп, Джек тағы да Маркпен телефон арқылы сөйлесті.

— Сонымен, не ойлайсың? — деді Марк. — Меніңше, сен компанияға өте жақсы үйлесесің. — Менің рөлім қандай болады? — деп сұрады Джек. — Мен ол жерде өнім бөлімін басқарғым келеді.

Бірақ екеуі де мұның мүмкін емес екенін білетін. Ол орынды Крис Кокс иеленіп отырған. Джектің деңгейіне сай келетін басқа да жоғары лауазымдардың бәрі бос емес еді. — Сен келе бер, біз саған лайықты лауазымды сосын анықтаймыз, — деді Марк.

— Сөйлесе берейік, маған лайықты орын табыла ма, көрейік, — деді Джек Маркқа. — Мен бұл туралы ойлануым керек, егер ол жаққа баратын болсам, мұны дұрыс жасағым келеді.

Ноа жұмыстан қуылғаннан кейін мүлдем жоғалып кетті, ол енді кештерде, конференцияларда немесе барларда көрінбейтін болды және мұны ешкім байқамағандай еді.

Ғайып болғанға дейін және Джек жұмыстан шығарылғанға дейін, Ноа Джекке кездесіп сөйлесуді сұрап екі рет хат жазған болатын. Бірақ Джек ешқашан жауап бермеді. Ол кезде оның маңыздырақ шаруалары бар еді.

Содан кейін, 2008 жылдың соңында Ноа Эвпен сөйлесуді ұйғарды. Олар бір кездері ажырамас дос болса да, бір жыл бұрын South by Southwest фестивалінен бері сөйлеспеген еді. Эв онымен Брайант-стриттегі Twitter-дің жаңа кеңсесінде кездесуге келісті. Ноа лифттен шығып, жаңа есіктен кіргенде, ол мүлдем басқа компанияға тап болды. Ондаған инженерлер ары-бері жүріп жатыр, қабырғаларға сәнді стикерлер жапсырылған, ал кең әйнек терезелер лофт стиліндегі үлкен бөлмені жарықтандырып тұр, сыртта көліктердің ақырын гуілі естіледі.

Эв Биздің де ақшасы таусылып жатқанда, оның шоттары мен ипотекасын жабуға көмектесу үшін елу мың долларға чек жазып берген болатын.

Технологиядан басқа ештеңе туралы сөйлесе алмайтын адамдар тұратын Силикон алқабында Ноа әр қадамында өткен өмірі өзін аңдып жүргендей сезінді. Twitter-дің кішкентай көк логотипі барлардың тақталарында, мейрамханалардың мәзірінде, фуд-трактарда, әңгімелерде — бәрінде кездесетін. Ол бұл аймақтың кез келген тұрғыны сияқты одан қашып құтыла алмады. «Сен Twitter-де барсың ба? » — деп сұрайтын оның бұл іске қатысы бар екенінен бейхабар жаңа достары.

— Тыңдашы, мен сенің бұл тарихтың бастауында үлкен рөл атқарғаныңды білемін, — деді Эв диванда отырған Ноаға, — бірақ қазір бұл мүлдем басқа компания. Өткен туралы қысқаша әңгімеден кейін, Ноа сол күні кеңседен кетті, оның артынан қайнаған және гүлденген Twitter кеңсесінің есігі жабылды. Сонымен ол ғайып болды.

Ол өз өмірін қораптарға жинап, Сан-Францискодан соңғы твитті жіберді: «Ха! Мен алып жүк көлігін сатып алдым. Бұл пәлені қалай айдау керектігін түсінуге тырысып жатырмын. Венис-бичтен жер таптым. Осы демалыста көшемін :-)» — және оңтүстікке қарай, Лос-Анджелеске бет алды. Көлігінің терезесінен мүлдем басқа ауа есіп тұрды. Радиодан ол бірнеше жыл бұрын өзінің бұрынғы ең жақын досы Джекпен Coachella фестиваліне бара жатқанда тыңдаған музыкаларын естіді. Бірақ бұл жолы ол жалғыз еді. Ол Twitter-ден жұбаныш іздеп, саяхаты туралы бірнеше хабарлама жіберді, бірақ бұл оны одан сайын нашар сезіндірді. Оның твиттеріне ешкім жауап бермеді. Оның достарымен сөйлесуге мүмкіндік беретін өнім туралы бастапқы арманы, егер сөйлесетін досың болмаса, ешқандай мәнге ие емес еді.

Біраз уақыт ол өзін бұрын-соңды сезінбеген бақытты сезіне бастады, бірақ бұл ұзаққа созылмады. Twitter туралы оқиғалар жаңалықтардың бизнес пен технология беттерінде және мәдениеттің әрбір қуысында пайда бола бастады. Тіпті спорт бөлімі де Twitter туралы жаза бастады.

2008 жылдың қарашасындағы бір сәрсенбі күні таңертең New York Times газетіндегі мақала атақты баскетболшы Шакил О'Нилдің бұл сервиске қосылғанын хабарлады.

Twitter құрылғаннан бері жалған аккаунттарға толы болса да, бұл әзіл-мазақтар енді нағыз жұлдыздардың назарын аудара бастады. Біраз уақыт бойы Twitter-де жалған Шакил О'Нил болған еді. Енді ол нағыз Шакпен алмастырылды, ол өзімен бірге жұлдызды достарын да ертіп келді. Ал жұлдыздар бар жерге олардың жанкүйерлері де барады. Дәл сол жанкүйерлер Лос-Анджелестегі Венис-бичте тұратын Ноаның жаңа көршілері еді.

Көп ұзамай, Сан-Францискодағыдай, мұнда да көк құс пайда болды. «Эй, сен Twitter туралы естідің бе? » — деп сұрайтын адамдар Венис жағалауындағы барларда Ноадан. «Охо, сенің неге соншалықты көп оқырманың бар? » — дейтін олар Аббот Кинни бульварындағы кофеханаларда.

Twitter-дің танымалдылығы «Гудзондағы ғажайып» деп аталатын оқиға кезінде шарықтау шегіне жетті. 155 жолаушысы бар Airbus A320 Нью-Йорктің Ла-Гуардия әуежайынан ұшып шығып, құстар тобымен соқтығысқан болатын. Ол Гудзон өзеніне аман-есен қонды. Көліктен қашып шыққан жолаушылардың суретін паромдағы бір турист телефонына түсіріп, Twitter-ге жүктеген еді. Содан кейін бұл сурет бүкіл интернетке, журналдарға және түнгі жаңалықтарға тарап кетті.

Twitter. Twitter. Twitter. Twitter. Twitter.

Ноа бұдан қашып құтыла алмады және ол одан сайын оңашалануға тырысты. Ол телефонын, компьютерін, интернетке қосылған кез келген затты өшіріп тастады. Ол уақыт пен қашықтық оның жараларын жазады деп үміттенді.

Жұмыстан кеткенде Джек өз үлесінің бір бөлігін жоғалтса да, директорлар кеңесі оған бір жыл бойы екі жүз мың доллар көлемінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлеуге келіскен болатын. Ол әрқашан ақшаға ұқыпсыз қарап, оны бір қолымен алып, екінші қолымен тарататын, сондықтан ол өмір сүруге және қолайлы мүмкіндікті күтуге аттанды. Ол Сан-Францискодағы балет бишісіне ғашық болды, бірақ бұл қарым-қатынас көп ұзамай аяқталды. Содан кейін ол Сент-Луистегі достары мен отбасына барды, одан кейін әдеттегідей шаш қию, сүйікті капучиносын ішу және Earnest Sewn джинсы дүкенін аралау үшін Нью-Йоркке саяхаттады.

Джек Twitter туралы әрбір жаңалықты, блог жазбасын және күй жаңартуын қадағалап отыратын болды. Әр жолы Джек Дорси Twitter-дің негізін қалаушы ретінде аталмаған мақаланы оқыған сайын, оның қаны қайнайтын. Әр жолы бір танымал адам Twitter кеңсесіне бара жатқанын твиттегенде, ал ол жерде оларды қарсы алатын Джек болмағанда, оның жарасы тереңдей түсетін.

Эв үшін бұл сәл өзгеше болды. Ол Фред, Бижан және Голдман сияқты Джектің осы қарамағына мән бермеуге үйреніп алған.

Бірақ бөлмеде бұл көрініске таңғалған жаңа адам болды. Питер Фентон (немесе Фентон) — Twitter кеңесінің жаңа мүшесі әрі соңғы инвесторы. Ол 2009 жылдың басында алғашқы кеңес отырысына Рождество таңындағы баладай қуанышпен келді. Twitter-ге инвестор болу оның мансабындағы осы уақытқа дейінгі ең үлкен сынақтардың бірі болған еді, міне, енді ол компанияның бір бөлігіне айналды. Фентонға шыршаның астында ешқандай сыйлық жоқ екенін және Twitter-де бір нәрсенің қатты дұрыс емес екенін түсіну үшін он минут қана қажет болды.

Гор вице-президент кезіндегі драмалық оқиғаларды айтып, әзілдеп отырды. Шарап үсті-үстіне құйылды. Көп ұзамай Эв пен Биз АҚШ-тың бұрынғы вице-президентімен бірге мас бола бастады. Биз Гормен ескі достарындай сөйлесті. Эв те көңіл көтергенімен, Биздің толқып тұрғанын байқап, Гор мен оның басшыларының ұсынысын алдын ала тоқтатқысы келді.

Гор «Twitter TV» деп аталатын компания құру туралы идеяларын ұсынды. Ол Twitter мен Current TV теледидардың болашағын бірге жасайтынын айтты. Бұл келісім оған Twitter-ден үлкен үлес беруі мүмкін еді. Биз мас күйінде сөзге араласты:

Сара бірінші баласына жүкті болатын және қарны ашқаннан мини-бардағы тағамдарды жей бастады. Бұл 2009 жылдың 16 сәуірі, бейсенбі күні еді.

Жарық қосылған бойда Эв теледидарды қосты. Ол CNN арнасын тауып, басын шайқап, таңырқай күлді. Андерсон Купер камераға қарап: «Сиздерден Twitter. com сайтына өтіп, CNN-ге жазылуларыңызды сұраймыз», — деп қайталап жатты.

Мұның бәрі алдағы он екі сағатта болуы тиіс еді. Эвтің мазасыздығы бірнеше күн бұрын «Опра Уинфри шоуынан» келген қарапайым электрондық поштадан басталған болатын. Сұрақ қарапайым еді: компания шоуда Twitter-ді атап өту туралы сөйлесу үшін қысқаша қоңырау шала ала ма?

Эвтің көмекшісі бірден іске кірісіп, ұшақтар мен қонақүйлерге тапсырыс берді. Бағыт бойынша Эв бейсенбі күні түскі ас кезінде ұшып кетіп, жұма күні таңертең шоуға баруы тиіс еді. Ол аудиторияда отырса да, күндізгі теледидар патшайымы әлеуметтік медиа алқабында серуендеп жүргенде, Опраның продюсерлеріне сұрақтары болса көмектесу үшін сонда болады.

Жоспар іске аса бастады. Содан кейін, бейсенбі күні таңертең сағат жетіден кейін, Эв пен Сара Чикагоға ұшуға дайындалып, киімдерін жинап жатқанда, Эвтің ұялы телефонына Чикаго нөмірінен қоңырау шалынды. — Тыңдап тұрмын, Эв, — деді ол, таң ерте кім хабарласып тұрғанын білмей. — Сәлеметсіз бе, Эван, — деді өзін апта басында сөйлескен «Опра Уинфри шоуының» продюсерлерінің бірімін деп таныстырған әйел. — Жоспар сәл өзгерді, — деді ол. — Ертең Опрамен бірге бағдарламаға шыққаныңызды қалаймыз. Көбелектің қанат қағуы енді нағыз дауылға айналды.

Ларри Кинг Катчерді келемеждеп желіге видео жариялады. — Мені келемеждеп тұрсың ба? Әзілдеп тұрсың ба? — деді Кинг камераға. — Бүкіл желіге қарсы тұра аламын деп ойлайсың ба? Бұл тіркелулердің көбеюіне әкелді. Катчер хабарды таратуға көмектесу үшін Шакил О'Нил және Пи Дидди сияқты танымал достарын тартты. Тіркелулер одан сайын көбейді. Енді міне, Эв пен Сара Чикагодан бақылап отырғанда, миллион жазылушыға жеткен алғашқы Twitter аккаунтының анықталуына санаулы минуттар қалды.

