Home

Қанды Құпиялар

Name: Қанды Құпиялар
Author: John Carreyrou

John Carreyrou

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

Жазу өлшемі 20 px

Жол аралығы 1.85

Әріп аралығы 0.30 px

Абзац аралығы 0.95 em

Молли, Себастьян, Джек және Франческаға арналады.

Автордан ескертпе

Бұл кітап 150-ден астам адаммен, соның ішінде Theranos компаниясының 60-тан астам бұрынғы қызметкерімен өткізілген жүздеген сұхбатқа негізделген. Оқиға желісіндегі кейіпкерлердің көбі өз есімдерімен берілген, бірақ кейбіреулері компания тарапынан кек алудан қорқып, Әділет министрлігінің жүргізіп жатқан қылмыстық тергеуіне ілініп кетуден қауіптеніп немесе жеке өмірін қорғау мақсатында аты-жөнін жасыруды өтінді. Деректерді барынша толық әрі егжей-тегжейлі жеткізу үшін мен бұл адамдарға псевдонимдер (жасырын есім) беруге келістім. Дегенмен, олардың бастан кешкендері мен сипатталған жағдайлардың барлығы — шынайы фактілер.

Электрондық хаттардан немесе құжаттардан алынған кез келген дәйексөздер түпнұсқаға сәйкес өзгеріссіз берілді. Диалогтардағы кейіпкерлердің сөздері қатысушылардың естеліктері негізінде қалпына келтірілді. Кейбір тараулар депозиция (сотқа дейінгі берілген ресми айғақтар) сияқты құқықтық іс жүргізу жазбаларына сүйенеді. Мұндай жағдайда мен осы жазбаларды баяндаудың соңындағы ескертпелер бөлімінде егжей-тегжейлі көрсеттім.

Осы кітапты жазу барысында мен Theranos тарихындағы барлық негізгі тұлғалармен байланысып, оларға қатысты айыптаулар бойынша түсініктеме беруге мүмкіндік бердім. Элизабет Холмс өз құқығын пайдаланып, сұхбат беруден бас тартты және бұл зерттеумен жұмыс істеуге ниет білдірмеді.

Пролог

17 қараша, 2006 жыл

Тим Кемптің өз командасына айтар жақсы жаңалығы болды.

IBM-нің бұрынғы атқарушы директоры болған ол қан талдауының озық жүйесімен айналысатын стартап (инновациялық жоба негізіндегі жаңа компания) — Theranos-тың биоинформатика (биологиялық деректерді талдауға арналған бағдарламалық әдістер) бөлімін басқаратын. Компания жаңа ғана фармацевтикалық компания үшін өзінің алғашқы тікелей көрсетілімін сәтті аяқтаған болатын. Theranos-тың жиырма екі жастағы негізін қалаушысы Элизабет Холмс Швейцарияға ұшып барып, еуропалық дәрі-дәрмек алыбы Novartis басшыларына жүйенің мүмкіндіктерін паш етті.

«Элизабет маған бүгін таңертең хабарласты», — деп жазды Кемп өзінің он бес адамнан тұратын командасына жолдаған электрондық хатында. «Ол өз ризашылығын білдіріп, бәрі мінсіз өткенін айтты! Ол маған сіздерге алғыс айтуымды және өз ризашылығын жеткізуімді ерекше өтінді. Сондай-ақ Novartis-тің таңғалғаны соншалық, олар жоба бойынша ұсыныс сұратқанын және қаржылық келісім жасауға қызығушылық білдіргенін айтты. Біз алдымызға қойған мақсатқа жеттік! »

Бұл Theranos үшін шешуші сәт еді. Үш жылдық стартап Холмстың Стэнфордтағы жатақхана бөлмесінде туған өршіл идеясынан ірі трансұлттық корпорация қызығушылық танытқан нақты өнімге дейін өсті.

Сәтті көрсетілім туралы хабар екінші қабатқа, жоғары лауазымды басшылардың кеңселері орналасқан жерге жетті.

Ол басшылардың бірі Генри Мозли — Theranos-тың қаржы директоры еді. Мозли Theranos-қа сегіз ай бұрын, 2006 жылдың наурызында қосылған болатын. Үнемі үсті-басы ұқыпсыз көрінетін, өткір жасыл көзді және сабырлы мінезді ол Кремний алқабының технологиялық әлемінің ардагері еді. Вашингтон маңында өсіп, Юта университетінде MBA дәрежесін алғаннан кейін, ол 1970-жылдардың соңында Калифорнияға келіп, содан бері осында қалған. Оның алғашқы жұмыс орны Intel чип өндірушісі болды. Кейіннен ол төрт түрлі технологиялық компанияның қаржы бөлімдерін басқарып, олардың екеуін қор биржасына шығарған. Theranos оның өміріндегі алғашқы сынақ емес еді.

Мозлиді Theranos-қа тартқан нәрсе — Элизабеттің айналасына жиналған таланттар мен тәжірибе болатын. Ол жас болғанымен, оның қасында нағыз жұлдыздар жүрді. Оның директорлар кеңесінің төрағасы Дональд Л. Лукас — миллиардер кәсіпкер Ларри Эллисонды тәрбиелеп, 1980-жылдардың ортасында Oracle корпорациясын биржаға шығаруға көмектескен венчурлік капиталист (жоғары тәуекелді жобаларға инвестиция салушы) еді. Лукас та, Эллисон да Theranos-қа өз ақшаларын салған болатын.

Тағы бір беделді кеңес мүшесі Чаннинг Робертсон Стэнфорд инженерлік мектебі деканының орынбасары еді. Робертсон Стэнфорд факультетінің жұлдыздарының бірі болатын. Оның темекінің тәуелділік қасиеттері туралы сарапшылық айғақтары 1990-жылдардың соңында темекі индустриясын Миннесота штатына 6,5 миллиард доллар өтемақы төлеуге мәжбүр еткен. Мозли онымен бірнеше рет араласқанда, Робертсонның Элизабетке деген құрметі ерекше екенін аңғарды.

Theranos-та сондай-ақ мықты басқару командасы болды. Кемп IBM-де отыз жыл жұмыс істеген. Коммерциялық директор Дайан Паркс фармацевтика және биотехнология компанияларында жиырма бес жылдық тәжірибесі бар маман еді. Өнім жөніндегі аға вице-президент Джон Ховард Panasonic-тің чип шығаратын еншілес компаниясын басқарған. Мұндай деңгейдегі басшыларды кішкентай стартаптардан кездестіру оңай емес.

Алайда Мозлиді Theranos-қа тек директорлар кеңесі мен басшылық құрам ғана қызықтырған жоқ. Олар бағыт алған нарық өте үлкен болды. Фармацевтикалық компаниялар жыл сайын жаңа дәрілерді сынау үшін ондаған миллиард доллар жұмсайтын. Егер Theranos олар үшін таптырмас құралға айналып, сол шығындардың бір бөлігін өзіне иемденсе, ол орасан зор табыс табар еді.

Элизабет одан инвесторларға көрсететін қаржылық болжамдарды дайындауды сұрады. Ол жасаған алғашқы есептер оның көңілінен шықпады, сондықтан ол сандарды жоғарылатуды талап етті. Мозли бұл өзгертілген сандардан біраз ыңғайсызданғанымен, компания бәрін мінсіз орындаса, оларға қол жеткізуге болады деп ойлады. Оның үстіне, стартаптарға қаржы беретін венчурлік капиталистер негізін қалаушылардың бұл болжамдарды асыра сілтейтінін білетін. Бұл ойынның бір бөлігі еді. Олар мұны хоккей таяғы болжамы (бірнеше жыл бойы табыс өспей, кейін кенеттен тік жоғары көтерілетін график) деп атайтын.

Мозлидің толық түсінбеген бір ғана нәрсесі — Theranos технологиясының қалай жұмыс істейтіні еді. Әлеуетті инвесторлар келгенде, ол оларды Theranos-тың негізін қалаушылардың бірі Шонак Ройға апарып таныстыратын. Шонактың химиялық инженерия бойынша Ph. D. дәрежесі бар еді. Ол мен Элизабет Стэнфордтағы Робертсонның зерттеу зертханасында бірге жұмыс істеген.

Шонак саусағын инемен шаншып, бірнеше тамшы қан шығаратын. Содан кейін ол қанды несие картасындай ақ пластик картриджге (қан үлгісін салатын арнайы контейнер) құятын. Картридж тостердің көлеміндей тіктөртбұрышты жәшікке — ридерге (мәліметтерді оқитын құрылғы) салынатын. Бұл жәшік картриджден мәліметтерді алып, оны серверге сымсыз байланыс арқылы жібереді, ал сервер мәліметтерді талдап, нәтижені қайта жібереді. Жұмыс істеу принципі осындай еді.

Шонак жүйені инвесторларға көрсеткенде, ол компьютер экранындағы картридж ішінде ағып жатқан қанды көрсететін. Мозли мұндағы физикалық немесе химиялық процестерді терең түсінбейтін. Бірақ бұл оның міндеті емес еді. Ол — қаржы адамы. Жүйе нәтиже көрсетсе болғаны, ол риза еді. Жүйе әрқашан нәтиже көрсететін.

Бірнеше күннен кейін Элизабет Швейцариядан оралды. Ол жүзінен күлкі кетпей, көңілді жүрді, бұл сапардың сәтті өткенінің тағы бір дәлелі деп түсінді Мозли. Негізі бұл таңсық емес еді. Элизабет жиі көңілді жүретін. Оның кәсіпкерлерге тән шексіз оптимизмі бар еді. Ол қызметкерлерге жазған хаттарында Theranos миссиясын сипаттау үшін «ерекше» деген сөзді ерекше екпінмен қолданатын. Бұл сәл артықтау көрінгенімен, ол өте шынайы көрінетін. Мозли Кремний алқабындағы табысты стартап негізін қалаушылар осылай жалынды сөйлейтінін білетін. Сенімсіздікпен әлемді өзгерте алмайсың.

Бірақ таңғаларлығы, Элизабетпен бірге сапарға шыққан әріптестері оның қуанышын бөліспейтін сияқты көрінді. Олардың кейбіреулері тіпті көңілсіз көрінетін.

«Біреудің күшігін көлік қағып кеткен бе? » — деп ойлады Мозли жартылай қалжыңдап.

Ол төменгі қабатқа, компанияның алпыс қызметкері отыратын жұмыс орындарына барып, Шонакты іздеді. Шонак өзіне айтылмаған қандай да бір мәселе туралы білетін шығар деп ойлады.

Басында Шонак ештеңе білмейтінін айтты. Бірақ Мозли оның бірдеңені жасырып тұрғанын сезіп, сұрақтың астына алды. Шонак біртіндеп ашылып, Элизабет «Theranos 1. 0» деп атаған қан талдау жүйесінің әрдайым жұмыс істей бермейтінін мойындады. «Шыны керек, бұл сәттілікке байланысты», — деді ол. Кейде нәтиже алуға болатын, кейде болмайтын.

Бұл Мозли үшін күтпеген жаңалық болды. Ол жүйені сенімді деп ойлайтын. Инвесторлар келгенде ол әрқашан жұмыс істеп тұрған сияқты көрінбейтін бе еді?

Шонактың айтуынша, оның әрқашан жұмыс істеп тұрғандай көрінуінің бір себебі бар еді. Компьютер экранындағы картридж ішінде ағып жатқан қанның бейнесі шынайы болатын. Бірақ нәтиже шығатынына ешкім кепілдік бере алмайтын. Сондықтан олар жүйе дұрыс жұмыс істеген кездердің біріндегі нәтижені жазып алған. Әрбір көрсетілімнің соңында сол жазылған нәтиже көрсетілетін.

Мозли есеңгіреп қалды. Ол нәтижелер картридждегі қаннан нақты уақыт режимінде алынады деп сенген. Ол алып келген инвесторлар да соған сендірілген болатын. Шонактың айтқандары нағыз алаяқтыққа ұқсайтын. Инвесторлар алдында оптимистік жоспарлар құруға болады, бірақ аттауға болмайтын шекара бар. Мозлидің пікірінше, бұл сол шекарадан шығып кету еді.

Сонымен, Novartis-пен болған кездесуде нақты не болды?

Мозли ешкімнен нақты жауап ала алмады, бірақ ол тағы да бір қулықтың болғанына күмәнданбады. Ол қателескен жоқ. Элизабет Швейцарияға алып барған екі ридердің бірі істен шыққан екен. Онымен бірге барған қызметкерлер оны түні бойы жөндеуге тырысқан. Келесі күні таңертең көрсетілім кезінде мәселені жасыру үшін, Калифорниядағы Тим Кемптің командасы жалған нәтижені жіберген.

Мозлидің сол күні түстен кейін Элизабетпен апталық кездесуі жоспарланған болатын. Кеңсесіне кіргенде, ол оның харизмасын бірден сезінді. Оның өзінен әлдеқайда үлкен адамдарға тән салмақтылығы бар еді. Үлкен көгілдір көздерін жыпылықтатпай саған қадап қарағанда, өзіңді әлемнің ортасында тұрғандай сезінетінсің. Бұл гипноз сияқты әсер ететін. Оның ерекше жуан дауысы бұл әсерді одан сайын күшейте түсетін.

Мозли күмәндерін айтпас бұрын, кездесудің өз ағымымен өтуіне мүмкіндік берді. Theranos жаңа ғана қаржыландырудың үшінші кезеңін аяқтаған болатын. Бұл үлкен жетістік еді: компания алғашқы екі кезеңдегі 15 миллион долларға қоса, инвесторлардан тағы 32 миллион доллар жинады. Ең таңғаларлық көрсеткіш оның жаңа нарықтық құны еді: жүз алпыс бес миллион доллар. Мұндай құны бар үш жылдық стартаптар көп емес.

Бұл жоғары бағаның бір себебі — Theranos-тың фармацевтикалық серіктестермен жасалған келісімдері туралы инвесторларға берген ақпараты еді. Презентацияда бес компаниямен алты келісім жасалғаны және бұл келесі он сегіз айда 120-300 миллион доллар табыс әкелетіні көрсетілген. Тағы он бес келісім бойынша келіссөздер жүріп жатқаны айтылды. Егер бұл жоспарлар іске асса, табыс 1,5 миллиард долларға жетуі мүмкін еді.

Фармацевтикалық компаниялар Theranos жүйесін жаңа дәрілерге пациенттердің реакциясын бақылау үшін қолданбақ болды. Клиникалық сынақтар кезінде картридждер мен ридерлер пациенттердің үйлеріне қойылуы тиіс еді. Пациенттер күніне бірнеше рет саусақтарын шаншып, қан талдау нәтижелерін тапсырыс берушіге жіберіп отыратын. Егер нәтижелер дәріге кері реакцияны көрсетсе, өндіруші сынақ соңын күтпестен мөлшерді бірден азайта алатын. Бұл зерттеу шығындарын 30 пайызға дейін үнемдейтін еді. Әйтеуір, презентацияда солай айтылды.

Таңертеңгі жаңалықтардан кейін Мозлидің бұл мәлімдемелерге деген күмәні одан сайын артты. Біріншіден, Theranos-та жұмыс істеген сегіз ай ішінде ол бірде-бір фармацевтикалық келісімшартты көрмеген. Ол сұраған сайын, оған құжаттардың «заңгерлік тексерістен өтіп жатқаны» айтылатын. Ең бастысы, ол бұл өршіл табыс болжамдарына Theranos жүйесі сенімді жұмыс істейді деп сенгендіктен ғана келіскен болатын.

Егер Элизабетте осындай күдіктер болса да, ол оны мүлдем көрсетпеді. Ол бақытты әрі сабырлы жетекшінің кейпінде еді. Әсіресе, компанияның жаңа бағасы оның мақтанышына айналды. Ол инвесторлар қатарының артуына байланысты директорлар кеңесіне жаңа мүшелер қосылуы мүмкін екенін айтты.

Мозли Швейцарияға жасалған сапар мен кеңседегі қауесеттер туралы сөз қозғаудың сәті түскенін түсінді. Ол мәселені көтергенде, Элизабет қиындық болғанын мойындады, бірақ оған мән бермеді. Ол мұның оңай шешілетінін айтты.

Мозли ендігі білетін жайттарынан кейін бұған сенбеді. Ол Шонактың инвесторларға көрсетілетін демо-нұсқалар туралы айтқанын есіне салды. Егер олар шынайы болмаса, көрсетілімдерді тоқтату керек екенін айтты. «Біз инвесторларды алдап келдік. Бұлай жалғастыра алмаймыз».

Элизабеттің жүзі кенеттен өзгерді. Оның жаңа ғана жарқырап тұрған көңіл-күйінен із де қалмай, орнын өшпенділік басты. Бір сәтте бәрі өзгеріп кетті. Ол өз қаржы директорына суық жанармен қарады.

«Генри, сен командалық ойыншы емессің», — деді ол мұздай дауыспен. «Меніңше, сен дәл қазір кетуің керек».

Не болғанын түсіну қиын емес еді. Элизабет оны тек кеңседен шығарып қана қойған жоқ. Ол оны компаниядан — дереу кетуін талап етті. Мозли жұмыстан босатылды.

1-ТАРАУ

Мақсатты өмір

Элизабет Энн Холмс жас кезінен-ақ табысты кәсіпкер болғысы келетінін білетін.

Жеті жасында ол уақыт машинасын жасауға бел буып, қойын дәптерін егжей-тегжейлі инженерлік сызбалармен толтырды.

Тоғыз немесе он жасында отбасылық жиындардың бірінде туыстарының бірі оған барлық балаларға қойылатын сұрақты қойды: «Өскенде кім болғың келеді? »

Кідірместен Элизабет: «Мен миллиардер болғым келеді», — деп жауап берді. «Президент болғанды қаламас па едің? » — деп сұрады туысы. «Жоқ, президент маған өзі үйленеді, өйткені менде миллиард доллар болады».

Бұл баланың бос сөзі емес еді. Осы көрініске куә болған отбасы мүшесінің айтуынша, Элизабет бұл сөздерді асқан байсалдылықпен және нық сеніммен айтқан.

Элизабеттің амбициясын ата-анасы қолдап отырды. Кристиан және Ноэль Холмстың қыздарынан күтері көп еді, бұл олардың атақты әулет тарихынан бастау алатын.

Әкесі жағынан ол Fleischmann Yeast Company деп аталатын табысты бизнестің негізін қалаған венгр иммигранты Чарльз Луи Флейшманның ұрпағы еді. Бұл бизнестің орасан зор жетістігі ХХ ғасырдың басында Флейшмандарды Американың ең бай отбасыларының біріне айналдырды.

Чарльздің қызы Бетти Флейшман әкесінің дат текті дәрігері доктор Кристиан Холмсқа тұрмысқа шыққан. Ол Элизабеттің арғы атасы болатын. Бай әйелінің саяси және іскерлік байланыстарының арқасында доктор Холмс Цинциннати жалпы ауруханасы мен Цинциннати университетінің медициналық мектебін ашты. Сондықтан Стэнфорд университетінің маңындағы Сэнд Хилл Роудта жиналған венчурлік капиталистерге — Элизабетке тек кәсіпкерлік қана емес, медициналық гендер де мұраға қалған деп айтуға негіз бар еді.

Элизабеттің анасы Ноэльдің де мақтан тұтарлық отбасылық тарихы болды. Оның әкесі Вест-Пойнт түлегі еді, ол 1970-жылдардың басында Пентагонның жоғары лауазымды шенеунігі ретінде әскерді шақырылу негізінен ерікті негізге көшіруді жоспарлап, іске асырған. Дауст әулеті өз тегін Наполеонның үздік генералдарының бірі маршал Давуттан бастайды.

Бірақ Элизабеттің әкесі жағындағы отбасының жетістіктері ерекше жарқырап, қиялды баурайтын. Крис Холмс қызына тек алдыңғы ұрпақтардың табыстары туралы ғана емес, кейінгі ұрпақтардың сәтсіздіктері туралы да айтып отыратын. Оның әкесі де, атасы да үлкен, бірақ қателікке толы өмір сүрген, бірнеше рет үйленіп, маскүнемдікпен күрескен. Крис оларды отбасылық дәулетті шашып жібергені үшін айыптайтын.

«Мен сол ұлылық туралы әңгімелерді естіп өстім», — деді Элизабет жылдар өткен соң The New Yorker журналына берген сұхбатында, «және адамдардың өз өмірін мақсатты нәрсеге жұмсамау туралы шешімдері және осындай таңдау жасағанда олардың басына не күн туатыны — бұл мінез бен өмір сапасына қалай әсер ететіні туралы білдім».

Элизабеттің балалық шағы Вашингтонда өтті, онда әкесі Мемлекеттік департаменттен бастап Халықаралық даму агенттігіне дейінгі мемлекеттік мекемелерде лауазымды қызметтер атқарды. Анасы Капитолий төбесінде көмекші болып жұмыс істеді, кейін Элизабет пен оның інісі Кристианды тәрбиелеу үшін мансабын тоқтатты.

Жаз мезгілінде Ноэль балаларымен бірге Флорида штатындағы Бока-Ратонға баратын. Онда Элизабеттің тәтесі мен ағасы — Элизабет пен Рон Дитцтердің әдемі көрінісі бар пәтері болатын. Олардың ұлы Дэвид Элизабеттен үш жарым жас, ал Кристианнан бір жарым жас кіші еді.

Ағайынды балалар пәтердің еденіндегі матрацтарда ұйықтап, таңертең жағажайға шомылуға жүгіретін. Түстен кейін олар «Монополия» ойнап уақыт өткізетін. Элизабет ұтып жатқанда (бұл жиі болатын), ол Дэвид пен Кристиан тақырға отырғанша үйлер мен қонақүйлерді үйіп, ойынды соңына дейін жеткізуді талап ететін. Ал егер кездейсоқ ұтылып қалса, ол ашуланып, бөлмеден атып шығатын. Тіпті бірнеше рет ашу үстінде есіктің торлы қаптамасын жыртып жіберген кездері де болған. Бұл оның бойындағы жеңіске деген құштарлықтың алғашқы көріністері еді.

Жоғары сыныпта Элизабет танымал оқушылардың қатарында болмады. Ол кезде әкесі отбасын Хьюстонға көшіріп, Tenneco конгломератында (түрлі саладағы компаниялар бірлестігі) жұмысқа орналасқан болатын. Холмс балалары Хьюстонның ең беделді жеке мектебі — St. John’s-та оқыды. Үлкен көгілдір көзді, арықша келген жасөспірім қыз айналасына ұқсау үшін шашын ақ түске бояп, тамақтану бұзылыстарымен күресті.

Екінші курсында ол оқуға жан-тәнімен кірісті, көбінесе түн ортасына дейін сабақ оқып, үздік оқушы атанды. Бұл оның өмірлік үлгісінің бастамасы болды: көп жұмыс істеп, аз ұйықтау. Оқуда озық болған сайын, ол әлеуметтік ортада да өз орнын тауып, Хьюстонның құрметті ортопед-хирургының ұлымен кездесе бастады. Олар жаңа мыңжылдықты Таймс-скверде қарсы алу үшін Нью-Йоркке бірге барды.

Стэндфорд және алғашқы қадамдар

Колледж жақындаған сайын, Элизабет Стэндфордқа түсуді мақсат етті. Бұл кәсіпкер болуды армандаған, ғылым мен компьютерге қызығатын үздік студент үшін айқын таңдау еді. ХІХ ғасырдың соңында теміржол магнаты Лиланд Стэндфорд негізін қалаған бұл кішігірім ауылшаруашылық колледжі Кремний алқабымен (технологиялық инновациялардың әлемдік орталығы) тығыз байланысты болды. Ол кезде интернет серпіні қызып тұрған шақ еді және Yahoo сияқты ірі жұлдыздардың негізі Стэндфорд кампусында қаланған болатын. Элизабеттің мектептегі соңғы жылында Стэндфордтың екі Ph. D. докторанты Google деп аталатын тағы бір шағын стартаппен назар аудара бастады.

Элизабет Стэндфордты жақсы білетін. Оның отбасы 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында бірнеше жыл бойы Стэндфорд кампусынан бірнеше миль жерде орналасқан Вудсайдта (Калифорния) тұрған. Сол жерде ол көрші тұратын Джесси Дрейпер есімді қызбен достасады. Джессинің әкесі Тим Дрейпер үшінші буын венчурлық капиталисті (стартаптарға немесе жаңадан бастаған бизнеске тәуекелді капитал салатын инвестор) еді, ол Алқаптың ең табысты стартап инвесторларының біріне айналу жолында болатын.

Элизабеттің Стэндфордпен тағы бір байланысы — қытай тілі еді. Әкесі жұмыс бабымен Қытайға көп баратын және балаларының мандарин (қытай тілінің ресми диалектісі) тілін үйренуі керек деп шешті, сондықтан ол мен Ноэль сенбі күні таңертең Хьюстондағы үйге репетитордың келуін ұйымдастырды. Жоғары мектептің ортасында Элизабет Стэндфордтың жазғы мандарин бағдарламасына қабылдануға қол жеткізді. Бұл бағдарлама тек колледж студенттеріне арналуы керек еді, бірақ ол бағдарлама директорын өзінің еркін сөйлеуімен таң қалдырғаны сонша, ол ерекше жағдай ретінде рұқсат берді. Алғашқы бес апта Пало-Альтодағы Стэндфорд кампусында, содан кейін төрт апта Бейжіңде оқытылды.

Элизабет 2002 жылдың көктемінде Стэндфордқа «Президент стипендиаты» ретінде қабылданды. Бұл — үздік студенттерге берілетін мәртебе, ол өзі таңдаған кез келген зияткерлік қызығушылығын жүзеге асыру үшін қолдана алатын үш мың доллар грантымен бірге берілді.

Әкесі оның санасына мақсатты өмір сүру керек деген ұғымды сіңірген болатын. Мемлекеттік қызметтегі мансабында Крис Холмс 1980 жылғы Мариэль қайық тасымалы сияқты гуманитарлық күш-жігерді қадағалаған, онда жүз мыңнан астам кубалықтар мен гаитиліктер АҚШ-қа қоныс аударған еді. Үйдің айналасында оның соғыс зардап шеккен елдерде апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетіп жатқан суреттері тұратын. Элизабет бұл суреттерден мынадай хабар алды: егер ол әлемде шынымен із қалдырғысы келсе, ол тек байып қана қоймай, жалпы игілікке ықпал ететін бірдеңеге қол жеткізуі керек еді. Биотехнология (биологиялық жүйелер мен тірі организмдерді технологиялық мақсатта пайдалану) осы екеуіне де қол жеткізу мүмкіндігін ұсынды. Ол химиялық инженерияны оқуды таңдады, бұл сала осы индустрияға табиғи есік ашатын еді.

Стэндфордтың химиялық инженерия факультетінің басты тұлғасы Чаннинг Робертсон болды. Харизматикалық, сымбатты және әзілкеш Робертсон университетте 1970 жылдан бері сабақ беріп келе жатқан және студенттермен тіл табысудың сирек қабілетіне ие еді. Сонымен қатар, ол инженерлік факультеттің ең заманауи мүшесі болды: ол ақ кіре бастаған сары шашымен және сабаққа былғары куртка киіп келуімен өзінің елу тоғыз жасынан он жылға жас көрінетін.

Элизабет Робертсонның «Химиялық инженерияға кіріспе» курсын және ол жүргізетін бақыланатын дәрі-дәрмек жеткізу құрылғылары туралы семинарды алды. Сондай-ақ, ол Робертсонға өзінің зерттеу зертханасында көмектесуге рұқсат беруін сұрап, табандылық танытты. Робертсон келісіп, оны кір жуғыш ұнтаққа қосуға болатын ең жақсы ферменттерді (биологиялық катализаторлар) табу жобасымен айналысып жатқан Ph. D. докторантына жіберді.

Зертханада өткізген ұзақ сағаттардан тыс уақытта Элизабет белсенді әлеуметтік өмір сүрді. Ол кампус кештеріне қатысып, Джей Ти Батсон есімді екінші курс студентімен кездесіп жүрді. Батсон Джорджияның кішкентай қаласынан келген еді және Элизабеттің қаншалықты талғампаз әрі білімді екеніне таң қалды, бірақ ол оның тұйықтығын да байқады. «Ол әлемдегі ең ашық адам емес еді», — деп еске алады ол. «Ол бәрін құпия сақтайтын».

Бірінші курстың қысқы демалысында Элизабет мерекелерді ата-анасымен және Индианаполистен ұшып келген Дитцтермен бірге тойлау үшін Хьюстонға оралды. Ол колледжде небәрі бірнеше ай ғана оқыған болатын, бірақ ол оқуды тастау туралы ойлана бастаған еді. Рождестволық кешкі ас кезінде әкесі үстелдің оның жағына қарай қанаттарына «P. H. D. » деп жазылған қағаз ұшақты ұшырып жіберді.

Кездесуге қатысқан отбасы мүшесінің айтуынша, Элизабеттің жауабы кесіп айтылған болатын: «Жоқ, әке, мен Ph. D. дәрежесін алуға қызықпаймын, мен ақша тапқым келеді».

Сол көктемде ол бір күні Батсонның жатақханадағы бөлмесінің есігіне келіп, онымен бұдан былай кездесе алмайтынын, өйткені компания ашып жатқанын және оған барлық уақытын арнауы керек екенін айтты. Бұрын-соңды тастап кетпеген Батсон таң қалды, бірақ ол келтірген ерекше себеп қабылданбаудың ауырлығын біршама жеңілдеткенін еске алады.

Элизабет Стэндфордты келесі күзде, Сингапур геном институтындағы жазғы тағылымдамадан оралғаннан кейін ғана тастады. Азия 2003 жылдың басында бұрын белгісіз SARS (ауыр жіті респираторлық синдром) деп аталатын аурудың таралуынан зардап шеккен болатын, және Элизабет жаз бойы шприцтер мен мұрын тампондары сияқты ескі төмен технологиялық әдістермен алынған пациенттердің үлгілерін сынақтан өткізумен өткізді. Бұл тәжірибе оны бұдан да жақсырақ жол болуы керек дегенге сендірді.

Хьюстонға үйіне оралғанда, ол бес күн бойы компьютерінің алдында отырды, түніне бір-екі сағат қана ұйықтап, анасы әкеліп берген тамақты жеді. Тағылымдама кезінде және Робертсонның сабақтарында білген жаңа технологияларға сүйене отырып, ол медициналық жағдайларды бір уақытта диагностикалайтын және емдейтін қолға жабыстырылатын патч (жапсырма) үшін патентке өтінім жазды.

Анасы оны Техастан Калифорнияға екінші курсын бастау үшін көлікпен апара жатқанда, Элизабет жол бойы ұйықтап барды. Кампусқа оралған бойда ол Робертсонға және зертханада көмектесіп жүрген Ph. D. докторанты Шонак Ройға өзінің ұсынылған патентін көрсетті.

Жылдар өткен соң сот айғақтарында Робертсон оның тапқырлығына таң қалғанын еске алды: «Ол ғылымның, инженерияның және технологияның осы бөліктерін мен бұрын-соңды ойламаған тәсілдермен біріктіріп, синтездей алды». Сондай-ақ ол оның өз идеясын жүзеге асыруға деген ынтасы мен табандылығына тәнті болды. «Мен бұрын-соңды сөйлескен мыңдаған студенттерімнің ішінде мұндай студентті кездестірмегенмін», — деді ол. «Мен оған барып, өз арманын орындауға кеңес бердім».

Шонак бұған күмәнмен қарады. Чикагодағы үнді иммигранттарының отбасында, Кремний алқабының жылтырақ әлемінен алыс жерде өскен ол өзін өте прагматик және салмақты адаммын деп санайтын. Элизабеттің тұжырымдамасы оған біраз қиял-ғажайып сияқты көрінді. Бірақ ол Робертсонның ынтасы мен стартапты бастау идеясына беріліп кетті.

Элизабет компанияны ашу үшін құжаттарды толтырып жатқанда, Шонак дәрежесін алу үшін қажетті соңғы семестр жұмысын аяқтады. 2004 жылдың мамырында ол стартапқа бірінші қызметкер ретінде қосылып, бизнестен азшылық үлесіне ие болды. Робертсон болса, компанияның директорлар кеңесіне кеңесші ретінде кірді.

Басында Элизабет пен Шонак үлкенірек орын тапқанша бірнеше ай бойы Берлингеймдегі шағын кеңсеге тығылды. Жаңа орын мүлдем сәнді емес еді. Оның мекенжайы техникалық жағынан Менло-Паркте болғанымен, ол атыс жиі болатын Шығыс Пало-Альтоның шетіндегі сұрқай өнеркәсіптік аймақта орналасқан еді. Бірде таңертең Элизабет жұмысқа шашында әйнек сынықтарымен келді. Біреу оның көлігіне оқ атып, жүргізуші жағындағы терезені қиратқан, оқ оның басына бірнеше дюйм жетпей өткен.

Элизабет компанияны Real-Time Cures ретінде тіркеді, бірақ өкінішті қателік салдарынан алғашқы қызметкерлердің жалақы чектерінде ол «Real-Time Curses» («Нақты уақыттағы қарғыстар») болып жазылып кетті. Кейінірек ол есімді «терапия» және «диагноз» сөздерінің қосындысынан тұратын Theranos деп өзгертті.

Қажетті ақшаны жинау үшін ол отбасылық байланыстарын пайдаланды. Ол өзінің балалық шақтағы досы және бұрынғы көршісі Джесси Дрейпердің әкесі Тим Дрейперді 1 миллион доллар инвестиция салуға көндірді. Дрейпер есімі үлкен салмаққа ие еді және бұл Элизабетке біраз сенімділік берді: Тимнің атасы 1950-жылдардың соңында Кремний алқабындағы алғашқы венчурлық капитал фирмасының негізін қалаған, ал Тимнің жеке фирмасы DFJ, Hotmail сияқты веб-негізіндегі электрондық пошта қызметтеріне алғашқы табысты инвестицияларымен танымал болған.

Ол ірі инвестиция үшін пайдаланған тағы бір отбасылық байланыс — әкесінің көп жылғы досы, отставкадағы корпоративтік қайта құру жөніндегі маман Виктор Палмиери еді. Олар 1970-жылдардың соңында Картер әкімшілігі кезінде Крис Холмс Мемлекеттік департаментте жұмыс істеп жүргенде, ал Палмиери оның босқындар мәселесі жөніндегі елшісі болып қызмет еткенде танысқан болатын.

Элизабет Дрейпер мен Палмиериді өзінің тасқынды энергиясымен және диагностика саласына нано- және микротехнология принциптерін қолдану туралы көзқарасымен таң қалдырды. Инвесторларды тарту үшін пайдаланған жиырма алты беттік құжатта ол микроинелер арқылы теріден қанды ауыртпай алатын жабысқақ патчты сипаттады. Құжатта TheraPatch деп аталған бұл құрылғы қанды талдайтын және дәрінің қанша мөлшерін жеткізу керектігі туралы «процесті бақылау шешімін» қабылдайтын микрочипті сенсорлық жүйеден тұруы керек еді. Сондай-ақ ол өзінің көрсеткіштерін науқастың дәрігеріне сымсыз байланыс арқылы жіберетін. Құжатта патчтың және оның әртүрлі компоненттерінің түсті диаграммасы қамтылды.

Бұл ұсынысқа бәрі бірдей сенген жоқ. 2004 жылдың шілдесінде бір күні таңертең Элизабет медициналық технологияларға инвестиция салуға маманданған MedVenture Associates венчурлық капитал фирмасымен кездесті. Фирманың бес серіктесімен конференц-залда үстел басында отырып, ол өзінің технологиясы адамзатты өзгерте алатын әлеуеті туралы тез және асқақ сөздермен сөйледі. Бірақ MedVenture серіктестері оның микрочип жүйесі туралы және оның Abaxis деп аталатын компания әзірлеп, коммерцияландырған жүйеден несімен ерекшеленетіні туралы нақтырақ мәлімет сұрағанда, ол қатты қобалжып, кездесу шиеленісе түсті. Серіктестердің тереңдетілген техникалық сұрақтарына жауап бере алмаған ол шамамен бір сағаттан кейін орнынан тұрып, ашуланып шығып кетті.

MedVenture Associates он тоғыз жастағы колледжді тастаған қыздың бетін қайтарған жалғыз венчурлық фирма емес еді. Бірақ бұл Элизабетке 2004 жылдың соңына қарай әртүрлі инвесторлардан барлығы 6 миллион долларға жуық қаржы жинауға кедергі болмады. Дрейпер мен Палмиериден басқа, ол егде тартқан венчурлық капиталист Джон Брайаннан және Хьюстондағы MD Anderson онкологиялық орталығының директорлар кеңесінде болған жылжымайтын мүлік және жеке капитал инвесторы Стивен Л. Фейнбергтен инвестиция алды. Ол сондай-ақ отбасы Тайваньдағы жоғары технологиялық құрылғылардың миллиардтаған долларлық дистрибьюторын басқаратын Стэндфордтағы курстасы Майкл Чангты инвестиция салуға көндірді. Холмстар отбасының бірнеше мүшесі, соның ішінде Ноэль Холмстың әпкесі Элизабет Дитц те ақша қосты.

Ақша ағылып келе жатқанда, Элизабет қалағанның бәрін жасай алатын кішкентай патчтың ғылыми фантастикаға жақын екені Шонакқа айқын болды. Марсқа басқарылатын ұшулар теориялық тұрғыдан мүмкін болғаны сияқты, бұл да теориялық тұрғыдан мүмкін болуы мүмкін еді. Бірақ бар мәселе егжей-тегжейінде болатын. Патч тұжырымдамасын іске асыруға ыңғайлы ету үшін олар оны тек диагностикалық бөлікке дейін қысқартты, бірақ тіпті бұл өте қиын еді.

Ақырында олар патчтан мүлдем бас тартып, қант диабетімен ауыратын науқастардың қандағы глюкоза деңгейін бақылау үшін қолданылатын қол құрылғыларына ұқсас нәрсені таңдады. Элизабет Theranos құрылғысының сол глюкоза мониторлары сияқты портативті болғанын қалады, бірақ ол тек қантты ғана емес, қандағы әлдеқайда көп заттарды өлшегенін қалады, бұл оны әлдеқайда күрделі, демек, көлемді ететін еді.

Бұл шешім микрофлюидика (сұйықтықтардың өте аз мөлшерін басқару технологиясы) және биохимия салаларын біріктіретін картридж бен ридер (оқу құрылғысы) жүйесі болды. Пациент қанның кішкентай үлгісін алу үшін саусағын теседі және оны қалың несие картасына ұқсайтын картриджге салады. Картридж ридер деп аталатын үлкенірек машинаға салынады. Ридердің ішіндегі сорғылар қанды картридждегі жіңішке арналар арқылы антиденелер (бөтен заттарды танитын ақуыздар) деп аталатын ақуыздармен қапталған кішкентай ұяшықтарға айдайды. Ұяшықтарға барар жолда сүзгі қанның қатты элементтерін — қызыл және ақ қан жасушаларын плазмадан (қанның сұйық бөлігі) бөліп, тек плазманы өткізеді. Плазма антиденелермен жанасқанда, химиялық реакция ридер арқылы «оқылатын» және нәтижеге айналатын сигнал береді.

Элизабет пациенттер қанын үнемі тексеріп тұруы үшін картридждер мен ридерлерді олардың үйлеріне орналастыруды жоспарлады. Ридердегі ұялы антенна тест нәтижелерін орталық сервер арқылы науқастың дәрігерінің компьютеріне жіберетін. Бұл дәрігерге науқастың қан алу орталығына баруын немесе келесі қабылдауды күтпестен, оның дәрі-дәрмегіне тез түзетулер енгізуге мүмкіндік беретін еді.

2005 жылдың соңына қарай, жұмысқа келгеніне он сегіз ай өткен соң, Шонак ілгерілеушілік бар екенін сезіне бастады. Компанияда Theranos 1. 0 деп аталатын прототип болды және қызметкерлер саны жиырма төртке жетті. Сондай-ақ оның тез табыс әкеледі деп үміттенген бизнес-моделі болды: ол өзінің қан тапсыру технологиясын фармацевтикалық компанияларға клиникалық зерттеулер кезінде дәрілердің жағымсыз реакцияларын анықтауға көмектесу үшін лицензиялауды жоспарлады.

Олардың шағын кәсіпорны тіпті танымалдылыққа ие бола бастады. Рождество күні Элизабет қызметкерлерге «Қайырлы Мерекелер» деген тақырыппен электрондық хат жіберді. Ол оларға игілік тілеп, Red Herring технологиялық журналына берген сұхбатына сілтеме жасады. Хат: «Және «Алқаптағы ең ыстық стартапқа» тост көтерейік!!! » — деген сөздермен аяқталды.

ЕКІНШІ ТАРАУ: Глюбот (Gluebot)

Эдмонд Ку 2006 жылдың басында Элизабет Холмспен сұхбаттасып, оның алдында жайған көзқарасына бірден баурап қалды.

Ол Theranos-тың қанды бақылау технологиясының арқасында дәрі-дәрмектер адамдарға жекелей бейімделетін әлемді сипаттады. Өз ойын дәлелдеу үшін ол жүрек ұстамасы мен инсульт қаупін арттырады деп есептелгендіктен күмән тудырған Celebrex ауырсынуды басатын дәрісін мысалға келтірді. Оны өндіруші Pfizer нарықтан алып тастауы керек деген әңгімелер болған еді. Элизабет Theranos жүйесімен Celebrex-тің жанама әсерлерін жоюға болатынын, бұл артритпен ауыратын миллиондаған адамдарға ауырсынуды басу үшін дәріні қабылдауды жалғастыруға мүмкіндік беретінін түсіндірді. Элизабет жыл сайын шамамен жүз мың американдықтың дәрілердің жағымсыз реакцияларынан қайтыс болатынын айтты. Theranos сол өлімдердің бәрін жоятын болады, деді ол. Бұл сөзбе-сөз мағынада адам өмірін сақтап қалу еді.

Эдмонд (оны бәрі Эд деп атайтын) қарсы алдында көзін алмай, мұқият қарап отырған жас әйелге баурап қалғанын сезді. Ол сипаттап отырған миссия таңданарлық еді, деп ойлады ол.

Эд Алқапта «жөндеуші маман» (fix-it man) деген беделге ие болған сабырлы инженер еді. Күрделі инженерлік мәселеге тап болған технологиялық стартаптар оған қоңырау шалатын және ол көбінесе шешім табатын. Гонконгта туған ол жасөспірім шағында отбасымен Канадаға қоныс аударған еді және ағылшын тілін екінші тіл ретінде үйренген қытайлықтарға тән — әрқашан осы шақта сөйлейтін әдеті бар болатын.

Жақында Theranos-тың директорлар кеңесінің мүшесі оған стартаптағы инженерлік бөлімді басқару туралы ұсыныс тастаған еді. Егер ол жұмысқа келіссе, оның міндеті Theranos 1. 0 прототипін компания коммерцияландыра алатын өміршең өнімге айналдыру болатын. Элизабеттің шабыттандыратын сөзін естігеннен кейін ол келісімге қол қоюды ұйғарды.

Эдке Theranos өзі кездестірген ең қиын инженерлік сынақ екенін түсіну үшін көп уақыт кетпеді. Оның тәжірибесі медициналық құрылғыларда емес, электроникада болатын. Ал оған мұраға қалған прототип шынымен жұмыс істемейтін еді. Бұл Элизабеттің ойындағы нәрсенің макеті сияқты нәрсе болды. Ол макетті жұмыс істейтін құрылғыға айналдыруы керек еді.

Негізгі қиындық Элизабеттің қанды өте аз мөлшерде қолдану туралы табандылығынан туындады. Ол анасынан инеден қорқу фобиясын мұраға алған еді; Ноэль Холмс шприцті көргеннен-ақ есінен танып қалатын. Элизабет Theranos технологиясының саусақтың ұшынан тесіп алынған бір тамшы қанмен жұмыс істегенін қалады. Ол бұл идеяға соншалықты берілгені сонша, бір қызметкер бос орындар жәрмеңкесінде компания стенді үшін қызыл Hershey's Kisses шоколадтарын сатып алып, оларға Theranos логотипін қойғанда қатты ренжіді. Hershey's Kisses қан тамшыларын бейнелеуі керек еді, бірақ Элизабет олар өзі ойлаған кішкентай көлемді көрсету үшін тым үлкен деп есептеді.

Оның миниатюраландыруға деген құштарлығы картриджге де таралды. Ол оның алақанға сыйып кеткенін қалады, бұл Эдтің міндетін одан әрі қиындатты. Ол және оның командасы оны қайта жасауға айлап уақыт жұмсады, бірақ олар бір қан үлгілерінен бірдей тест нәтижелерін сенімді түрде алу деңгейіне ешқашан жеткен жоқ.

Оларға жұмыс істеуге рұқсат етілген қан мөлшері соншалықты аз болғаны сонша, көлемді ұлғайту үшін оны тұзды ерітіндімен сұйылту керек болды. Бұл әдеттегі химиялық жұмысты әлдеқайда қиындатып жіберді.

Күрделіліктің тағы бір деңгейін қоссақ, картридж арқылы тек қан мен тұзды ерітінді ғана емес, басқа да сұйықтықтар өтуі керек еді. Қан кішкентай ұяшықтарға жеткенде жүретін реакциялар реагенттер (химиялық реакцияға түсетін заттар) деп аталатын химикаттарды қажет етті. Олар бөлек камераларда сақталды.

Осы сұйықтықтардың барлығы картридж арқылы мұқият үйлестірілген реттілікпен өтуі керек еді, сондықтан картриджде нақты уақыт аралығында ашылып-жабылатын кішкентай клапандар болды. Эд пен оның инженерлері клапандардың дизайны мен уақытын, сондай-ақ әртүрлі сұйықтықтардың картридж арқылы айдалу жылдамдығын реттеумен айналысты.

Тағы бір мәселе — осы сұйықтықтардың барлығының ағып кетпеуін және бір-бірін ластамауын қамтамасыз ету еді. Олар ластануды азайту үшін картридждегі кішкентай арналардың пішінін, ұзындығын және бағытын өзгертуге тырысты. Олар әртүрлі түстердің қайда баратынын және ластану қай жерде болатынын көру үшін тамақ бояғыштарымен сансыз сынақтар жүргізді.

Бұл шағын кеңістікке сығымдалған күрделі, өзара байланысты жүйе еді. Эдтің инженерлерінің бірі бұған мынадай теңеу келтірді: бұл резеңке таспалардың торы сияқты еді. Біреуін тартсаң, міндетті түрде басқалары да созылады.

Әрбір картриджді жасау екі жүз доллардан астам қаражатты қажет етті және оны тек бір рет қана қолдануға болатын еді. Олар аптасына жүздеген картриджді сынақтан өткізді. Элизабет оларды жеткізе бастайтын күнді күтіп, 2 миллион долларлық автоматтандырылған орау желісін сатып алды, бірақ ол күн әлі алыс сияқты көрінді. Алғашқы 6 миллион долларды жұмсап қойған Theranos өз қорларын толтыру үшін екінші қаржыландыру кезеңінде тағы 9 миллион доллар жинады.

Химиялық жұмыстарды биохимиктерден тұратын бөлек топ атқарды. Ол топ пен Эдтің тобы арасындағы ынтымақтастық мүлдем тиімді емес еді. Екеуі де тікелей Элизабетке есеп беретін, бірақ олардың бір-бірімен сөйлесуіне рұқсат берілмейтін. Элизабет ақпаратты бөліктерге бөліп ұстауды (compartmentalization) ұнататын, сонда тек оның өзінде ғана жүйенің дамуының толық бейнесі болатын еді.

Сол себепті Эд кездесіп жатқан мәселелер өзі жауапты микрофлюидикаға байланысты ма, әлде өзінің еш қатысы жоқ химиялық жұмыстарға байланысты ма, ол жағын білмеді. Бір нәрсені анық білді: егер Элизабет көбірек қан қолдануға рұқсат берсе, олардың табысқа жету мүмкіндігі әлдеқайда жоғары болар еді. Бірақ ол бұны тыңдағысы да келмеді.

Бір күні кешкісін Эд жұмыс істеп отырғанда Элизабет келді. Ол жұмыс қарқынына көңілі толмай, дамуды жеделдету үшін инженерлік бөлімді аптасына жеті күн, тәулігіне жиырма төрт сағат жұмыс істеткісі келді. Эд бұл өте нашар идея деп ойлады. Оның командасы онсыз да ұзақ сағат жұмыс істеп жүрген еді.

Ол компанияда қызметкерлердің тұрақсыздығы онсыз да жоғары екенін және бұл тек қарапайым қызметкерлермен шектелмейтінін байқады. Жоғары лауазымды басшылар да көп тұрақтамайтын сияқты еді. Қаржы директоры Генри Мозли бір күні жоғалып кетті. Кеңседе оның ақша жымқырғаны үшін ұсталғаны туралы қауесет тарады. Оның шындық екенін ешкім білмеді, өйткені оның кетуі де, басқалардікі сияқты, жарияланбады және түсіндірілмеді. Бұл қорқынышты жұмыс ортасын қалыптастырды: әріптесің бүгін бар, ертең жоқ болуы мүмкін және сен оның себебін білмейсің.

Эд Элизабеттің ұсынысына қарсы шықты. Егер ол ауысымдарды енгізсе де, тәулік бойы жұмыс істеу оның инженерлерін қажытып жіберетінін айтты.

«Маған бәрібір. Адамдарды ауыстыра береміз», — деп жауап берді ол. «Ең бастысы — компания».

Эд оның бұл сөздері соншалықты қатыгез естіледі деп ойламаған еді. Бірақ Элизабет өз мақсаттарына жетуге бар назарын аударғаны сондай, өз шешімдерінің салдарына мән бермейтіндей көрінетін. Эд оның үстелінен Theranos туралы жақында шыққан баспасөз мақаласынан қиып алынған дәйексөзді байқады. Ол компанияның директорлар кеңесінде болған Стэнфорд профессоры Чаннинг Робертсонның сөзі еді.

Дәйексөзде былай делінген: «Сен басқа бір Билл Гейтс немесе Стив Джобстың көзіне қарап тұрғаныңды түсіне бастайсың».

Бұл өзіне қойылған тым биік меже, деп ойлады Эд. Дегенмен, егер оны бағындыра алатын адам болса, ол осы жас әйел болуы мүмкін еді. Эд бұрын-соңды мұндай қайратты әрі алған бетінен қайтпайтын адамды кездестірмеген. Ол түнде төрт-ақ сағат ұйықтайтын және бойына кофеин құю үшін күні бойы шоколадпен қапталған кофе дәндерін шайнап жүретін. Эд оған көбірек ұйықтауды және салауатты өмір салтын ұстануды айтып көрді, бірақ ол бұған құлақ аспады.

Элизабет қаншалықты қырсық болса да, Эд оның сөзін тыңдайтын бір адам бар екенін білетін: Санни есімді жұмбақ адам. Элизабет оның есімін жиі атағаны сондай, Эд ол туралы негізгі ақпаратты біліп алды: ол үндіс, Элизабеттен үлкен және олар жұп болатын. Аңыз бойынша, Санни 1990-жылдардың соңында өзі құрылтайшысы болған интернет-компанияны сату арқылы байыған.

Санни Theranos-та көзге түспейтін, бірақ ол Элизабеттің өмірінде үлкен рөл атқаратын сияқты көрінетін. 2006 жылдың соңында Пало-Альтодағы мейрамханада өткен компанияның Рождестволық кешінде Элизабет мас болып қалып, үйіне өзі жете алмайтын болған соң, Санниге қоңырау шалып, өзін алып кетуін өтінді. Сол кезде Эд олардың бірнеше блок жердегі кондоминиумда бірге тұратынын білді.

Элизабетке ақыл айтатын жалғыз егде адам Санни емес еді. Ол әр жексенбіде Пало-Альтоның солтүстігіндегі аса байлар тұратын Атертон анклавындағы үйінде Дон Лукаспен таңғы ас ішетін. Лукас арқылы танысқан Ларри Эллисон да оған әсер етті. Лукас пен Эллисон екеуі де Theranos-тың екінші инвестициялық кезеңіне, яғни Силикон алқабының тілімен айтқанда «Series B» (стартапты дамытудың екінші кезеңіндегі инвестиция тарту раунды) раундына қаржы салған. Эллисон кейде өзінің қызыл Porsche-імен инвестициясының жай-күйін тексеруге соғып тұратын. Элизабеттің сөзін «Ларри былай дейді» деп бастағанын есту жиі кездесетін жағдай еді.

Эллисон 25 миллиард долларлық дәулетімен әлемдегі ең бай адамдардың бірі болғанымен, ол мінсіз үлгі бола алмайтын. Oracle-дің алғашқы жылдарында ол өзінің деректер қоры бағдарламалық жасақтамасының мүмкіндіктерін асыра сілтеп мақтап, қателіктері (багтары) толып жүрген нұсқаларын нарыққа шығарғанымен танымал еді. Мұндай нәрсені медициналық құрылғымен жасауға болмайтын.

Элизабеттің Theranos-ты басқару тәсілінің қаншалықты өздігінен, ал қаншалықты Эллисон, Лукас немесе Саннидің ықпалымен болғанын білу қиын еді. Бірақ бір нәрсе анық болатын: Эд өзінің инженерлік тобын тәулік бойы жұмыс істетуден бас тартқанда, ол мұны ұнатпады. Сол сәттен бастап олардың қарым-қатынасы суып кетті.

Көп ұзамай Эд Элизабеттің жаңа инженерлерді жұмысқа алып жатқанын, бірақ оларды өзіне бағындырмағанын байқады. Олар бөлек топ құрды. Бәсекелес топ. Ол Элизабеттің өзінің инженерлік тобы мен жаңа топты корпоративтік «өмір үшін күрес» нұсқасында бір-біріне айдап салып жатқанын түсінді.

Эдтің бұған бас қатыруға уақыты болмады, өйткені оның басқа да шаруалары жетіп артылатын: Элизабет Pfizer компаниясын Теннессидегі пилоттық жобада Theranos жүйесін сынап көруге көндірген еді. Келісім бойынша, Theranos 1. 0 құрылғылары адамдардың үйлеріне қойылып, пациенттер күн сайын қандарын тексеріп тұруы тиіс болатын. Нәтижелер сымсыз байланыс арқылы Калифорниядағы Theranos кеңсесіне жіберіліп, сонда талданғаннан кейін Pfizer-ге жолданатын. Зерттеу басталғанға дейін олар барлық ақауларды түзетуі керек еді. Ол кейбір пациенттер мен дәрігерлерді жүйені пайдалануға үйрету үшін Теннессиге сапарды жоспарлап қойған болатын.

2007 жылдың тамыз айының басында Эд Элизабетпен бірге Нэшвиллге барды. Санни оларды кеңседен Porsche-імен алып кетіп, әуежайға дейін апарды. Эд оны алғаш рет сол жерде көрді. Олардың жас айырмашылығы бірден көзге ұрып тұрды. Санни қырықтан асқан, Элизабеттен жиырма жасқа жуық үлкен көрінетін. Сондай-ақ олардың қарым-қатынасында суық, іскерлік динамика байқалды. Әуежайда қоштасқанда Санни «Сау бол» немесе «Жолың болсын» деген жоқ. Оның орнына: «Ал енді, ақша тап! » — деп ақырды.

Теннессиге келгенде, олар әкелген картридждер мен оқырмандар дұрыс жұмыс істемей тұрды, сондықтан Эд түні бойы қонақүй бөлмесіндегі төсегінің үстінде оларды бөлшектеп, қайта жинаумен болды. Таңертеңге қарай ол құрылғыларды екі пациенттен және жергілікті онкологиялық клиниканың алты дәрігері мен медбикесінен қан үлгілерін алатындай дәрежеде жөндеп үлгерді.

Пациенттер өте нашар көрінетін. Эд олардың қатерлі ісіктен өліп бара жатқанын білді. Олар ісіктердің өсуін баяулататын дәрілер ішіп жүрген еді, бұл оларға небәрі бірнеше ай ғана өмір сыйлауы мүмкін еді.

Калифорнияға оралған соң, Элизабет сапар сәтті өтті деп мәлімдеп, қызметкерлерге көңілді электронды хаттарының бірін жіберді.

«Бұл шынымен де керемет болды», — деп жазды ол. «Пациенттер жүйені бірден меңгеріп кетті. Олармен кездескен сәтте-ақ сіз олардың қорқынышын, үмітін және ауырсынуын сезінесіз».

Theranos қызметкерлері, деп қосты ол, «жеңіс құрметіне айналым жасауы» керек.

Эд мұндай көтеріңкі көңіл-күйде болған жоқ. Theranos 1. 0 құрылғысын пациенттерді зерттеуде қолдану ерте сияқты көрінді, әсіресе зерттеуге айықпас қатерлі ісікке шалдыққан науқастар тартылғанын білгеннен кейін.

Шер тарқату үшін Эд жұма күні кешке Пало-Альтодағы Old Pro деп аталатын шулы спорт-барына Шаунакпен бірге сыра ішуге баратын. Жиі оларға химия тобының жетекшісі Гэри Френзель қосылатын.

Гэри Техастан шыққан нағыз жігіт еді. Ол өзінің родео шабандозы болған кездері туралы хикаяларды айтқанды ұнататын. Тым көп сүйегін сындырып алғаннан кейін ол атқа мінуді қойып, химик мансабын қуған болатын. Гэри өсек айтқанды және әзілдескенді жақсы көретін, ал Шаунак оның әзілдеріне Эд бұрын-соңды естіген ең күлкілі, ащы дауыспен қарқылдап күлетін. Осы кездесулер кезінде үшеуі достасып кетті.

Күндердің күнінде Гэри Old Pro-ға келуді қойды. Эд пен Шаунак алғашында мұның себебін түсінбеді, бірақ көп ұзамай жауабын алды.

2007 жылдың тамыз айының соңында Theranos қызметкерлеріне жоғары қабатқа жиналысқа жиналу туралы хат келді. Компания жетпістен астам адамға дейін өскен болатын. Бәрі істеп жатқан жұмыстарын тастап, екінші қабаттағы Элизабеттің кеңсесінің алдына жиналды.

Көңіл-күй салмақты еді. Элизабеттің қабағы түйіліп алған. Ол ашулы көрінді. Оның қасында Майкл Эскивель тұрды — ол бірнеше ай бұрын Силикон алқабының ең беделді заң фирмасы Wilson Sonsini Goodrich & Rosati-ден бас заң кеңесшісі болып келген, сәнді киінген, жылдам сөйлейтін заңгер болатын.

Негізінен Эскивель сөйледі. Ол Theranos компаниясының үш бұрынғы қызметкерін зияткерлік меншікті ұрлағаны үшін сотқа беріп жатқанын айтты. Олардың есімдері: Майкл О’Коннелл, Крис Тодд және Джон Ховард. Ховард барлық зерттеулер мен әзірлемелерді қадағалаған және Эдті жұмысқа алар алдында одан сұхбат алған болатын. Тодд Эдтің алдындағы қызметкер еді және 1. 0 прототипінің дизайнын басқарған. Ал О’Коннелл өткен жазда кеткенге дейін 1. 0 картриджімен жұмыс істеген қызметкер болатын.

Бұдан былай ешкім олармен байланысқа шықпауы керек және барлық электрондық хаттар мен құжаттар сақталуы тиіс, деп бұйырды Эскивель. Ол Wilson Sonsini көмегімен дәлелдемелер жинау үшін мұқият тергеу жүргізетінін айтты. Содан кейін ол бөлмедегілерді селк еткізген жаңалықты қосты.

«Біз бұл іске көмектесу үшін ФБР-ді (Федералдық тергеу бюросы) шақырдық».

Эд пен Шаунак Гэри Френзель бұл оқиғадан қатты қорыққан болар деп ойлады. Ол Эдтің алдындағы қызметкер Крис Тоддпен жақын дос еді. Гэри Theranos-қа келгенге дейін алдыңғы екі компанияда Тоддпен бірге бес жыл жұмыс істеген болатын. Тодд 2006 жылдың шілдесінде Theranos-тан кеткеннен кейін де ол Гэримен жиі байланыста болып, телефонмен сөйлесіп, хат алмасып тұрған. Элизабет пен Эскивель мұны біліп қойып, Гэриге қатаң ескерту жасаған болуы керек. Оның зәресі ұшқандай көрінді.

Шаунак та Тоддпен жақсы қарым-қатынаста болғандықтан, не болғанын ақырындап анықтай алды.

Стэнфордтан нанотехнология бойынша докторантураны бітірген О’Коннелл Theranos жүйесіне кедергі келтіріп жүрген микрофлюидикалық (сұйықтықтың өте аз мөлшерімен жұмыс істеу технологиясы) мәселелерді шештім деп ойлап, Тоддты өзімен бірге компания құруға көндірген. Олар оны Avidnostics деп атаған. О’Коннелл сонымен қатар Ховардпен де сөйлескен, ол біраз көмек пен кеңес бергенімен, олардың кәсіпорнына қосылудан бас тартқан. Avidnostics Theranos-қа өте ұқсас еді, тек олар өз құрылғыларын ветеринарларға сатуды жоспарлаған, өйткені жануарларға қан анализін жасайтын құрылғы үшін нормативтік рұқсаттарды алу адамдарға қарағанда оңайырақ болады деген теорияға сүйенген.

Олар бірнеше венчурлық инвесторларға (тәуекелі жоғары жаңа жобаларға қаржы салушылар) ұсыныс жасап көрді, бірақ сәтсіз болды. Сол кезде О’Коннеллдің шыдамы таусылып, Элизабетке өз технологияларына лицензия алғысы келе ме деп сұрап хат жазған.

Үлкен қателік.

Элизабет әрқашан компанияның меншікті ақпаратының сыртқа шығып кетуінен қорқатын, бұл кейде шектен шыққандай көрінетін. Ол тек қызметкерлерден ғана емес, Theranos кеңсесіне кіретін немесе онымен жұмыс істейтін кез келген адамнан құпиялылық туралы келісімге қол қоюды талап ететін. Тіпті компания ішінде де ол ақпарат ағынын қатаң бақылауда ұстады.

О’Коннеллдің әрекеті оның ең жаман күдіктерін растады. Бірнеше күн ішінде ол сот ісіне негіз дайындады. Theranos 2007 жылдың 27 тамызында Калифорния жоғарғы сотына 14 беттік арыз түсірді. Ол соттан үш бұрынғы қызметкерге уақытша шектеу қоюды, «олардың талапкердің коммерциялық құпияларын пайдаланбауын немесе жария етпеуін қамтамасыз ету үшін» арнайы бақылаушы тағайындауды және Theranos-қа ақшалай зиянның бес түрін өндіріп беруді талап етті.

Келесі апталар мен айларда кеңседегі жағдай ауырлай түсті. Қызметкерлердің поштасына құжаттарды сақтау туралы хаттар жиі келіп тұрды және Theranos оқшаулану режиміне өтті. IT бөлімінің басшысы Мэтт Биссель есімді компьютер техникі қауіпсіздік мүмкіндіктерін орнатқаны сондай, бәрі өздерін аңдуда жүргендей сезінді. Биссель білмейінше кеңсе компьютеріне USB флешкасын сала алмайтын едіңіз. Бір қызметкер дәл осылай істеп жатқан жерінде ұсталып, жұмыстан шығарылды.

Осы драманың ортасында инженерлік топтар арасындағы бәсекелестік күшейе түсті. Эдтің тобымен бәсекелесетін жаңа топты Тони Ньюджент басқарды. Тони Logitech компаниясында он бір жыл жұмыс істеген, содан кейін Theranos жасауға тырысып жатқан құрылғының қарапайым нұсқасын шығаратын Cholestech компаниясында қызмет еткен, қатал да байсалды ирландиялық еді. Олардың Cholestech LDX деп аталатын портативті өнімі саусақтан алынған аз мөлшердегі қанмен холестериннің үш түріне және глюкозаға талдау жасай алатын.

Тониді Theranos-қа басында Cholestech негізін қалаушы Гэри Хьюитт кеңесші ретінде шақырған болатын. Хьюитт Theranos-тың зерттеулер мен әзірлемелер жөніндегі вице-президенті болып небәрі бес ай жұмыс істеп, жұмыстан шығарылғаннан кейін, Тони оның орнын басуға мәжбүр болды.