Содан кейін, Чикаго уақытымен таңғы сағат 11:12-де үкім шықты. Андерсон Купер көрермендерден CNN аккаунтына жазылуды өтініп жатқанда, Эштон Катчер үйдегі кеңсесінде ақ ковбой қалпағын киіп, достары мен басқа да атақты адамдардың қоршауында компьютеріне қарап, жазылушылар санының өсуін бақылап отырды. — Бұл American Idol финалынан да үлкен! — деді әйелі Деми Мур Катчердің иығынан қарап. — Тағы он бес адам қалды! — деп айғайлады ол, содан кейін бірнеше секундтан соң ол CNN-нен ресми түрде озып кеткенде, бөлмеде қуанышты айғай-шу басталды. Катчер қуаныштан айғайлап, шампан ашты, ал бөлмедегі жарты ондаған адам кеселерге шампан құя бастады. Спикерфондағы Пи Дидди: «Құттықтаймын! Маған да бір стақан қалдыр, бауырым! » — деп айғайлады. CNN жеңілгенін мойындады, ал Катчер: «Жеңіс біздікі!!!!!!!! » — деп твит жазды.

Жұма күні таңертең Эв бірнеше сағат қана ұйықтағандықтан есеңгіреп оянды. Эштон мен үрей оған дұрыс демалуға мұрша бермеді. Эфирге бірнеше сағат қалғанда Опра студиясына келген бетте бәрі тез өтіп жатты. Грим, ары-бері жүгірген продюсерлер, дауыс деңгейін тексеру, теледидарлар, жиналып жатқан аудитория мүшелері. Аудиторияда отыру үшін, кейінірек сахнаға Опраның қасына шақырылу үшін шыққанда, Эв дәретханаға барып келуді сұрады және жүгіріп бара жатып сүрініп, етпетінен құлады.

Эвтің құлағаннан кейін ес жиюға уақыты аз болды. Көп ұзамай оны қызғылт пиджак киген Опраның қасына шақыртты, ал алып, қорап сияқты камералар оған жан-жақтан бағытталды. Жүздеген әйел оны қоршаған трибуналарда отырды, ал Сара аудиториядан оған жымиып қарап тұрды. Содан кейін дауыс: «Бес, төрт, үш секундтан кейін эфирдеміз... » — деп хабарлады. — Сәлем, бүгін Жұма Күнгі Тікелей Эфир және мен алғаш рет Twitter-демін, — деді Опра көңілді дауыспен. Камералар тәжірибелі балериналар сияқты сахна айналасында билей бастағанда, Эвтің бойында адреналин тасыды.

Опра Twitter туралы сөз сөйлеп, сол күні таңертең есік ағасымен сайт туралы сөйлескенін айтты, содан кейін өте қатты толқып тұрған Эвке бірнеше сұрақтар қойды. — Бұл қалай пайда болды? — деп сұрады Опра. — Менің негізін қалаушы серіктестерім Биз бен Джек нағыз данышпандар, — деді Эв. Ол Опраға блог жүргізу мен Twitter-дің айырмашылығын түсіндіріп, сайт ақпаратты бірнеше секунд ішінде таратуға мүмкіндік беретінін айтты. Ол соншалықты жылдам, тіпті қалалық өрт сөндіру және полиция бөлімшелері оны шұғыл ақпаратты жариялау үшін пайдаланып жатыр, деді ол. Эв сөйлеп жатқанда Опра оның толқып тұрғанын көрді. Нағыз кәсіби маман ретінде ол үстел үстінен қолын созып, оның қолын ұстады, бұл оның толқуын басуға көмектесті.

Дегенмен Эвтің адреналині тағы да көтерілгелі тұр еді. Опраның қызметкерлері оған теледидар патшайымының технологиядан мүлдем хабары жоқ екенін он шақты рет ескерткен болатын. Ол өзінің алғашқы твитін бүлдіріп алмауы үшін, қызметкерлер түрлі-түсті жапсырмалары бар ноутбук дайындап қойды. Опраға өзінің алғашқы 140 таңбалы хабарламасын тергеннен кейін қай батырманы басу керектігі айтылды. Бұл епсіз компьютер пайдаланушысына арналған «сандар бойынша сурет салу» сияқты оңай нәрсе еді.

Тікелей эфир жоспары мұқият жасалған болатын. Опра твит жазады, содан кейін оны жібереді; бағдарлама жарнамаға үзіледі. Экран жарнамаларға толған кезде, Опраға «сары жапсырмасы бар пернетақтадағы батырманы басу» тапсырылды, ол оның барлық достарының, соның ішінде Джордж Стефанопулос, Эллен Дедженерес, Шакил О'Нил, Деми Мур және продюсерлер алдын ала Опраға жауап жазып, оны сайтқа қош келдің деп айтуын өтінген басқалардың твиттерін жүктейді.

Бірақ Опра алдымен caps-lock батырмасын басып жіберіп, тере бастады: «HI TWITTERS. THANK YOU FOR A WARM WELCOME. FEELING REALLY 21ST CENTURY. » Содан кейін Twitter-де «жіберу» батырмасын басудың орнына, ол абайсызда үстінде сары таспасы бар батырманы басып қалды. Бұл экранды қайта жүктеп, оның алғашқы твитін өшіріп тастады. Жарнамаға үзіліс. Опра шын мәнінде твит жіберген жоқ еді. Эв мұны көріп, тамағы түйілді; ол Опраны шетке итеріп жіберіп, пернетақтаны алды да, дәл сол твитті бас әріптермен теріп, «жіберу» батырмасын басты, ал жүрегі соғып тұрғанда оператордың: «Бес, төрт, үш секундтан кейін қайта эфирдеміз... » деп айғайлағанын естіді.

Бағдарламаның бір сәтінде экранда Катчер пайда болды, ол бірнеше сағат бұрын CNN-ді жеңіп, миллион жазылушыға жеткен кездегі кеңсесінде отырды. — Құттықтаймын! — деді Опра оған. — Бұл медианың жағдайы туралы түсініктеме, — деді Катчер Опра мен аудиторияға. — Менің ойымша, қазір әлеуметтік медиа арқылы бір адамның дауысы медиа желісі сияқты күшті бола алатын кезеңге жеттік. Бұл — әлеуметтік желінің күші. Ол әрі қарай Twitter оған өзі туралы интернетте таралатын суреттер мен видеолардың түрін бақылауға мүмкіндік беретінін, атап айтқанда папараццилерді жеңетінін түсіндірді: ол енді таблоидтар жариялағанға дейін өзі мақұлдаған суреттерді жариялау арқылы әлемдегі Us Weekly сияқты басылымдарды басып оза алады.

Бағдарлама жалғасқан сайын, Опраның көрермендері топ-тобымен сайтқа тіркеле бастады. Чикагодан Клируотерге, Модестодан Майамиге, Сиэтлден Стейтсбороға дейін сол күні Twitter-ге сайт тарихындағы кез келген күннен көбірек адам қосылды — алғашқы жиырма төрт сағатта жарты миллионға жуық адам — және серверлер соққыға ұшыраса да, олар аман қалды.

Бағдарлама аяқталғаннан кейін Эв пен Сара Опра дүкеніне барып, жақын айларда дүниеге келеді деп күтіп жүрген ұлдары Майлзға алжапқыштар сатып алды. Кейінірек Эв қызметкерлерге «Holy cow» (Масқара) деген тақырыппен электрондық хат жазды. Ол: «Чикагода енді ұйықтауға жатырмын. Шамамен 4 сағат ұйықтаймын», — деп жалғастырып, сайтты пайдаланушылардың ағыны кезінде тірі сақтап қалған отыз бес адамнан тұратын ұжымды мақтан тұтатынын жеткізді. «Twitter үшін қандай апта! Барлығыңызға қажырлы еңбектеріңіз үшін рақмет».

Эв мақтаныштан бал-бұл жанып тұрды. Бірақ бәрі бірдей бақытты емес еді. Катчер кез келген адам медиа компания сияқты күшті бола алады деп мәлімдегенімен, твиттері елеусіз қалып қойған бір адам бар еді, ол Опра шоуын кездейсоқ көріп қалып, өзінің бұрынғы досы әрі әріптесі Эвті тікелей эфирден көрген еді. Ноа.

Бұрын тарихты әрқашан жеңімпаздар жазатын. Бірақ Twitter дәуірінде тарихты бәрі жазады. Жеңімпаздар тарихтың өз нұсқасын айта алатын, дауысы ең қатты шығатындарға айналады.

Эв Ноаны тарихтан әдейі өшірген жоқ еді. Ол әрқашан Twitter-ді құру кезінде тиісті адамдарға несие беруге тырысатын, Crunchies сияқты марапаттау рәсімдерінде қызметкерлерге алғыс айтатын және сұхбаттарында Джек пен Биздің рөлі туралы айтатын. Эв Twitter-ді Ноа оны құруға көмектескен кезден бастап мүлдем басқа компания деп шын жүректен сенді. Бірақ Джек Twitter-ді бірге дайындап жатқанда өзі мен Ноа арасындағы ынтымақтастықтың көлемі туралы ешқашан ашық айтқан емес.

Джек Опраны көріп отырып, бағдарламаға өзі шықпағанына қатты ашуланды. Кейінірек ол Бизге таныс уайымын айтады: «Мені тарихтан өшіріп жатыр! » — Жоқ, олай емес, — деді Биз Джекке. — Эв бағдарламада сен туралы айтты. Ол бізді данышпандар деп атады! Бірақ Эвтің не айтқаны маңызды емес еді. Немесе Биздің. Джек өзінің өшіріліп жатқанын сезді. Және компаниядан қуылғаннан кейін танымалдылығы жоғалған Ноадан айырмашылығы, Джектің жоспарлары үлкенірек еді.

Армиялық жүк көліктері мен джиптер ұшақты анда-санда қоршап алды, ал оларды өз кезегінде камуфляж киген, жандарында мылтықтары мен үлкен жасыл жол сөмкелері бар американдық сарбаздар қоршап тұрды. Бұл көрініс қиялшыл баланың жатын бөлмесінің еденінде қалған ойыншықтарға ұқсайтын.

Джек қара көзілдірік тағып, Иорданияның Амман қаласындағы Королева Алия халықаралық әуежайының залындағы үлкен терезелерден өтіп жатқан ашық күнді бақылап тұрды. Ұшаққа отыруды күту оған бұрын-соңды сезінбеген толқу сыйлады және бұл оның назарын небәрі үш күн бұрын Эвтің «Опра Уинфри шоуына» шығуынан басқа жаққа бұрды. Енді ол басқа нәрсеге — бірнеше сағаттан кейін болатын Иракқа назар аударды.

Коэн бюджеті төмен тыңшылық фильмдегі актерге ұқсайтын, бұл оның АҚШ Мемлекеттік департаментінде жұмыс істейтініне сай келетін. Оның қара, ұйпа-тұйпа шашы мен тегіс терісі болды. Ол ұзын бойлы әрі арық болса да, костюмдері иығынан әрқашан сәл салбырап тұратын. Оның галстугі әрқашан сәл босатылып, бір жаққа қарай қисайып тұратын, бұл оның үнемі бос еместігін білдіретін. Ал ол шынымен де бос емес еді.

Коэн «Мемлекетке» (инсайдерлер оны осылай атайтын) 2006 жылдың соңында Кондолиза Райстың тұсында келген еді. Ол кезде оның жасы небәрі жиырма бесте болатын, бірақ оның түйіндемесі өзінен екі есе үлкен адамдардың көбіне қарағанда әсерлі еді. Оның Стэнфорд және Оксфорд университеттерінің беделді дипломдары болды; ол суахили және араб тілдерінде еркін сөйлейтін; сонымен қатар екі кітап жазған болатын: бірі Руандадағы геноцид туралы, екіншісі Иран мен Сириядағы үнсіз революциялар мен мұсылман жастары туралы.

Хиллари Клинтон Обама әкімшілігінің жаңа мемлекеттік хатшысы болған кезде, ол Коэнге және оның бастығы, Мемлекеттік департаменттің тағы бір жас қызметкері Алек Россқа қарапайым азаматтарға қолжетімді жаңа технологиялар арқылы дипломатияны дамытуға өкілеттік берді. Басқаша айтқанда, олардың Әлеуметтік Медиаға Лицензиясы болды.

Росс пен Коэннің ең батыл идеяларының бірі — Google, YouTube, Meetup, Howcast, AT&T және, әрине, Twitter сияқты жоғары ықпалды технологиялық ортаның өкілдерін соғыстан қираған Иракқа апару болды. Мақсат — елді кірпіш пен цементпен емес, технологиялар мен ұялы телефондармен қалай қалпына келтіруге болатыны туралы ұсыныстар алу еді.

Коэн топтың Амманға тоқтауы кезінде мақсатты түсіндірді. Олар Ирактың президентімен де, премьер-министрімен де кездесетін болады. Ол Иракқа ұшу үшін костюм киюді ескертті, сонда топ қонған бетте бірден кездесулерге бара алатын еді. Енді міне, олар соғыс аймағына кіруге бес жүз миль қалған жерде тұрды.

Эв бұл сапарға шақырылған еді, бірақ ол өте бос болмады, Биз бен Голдман да солай. Басында олар шақырудан бас тартуды жоспарлаған, бірақ Джек барғысы келсе бара берсін деп шешті; ол Иракта қандай зиян келтіруі мүмкін? Енді міне, ол Иорданиядағы әуежайда тұрып, Wall Street Journal мақаласын оқып бітіруге жақын қалды. Көп ұзамай Коэн ұшаққа отыру уақыты келгенін хабарлады.