Хьюитт Theranos-қа келгенде, қан диагностикасында микрофлюидика жұмыс істемейді, өйткені көлемдер нақты өлшемдер жасау үшін тым аз деген сенімде болды. Бірақ оның балама нұсқа ойлап табуға уақыты болмады. Енді бұл жұмыс Тониге жүктелді.

Тони Theranos-тың құндылық ұсынысының бір бөлігі зертханада қан тапсырған кезде химиктер орындайтын барлық қадамдарды автоматтандыру болуы керек деп шешті. Автоматтандыру үшін Тониге робот қажет болды. Бірақ ол нөлден бастап робот жасап уақыт жоғалтқысы келмеді, сондықтан Нью-Джерсидегі Fisnar атты компаниядан үш мың долларлық желім тарататын роботқа тапсырыс берді. Ол жаңа Theranos жүйесінің жүрегіне айналды.

Fisnar роботы өте қарапайым техника болатын. Ол үш бағытта (оңға-солға, алға-артқа және жоғары-төмен) қозғалатын тіреуішке бекітілген механикалық қол еді. Тони роботқа пипетканы (сұйықтықтың аз мөлшерін тасымалдауға немесе өлшеуге арналған жіңішке мөлдір түтікше) бекітіп, оны зертханада химик жасайтын қозғалыстарды қайталайтындай етіп бағдарламалады.

Жақында жұмысқа алынған тағы бір инженер Дэйв Нельсонның көмегімен ол ақырында желім роботының кішірейтілген нұсқасын жасап шығарды. Ол үстел компьютерінің корпусынан сәл кеңірек және сәл қысқарақ алюминий қораптың ішіне сыйып кетті. Тони мен Дэйв 1. 0 құрылғысынан электроника мен бағдарламалық жасақтама сияқты кейбір компоненттерді алып, оларды өз қораптарына қосты, бұл жаңа «оқырманға» (reader) айналды.

Қандағы молекула концентрациясын (талдау өлшеуге тырысатын нәрсе) жарықтың қарқындылығына пропорционал болатын электр тогының күші арқылы анықтауға болады.

Бұл қан талдау әдісі химилюминесцентті иммундық талдау (антиденелерді қолдану арқылы заттарды анықтау әдісі) деп аталды. (Зертханалық тілде «assay» сөзі қан талдауының синонимі болып табылады). Бұл әдіс жаңа емес еді: оны 1980-жылдардың басында Кардифф университетінің профессоры ойлап тапқан болатын. Бірақ Тони оны Theranos 1. 0-ден үлкенірек болса да, Элизабеттің оны пациенттердің үйіне қою туралы арманын жүзеге асыруға болатындай кішігірім машинаның ішінде автоматтандырды. Оған небәрі 50 микролитр қан қажет болды. Бұл Элизабеттің басында талап еткен 10 микролитрінен көп болса да, бәрібір бір тамшы ғана болатын.

2007 жылдың қыркүйегіне қарай, құрылыс басталғаннан кейін төрт ай өткен соң, Тониде жұмыс істейтін прототип болды. Ол кеңсесінің басқа бөлігінде Эд Ку әлі де әуреленіп жатқан тұрақсыз жүйеге қарағанда әлдеқайда сенімді жұмыс істеді.

Тони Элизабеттен оны қалай атағысы келетінін сұрады.

«Біз бәрін байқап көрдік және олар сәтсіз болды, сондықтан оны Эдисон (Edison) деп атайық», — деді ол.

Кейбір қызметкерлер келеке етіп «желім-робот» (gluebot) деп атап кеткен нәрсе кенеттен алға басудың жаңа жолына айналды. Енді оның Американың ең ұлы өнертапқышы деп саналатын адамның есімімен аталған әлдеқайда құрметті есімі бар еді.

Микрофлюидикалық жүйеден бас тартып, Эдисонға көшу шешімі күлкілі болды, өйткені Theranos дәл сол алдыңғы жүйенің зияткерлік меншігін қорғау үшін сотқа арыз түсірген болатын. Бұл Эд Ку үшін де жаман жаңалық еді.

Алғыс айту күніне бірнеше апта қалғанда бір күні таңертең Эд пен оның инженерлері бірінен соң бірі мәжіліс залына шақырылды. Эдтің кезегі келгенде, Тони, Тара Ленчиони есімді кадрлар бөлімінің менеджері және заңгер Майкл Эскивель оған жұмыстан босатылғанын хабарлады. Компания жаңа бағытқа бет алғанын және оның ол бағытқа Эдтің жұмысының қатысы жоқ екенін айтты. Егер Эд өтемақы алғысы келсе, құпиялылықты сақтау және жамандамау туралы жаңа келісімге қол қоюы керек болатын. Ленчиони мен Эскивель оны жұмыс орнына дейін апарып, бірнеше жеке затын алуға рұқсат берді, содан кейін ғимараттан шығарып салды.

Шамамен бір сағаттан кейін Тони терезеден қарап, Эдтің әлі де сыртта тұрғанын, жеңіл жейдесін қолына іліп алып, абдырап қалған кейіпте екенін байқады. Оның сол күні кеңсеге көліксіз келгені және жолда қалғаны белгілі болды. Бұл Uber пайда болғанға дейінгі уақыт еді, сондықтан Тони Шаунақты тауып алып, олардың дос екенін біле тұра, Эдті үйіне дейін апарып тастауын өтінді.

Екі аптадан кейін Шаунак та Эдтің артынан кетті, бірақ ол жақсы жағдайда қоштасты. Эдисон негізінен түрлендірілген желім роботы болатын және бұл Элизабет басында оған айтқан асқақ арманнан үлкен шегініс еді. Сондай-ақ оны қызметкерлердің үнемі ауысуы мен сот ісіне байланысты байбалам мазасыздандырды. Үш жарым жылдан кейін ол кетудің уақыты келгенін сезді. Шаунак Элизабетке оқуға қайта бару туралы ойланып жүргенін айтты және олар қоштасуға келісті. Элизабет оны шығарып салу үшін кеңсе кешін ұйымдастырды.

Theranos өнімі бұдан былай ол басында елестеткен жаңашыл, футуристік технология болмауы мүмкін еді, бірақ Элизабет өз компаниясына бұрынғысынша адал болып қалды. Шын мәнінде, ол Эдисонға соншалықты қатты қызыққаны сондай, оны кеңседен алып шығып, мақтан үшін көрсете бастады. Тони Дэйвке: «Оған айтпай тұрып екеуін жасап алуымыз керек еді», — деп әзілдеді.

Әзілді былай қойғанда, Тони оның мұндай асығыстығынан біраз ыңғайсызданды. Ол ешкімді ток соқпауын қамтамасыз ету үшін қауіпсіздіктің негізгі тексерісін жүргізді, бірақ бәрі осымен шектелді. Ол тіпті оған қандай белгі (label) жабыстыру керектігін де білмеді. Заңгерлерден сұрағанда олар көп көмектесе алмады, сондықтан ол Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) ережелерін өзі іздеп тауып, «тек зерттеу мақсатында пайдалану үшін» деген жапсырма ең қолайлысы деп шешті.

Бұл әлі дайын өнім емес еді және ешкімде ол туралы жалған түсінік болмауы керек, деп ойлады Тони.

ҮШІНШІ ТАРАУ

Apple-ге деген қызғаныш

Силикон алқабының қақ ортасында бизнес құрып жатқан жас кәсіпкер үшін Стив Джобстың тасасында қалмау қиын еді. 2007 жылға қарай Apple негізін қалаушы iMac, iPod және iTunes музыкалық дүкені арқылы компьютер өндірушісін күлден қайта тірілтіп, технология әлемінде және жалпы Америка қоғамында өз аңызын қалыптастырған болатын. Сол жылдың қаңтарында ол Сан-Францискодағы Macworld конференциясында өзінің соңғы және ең үлкен данышпандық туындысы — iPhone-ды таң қалған қауымға таныстырды.

Элизабетпен уақыт өткізген кез келген адам оның Джобс пен Apple-ге табынатынын анық көретін. Ол Theranos-тың қан талдау жүйесін «денсаулық сақтау саласындағы iPod» деп атағанды ұнататын және Apple-дің танымал өнімдері сияқты, ол да бір күні елдегі әрбір шаңырақта болады деп болжаған.

2007 жылдың жазында ол Apple-ге деген сүйіспеншілігін бір қадам алға жылжытып, оның бірнеше қызметкерін Theranos-қа жұмысқа тартты. Олардың бірі iPhone-мен жұмыс істеген өнім дизайнері Ана Арриола еді.

Ананың Элизабетпен алғашқы кездесуі Пало-Альтодағы Coupa Café-де өтті, бұл дәмхана Элизабеттің кеңседен тыс ең сүйікті орнына айналған еді. Өзінің тәжірибесі мен Азияға сапарлары туралы айтқаннан кейін, Элизабет Анаға Theranos-тың қан талдаулары арқылы әрбір адамның ауру картасын жасауды армандайтынын айтты. Осылайша компания қан деректерін өңдейтін және ісіктердің дамуын болжайтын математикалық модельдердің көмегімен қатерлі ісік сияқты аурулардың даму жолын кері бағытта зерттей алатын еді.

Медицина саласында жаңадан келген Ана үшін бұл өте әсерлі және әлемді өзгертетіндей көрінді, ал Элизабет данышпан сияқты көрінді. Бірақ Ана Theranos-қа қосылса, Apple-дің он бес мың акциясын тастап кететіндіктен, ол өзінің жұбайы Корриннің пікірін білгісі келді. Ол Пало-Альтода Элизабетпен тағы бір рет кездесуді ұйымдастырды, бұл жолы Коррин де қатысты. Элизабет Корринге де үлкен әсер қалдырған соң, Ананың барлық күмәні сейілді.

Ана Theranos-қа бас дизайн сәулетшісі болып келді. Бұл негізінен оның Эдисонның жалпы түрі мен стиліне жауапты екенін білдіретін. Элизабет iPhone-ға ұқсас бағдарламалық сенсорлық экранды және машина үшін сәнді сыртқы корпусты қалады. Ол корпустың түпнұсқа iMac сияқты диагональды қиықпен бөлінген екі түсті болуы керектігін бұйырды. Бірақ сол алғашқы iMac-тен айырмашылығы, ол мөлдір болмауы тиіс еді. Ол роботтың қолын және Эдисонның басқа да ішкі бөлшектерін жасырып тұруы керек болатын.

Ол корпустың дизайнын Ив Бехарға тапсырды. Бехар — Швейцарияда туған өндірістік дизайнер (өнімдердің сыртқы түрі мен функционалдығын жобалайтын маман), оның Кремний алқабындағы беделі Apple компаниясындағы Джони Айвтан кейін ғана екінші орында болатын. Бехар талғампаз қара-ақ түсті дизайн ойлап тапты, бірақ оны құрастыру қиынға соқты. Тони Ньюджент пен Дейв Нельсон оны дұрыс шығару үшін металл табақтарды қалыпқа келтіруге сансыз сағаттарын жұмсады.

Корпус роботтандырылған қолдың шығаратын қатты дыбыстарын жасыра алмады, бірақ Ана Элизабет құрылғыны демонстрацияларға алып шыққанда, ол кем дегенде жинақы көрінетініне көңілі толды.

Ана Элизабеттің өзіне де жаңа стиль керек деп есептеді. Оның киіну стилі сәннен мүлдем алшақ еді. Ол кең сұр шалбар костюмдер мен Рождестволық жемпірлер киіп, сұрықсыз есепшіге ұқсайтын. Оның айналасындағы Чаннинг Робертсон мен Дон Лукас сияқты адамдар оны Стив Джобспен салыстыра бастады. Ана оған: «Егер солай болса, соған сай киінуің керек», — деді. Элизабет бұл кеңесті жанына жақын қабылдады. Содан бері ол жұмысқа көбіне қара водолазка мен қара шалбар киіп келетін болды.

Көп ұзамай Theranos-қа Джастин Максвелл мен Майк Бауэрли қосылды. Олар Edison бағдарламалық жасақтамасының дизайнымен және пациенттер қолданатын жүйенің басқа бөліктерімен, мысалы, картридждердің қаптамасымен жұмыс істеуге жалдаған тағы екі маман еді. Ана мен Джастин Apple-де бірге жұмыс істеген, ал Майкты оның құрбысы арқылы танитын, ол да олардың Apple-дегі әріптесі болған еді. Көп ұзамай Apple-ден келген бұл мамандар Элизабет пен Theranos-тың өзіндік оғаштықтарын байқай бастады. Ана дизайн мәселелері бойынша есеп беру үшін күн сайын таңғы жеті жарымда Элизабетпен кездесуге ерте келетін. Көлігін тұраққа қойғанда, Ана оның қара Infiniti SUV көлігінде қатты хип-хоп музыкасын тыңдап, шашындағы ақшыл жолақтар секіріп, әуенге елтіп отырғанын көретін.

Бірде Джастин жоба бойынша мәлімет беру үшін оның кеңсесіне кіргенде, Элизабет оған бірдеңе көрсеткісі келіп, қуана ишарат жасады. Ол үстелінде жатқан ұзындығы тоғыз дюймдік металл қағазбастырғышқа (қағаз ұстағыш) нұсқады. Онда: «Егер жеңіліске ұшырамайтыныңызды білсеңіз, не істеуге тәуекел етер едіңіз? » — деген сөздер қашап жазылған. Ол бұл жазуды өзіне қаратып қойған еді және бұл сөздер оған шабыт беретіні анық көрінетін.

Идеалист бастықтың болуы жаман емес еді, бірақ Theranos-та жұмыс істеудің басқа жағымсыз тұстары да болды. Соның бірі — IT бөлімінің басшысы Мэтт Биссель және оның көмекшісі Натан Лорцпен күнделікті күрес. Биссель мен Лорц компанияның компьютерлік желісін ақпарат силостарға (бөлімдер арасындағы ақпараттық оқшаулау) бөлінетіндей етіп орнатқан, бұл қызметкерлер мен бөлімдер арасындағы байланысты қиындатты. Тіпті әріптесіңмен жедел хабарлама алмаса алмайтынсың. Чат порттары бұғатталған еді. Мұның бәрі меншікті ақпарат пен коммерциялық құпияны қорғау үшін жасалған делінгенімен, соңында жұмыс өнімділігінің төмендеуіне әкелді.

Жағдайдың қиындағаны сонша, Джастин бір күні түнде ұйықтамай, Анаға бұл туралы ұзақ электронды хат жазды.

«Біз бизнес мақсатымызды ұмыттық. Бұл компания „бір топ адамды бөлмеге қамап, олардың заңсыз әрекет жасауына жол бермеуді“ мақсат етті ме, әлде „ең жақсы адамдармен мүмкіндігінше тез арада таңғажайып нәрсе жасауды“ мақсат етті ме? » — деп ашуланды ол.

Джастин мен Майкта Биссель мен Лорц оларды аңдып, тапқан мәліметтерін Элизабетке жеткізіп отырады деген анық сезім болды. IT тобы әрқашан олардың компьютерлерінде қандай бағдарламалар жұмыс істеп тұрғанын білгісі келетін, кейде бүлікшіл өсек-аяңды білу үшін күмәнді түрде тым достық ниет танытатын. Аңду тек IT мамандарымен шектелмеді. Элизабеттің әкімшілік көмекшілері қызметкерлерді Facebook-те дос ретінде қосып алып, олардың не жариялап жатқанын оған айтып отыратын.

Көмекшілердің бірі қызметкерлердің қашан келіп, қашан кеткенін қадағалап отыратын, осылайша Элизабет кімнің қанша сағат жұмыс істегенін нақты білетін. Адамдарды ұзақ жұмыс істету үшін ол күн сайын кешкі асты алдыртатын. Тамақ көбіне сегіз немесе сегіз жарымға дейін келмейтін, бұл дегеніміз кеңседен ең ерте дегенде түнгі онда шығасың деген сөз.

Theranos директорлар кеңесі тоқсанына бір рет жиналғанда, бұл оғаш атмосфера тіпті күшейе түсетін. Қызметкерлерге кеңес мүшелері кеңсе аралап жүргенде өте бос емес болып көрінуге және олармен көз түйістірмеуге бұйрық берілді. Элизабет оларды үлкен шыны конференц-залға алып кіріп, перделерді түсіріп тастайтын. Бұл Орталық барлау басқармасы (ЦРУ) агенттерінің жасырын оперативті қызметкермен құпия кездесу өткізіп жатқанына ұқсайтын.

БІР КЕШТЕ Ана Джастин мен инженерлердің бірі Аарон Мурды Сан-Францискоға дейін көлігімен апарып тастады. Аарон MIT-дегі микрофлюидика (сұйықтықтардың өте кішкентай көлемдерін микродеңгейде басқару ғылымы) бойынша Ph. D. бағдарламасын тастап, 2006 жылдың қыркүйегінде салалық басылымдағы шағын хабарландыруды көргеннен кейін Theranos-қа жұмысқа келген болатын. Ана мен Джастин келгенге дейін ол компанияда бір жылға жуық жұмыс істеп үлгерген еді. Аарон Стэнфордта оқып, MIT-де магистратурада оқитындай ақылды болса да, өзіне тым байсалды қарамайтын. Ол Орегон штатының Портленд қаласынан болатын және Портлендтік хипстерлерге тән стильде киінетін: үрпиген шаш, үш күндік сақал және сырғалар. Сонымен қатар ол өте тапқыр еді, бұл оны Theranos-та Apple-ден келгендер тіл табыса алатын жалғыз адам етті.

Ана, Джастин және Ааронның бәрі Сан-Францискода тұратын және жұмысқа көлікпен немесе пойызбен қатынайтын. Сол күні кешке үйге қайтып бара жатқанда, Ананың Prius көлігінде кептелісте тұрып, Аарон жаңа әріптестеріне өз наразылықтарын айтты. Аарон оларға егер әлі байқамаған болса, Theranos-та адамдарды үнемі жұмыстан шығарып жатқанын айтты. Ана мен Джастин мұны әлдеқашан байқаған еді. Эд Кудың жұмыстан босатылуы жаңа ғана болған болатын. Эдтен бөлек, тағы жиырма адам жұмысынан айырылды. Бұл соншалықты тез болды, тіпті Эд артында бірқатар жұмыс құралдарын, соның ішінде Джастин қоқыс жәшігінен тауып алған X-Acto дәлдік пышақтарының жинағын қалдырып кеткен еді.

Аарон Теннессидегі қатерлі ісікке шалдыққан пациенттермен жүргізіліп жатқан зерттеуге де алаңдайтынын айтты. Олар микрофлюидтік жүйені ешқашан дұрыс жұмыс істеу деңгейіне жеткізген емес, әсіресе тірі пациенттерге қолданатындай дайын емес еді, соған қарамастан Элизабет зерттеуді алға итермеледі. Тони жасаған жаңа машинаға көшу жағдайды жақсартты, бірақ Аарон оның өнімділігі туралы әлі де нақты мәлімет жоқ деп есептеді. Инженерия мен химия топтары бір-бірімен байланыспайтын. Әрқайсысы жүйенің өздері жауап беретін бөліктерін ғана сынап жатты, бірақ ешкім жүйені толықтай сынақтан өткізбеді.

Ана мазасыздана тыңдады. Ол егер Theranos қан сынау технологиясын пациенттерге қолданып жатса, оны жетілдіріп қойған деп ойлаған еді. Енді Аарон оған бұл әлі де аяқталмаған жұмыс екенін айтып отыр. Ана Теннессидегі зерттеуге қатерлі ісіктен өліп жатқан адамдар қатысатынын білетін. Оларды ақауы бар медициналық құрылғыны сынау үшін «тәжірибелік қояндар» ретінде пайдалануы мүмкін деген ой оны мазалады.

Ана мен Аарон білмеген және олардың алаңдаушылығын біршама басуы мүмкін жайт мынау еді: Theranos қатерлі ісікпен ауыратын науқастардың қанынан алған тест нәтижелері олардың емін өзгерту үшін қолданылмады. Олар тек зерттеу мақсатында, Pfizer компаниясына Theranos технологиясының тиімділігін бағалауға көмектесу үшін ғана пайдаланылуы керек еді. Бірақ бұл Theranos қызметкерлерінің көбіне түсініксіз болды, өйткені Элизабет зерттеу шарттарын ешқашан түсіндірмеген.

Келесі күні таңертең Ана өзін Theranos-пен таныстырған адамға — Apple-дегі бұрынғы әріптесі Ави Теванянға хабарласты. Ави Theranos-тың директорлар кеңесінің мүшесі болатын. Ол бірнеше ай бұрын Анаға хабарласып, оның Элизабетпен кездесуін ұйымдастырған адам еді. Ана Авимен Лос-Альтостағы Peet’s Coffee-де кездесіп, Аарон Мурдан естігендерін айтты. Ол Theranos Теннессидегі зерттеу арқылы этикалық шектен аттап жатыр деп қорықты. Ави оны мұқият тыңдап, Анаға өзінің де компанияға қатысты күмәні туа бастағанын айтты.

АВИ Стив Джобстың ең ескі әрі жақын достарының бірі еді. Олар 1980-жылдардың ортасында Apple-ден кеткеннен кейін Джобс құрған NeXT бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясында бірге жұмыс істеген. Джобс 1997 жылы Apple-ге оралғанда, ол Авиді өзімен бірге алып келіп, оны бағдарламалық инженерия бөлімінің басшысы етіп тағайындады. Ауыр он жылдан кейін Ави жұмыстан кетуді ұйғарды. Ол өзіне жетерліктей ақша тауып алған еді және әйелі мен екі баласына көбірек уақыт бөлгісі келді. Зейнетке шыққаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Theranos-қа жаңа директорлар іздеп жүрген рекрутер оған ұсыныс тастады.

Ана сияқты, Авидің де Элизабетпен алғашқы кездесуі Coupa Café-де өтті. Ол ісіне берілген, ақылды жас ханым ретінде көрінді, бұл кәсіпкерге қажетті қасиеттер еді. Ави Apple-де үйренген менеджмент бойынша кейбір кеңестерін айтқанда, оның көздері жанып кетті. Оның Джобспен ұзақ уақыт бірге жұмыс істеуі оны қатты қызықтырған сияқты көрінді. Осы кездесуден кейін Ави Theranos директорлар кеңесіне қосылуға келісті және 2006 жылдың соңында компанияның 1,5 миллион долларлық акциясын сатып алды.

Ави қатысқан алғашқы бірнеше кеңес отырыстары салыстырмалы түрде тыныш өтті, бірақ үшінші отырысқа қарай ол белгілі бір заңдылықты байқай бастады. Элизабет Theranos-тың фармацевтикалық компаниялармен жүргізіп жатқан келіссөздеріне сүйеніп, үнемі өсіп отыратын кіріс болжамдарын ұсынатын, бірақ бұл кірістер іс жүзінде орындалмайтын. Ави директор болғаннан кейін көп ұзамай қаржы директоры Генри Мозлидің жұмыстан шығарылуы да жағдайды жақсартқан жоқ. Соңғы отырыста Ави фармацевтикалық мәмілелер туралы нақтырақ сұрақтар қойғанда, оған бұл мәселелер заңдық сараптамада тұрғаны айтылды. Ол келісімшарттарды көруді сұрағанда, Элизабет олардың көшірмелері қазір қолжетімді емес екенін айтты.

Сондай-ақ өнімді шығару мерзімі үнемі шегеріліп отырды және нені жөндеу керектігі туралы түсініктемелер жиі өзгеріп тұрды. Ави қан сынау ғылымын толық түсінемін деп айта алмайтын; оның мамандандырылған саласы бағдарламалық қамтамасыз ету еді. Бірақ егер Theranos жүйесі оған айтылғандай соңғы реттеу кезеңінде болса, қалайша әр тоқсан сайын мүлдем басқа техникалық мәселе кідіріске себеп болады? Бұл оған коммерцияландыру алдында тұрған өнім сияқты көрінбеді.

2007 жылдың қазан айының соңында ол кеңестің сыйақы комитетінің отырысына қатысты. Кеңес төрағасы Дон Лукас комитет мүшелеріне Элизабеттің салықты жоспарлау мақсатында қор құруды жоспарлап отырғанын және комитеттен оған акциялардың арнайы грантын беруді мақұлдауын сұрағанын айтты. Ави Донның Элизабетке қалай қамқорлық жасайтынын байқады. Қарт оған өз немересіндей қарайтын. Ақ шашты, кең жиекті шляпалар кигенді ұнататын Дон жетпістен асқан еді және ол венчурлық инвестициялауға жеке клуб сияқты қарайтын ескі венчурлық инвесторлар буынының өкілі болатын. Ол атақты кәсіпкер Ларри Эллисонға тәлімгер болған. Элизабеттің бойынан ол тағы бір сондай талантты таптым деп ойлады.

Тек Ави Элизабеттің қалағанын жасау корпоративтік басқару тұрғысынан дұрыс емес деп есептеді. Ол қорды өзі басқаратындықтан, жаңа акцияларға қатысты дауыс беру құқығын да өзі иеленетін еді, бұл оның жалпы дауыс беру үлесін арттыратын. Ави негізін қалаушыға көбірек билік беру басқа акционерлердің мүддесіне сай келмейді деп ойлады. Ол қарсы болды.

Екі аптадан кейін оған Дон хабарласып, кездесуді сұрады. Ави қарттың Сэнд-Хилл-роудтағы кеңсесіне барды. Элизабет қатты ренжулі екен, деп хабарлады Дон ол келгенде. Ол Авиді кеңес отырыстарында өзін дөрекі ұстайды деп есептейді және оның бұдан былай кеңесте болғанын қаламайды. Дон оның өз еркімен кеткісі келетінін сұрады. Ави таңданыс білдірді. Ол тек директор ретіндегі міндеттерін орындап жүрген еді; сұрақ қою соның бірі болатын. Дон келісті және Авидің жұмысын өте жақсы атқарып жатқанын айтты. Ави Донға бәрін ой елегінен өткізу үшін бірнеше күн керектігін айтты.

Пало-Альтодағы үйіне оралғанда, ол өткен жылы директорлар кеңесінің мүшесі ретінде өзіне берілген барлық құжаттарды, соның ішінде акцияларды сатып алмас бұрын алған инвестициялық материалдарды қайта қарап шығуды ұйғарды. Оларды оқып отырып, ол бір жылдың ішінде компаниядағы бәрі, соның ішінде Элизабеттің бүкіл атқарушы командасы өзгергенін түсінді. Мұны Дон көруі керек деп ойлады ол.

Осы уақытта Ана Арриоланың мазасы қаша бастады. Ана табиғатынан әсершіл болатын. Ол тез сөйлейтін және үнемі қозғалыста жүретін. Көбіне ол өзінің оң энергиясын жұмысқа тиімді жұмсайтын. Бірақ кейде бұл стресске, мазасыздыққа және драмаға айналатын.

Кофе ішкеннен кейін ол Авимен байланыста болды және бұрынғы әріптесінен Элизабеттің оны кеңестен шығарғысы келетінін білді. Олардың арасындағы келіспеушілікке не себеп болғанын білмесе де, бұл жаман нышан еді.

Ананың Элизабетпен қарым-қатынасы нашарлап бара жатты. Элизабет «жоқ» деген жауапты ұнатпайтын, ал Ана Элизабеттің талаптарын орынсыз деп тапқанда бірнеше рет солай айтқан еді. Сондай-ақ оның құпиялылығы да Ананы шаршатты. Дизайнер инженер немесе химик сияқты маңызды болмауы мүмкін, бірақ өз жұмысын дұрыс атқару үшін оған өнімнің дамуы туралы ақпарат қажет еді. Дегенмен, Элизабет Анаға тек ең қажетті ақпаратты ғана беретін.

Таңертеңгілік кездесулердің бірінде Ана Элизабетке Аарон Мурдан естіген Theranos жүйесіндегі проблемалар туралы айтты. Егер олар әлі де технологияны жетілдіріп жатса, Теннессидегі зерттеуді тоқтата тұрып, алдымен проблемаларды шешуге назар аударған дұрыс емес пе? Машина сенімді жұмыс істегенде оны қайта бастауға болады, — деді ол.

Элизабет бұл идеяны бірден қабылдамады. Pfizer және басқа да ірі дәрі-дәрмек өндірушілер оның қан сынау жүйесін қалайтынын және Theranos ұлы компания болатынын айтты. Егер Анаға бұл ұнамаса, мүмкін ол бұл жердің оған сәйкес келетін-келмейтіні туралы ойлануы керек шығар. «Бұл туралы ойлан да, сосын не істегің келетінін айт», — деді ол.

Ана үстеліне оралып, бірнеше сағат бойы ойға батты. Ол Теннессидегі зерттеуді жалғастыру дұрыс емес деген ойдан арыла алмады. Элизабеттің Авидің кеңестен кеткенін қалауы да алаңдатты. Ана Авиге сенетін және оны дос санайтын. Егер Ави мен Элизабет арасында жанжал болса, ол Авидің жағына шығуға бейім еді.

Түстен кейін Ана шешім қабылдады. Ол қысқаша жұмыстан кету туралы өтініш жазып, екі данасын басып шығарды: бірі Элизабетке, бірі кадрлар бөліміне. Ол кезде Элизабет кеңседе болмағандықтан, хатты оның есігінің астынан сырғытып жіберді. Шығып бара жатып, оны қайдан табуға болатынын хабарлау үшін қысқаша электронды хат жазды.

Элизабет оған отыз минуттан кейін жауап жазып, ұялы телефонына хабарласуын сұрады. Ана бұл өтінішті елемеді. Ол Theranos-пен бітті.

ДОН ЛУКАС ЭЛЕКТРОНДЫ ПОШТАНЫ ҚОЛДАНБАЙТЫН. Ол жылдар бойы көптеген сот процестерін көрген, соның ішінде 1990-жылдардың басында Oracle-ге бағытталған ұжымдық талап арыздар болды, сондықтан бір күні сотта өзіне қарсы қолданылуы мүмкін электронды із қалдыруды қаламады. Егер Ави Донның өзі тапқандарын көргенін қаласа, ол оны жеке көрсетуі керек еді. Ол Донның екі көмекшісіне хабарласып, тағы бір кездесу белгіледі.

Белгіленген күні Ави Донның кеңсесіне Theranos директоры ретінде алған барлық құжаттарының қағаз көшірмелерімен келді. Ол жүздеген бет еді. Бұл құжаттар бір-біріне қайшы келетін бірқатар сәйкессіздіктерді әшкерелейді, деді ол Донға. Кеңестің алдында үлкен мәселе тұр, деді ол. Theranos-ты жөндеуге болатын шығар, бірақ Элизабеттің басқаруымен ол ешқашан жүзеге аспайды. Ол тәжірибелі бақылаушыны (adult supervision) тартуды ұсынды.

«Ал, меніңше, сен жұмыстан кетуің керек», — деп жауап берді Дон. Сәлден соң: «Мына қағаздарды не істемексің? » — деп қосты.

Ави аң-таң болды. Дон тіпті оны тыңдағысы келмейтін сияқты. Қарт тек Ави бұл мәселені бүкіл кеңестің алдына шығара ма, жоқ па дегенге ғана алаңдағандай көрінді. Жағдайды біраз ойланғаннан кейін Ави шегінуді ұйғарды. Ол Apple-ден белгілі бір себеппен кеткен болатын. Оған мұндай қиындықтардың керегі жоқ еді. «Жақсы, мен кетемін және бұл қағаздарды сізге қалдырамын», — деді ол.

Ави кетуге ыңғайланғанда, Дон тағы бір талқылайтын мәселе бар екенін айтты. Theranos-тың алғашқы қызметкері және іс жүзіндегі негізін қалаушылардың бірі Шонак Рой компаниядан кетіп жатыр еді және өзінің негізін қалаушы акцияларының көп бөлігін Элизабетке сатып жатқан болатын. Ол үшін кеңес компанияның акцияларды қайта сатып алу құқығынан бас тартуы керек еді. Ави мұны жақсы идея деп ойламады, бірақ Донға ол кетіп бара жатқандықтан, кеңес оның қатысуынсыз дауыс бере беруіне болатынын айтты.

«Тағы бір нәрсе, Ави», — деді Дон. «Сен акцияларды сатып алу бойынша өз құқығыңнан бас тартуың керек».

Авидің ашуы келе бастады. Одан тым көп нәрсе сұралып жатты. Ол Донға Theranos-тың бас заң кеңесшісі Майкл Эскивельге тиісті құжаттарды жіберуін айтты. Ол оларды қарап шығады, бірақ ешқандай уәде бермеді.

Құжаттар келгенде, Ави оларды мұқият оқып шығып, компанияның өзі Шонактың акцияларын қайта сатып алу құқығынан бас тартқаннан кейін, оның және басқа акционерлердің олардың бір бөлігін сатып алуға толық құқығы бар деген қорытындыға келді. Сондай-ақ ол Элизабеттің өте тиімді мәміле жасасқанын байқады: Шонак өзінің 1,13 миллион акциясын 565 000 долларға беруге дайын еді. Бұл бір акция үшін 50 цент деген сөз, яғни Ави мен басқа инвесторлар бір жыл бұрын Theranos-тың соңғы қаржыландыру кезеңінде төлеген бағадан 82 пайызға арзан. Белгілі бір жеңілдік орынды еді, өйткені Авидің акциялары компания активтері мен кірістеріне жоғары талаптары бар артықшылықты акциялар болатын, ал Шонактың акциялары қарапайым еді, бірақ мұндай үлкен жеңілдік бұрын-соңды болмаған жағдай.

Ави өз құқығын пайдалануды ұйғарды және Эскивельге Шонактың акцияларынан өзіне тиесілі бөлігін сатып алғысы келетінін айтты. Бұл өтініш жақсы қабылданбады. Екі адам арасында Рождество мерекесіне дейін созылған шиеленісті электронды хат алмасу басталды.

Рождество қарсаңында сағат 23:17-де Эскивель Авиге хат жіберіп, оны «арам ниетпен» (өзінің заңды міндеттеріне қайшы әрекет ету) әрекет етті деп айыптады және Theranos оны кеңес мүшесі ретіндегі фидуциарлық міндеттерін (басқа тараптың мүддесін қорғауға негізделген заңды жауапкершілік) бұзғаны және компанияның беделіне нұқсан келтіргені үшін сотқа беруді ברצינות қарастырып жатқанын ескертті.

Ави таң қалды. Ол мұндай ештеңе жасамаған еді, Кремний алқабындағы осыншама жылдарында ол ешқашан сотпен қорқытылып көрмеген болатын. Алқапта оны бәрі мейірімді адам, «қонжық» (teddy bear) ретінде танитын. Оның ешқандай жауы болмаған. Не болып жатыр? Ол кеңестің басқа мүшелерімен байланысуға тырысты, бірақ ешкім оның қоңырауларына жауап бермеді.

Не істерін білмей, Ави заңгер досымен кеңесті. Apple-ден жиған байлығының арқасында оның жеке капиталы Theranos-тан үлкен еді, сондықтан қымбат сот процесі оны қорқытпады. Бірақ ол досына болған жағдайдың бәрін айтып бергенде, досы оған жағдайға басқа қырынан қарауға көмектесетін сұрақ қойды: «Осы компания туралы білетін нәрселеріңді ескерсек, сен шынымен оның көбірек акциясына ие болғың келе ме? »

Ави бұл туралы ойланғанда, жауабы «жоқ» болды. Оның үстіне, бұл жақсылық пен қуаныш маусымы еді. Ол бұл мәселені соңына қалдырып, Theranos-ты ұмытуды ұйғарды. Бірақ кетер алдында ол Донға қоштасу хатын жазып, оны көмекшілеріне жіберді, сонымен бірге компания оны қол қоюға мәжбүрлеген бас тарту құжатының көшірмесін қоса жолдады.

Ол бұл бас тартуға қол қойғызу үшін қолданылған қатыгез тактика оның Донға компанияның басқарылуы туралы айтқан «ең нашар күмәндерін» растағанын жазды. Ол Майкл Эскивельді айыптамайтынын, өйткені заңгердің тек жоғарыдан келген бұйрықты орындап жатқаны анық екенін қосты. Ол хатты былай деп аяқтады:

«Сіз мұнда не болғаны туралы Кеңестің қалған мүшелеріне толық ақпарат бересіз деп үміттенемін. Олар „бағдарламамен“ 100% келіспеген жағдайда, Компания/Элизабет тарапынан кек алу қаупі бар екенін білуге тиіс». ... Ізгі ниетпен, Ави Теванян

| ТӨРТІНШІ ТАРАУ |

Сау бол, Шығыс Пали

2008 жылдың басында Theranos Пало-Альтодағы Хиллвью-авенюдегі жаңа ғимаратқа көшті. Бұл Кремний алқабындағы Оңтүстік Бронкстан Манхэттеннің орталығына көшкенмен бірдей еді.

Алқапта сыртқы көрініс өте маңызды, ал үш жыл бойы Theranos «теміржолдың арғы бетінде» (қолайсыз ауданда) жұмыс істеп келді. Бұл жағдайда «жол» деп Bayshore тас жолы ретінде танымал 101-маршрутты айтамыз. Ол Америкадағы ең ауқатты қалалардың бірі Пало-Альтоны оның кедей көршісі — кезінде елдің «кісі өлтіру астанасы» деген жағымсыз атаққа ие болған Шығыс Пало-Альтодан бөліп тұр.

Компанияның ескі кеңсесі төрт жолақты тас жолдың Шығыс Пало-Альто жағында, шеберхананың жанында және шатыр жабу мердігерінің қарсы бетінде орналасқан болатын. Бұл бай венчурлық капиталистер (тәуекелі жоғары жаңа жобаларға инвестиция салатын инвесторлар) көрінгісі келетін аудан емес еді. Керісінше, жаңа мекенжай Стэнфорд кампусының дәл қасында және Hewlett-Packard-тың сәнді штаб-пәтерінің бұрышында болды. Бұл Theranos-тың «үлкен лигаға» қадам басқанын білдіретін қымбат жылжымайтын мүлік еді.

Дон Лукас бұл көшішке риза болды. Тони Ньюджентпен сөйлесу кезінде ол ескі орынға деген менсінбеушілігін ашық білдірді. «Ақыры Элизабетті Шығыс Палиден шығарғанымыз жақсы болды», — деді ол Тониге.

Алайда, бұл көшісті жүзеге асыруы тиіс адам үшін бұл оңай шаруа болмады. Бұл міндет IT бөлімінің басшысы Мэтт Бисселге жүктелді. Биссел Элизабеттің ең сенімді көмекшілерінің бірі еді. Ол Theranos-қа 2005 жылы 17-ші қызметкер болып қосылып, өз міндеттеріне өте жауапкершілікпен қарайтын. Компанияның IT инфрақұрылымына (ақпараттық технологиялар жүйесінің жиынтығы) жауапты болумен қатар, оның рөліне қауіпсіздік те кірді. Майкл О’Коннеллдің сот ісі бойынша компьютерлік айғақтарға форензикалық талдау (цифрлық қылмыстық сараптама) жасаған да сол болатын.

Көшуді жоспарлау соңғы бірнеше ай ішінде Мэтттің уақытының үлкен бөлігін алды. 2008 жылдың 31 қаңтарында, бейсенбі күні бәрі дайын сияқты көрінді. Жүк тасушылар келесі күні таңертең ерте келіп, барлық заттарды алып кетуі тиіс болатын.

Бірақ сол күні сағат төртте Мэттті Майкл Эскивель мен Гэри Френзельмен бірге мәжіліс залына шақырды. Элизабет Швейцариядан телефон арқылы байланысқа шықты. Ол сол жерде Novartis компаниясы үшін екінші демонстрация өткізіп жатқан еді — бұл Генри Мозлидің кетуіне себеп болған жалған демонстрациядан он төрт ай өткен соң болатын. Ол егер ғимаратты түн ортасына дейін босатпаса, үй иесі ақпан айы үшін жалдау ақысын алатынын жаңа ғана білген еді. Мұндайға жол бермейтінін нық айтты.

Ол Мэттке жүк тасушы компанияға қоңырау шалып, олардың дереу келуін талап етуді бұйырды. Мэтт мұның жүзеге асу мүмкіндігі өте төмен деп ойласа да, тырысып көруге келісті. Ол мәжіліс залынан шығып, қоңырау шалды. Жүк тасушы компанияның диспетчері оған күлді. Оған корпоративті көшістің уақытын соңғы сәтте өзгерту мүмкін емес екені айтылды.

Элизабет алған бетінен қайтпады. Ол Мэттке бұрын пайдаланған басқа жүк тасушы компанияға хабарласуды айтты. Бірінші компаниядан айырмашылығы, бұл компания кәсіподаққа мүше емес еді. Ол бұл компания икемдірек болады деп сенді. Бірақ Мэтт екінші компанияға хабарласып, жағдайды түсіндіргенде, ондағы адам бұл ойдан бас тартуды қатаң ескертті. Кәсіподақтық жүк тасушы компаниялардың бәрін мафия бақылайтынын айтты. Theranos-тың жасағысы келген әрекеті зорлық-зомбылыққа ұласуы мүмкін еді.

Осындай маңызды ескертуді естісе де, Элизабет бұл райынан қайтпады. Мэтт пен Гэри басқа да кедергілерді алға тартып, оны көндіруге тырысты. Гэри қан үлгілерінің қоры туралы мәселені көтерді. Егер олар сол күні бригаданы шақыра алған күннің өзінде, жүк тасушылар бәрін жаңа мекенжайға ертеңге дейін түсірмейтінін айтты. Оған дейін қанды тиісті температурада қалай сақтайды? Элизабет тоңазытқышы бар жүк көліктерін пайдаланып, оларды түні бойы автотұрақта қосулы күйде қалдыруға болатынын айтты.

Бірнеше сағатқа созылған аласапыраннан кейін, Мэтт оған мынаны түсіндіре алды: тіпті олар ғимаратты түн ортасына дейін босатса да, қауіпті қалдықтарды дұрыс тастағандарын дәлелдеу үшін мемлекеттік шенеуніктермен бірге тексеру жүргізулері керек. Theranos биотехнологиялық компания болғандықтан, бұл міндетті еді. Мұндай тексерулерді жоспарлау апталарға созылады және олар өтпейінше жаңа жалға алушы кіре алмайды.

Ақырында, көшіш келесі күні жоспарланғандай өтті, бірақ бұл оқиға Мэтт үшін соңғы тамшы болды. Оның бір жағы Элизабетке тәнті болатын. Ол Мэтт кездестірген ең ақылды адамдардың бірі еді және шабыттандыратын көшбасшы бола білетін. Мэтт жиі: «Ол эскимостарға балмұздақ сата алады», — деп қалжыңдайтын. Бірақ оның екінші жағы Элизабеттің болжап болмайтын мінезінен және компаниядағы тұрақты хаостан шаршаған еді.

Мэтттің жұмысының бір бөлігі ол үшін барған сайын жағымсыз бола бастады. Элизабет қызметкерлерден абсолютті адалдықты талап ететін, егер біреуден күмәнданса, оған лезде теріс айналатын. Theranos-та жұмыс істеген екі жарым жыл ішінде Мэтт оның отызға жуық адамды жұмыстан шығарғанын көрді. Бұған микрофлюидтік платформадан (сұйықтықтың микро мөлшерімен жұмыс істейтін технология) бас тартқан кезде Эд Кумен бірге жұмысын жоғалтқан жиырмашақты адам кірмейді.

Элизабет біреуді жұмыстан шығарған сайын, Мэтт қызметкерді жұмыстан босату процесіне көмектесуі керек еді. Кейде бұл қызметкердің желіге кіру құқығын алып тастап, оны ғимараттан шығарып салудан да көп нәрсені білдіретін. Кейбір жағдайларда ол Мэтттен адам туралы қысым жасау үшін пайдалануға болатын досье (мәліметтер жиынтығы) дайындауды сұрайтын.

Мэтт көмектескеніне өкінетін бір оқиға — бұрынғы қаржы директоры Генри Мозлидің ісі еді. Элизабет Мозлиді жұмыстан шығарғаннан кейін, Мэтт оның жұмыс ноутбугындағы файлдарды серверге көшіріп жатқанда, кездейсоқ әдепсіз сексуалдық мазмұндағы материалдарға тап болды. Элизабет бұл туралы білгенде, оны Мозлидің жұмыстан шығуына себеп ретінде пайдаланып, оған сток-опциондарды (компания акцияларын белгіленген бағамен сатып алу құқығы) беруден бас тартты.

Мэтт Мозли кеткенге дейін оған бағынатын және оның Элизабетке Theranos-қа ақша жинауға үлкен көмек көрсеткенін білетін. Әрине, ол жұмыс ноутбугында порнография қарамауы керек еді, бірақ Мэтт бұл үшін оны бопсалауды дұрыс деп санамады. Оның үстіне, бұл материалдар жұмыстан шығарылғаннан кейін табылды. Сондықтан Мозлидің жұмыстан шығуына осы себеп болды деу шындыққа жанаспайтын.

Джон Ховардқа жасалған қарым-қатынас та оны мазалады. Мэтт Майкл О’Коннеллдің сот ісіне жиналған барлық айғақтарды қарап шыққанда, Ховардтың қандай да бір заңсыздық жасағанын дәлелдейтін ештеңе көрмеді. Ол О’Коннеллмен байланыста болған, бірақ оның компаниясына қосылудан бас тартқан еді. Дегенмен, Элизабет айғақтарды өзінше байланыстырып, оны да сотқа берді. Ал Ховард Элизабет Стэнфордты тастап кеткенде оған алғашқылардың бірі болып көмектескен адам еді — ол компанияның алғашқы күндерінде Элизабетке Саратогадағы үйінің жертөлесін эксперименттер жасау үшін пайдалануға берген. (Кейінірек О’Коннелл өзінің патентін компанияға беруге келіскенде, Theranos үш бұрынғы қызметкеріне қарсы істі тоқтатты).

Мэтт бұрыннан жеке IT-консалтингтік фирмасын ашқысы келетін және осы кезді кетуге қолайлы уақыт деп шешті. Ол бұл шешімін Элизабетке айтқанда, ол оған сенбестікпен қарады. Ол Мэтттің денсаулық сақтау саласында төңкеріс жасап, әлемді өзгертетін компаниядағы жұмысын бұған қалай айырбастайтынын түсіне алмады. Ол оны жалақыны өсіру және лауазымын көтеру арқылы алып қалуға тырысты, бірақ Мэтт бас тартты.

Theranos-тағы соңғы екі аптасында Мэтт басқа қызметкерлердің басынан өткен жағдайға тап болды. Элизабет онымен сөйлесуді қойды, тіпті бетіне де қарамады. Ол Мэтттің IT саласындағы әріптесі Эд Руиске, егер ол Мэтттің файлдары мен электрондық пошталарын ақтарса, оның орнын беруді ұсынды. Бірақ Эд Мэттпен жақсы дос болатын және бұдан бас тартты. Қалай болғанда да, ақтаратын ештеңе жоқ еді. Мэтт таза болатын. Генри Мозлиден айырмашылығы, ол өз акцияларын сақтап қалып, оларды пайдалана алды. Ол Theranos-тан 2008 жылдың ақпанында кетіп, жеке фирмасын ашты. Бірнеше айдан кейін Эд Руис те оған қосылды.

Theranos-тың Пало-Альтодағы жаңа кеңсесі жақсы еді, бірақ Эд Кудың қысқартуларынан кейін елу адамға дейін азайған стартап үшін тым үлкен болды. Негізгі қабат ұзын тікбұрышты кеңістік еді. Элизабет қызметкерлерді бір жаққа жинап, екінші жағын бос қалдыруды талап етті. Бір-екі рет Аарон Мур әріптестерін үй ішінде футбол ойнауға шақырып, сол бос орынды пайдалануға тырысты.

Ана Арриола кенеттен кеткеннен кейін Аарон Джастин Максвелл және Майк Бауэрлимен жақындаса түсті. Ана олардың ешқайсысына жұмыстан кететінін ескертпеген еді. Бір күні ол жай ғана шығып кетті де, қайтып оралмады. Бұл Джастинді қатты мазалады, өйткені оны Apple-ден кетіп, Theranos-қа келуге көндірген Ана болатын. Бірақ ол жақсы ойда болуға тырысты. Ол егер компания Пало-Альтоның ең жақсы кеңсесіне көшсе, демек, бірдеңені дұрыс істеп жатыр деп өзін жұбатты.

Көшістен кейін көп ұзамай, Аарон мен Майк Тони Ньюджент пен Дэйв Нельсон жасаған екі Edison прототипімен бейресми «адам факторларын» (адам мен техниканың өзара әрекеттесуін зерттеу) зерттеуді ұйғарды. Инженерлік тілмен айтқанда, бұл құрылғыларды адамдарға беріп, олардың қалай қолданатынын көру еді. Аарон адамдардың саусақтарын қалай тесетінін және қанды картриджге құю үшін қажетті кейінгі қадамдарды қалай орындайтынын білгісі келді. Ол ішкі сынақтар кезінде өз саусағын соншалықты көп тескендіктен, саусағы ештеңе сезбейтін болған еді.

Тонидің рұқсатымен олар Edison-дарды Ааронның Mazda көлігінің жүк салғышына салып, Сан-Францискоға жол тартты. Олар бұл құрылғыларды қаладағы достарының стартаптарына апаруды жоспарлады. Алдымен олар Сан-Францисконың Мишн ауданындағы Ааронның пәтеріне тоқтап, дайындық жасады. Олар машиналарды Ааронның қонақ бөлмесіндегі ағаш кофе үстеліне қойып, қажетті заттардың бәрі — картридждер, қан алуға арналған скарификаторлар (ланцеттер) және қанды картриджге құю үшін қолданылатын «трансферлік қаламдар» деп аталатын шағын шприцтердің бар-жоғын тексерді.

Аарон істеп жатқан жұмыстарын құжаттау үшін цифрлық камерамен суретке түсірді. Ив Бехардың дизайны әлі дайын болмағандықтан, құрылғылар өте қарапайым көрінетін. Олардың уақытша корпустары бір-біріне бұрандалармен бекітілген сұр алюминий пластиналардан жасалған еді. Алдыңғы пластина картриджді салу үшін мысықтарға арналған есік сияқты жоғарыға ашылатын. Оның үстінде бағдарламалық интерфейс орналасқан болатын. Ішінде роботтық қол қатты шықырлаған дыбыстар шығаратын. Кейде ол картриджге соғылып, пипетканың ұштары сынып қалатын. Жалпы алғанда, бұл сегізінші сынып оқушысының ғылыми жобасына ұқсайтын.

Аарон мен Майк достарының кеңселеріне келгенде, оларды күлкімен және кофемен қарсы алды. Дегенмен, бәрі де бұл кішігірім экспериментке қатысуға келісті. Олар тоқтаған жерлердің бірі — Bebo әлеуметтік желісі болды, оны бірнеше аптадан кейін AOL компаниясы 850 миллион долларға сатып алды.

Күн өткен сайын саусақты бір рет тесу жеткіліксіз екені белгілі болды. Қанды картриджге ауыстыру оңай шаруа емес еді. Адам саусағын спиртпен сүртіп, оны ланцетпен тесіп, пайда болған қанды сорып алу үшін трансферлік қаламды басып, содан кейін оны картриджге құюы керек болатын. Көптеген адамдар мұны бірінші реттен дұрыс істей алмады. Аарон мен Майк адамдардан өздерін бірнеше рет тесуін сұрауға мәжбүр болды. Бәрі ластанып кетті. Барлық жерде қан болды.

Бұл қиындықтар Ааронның күдігін растады: компания бұл процесті жеңіл санап отыр еді. Үйде отырған елу бес жастағы емделуші мұны бірден меңгереді деп ойлау — құр қиял болатын. Егер осы бөлік дұрыс орындалмаса, жүйенің қалған бөлігі қаншалықты жақсы жұмыс істесе де, жақсы нәтиже алу мүмкін емес еді. Кеңсеге оралған соң, Аарон өз қорытындыларын Тони мен Элизабетке айтты, бірақ олар бұған басымдық бермегенін байқады.

Ааронның көңілі қалып, шаршай бастады. Бастапқыда ол Элизабеттің идеясына сеніп, Theranos-тағы жұмысты қызықты деп тапқан еді. Бірақ екі жылдан кейін ол қажып кетті. Басқа мәселелермен қатар, ол өзінің бастығы болған Тонимен тіл табыса алмады. Одан құтылу үшін ол инженерлік бөлімнен сату бөліміне ауысуды сұрады. Тіпті жақында Элизабетпен бірге Швейцарияға барудан үміттеніп, сенбі күні костюм сатып алып жүрді. Ол Ааронды өзімен бірге алмады, бірақ ауысу туралы өтінішін қарастырып жатқандай көрінді.

Сан-Францискодағы сапардан бірнеше күн өткен соң, Аарон үйде сыра ішіп отырып, түсірген суреттерін жүктеп жатқанда, ойына бір қалжың келді. Photoshop бағдарламасын пайдаланып, ол суреттердің бірін — онда кофе үстеліндегі екі Edison прототипі тұрған еді — алып, жалған Craigslist хабарландыруын жасады. Суреттің үстіне «Theranos Edison 1. 0 "оқу құрылғылары" — негізінен жұмыс істейді — $10,000 немесе келісім бойынша» деген тақырып қойып, былай деп жазды:

«Theranos-тың "Edison" диагностикалық құрылғыларының сирек жиынтығы сатылады. "Денсаулық сақтаудың iPod-ы" деп аталатын Edison — адамның немесе жануардың саусағынан алынған қан үлгісінде ақуыз анализін жасауға қабілетті жартылай портативті платформа...

Мен бұл бөлімшелерді жақында септикалық шок қаупі бар деп ойлағанда сатып алдым. Енді С-реактивті ақуызымды тексеріп, оның 4 мкг/мл қауіпсіз диапазонда екенін білгеннен кейін, маған бұл құрылғының қажеті жоқ. Менің жоғалтқаным — сіздің олжаңыз!

Жұбы 10 мың доллар, данасы 6000 доллар немесе келісім бойынша — сондай-ақ ұқсас клиникалық диагностикалық құрылғыға (мысалы, Roche, Becton-Coulter [sic], Abaxis, Biosite және т. б. ) айырбастауды қарастыруға дайынмын. Жиынтықта бір реттік картридждер, Pelican тасымалдау кейстері, айнымалы ток адаптері, Еуропалық қуат адаптерлері және әртүрлі қан жинау аксессуарлары, сүліктер және т. б. бар».

Аарон бұл хабарландыруды басып шығарып, келесі күні жұмысқа алып келді. Джастин мен Майк оны көргенде, қатты күлді. Майк оны көбірек адам көрсін деп ерлер әжетханасының қабырғасына іліп қойды.

Содан кейін нағыз аласапыран басталды. Біреу хабарландыруды жыртып алып, Элизабетке апарды, ал ол оны шын деп ойлап қалды. Ол аға менеджерлер мен заңгерлердің шұғыл жиналысын өткізді. Ол бұны өндірістік тыңшылық ретінде қабылдап, кінәліні табу үшін дереу тергеу бастауды талап етті.

Аарон жағдай ушығып кетпей тұрып, бәрін мойындауды жөн көрді. Ол Тониге барып, бұл жай ғана қалжың екенін түсіндірді. Ол адамдар бұған күледі деп ойлаған еді. Тони оны түсінгендей болды. Ол өзі де Logitech-те жұмыс істегенде бірнеше рет қалжыңдарға қатысқан еді. Бірақ ол Ааронға Элизабеттің қатты ашулы екенін ескертті.

Күннің соңында Элизабет Ааронды кеңсесіне шақырып, оған пышақтай қадалған жанармен қарады. Оған көңілі қалғанын айтты. Ол бұл қалжыңды мүлдем күлкілі деп таппады. Ол бұл өнімді жасау үшін тер төккен адамдарды құрметтемеу деп есептеді. Енді сату бөліміне ауысу туралы ұмытуға болатын еді. Ол оны клиенттердің алдына шығара алмайтынын, өйткені бұл оның компанияны нашар таныстыратынын білдіретінін айтты. Аарон өз орнына Элизабеттің «қара тізіміне» ілінгенін түсініп оралды.

Сату бөліміне ауысу бәрібір де сәтсіз шешім болар еді. Аарон білмесе де, компанияның сол бөлігінде мәселелер туындап жатқан еді. Бұрын Элизабеттің өзі атқарған сату және маркетинг бөлімін басқаруға Тодд Серди есімді жаңа қызметкер келді.

Тодд нағыз сату маманы еді. Theranos-қа дейін ол бірнеше ірі компанияларда, соның ішінде жақында немістің SAP бағдарламалық қамтамасыз ету алыбында жұмыс істеген болатын. Ол сымбатты, жақсы костюмдер киетін және күн сайын сәнді BMW-мен келетін. Түскі үзілісте ол жүк салғышынан көміртекті талшықты велосипедін алып шығып, жақын маңдағы төбелерде серуендейтін. Аарон да велосипед тепкенді ұнататын және Элизабетпен болған оқиғаға дейін Тоддпен бірнеше рет бірге жүрген еді.

Тоддтың сату бойынша екі бағынышты қызметкері Шығыс жағалауда, барлық ірі фармацевтикалық компаниялардың штаб-пәтерлері орналасқан жерде болды. Олардың бірі — Нью-Джерсидегі үйінен жұмыс істейтін және Theranos-та екі жылға жуық еңбек еткен Сьюзан ДиДжиаймо еді. Сьюзан Элизабетпен бірге дәрі-дәрмек өндірушілерге арналған көптеген кездесулерге қатысып, оның «айды аспаннан шығаруға» уәде бергенін ыңғайсыздана тыңдайтын. Дәрі-дәрмек өндірушілердің басшылары Theranos жүйесін олардың қажеттіліктеріне қарай бейімдеуге бола ма деп сұрағанда, Элизабет әрқашан «Әрине» деп жауап беретін.

Жұмысқа кіріскеннен кейін көп ұзамай, Тодд Сьюзаннан Элизабеттің фармацевтикалық компаниялармен жасалған мәмілелерден күтетін кірістері туралы сұрақтар қоя бастады. Ол кірістердің егжей-тегжейлі болжамдары жазылған кестені жүргізетін. Цифрлар өте үлкен еді — әр мәміле бойынша ондаған миллион доллар. Сьюзан Тоддқа өзі білетін мәліметтер бойынша, бұл сандардың тым асыра сілтенгенін айтты.

Сонымен қатар, егер Theranos әр серіктесіне өз жүйесінің жұмыс істейтінін дәлелдемесе, ешқандай айтарлықтай кіріс болмайтын еді. Осы мақсатта әрбір мәміледе бастапқы сынақ, яғни «валидация кезеңі» (технологияның дұрыстығын тексеру) қарастырылған. Британдық AstraZeneca сияқты кейбір компаниялар бұл кезең үшін 100 000 доллардан артық төлеуге дайын болмады және нәтижеге риза болмаса, бәрі де бас тарта алатын.

2007 жылы Теннессиде жүргізілген зерттеу Pfizer келісімшартының валидация кезеңі болатын. Оның мақсаты — ісік өскен кезде ағза артық мөлшерде өндіретін үш ақуыздың концентрациясын өлшеу арқылы Theranos-тың Pfizer-ге қатерлі ісікке қарсы дәрілердің әсерін бағалауға көмектесетінін дәлелдеу еді. Егер Theranos емделушілердің ақуыз деңгейі мен дәрі-дәрмектер арасындағы байланысты анықтай алмаса, Pfizer серіктестікті тоқтататын, ал Элизабеттің кіріс болжамдары жай ғана қиял болып қалар еді.

Сьюзан Тоддқа валидация туралы ешқандай деректерді көрмегенін де айтты. Ал Элизабетпен демонстрацияларға барғанда, құрылғылар жиі істен шығатын. Бұған Novartis-тегі жағдай жақсы мысал бола алады. 2006 жылдың соңында Тим Кемп Калифорниядан Швейцарияға жалған нәтиже жіберген алғашқы демонстрациядан кейін де Элизабет Novartis-пен байланысын үзбей, 2008 жылдың қаңтарында екінші сапарды ұйымдастырды.

Осы екінші кездесудің алдындағы түнде Сьюзан мен Элизабет Цюрихтегі қонақүйде тест нәтижелерінің тұрақтылығына қол жеткізу үшін екі сағат бойы саусақтарын тесті, бірақ нәтиже болмады. Келесі күні таңертең Novartis-тің Базельдегі кеңсесіне келгенде жағдай одан да нашарлады: барлық үш Edison құрылғысы швейцариялық басшылардың алдында қате туралы хабарлама көрсетті. Сьюзан ұяттан өртене жаздады, бірақ Элизабет сабыр сақтап, бәрін шағын техникалық ақауға жапты.

Сьюзаннан және Пало-Альтодағы басқа қызметкерлерден алған мәліметтерге сүйене отырып, Тодд Theranos-тың директорлар кеңесіне компанияның қаржысы мен технологиясының жай-күйі туралы жалған ақпарат беріліп жатқанына көз жеткізді. Ол өз қауіптерін жақсы қарым-қатынаста болған бас заңгер Майкл Эскивельге айтты.

Майклдың да өз күмәндері бар болып шықты. Жаңа кеңседен Стэнфордқа дейін және кері қарай түскі үзілісте жүгіру кезінде ол Theranos-тың фармацевтикалық серіктестіктері туралы жайсыз сезімде екенін айтты. Ол артық ештеңе демеді, бірақ әріптесі оның бір нәрсеге мазасызданып жүргенін байқады.

2008 жылдың наурызында Тодд пен Майкл Theranos-тың директорлар кеңесінің мүшесі Том Бродинге барып, Элизабеттің кеңеске ұсынып жүрген кіріс болжамдарының шындыққа жанаспайтынын айтты. Олар бұл сандардың тым асыра сілтенгенін және өнімнің аяқталмаған күйімен мүлдем сәйкес келмейтінін жеткізді.

Бродин алпыс жастан асқан, ірі консалтингтік фирмаларды және бірнеше технологиялық компанияларды басқарған тәжірибелі кәсіпкер еді. Ол Theranos кеңесіне 2007 жылдың күзінде Дон Лукастың өтініші бойынша келген болатын. Директор ретінде жаңадан келгендіктен, ол Тодд пен Майклға бұл туралы тікелей кеңес төрағасы Лукасқа барып айтуды ұсынды.

Эви Теванианның осындай алаңдаушылық білдіргеніне небәрі бірнеше ай өткен соң, бұл жолы Лукас мәселеге байсалды қарады. Бір жағынан, оның бұған мән бермеуге қақысы да жоқ еді: Тодд Theranos инвесторларының бірі, венчурлық капиталист (тәуекелі жоғары жаңа жобаларға инвестиция салушы) Б. Дж. Кассиннің күйеу баласы болатын. Кассин мен Лукас ежелгі достар еді. Олардың екеуі де Theranos-қа 2006 жылдың басында, стартаптың В сериялы инвестициялық кезеңінде (компанияны дамытудың екінші ірі қаржыландыру сатысы) бір уақытта ақша салған.

Лукас Сэнд-Хилл-Роудтағы кеңсесінде директорлар кеңесінің шұғыл отырысын өткізді. Элизабетті есік сыртында күте тұруын өтінді, ал қалған директорлар — Лукас, Бродин, Чаннинг Робертсон және ATA Ventures деп аталатын ерте кезеңдегі венчурлық фирманың негізін қалаушы Питер Томас — іште кеңесті.

Біраз талқылаудан кейін төрт адам бір шешімге келді: олар Элизабетті CEO (бас директор) лауазымынан босатуды ұйғарды. Ол бұл жұмыс үшін тым жас әрі тәжірибесіз екенін көрсетті. Тұрақты ізбасар табылғанша, Том Бродин уақытша компанияны басқаратын болды. Олар Элизабетті ішке шақырып, анықталған жайттарды бетіне айтып, өз шешімдерін хабарлады.

Бірақ содан кейін таңғажайып оқиға болды.

Келесі екі сағат ішінде Элизабет олардың ойын өзгертуге көндірді. Ол басқаруда қиындықтар барын мойындайтынын айтып, өзгеруге уәде берді. Бұдан былай ол ашық әрі есеп беретін болады. Бұл қайталанбайды.