Олар ыстық ұшу алаңынан өтіп, дайындық аймағында қорғаныс әскери киімдерін алды. Содан кейін С-130-ға кірді және терезелердің жоқтығын бірден байқады. Барлығы қызыл торлы орындықтарға мықтап байланды, бастарына әскери дулығалар киілді, денелеріне оқ өтпейтін жилеттер оралды. Коэн мен Meetup негізін қалаушы Скотт Хейферманның жанында отырған Джек ұшақтың артқы жағына қарады, онда қолында автоматтары бар әскерилер отырды, олар Иракқа мүлдем басқа мақсатпен бара жатқаны анық еді.

Технологиялық делегация үшін бұл көріністі түсіну қиын болды. Әскери ұшақтың қараңғы, дөңгелек корпусы оның металл ішкі құрылысын көрсетіп тұрды — тек төбеден салбырап тұрған, жолаушылардың қай командада екенін мақтанышпен жариялайтын американдық ту ғана бар еді. Ұшақ ішіндегі ыстық жағдайды одан сайын үрейлі етті. Бұл рейсте жаңғақтар берілмейтін еді.

Ұшақ жиырма сегіз мың фут биіктікке ұзақ, тұрақты көтерілуді бастағанда, топтың ішінде қорқыныш пен толқу сезімі пайда болды. Джек терлеп отырғанда, ол жақында Ирак президентімен кездесетіні туралы ойлаған жоқ. Оның орнына ол Иорданияда жерде оқыған Wall Street Journal мақаласының соңғы жолына назар аударды.

Мақала Twitter туралы портрет еді және субтитрде айтылғандай, «желідегі ең танымал құралдың артындағы милар» туралы болды. Бірақ оны мақаланың тақырыбы немесе субтитрі мазалаған жоқ. Немесе Биз бен Эвтің Джексіз суреті де емес. Немесе Джектің Twitter-ге қатысы туралы жай ғана айтып өтілуі де емес. Оның орнына, оның бойында таныс ашуды тудырған соңғы жол еді.

Эв Wall Street Journal тілшісіне Twitter-дің жақын арада жария компанияға айналуы мүмкін екенін, бірақ «өзінің жария компанияны басқаруға қызығушылығы аз» екенін айтқан. Жоқ, Эв басқа идеямен жұмыс істеуге мүдделі, деді ол тілшіге. «Ол электрондық поштада революция жасау жолын ойластырып жүр».

Джек ұшу кезінде соңғы жолды басында қайта-қайта қайталады. «Электрондық поштада революция жасау! » Егер Эв компанияны басқарғысы да келмесе, неге оны компаниядан қуып жіберді?

Ұшақ баяулай бастағанда, ол айналасындағы адамдардың дулығаларын шешіп, үстіне кішкентай орындық сияқты отыра бастағанын байқады. Бірінен соң бірі басқалары да солай жасады. — Не болып жатыр? — деп айғайлады Джек қозғалтқыштардың гүрілінен дауысын асырып, қасында отырған Мемлекеттік департамент қызметкеріне. — Біз қонып жатырмыз! — деп айғайлады ер адам. — Біз қонған кезде кейде бізге оқ атылады, ал сенің көтеніңе оқ тигенін қаламайсың. Джек асығыс металл дулығасын шешіп, өзінің жыныс мүшелерін қорғау үшін оны астына сырғытты. Ол солай істегенде, ұшақ күрт бұрыла бастады.

Твиттер олардың ешқайсысы болжай алмаған бағытта дамуын жалғастырды. Қызметті адамның мәртебесімен бөлісу үшін пайдалану туралы алғашқы талқылаулар Твиттердің жиырма төрт сағаттық жаңалықтар қызметіне және медиа құралдары хабарлап жатқан ақпаратты бөлісу желісіне айналуының көлеңкесінде қалды. Немесе, ең бастысы, адамдардың шынайы өмірде көргендерін өздері хабарлауына мүмкіндік берді. Баспасөз куәлігі мен «журналист» атағының орнын смартфон мен Твиттер аккаунты басты.

Бірақ Джек Эвтің уәждерін ұғынуға сезімдері жібермеді. Ол өзін билік пен ықпал үшін болған төңкеріс кезінде шеттетілдім деп сенді. Егер ол адамдарға Твиттерді өзім ойлап таптым дегісі келсе, солай дей беретін болды. Жоба неғұрлым ауқымды болған сайын, оның заңды иесі ретінде таққа қайта оралуға деген құмарлығы да арта түсті.

Әлемдегі ең ықпалды жүз адаммен бірге кешкі аста отырғанда, Джек Эвтің Твиттердің негізін қалаушы ретінде емес, бас директоры ретінде таныстырылып жатқанына көндіге алмады. Эв 2-ші үстелде отыр, Джек емес. Эв сахнада микрофонмен инновация мен кәсіпкерлік туралы сөйлеп тұрған АҚШ-тың бірінші ханымынан бірнеше фут жерде отыр, ол тікелей Эвке қарап тұр, Джекке емес.

Эв.

Джек емес.

Ол Мемлекеттік департаменттегі жұмыс кабинетінің сыртқы бөлмесіндегі көгілдір жібек диванда отыр еді. Төбедегі үлкен хрусталь люстра төмендегі үкімет шенеуніктеріне қарап қозғалыссыз тұрды. Бөлменің әрбір бөлшегі: есіктер, терезелер және қабырғадан шығып тұрған шамдар әсем ақ жақтаулармен көмкерілген.

Параққа бірнеше пішіндер салғаннан кейін Росс қаламының ретсіз қозғалысын тоқтатып, өз туындысына қарап кідірді. Ол өзіне риза болып, басын изеп, жымиды да, парақты хатшы Клинтонға ұсынды.

Клинтон парақты зерттеп жатқанда бөлмеде бір сәттік тыныштық орнады. Бұл көрініс бірнеше блок жердегі Ұлттық өнер галереясында ілулі тұрған ескі картинадан алынғандай еді. Бөлмедегі адамдарды танымайтын жан мұның қай дәуір екенін анықтауға қиналатын еді. Клинтонды қоршаған топтың бәрі технология және инновация кеңесшілері болса да, олардың алдындағы емен кофе үстелінде бірде-бір ұялы телефон жоқ еді. Ноутбуктер де, iPad-тар да көрінбейді. Тек бір ғана суретті кітап пен сәндік сарғыш тостаған тұрды.

Сондықтан Росс қағазға Твиттердің суретін салып, оның қалай жұмыс істейтінін хатшы Клинтонға дерексіз түрде түсіндіріп жатты.

Ол Мемлекеттік департаменттің басқа шенеуніктеріне, соның ішінде Клинтонмен Твиттердің қалай жұмыс істейтінін түсіндіру үшін жеке кездесуге шақырылған саяси жоспарлау директоры Энн-Мари Слотерге қарады.

Олар қызметтің маңыздылығын түсіндіруді жалғастырғанда, Слотер сөзге араласты: «Қазір смартфоны бар он жеті жасар бала бұрын бүкіл CNN тобы істейтін жұмысты істей алады. Бұл жабық жерлерге ашықтық әкеледі».

Сол кезде отыз сегіз жаста болған Росстың қалың, қоңыр толқынды шашы мен жасөспірімге ұқсайтын балаң мінезі бар еді. Мемлекеттік департаменттегі бірінші жылында оны Обама науқанынан жұмысқа алынған соң «Обаманың жігіті» деп атап кеткен болатын, онда ол небәрі бір жыл бұрын қазіргі президентке демократиялық праймеризде Хиллари Клинтонды жеңуге көмектескен еді. Оның арсеналындағы құралдардың бірі — ол қазір хатшыға түсіндіріп отырған технология: Твиттер болды.

«Бұл бізге Сирия мен Иран сияқты БАҚ бара алмайтын жерлердің ішін бақылауға мүмкіндік береді», — деді Росс.

Бұл кездесу бірнеше күн бұрын болған оқиғаға байланысты өтіп жатқан еді.

Бірнеше сағаттан кейін жаңалықтарда — кейбірі Твиттерге сілтеме жасай отырып — Иран президенті Махмуд Ахмадинежадтың Ирандағы президенттік сайлауда көпшілік дауыспен жеңіске жеткенін жариялағаны туралы хабарлар пайда бола бастады. Бірақ бүкіл елде Ахмадинежад сайлауды бұрмалады деген сыбыстар тарады. Дауыс беру қорытындысы жарияланғаннан кейін бірнеше сағаттан соң Иранның оппозициялық кандидаттары Твиттер мен Фейсбукке шығып, өз наразылықтарын білдірді, ал көшелерде шағын наразылық топтары жинала бастады. Келесі күні, ақпарат Твиттер арқылы тараған сайын, наразылықтар Иранның ондаған ірі қалаларына жайылды. Жеңілген оппозициялық партияның түсін білдіретін жасыл таңғыштар тағып, жасыл тулар желбіреткен халық теңізі дауыстарды қайта санауды талап етіп көшеге шықты.

Ахмадинежад наразылықтарды «футбол матчынан кейінгі құмарлықтарға» теңеп, елемесе де, ол елдегі наразылықтарды басу үмітімен мәтіндік хабарламаларды, Фейсбукті, Твиттерді және басқа да байланыс түрлерін бұғаттап тастады. Бірақ технологияны жетік меңгерген ирандық жастар үкіметті айналып өту үшін қосалқы веб-сайттарды пайдалана бастады және Твиттер мен басқа да әлеуметтік құралдар арқылы бүкіл әлемге ақпарат таратуды жалғастырды.

Ираннан нақты уақыт режимінде жаңалықтар тарап жатқанда, Америка Твиттерде өз наразылығын білдіріп жатты.

«#CNNFail» хэштегі Твиттерде тез көтеріле бастады. Ирандағы қатыгез наразылық туралы хабарлаудың орнына, CNN «Мисс Калифорнияның» жартылай жалаңаш суреттері желіде пайда болғаны туралы «жаңалықты» хабарлап жатты. Бірақ Эштон Кутчер екі ай бұрын көрсеткендей, Твиттер сияқты әлеуметтік желілердің өсуімен CNN барған сайын маңызын жоғалта берді.

Маусым айының ортасында елдегі жағдай туралы меморандумдар жасаумен айналысатын Мемлекеттік департаменттің «Иран бақылаушысы» деп аталатын кіші қызметкері Твиттердің «жоспарлы техникалық қызмет көрсетуге» байланысты өшірілетінін байқап, бұл деректі есепке қосты.

Ирактан жаңа ғана оралған Джаред Коэн Твиттердің желіден тыс болатыны туралы қосымшаны байқағанда, ол Джекке электронды пошта жіберді. Таяу Шығысқа сапары кезінде Джек Коэнге Твиттердің негізін қалаушылар арасында қиындықтар бар екенін айтқан болатын, бірақ Коэн Джек Биз бен Эвті техникалық қызмет көрсетуді тоқтата тұруға көндіре алады деп сенді.

Коэн сайт жұмысын тоқтату жоспарланған уақытта Иранда үлкен наразылық шарасы жоспарланғанын түсіндірді. Ол күтім жұмыстарын кейінге қалдыруға бола ма деп сұрады. «Бұл сол елдегі жағдайға тікелей әсер етуі мүмкін», — деп жазды Коэн хатында.

Джек хабарламаны Бизге жеткізгенде, Коэн де қосылған Мемлекеттік департаменттің тағы бір хаты келді, бұл жағдайды одан сайын ушықтырды: «Қазір Иранда нағыз Твиттер төңкерісі болып жатыр! »

Бұл Биздің осы мәселе бойынша алған алғашқы хаты емес еді. Компанияға жоспарлы үзілісті байқаған және Ирандағы көтерілістер туралы білетін немесе оған қатысы бар ондаған адамдардан хабарламалар жауды. Биз, Эв және Голдман не істеу керектігін анықтау үшін жиналыс өткізді. Сайтқа жоспарлы техникалық қызмет көрсету өте маңызды болса да және оны алдағы күндері жасамау Твиттер серверлерін істен шығаруы мүмкін болса да, ортақ шешім сайттың жабылуын кейінге қалдыру болды. Биз бұл шешімді хабарлайтын блог жазбасын жазуға көмектесу үшін Голдманды шақырды.

«Біз Иран саясатын түсінетіндей ақылды емес екеніміз анық», — деді Биз Голдманға тыныш конференц-залда не жазатындарын ойластырып отырып. «Біз кімнің жақсы, кімнің жаман екенін білмейміз». Биз кідіріп, сосын әзілдеді: «Тоқта, мұнда жақсылар бар ма өзі? » Голдман күліп жіберді.

Олар бір сәт конференц-залда үнсіз отырып, не болып жатқанын, не істеп жатқандарын қорытуға тырысты: олар екеуі де негізін қалауға көмектескен технология — небәрі үш жыл бұрын адамдар дәретке қашан баратынын айту үшін немесе кештерде тегін сыраны қайдан алуға болатынын білу үшін пайдаланған технологияның қазір Тегеран көшелерінде үкіметті құлату үшін пайдаланылып жатқаны туралы әлемге хабарлау үшін блог жазбасын жазып жатқан еді.

Бұл адамзаттың икемділігінің дәлелі еді. Адамға ағаш берсеңіз, ол одан қайық жасайды; оған жапырақ берсеңіз, ол оны тостаған етіп бүгіп, су ішеді; оған тас берсеңіз, ол өзін және отбасын қорғау үшін қару жасайды. Адамға шағын терезе мен оған жазу үшін 140 таңбалық шектеу берсеңіз, ол оны Таяу Шығыстағы қанаушы диктатурамен күресуге бейімдейді.

Биз үнсіздікті бұзып, Твиттердің Иран төңкерісінде толық бейтарап болып қалуын қамтамасыз еткісі келетінін айтты. «Твиттердің бұл хикаяның ішінде болмағанын қалаймын», — деді ол қайтадан жаза бастағанда. «Біз наразылық білдірушілерді қолдамаймыз да, оларға қарсы да емеспіз. Бізге Твиттердің осылай қолданылғаны ғана ұнайды».

Сағат 16:15-те Биз компанияның веб-сайтына жұмыстың кейінге қалдырылғаны туралы блог жазбасын жариялады. «Твиттердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін маңызды желілік жаңарту жүргізілуі керек», — делінген жазбада. «Алайда, біздің желілік серіктестеріміз... Твиттердің қазіргі уақытта Ирандағы маңызды байланыс құралы ретінде атқарып отырған рөлін мойындайды. Бүгін кешке жоспарланған техникалық қызмет көрсету ертеңге, Тынық мұхиты уақытымен 14:00-15:00 аралығына (Иранда 01:30) ауыстырылды».

Ол Твиттердің бұл іске қатысын түсіндіре келе: «Біздің серіктестеріміз тек Твиттер үшін ғана емес, сонымен бірге олар бүкіл әлем бойынша қолдау көрсететін басқа қызметтер үшін де үлкен тәуекелге барып отыр — біз оларды іс жүзінде икемсіз жағдайда икемділік танытқаны үшін мақтан тұтамыз», — деп қосты.

Биздің жоспары кері әсер етті. Бұл хикая жаһандық деңгейге шығып, Твиттер мен оның бұл іске қатысы бүкіл әлемдегі газеттердің бірінші бетіне шықты.

«Дүйсенбі күні түстен кейін Мемлекеттік департаменттің 27 жастағы қызметкері Джаред Коэн Твиттер әлеуметтік желісіне ерекше өтінішпен электронды хат жіберді: оның жаһандық желісіне жоспарланған техникалық қызмет көрсетуді кейінге қалдыру», — деп жазды Лендлер, ол бұл кідіріс туралы Мемлекеттік департаменттегі дереккөздерден естіген болатын. «Бұл ирандықтар Твиттерді ақпарат алмасу және Тегеран маңындағы өршіп бара жатқан наразылықтар туралы сыртқы әлемге хабарлау үшін пайдаланып жатқан кезде қызметтің тоқтап қалуына әкеп соғар еді».

Медиа дауылы жалғаса берді.

«Мен Твиттердің не екенін де білмеймін», — деген еді хатшы Клинтон наразылықтар басталған кездегі баспасөз мәслихатында. «Америка Құрама Штаттары сөз бостандығының негізгі қағидасына құмарлықпен және нық сеніммен сенеді», — деді Клинтон ондаған телекамералар мен жаңалықтар тілшілері қоршаған мінбеде тұрып. «Және бұл білдіру құралдарының бірі, Твиттерді пайдалану тек ирандықтар үшін ғана емес, қазір бүкіл әлемдегі адамдар үшін, әсіресе жастар үшін өте маңызды болып табылады».

Мемлекеттік департаментте Коэннің есімі «жұмыстан шығару» деген сөзбен қатар жүрді. Ол Ақ үйдегі әріптестерімен алдын ала жоспарланған кездесуге келгенде, оның түрі қатты тұмаумен ауырған адамдай көрінді. «Сен не бүлдірдің? » — деп сұрады одан Ақ үйде жұмыс істейтін досы. «Түрің де оңып тұрған жоқ».

Биз бен Эв Ирандағы жағдай туралы баспасөзге сұхбат беруден бірнеше күн бойы бас тартып, медиа құралдарына Твиттердің мұндай құбылмалы саяси жағдайға, әсіресе наразылық білдірушілерге өз үкіметі шабуыл жасап жатқан жағдайға араласуын «орынсыз» деп санайтындарын айтқан еді.

Енді Твиттер халықаралық сөз соғысында бір жақты таңдағандай көрінді. Ол адамгершілік пен дипломатиялық қоршаудың бір жағында болып шықты — бұл оның болғысы келген ең соңғы жері еді.

— Мүмкін емес, — деді «Амак» (оны шақырғанда «Эй! Мак! » деген сияқты естілетіндіктен солай атап кеткен) лақап аты бар Макгилливрей. — Оның жаңа ғана істегенінен кейін бе; олардың бізді сатып алуға тырысуы мүмкін емес.

— Мен Амакпен келісемін, — деді Эв. — Қойшы, бұл мүлдем ыңғайсыз болар еді.

— Жоқ. Сатып алады, — деді Голдман. — Неге бәс тігесің, Амак? Қане. Бәс тігейік.

— Мен үлкен құмарпаз емеспін, — деп жауап берді отыз алты жастағы балаң жүзді жігіт Голдманға, ал Эв екеуіне қарап күліп отырды.

— Жақсы, онда қол алысамыз ба? — деп Голдман үстелдің үстімен қолын созды.

— Жарайды, — деп жауап берді Амак өзінің дөңгелек темір жиекті көзілдірігінің артынан Голдманға қарап. — Қол алысайық, бірақ оның бізді сатып алуға тырысуы мүмкін емес.

— Біз баруымыз керек, — деді Эв сағатына қарап.

Үйге жақындағанда ол өте кішкентай болып көрінді. Сыртқы түсі алыстан біркелкі сарғыш болып көрінгенімен, жақыннан қарағанда қабырғалардың кейбір жерлері әртүрлі үйлеспейтін реңктермен — бірі күңгірт, бірі ашық түспен жамалғаны байқалды. Студиялық пәтердің көлеміндей ғана алдыңғы аулада сарғайған шөптер шашылып жатыр. Жеңіл желмен бірнеше жіңішке өсімдіктер шайқалады. Олар кіреберісте тұрған қарапайым көлігін айналып өтіп, алдыңғы есікке жақындады. Эв есікті қақты, сосын қызығушылықпен қарап тұрған Амак пен Голдманға бұрылды. Бірнеше секунд өтіп, олар есік тұтқасының бұралғанын естіді. Марк Цукерберг көрінді.

— О. Сәлем, жігіттер, — деді Марк есікті ашып, джинсы, футболка және өзінің қолтаңбасы іспеттес көк шәркесімен тұрып. — Сәлем, жігіттер, — деді ол тағы да, бұрын айтпағандай. — Кіріңіздер.

Марк қысқа қайырып сөйледі. «Біз әлі бірнеше адамның келуін күтіп отырмыз. Мен сендерге айналаны көрсетейін», — деді ол оларды өзінің сүйіктісі Присцилла Чанмен бірге тұратын үйінің дәлізімен бастап бара жатып. «Осында келгендеріңе тағы да рақмет. Менің үйімде кездескенімізді бағалаймын. Білесіңдер ме, мен бізді ешкімнің кампуста көргенін қаламадым. Бірдеңе болып жатыр деп ойлап қалмасын». Ол Эвке қарап күлді.

Эв ыңғайсыз ғана жымиды. «Түсінікті». Оның күлетін көңіл-күйі жоқ еді.

Бірнеше күн бұрын Твиттер мен Фейсбук арасындағы қарым-қатынас достықтан араздыққа ауысқан болатын. Енді олар мұнда шешілуі екіталай мәселені шешуге тырысып отыр. 2010 жылдың 23 маусымында, сәрсенбіде, сағат 15:00-де — екі апта бұрын — Твиттер инженері Джош Элман адамдарға Твиттердегі Фейсбук достарын тауып, оларға жазылуға мүмкіндік беретін «Табу және жазылу» деп аталатын жаңа Твиттер құралын таныстырған еді. Бірақ бұл жаңа функция жарияланғаннан кейін бірнеше секунд ішінде ол жұмыс істеуін тоқтатты.

Көзілдірігінің артынан әрқашан сығырайып қарайтын, дөңгелек жүзді тапқыр инженер Элман Твиттерге Фейсбукте екі жылға жуық жұмыс істегеннен кейін келген болатын, сондықтан ол не болғанын бірден түсінді. «Бізде мәселе туындады», — деді Элман Эвтің кеңсесіне қарай асығып келе жатып.

— Олардың бізді бұғаттағанына сенімдісің бе? — деп сұрады Эв жаңалықты естігеннен кейін. — Бұл жүйелік қате емес пе?

Facebook Twitter-дің соңғы функциясын бұғаттағаннан кейін, Марк Эвке хабарласып, «қалай жақсырақ бірлесіп жұмыс істей алатынымызды анықтау үшін» кездесуді ұсынды.

Сол уақытқа дейін Эв Twitter-ді сатып алу туралы сансыз ұсыныстар алған болатын. Yahoo! , Google, Facebook, Microsoft, бұрынғы вице-президент, атақты адамдар мен рэперлердің бәрі өз ұсыныстарын білдірді, бірақ Эв әрқашан «жоқ» деп жауап берді.

Бұл — Эвтің өзіне ешқашан қайталамаймын деп уәде берген нәрсесі еді: шешім қабылдауға тым көп уақыт жұмсау.

Ол компания «Plexus» деп аталатын — ол бұл атауды сөздіктен кездейсоқ тапқан еді, мағынасы «денедегі жүйкелер немесе тамырлар желісі». Оны Эв пен оның ағасы басқарды және жабылғанға дейін онда негізінен Эвтің достары болып табылатын он қызметкер жұмыс істеді.

Компания жабылғаннан кейін, Эв кезінде алгебра мен тарихтан үй тапсырмасын орындайтын үстелде отырып, өткен жылды ой елегінен өткізді. Ол терең тыныс алып, қағазға тізім жасай бастады.

Ақырында жобалар жиналып қалып, өз салмағымен құлады. Әкесінің егін егіп, тер төгіп тапқан ақшасын босқа жұмсағаны үшін өзін кінәлі сезінуі жеңіліс ащысын арттыра түсті.

Эв 2009 жылы Twitter-де бұдан қашуға тырысты және компанияға Америкадан Иранға дейін, Опрадан Обамаға дейін, бизнестен наразылықтарға дейінгі барлық нәрседегі рөлі үшін түсіп жатқан шексіз назарды бағыттауға көмектесуге тырысты. Ол сондай-ақ Twitter-ді мүлдем жаңа деңгейге көтеретін кезекті қаржыландыру кезеңін бақылап отырды.

Бірақ Фентон «жоқ» дегенді түсінбейтін адам еді. Ол Кэмпбеллге бірнеше күн сайын хабарласып, компания туралы жаңалықтармен бөлісіп отырды.

Кездесу жақындағанда, отыз жеті жастағы Эв аңыз адамнан не үйрене алатынына толқып жүрді. Ол Кэмпбеллдің кеңсесіндегі диванда қолына қойын дәптері мен қаламын алып, кеңестерін жазып алуға дайын отырды. Фентон екеуіне қызығушылықпен қарап тұрды. Кэмпбелл креслосына жайғасып, өз рөліне — бапкерлікке кірісті. Ол айқайлап, сөйлеп, Эвке допты соңғы аймаққа жеткізуді бұйырып жатқандай қысқа сөздер айтты. Және ол бейпіл сөйлейтін. Әр сөйлемнің соңындағы нүкте орнына «fuck» сөзін қолданатын.

Директорлар кеңесінің Эвке ментор табуға тырысуының бір себебі — оның Twitter-ге достарын жалдауға тырысуы еді. Эв бұны мәселе деп көрмеді. Оның достарының көбі технологияны түсінетін санаулы адамдар еді және олар оның компанияларына өте жақсы үйлесетін. Сондай-ақ, ол өз жетістігін көп еңбек пен сәл сәттіліктің нәтижесі деп санады және танитын адамдарына осының бір бөлігі болуға мүмкіндік бергісі келді. Ол өзінің аспаз әпкесін Twitter ас үйін басқаруға жалдады. Әйелі Сара Twitter-дің жаңа кеңселерін жобалауға көмектесу үшін жұмысқа алынды. Google-дағы көптеген достары Twitter-де инженерия мен дизайн саласында жұмыс істеді.

Эв сондай-ақ достары оған ешқашан опасыздық жасамайды деп есептеді.

2009 жылы Дик қырық бес жаста еді және Чикагода әйелі Лоринмен және екі баласымен тұратын. Ол басқа технологиялық негізін қалаушылар сияқты жас әрі «хайп» болмаса да, технология саласында жақсы танымал еді және Эвпен жақын дос болатын.