Бродин өзі мүлдем маман емес саланың стартапын басқару үшін зейнеттен шығуға аса құштар емес еді, сондықтан ол бейтарап позиция ұстанып, Элизабеттің өкініш пен сүйкімділікті шебер ұштастырып, кеңестегі үш әріптесін біртіндеп қалай өз жағына шығарғанын бақылап отырды. «Бұл керемет көрініс болды», — деп ойлады ол. Корпоративтік ішкі тартыс өнеріне машықтанған, жасы үлкенірек әрі тәжірибелі CEO-ның өзі жағдайды олай өзгерте алмас еді. Оның есіне ескі мәтел түсті: «Егер патшаға соққы берсең, оны өлтіруің керек». Тодд Серди мен Майкл Эскивель патшаға, дәлірек айтсақ, патшайымға соққы берді. Бірақ ол тірі қалды.

Патшайым бүлікті басуға уақыт жоғалтпады. Элизабет алдымен Сердиді, ал бірнеше аптадан соң Эскивельді жұмыстан шығарды.

Аарон Мур, Майк Бауэрли және Джастин Максвелл үшін бұл жаңа «тазарту» тағы бір жағымсыз жаңалық болды. Олар не болғанын егжей-тегжейлі білмесе де, Theranos-тың екі жақсы қызметкерінен айырылғанын түсінді. Тодд пен Майкл жай ғана тіл табысатын жақсы адамдар емес, олар ақылды әрі принципшіл әріптестер еді. Майк Бауэрлидің сөзімен айтқанда, олар «асылдың сынығы» болатын.

Бұл жұмыстан шығарулар Джастиннің Theranos-қа деген көзқарасын одан сайын суытты. Кадрлардың мұндай ауысуын ол бұрын-соңды көрмеген еді және компаниядағы өтірікке негізделген мәдениет оны қатты мазалады.

Ең басты кінәлі бағдарламалық қамтамасыз ету тобының басшысы Тим Кемп еді. Тим Элизабетке не нәрсе мүмкін, не нәрсе мүмкін емес екенін ешқашан ашық айтпайтын, тек «құп болады» дейтін адам болды. Мысалы, ол Джастиннің сөзін жоққа шығарып, Edison бағдарламасының пайдаланушы интерфейсін (бағдарламаның сыртқы түрі мен басқару элементтері) JavaScript-ке қарағанда Flash-те тезірек жазуға болатынына оны сендірді. Ал ертесіне таңертең Джастин оның үстелінен «Flash-ті үйрену» деген кітапты көріп қалды.

Элизабет Тимнің екіжүзділігінің анық мысалдары алдына келсе де, оған ешқашан ескерту жасаған емес. Ол оның адалдығын бағалайтын және оның ешқашан «жоқ» деп айтпауын «бәрін істей алады» деген көзқарас деп түсінетін. Көптеген әріптестерінің Тимді ортанқол маман және нашар менеджер деп санауы Элизабет үшін маңызды емес еді.

Элизабеттің өзіне қатысты бір оқиға да Джастиннің көңілінен шықпады. Бірде кешке электрондық пошта арқылы хат жазысып отырғанда, ол бағдарламаның бір бөлімін жазу үшін қажетті ақпаратты сұрады. Элизабет ертең таңертең жұмысқа келгенде оны іздейтінін айтып жауап берді. Бұл оның үйіне кеткенін білдіретін еді. Бірақ бірнеше минуттан кейін Джастин оны дәліздің соңындағы Тони Ньюдженттің кеңсесінен көріп қалды. Джастин ашуланып, кетіп қалды.

Біршама уақыттан кейін Элизабет оның кеңсесіне келіп, Джастиннің неге ренжігенін түсінетінін айтты, бірақ: «Маған бұлай ешқашан артыңды бұрып кетіп қалма», — деп ескертті.

Джастин Элизабеттің әлі өте жас екенін және компанияны басқару туралы үйренері көп екенін өзіне ескертуге тырысты. Соңғы хаттарының бірінде ол оған менеджмент бойынша екі кітапты ұсынды: The No Asshole Rule: Building a Civilized Workplace and Surviving One That Isn’t және Beyond Bullsh*t: Straight-Talk at Work, сондай-ақ олардың Amazon. com-дағы сілтемелерін қоса жіберді.

Екі күннен кейін ол жұмыстан кетті. Оның жұмыстан кету туралы хатында былай делінген:

«Сәттілік, өтінемін, сол кітаптарды оқыңыз, The Office сериалын көріңіз және сізбен келіспейтін адамдарға сеніңіз... Өтірік айту — жиіркенішті әдет, мұнда ол біздің өз валютамыз сияқты әр әңгімеде кездеседі. Мұндағы мәдени ауру — біз семіздікпен күреспес бұрын емдеуіміз керек нәрсе... Менің сізге деген жаман ойым жоқ, өйткені сіз менің ісімне сендіңіз және Theranos-та табысты болғанымды қаладыңыз. Ресми HR бөлімі болмағандықтан, мен осы хат арқылы сұхбат беруге тиіспін деп сезінемін».

Ренжіген Элизабет оны кеңсесіне шақырып, оның сынымен келіспейтінін айтты және одан «абыроймен» кетуін сұрады. Джастин әріптестеріне өзі істеп жатқан түрлі жобаларды қайдан табуға болатыны туралы егжей-тегжейлі нұсқаулық жазып, жұмысты тапсыруға көмектесуге келісті. Бірақ ол хатты жазып отырып, сол жобалардың жай-күйі туралы бірнеше жеке пікірін қосудан өзін тыя алмады, бұл үшін Элизабеттен соңғы рет ескерту алды.

Аарон Мур мен Майк Бауэрли Theranos-та тағы бірнеше ай қалды, бірақ олардың бұрынғы құлшынысы болмады. Жаңа кеңсенің бір жақсы жері — ғимаратқа кіреберістің үстінде үлкен террасасы бар еді. Майк ол жерге демалатын орындықтар мен гамак қойды. Аарон мен Майк ұзақ уақыт бойы кофе ішу үшін сонда баратын, түскі күннің шуағына жылынып, әңгіме-дүкен құратын.

Аарон біреу Элизабетке «тежегішті басуды» және әлі дұрыс жұмыс істемейтін өнімді нарыққа шығаруға асықпауды айтуы керек деп есептеді. Бірақ ол тыңдауы үшін бұл хабарлама үш аға менеджердің бірінен — Тим, Гэри немесе Тониден — келуі керек еді, ал олардың ешқайсысы мұны айтқысы келмеді. Элизабеттің қысымында жүрген Тони ақыры Ааронның шағымдарын тыңдаудан жалығып, одан компаниядан кетуді сұрады. «Барып, кішкентай тоғанда үлкен балық бола алатын жер тауып ал», — деді ол.

Аарон кету уақыты келгенімен келісті. Бірақ оның таңғалысына орай, Элизабет оны қалуға көндіруге тырысты. Оның пранк (қалжың) жасағанына қарамастан, Элизабет ол туралы жоғары пікірде екен. Бірақ оның шешімі өзгермеді. Ол 2008 жылдың маусымында жұмыстан кетті. Майк Бауэрли желтоқсанда оның соңынан ерді. Apple-ден келгендердің бәрі кетіп, компания үшін хаосты кезең аяқталды. Элизабет директорлар кеңесінің төңкерісінен аман қалып, бақылауды өз қолына алды. Қалған Theranos қызметкерлері тыныш уақыт болады деп үміттенді. Бірақ олардың үміті көп ұзамай сөнді.

БЕСІНШІ ТАРАУ

Балалық шақтағы көрші

Элизабет Theranos-ты құрумен айналысып жатқанда, отбасының ескі танысы оның ісіне сырттай қызығушылық таныта бастады. Оның аты Ричард Фьюз еді. Ол өзімшілдігі жоғары және өмірбаяны қызық кәсіпкер әрі медициналық өнертапқыш болатын.

Холмс пен Фьюз отбасылары бір-бірін жиырма жыл бойы танитын. Олар алғаш рет 1980 жылдары Вашингтондағы (Колумбия округі) Потомак өзеніне жақын, орманмен қоршалған Фоксхолл-Кресент ауданында көрші ретінде танысқан.

Элизабеттің анасы Ноэль мен Ричардтың әйелі Лоррейн жақын дос болып кетті. Ол кезде екеуі де үй шаруасындағы әйелдер еді және жастары шамалас балаларды тәрбиелеп отырған. Лоррейннің ұлы Элизабетпен бірге Сент-Патрик эпископалдық мектебінде бір сыныпта оқыды.

Ноэль мен Лоррейн бір-бірінің үйіне жиі баратын. Екеуі де қытай тағамын жақсы көретін және балалары мектепте болғанда жиі түскі асқа шығатын. Элизабет пен оның ағасы Фьюз балаларының туған күн кештеріне қатысып, олардың бассейнінде шомылатын. Бірде Ричард үйде жоқ кезде Фьюздердің үйінде жарық өшіп қалғанда, Холмстар Лоррейн мен оның екі баласын — Джастин мен Джессиканы өз үйлеріне қондырған.

Ал олардың күйеулерінің қарым-қатынасы онша жылы болмады. Крис Холмс мемлекеттік қызметкердің жалақысына күнін көрсе, Ричард Фьюз табысты кәсіпкер еді және онысын көрсетуден қысылмайтын. Білікті дәрігер ол бірнеше жыл бұрын медициналық оқу фильмдерін шығаратын компанияны 50 миллион доллардан астам ақшаға сатып жіберген және Porsche мен Ferrari айдайтын. Ол сонымен қатар өз патенттерін лицензиялап, роялти алатын медициналық өнертапқыш еді. Отбасылар зоопаркке бірге барғанда, Джастин Фьюздің есінде қалғаны, Элизабеттің інісі Кристиан оған: «Менің әкем сенің әкеңді оңбаған (asshole) деп санайды», — деген. Кейін Джастин бұл сөзді анасына айтқанда, Лоррейн мұны көреалмаушылыққа балаған.

Ақша мәселесі Холмстар отбасында шынымен де қиын тақырып болатын. Кристің атасы Кристиан Холмс II Гавайидегі аралда сән-салтанатпен өмір сүріп, Fleischmann дәулетінің өз үлесін тауысқан еді, ал Кристің әкесі Кристиан III мұнай бизнесіндегі сәтсіздіктерінен кейін қалған ақшаны шашып жіберген.

Крис Холмстың ішіндегі ренішіне қарамастан, Ноэль Холмс пен Лоррейн Фьюз жақсы дос болып қала берді. Холмстар алдымен Калифорнияға, содан кейін Техасқа көшіп кетсе де, екі әйел тұрақты байланыста болды. Холмстар Вашингтонға қысқа уақытқа оралғанда, Фьюздер оларды Ноэльдің қырқыншы туған күнін тойлау үшін жақсы мейрамханаға шақырған. Лоррейн Крис өз әйеліне кеш ұйымдастырмағанының орнын толтыру үшін осы шараны ұйымдастырған еді.

Кейінірек Лоррейн Ноэльге Техасқа бірнеше рет барды, сонымен қатар олар Нью-Йоркке бірге барып, сауда жасап, қаланы аралады. Бірде олар балаларын да бірге алып барып, Парк-авенюдегі Regency қонақ үйіне тоқтады. Сол сапардан қалған суретте Элизабеттің қонақ үй алдында анасы мен Лоррейннің ортасында тұрғанын көруге болады. Ол ашық көк түсті жазғы көйлек киген, шашында қызғылт бантиктер бар. Кейінгі сапарларында Ноэль мен Лоррейн балаларын үйде қалдырып, Фьюздер Трамп халықаралық қонақ үйі мен мұнарасынан сатып алған пәтерге тоқтап жүрді.

2001 жылы Крис Холмстың мансабында қиын кезең басталды. Ол Хьюстондағы ең танымал корпорация — Enron-ға жұмысқа орналасу үшін Tenneco-дан кеткен болатын. Enron-ның алаяқтық әрекеттері әшкереленіп, сол жылдың желтоқсанында банкротқа ұшырағанда, ол мыңдаған басқа қызметкерлер сияқты жұмысынан айырылды. Содан кейін ол жұмыс іздеп және бизнес бойынша кеңес алу үшін Ричард Фьюзге келді. Фьюз алдыңғы некесінен туған ұлдарының бірімен бірге өзінің өнертабыстарының бірі — ауызда еритін және дәрі-дәрмекті қанға дәстүрлі таблеткаларға қарағанда тезірек жеткізетін жұқа жолақ негізінде жаңа компания бастаған еді. Ол және оның ұлы Джо Грейт-Фоллс қаласындағы (Вирджиния) кеңседе жұмыс істейтін.

Крис Холмс шаршаңқы әрі мұңды болып келді, деп еске алады Джо Фьюз. Ол консалтингпен айналысып көруді ойлап жүргенін және Ноэль екеуі Вашингтонға оралуға асық екенін айтты. Маклиннің ауқатты ауданынан жаңа үй сатып алған Ричард Фьюз оған көше бойындағы босап қалған ескі үйін тегін пайдалануды ұсынды. Олар оны әлі жалға беруге шығармаған еді. Крис «рахмет» деді, бірақ ұсынысты қабылдамады.

Крис пен Ноэль Холмс төрт жылдан кейін Крис Дүниежүзілік жабайы табиғат қорына (WWF) жұмысқа орналасқанда Вашингтонға қайта оралды. Алдымен олар жаңа үй іздеп жүргенде Грейт-Фоллстағы достарының үйінде тұрды. Ноэль үйлерді қарап жүргенде, Лоррейнге жиі хабарласып отырды.

Бірде түскі ас кезінде әңгіме Элизабет пен оның немен айналысып жатқаны туралы болды. Ноэль мақтанышпен Лоррейнге қызының адам қанын талдай алатын білекке тағатын құрылғы ойлап тапқанын және оны сату үшін компания құрғанын айтты. Шындығында, Theranos ол кезде Элизабеттің пластырь туралы алғашқы идеясынан әлдеқашан алға жылжып кеткен еді, бірақ Ноэльдің түскі ас үстінде айтқан құпиясының салдары үшін бұл айырмашылықтың маңызы болмады.

Үйге келген соң, Лоррейн Ноэльдің айтқандарын күйеуіне жеткізді, бұл медициналық өнертапқыш ретінде оны қызықтыруы мүмкін деп ойлады. Ол оның қалай реакция беретінін болжай алмаған шығар.

Ричард Фьюз өте тәкаппар адам еді. Ескі достары мен бұрынғы көршілерінің қызы оның мамандық саласында компания ашатыны және олардың көмек сұрамағаны, тіпті кеңеспегені оның намысына тиді. Ол бірнеше жылдан кейін электрондық хатында былай деп жазды: «Холмстар отбасы біздің қонақжайлылығымызды (Нью-Йорктегі пәтер, түскі астар және т. б. ) қуана пайдалана тұра, кеңес сұрамағаны маған өте ауыр тиді. Негізінде бұл: «Мен сенің шарабыңды ішемін, бірақ сол шараптың ақшасын тапқан сала бойынша сенен кеңес сұрамаймын», деген жолдау еді».

Фьюздің кек сақтау және ренішті ұмытпау әдеті бар еді. Оның өзіне қарсы шыққан адамдардан өш алу үшін қаншалықты алысқа бара алатыны Baxter International аурухана жабдықтарын шығарушы компанияның CEO-сы Вернон Лукспен болған ұзақ қақтығысынан анық көрінеді.

1970-1980 жылдары Фьюз Таяу Шығысқа көп саяхаттады, ол оның Medcom атты медициналық фильм бизнесі үшін ең үлкен нарыққа айналды. Қайтар жолында ол әдетте Париж немесе Лондонда бір түн түнеп, сол жерден Нью-Йоркке Concorde дыбыстан жылдам жолаушылар ұшағымен ұшатын. 1982 жылғы осындай сапарлардың бірінде ол Париждегі Plaza Athénée қонақ үйінде Лукспен кездесіп қалды. Ол кезде Baxter Таяу Шығысқа шығуға ынталы еді. Түскі ас үстінде Лукс Medcom-ды 53 миллион долларға сатып алуды ұсынды және Фьюз келісті.

Фьюз жаңа бөлімшені үш жыл бойы басқаруы керек еді, бірақ Лукс келісімшарт аяқталғаннан кейін көп ұзамай оны жұмыстан шығарып жіберді. Фьюз Baxter-ді жұмыстан негізсіз шығарғаны үшін сотқа берді, Лукс оны Baxter-ді Израильмен бизнес істейтін компаниялардың араб қара тізімінен шығару үшін Сауд Арабиясының фирмасына 2,2 миллион доллар пара беруден бас тартқаны үшін жұмыстан шығарды деп айыптады.

Екі тарап 1986 жылы мәмілеге келді, оған сәйкес Baxter Фьюзге 800 000 доллар төлеуге келісті. Бірақ бұл соңы емес еді. Фьюз келісімге қол қою үшін Baxter-дің Иллинойстағы штаб-пәтеріне ұшып келгенде, Лукс онымен қол алысудан бас тартты, бұл Фьюзді ашуландырып, оны қайтадан соғыс жолына түсірді.

1989 жылы Baxter араб елдерінің бойкот тізімінен шығарылды, бұл Фьюзге өш алуға мүмкіндік берді. Ол кезде ол Орталық барлау басқармасының (CIA) жасырын агенті ретінде екі жақты өмір сүріп жүрген еді.

Фьюздің CIA-дағы жұмысы Таяу Шығыста агенттік активтері жұмыс істейтін жалған корпорациялар құруды қамтыды. Оның бір компаниясы Сирияның ұлттық мұнай компаниясына жабдықтар жеткізетін, ол жерде оның байланыстары өте жақсы еді.

Фьюз Baxter-дің араб елдерінің сеніміне айлакерлікпен кіргенінен күдіктенді және өзінің сириялық байланыстарын пайдаланып, оны дәлелдеуге кірісті. Ол Дамаскідегі бойкотты қадағалайтын Араб лигасы комитетінің кеңсесінен меморандумды алу үшін өзі жалдаған әйел агентті жіберді. Онда Baxter комитетке Израильдегі зауытын сатқаны туралы егжей-тегжейлі құжаттар бергені және Израильге жаңа инвестиция салмауға немесе жаңа технологиялар сатпауға уәде бергені көрсетілген. Бұл Baxter-дің 1977 жылы қабылданған АҚШ-тың бойкотқа қарсы заңына қайшы келетінін дәлелдеді.

Фьюз бұл құжаттың бір көшірмесін Baxter директорлар кеңесіне, екіншісін Wall Street Journal-ға жіберді, ол газеттің бірінші бетіне шықты. Фьюз мұнымен тоқтамады. Кейін ол Baxter заңгерінің сириялық армия генералына жазған хаттарын тауып алып, жариялап жіберді.

Бұл әшкерелеулер Әділет департаментінің тергеу бастауына себеп болды. 1993 жылы наурызда Baxter бойкотқа қарсы заңды бұзғаны үшін кінәсін мойындауға және 6,6 миллион доллар айыппұл төлеуге мәжбүр болды. Компанияға төрт ай бойы жаңа федералдық келісімшарттарға отыруға тыйым салынды. Беделге нұқсан келуі оларға 50 миллион долларлық ірі келісімшарттан айырылуға соқтырды.

Көптеген адамдар үшін бұл жеткілікті болар еді. Бірақ Фьюз үшін емес. Лукстің жанжалдан аман қалып, Baxter-дің CEO-сы болып қала бергені оны мазалады. Сондықтан ол өз жауына соңғы соққыны беруді ұйғарды.

Лукс Йель университетінің түлегі еді және оның басқарушы органының мүшесі болатын. Ол сонымен қатар қаражат жинау науқанының төрағасы еді. Ол жыл сайын мамыр айында Коннектикуттағы Йельдің бітіру кешіне қатысуы керек болатын.

Бір жыл бұрын Йельді бітірген ұлы Джо арқылы Фьюз «Йельдің Израиль достары» қауымдастығының президенті Бен Гордонмен байланысты. Олар бірге «Лукс Йель үшін жаман» деген жазулары бар плакаттар мен парақшалар дайындап, наразылық шарасын ұйымдастырды. Ең соңғы нүкте Фьюз жалдаған ұшақ болды: ол кампустың үстінен «Лукс, отставкаға кет! » деген жазуы бар баннерді сүйреп ұшып өтті.

Үш айдан кейін Лукс Йель басқармасынан кетті.

Алайда Фьюздің Луксқа қарсы кегі мен Theranos-қа қатысты іс-әрекеттерінің арасында тікелей ұқсастық орнату тым қарапайым болар еді.

Фьюз Холмстардың алғыссыздығына ашуланғанымен, ол сонымен қатар жақсы мүмкіндікті жібермейтін оппортунист (өз пайдасы үшін кез келген жағдайды пайдаланушы) еді. Ол басқа компанияларға болашақта керек болуы мүмкін өнертабыстарды патенттеу арқылы ақша табатын. Оның ең табысты жобаларының бірі мақта кәмпитін жасайтын машинаны дәрілерді тез еритін капсулаларға айналдыру үшін қайта өңдеу болды. Бұл идея оған 1990 жылдардың басында қызын жәрмеңкеге апарғанда келген. Кейінірек ол бұл технологияны канадалық фармацевтикалық компанияға 154 миллион долларға сатып, өз қалтасына 30 миллион доллар салды.

Лоррейн Ноэльдің айтқандарын жеткізгеннен кейін, Фьюз Маклиндегі жеті бөлмелі үйінде компьютеріне отырып, «Theranos» деп Google-дан іздеді. Оның үйі өте кең болғаны соншалық, ол зәулім төбесі мен үлкен тас камині бар қонақ бөлмесін жеке жұмыс бөлмесіне айналдырған еді. Оның Джек-рассел терьері ол жұмыс істеп жатқанда камин алдында жатқанды ұнататын.

Фьюз стартаптың веб-сайтын тапты. Негізгі бетте Theranos жасап жатқан микрофлюидтік (өте аз мөлшердегі сұйықтықтарды басқару технологиясы) жүйе туралы қысқаша ақпарат берілген еді. Жаңалықтар бөлімінен ол Элизабеттің 2005 жылы мамырда NPR-дың «BioTech Nation» бағдарламасына берген радио-сұхбатын тапты. Сұхбатта ол өзінің қан талдау жүйесін егжей-тегжейлі сипаттап, оның мақсатын түсіндірді: дәрі-дәрмектерге кері реакцияларды үйде бақылау.

Фьюз терезеден ауласындағы балықтар жүзіп жүрген тоғанға қарап отырып, NPR-дағы сұхбатты бірнеше рет тыңдады және Элизабеттің идеясында бір мән бар деп шешті. Бірақ тәжірибелі дәрігер ретінде ол өзі пайдалана алатын әлсіз тұсты байқап қалды. Егер емделушілер Theranos құрылғысымен үйде қанын тексеріп, дәрілердің әсерін бақылайтын болса, нәтижелер қалыптан тыс болған жағдайда дәрігерлерге бірден белгі беретін орнатылған механизм қажет еді.

Ол бұл жетіспейтін элементті патенттеу арқылы болашақта Theranos-тан немесе басқа біреуден ақша табуға мүмкіндік бар екенін түсінді. Медициналық өнертабыстарды патенттеу саласындағы отыз бес жылдық тәжірибесі мұндай патенттің айрықша лицензиясы үшін уақыт өте келе 4 миллион долларға дейін табыс әкелуі мүмкін екенін көрсетті.

2005 жылғы 23 қыркүйек, жұма күні кешкі сағат 7:30-да Фьюиз өзінің көп жылғы патенттік адвокаты, Antonelli, Terry, Stout & Kraus заң фирмасында жұмыс істейтін Алан Скиавеллиге «Қан анализі — нормадан ауытқу (индивидуализацияланған)» деген тақырыппен электрондық хат жіберді:

Ал, Джо екеуміз келесі өтінімді патенттегіміз келеді. Қандағы глюкоза, электролиттер, тромбоциттер белсенділігі, гематокрит және т. б. сияқты әртүрлі параметрлерді тексеру — белгілі әдіс (бұрыннан бар технология). Біз жақсарту ретінде компьютер немесе ұқсас құрылғы арқылы бағдарламаланатын және жеке емделуші үшін «қалыпты параметрлерді» қамтитын жад чипін немесе басқа да сақтау құрылғысын қосқымыз келеді. Осылайша, егер нәтижелер осы нормалардан айтарлықтай ерекшеленсе — пайдаланушыға немесе медицина маманына сынаманы қайта алу туралы хабарлама беріледі. Егер қайта тексеру кезінде де елеулі айырмашылық сақталса, құрылғы бұрыннан белгілі технологияны қолдана отырып, дәрігермен, медициналық орталықпен, фармацевтикалық компаниямен немесе барлығымен байланысқа шығады.

Келесі аптада бұны қолға ала алатыныңды хабарлашы. Рақмет. Р. К. Ф.

Скиавелли басқа шаруалармен бос болмай, бірнеше ай бойы жауап бермеді. Фьюиз тек 2006 жылдың 11 қаңтарында ғана оның назарын аудара алды. Ол адвокатқа тағы бір хат жіберіп, бастапқы идеясына өзгеріс енгізгісі келетінін айтты: енді ескерту механизмі емделуші қабылдап жатқан дәрінің қаптамасындағы «штрих-код немесе радиожиілікті белгі» түрінде болады. Қан талдау құрылғысындағы чип штрих-кодты сканерлейді және емделушінің қанынан дәрінің жанама әсерлері байқалған жағдайда, дәрігерге автоматты түрде ескерту жіберу үшін құрылғыны бағдарламалайды.

Фьюиз бен Скиавелли тұжырымдаманы пысықтау үшін тағы бірнеше хат алмасып, нәтижесінде 2006 жылдың 24 сәуірінде АҚШ-тың Патенттер және сауда белгілері жөніндегі басқармасына (USPTO) он төрт беттік патенттік өтінім берді. Ұсынылған патент жаңа технология ойлап таптық деп мәлімдемеген. Керісінше, ол бұрыннан бар технологияларды — сымсыз деректерді беру, компьютерлік чиптер мен штрих-кодтарды — басқа компаниялар шығаратын үй жағдайындағы қан талдау құрылғыларына орнатуға болатын дәрігерге ескерту механизміне біріктірген. Оның нақты қай компанияны нысанаға алғаны құпия емес еді: төртінші абзацта Theranos атауы аталып, оның веб-сайтынан үзінді келтірілген.

Патенттік өтінімдер берілгеннен кейін он сегіз ай өткенше жарияланбайды, сондықтан Элизабет те, оның ата-анасы да Фьюиздің не істегенінен хабарсыз болды. Лоррейн Фьюиз бен Ноэль Холмс бұрынғыша жиі кездесіп тұрды. Холмстар Висконсин авенюіндегі Әскери обсерватория маңынан сатып алған жаңа пәтерлеріне орналасты. Лоррейн Маклиннен бірнеше рет көлікпен келіп, спорттық костюм киген Ноэльмен бірге маңайды аралап серуендеді.

Бірде Ноэль Фьюиздердің үйіне түскі асқа келді. Ричард оларға үйдің үлкен тас террасасында қосылды және әңгіме Элизабетке қарай ойысты. Ол жаңа ғана Inc. журналында Facebook-тің негізін қалаушы Марк Цукерберг сияқты басқа да жас кәсіпкерлермен бірге таныстырылған болатын. Қызының баспасөзде таныла бастауы Ноэль үшін үлкен мақтаныш еді.

Лоррейн Маклиндегі деликатестер дүкенінен сатып алған тағамдарды жеп отырғанда, Фьюиз өзінің ерекше сүйкімді көрінгісі келгенде қолданатын жағымды дауысымен Ноэльге Элизабетке көмектесе алатынын айтты. Theranos сияқты шағын компанияны ірі компаниялардың алдап кетуі оңай екенін атап өтті. Ол өзінің патент бергенін ашпады, бірақ бұл сөздер Холмстарды сақтандыруға жеткілікті болса керек. Осы сәттен бастап екі отбасы арасындағы қарым-қатынас шиеленісе бастады.

Фьюиздер мен Холмстар 2006 жылдың соңғы айларында екі рет кешкі ас ішті. Бір кешкі ас Крис пен Ноэльдің жаңа пәтерінің маңындағы Sushiko жапон мейрамханасында өтті. Крис сол кеште көп тамақ ішпеді. Пало-Альтода Элизабетке барғанда, жақында жасалған отаның асқынулары оны Стэнфорд ауруханасына жатуға мәжбүр еткен екен. Бақытқа орай, Элизабеттің жігіті Санни оның аурухананың VIP палатасында жатуын ұйымдастырып, шотын төлеп бергенін Фьюиздерге айтып берді.

Әңгіме Theranos-қа ойысты, ол жылдың басында қаржыландырудың екінші кезеңін аяқтаған болатын. Крис инвестиция жинау науқаны Кремний алқабындағы ең ірі инвесторларды қызықтырғанын айтты. «Бұл жақсы болды, — деп қосты ол, — өйткені мен мен Ноэль Элизабеттің Стэнфордтағы оқуы үшін жинаған 30 000 долларымызды компанияға салдық».

Осыдан кейін кешкі ас себебі түсініксіз шиеленіске ұласты. Ричард пен Крис ешқашан тіл табыса алмайтын, Ричард оның шамына тиетін бірдеңе айтқан болуы мүмкін. Қалай болғанда да, Лоррейннің айтуынша, Крис Холмс оның тағып отырған Chanel алқасын сынап тастаған, кейінірек шотты төлеп, Висконсин авенюіне шыққанда, Фьюиздің бірінші некесінен туған ұлы Джон Фьюиздің өзінің ең жақын досында жұмыс істейтінін айтып, астарлы сес көрсеткендей болған. Джон Фьюиз шынымен де Крис Холмстың ең жақын досы Чак Уорк аға серіктес болып табылатын McDermott Will & Emery заң фирмасында адвокат болып жұмыс істейтін.

Осыдан кейін Ноэль мен Лоррейннің достығы суи бастады. Бұл екеуі басынан-ақ бір-біріне мүлдем ұқсамайтын. Лоррейн жұмысшы табы шыққан Куинстен еді, оның Нью-Йоркке тән дөрекі акценті осыны байқатып тұратын. Ал Ноэль, керісінше, Вашингтонның жоғары элитасының өкілі еді. Әкесі Еуропалық қолбасшылықтың штаб-пәтерінде қызмет еткен кезде ол жастық шағының бір бөлігін Парижде өткізген.

Келесі айларда екі әйел тағы бірнеше рет кофе ішуге жиналды. Бірақ Крис Холмс, бәлкім, Ричард Фьюиздің бірдеңе бүлдіріп жүргенін сезгендіктен, үнемі оларға қосылып алатын, бұл кездесулерді ыңғайсыз әрі шиеленісті ететін. Джорджтаундағы Dean & DeLuca кафесіндегі кездесулердің бірінде олар Лоррейннің қайтыс болған ағасы мен одан қалған мысық туралы сөйлескенде әңгіме мүлдем қиындап кетті. Лоррейн мысықты не істерін білмей қиналғанда, бұл Кристің ашуына тигендей болды. Ол Лоррейнге мысықтан құтылуды айтып, оны қапқа салып жатқандай қимыл көрсетті. «Мысық маңызды емес», — деді ол шыдамсыздана.

Холмстар Вашингтонға көшіп келгеннен бері Ноэль Вирджиния штатындағы Тайсонс-Корнердегі Лоррейн баратын сұлулық салонына бара бастаған еді. Олардың Клаудия есімді ортақ шаш тараушысы болды. Бірде Клаудия Лоррейннің шашын қиып жатып, оның Ноэльмен араздасып қалғанын сұрады. Ноэль Клаудияға ішін босатқан көрінеді. Ыңғайсыз жағдайда қалған Лоррейн бұл туралы сөйлескісі келмейтінін айтып, тақырыпты өзгертті.

Лоррейн Фьюиз бен Ноэль Холмс соңғы рет 2007 жылдың Рождество кезінде кездесті. Лоррейн Холмстардың пәтеріне торт әкелген болатын. Мерекеге келген Элизабет ата-анасы мен Фьюиздердің арасы суығанын білген болуы керек. Ол көп сөйлемей, анасының құрбысына астыртын көз тастап отырды.

Фьюиздің патенттік өтінімі шамамен бір аптадан кейін, 2008 жылдың 3 қаңтарында USPTO-ның онлайн дерекқорынан іздеген кез келген адамға қолжетімді болды. Алайда Theranos бұл туралы тағы бес ай өткенше білмеді, тек компанияның химия тобының басшысы Гэри Френзель оны тауып алып, Элизабетке хабарлады. Ол кезде Холмстар мен Фьюиздер мүлдем араласпайтын, ал Фьюиз әйелімен әңгімесінде бұл патентті «Theranos-тың қатыгез жендеті» деп атап жүрді.