Бірақ бәрі ол ойлағандай болмады.

Бірнеше рет ол жұмысқа келіп, бастықтарына «Дүниежүзілік желі» (World Wide Web) деп аталатын жаңа нәрсеге назар аудару керектігін айтты. Бірақ басшылары бұны Дик Костолоның кезекті әзілі деп күліп қабылдамады.

Гросстың жоспары — адамдарды Twitter-ден мүлдем жаңа қызметке бұрып әкететін Twitter желісінің клонын жасау болатын. Ол сол жерде жарнамадан ақша тапқысы келді. Сондай-ақ, ол Эштон Кутчермен іскерлік байланыс орнатып, оны осы жаңа жобаға тартудан үмітті еді.

Әли мен Дик TweetDeck мәмілесі туралы білгенде, мұндай сатылым Гроссқа барлық Twitter клиенттерінің 20 пайызына иелік ету мүмкіндігін беретінін түсінді. Әли мен Twitter-дегі басқа да қызметкерлер TweetDeck-ті UberMedia-дан бұрын сатып алғысы келді. Бірақ Эв шешім қабылдай алмады. Ол TweetDeck үшін төленетін ондаған миллион доллардың ақталатынына күмәнданды. Бір сәтте Эв қолданбаны сатып алуға келіссе, келесі сәтте ойынан айнып, шешімді тағы да кешеуілдетті.

Содан кейін екінші кездесу өтті, онда олар Дикке жоспардың бір бөлігін айтты. Оған қызметкерлер сенетіндіктен және тұрақты басшы табылғанша өтпелі кезеңдегі бас директор ретінде көмектесе алатындықтан таңдалғанын түсіндірді. Мұны Эв кетпейінше жүзеге асыру мүмкін емес еді.

Twitter кеңсесінде болса, Эв өзіне қарсы дайындалып жатқан төңкерістен бейхабар еді. Ол Twitter-дің соңғы көрсеткіштеріне дән риза болатын: айына екі миллиардтан астам твит жіберіліп, әр апта сайын миллиондаған жаңа аккаунттар ашылып жатты. Сондай-ақ, ол 2010 жылдың 14 қыркүйегінде іске қосуды жоспарлап отырған Twitter-дің жаңартылған, жақсартылған нұсқасына қатты қуанды; компания ішінде оған Phoenix (Феникс) деген кодтық атау берілген болатын. Сыртқы әлем үшін ол #NewTwitter деп аталатын және медиа файлдардың қысқа үзінділерін тікелей твит ішіне кірістіруге мүмкіндік беретін. Адамдар бөліскен фотоларды, видеоларды немесе сілтемелерді көру үшін басқа веб-сайттарға өтудің қажеті болмай қалды; олардың барлығы Twitter ішіндегі кішкене бүйірлік панельдерде орналасатын. 140 таңбалы твит ішінде көбірек ақпараты бар «конвертке» айналып бара жатты.

Twitter енді өзінің жарнамалық өнімдерімен көбірек ақша тауып жатса да, Эв жұмыстың табыс жағына онша мән бермеді, бұл директорлар кеңесінің оны бас директорлықтан кетіруге деген құлшынысын арттыра түсті. Дик болса, керісінше, Twitter-ді табысты ету ісіне жетекшілік етіп жүрді, бұл кеңестің Эвті компаниядан ығыстырған кезде Диктен уақытша бас директор болуды сұрау туралы шешіміне септігін тигізді.

Эв үшін өмір жоспар бойынша өтіп жатты. Ол мен Сара екінші балалы болуды ойластыра бастады. Ол өзінің Twitter акцияларының азғантай бөлігін сатып, Сан-Францискодан жаңа үй және қаланың солтүстік-шығысында үш сағаттық жерде орналасқан Таходан отбасымен шаңғы тебуге баратын екінші үй сатып алуға жететін миллиондаған доллар қолма-қол ақша алды. Эв жақын адамдарына көмектесуін жалғастырып, жария етпестен ақшалай жәрдем беріп тұрды. Досының көрмесінде ол суретшінің жұмысын анонимді түрде сатып алды. Сондай-ақ, қайырымдылық қорларына жасырын түрде жүздеген мың доллар аудара бастады. Жақын достары мен отбасы мүшелерінің қарыздарын төлеп, оларға қамқорлық жасады.

Эв құпия кездесулер туралы да, өзінің орынбасарларының кеңеспен сөйлесіп жатқаны туралы да, коучпен (жеке жаттықтырушымен) сөйлескен әңгімелері Фентонға, одан кейін Джекке жететіні туралы да ештеңе білмеді.

Эвтің білуінше, ол «жұмысын өте керемет істеп жатты! »

Ол басын көтеріп, есік алдында американдық футбол ойыншысы сияқты тұрған Кэмпбеллді көрді.

Эв апталық сессиясына келген коучты көріп, жымиып қарсы алды. Эвтің көңіл-күйі өте жақсы еді; #NewTwitter технологиялық сыншылардан жақсы пікірлер алып жатты. Ол әсіресе қызметкерлердің айлар бойғы қажырлы еңбегін атап өту үшін сол кешке жоспарланған кешті асыға күтті. «New York Times» та ол туралы жексенбілік іскерлік профиль дайындап жатқан болатын: Blogger мен Twitter-ді ойлап табуға көмектескен миллиардер фермер бала. Медианы және адамдардың қарым-қатынас тәсілін өзгерткен екі компанияның артында тұрған тұлға.

Басында Эв Кэмпбеллді қалжыңдап тұр деп ойлап, қобалжи күлді. Бірақ Кэмпбелл әзілдеп тұрған жоқ еді.

Ақырында Эвтің шыдамы таусылып, Кэмпбеллден кетуін өтінді. Ол кеңес мүшелеріне хабарласып, не болып жатқанын білмек болды. Ол бірден телефон соға бастады.

Эв естігендеріне таң қалды. Ол тұтқаны қоя салды. Содан кейін Фред Уилсонға хабарласты, ол басқалар сияқты жылы сөйлеп, кешірім сұраған жоқ. Фред оған ашықтан-ашық оның әрқашан нашар бас директор болғанын, өнімді сезіну қабілеті жоқ екенін айтты. Фред жаңа веб-сайт дизайнын жек көретінін, бұл компания үшін қате бағыт екенін жеткізді.

Эвтің ашуы келді. Ол кімге сенерін білмеді. Кеңес оны жұмыстан шығару туралы шешімді қашан қабылдаған? Олар оны қуып жібере ала ма? Қалай болғанда да, Эв әлі де Twitter акцияларының ең үлкен пакетіне иелік етеді және кеңесте дауыс беру құқығы бар екі орынға ие.

Эв Фентонға бірнеше рет хабарласуға тырысты, бірақ оның дауысының орнына қайта-қайта дауыстық хабарламасын естіді. Ол Голдманмен және Бизбен сөйлескісі келді. Олар да мұның ішінде ме? Кэмпбелл, Фред, Бижан және Фентон — бәрі оның бас директорлықтан кеткенін қалады, бұл түсініксіз жағдайда анық болған жалғыз нәрсе еді. Бірақ «оның жігіттері» ше? Көп жылғы досы Дик, егер оны бас директор етіп тағайындап жатса, бұл төңкерістің бір мүшесі болуы керек деп ойлады Эв.

Бірақ Голдман емес шығар? Немесе Биз? Эвтің ойынша, бұл мүмкін емес еді. Эв кеңсесінен атып шығып, үшінші қабатқа қарай бет алды. Қызметкерлермен сөйлеспеу үшін басын төмен салып жүрді.

Эв оған Кэмпбеллмен болған әңгімесін, содан кейін Фред және Бижанмен сөйлескенін, әрқайсысының не айтқанын қысқаша түсіндіріп берді.

Голдман есеңгіреп қалды.

Сыртта қараңғы, жаңбыр Дик Костолоның көлігіне толассыз сабалап тұрды. Ол қараңғы жолға зейін қоюға тырысып, рөлді екі қолымен мықтап ұстап келеді. Индианаполистегі Twitter туралы конференцияда сөйлеген сөзінен кейін ұзақ ұшудан қатты шаршаған еді. «Тағы бірнеше миль, — деп ойлады ол, — үйге жетемін де, мына су киімдерден құтыламын».

Ол «Алтын қақпа» көпірінен өтіп, Мариндегі үйіне апаратын қараңғы, ирек жолдармен жүре бастағанда телефоны шыр етті. Ол көліктегі Bluetooth арқылы жауап беруге тырысты.

Кеңес осы жаздың басында Диктен уақытша бас директор болуды сұрағанымен, Дик мұны Эвке Дик оны компаниядан ығыстырып жатқандай көрінбейтіндей, әдепті түрде жеткізуді өтінген болатын. Алайда Кэмпбелл сол күні Эвтің кеңсесіне келіп, қате сөйлеген кезде бұл жоспар күл-талқан болды. Эвтің жақын арада қызметінен кететінін бірнеше ай бойы білген Кэмпбелл (тіпті коучинг сессиялары кезінде де) кеңеске Эвке қызметтен кетуді өзі айтатынын ұсынған, бірақ ол Дик туралы айтпауы керек еді. Ол ақпарат кейінірек айтылуы тиіс болатын.

Дик досы әрі бастығының қызметтен кетуі кезінде әдеп пен бизнес арасында қалып, не істерін білмей қиналды. Ол кеңес бәрін дұрыс реттейді деп ойлаған. Бірақ енді бәрі астаң-кестең болды.

Дик жаңбырлы қараңғы жолда көлік айдап бара жатып, Эв пен Голдманға Эвтің келісімінсіз бұл жұмысты қабылдамайтынын кеңеске айтатынын түсіндірді — ал Эвтің келіспейтіні анық болғандықтан, ол мұны істемейтін болды.

Келесі бірнеше күн ішінде оқиғалар дәл екі жыл бұрын Джекпен болғандай өрби бастады.

Тағы бірнеше күн өтті, Кэмпбелл, Эв және кеңестің қалған мүшелері жабық отырыс өткізді. Дик төмендегі кеңсесінде күнделікті жұмыстармен айналысып отырған болатын.

Заңгерлермен сөйлескеннен кейін Эв бас директор қызметінен кетуі керек екенін түсінді, бірақ ол ауысу процесін бәсеңдетіп, Twitter үшін лайықты ізбасар таба алатынын білді.

Демалыс келгенде Дик пен Эв Марин округінде таңғы ас ішуге шешім қабылдады. Дик не істерін білмей талай түнді ұйқысыз өткізген еді, міне, ол тағы да достық әдебі мен Twitter-дің, оның барлық қызметкерлерінің табысты компанияға айналғанын көруге деген құлшынысының арасында қалды.

Ақыры Фредтің шыдамы таусылды.

Құжатқа Фентон, Бижан, Фред және Джек қол қойған еді.

Биз Эв пен кеңес арасында не болып жатқанынан жалпы хабардар болғанымен, мәселенің мән-жайын толық білмеді. Білгісі де келмеді. Ол ешқашан Twitter-дің директорлар кеңесінен орын алғысы келген емес. Компания ішіндегі соғыстар оған жат еді. Ол корпоративтік қамалдардың айналасына моральдық қоршаулар тұрғызғанды ұнататын. Бірақ қаласа да, қаламаса да, ол осы соңғы шайқастың сарбазына айналуы тиіс еді.

Фредтің заңды хаты кеңеске жолданған кезде, Биз бірқатар кездесулер мен баспасөз шаралары үшін Жапонияға аттанған болатын. Сапар сәтті өтіп жатқан еді, бірақ бір күні түстен кейін ол Жапониядағы Twitter кеңсесінің дәлізінде келе жатқанда телефоны шыр ете қалды. Ол телефонға қарап, Джек Дорсидің есімін көрді де, экранды сырғытып, тұтқаны құлағына апарды.

— Білемін, істей алмайтынымызды. Сондықтан сен қазір қайтып келуің керек. Ертеңге дейін осында болуың қажет, — деді Джек. — Тек жеке ұшаққа отыр да, осында жет.

— Мен Жапониядан жеке ұшақты қайдан табамын? — деді Биз, сонымен қатар маңызды баспасөз мәслихатына қатысуы керектігін ескеріп. — Бұл миллиардтаған доллар тұратын шығар.

— Мәслихатты тоқтат та, жеке ұшақ жалда, — деді Джек. — Оны компания төлейді.

— Маған ойлануға бір секунд берші, — деді Биз. Ол сервер шамдары жыпылықтап, желдеткіштері гуілдеген бөлмеде бір сәт кідірді. Ол егер Джек қоңырау шалса, демек бәрі байсалды екенін және Эвтің ертең компаниядан шығарылатынын түсінді. Бірақ бұл Биз үшін болып жатқан оқиғаларды тежей алатын сирек сәттердің бірі еді.

— Тыңда, сен мұны менсіз істей алмайсың, — деді Биз Джекке. — Егер сен компания алдында менсіз тұрсаң, қызметкерлер сені Эвті мен жоқ кезде менің сыртымнан итеріп шығарды деп ойлайды.