Сол жазда Крис Холмс Ақ үйден шығысқа қарай екі блок жерде орналасқан McDermott Will & Emery заң фирмасының Вашингтондағы кеңсесіне өзінің ескі досы Чак Уоркқа барды. Крис пен Чак көп жылғы достар еді. Олар 1971 жылы Чак Кристі Әскер резервінің жиналысына көлігімен апарып тастағанда танысқан. Чак бес жас үлкен болса да, олар тез тіл табысты: екеуі де Калифорниядан еді, бір мектепте және бір колледжде — Клэрмонттағы Webb Schools пен Миддлтаундағы Wesleyan университетінде оқыған.

Осы жылдар ішінде Чак Криске талай рет көмектесті. Enron банкротқа ұшырағанда, ол Криске жұмыс іздеу үшін өз фирмасынан уақытша кеңсе берді. Элизабеттің ағасы Кристиан Хьюстондағы Сент-Джон мектебінен Кристің айтуынша «кинопроектормен байланысты бұзақылық» үшін шығарылғанда, Чак мектеп кеңесінде болғандықтан Кристианның Webb-ке оқуға түсуіне көмектесті. Ал кейінірек Элизабет Стэнфордты тастап, өзінің алғашқы патентін беруге көмек қажет болғанда, Чак оны McDermott-тағы осы саланың мамандарымен байланыстырды.

Крис Холмстың 2008 жылғы жазғы күні келуінің себебі де осы болатын. Крис қатты қобалжып тұрды. Ол Чакқа Ричард Фьюиз есімді біреу Элизабеттің идеясын ұрлап, патенттеп алғанын айтты. Фьюиздің McDermott-та жұмыс істейтін Джон есімді ұлы бар екенін қадап айтты. Чак Джон Фьюиздің кім екенін аздап білетін. Олар фирмада бір іс бойынша жұмыс істегенде бір-екі рет кездескен. Ол сондай-ақ McDermott-тың Theranos-қа бірнеше жыл бойы патенттік адвокат болғанын білетін, өйткені бұл таныстықты өзі ұйымдастырған еді. Бірақ Кристің айтқандары мүлдем күтпеген жаңалық болды. Ол Ричард Фьюиздің кім екенін де, қандай патент туралы айтып тұрғанын да білмейтін. Соған қарамастан, ескі досының өтініші бойынша ол Элизабетті қабылдауға келісті.

Элизабет бірнеше аптадан кейін, 2008 жылдың 22 қыркүйегінде келіп, Чакпен және Кен Кейдж есімді тағы бір адвокатпен кездесті. Чак фирма сегізінші қабаттағы Роберт А. М. Стерннің әктастан салынған зәулім ғимаратына көшкен кезде басқарушы серіктес болғандықтан, оның кеңсесі ең үлкен және ең әдемі бұрышта орналасқан еді. Элизабет өзінің қан талдау құрылғысын дөңгелектерімен итеріп әкеліп, үлкен терезенің жанындағы екі диванның біріне отырды. Ол құрылғының қалай жұмыс істейтінін көрсетуді ұсынбады, бірақ Чакқа бір көргеннен-ақ құрылғы әсерлі көрінді. Бұл iPhone-ға ұқсайтын сандық сенсорлық экраны бар, жылтыр қара-ақ түсті үлкен куб еді.

Элизабет бірден іске көшті. Ол McDermott фирмасының Theranos-тың Ричард Фьюизге қарсы мүддесін қорғауға келісетін-келіспейтінін білгісі келді. Кен егер Элизабет қаласа, «патенттік интерференция» туралы іс қозғауды қарастыруға болатынын айтты. Патенттік интерференция (бір өнертабысқа таласқан екі үміткердің қайсысы оны бірінші ойлап тапқанын анықтау үшін Патент және сауда белгілері басқармасы өткізетін процесс). Кім бірінші ойлап тапса, патентті кейінірек берсе де, басымдық соған беріледі. Кен осындай істерге маманданған болатын.

Алайда Чак бұған күмәнмен қарады. Ол Элизабетке бұл туралы ойланып, әріптестерімен кеңесу керектігін айтты. Фьюиздің ұлы фирма серіктесі болғандықтан, бұл жағдай ыңғайсыз болатынын ескертті. Элизабет Джон Фьюиздің есімін естігенде селт етпеді. Бұл ол күткен сәт еді. Ол Джонның McDermott-тағы Theranos файлынан құпия ақпаратты алып, әкесіне жеткізуі мүмкін бе екенін сұрады.

Чакқа бұл шындыққа жанаспайтын сияқты көрінді. Мұндай әрекет үшін адвокат жұмыстан шығарылып, лицензиясынан айырылатын еді. Джон патенттік даулар бойынша заңгер болатын. Ол патенттерді дайындайтын және беретін жеке бөлімде жұмыс істемейтін. Оның Theranos файлына кіруге ешқандай негізі де, себебі де болған жоқ. Оның үстіне, ол фирма серіктесі еді. Ол неге өз мансабына балта шабуы керек? Бұл қисынсыз еді. Одан да маңыздысы, Theranos екі жыл бұрын, 2006 жылы барлық патенттік жұмыстарын Кремний алқабындағы Wilson Sonsini заң фирмасына өткізіп жіберген. Чак Кристің телефон соғып, Ларри Эллисонның Элизабетке сол фирманы пайдалануды талап еткенін айтып, кешірім сұрағанын есіне түсірді. McDermott бұған келісіп, барлық құжаттарды соларға өткізген. McDermott адвокаты үшін қолжетімді ештеңе қалмаған еді.

Элизабет кеткеннен кейін Чак фирманың патенттік бөлімдерінің басшыларымен кеңесті. Соңғысы Джон Фьюиздің бастығы еді. Оған Theranos-тың Ричард Фьюизге қарсы ісінде негіз болуы мүмкін екені, бірақ Джон Фьюиздің беделді серіктес екені және фирманың өз серіктесінің әкесіне қарсы шығуы жақсы көрінбейтіні айтылды. Чак Элизабеттің өтінішінен бас тартуға шешім қабылдады. Ол бірнеше аптадан кейін телефон арқылы өз шешімін хабарлады. Бұл Чак пен McDermott-тың бұл іс туралы соңғы рет естуі еді.

АЛТЫНШЫ ТАРАУ Санни

Челси Беркеттің жұмыстан шаршағаны соншалық, күш-қуаты таусылуға шақ қалған еді. 2009 жылдың соңы болатын, ол Пало-Альтодағы стартапта ұзақ уақыт жұмыс істеп, ірі компанияларда бес адам атқаратын қызметті жалғыз өзі атқарып жүрді. Ол еңбектен қашатын адам емес еді. Кез келген жиырма бес жастағы Стэнфорд түлегі сияқты, жетістікке ұмтылу оның қанында бар болатын. Бірақ ол шабыт іздеді, ал оның жұмысы — қаржы мамандарына арналған Doostang мансап сайты — оған ешқандай шабыт бермеді.

Челси Элизабеттің Стэнфордтағы ең жақын достарының бірі болған. Бірінші курста олар кампустың шығыс шетіндегі Уилбур Холл жатақханасында көрші тұрып, бірден тіл табысып кетті. Элизабетпен алғаш кездескенде оның үстінде «Don’t mess with Texas» деген жазуы бар қызыл-ақ-көк түсті футболкасы мен жүзінде жарқын күлкісі бар еді. Челси оны сүйкімді, ақылды және көңілді деп тапты.

Екеуі де ашық, көк көзді қыздар болатын. Олар да кештерге барып, ішімдік ішетін және жақсырақ жатақхана алу үшін студенттік бірлестікке мүше болды. Бірақ Челси өзін әлі іздеп жүрген қарапайым жасөспірім болса, Элизабет кім болғысы келетінін және не істегісі келетінін нақты білетін сияқты көрінетін. Екінші курстың басында ол кампусқа өзі жазған патентпен оралғанда, Челси таңғалғанын жасыра алмады.

Элизабет Theranos-ты құру үшін оқуды тастап кеткен бес жыл ішінде екі бойжеткен байланысын үзбеді. Олар жиі кездеспесе де, хат жазысып тұратын. Осындай хат алмасулардың бірінде Челси жұмыстағы көңіл-күйінің жоқтығын айтқанда, Элизабет: «Неге маған жұмысқа келмеске? » — деп жауап жазды.

Челси Элизабетке Хиллвью авенюіндегі кеңсеге барды. Досының оны Theranos-қа көндіруі көп уақытты алмады. Элизабет компанияның өз технологиясымен адамдардың өмірін қалай сақтап қалатыны туралы ерекше құлшыныспен айтты. Бұл Челси үшін инвестициялық банкирлерге жұмыс табуға көмектесуден гөрі әлдеқайда қызықты әрі игі іс болып көрінді. Элизабет өте сенімді сөйлейтін. Сөйлегенде саған соншалықты жігермен қарайтыны сонша, сен оған сеніп, соңынан ергің келеді.

Олар Челсидің атқаратын қызметін тез анықтады: ол фармацевтикалық компаниялардың тапсырысын алу үшін Theranos жүргізетін сынақтарды ұйымдастырумен айналысатын клиенттермен жұмыс тобында болатын. Челсидің алғашқы тапсырмасы Johnson & Johnson бөлімшесі болып табылатын Centocor компаниясымен зерттеу ұйымдастыру болды.

Жаңа жұмысқа келгенде, Челси Элизабеттің жалғыз оны ғана емес, басқа да достарын жұмысқа алғанын білді. Бір апта бұрын Рамеш «Санни» Балвани Theranos-тың жоғары лауазымды басшысы ретінде жұмысқа кіріскен екен. Челси Санниді бір-екі рет көргенімен, оны жақсы танымайтын. Ол тек оның Элизабеттің жігіті екенін және олар Пало-Альтодағы пәтерде бірге тұратынын білетін. Элизабет Саннидің компанияға келетіні туралы ештеңе айтпаған еді, бірақ енді Челси онымен бірге жұмыс істеуі керек болды. Немесе оған бағынышты болды ма? Ол Санниге ме, әлде Элизабетке ме, кімге есеп беретінін нақты білмеді. Саннидің «атқарушы вице-төраға» деген лауазымы жоғары әрі түсініксіз еді. Оның міндеті қандай болса да, ол бірден іске кірісті. Басынан-ақ ол компанияның әрбір саласына араласып, барлық жерде табылатын болды.

Санни ерекше күш иесі сияқты еді, бірақ жақсы мағынада емес. Бойы небары бес фут бес дюйм (шамамен 165 см) және толықша келгеніне қарамастан, ол өз бойының кішілігін агрессивті және дөрекі басқару стилімен өтейтін. Оның қалың қастары мен бадам пішінді көздері, төмен түскен еріндері мен төртбұрышты иегі оған қатыгездік беретін. Ол қызметкерлерге тәкаппарлықпен қарап, айқайлап бұйрық беріп, адамдарды төмендететін.

Санни Элизабетпен достығы үшін оған жақсырақ қарауға тырысса да, Челси оны бірден ұнатпады. Ол досының өзінен жиырма жас үлкен, қарапайым сыпайылық пен әдептен жұрдай бұл адамнан не тапқанын түсіне алмады. Челсидің ішкі түйсігі Санниден жақсылық күтуге болмайтынын айтты, бірақ Элизабет оған толық сенетін сияқты еді.

Санни Элизабеттің өмірінде ол колледжге түскенге дейінгі жаздан бері бар болатын. Олар Бейжіңде, Элизабет Стэнфордтың қытай тілі бағдарламасына қатысып жүрген үшінші жылында танысты. Элизабет сол жазда достар таба алмай қиналған және кейбір студенттер оны шеттеткен болатын. Колледж балаларының арасындағы жалғыз ересек адам Санни оған араша түсіп, көмектескен. Элизабеттің анасы Ноэль олардың қарым-қатынасының қалай басталғанын Лоррейн Фьюизге осылай сипаттап берген еді.

Мумбайда туып-өскен Санни АҚШ-қа алғаш рет 1986 жылы бакалавриатта оқу үшін келген. Содан кейін он жыл бойы Lotus пен Microsoft компанияларында бағдарламалық жасақтама инженері болып жұмыс істеді. 1999 жылы ол Лирон Петрушка есімді израильдік кәсіпкермен бірге Санта-Кларадағы (Калифорния) CommerceBid. com стартапына қосылды. Петрушка компанияларға жеткізушілерді онлайн аукциондарда таластырып, бағаны түсіруге мүмкіндік беретін бағдарлама жасап жатқан болатын.

Санни CommerceBid-ке келгенде, доткомдар дүрбелеңі (интернет-компаниялар акцияларының күрт өсу кезеңі) шарықтау шегінде еді. Сарапшылар корпорациялар арасындағы 6 триллион долларлық сауда-саттық жақын арада интернет арқылы жүзеге асады деп болжап жатты.

Саланың көшбасшысы Commerce One жаңа ғана биржаға шығып, акцияларының бағасы бірінші күні-ақ үш есе өскен болатын. Жыл соңында оның акциялары 1000 пайыздан астам өсті. Сол қарашада, Санни CommerceBid президенті және техникалық директоры болып тағайындалғаннан бірнеше ай өткен соң, Commerce One бұл стартапты 232 миллион долларға (қолма-қол ақша мен акциялар түрінде) сатып алды. Бағдарламасын тек үш клиент қана сынап жатқан және кірісі жоқтың қасы компания үшін бұл ақылға сыйымсыз баға еді. Компанияның екінші лауазымды тұлғасы ретінде Санни 40 миллион доллардан астам табыс тапты. Оның уақыты өте сәтті таңдалған еді. Бес айдан кейін дотком көпіршігі жарылып, қор нарығы құлдырады. Commerce One соңында банкроттыққа өтініш берді.

Бірақ Санни өзін жай ғана жолы болғыш деп есептемеді. Оның ойынша, ол дарынды кәсіпкер еді, ал Commerce One-нан түскен ақша оның талантының дәлелі болды. Элизабет онымен бірнеше жылдан кейін танысқанда, оған күмәндануға негіз болған жоқ. Ол Санниден өзі армандаған табысты әрі бай кәсіпкерді көрген 18 жасар қыз еді. Ол Элизабеттің тәлімгеріне, оған Кремний алқабындағы бизнесті үйрететін адамға айналды.

Элизабет пен Саннидің қашан романтикалық қарым-қатынаста болғаны белгісіз, бірақ бұл ол Стэнфордтан кеткеннен кейін көп ұзамай басталған сияқты. Олар 2002 жылы Қытайда алғаш кездескенде, Санни Кейко Фудзимото есімді жапон суретшісіне үйленген және Сан-Францискода тұратын. 2004 жылдың қазан айында ол Пало-Альтодағы Чаннинг авенюінен сатып алған пәтерінің құжатында «бойдақ адам» ретінде көрсетілген. Басқа мәліметтер бойынша, Элизабет ол пәтерге 2005 жылдың шілдесінде көшіп барған.

Санни CommerceBid-тегі табысты жұмысынан кейінгі он жылды ақшасын жұмсап, Элизабетке ақыл-кеңес берумен өткізді. Ол 2001 жылдың қаңтарына дейін Commerce One-да вице-президент болып қалып, кейін Берклидегі бизнес мектебіне түсті. Кейінірек Стэнфордта компьютерлік ғылымдар бойынша сабақтарға қатысты.

2009 жылдың қыркүйегінде Theranos-қа қосылған кезде Саннидің заңды тарихында кем дегенде бір күмәнді жайт болған еді. CommerceBid компаниясынан тапқан табысынан салық төлеуден жалтару үшін ол BDO Seidman есепшілік фирмасын жалдап, олар Санниге салық баспанасына (салықты азайтуға арналған қаржылық схема) инвестициялауды ұйымдастырып берген. Бұл маневр 41 миллион доллар көлемінде жасанды салық шығынын тудырып, оның CommerceBid-тен алған пайдасын жауып тастады және салық міндеттемесін іс жүзінде жойды. 2004 жылы АҚШ-тың Ішкі кірістер қызметі (IRS — салық жинауға жауапты мемлекеттік орган) бұл тәжірибеге тыйым салғанда, Санни агенттікпен келісімге келіп, миллиондаған доллар қарыз салықты өтеуге мәжбүр болды. Ол өз кезегінде салық мәселелерінде тәжірибесіз болғанын және фирманың оны әдейі адастырғанын алға тартып, BDO-ны сотқа берді. Сот ісі 2008 жылы жария етілмеген шарттармен аяқталды.

Салық мәселелерін былай қойғанда, Санни өз байлығын мақтан тұтатын және оны көліктері арқылы көрсетуді ұнататын. Ол қара түсті Lamborghini Gallardo және қара Porsche 911 айдайтын. Екеуінің де жеке нөмірлері болды. Porsche-дегі нөмір Карл Маркстің капитализм туралы трактатына ишара ретінде “DAZKPTL” деп жазылған. Lamborghini-дің нөмірі “VDIVICI” болды, бұл Юлий Цезарьдың Рим Сенатына жолдаған хатында Зела шайқасындағы жылдам әрі шешуші жеңісін сипаттау үшін қолданған «Veni, vidi, vici» («Келдім, көрдім, жеңдім») тіркесінің өзгертілген түрі еді.

Саннидің киіну стилі де талғамды емес, байлықты көрсетуге бағытталған еді. Ол жеңдері үрленген ақ түсті дизайнерлік жейделер, acid-washed (қышқылмен өңделген) джинсылар және көк түсті Gucci лоферлерін киетін. Жейдесінің жоғарғы үш түймесі әрқашан ағытулы жүретін, соның кесірінен кеудесіндегі түгі көрініп, мойнындағы жіңішке алтын алқасы байқалатын. Одан әрқашан әтірдің өткір иісі шығып тұратын. Жалтыраған көліктерімен қоса алғанда, оның жалпы бейнесі кеңсеге емес, түнгі клубқа бара жатқан адамға көбірек ұқсайтын.

Саннидің маманданған саласы бағдарламалық жасақтама болатын және ол Theranos-қа дәл осы бағытта пайда әкелуі тиіс еді. Өзі қатысқан алғашқы компания жиналыстарының бірінде ол миллион жол код жазғанымен мақтанды. Кейбір қызметкерлер мұны қисынсыз деп санады. Санни Microsoft-та жұмыс істеген, онда бағдарламалық жасақтама инженерлерінің топтары Windows операциялық жүйесін әзірлеу кезінде жылына бір мың жол код жазу қарқынымен жұмыс істеген. Егер Санниді Windows әзірлеушілерінен жиырма есе жылдам деп есептегеннің өзінде, ол айтқан көлемді орындау үшін оған елу жыл қажет болар еді.

Санни қызметкерлерге менсінбей қарайтын және мақтаншақ болатын, бірақ сонымен бірге кейде түсініксіз түрде көзге түспеуге тырысатын. Дон Лукас кеңсеге Элизабетпен кездесу үшін айына бір-екі рет келгенде, Санни кенеттен жоқ болып кететін. Бір қызметкер кеңсе принтерінен Элизабеттің Лукасқа жіберген факс жазбасын тауып алды, онда ол Саннидің дағдылары мен түйіндемесін мақтаған, демек ол оны жұмысқа алғанын жасырмаған. Бірақ Тони Ньюджентке алғашқы Edison прототипін жасауға көмектескен және қазір Челсидің кабинасына қарама-қарсы отыратын инженер Дейв Нельсон сияқты адамдар Элизабеттің директорлар кеңесіне Саннидің рөлінің ауқымын төмендетіп көрсетіп жүргеніне күмәндана бастады.

Сондай-ақ, олардың қарым-қатынасы туралы кеңеске не айтқаны да бұлыңғыр мәселе болды. Элизабет Тониге Саннидің компанияға қосылатынын хабарлағанда, Тони одан олардың әлі де жұп екендігін тікелей сұрады. Ол қарым-қатынастың аяқталғанын айтып жауап берді. Бұдан былай бұл тек іскерлік байланыс болады деді ол. Бірақ бұл шындыққа жанаспайтын болып шықты.

2009 жылдың күзінде Челсидің Centocor бойынша тапсырмасы оны Бельгияның Антверпен қаласына алып келді. Онымен бірге MIT-ден келген дарынды биоинженерия ғылымдарының докторы Даниэль Янг барды. Даниэль алты ай бұрын Theranos-тың қан тапсыру жүйесіне жаңа бағыт — болжамды модельдеуді (мәліметтер негізінде болашақ нәтижелерді есептеу) қосуға көмектесу үшін жұмысқа алынған болатын. Элизабет фармацевтикалық компания басшыларымен кездескенде, Theranos-тың емделушілердің қабылдап жатқан дәрі-дәрмектерге қалай әсер ететінін болжай алатынын айтатын. Емделушілердің тест нәтижелері компания әзірлеген меншікті компьютерлік бағдарламаға енгізілетін болады. Бағдарламаға нәтижелер көбірек түскен сайын, оның қандағы маркерлердің емдеу кезінде қалай өзгеретінін болжау қабілеті жақсара түседі деді ол.

Бұл өте заманауи естілді, бірақ бір мәселе бар еді: компьютерлік бағдарламаның болжамдары құнды болуы үшін қан анализінің нәтижелері сенімді болуы керек еді, ал Челси Бельгияға келгеннен кейін көп ұзамай бұған күмәндана бастады. Theranos Centocor-ға емделушілердің қандағы IgE (аллергенге тән иммуноглобулин E — аллергиялық реакцияларға жауап беретін антидене) деп аталатын биомаркерді өлшеу арқылы демікпеге қарсы дәріге қалай жауап беріп жатқанын бағалауға көмектесуі керек еді, бірақ Theranos құрылғылары Челсиге өте ақаулы болып көрінді. Механикалық істен шығулар жиі болып тұрды. Картридждер ридерлерге дұрыс салынбайтын немесе ридердің ішіндегі бірдеңе дұрыс жұмыс істемей қалатын. Құрылғылар бұзылмаған күннің өзінде, олардан қандай да бір нәтиже алу қиынға соғатын.

Санни әрқашан сымсыз байланысты кінәлайтын және кейбір жағдайларда олдікі дұрыс еді. Тест нәтижелерін алу процесі бірліктер мен нөлдердің трансатлантикалық сапарын қамтитын: қан анализі аяқталғанда, ридердегі ұялы антенна жарық сигналы арқылы алынған кернеу деректерін Пало-Альтодағы серверге жіберетін. Сервер деректерді талдап, соңғы нәтижені Бельгиядағы ұялы телефонға қайта жіберетін. Ұялы байланыс нашар болғанда, деректерді беру сәтсіз аяқталатын.

Бірақ нәтиже алуға сымсыз байланыстан басқа да нәрселер кедергі болуы мүмкін еді. Барлық дерлік қан анализі қандағы тестке зиян келтіруі мүмкін заттардың концентрациясын төмендету үшін белгілі бір мөлшерде сұйылтуды қажет етеді. Хемилюминесцентті иммундық талдаулар (жарық шығару арқылы химиялық заттарды анықтау әдісі) жағдайында — Edison орындайтын тесттер класы — жарық сигналының шығуына кедергі келтіруі мүмкін жарықты сіңіретін пигменттер мен басқа компоненттерді сүзіп алу үшін қанды сұйылту қажет болды. Theranos жүйесі қажет ететін сұйылту мөлшері Элизабет талап еткен қан үлгілерінің аздығына байланысты әдеттегіден көп болды. Ридер жұмыс істеуі үшін сұйықтық жеткілікті болуы үшін үлгілердің көлемін айтарлықтай арттыру керек еді. Мұны істеудің жалғыз жолы — қанды көбірек сұйылту. Бұл өз кезегінде жарық сигналын әлсіретіп, оны дәл өлшеуді қиындатты. Қарапайым тілмен айтқанда, біраз сұйылту жақсы болды, бірақ тым көп сұйылту жаман еді.

Edison құрылғылары қоршаған орта температурасына да өте сезімтал болды. Дұрыс жұмыс істеуі үшін олар дәл 34 градус Цельсий температурасында болуы керек еді. Қан анализі жүріп жатқанда осы температураны сақтау үшін ридерге екі 11 вольттық қыздырғыш орнатылған. Бірақ Еуропадағы кейбір ауруханалар сияқты суық жерлерде Дейв Нельсон кішкентай қыздырғыштардың ридерлерді жеткілікті жылытпайтынын байқаған.

Санни мұның ешқайсысын білмеді және түсінбеді, өйткені оның медицинада, әсіресе зертханалық ғылымда тәжірибесі болмаған. Сондай-ақ ғалымдардың түсіндірмелерін тыңдауға оның шыдамы да жетпеді. Тек ұялы байланысты кінәлай салу оңайырақ еді. Челси ғылым туралы Санниден көп білмесе де, ол химия тобының жетекшісі Гэри Френзельмен жақсы қарым-қатынаста болды және олардың әңгімелерінен қиындықтардың тек байланыс мәселелерінен әлдеқайда терең екенін түсінді.

Сол кезде Челсидің білмегені — олардың фармацевтикалық серіктестерінің бірі стартаптан бас тартқан болатын. Осы жылдың басында Pfizer Theranos-қа Теннессидегі валидациялық зерттеу нәтижелеріне көңілі толмағандықтан ынтымақтастықты тоқтататынын хабарлаған. Элизабет Нью-Йорктегі фармацевтикалық алпауытқа жіберген жиырма алты беттік есебінде он бес айлық зерттеуді жақсы қырынан көрсетуге тырысты, бірақ есепте тым көп қайшылықтар болды. Зерттеу емделушілердің ақуыз деңгейінің төмендеуі мен ісікке қарсы дәрілерді қабылдау арасында ешқандай нақты байланысты көрсете алмады. Сонымен қатар, есепте Челсидің қазір Бельгияда көріп отырған механикалық ақаулар мен сымсыз байланыс қателіктері сияқты кейбір келеңсіздіктер мойындалды. Соңғысын «қалың жапырақтар, металл шатырлар және қашық орналасуына байланысты нашар сигнал сапасы» деп түсіндірген.

Теннессидегі екі емделуші Пало-Альтодағы Theranos кеңсесіне телефон соғып, температура мәселесіне байланысты ридерлердің іске қосылмайтынына шағымданған. Есепке сәйкес, «шешім» емделушілерден ридерлерді «кондиционерлер мен ықтимал ауа ағындарынан алыс» жылжытуды сұрау болған. Бір емделуші құрылғыны өзінің жол талғамайтын көлігіне (RV), ал екіншісі «өте ыстық бөлмеге» қойған және температураның ауытқуы «ридерлердің қажетті температураны сақтау қабілетіне әсер еткен», делінген есепте.

Есеп Челсимен ешқашан бөлісілмеді. Ол тіпті Pfizer зерттеуінің бар екенін де білмеді.

Антверпендегі үш апталық сапарынан Пало-Альтоға оралғанда, Челси Элизабет пен Саннидің назары Еуропадан әлемнің басқа бөлігіне — Мексикаға ауғанын білді. Көктемнен бері онда шошқа тұмауы эпидемиясы өршіп тұрды және Элизабет мұны Edison-ды көрсетудің тамаша мүмкіндігі деп санады.

Оның ойына бұл идеяны салған адам Theranos-тың бас ғылыми қызметкері Сет Майкелсон болатын. Сет кезінде NASA-ның ұшу симуляторы зертханасында жұмыс істеген математика білгірі еді. Оның мамандығы — биоматематика, биологиядағы құбылыстарды түсіну үшін математикалық модельдерді қолдану. Ол Theranos-тағы болжамды модельдеу жұмыстарына жауапты болды және Даниэль Янгтың бастығы еді. Сет 1985 жылғы Майкл Дж. Фокстың «Болашаққа қайта оралу» фильміндегі Док Браунды еске түсіретін. Оның Доктың ақ шашы болмаса да, оған есі ауысқан ғалым бейнесін беретін үлкен, бұйра сұр сақалы бар еді. Жасы елудің соңында болса да, ол әлі де «dude» (чувак) деген сөзді көп қолданатын және ғылыми тұжырымдамаларды түсіндіргенде қатты толқып кететін.

Сет Элизабетке шошқа тұмауы вирусының келесі кезекте қайда таралатынын болжау үшін бейімделуге болатын SEIR (Susceptible, Exposed, Infected, and Resolved — сезімтал, ұшыраған, жұқтырған және айыққан) деп аталатын математикалық модель туралы айтты. Ол жұмыс істеуі үшін Theranos жаңадан жұқтырған емделушілерді тексеріп, олардың қан анализі нәтижелерін модельге енгізуі керек еді. Бұл Edison ридерлері мен картридждерін Мексикаға жеткізуді білдірді. Элизабет оларды пикаптардың жүк салғышына салып, індеттің алдыңғы шебіндегі Мексика ауылдарына апаруды елестетті.

Челси испан тілін жетік білетін, сондықтан оның Саннимен бірге Мексикаға баратыны шешілді. Шет елде эксперименттік медициналық құрылғыны қолдануға рұқсат алу әдетте оңай емес, бірақ Элизабет Стэнфордтағы бай мексикалық студенттің отбасылық байланыстарын пайдалана алды. Ол Челси мен Санниге Мексиканың әлеуметтік сақтандыру институтының (IMSS — елдің мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесін басқаратын агенттік) жоғары лауазымды шенеуніктерімен кездесу ұйымдастырып берді. IMSS Мехикодағы ауруханаға екі ондаған Edison ридерін жіберуді мақұлдады. Hospital General de México деп аталатын алып аурухана кешені қаланың қылмыс ең көп шоғырланған аудандарының бірі — Колония Докторесте орналасқан еді. Челси мен Санниге ауруханаға өз бетінше барып-қайтуға тыйым салынды. Жүргізуші оларды әр күні таңертең мекеме қақпасының ішіне қалдырып, күннің соңында алып кететін.

Бірнеше апта бойы Челси күндерін аурухана ішіндегі кішкентай бөлмеде өткізді. Edison ридерлері бір қабырға бойындағы сөрелерге жиналған еді. Қан үлгілері бар тоңазытқыштар басқа қабырға бойында тұрды. Қан ауруханада емделіп жатқан жұқтырған адамдардан алынды. Челсидің жұмысы үлгілерді жылыту, оларды картридждерге салу, картридждерді ридерлерге енгізу және олардың вирусты анықтайтынын тексеру болды.

Тағы да бәрі ойдағыдай болмады. Ридерлер жиі қате туралы хабарламалар шығаратын немесе Пало-Альтодан келген нәтиже вирус оң болуы керек жерде теріс болып шығатын. Кейбір ридерлер мүлдем жұмыс істемеді. Санни болса әлі де сымсыз байланысты кінәлауын тоқтатпады.

Челсидің көңілі қалып, шаршады. Ол тіпті мұнда не істеп жүргеніне күмәндана бастады. Гэри Френзель және Theranos-тың басқа ғалымдары оған H1N1 (шошқа тұмауы вирусының атауы) диагнозын қоюдың ең жақсы жолы мұрыннан жағынды алу екенін, ал оны қаннан тексерудің пайдасы күмәнді екенін айтқан болатын. Ол кетер алдында бұл мәселені Элизабетке айтқан еді, бірақ Элизабет оны елемеді. «Оларды тыңдама, — деді ол ғалымдар туралы. — Олар әрқашан шағымданады».

Челси мен Санни IMSS шенеуніктерімен Мексиканың денсаулық сақтау министрлігінде жұмыс барысы туралы бірнеше кездесу өткізді. Санни испан тілінен бір сөз де түсінбегендіктен, бүкіл әңгімені Челси жүргізді. Кездесулер созылған сайын Саннидің жүзінен ашу мен мазасыздық байқалатын. Челси оны «мексикалықтарға Theranos жүйесі жұмыс істемейді деп айтып жатыр ма» деп қорқады деп күдіктенді. Оның қобалжығанын көру Челсиге ұнайтын.

Пало-Альтода кеңсе ішінде Элизабет Мексика үкіметіне төрт жүз Edison ридерін сату туралы келісімшарт жасасып жатыр деген сөз тарады. Бұл келісім компанияға өте қажет ақша әкелуі тиіс еді. Theranos-тың алғашқы екі қаржыландыру кезеңінде жинаған 15 миллион доллары баяғыда таусылған және компания 2006 жылдың соңында Генри Мослидің көмегімен С сериясы кезінде келген 32 миллион долларды да жұмсап үлгерген еді. Компания Санни жеке кепілдік берген несие есебінен өмір сүріп жатты.