— Білемін! Сондықтан маған сенің осында болғаның керек, — деді Джек.

— Жоқ, мен келе алмаймын, — деді Биз ымырасыз үнмен. — Мен жексенбіге дейін жете алмаймын, сондықтан мұны компанияға дүйсенбіде жариялауымыз керек.

Тұтқаны қойғаннан кейін Биз стратегия құру үшін Голдманға қоңырау шалды. Джек те солай істеу үшін Фентонға хабарласты. Бірақ бұл маңызды емес еді; Джек келесі күні Биз болса да, болмаса да компанияға қайтып оралуға бекінді.

Ол жұма күні таңертең оянып, қымбат күнделікті киімін киіп жатып, қызметкерлерге айтатын сөздерін қайталады. Қара түсті Earnest Sewn джинсысын киіп, ақ түсті Dior жейдесін ішіне салып, шашын гельмен мінсіз етіп реттеді. Оның «Twitter-ді ойлап тапқан адам» туралы хикаясы соңғы екі жылда кемеліне жеткен еді, енді ол мұны Джек салған шаңырақта айтатын болады.

Күн өте баяу жылжыды. Джектің көңілі үнемі бөліне берді. Кездесу уақыты жақындағанда, ол поштасынан Эвтен келген хатты көрді. Екеуінің жеке сөйлеспегеніне бірнеше ай болған еді. Ол оқи бастады: «Джек: Біз бұрын тіл табыса алмағанымызды білемін, бірақ мен мұны шешуге тырысқым келеді... егер мен бас директор болып қалсам, сені компанияға қайтарудың жолдарын табамын... егер біз бұл өзгерісті жасасақ, мен сенің орныңды аламын, ал сен кеңестен кететініңді есіңе салғым келеді».

Екі жыл бұрынғы Эв сияқты, Джек те жауап бермеді.

Ол қала көшелерімен жалғыз жүріп, Фенвиктің кеңсесіне жақындап, үлкен шыны ғимаратқа қарады. Ол Фентонмен кездесіп, ымыраға келу және Twitter-де өнімді басқару рөлін келісу үшін ерте келген еді.

Рецепция қызметкері Эвті қарсы алып, мәжіліс залына ертіп барды, онда ол бірден Фентонның қасында отырған Фред пен Бижанды көрді. «Не болып жатыр? » — деді Эв бәрін бірге көргеніне таңғалып. — «Сен бірінші тек екеуіміз кездесеміз деп едің ғой».

— Кешір, олай емес. Біз мұны аяқтауымыз керек, — деді Фентон.

Эв Фред пен Бижанға қарап, олардан бір сәтке бөлмеден шығуды өтінді. Олар келісті.

— Сен маған өтірік айттың, — деді Эв Фентонға ашуланып. — Не болып жатыр өзі?

Фред пен Бижанның артынан есік жабылғанда, әңгіме естілмей қалды.

Есік жабылды. Олар орындарына отырғанда бөлме іші шиеленіске толды. Жиналыс ашық деп жарияланды.

Содан кейін Эвтің аузынан мына сөздер шықты: «Мен бас директор қызметінен кетемін».

— Біреу ұсыныс жасауы керек, — деді Тед. Содан кейін ол бөлмедегі екі адамнан ұсынысты растауды сұрады. Эв кім дауыс беретінін көру үшін айналасына қарады, сол сәтте бірінші қол ауаға көтерілді.

— Мен бірінші, — деді Фред, өткен аптадағы аласапыраннан шаршап.

Содан кейін қысқа үнсіздік орнады. Фентон қолын көтерген жоқ. Бижан да. Дик те. Оның орнына Джектің қолы баяу көтерілді.

— Мен қолдаймын, — деді Джек.

Дәл сол сәтте Эв не болып жатқанын түсіне бастады. Мұның бәрінің артында Джек тұрған еді. Шахмат фигураларын он қадам алдын ала есептеп жылжытқан. Бұл Джектің кегі еді.

Эв кеңескен көптеген заңгерлер оған бәрі біткенін астарлап айтқан болатын. Кеңес оны Twitter-дің бас директоры қызметінен кетіру үшін бірнеше ай дайындалып, механизм іске қосылған соң Эв оны тоқтата алмайтындай етіп қамтамасыз еткен.

Заңгерлер түсіндіргендей, ол кезде кеңесте жеті орын болған. Фред, Бижан және Фентон Эвті қызметінен кетіруге дауыс беретіні анық еді. Голдман, Эв және тіпті Дик оның жұмыстан шығарылуына қарсы дауыс берер еді. Сонда шешуші дауыс Джектікі болып қалды.

Эв бөлмедегілерге қарап, Джектің оған қарсы астыртын әрекет жасағанын түсінгенде, екі жыл бұрын қонақ бөлмесінде ары-бері жүріп, Джек жұмыстан шығарылғаннан кейін оны не істеу керектігі туралы Фред және Бижанмен таласқан кезін есіне алды.

Эв Джектің барлық еңбегі үшін жұбату сыйы ретінде оны «үнсіз төраға» етуге келіскен болатын. Эв мұны істеуге міндетті емес еді. Оны тапсыруға ешқандай заңдық немесе корпоративтік міндеттеме болған жоқ. Тек моральдық тұрғыдан ғана.

Содан бері ол Джекті кеңестен шығару туралы бірнеше рет ойлаған. Джектің баспасөз турлары. Джектің индустриядағы адамдарға Эв оны қуып жібергенін ашық айтуы. Джектің Twitter-дегі өмірбаянын «ойлап табушы» деп өзгертуі. Олардың өнімге қатысты түбегейлі келіспеушілігі. Бірақ Эв бір кездері досы болған, қазіргі нөмірі бірінші жауын алып тастауға бірнеше рет жақындаса да, ол әрқашан қақтығыстан бас тартатын. Сол мейірімділік Эвтің түбіне жетті.

Джек пен Эв мәжіліс залында бір сәт бір-біріне қарады. Сол сәтте екеуі де Twitter-дің қазіргі күйге келуіне екеуінің де маңызды рөл атқарғанын сезбеді. Әлемге қараудың екі түрлі тәсілінің мінсіз тепе-теңдігі: өзің туралы айту қажеттілігі мен адамдарға айналасында не болып жатқанын айтуға мүмкіндік беру қажеттілігі. Бірі екіншісіз өмір сүре алмас еді. Сол тепе-теңдік немесе шайқас Twitter-ді дүниеге әкелді. Корпоративтік алпауыттар мен жасөспірімдер, жұлдыздар мен қарапайым адамдар, үкімет шенеуніктері мен революционерлер қолдана алатын құрал. Джек пен Эв сияқты әлемге деген көзқарастары түбегейлі әртүрлі адамдар сөйлесе алатын орын.

Олардың бір-біріне қарап тұрған сәті Дикті компанияның уақытша бас директоры етіп тағайындау туралы дауыс берумен үзілді. Бірінші. Екінші. Бітті. Содан кейін тағы бір ұсыныс.

— Біз кеңес орындарын ауыстырамыз, — деді Фентон. — Джекті атқарушы төраға етеміз.

Голдман мен Эв бір-біріне аң-таң болып қарады. «Кеңес орындарын ауыстырғаны несі? » — деп сұрады Голдман.

Эв өзі бас директор болмағандықтан, Джектің «үнсіз төраға» ретінде сақтап келген орнын аламын деп ойлаған. Бұл жағдайда Джек кеңестен кетер еді. Бірақ кеңес мұны алдын ала болжаған. Олар әрбір детальды тексерген. Эв сатымен төмен итерілді, ал Джек Twitter-дің атқарушы төрағасы болып тағайындалды. Эв мұны білгенде, кеңестің оған қарсы қолданған дөрекі күшіне таң қалды.

Содан кейін жаңа уақытша бас директор Дик сөз алды. «Жақсы, енді біз Twitter-ге барып, жариялаймыз... » — дегенде оны Эв бөліп жіберді.

— Жоқ, біз хабарламаны өзгертеміз, — деді Эв.

— Не туралы айтып тұрсың?

— Фентон екеуіміз менің өнім жөніндегі президент болып қалатыныма келіскенбіз, — деді Эв. — Сондықтан мен хабарламаны қайта қарағым келеді. Біз бүгін компанияға ештеңе айтпаймыз. Сонымен қатар, ол жариялау кезінде Джектің қатысқанын қаламайтынын айтты. Бұл, оның түсіндіруінше, Эв пен Фентонның жиналыс алдындағы мәмілесінің бір бөлігі еді.

Жиналыс аяқталды, Джек өзінің жалынды сөзін айту үшін компанияға қайтып бара алмағанына ашуланды. Square-дегі кеңсесіне оралысымен ол қоңырау шала бастады. «Не болды? » — деп ақырды ол Фентонға. — «Бұл жоспарда болмаған! »

— Білемін, білемін. Біз оны түзейміз.

Бұл 2006 жылдың соңы еді, Odeo жақында ғана Саут Парк 164 мекенжайына көшкен болатын, бұл кеңсе жақында Twitter-дің негізі қаланған орынға айналмақ еді. Оғаш бағдарламашылар тобы көшіп келгенде, бұл кеңістік те ерекше еді. Оң жақта және сол жақта кішкентай бөлмелер, әртүрлі деңгейлер және шағын асүйі бар болатын.

Олар жаңа үйден жақсы бөлмеге таласқан балалардай жұмыс орындарын таңдап жайғасқанда, шағын асүй кеңсенің жүрегіне айналды. Кейбір таңертең Ноа құймақ пісіріп, «Құймақ әнін» айтатын. Кеңсе үйдей сезілуі үшін үстел үстінде жеңіл тағамдар мен жаңа піскен жемістер салынған ыдыс тұратын. Бірақ Odeo бағдарламашылары ол жердегі алма мен бананды жемейтін. Керісінше, түнде жемістерді кеміріп, Гранд-Каньонның кішігірім көшірмесіндей із қалдыратын кішкентай тышқандар жейтін.

— Бұл жиіркенішті, — дейтін қызметкерлер әр таң сайын жемістердің кемірілгенін көргенде.

Сөйтіп шешім қабылданды: тышқандарды жою керек — қақпанмен, умен немесе кез келген әдіспен. Биз тышқандарды өлтіру жоспары туралы білгенде, ол оқиға орнына бастауыш мектептегі кепілге алынғандарды құтқарушы заңгер сияқты жетіп келді.

— Сендер ол тышқандарды өлтірмейсіңдер, — деді ол. Адамдар оның әзілдеп тұрған-тұрмағанын түсінбей қарап қалды. — Мен қалжыңдап тұрған жоқпын; ешкім оларға тиіспейді.

Бәрі оған тышқандар жемістерді жеп жатқанын, олардың лас екенін айтып, көндіруге тырысты...

— Маған бәрібір. Біз қақпан құрып, тышқандарды өлтірмейміз, — деді ол кесіп айтып. Көзіне жас толып, ашудан қолы дірілдеп, жұдырығын түйіп, біреудің жануарға, әсіресе кішкентай әрі дәрменсіз тышқанға зиян тигізетініне таң қалды. — Бұл болмайды, — деп қайталады ол. — Ешкім тышқандарды өлтірмейді!

Бұл Биздің осылай ашуланғанын бәрінің алғаш рет көруі еді. Бұл соңғы рет емес еді, келесі төрт жылда мұндай жағдай бірнеше рет қана қайталанды.

2010 жылдың 3 қазанында, Эв заң кеңсесінде бас директор қызметінен босатылғаннан кейін екі күн өткен соң, Биз Жапониядан кейінгі ұйқысынан оянды. Ол әлі білмесе де, бұл тағы да қайталануы керек еді. Бұл жолы ол тышқандарды емес, өзінің бастығы әрі он жылға жуық уақыт бойғы ең жақын досы Эвті қорғайтын болады.

Биз үйдегі үй жануарларына қарады. Таңертеңгі кофесін ішті. Ливиді сүйіп қоштасып, жексенбіде жұмыс істеуі керек екеніне кешірім сұрап, Сан-Францискоға жол тартты.

Таңертең ерте Twitter кеңсесі тыныш әрі желсіз еді. Шамдар сөндірулі. Компьютерлер ұйқыда. Қозғалыссыз. Сыртта сирек бос таксилер өтіп, ерте тұрғандар иттерін серуендетіп жүрді. Аспанда мақтадан жасалған ұйқылы тасбақалар сияқты кішкентай бұлттар баяу жылжып бара жатты. Бірнеше квартал жерде AT&T Park стадионы «Сан-Франциско Джайентс» пен «Падрес» командаларының ойын күніне дайындалып жатты.

Бірақ кеңседегі тыныштық бұзылуға жақын еді, тағы бір дауыл басталуы керек болатын. Бірнеше сағаттан кейін Twitter кеңсесі бұрын-соңды болмаған балағат сөздер мен шиеленіске толады. Алғашқы найзағайдың даусы алыстан, Нью-Йорктен естілді: таңғы сағат 9:57-де Фредтен Эвке арналған, бірақ бүкіл кеңес пен Бизге де жіберілген электронды хат келді.