Сол арада Санни Таиландқа шошқа тұмауын тексеретін тағы бір бекет құру үшін барып келді. Эпидемия Азияға да тарап, бұл ел ондаған мың жағдай мен екі жүзден астам өліммен аймақтағы ең ауыр зардап шеккен елдердің бірі болды. Бірақ Мексикадан айырмашылығы, Theranos-тың Таиландтағы қызметі жергілікті билік тарапынан мақұлданғаны белгісіз еді. Қызметкерлер арасында Саннидің ондағы байланыстары күмәнді екені және жұқтырған емделушілерден қан үлгілерін алу үшін пара беріп жатқаны туралы қауесеттер тарады. Челсидің әріптесі Стефан Христу 2010 жылдың қаңтарында Саннимен бірге Таиландқа жасаған сапарынан оралған бойда жұмыстан шығып кеткенде, көбісі бұл қауесеттің шындық екеніне сенді.

Челси ол кезде Мексикадан оралған еді және Таиланд туралы қауесеттер оны қатты шошытты. Ол Шетелдегі сыбайлас жемқорлық туралы заң (Foreign Corrupt Practices Act — АҚШ компанияларына шетелде пара беруге тыйым салатын заң) бар екенін білетін. Оны бұзу түрмеге жабылуға әкеп соғуы мүмкін ауыр қылмыс еді.

Ойланып қараса, Челсиді Theranos-та ыңғайсыз сезіндіретін жайттар өте көп еді. Соның ішінде ең бастысы — Санни. Ол өзінің қорқыту әрекеттерімен компанияда үрей мәдениетін тудырды. Жұмыстан шығару компанияда әрқашан жиі болатын, бірақ 2009 жылдың соңы мен 2010 жылдың басында «жазалаушының» рөлін Санни атқара бастады. Челси тіпті жаңа тіркесті үйренді: «біреуді жоғалтып жіберу». Қызметкерлер біреу жұмыстан босатылғанда осылай айтатын. «Санни оны жоғалтып жіберді», — дейтін олар, 1970 жылдардағы Бруклиндегі мафияның қылмысын елестеткендей.

Әсіресе ғалымдар Санниден қорқатын. Оған қарсы тұрған санаулы адамдардың бірі Сет Майкелсон еді. Рождествоға бірнеше күн қалғанда, Сет өз тобына поло жейделерін сатып алды. Олардың түсі компания логотипінің жасыл түсіне сәйкес келетін және оларда “Theranos Biomath” деген жазу болды. Сет мұны команданы біріктіру үшін жасалған жақсы қадам деп санап, ақшасын өз қалтасынан төледі.

Санни бұл жейделерді көргенде қатты ашуланды. Оған өзімен ақылдаспағаны ұнамады және Сеттің өз командасына жасаған сыйы басқа менеджерлерді жаман етіп көрсетеді деп есептеді. Сет бұған дейін Швейцарияның алып дәрі-дәрмек өндірушісі Roche-та жұмыс істеп, жетпіс адамды басқарған және жылдық бюджеті 25 миллион доллар болған еді. Ол Саннидің оған менеджмент туралы дәріс оқуына жол бермеуге шешім қабылдады. Ол қарсылық білдіріп, екеуі айқайласып қалды.

Осыдан кейін Санни Сетке шүйлігіп, оны жиі мазалай бастады, соның салдарынан Сет басқа жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Бірнеше айдан кейін ол Редвуд-Ситиде орналасқан Genomic Health компаниясынан жұмыс тауып, Элизабеттің кеңсесіне жұмыстан кету туралы өтінішін ұстап келді. Онда болған Санни хатты ашып, оқыды да, Сеттің бетіне лақтырып жіберді.

— Мен мұны қабылдамаймын! — деп айқайлады ол. Сет сабырлы дауыспен жауап берді: — Сізге жаңалығым бар, мырза: 1863 жылы президент Линкольн құлдарды босатқан.

Саннидің жауабы оны ғимараттан қуып шығу болды. Сеттің математика кітаптарын, ғылыми журналдарын және үстеліндегі әйелінің суреттерін алып кетуіне бірнеше апта қажет болды. Ол үшін ол компанияның жаңа заңгері Джоди Саттонды және күзетшіні көмекке шақырып, Санни жоқ кезде жұмыс күнінің соңында заттарын жинап алды.

Сондай-ақ бір жұма күні кешке Санни Тони Ньюджентпен де сөзге келіп қалды. Ол Тонидің командасындағы жас инженерге тікелей бұйрықтар беріп, қатты қысым көрсеткендіктен, жігіт күйзелістен есеңгіреп қалған еді. Тони бұл туралы Саннимен сөйлесуге келді және олардың айтысы тез арада ушығып кетті. Санни қатты ашуланып, компанияға өз уақытын тегін бөліп, барлығына жақсылық жасап жүргенін, ал адамдардың оны бағаламайтынын айтып айқайлады.

— Мен өз отбасымды жеті ұрпақ бойы асырауға жететін ақша тапқанмын. Маған мұнда жүрудің қажеті жоқ! — деп айқайлады ол Тонидің бетіне қарап. Тони ирландық акцентімен қайта ақырды: — Менде бір тиын да жоқ, бірақ маған да мұнда жүрудің қажеті жоқ!

Жағдайды реттеу үшін Элизабет араласуға мәжбүр болды. Дейв Нельсон Тони жұмыстан шығарылады және дүйсенбі күні таңертең оның жаңа бастығы болады деп ойлады. Бірақ Тони бұл қақтығыстан аман қалды.

Челси Санни туралы Элизабетке шағымдануға тырысты, бірақ оған жете алмады. Олардың арасындағы байланыс өте берік болып көрінді. Элизабет кеңсесінен шыққан сайын (оның кеңсесі Саннидікінен шыны конференция залымен бөлінген), Санни бірден өз бөлмесінен атып шығып, онымен бірге жүретін. Ол оны тіпті ғимараттың артындағы дәретханаға дейін шығарып салатын, бұл кейбір қызметкерлердің «олар онда кокаин иіскеп жүрген жоқ па» деп қалжыңдауына себеп болды.

2010 жылдың ақпанында, алты ай жұмыс істегеннен кейін, Челси Theranos-та жұмыс істеуге деген бүкіл құлшынысын жоғалтып, жұмыстан кетуді ойлай бастады. Ол Санниді жек көретін. Мексика мен Таиланд жобалары шошқа тұмауы эпидемиясы басылған сайын тоқтап жатты. Компания зейін тапшылығы бұзылысы бар бала сияқты бір ойланбаған бастамадан екіншісіне секіріп жүрді. Оның үстіне Челсидің жігіті Лос-Анджелесте тұратын және ол оны көру үшін әр демалыс сайын Лос-Анджелес пен Бэй Ареа арасында ұшып жүретін. Бұл жол оны әбден шаршатты.

Ол не істерін ойлап жүргенде, оның шешімін тездеткен бір оқиға болды. Бір күні Элизабет Мексикада отбасылық байланыстарын пайдаланған Стэнфорд студенті әкесімен бірге келеді. Челси бұл кездесудің куәсі болмады, бірақ кеңседе бұл туралы көп айтылды. Әкесі обыр (рак) ауруынан қауіптеніп жүрген еді. Оның денсаулығы туралы уайымын естіген Элизабет пен Санни оны Theranos арқылы қан тапсырып, обыр биомаркерлерін тексеруге көндірген. Бұл кездесуде болмаған Тони Ньюджент оқиғаны сол күні кешірек Гэри Френзельден естіді.

— Иә, қызық болды, — деді Гэри Тониге таңданысын жасыра алмай. — Біз бүгін «дәрігер болып ойнадық».

Челси естігеніне сенбеді. Бельгиядағы зерттеу және Мексика мен Таиландтағы эксперименттер бір бөлек еді. Олар тек зерттеу мақсатына арналған және емделушілерді емдеу әдісіне әсер етпеуі тиіс болатын. Бірақ біреуді маңызды медициналық шешім қабылдау үшін Theranos қан анализіне сенуге көндіру — бұл мүлдем басқа нәрсе. Челси мұны ұқыпсыздық пен жауапсыздық деп санады.

Көп ұзамай Санни мен Элизабет дәрігерлер зертханалардан қан анализіне тапсырыс беру үшін қолданатын бланк үлгілерін таратып, тұтынушыларды тестілеудің керемет мүмкіндіктері туралы толқып айта бастағанда, ол одан сайын шошыды.

Мен болдым, — деп ойлады Челси. — Бұл барлық шектен шығып кетті.

Ол Элизабетке барып, жұмыстан шыққысы келетінін айтты, бірақ өз күмәнін ішіне сақтауды жөн көрді. Оның орнына құрбысына демалыс күндеріндегі жол жүрулер тым көп күш алып жатқанын және Лос-Анджелеске толығымен көшкісі келетінін айтты, бұл негізінен шындық еді. Ол өтпелі кезеңде қала тұруды ұсынды, бірақ Элизабет пен Санни оны қаламады. Егер Челси кететін болса, мұны бірден жасағаны дұрыс деді олар. Олар одан кетер алдында өзіне бағынатын үш қызметкерге ештеңе айтпауын сұрады. Челси қарсылық білдірді. Түн ортасында ұры сияқты қашып кету дұрыс емес сияқты көрінді. Бірақ Санни мен Элизабет өз сөздерінде берік тұрды: ол қызметкерлермен сөйлеспеуі керек еді.

Челси ғимараттан шығып, Пало-Альтоның шуақты күніне қарама-қайшы сезімдермен қадам басты. Оның ішіндегі ең бастысы жеңілдеу сезімі еді. Бірақ ол өз командасымен қоштасып, неге кетіп бара жатқанын айта алмағанына өзін жайсыз сезінді. Ол оларға ресми себепті — Л. А. -ге көшіп жатқанын — айтар еді, бірақ Санни мен Элизабет оған бұл ретте сенім артпады. Олар оның кетуі туралы әңгімені өз бақылауларында ұстағысы келді.

Челси сондай-ақ Элизабет үшін де алаңдады. Сәтті стартап негізін қалаушы (жаңа инновациялық компания құрушы) болу жолындағы тоқтаусыз ұмтылысында ол өзін шынайы өмірден алшақтататын көпіршік ішінде қамап тастады. Ал оның ішіне кіргізген жалғыз адамы өте жаман ықпал етуші еді. Құрбысы мұны қалай байқамайды?

ЖЕТІНШІ ТАРАУ

Доктор Джей (Dr. J)

Күнтізбе 2009 жылдан 2010 жылға ауысқанда, Америка терең экономикалық тоқырауға батып жатқан еді. Өткен екі жыл ішінде Ұлы Депрессиядан бергі ең нашар құлдырауда шамамен 9 миллион адам жұмысынан айырылды. Тағы миллиондаған адам мүлікті тәркілеу туралы ескертулер алды. Бірақ Сан-Францисконың оңтүстігіндегі 1500 шаршы мильді алып жатқан Кремний алқабының (жоғары технологиялық компаниялар шоғырланған аймақ) шекарасында инвесторлардың құлшынысы қайта ояна бастады.

Сэнд-Хилл роудтағы Rosewood деп аталатын жаңа сәнді қонақүй бөлме бағасы күніне мың долларға жеткеніне қарамастан әрқашан толы болатын. Әкелінген пальма ағаштары мен Стэнфорд кампусына жақындығының арқасында ол мәмілелерді талқылау және жұрт көзіне түсу үшін мейрамхана мен бассейн жағасындағы барға ағылатын венчурлық капиталистер (тәуекелі жоғары жаңа жобаларға инвестиция құятын адамдар), стартап негізін қалаушылар және сырттан келген инвесторлардың сүйікті орнына айналды. Тастан төселген тұрақ алаңында Bentley, Maserati және McLaren көліктері қаз-қатар тұрды.

Елдің қалған бөлігі жойқын қаржы дағдарысынан алған жараларын жалап жатқанда, бірнеше факторлардың әсерінен жаңа технологиялық бум басталып жатты. Олардың бірі Facebook-тің керемет табысы болды. 2010 жылдың маусымында әлеуметтік желінің жеке бағалануы 23 миллиард долларға дейін өсті. Алты айдан кейін ол 50 миллиард долларға секірді. Алқаптағы әрбір стартап негізін қалаушы келесі Марк Цукерберг болғысы келді, ал әрбір венчурлық капиталист байлыққа апаратын келесі зымыраннан орын алуды армандады. 2009 жылдың соңында құны 1 миллиард доллардан асқан Twitter-дің пайда болуы бұл толқуды одан әрі күшейтті.

Осы уақытта iPhone және Google-дың Android операциялық жүйесімен жабдықталған бәсекелес смартфондар мобильді есептеулерге көшуді бастап берді, өйткені ұялы байланыс желілері жылдамдап, үлкен көлемдегі деректерді өңдеуге қабілетті бола бастады. Миллиондаған iPhone қолданушылары жүктеп алу үшін бір доллардан төлеген Angry Birds сияқты танымал мобильді ойындар смартфон қосымшасының айналасында бизнес құруға болады деген түсінікті ұялатты. 2010 жылдың көктемінде UberCab деп аталатын беймәлім стартап Сан-Францискода қара автокөлік шақыру қызметінің бета-нұсқасын іске қосты.

Алайда, егер тағы бір маңызды фактор — өте төмен пайыздық мөлшерлемелер (қарыз алу немесе инвестициялау үшін төленетін пайыз) болмағанда, мұның бәрі жаңа бумды тұтандыруға жеткіліксіз болар еді. Экономиканы құтқару үшін Федералдық резерв (АҚШ-тың орталық банк жүйесі) мөлшерлемелерді нөлге жуық деңгейге дейін төмендетіп, облигациялар (мемлекет немесе компания шығаратын қарыз бағалы қағаздары) сияқты дәстүрлі инвестицияларды тартымсыз етті де, инвесторларды басқа жерден жоғары табыс іздеуге итермеледі. Олардың бет бұрған орындарының бірі Кремний алқабы болды.

Кенеттен, әдетте тек жария сатылатын акцияларға инвестиция салатын Шығыс жағалауындағы хедж-қорлардың (жоғары табыс табу мақсатында түрлі стратегияларды қолданатын инвестициялық қорлар) менеджерлері жеке стартаптар әлемінен перспективалы жаңа мүмкіндіктер іздеп, Батысқа қарай ағыла бастады. Оларға құлдыраудан зардап шеккен бизнестерін жандандыру үшін Алқаптың инновацияларын пайдаланғысы келетін ескі, орныққан компаниялардың басшылары қосылды. Осы соңғы топтың ішінде адамдармен қол алысудың орнына алақан қағыстырып амандасатын және "Доктор Джей" деген лақап атпен танымал Филадельфиялық алпыс бес жастағы адам да бар еді.

Доктор Джейдің шын есімі Джей Розан болатын және ол шынымен де дәрігер еді, бірақ мансабының көп бөлігін ірі корпорацияларда жұмыс істеумен өткізген. Ол Walgreens компаниясының инновациялық тобының мүшесі болды, бұл топқа 109 жылдық тарихы бар дәріханалар желісінің өсімін қайта жандандыра алатын жаңа идеялар мен технологияларды анықтау міндеттелген еді. Доктор Джей Филадельфияның маңындағы Коншохокенде орналасқан кеңседен жұмыс істеді. Бұл кеңсені Walgreens 2007 жылы өзі бұрын жұмыс істеген дәріхана ішіндегі емханалар операторы Take Care Health Systems-ті сатып алған кезде мұраға алған болатын.

2010 жылдың қаңтарында Theranos Walgreens-ке электрондық хат жіберіп, дәстүрлі зертханалардың құнынан екі есе арзан бағаға және нақты уақыт режимінде саусақтан алынған бірнеше тамшы қаннан кез келген қан талдауын жасай алатын шағын құрылғылар ойлап тапқанын мәлімдеді. Екі айдан кейін Элизабет пен Санни Чикаго маңындағы Дирфилдте (Иллинойс штаты) орналасқан Walgreens штаб-пәтеріне барып, Walgreens басшыларының тобына таныстырылым өткізді. Кездесу үшін Пенсильваниядан ұшып келген Доктор Джей Theranos технологиясының әлеуетін бірден түсінді. Стартаптың машиналарын Walgreens дүкендерінің ішіне орнату бөлшек сауда желісі үшін үлкен жаңа табыс көзін ашып, олар көптен күткен түбегейлі өзгеріс әкелетін қадам болуы мүмкін деп есептеді ол.

Доктор Джейді қызықтырған тек бизнес ұсыныс қана емес еді. Өз диетасын мұқият қадағалайтын, алкогольді сирек ішетін және күн сайын жүзуге құмар денсаулық жанашыры ретінде ол адамдарға салауатты өмір сүруге мүмкіндік беру идеясына шын берілген адам болатын. Элизабеттің кездесуде ұсынған қан тапсыруды ауыртпалықсыз әрі қолжетімді ету арқылы оны аурулардан ерте ескертетін жүйеге айналдыру көрінісі оның жүрегіне қатты әсер етті. Сол күні кешке Theranos-пен болған құпия келіссөздерден бейхабар екі Walgreens әріптесімен шарап барындағы кешкі ас кезінде ол өз қуанышын әрең жасырды. Оларға айтпақ болған сөзін құпия сақтауды өтінгеннен кейін, ол бәсең дауыспен фармацевтика саласының келбетін өзгертетініне сенімді компания тапқанын айтты.

"Маммограммаға дейін сүт безі қатерлі ісігін анықтауды елестетіп көріңізші," деді ол әсерін күшейту үшін үзіліс жасап, таңғалған әріптестеріне.

2010 ЖЫЛДЫҢ 24 тамызында таңғы сағат сегізге бірнеше минут қалғанда Пало-Альтодағы Хиллвью авенюі, 3200 мекенжайының алдына бір топ жалға алынған көліктер тоқтады. Олардың бірінен көзілдірік таққан, жалпақ мұрнында шұңқырлары бар толықша келген адам шықты. Оның есімі Кевин Хантер еді және ол Colaborate деп аталатын шағын зертханалық консалтингтік фирманы басқаратын. Ол Доктор Джей бастаған Walgreens делегациясының құрамында Theranos-пен екі күндік кездесуге Калифорнияға ұшып келген болатын. Дәріханалар желісі оны бірнеше апта бұрын стартаппен келіссөз жүргізіліп жатқан серіктестікті бағалауға және орнатуға көмектесу үшін жалдаған.

Хантердің Walgreens айналысатын бизнеске ерекше жақындығы бар еді: оның әкесі, атасы және арғы атасы да фармацевт болған. Бала кезінде ол жаз айларын әкесіне Нью-Йорк, Техас және Нью-Мексикодағы авиабазаларда басқаратын дәріханалардың сөрелерін толтыруға және кассада тұруға көмектесумен өткізетін. Дәріханалармен қаншалықты жақсы таныс болғанымен, Хантердің нағыз сараптамалық саласы клиникалық зертханалар еді. Флорида университетінде MBA (Іскерлік әкімшілік шебері, бизнесті басқару магистрі дәрежесі) алғаннан кейін, ол өз мансабының алғашқы сегіз жылын зертханалық қызметтердің алып жеткізушісі Quest Diagnostics-те жұмыс істеуге арнаған. Кейіннен ол ауруханалардан бастап жекеменшік капитал қорларына (жария сатылмайтын компанияларға инвестиция құятын компаниялар) дейінгі клиенттерге зертханалық мәселелер бойынша кеңес беретін Colaborate фирмасын құрды.

Жалға алған көлігінің есігін жауып, Theranos кеңсесінің кіреберісіне қарай беттегенде Хантердің бірінші байқағаны — дәл жанында тұрған жалтыраған қара Lamborghini болды. Біреу бізді таңғалдыруға тырысып жатқан сияқты, деп ойлады ол.

Элизабет пен Санни оны және Walgreens командасының басқа мүшелерін баспалдақтың басында күтіп алып, оларды өз кеңселерінің арасындағы шыныдан жасалған мәжіліс залына кіргізді. Онда оларға Сет Михельсонның орнына Theranos-тың биоматематика (биологиялық процестерді математикалық үлгілеу) тобының басшысы болып тағайындалған Дэниел Янг қосылды. Walgreens тарапынан Хантер мен Доктор Джейден бөлек сапарға тағы үш адам келген еді: Ренаат Ван ден Хуфф есімді бельгиялық топ-менеджер, Дэн Дойл есімді қаржылық басшы және Colaborate-те Хантермен бірге жұмыс істейтін Джим Сундберг.

Доктор Джей Санни мен Элизабетпен алақан қағыстырып амандасты да, орнына отырып, жиналысты өзін таныстырғанда үнемі қолданатын сөзімен бастады: "Сәлем, мен Доктор Джеймін және мен бұрын баскетбол ойнағанмын. " Хантер олар бірге жұмыс істеген бірнеше апта ішінде бұл сөзді ондаған рет естіген және оны енді күлкілі деп санамады, бірақ Доктор Джей үшін бұл ешқашан ескірмейтін әзіл еді. Бұл бірнеше ыңғайсыз күлкі тудырды.

"Осыны жүзеге асырып жатқанымызға өте қуаныштымын! " деп жалғастырды Доктор Джей. Ол компаниялар келіскен пилоттық жоба туралы айтып отыр еді. Бұл жоба бойынша Theranos оқырмандары 2011 жылдың ортасына дейін отыздан тоқсанға дейінгі Walgreens дүкендеріне орнатылуы керек болатын. Дүкен тұтынушылары саусағын тесу арқылы қан тапсырып, нәтижесін бір сағатқа жетпейтін уақыт ішінде ала алатын еді. Алдын ала келісімшартқа қол қойылған болатын, оған сәйкес Walgreens 50 миллион долларға дейінгі сомаға Theranos картридждерін алдын ала сатып алуға және стартапқа қосымша 25 миллион доллар қарыз беруге міндеттелген. Егер пилоттық жоба сәтті өтсе, компаниялар өз серіктестігін бүкіл ел көлемінде кеңейтуді мақсат етер еді.

Walgreens үшін мұндай жылдам әрекет ету қалыпты жағдай емес-ті. Инновациялық топ анықтаған мүмкіндіктер әдетте ішкі комитеттерде кідіріп, бөлшек сауда желісінің алып бюрократиясы салдарынан бәсеңдеп қалатын. Доктор Джей тікелей Уэйд Микелонға, Walgreens-тің бас қаржы директорына (компанияның қаржылық қызметіне жауапты басшы) шығып, оны жобаны қолдауға көндіру арқылы бұл процесті тездетуге қол жеткізген еді. Микелон сол күні кешке ұшып келіп, келесі күнгі сессияға қосылуы тиіс болатын.

Пилоттық жоба төңірегіндегі талқылаулар басталғанына жарты сағаттай болғанда Хантер әжетхананың қайда екенін сұрады. Элизабет пен Санни айтарлықтай ширығып қалды. Қауіпсіздік бірінші орында екенін және мәжіліс залынан шыққан кез келген адамды алып жүру керектігін айтты олар. Санни Хантермен бірге әжетханаға барып, оны есік сыртында күтіп тұрды, содан кейін оны мәжіліс залына қайта алып келді. Бұл Хантерге қажетсіз және оғаш паранойя болып көрінді.

Әжетханадан қайтып келе жатып, ол зертхана бар ма екен деп кеңсені шолып шықты, бірақ оған ұқсас ештеңе байқамады. Өйткені ол төменгі қабатта орналасқан деп түсіндірді оған. Хантер сапар барысында бір кезде оны көргісі келетінін айтты, бұған Элизабет: "Иә, уақытымыз болса," деп жауап берді.

Theranos Walgreens-ке өзінің коммерциялық тұрғыда дайын зертханасы бар екенін айтқан және олардың меншікті құрылғылары жасай алады деген 192 түрлі қан талдауының тізімін ұсынған болатын. Шын мәнінде, төменгі қабатта зертхана болғанымен, ол тек Гэри Френзель мен оның биохимиктер тобы өз зерттеулерін жүргізетін ҒЗТКЖ зертханасы (ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар) ғана еді. Оның үстіне, тізімдегі тесттердің жартысын Edison жүйесі сүйенетін тестілеу әдісі — хемилюминесцентті иммундық талдау (жарық шығару арқылы заттардың концентрациясын анықтайтын зертханалық әдіс) арқылы орындау мүмкін емес еді. Олар Edison мүмкіндіктерінен тыс басқа тестілеу әдістерін қажет ететін.

Кездесу қайта жалғасып, түс ауғанға дейін созылды, сол кезде Элизабет қалада ертерек кешкі ас ішуді ұсынды. Олар орындарынан тұрған кезде, Хантер зертхананы көруді қайта сұрады. Элизабет Доктор Джейдің иығын қағып, мәжіліс залының сыртына оған еріп шығуын ишаратпен көрсетті. Бірнеше минуттан кейін қайтып келген ол Хантерге бұл жүзеге аспайтынын айтты. Элизабет оларға зертхананы әзірше көрсеткісі келмейтінін білдірді. Оның орнына Санни Walgreens командасына өз кеңсесін көрсетті. Жұмыс үстелінің артында еденде ұйықтайтын қап (sleeping bag) жатты, оның әжетханасында душ бар еді және ол ауыстыратын киімдерін жанында ұстайтын. Ол қонақтарға мақтанышпен өзінің өте көп жұмыс істейтіндіктен, көп түндері кеңседе қонып қалатынын айтты.

Тамақтануға шыққанда, Санни мен Элизабет оларды кезек-кезек үзіліспен шығарды. Олар назар аудартып алу қаупі бар деген желеумен мейрамханаға барлығының бір уақытта келгенін қаламады. Сондай-ақ, олар Хантерге және оның әріптестеріне есімдерді қолданбауды тапсырды. Хантер Эль Камино Реалдағы Fuki Sushi деп аталатын шағын суши мейрамханасына келгенде, қарсы алушы қыз оны Элизабет күтіп отырған артқы жақтағы жылжымалы есіктері бар жеке бөлмеге апарды.

Бұл тыңшылық ойындары Хантерге ақымақтық болып көрінді. Сағат түскі төрт болатын және мейрамхана бос еді. Олардың бар екенін жасыратын ешкім жоқ тұғын. Оның үстіне, егер назар аудартатын бірдеңе болса, ол тұрақ алаңындағы Саннидің Lamborghini-і еді.

Хантер күмәндана бастады. Қара водолазкасы, жуан дауысы және күні бойы ішетін жасыл орамжапырақ (kale) шейктері арқылы Элизабет Стив Джобсқа еліктеуге барын салып жатты, бірақ ол қан талдауларының әртүрлі түрлерінің бір-бірінен немен ерекшеленетінін терең түсінбейтін сияқты көрінді. Сондай-ақ Theranos оның екі негізгі өтінішін орындай алмады: зертханасын көрсету және өз құрылғысында D дәруменіне нақты тестілеуді көрсету. Хантердің жоспары бойынша Theranos оның және Доктор Джейдің қанын тексеріп, содан кейін сол күні кешке Стэнфорд ауруханасында қайтадан тексеруден өтіп, нәтижелерін салыстыру еді. Ол тіпті ауруханада патологпен (аурулардың табиғаты мен себептерін зерттейтін дәрігер) келісіп қойған, ол тапсырыс жазып, қандарын алуға дайын отырған болатын. Бірақ Элизабет Хантер екі апта бұрын өтініш жасағанына қарамастан, өзіне тым аз уақыт бұрын ескертілгенін алға тартты.

Хантерді мазалаған тағы бір нәрсе бар еді: Саннидің мінез-құлқы. Ол өзін тым жоғары әрі менмен ұстады. Walgreens тарапы пилоттық жоба дайындықтарына өздерінің АТ бөлімін қосуды ұсынғанда, Санни бұл идеяны бірден қабылдамай: "АТ қызметкерлері заңгерлер сияқты, олардан барынша аулақ болу керек," деді. Мұндай көзқарас Хантер үшін мәселелердің бастамасы сияқты естілді.

Алайда Доктор Джей оның күмәнімен бөліспейтін сияқты. Ол Элизабеттің аурасына еліткен және Кремний алқабындағы ортадан ләззат алып жүргендей көрінді. Ол Хантерге өзінің сүйікті тобының концертіне қатысу үшін бүкіл елді шарлап ұшып келген табынушыны (groupie) еске салды.

Келесі күні таңертең олар Theranos кеңсесінде қайта жиналғанда, оларға Walgreens бас қаржы директоры Уэйд Микелон қосылды. Уэйд пилоттық жоба келісімшартын тікелей Элизабетпен келіскен болатын. Ол да Элизабеттің үлкен жанкүйері сияқты көрінді. Сол күнгі кездесудің ортасында Элизабет Микелонға Ауғанстандағы ұрыс даласында желбірегенін айтып, Америка туын үлкен салтанатпен табыс етті. Ол тудың бетіне Walgreens-ке арнап қолтаңба жазған еді.

Хантер мұның бәрін оғаш деп ойлады. Walgreens оны Theranos технологиясын тексеру үшін осында әкелген болатын, бірақ оған мұны істеуге рұқсат етілмеді. Сапардан олардың көрсете алатын жалғыз нәрсесі — қол қойылған ту ғана болды. Соған қарамастан, Доктор Джей мен Микелон бұған мән бермегендей. Олардың ойынша, сапар өте сәтті өткен еді.

БІР АЙДАН КЕЙІН, 2010 жылдың қыркүйегінде бір топ Walgreens басшылары дәріхана желісінің Дирфилдтегі штаб-пәтеріндегі мәжіліс залында Элизабет және Саннимен кездесті. Көңіл-күй мерекелік еді. Жеңіл тағамдар қойылған үстелдің үстінде Walgreens логотипі бар қызыл шарлар қалқып тұрды. Уэйд Микелон мен Доктор Джей Walgreens-тің жоғары лауазымды басшыларына Theranos-тың пилоттық жобасының шартты атауы — "Бета жобасын" таныстырды.

Үлкен экранда көрсетілген "Зертханалық индустрияны бұзу" атты слайдтың алдында тұрып, Walgreens басшыларының бірі "Imagine" әніне қосылып ән айтып жатты. Альянсты атап өту үшін инновациялық топ Джон Леннонның әнінің мәтінін бейімдеп, оны серіктестіктің әнұраны ретінде пайдалану идеясын ойлап тапқан еді. Ыңғайсыз караоке аяқталғаннан кейін, Элизабет пен Санни Walgreens басшыларын қан тапсыруға шақырды. Олар жиналысқа бірнеше ақ-қара машиналарды ала келген болатын. Walgreens басшылары фармацевтикалық бизнестің президенті Кермит Кроуфорд пен инновациялық топтың басшысы Колин Уоттстың артында саусақтарын тесу үшін кезекке тұрды.

Енді инновациялық топ үшін толық уақытты жергілікті кеңесші ретінде жұмыс істейтін Хантер жиналысқа қатыспады. Бірақ бірнеше Walgreens басшыларының қан тапсырғанын естігенде, ол бұл технологияның қалай жұмыс істейтінін ақыры көруге мүмкіндік туды деп ойлады. Ол келесі сөйлескенде Элизабеттен тест нәтижелері туралы сұрауды өзіне мақсат етіп қойды. Пало-Альтодағы сапардан кейін жасаған есебінде Хантер Theranos өздерінің "картридждері/құрылғыларымен ғылыми тұрғыда қай деңгейде екенін асыра бағалап немесе асыра сілтеп айтып жатуы мүмкін" деп ескерткен болатын. Ол сондай-ақ Walgreens-ке пилоттық жоба іске қосылғанға дейін Theranos-қа бір адамды енгізуді ұсынған және бұл тапсырмаға Стэнфорд зертханаларын басқаруды жақында ғана аяқтаған Джун Смарт есімді шағын денелі британдық әйелді, өзінің Colaborate-тегі әріптесін ұсынған еді. Theranos бұл идеядан бас тартты.

Хантер бірнеше күннен кейін компаниялар негізгі байланыс құралы ретінде пайдаланып жүрген апта сайынғы бейнеконференция қоңырауы кезінде қан талдауының нәтижелері туралы сұрады. Элизабет Theranos нәтижелерді тек дәрігерге ғана бере алатынын айтып жауап қатты. Коншохокеннен қосылған Доктор Джей барлығына өзінің білікті дәрігер екенін еске салып, Theranos нәтижелерді неге оған жібере салмайтынын сұрады. Олар Санни бұл мәселе бойынша онымен жеке хабарласады деп келісті.