«Эв», — деп басталды хат, — «Питер, Бижан және мен, бәріміз талқылағандай, дүйсенбіде компанияда болмаймыз». Содан кейін ол Twitter қызметкерлері мен БАҚ-қа жеткізілуі тиіс алты тармақты атап өтті, олардың көбін Эв бұрыннан білетін: Дик уақытша бас директор болады; кеңес кейінірек оның орнына жаңа бас директор іздейді; Эв кеңес мүшесі болып қалады, Twitter-де кеңсесі болады, компанияның сыртқы өкілі болады және өнім стратегиясына үлес қосады. Бірақ хабарландыруда жаңа қосымша бар еді. «Сенің компанияда бұдан былай атқарушы рөлің болмайды», — деп жазды Фред.

Екі жыл бұрынғы Джек пен одан екі жыл бұрынғы Ноа сияқты, Эв те Twitter-дегі жұмысынан ресми түрде айырылды. Оның екі құрылтайшы досы сияқты, ол да ештеңе істей алмады. Кеңес мұны білетін. Ол бас директор қызметінен ресми түрде кетті, сондықтан қағаз бетінде немесе электронды поштада бекітілмеген кез келген алдыңғы мәмілелер жарамсыз болды. Енді шешім атқарушы төраға Джек пен Twitter-дегі Эвтің ресми әрі заңды бастығы Диктің қолында еді.

Эв, Дик, Биз, Голдман, Амак және қоғаммен байланыс тобын басқаратын Шон Гарретт бірінен соң бірі кеңсеге келді. Шамдар жағылды. Компьютерлердің желдеткіштері гуілдеп іске қосылды. Атқарушы көмекшілер бастықтарына көмектесуге дайын болды.

Жиналыстар басталды.

Басшылар үш түрлі конференц-залға кіріп-шығып жүрді. Олар Эвтің тағдырын шешетін жиналыстар өткізіп жатса да, бос кеңсеге ата-анасымен бірге келіп, тығылыспақ ойнауға қалдырылған балаларға ұқсайтын.

Бірақ көңіл-күй көңілді емес еді. Ешкім күлген жоқ. Тек Twitter хабарламасымен-ақ кесіп түсуге болатын шиеленіс пен жеңімпаз команданың арасында да мұң бар еді.

Голдман Фредтің хатын оқығаннан кейін кеңсеге мұңайып келді. Олар жеңілді, Эв кетті. Бәрі бітті. Енді тек тарих кітаптарына енетін, шайқастың қалай аяқталғаны туралы ойдан шығарылған нұсқаны сипаттайтын пресс-релиз жазу ғана қалды.

Бірақ Биз шынымен түсінбеді. «Олар бұл жігіттің бүкіл мансабын қалайша лақтырып тастай алатынын түсінбеймін», — деді ол Голдманға Фредтің хаты туралы сөйлескенде. — «Бұл адамдарда сезім жоқ па? » Биз Twitter-дің құрылтайшысы болса да, оның компанияда ешқашан үлкен билігі болмаған. Ол «ақша адамдарын» не қозғаушы күш екенін ешқашан түсінген емес. Кеңестің хаты өте әділетсіз көрінді.

Олар конференц-залдар арасында жүргенде, қоғаммен байланыс қызметкерлерінің бірі дәліздегі диванда ноутбугін ашып отырып, дүйсенбі күні таңертең сайтта жарияланатын блог-постың әртүрлі нұсқаларын жазды. Бірінші нұсқада Эвтің компаниядан біржола кететіні және қуылған құрылтайшы Джектің оралатыны туралы хабарланбақ еді. Бірақ күн өткен сайын жоспар мен блог-пост бірнеше рет өзгерді.

Эвтің көмекшісі Крисстен Диктің твиттерін қарап шығуды, кез келген даулы болуы мүмкін хабарламаларды белгілеуді сұрады. Ол оның мыңдаған 140 таңбалы жазбаларын қарап отырып, экранның ортасында тоқтап, көзін айналдырып жіберді және бір жыл бұрын әзілдеп жазған хабарламасын басқаларға көрсетті: «Ертең Twitter-дің операциялық директоры ретіндегі алғашқы толық жұмыс күнім. №1 міндет: бас директордың беделін түсіру, билікті шоғырландыру».

— Бұл маған байланысты емес, кеңеске байланысты, — деді Дик.

— Сен бас директорсың, сен шешуің керек, — деп өтінді Эв.

Әңгіме жалғасып, кейін қыза түсті. «Мен мұны істемеймін! » — деп Диктің дәлізге дейін естілген айғайын бәрі естіді. — «Мен мұны істемеймін! »

Біраздан соң Эв басын төмен түсіріп шықты. Биз бөлмеге кірді. «Эв өте ренжулі шықты», — деді ол Дикке. — «Не болды? »

Дик Эвтің өнімді басқару рөлін алуды, ал Диктің тұрақты бас директор болуын ұсынғанын түсіндірді, бірақ ол бұл ұсынысты қабылдаудан тағы да бас тартып, Бизге: «Мен мұны істей алмаймын, өйткені бұл осы лауазымды алу үшін сауда жасағандай көрінеді», — деді.

Биз Эв сияқты жеңілгенін сезіп, басын шайқап шығып кетті.

Кеңес Дикке Эвтің жұмыстан кеткені туралы шешімді берік ұстануды тапсырған еді. Тіпті Дик Эвті компанияда қалдырғысы келсе де, шешім оның қолында емес еді; оның жоғарысындағылар шешімді қабылдап қойған болатын.

Адамдар кеңес мүшелерімен телефон арқылы сөйлесті. Жеке кездесулер туралы жеке кездесулер болды. Содан кейін олардың бәрі негізгі конференц-залға жиналды — Дик, Шон, Амак, Голдман, Биз және Эв — дүйсенбінің қалай өтетінін талқылау үшін.

— Сонымен, мәселе былай, — деді Дик. — Эв кетеді, мен уақытша бас директор боламын... — Ол әлемге қандай хабарлама таратылатынын түсіндіріп, сөзін жалғастырды. Эв екі күн бұрын өзі басқарған компанияда дәрменсіз күйде үнсіз отырды.

— Содан кейін Джек осында болады... — Дик жоспар туралы айтуын жалғастырды, оған Эвтің кететіні туралы хабарландыру кезінде Джектің қатысуы да кірді.

Содан кейін Биз сыбырлап сөзін бөліп жіберді. «Кешіріңіз, мен түсінбей тұрмын. Неге біз Эв өнімге жауапты болады деп айта алмаймыз? » — деп сұрады Биз Диктен оған қарсы отырып.

— Мен олай істемеймін, — деді Дик қысқа қайырып.

— Неге? — деп сұрады Биз, не болып жатқанына таңғалып.

Биздің беті сәл дірілдеп кетті.

— Бәрің бір секундқа тоқтаңдар! — деді Биз қолын жол полициясы сияқты көтеріп. — Тек бір секундқа тоқтаңдар. Ол Дикке тіке қарады, бәрі үнсіз Бизге қарап қалды, оның даусы енді дірілдеп шықты.

— Дик! — деді ол дауыстап. — Маған түсіндірші — мен дұрыс түсіндім бе — сен өзіңді ыңғайсыз сезінгендіктен, Эвтің өнім бөлімінің басшысы, ал өзіңнің бас директор болу идеясына келіспейсің бе? — деді Биз.

— Дәл солай, — деп қысқа жауап берді Дик.

— Солай ма?! — Биз айғайлай бастады. — Солай ма?! Осы жігіттің бүкіл мансабына келгенде, сенің сол бір «ыңғайсыздығыңның» не құны бар? — деді Биз қолымен Эвті көрсетіп. — Сенің ыңғайсыздығыңның не маңызы бар?

Бөлме іші өлі тыныштыққа бөленді. Биз Дикке тіке қарап тұрғанда, тіпті сыбдыр естілмеді. Содан кейін Биз даусын бәсеңдетіп, үмітсіз үнмен былай деді:

— Сен Эвтің бүкіл мансабы үшін бір сәт ыңғайсыздықты сезіне алмайсың ба?

Бәрі Бизге таңырқап қарап қалды. Биз ашу мен өз ашуынан туған толқыныстың әсерінен солай отырып қалды.

Ол сөзін: «Мен ешқайда жоғалып кетпеймін», — деп аяқтап, хаттың соңына: «Әлемді өзгертуді жалғастыра беріңдер. Сендердің достарың, Эв», — деп қол қойды.

Ливи артында бақылап тұрғанда, Биз банканың бүйірінен абайлап ұстап, тиындарды машинаға төге бастады. Олар бұл жинақтан отыз доллар, бәлкім, елу доллар шығар деп ойлаған еді, бірақ экрандағы жалпы сома тоқтаусыз өсе берді. Көп ұзамай сома алпыс долларға жақындады. Сосын жетпістен асты. Сексен. Және әлі де тоқтамады.

— Біз Лас-Вегастамыз ба? — деп сұрады Биз, Ливи мен өсіп жатқан сандарға кезек-кезек қарап.

— О, құдайым! Жүз доллардан асамыз ба? — деп сұрады ол, сандар айналуын жалғастырғанда. Машина 90 долларға жеткенде екеуі де тыныштала қалды. Содан кейін 91. 92. Ливи қолын көкке көтеріп, қайтадан секіре бастады, сома 100 доллардан асып, 103 долларға тоқтағанда ол шаттана айқайлап жіберді. Екеуінің де жүзіндегі күлкі соншалықты кең болғаны сондай, тіпті шындыққа жанаспайтындай көрінді. Кофе банкасының түбіндегі бақыт.

Жылдар өткен соң олардың өмірі мүлдем өзгерді. Биз қазір он бес минуттық көпшілік алдында сөйлейтін сөзі үшін жарты миллион долларға дейін табыс таба алады. Олардың кезінде теріс таңбадан басталған банк шоты енді жеті нөлмен аяқталады.

Адамдар Бизден байлығы туралы сұрағанда, ол ақша адамдарды сирек өзгертетінін, ол көбінесе олардың шын мәнінде кім екенін айқындап көрсететінін айтады. Биз бен Ливи әлі де жұмысқа ескі Volkswagen және Subaru көліктерімен барады. Биз әлі де ескі-құсқы дүкеннен шыққандай киінеді. Және олар табатын ақшаның көп бөлігі «Biz and Livia Stone Foundation» қорына (олар құрған коммерциялық емес ұйым, мұқтаж студенттерге көмектесуді жеңілдететін ұйымдарға ақшалай қолдау көрсетеді) және жануарларға арналған бірқатар баспаналарға жұмсалады. Нәтижесінде, бірнеше тышқанның қазір фермада жылы үйі бар.

2012 жылдың басында Джек Минт Плазадағы лофтын (жоғарғы қабаттағы кең пәтер) сатып, Тендерлойн ауданындағы үйсіздермен қоштасып, қаланың ең сәнді бөлігіне көшті. Оның он екі миллион долларға жуық ақша төлеген жаңа үйі көшеден көрінбейді. Ол үлкен ағаш қақпаның артында, тік жолдың соңында, ескі, тербелген ағаштардың тасасында орналасқан. Үйдің артқы жағы толығымен шыны қабырғадан тұрады және ол әлемнің шетіндегі алып, кедір-бұдыр жартастың үстінде орналасқан.

Қонақ бөлме арқылы ылғалды ауаның үстінде қалқып тұрған сиқырлы кілемдей жартастардың үстіне шығып тұрған балконға ашылатын шыны есіктер бар. Кей түндері Джек ол жерде жалғыз кезіп, шығанаққа қарайды. Төменде толқындар жартастарға соғылып, зынданда қамалған қаһарлы арыстандардай ақырған дыбыс шығарады.

Ол өзінің балконынан төмендегі қараңғы мұхитқа қарап тұрып, теңізден қайтқан қайықтардың дыбысын, олар портқа жақындағандағы сигналдарын ести алады.

Бірақ ол өзін шынымен жалғыз сезінген сәттерде — мұхит, сиреналар, жартастар оны шақыруын тоқтатқанда — ол ішке кіріп, артынан шыны есіктерді жауып, қалтасынан смартфонын шығарады. Ол саусағын шыны экранның үстімен сырғытып, кішкентай көк құсы бар көк белгішені басады. Және ол Twitter-мен сөйлеседі.

Эв Twitter-ден кеткеннен кейін бірнеше ай бойы салы суға кетіп жүрді. Ол Джек пен басқалардың арасындағы құпия кездесулер туралы көбірек біле отырып, басынан не өткенін түсіне бастады. Ол өз қол астында істейтін адамдардың оның жұмыстан босатылғаны туралы хабарды естігенде таңғалғандай кейіп танытқан сәттерін ойында қайта-қайта айналдырды. Ол адамдардың кейбірі іс жүзінде төңкеріске қатысқан еді.

Сейсенбі күндері кешке Эв жұмыста кеш қалады, көбінесе кеңседен ең соңғы болып шығады, ол компьютер экранының сәулесімен жаңа жобалардың идеяларын сызып отырады.

Оның Twitter акциялары мен басқа да инвестициялары қазір екі миллиард долларға жақындап қалды, Twitter жүз миллиард долларлық компания болу мақсатына ұмтылған сайын бұл сома өсе беретіні анық.

Сәрсенбі күндері кешке үйге аспаздық мұғалімі келеді. Төрт жасар Майлз және Эв пен Сараның екінші ұлы, қазір он төрт айлық Оуэн көкөністер, топырақ және егіншілік туралы үйренеді.

2012 жылы, Эв ресми түрде Twitter-ден кеткеннен кейін бір жыл өткен соң, оның сыртынан не болғанын ойлап, ол Сарамен бірге отырып, өздеріне келесі сұрақтарды қойды: Балаларымызды ешқашан мұндай әрекет жасамауға қалай тәрбиелей аламыз? Оларды қалай шыншыл әрі қамқор етіп өсіре аламыз? Қандай ата-ана болғымыз келетіні және қандай отбасын құрғымыз келетіні туралы жол картасын қалай жасауға болады?

Демалыс күндері Эв, Сара, Майлз және Оуэн үшін ерекше. Сенбі күні таңертең Эв вафли пісіреді. Олар көбінесе таңқаларлық қоспалар болып келеді, Эв оған жаңғақтар, тұқымдар және басқа да оғаш ингредиенттерді қосады.

Майлз әкесі сияқты қиялшыл, ол жиі жай ғана отырып, бос кеңістікке қарап, ойға шомады. Жексенбі күні таңертең екі қиялшыл бірге шытырман оқиғаға аттанады, олар әрдайым Сан-Франциско арқылы пойызбен мұражайға, саябаққа немесе кітап дүкеніне барады.

Эв пен Сара Майлздың да Эв сияқты ұялшақ және кейде ортада өзін ыңғайсыз сезінетінін ерте байқады. Олар оны өзгерткісі келсе де, бұлай істей алмайтындарын біледі. Бірақ олар технологияның да оны өзгертпейтінін біледі, сондықтан балаларға iPad, iPhone немесе теледидар пайдалануға қатаң тыйым салынған. Адамдармен тікелей араласу қолданылады. Сол сияқты физикалық, қағаз кітаптар да.

Сондықтан жексенбі түндері, апталық кесте қайта басталмас бұрын, күннің ең жақсы бөлігі — түнгі рәсімнің уақыты келеді.

Майлздың жатын бөлмесінің бір жағында кең, сопақша, сұр диван бар. Оған бүкіл отбасы сыйып кете алатындай үлкен. Бөлменің қарсы бетінде жиналған кітап сөресі тұр. Онда барлық пішіндегі және өлшемдегі ондаған баспа кітаптары бар. Балалар кітаптары. Көбелектер мен қарақшылар туралы кітаптар. Энциклопедиялар.

Уақыт өте келе ғарыш станциясындағы ғарышкерлер Twitter-де сұрақ-жауап сессиясын өткізіп тұрады. Адамдар 140 таңбалы сұрақтар қояды, олар киберкеңістік арқылы нақты ғарышқа жіберіледі, онда Жерді айналып жүретін кішкентай ғарыш кемелерінде алты ай бойы тұратын ғарышкерлер жүздеген миль қашықтықтағы шыны капсулада өмір сүрудің қандай екенін түсіндіруге тырысады.

Жақында өткен бір сессияда Жердегі бір әйел ғарышта жалғыздық сезіле ме деп сұрады.

— Әлемнің кез келген үлкен қаласының орталығында, шу мен миллиондаған адамдардың арасында да жалғыз адамдар бар, — деп жазды командир Хэдфилд. — Жалғыздық сіздің қайда екеніңізге емес, керісінше, сіздің көңіл-күйіңізге байланысты. Содан кейін ол ғарыш станциясында тұратын бірнеше адам адамдарды байланыстыруға арналған бірқатар технологиялар, соның ішінде радио, телефон және әлеуметтік желілер арқылы өз отбасыларымен байланыса алатынын түсіндірді.

Twitter-дегі сессиялар аяқталғанда, тағы біреу бұл ғарышкерлердің ғарыштан қалай твит жазатынын сұрады. Хэдфилд оның ұйықтайтын орнында ноутбугы бар екенін айтты. Ол ғарыш кемесінің ішінде қалқып жүріп, ауруларды емдейтін немесе адамдарға ғарышта тапшы ресурстарды өсіруге мүмкіндік беретін немесе бұрын жауапсыз қалған сұрақтарға жауап беретін эксперименттерді тексергенде, ол жиі қысқа үзіліс жасап, Twitter-ді тексеру үшін өз орнына кіреді. Онда ол 240 миль қашықтықта қалқып жүрген миллиондаған адамдармен сөйлеседі. Онымен сөйлесе алатын, бірақ оған қол тигізе алмайтын адамдар. Оған өзін аздап болса да жалғыз сезінбеуге көмектесетін адамдар.

2005 жылдың қазаны. Биз суға батып бара жатқандай кейіп танытып тұрғанда, Ноа Сан-Франциско шығанағында қайықты басқарып келеді. Оң жақта көзілдірік киген Эв күліп тұр. Раббл артқы оң жақта.

2005 жылдың қазаны. Джек (ортада) Тибурон айлағындағы «Sam’s Bar»-да Ноа мен Эвтің (суретте жоқ) әңгімесін тыңдап отыр. Оң жақта Odeo инвесторы Ариэль Полер.

2006 жылдың қаңтары. Ноа (оң жақта) креслода отырған Биз және еденде отырған Эвпен подкаст жазып жатыр.

2006 жылдың мамыры. Odeo қызметкерлері Сан-Францискодағы «Amici’s» мейрамханасына жиналып, жұмыстан босатылған кейбір әріптестерімен қоштасуда. Солдан оңға қарай: Блейн Кук, Адам Ругель, Кортни Браун, Джек Дорси, Раббл, Рэй МакКлюр, Ноа Гласс, Сара Моришиге және Эван Уильямс.

2006 жылдың қыркүйегі. Джек пен Ноа Сан-Францискодағы «Love Parade» шеруінде Twitter-дің көпшілікке ресми таныстырылымы кезінде суретке түсуде. Бірнеше сағаттан кейін Джек ауруханаға түседі.

2007 жылдың наурызы. Джек 2007 жылғы «South by Southwest Awards» марапаттау рәсімінде сөз сөйлеуде. Солдан оңға қарай: Биз Стоун, Джек Дорси, Эван Уильямс, Джейсон Голдман және Зе Франк.

2007 жылдың маусымы. Солдан оңға қарай: Джек Дорси, Биз Стоун, Джейсон Голдман және Эван Уильямс Биз бен Ливияның үйлену тойын атап өту үшін жиналды.

2009 жылдың қаңтары. Twitter «Crunchies Awards» марапаттау рәсімінде үздік стартап негізін қалаушылар номинациясын жеңіп алды.

2009 жылдың сәуірі. Twitter қызметкерлері Опра Уинфри шоуындағы Эвті тамашалап отыр.

2009 жылдың sәуірі. Джек Ирактағы Америка басып алған Жасыл аймаққа бара жатқан жолда әскери тікұшақтан сыртқа қарап тұр.

2009 жылдың мамыры. Эв, Джек және әнші M. I. A. күйеуімен бірге «Time 100» кешкі асында суретке түсуде.

2009 жылдың қарашасы. Дик Костоло Twitter-ге компанияның алғашқы бас операциялық директоры ретінде қосылды.

2009 жылдың тамызы. Калифорния губернаторы Арнольд Шварценеггер Twitter кеңсесіне Эв және Бизбен талқылау өткізу үшін келді.

2011 жылдың қаңтары. Снуп Догг Twitter кеңсесінде рэп орындап жатыр.

2010 жылдың маусымы. Ресей президенті Дмитрий Медведев сайт жұмыс істемей қалған сәтте Twitter-ге келді.

2011 жылдың шілдесі. Джек Президент Барак Обамамен бірге Twitter-де талқылау өткізуде.

2012 жылдың ақпаны. Дик Костоло компанияның апта сайынғы жалпы жиналысы — «Tea Time» кезінде қызметкерлерге сөз сөйлеуде.

Twitter-де адамдар бір уақытта тек 140 таңбалы жаңартулар жібере алады; басып шығарылған кітаптардың да өзіндік таңба шектеулері бар. Сондықтан мен жеке-жеке алғыс айтпағандарым үшін, бұл ризашылықтың жоқтығы емес, шектеудің салдары екенін түсінуіңізді сұраймын.

Маған құжаттар мен электрондық хаттар берген және осы кітап үшін сұхбат беруге уақыт бөлген жүздеген адамдарға, әсіресе Эв, Биз, Джек, Голдман, Ноа, Биджан, Фред, Фентон және Дикке ерекше алғыс айтамын. Осы адамдардың кейбірі маған сөйлесуге құлықсыз келіссе де, мен олардың бөлген уақыты үшін шексіз ризамын. Мен атын атай алмайтын кейбір адамдар бар — шындықты табуыма көмектесу үшін өз жұмысы мен достығын қатерге тіккен дереккөздер — олар менің шын жүректен және құрметпен иіліп алғыс айтатынымды біледі.

Менің сөйлемде немесе тақырыпта тұрып қалғанымды телепатиялық түрде біліп, кейде Twitter арқылы маған хабарласып, мені дұрыс бағытқа итермелеген редакторым Ники Пападопулосқа рақмет. Сондай-ақ менің агенттерім Катинка Матсон, Джон Брокман және Макс Брокманға, осы жобаны және оған сенген баспагерді табуға көмектескендері үшін алғыс айтамын. Және Натали Горбачевскийге, Дженнифер Маскиаға, Адриан Закхеймге және Драммонд Муарға осы кітапқа қатысқаны, көмегі және адалдығы үшін алғыс білдіремін.

Менің достарым мен әріптестеріме: Нора Абустейт, Джилл Абрамсон, Мелисса Барнс, Рузвана Башир, Лейн Беккер, Вероника Белмонт, Даниэль Б. Марин, Райан Блок, Том Бодкин, Дана Бойд, Мэтт Бьюкенен, Дэвид Карр, Брайан Чен, Матиас Кроуфорд, Тони және Мэри Конрад, Том Конрад, Пэдди Косгрейв, Деннис Кроули, Дэймон Дарлин, Анил Дэш, Майк Дрисколл, Аарон Дюранд, Джош Фелсер, Тим Феррис, Брэди Форрест, Дэвид Галлагер, Майкл Галперт, Джон Геддес, Шелли Герриш, Эшли Халиси Граната, Марк Хансен, Квентин Харди, Леланд Хейворд, Эрика Хинтергардт, Мат Хонан, Арианна Хаффингтон, Кейт Имбах, Ларри Инграссия, Уолтер Айзексон, Майк Иссак, Джоэль Джонсон, Андрей Каллаур, Пол Кедроски, Кевин Келли, Джефф Койен, Брайан Лам, Джереми Латрасс, Стивен Леви, Аллен Лоеб, Кати Лондон, Ом Малик, Джон Маркофф, Хьюберт МакКейб, Кристофер Мишель, Клэр Кейн Миллер, Труди Мюллер, Тим О’Рейли, Кэролин Пеннер, Николь Перлрот, Меган Куинн, Нарендра Рошероль, Дженнифер Родригес, Эвелин Русли, Навин Селвадурай, Райан және Девон Сарвер, Эллиот Шраг, Мари Шейбли, МГ Сиглер, Кортни Скотт, Робин Слоун, Эндрю Росс Соркин, Сюзанн Спектор, Брэд Стоун, Дэвид Стрейтфелд, Габриэль Стрикер, Артур Сульцбергер кіші, Кара Свишер, Клайв Томпсон, Дип Троут, Баратунде Терстон, Марк Траммелл, Сара Моришиге Уильямс, Ник Уингфилд, Дженна Уортам, Аарон Замост, Эдит Циммерман.

Менің отбасыма: Терри мен Марджи, Бетти мен Лен, Эбу, Уэтер мен Роман, Сандра мен Дэвид, Стивен, Аманда, Бен мен Джош, Мэтт мен Сэм, және, әрине, Майкл, Лука, Уиллоу және Крейзи Лоттеге, мен олардың асхана үстелінде жазып жатқанда мені (және Пиксельді) паналатып, тамақтандырғаны үшін алғыс айтамын.

Шексіз медиа әлемінде осы кітапты оқуға уақыт бөлген оқырмандарға.

Және ең соңғысы, бірақ маңыздылығы жағынан кем емес, Криста Олсонға даналығы, қолдауы және махаббаты үшін. Сондай-ақ, «Hatching Twitter» желісі бойынша «Cecconi’s» және басқа жерлердегі талқылауларымыздың арқасында өз қарым-қатынасымызды да «басып шығаруға» мүмкіндік бергені үшін. Мен сені сүйемін.