Бір ай өтті, ал нәтижелер әлі жоқ еді.

Хантердің төзімі таусыла бастады. Сол аптадағы қоңырау барысында екі тарап Theranos-тың реттеу стратегиясына енгізген кенеттен өзгерісін талқылады. Бастапқыда ол өздерінің қан талдаулары зертханаларды реттейтін 1988 жылғы федералдық заң — Клиникалық зертханаларды жақсартуға арналған түзетулер (CLIA, АҚШ-тағы зертханалық қызметтерді реттейтін заң) бойынша "жеңілдетілген" (waived) деп жіктелетінін мәлімдеген болатын. CLIA бойынша жеңілдетілген тесттер әдетте Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы (FDA, АҚШ федералдық агенттігі) үйде қолдануға рұқсат берген қарапайым зертханалық процедураларды қамтитын.

Енді Theranos әуенін өзгертіп, Walgreens дүкендерінде ұсынатын тесттер "зертханада әзірленген тесттер (бір ғана зертхана ішінде жасалып, сол жерде қолданылатын диагностикалық сынақтар)" деп мәлімдеді. Бұл үлкен айырмашылық еді: зертханада әзірленген тесттер FDA мен басқа федералдық денсаулық сақтау реттеушісі — Medicare және Medicaid қызметтерінің орталықтары (CMS, АҚШ-тағы медициналық сақтандыруды басқаратын агенттік) арасындағы сұр аймақта жатты. CMS, соңғы агенттік ретінде, CLIA аясында клиникалық зертханаларды қадағалауды жүзеге асырды, ал FDA зертханалар өз тестілеулері үшін сатып алатын және қолданатын диагностикалық жабдықтарды реттейтін. Бірақ зертханалардың өз әдістерімен жасаған тесттерін ешкім қатаң реттемейтін. Элизабет пен Санни бұл өзгерістің маңыздылығына қатысты Хантермен біраз дауласып қалды. Олар барлық ірі зертханалық компаниялар көбінесе зертханада әзірленген тесттерді қолданады деп сендірді, бірақ Хантер мұның шындық емес екенін білетін.

Хантер үшін бұл өзгеріс Theranos тесттерінің дәлдігін тексеруді одан сайын маңызды ете түсті. Ол елу пациент қатысатын зерттеу жүргізіп, Theranos нәтижелерін Стэнфорд ауруханасының нәтижелерімен салыстыруды ұсынды. Ол Стэнфордпен жұмыс істеген және ондағы адамдарды танитын; оны ұйымдастыру оңай болар еді. Компьютер экранынан Хантер Элизабеттің дене қимыл-қозғалысындағы бірден болған өзгерісті байқады. Ол көз алдында сақтанып, қорғанысқа көшкендей болды.

"Жоқ, дәл қазір бұлай жасағымыз келеді деп ойламаймын," деді ол тақырыпты қоңырау күн тәртібіндегі басқа мәселелерге тез бұрып жіберіп.

Қоңырауды аяқтағаннан кейін, Хантер Walgreens тарапынан пилоттық жобаға жауапты Ренаат Ван ден Хуффты оңаша шығарып алып, бірдеңенің дұрыс емес екенін айтты. Қауіпті сигналдар көбейіп келе жатқан еді. Біріншіден, Элизабет оған зертханаға кіруге рұқсат бермеді. Одан кейін ол Пало-Альтодағылардың арасына адам енгізу ұсынысын кері қақты. Ал енді ол қарапайым салыстырмалы зерттеу жүргізуден бас тартып отыр. Оның үстіне, Theranos компанияның ең жоғары лауазымды басшыларының бірі, Walgreens фармацевтикалық бизнесінің президентінен қан алып, оған тест нәтижесін бере алмады!

Ван ден Хуфф оны жүзіндегі ауыр көзқараспен тыңдады.

"Біз мұны жалғастырмай қоя алмаймыз," деді ол. "Алты айдан кейін CVS олармен келісім жасасып, оның шын болып шығуы мүмкін деген қауіпке бас тіге алмаймыз. "

Walgreens-тің Род-Айлендте орналасқан және табысы жағынан үштен бір есе үлкен CVS-пен бәсекелестігі дәріханалар желісінің барлық іс-әрекетіне дерлік өз әсерін тигізді. Бұл Walgreens компаниясының қызметкері емес, Хантер сияқты сырттан келген адамға түсіну қиын болатын әлемге деген myopic (алыстан көрмеушілік, тар түсінік) көзқарас еді. Theranos осы сенімсіздікті қулықпен пайдаланды. Нәтижесінде, Walgreens ауыр деңгейдегі FoMO (fear of missing out – құр қалу қорқынышы) синдромына шалдықты.

Хантер Ван ден Хуфқа Theranos «Бета Жобасының» басталу кешінен кейін өздеріне қалдырып кеткен жалғыз ақ-қара оқу құрылғысының ішіне тым болмағанда бір көз жүгіртуге рұқсат беруін өтінді. Ол оның корпусындағы қауіпсіздік таспаларын жұлып алып, оны ашуға асық болды. Theranos оларға құрылғыға арналған бірнеше тест жинақтарын жіберген болатын, бірақ олар ол білетін басқа ешбір зертхана ұсынбайтын «тұмауға бейімділік» панелі сияқты түсініксіз қан талдауларына арналған еді. Сондықтан олардың нәтижелерін ештеңемен салыстыру мүмкін емес болатын. Қандай ыңғайлы, деп атап өтті Хантер. Оның үстіне, жинақтардың жарамдылық мерзімі өтіп кеткен еді.

Ван ден Хуф жоқ деп жауап берді. Құпиялылық туралы келісімдерге қол қоюдан бөлек, оларға оқу құрылғысына тиіспеу туралы қатаң ескерту жасалған болатын. Компаниялар қол қойған келісімшартта Walgreens «Құрылғыларды немесе оның кез келген құрамдас бөлігін бөлшектемеуге немесе басқа жолмен кері инженерия (reverse engineer) жасамауға» келісетіні көрсетілген.

Өз ашуын басуға тырысып, Хантер соңғы рет бір өтініш жасады. Theranos өз технологиясының тексерілгенінің дәлелі ретінде әрқашан екі нәрсеге сілтеме жасайтын. Біріншісі — фармацевтикалық компаниялар үшін жасаған клиникалық сынақ жұмыстары. Олардың Walgreens-ке берген құжаттарында Theranos жүйесін «соңғы жеті жыл ішінде ең ірі он бес фармацевтикалық компанияның оны кешенді түрде растағаны» жазылған. Екіншісі — Доктор Джей Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебіне тапсырыс берді делінген оның технологиясына жасалған шолу.

Хантер фармацевтикалық компанияларға қоңырау шалған, бірақ Theranos-тың мәлімдемесін растайтын ешкіммен телефон арқылы сөйлесе алмады, дегенмен бұл ештеңенің дәлелі емес еді. Енді ол Ван ден Хуфтан Джонс Хопкинстің шолуын көрсетуін сұрады. Біраз тартыншақтағаннан кейін, Ван ден Хуф оған екі беттік құжатты құлықсыз ұстатты.

Хантер оны оқып біткенде, күліп жібере жаздады. Бұл 2010 жылдың 27 сәуірімен белгіленген, Балтимордағы Хопкинс кампусында Элизабет пен Саннидің Доктор Джеймен және университеттің бес өкілімен өткізген кездесуін қорытындылайтын хат еді. Онда олардың Хопкинс командасына «тест өнімділігі туралы меншікті деректерді» көрсеткені және Хопкинстің технологияны «жаңа әрі негізді» деп тапқаны айтылған. Бірақ онда университеттің өз бетінше ешқандай тәуелсіз тексеру жүргізбегені де анық көрсетілген. Шын мәнінде, хаттың екінші бетінің төменгі жағында disclaimer (жауапкершіліктен бас тарту туралы ескерту) бар болатын: «Ұсынылған материалдар ешқандай жағдайда Johns Hopkins Medicine тарапынан кез келген өнімді немесе қызметті мақұлдауды білдірмейді. »

Хантер Ван ден Хуфқа хаттың ешқандай мағынасы жоқ екенін айтты. Бельгиялықтың түріне қарап, ол істің алға жылжи бастағанын сезді. Ван ден Хуфтың сенімі шайқалғандай көрінді. Хантер инновациялық команданың қаржысына жауапты басшы Дэн Дойлдың өзінің күмәнімен ішінара бөлісетінін білетін. Егер ол Ван ден Хуфты өздерінің көзқарасына тарта алса, олар Доктор Джей мен Уэйд Микелонның көзін ашып, ықтимал апаттың алдын алар еді.

Walgreens Theranos ынтымақтастық орнатуға тырысқан жалғыз ірі бөлшек сауда серіктесі емес еді. Осы кезеңде Theranos қызметкерлері Хиллвью Авенюдегі кеңсеге жиексіз көзілдірік таққан, костюм мен галстук киген, байсалды келбетті егде жастағы кісінің келе бастағанын байқады. Бұл Safeway бас директоры Стив Бурд болатын.

Бурд елдегі ең ірі супермаркеттер желісінің бірі — Safeway-ді он жеті жыл басқарды. Осы уақыт ішінде оның азық-түлік бизнесінің егжей-тегжейіне деген тәртіпке негізделген назары, бас директор ретіндегі алғашқы онжылдығында Уолл-стриттің қошеметіне ие болса да, денсаулық сақтау саласына деген қатты қызығушылыққа орын берді.

Ол Safeway-дің өсіп келе жатқан медициналық шығындары, егер оларды ауыздықтау үшін бірдеңе істемесе, бір күні компанияны банкротқа ұшырату қаупі бар екенін түсінгеннен кейін осы тақырыпқа қатты беріліп кетті. Ол өз қызметкерлері үшін инновациялық сауықтыру және профилактикалық денсаулық сақтау бағдарламаларының негізін қалады және жалпыға бірдей медициналық қамтудың қорғаушысына айналып, Obamacare қағидаларының көбін қабылдаған жалғыз республикалық бас директорлардың бірі болды. Доктор Джей сияқты, ол да өз денсаулығына байсалды қарайтын. Ол күн сайын таңғы бесте жүгіру жолында жаттығып, кешкі астан кейін ауырлық көтеретін.

Бурдтың шақыруымен Элизабет презентация жасау үшін Сан-Франциско шығанағының арғы бетіндегі Плезантонда орналасқан супермаркеттер желісінің бас кеңсесіне келді. Safeway бас директоры мен оның бір топ жоғары лауазымды басшылары қызыға тыңдап отырғанда, ол инеден қорқу фобиясының оны қан тапсыруды тек ыңғайлы ғана емес, сонымен қатар жылдамырақ және арзанырақ ететін жаңашыл технологияны жасауға қалай итермелегенін түсіндірді. Ол өзімен бірге құрылғының қалай жұмыс істейтінін көрсету үшін ақ-қара түсті аппараттарының бірін ала келді.

Презентация Safeway-дің атқарушы вице-президенті Ларри Рендаға қатты әсер етті. Ренданың күйеуі өкпе обырымен күресіп жатқан еді. Дәрігерлер оның дәрі-дәрмек режимін реттей алуы үшін оның қанын жиі тексеріп тұру қажет болатын. Қан алудың әрбір процедурасы азапқа айналған, өйткені оның тамырлары солып қала беретін. Theranos-тың саусақтан қан алу жүйесі ол үшін құдайдың берген сыйы болар еді деп ойлады ол.

Он алты жасында Safeway-де жартылай жұмыс күнімен тауарларды сөмкеге салушы болып бастап, корпоративтік сатымен көтеріліп, Бурдтың ең сенімді басшыларының біріне айналған Ренда, бастығының да қатты әсер алғанын көре алды. Theranos ұсынысы оның сауықтыру философиясымен тамаша үйлесіп, супермаркеттер желісінің тоқырап қалған кірістері мен өте төмен пайда маржасын жақсартудың жолын ұсынды.

Көп ұзамай Safeway де Theranos-пен келісім жасасты. Келісім бойынша ол стартапқа 30 миллион доллар қарыз берді және тұтынушылар өз қандарын Theranos құрылғыларында тексере алатын жаңа, стильді клиникаларға орын босату үшін өз дүкендерінде ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізуге уәде етті.

Бурд бұл серіктестікке қатты қуанды. Ол Элизабетті ерте жетілген данышпан ретінде көріп, оған ерекше құрметпен қарады. Әдетте, аса қажеттілік болмаса кеңсесінен шығуды жек көретін ол, Элизабет үшін ерекшелік жасап, шығанақ арқылы Пало-Альтоға үнемі көлікпен баратын. Бірде ол үлкен ақ орхидея гүлін ала келді. Тағы бірде оған жеке ұшақтың моделін әкеліп берді. Оның келесі ұшағы шын болады деп болжады ол. Бурд Theranos-тың Walgreens-пен қатарлас жүргізіп жатқан келіссөздерінен хабардар болатын. Элизабет оған оның компаниясы супермаркеттердегі Theranos қан талдауларының эксклюзивті жеткізушісі болатынын, ал Walgreens-ке дәріханаларда эксклюзивті құқық берілетінін айтты. Бұл келісім екі компанияны да қатты қуанта қоймады, бірақ екеуі де мұны үлкен жаңа бизнес мүмкіндігінен құр қалғаннан гөрі жақсырақ деп санады.

ЧИКАГОҒА ҚАЙТА ОРАЛСАҚ, Хантердің Ван ден Хуфқа өзінің күмәнін байыппен қабылдату әрекеттері 2010 жылдың желтоқсан айының ортасында, Ван ден Хуф әріптестеріне жыл соңында жұмыстан кететінін хабарлаған кезде үзілді. Оған Нью-Джерсиде фармацевтикалық компанияларға арналған температура индикаторларын жасайтын компанияның бас директоры қызметі ұсынылды. Бұл ол бас тарта алмайтын мансаптық мүмкіндік еді.

Walgreens ішкі ауыстыру ретінде зертхана әлемінен аздап хабары бар Триш Липински есімді әйел басшыны тағайындады. Walgreens-ке келмес бұрын ол зертхана ғалымдарының атынан өкілдік ететін медициналық қауымдастық — Америкалық патологтар алқасында жұмыс істеген. Хантер уақыт жоғалтпастан, оған Theranos жобасы туралы не ойлайтынын жеткізді. «Мен мұны тоқтатуым керек, өйткені бір күні бұл біреудің абыройына нұқсан келтіретін болады», – деді ол.

Ол сондай-ақ өзінің күмәнін тікелей Доктор Джейге де айтты, бірақ одан еш пайда болмады. Доктор Джей Theranos-тың табанды әрі шаршамайтын жақтаушысы болды. Қайта ол Walgreens тым баяу қозғалып жатыр деп ойлады. Стив Бурдтың Элизабетке берген ұшақ моделі туралы естігеннен кейін, ол Тришті Walgreens оған көбірек махаббат көрсетуі керек деп сөкті. Хантердің таңғалысына орай, ол тіпті Элизабет пен Санниден бастапқы кештегі тест нәтижелерін сұрауды тоқтатты. Ол Theranos-қа оларды ұсынбағаны үшін кешіріммен қарауға дайын сияқты еді.

Доктор Джейдің Уэйд Микелон сияқты мықты одақтасы болды. Қымбат костюмдер мен дизайнерлік көзілдіріктерге құмар, сәнді киінетін Уэйд Walgreens-те көпшіл және жұртқа жағымды адам еді. Алайда, оның көптеген әріптестері Chicago Tribune газетінде оның сол күзде бір жылдан сәл астам уақыт ішінде екінші рет мас күйінде көлік айдағаны үшін тұтқындалғаны туралы мақала жарияланғаннан кейін, оның пайымдауына күмән келтіре бастады. Ол мүлдем көлік рөліне отырмауы керек еді: оның жүргізуші куәлігі алдыңғы тұтқындаудан бері әлі тоқтатыла тұрған болатын. Жағдайды одан сайын ушықтырғаны, ол алкотестерден өтуден бас тартқан және далалық мас күйді тексеру сынақтарынан өте алмаған еді. Бұл оқиға оған Walgreens бас кеңсесінің дәліздерінде жаңа лақап ат әкелді: Микелоб (Michelob).

Уэйдтің DUI (driving under the influence – мас күйінде көлік жүргізу) оқиғалары мен Доктор Джейдің Theranos-ты соқыр түрде қолдауы "Бета Жобасы" сенімді қолда екеніне үміт ұялатпады. Бірақ бұл Хантердің құзыретінен тыс еді. Ол өзі бақылай алатын нәрселерге назар аударып, апта сайынғы бейнеқоңырауларда қиын сұрақтар қоюды жалғастырды, дей тұрғанмен 2011 жылдың басында Липински оған Элизабет пен Санни оның бұдан былай қоңырауларға немесе компаниялар арасындағы кездесулерге қатысқанын қаламайтынын айтты. Олар оны тым көп шиеленіс тудырады және бұл жұмыстың орындалуына кедергі келтіреді деп санайды, деді ол. Walgreens-тің бұған көнуден басқа амалы жоқ, әйтпесе Theranos бас тартып кетеді, деп қосты ол.

Хантер оны бұл талапқа қарсы тұруға көндіруге тырысты. Егер оны шеттетіп, жұмысын жасауын қиындататын болса, неге Walgreens оның фирмасына мүдделерін қорғағаны үшін айына 25 000 доллар төлейді? Бұған ешқандай мағына жоқ еді. Оның наразылықтары сыпайы түрде елеусіз қалды, сөйтіп Элизабет пен Санни дегеніне жетті. Хантер инновациялық командамен жұмыс істеуді жалғастырып, сұралған кезде өз сараптамасын беріп тұрды, бірақ кейінгі қоңыраулар мен кездесулерден шеттетілуі оны шетке ысырып, оның үлесін шектеді.

Сол уақытта Walgreens жобаны алға жылжытуды жалғастырды. Пилоттық жобаға дайындық аясында Хантер инновациялық командамен бірге Дирфилд кампусынан бірнеше миль қашықтықтағы индустриалды паркте орналасқан белгісіз қоймаға барды. Іште компания өзінің дүкендерінің бірінің толық көлемді көшірмесін жасаған болатын. Онда ақ-қара Theranos оқу құрылғыларының өлшемдеріне арнайы бейімделіп жасалған сөрелері бар қан тапсыру зертханасы болды.

Жасанды дүкенді және оның кішкентай зертханасын көру Хантерге мұның бәрі қаншалықты шынайы екенін ұғындырды. Жақында нағыз науқастар осындай жерлердің бірінде қан тапсырып, оны тексертетін болады-ау деп ол мазасыздана ойлады.

| СЕГІЗ |

miniLab

Walgreens пен Safeway-ді бөлшек саудадағы серіктес ретінде тартқаннан кейін, Элизабет кенеттен өзі қолдан жасаған мәселемен бетпе-бет келді: ол екі компанияға да өзінің технологиясы қанның кішкентай үлгілерінен жүздеген талдаулар жасай алатынын айтқан болатын. Шын мәнінде, Эдисон жүйесі тек immunoassays (иммундық сараптама – қандағы заттарды өлшеу үшін антиденелерді пайдаланатын талдау түрі) ғана жасай алатын. Иммундық сараптамаларға D дәруменін өлшеу немесе простата обырын анықтау сияқты жиі тапсырыс берілетін зертханалық талдаулар кіретін. Бірақ холестериннен бастап қандағы қант мөлшеріне дейінгі көптеген басқа да күнделікті қан талдаулары мүлдем басқа зертханалық әдістерді қажет етті.

Элизабетке тек бір ғана талдау түрінен гөрі көбірек жасай алатын жаңа құрылғы қажет болды. 2010 жылдың қараша айында ол Кент Франкович есімді жас инженерді жұмысқа алып, оған осы құрылғыны жобалауды тапсырды. Кент жақында ғана Стэнфорд университетінен машина жасау бойынша магистр дәрежесін алған болатын. Оған дейін ол екі жылын Пасаденадағы NASA-ның Реактивті қозғалыс зертханасында өткізіп, Марста жүретін Curiosity аппаратын құрастыруға көмектескен еді. Кент өз кезегінде NASA-да танысқан, кейіннен Илон Масктың Лос-Анджелесте орналасқан зымырандық компаниясы — SpaceX-ке жұмысқа орналасқан досы Грег Бэйниді тартты. Бойы алты фут бес дюйм (шамамен 195 см) және салмағы 260 фунт (шамамен 118 кг) болатын Грегтің дене бітімі NFL ойыншысына ұқсайтын, бірақ оның сырт келбеті өткір ақылы мен қырағылығын жасырып тұратын.

Бірнеше ай бойы Кент пен Грег Элизабеттің сүйікті қызметкерлеріне айналды. Ол олардың миға шабуыл сессияларына қатысып, қандай роботтандырылған жүйелерді пайдалану керектігі туралы өз ұсыныстарын айтты. Ол оларға компанияның несие карталарын беріп, қалаған жабдықтары мен керек-жарақтарын сатып алуға рұқсат етті.

Элизабет оларға құрастыруды тапсырған машинаны «miniLab» деп атады. Атауынан көрініп тұрғандай, оның басты алаңдаушылығы оның өлшемі болды: ол бір күні оны адамдардың үйлеріне орнату туралы арманын әлі де ұялатып, үстелге немесе сөреге сыятын нәрсе жасағысы келді. Бұл инженерлік қиындықтар туғызды, өйткені ол қалаған барлық сынақтарды өткізу үшін miniLab-та Эдисонға қарағанда әлдеқайда көп құрамдас бөліктер болуы керек еді. Эдисонның фотоэлектронды көбейткіш түтігінен басқа, жаңа құрылғы бір кішкентай кеңістікке басқа үш зертханалық аспапты: spectrophotometer (жарық сіңіруді өлшейтін құрал), цитометр және изотермиялық күшейткішті сыйдыруы қажет болатын.

Бұлардың ешқайсысы жаңа өнертабыс емес еді. Алғашқы коммерциялық спектрофотометрді 1941 жылы зертханалық жабдықтар өндірушісі Beckman Coulter-дің негізін қалаушы, американдық химик Арнольд Бекман жасап шығарды. Ол қан үлгісі арқылы түрлі-түсті жарық сәулелерін жіберу және үлгінің қаншалықты жарық сіңіретінін өлшеу арқылы жұмыс істейді. Қандағы молекуланың концентрациясы жарықтың сіңірілу деңгейінен анықталады. Спектрофотометрлер холестерин, глюкоза және гемоглобин сияқты заттарды өлшеу үшін қолданылады. Цитометрия, қан жасушаларын санау тәсілі, ХІХ ғасырда ойлап табылды. Ол басқа да аурулармен қатар, анемия мен қан обырын диагностикалау үшін қолданылады.

Бүкіл әлемдегі зертханалар бұл құралдарды ондаған жылдар бойы пайдаланып келе жатқан. Басқаша айтқанда, Theranos қанды тексерудің ешқандай жаңа тәсілдерін ойлап тауып жатқан жоқ-ты. Керісінше, miniLab-тың құндылығы бар зертханалық технологияны кішірейтуінде жатыр еді. Бұл ғылымдағы үлкен жаңалық болмаса да, Элизабеттің қан тапсыруды орталық зертханалардан шығарып, дәріханаларға, супермаркеттерге және түбінде адамдардың үйлеріне жеткізу туралы көзқарасы аясында қисынды болды.

Нарықта бұған дейін де портативті қан анализаторлары болғаны рас. Олардың бірі, кішкентай банкоматқа ұқсайтын Piccolo Xpress деп аталатын құрылғы, отыз бір түрлі қан талдауын жасап, нәтижелерін небәрі он екі минутта шығара алатын. Жиі тапсырыс берілетін жарты ондық тесттер панелі үшін оған небәрі үш-төрт тамшы қан қажет еді. Алайда, Piccolo да, басқа қолданыстағы портативті анализаторлар да зертханалық талдаулардың толық спектрін жасай алмайтын. Элизабеттің ойынша, бұл miniLab-тың негізгі артықшылығы болмақ.

Грег диагностикалық жабдық жасаушылардың коммерциялық аспаптарына кері инженерия жасап, оларды кішірейту үшін көп уақытын жұмсады. Ол Ocean Optics атты компаниядан спектрофотометрге тапсырыс беріп, оның қалай жұмыс істейтінін түсіну үшін оны бөлшектеп тастады. Бұл қызықты жобаға айналды, бірақ олардың бұл тәсілі оған күмән тудырды.

Элизабет белгілеген ерікті өлшемдерге сай болу үшін жаңа аспаптарды нөлден бастап құрастырғанша, Грег оларды кішірейту үшін тер төгіп жатқан дайын құрамдас бөліктерді алып, жалпы жүйенің қалай жұмыс істейтінін сынау үшін оларды біріктіргендері дұрысырақ болар еді деп есептеді. Олар жұмыс істейтін прототипке қол жеткізгеннен кейін ғана оны кішірейту туралы ойланса болар еді. Алдымен жүйенің өлшеміне назар аударып, оның қалай жұмыс істейтінін кейінге қалдыру — арбаны аттың алдына қоюмен тең еді. Бірақ Элизабет бетінен қайтпады.

Грег Лос-Анджелесте жүрген қызымен айырылысып жатқан кез болатын, сондықтан ол ойын бөлу үшін сенбі күндері кеңсеге келетін. Ол Элизабеттің бұны қатты бағалайтынын көре алатын. Ол мұны адалдық пен берілгендіктің белгісі ретінде көрді. Ол Грегке Кенттің де демалыс күндері келгенін қалайтынын айтты; досының келмейтіні оны мазалайтын. Жұмыс пен өмірдің теңгерімін сақтау ол үшін жат ұғым сияқты көрінді. Ол үнемі жұмыста болатын.

Көптеген адамдар сияқты, Грег те Элизабетпен алғаш кездескенде оның жуан дауысына қатты таңғалған еді. Көп ұзамай ол оның жасанды екеніне күдіктене бастады. Ол компанияға қосылғаннан кейін көп өтпей, бір күні кешке оның кеңсесіндегі жиналысты аяқтап жатқанда, ол табиғирақ естілетін жас әйелдің дауысына көшті. «Мен сенің осында болғаныңа өте қуаныштымын», – деді ол орнынан тұрып жатып, дауыс ырғағы әдеттегіден бірнеше октаваға жоғары естілді. Қуаныштан ол өзінің баритонын қосуды бір сәтке ұмытып кеткендей болды. Грег бұл туралы ойланғанда, оның бұл әрекетінде белгілі бір логика бар еді: Кремний алқабы негізінен ер адамдардың әлемі болатын. Венчурлық капиталистердің бәрі ер адамдар еді және ол бірде-бір көрнекті әйел стартап негізін қалаушыны еске түсіре алмады. Қандай да бір сәтте ол адамдардың назарын аударып, өзін байыппен қабылдату үшін жуан дауыс қажет деп шешсе керек.

Дауысқа қатысты оқиғадан бірнеше апта өткен соң, Грег Theranos-тың қарапайым жұмыс орны емес екенін білдіретін тағы бір белгіні байқады. Ол Гари Френзельмен достасып кеткен еді. Гари салақ адам сияқты көрінгенімен — салмағы үш жүз фунт болатын және кеңседе кең джинсы, үлкен өлшемді футболка мен крокс киіп жүретін — Грег оны компаниядағы ең ақылды адамдардың бірі деп санады. Гарида sleep apnea (ұйқы кезінде тыныс алудың тоқтап қалуы) ауруының ауыр түрі болған және жиналыстар кезінде Грег оның қалғып кетіп, кенеттен оянып, біреудің ұсынған ақымақ идеясын жоққа шығарып, тамаша балама ұсынатынын бірнеше рет байқаған еді.

Бір күні олар кеңседен бірге шығып бара жатқанда, Гари дауысын бәсеңдетіп, сырласқан үнмен Грегке жас жігітті таңғалдырған бір нәрсені айтты: Элизабет пен Санни романтикалық қарым-қатынаста болған. Грег төбесінен жай түскендей болды. Ол компанияның бас директоры мен оның екінші дәрежелі басшысының бірге болуы орынсыз деп санады, бірақ оны көбірек мазалағаны олардың мұны жасыруы болды. Оның ойынша, бұл жаңа қызметкерлерге ашылуы тиіс маңызды ақпарат еді. Грег үшін бұл жаңалық Theranos туралы барлық нәрсені жаңа қырынан көрсетті: Егер Элизабет бұл туралы ашық айтпаса, ол тағы не туралы өтірік айтуы мүмкін?

2011 жылдың көктемінде Элизабет өзінің інісі Кристианды өнімді басқару жөніндегі директордың орынбасары етіп жұмысқа алған кезде, THERANOS-ТАҒЫ nepotism (тамыр-таныстық, туыстарын қызметке тарту) жаңа деңгейге көтерілді. Кристиан Холмс колледжді бітіргеніне екі жыл болған және қан диагностикасы компаниясында жұмыс істеуге ешқандай нақты біліктілігі жоқ еді, бірақ бұл Элизабет үшін маңызды болмады. Ол үшін әлдеқайда маңыздысы, інісінің оған сенуге болатын адам екендігі еді.

Кристиан әпкесінікіндей қою көк көзді, сымбатты жас жігіт еді, бірақ олардың арасындағы ұқсастық осымен басталып, осымен аяқталатын. Кристианда әпкесінің амбициясы мен қайратының ешқайсысы болмады; ол спорт көргенді, қыздардың соңынан жүгіргенді және достарымен көңіл көтергенді ұнататын қарапайым жігіт еді. 2009 жылы Дьюк университетін бітіргеннен кейін ол Вашингтондағы корпорацияларға озық тәжірибелер бойынша кеңес беретін фирмада талдаушы болып жұмыс істеген.

Ол компанияға алғаш келгенде, Кристианның істейтін жұмысы көп болмады, сондықтан ол күнінің бір бөлігін спорт туралы оқумен өткізетін. Алыстан қарағанда жұмысқа қатысты хат-хабарларға беріліп кеткендей көрінуі үшін, ол ESPN сайтындағы мақалаларды қиып алып, бос электрондық хаттарға қою арқылы мұнысын жасыратын. Көп ұзамай Кристиан Дьюктегі бауырластықтағы төрт досын жұмысқа тартты: Джефф Бликман, Ник Менчел, Дэн Эдлин және Сани Хадзиахметович. Кейінірек оларға Дьюктегі бесінші досы Макс Фоск қосылды. Олар Пало-Альтодағы кантри клубтың жанынан бірге үй жалдады және Theranos ішінде «Frat Pack» деген атпен танымал болды. Кристиан сияқты, Дьюктен келген басқа жігіттердің ешқайсысында қан тапсыруға немесе медициналық құрылғыларға қатысты тәжірибесі немесе білімі болмады, бірақ Элизабеттің інісімен достығы оларды компания иерархиясындағы басқа қызметкерлердің көпшілігінен жоғарылатты.

Ол кезде Грег те өзінің бірнеше досын Theranos-қа қосылуға көндірген болатын. Олардың екеуі Джорджия Технологиялық Институтында бакалавриатта оқып жүргендегі достары Джордан Карр мен Тед Паско еді. Үшіншісі — Пасаденада NASA-да жұмыс істеп жүргенде тапқан Трей Ховард атты досы. Трейдің «Frat Pack» тобынан бірнеше жыл бұрын Дьюк колледжінде оқығаны белгілі болды.

Джордан, Трей және Тед үшеуі де Кристиан мен оның достарымен бірге өнімді басқару тобына (өнімді әзірлеу мен нарыққа шығаруды қадағалайтын бөлім) тағайындалды, бірақ оларға құпия ақпаратқа бірдей деңгейде рұқсат берілмеді. Элизабет пен Саннидің Walgreens және Safeway серіктестіктерінің стратегиясын құру үшін өткізген көптеген жасырын жиналыстарына олар қатыстырылмады, ал Кристиан мен оның студенттік бауырластықтағы достары шақырылатын.

Frat Pack (студенттік бауырластық мүшелерінің тобы) ұзақ жұмыс күндерінің арқасында Санни мен Элизабеттің көңілінен шықты. Санни үнемі қызметкерлердің компанияға деген адалдығына күмәнмен қарайтын — адамның кеңседе қанша сағат өткізгені, оның өнімді жұмыс істеп жатқанына немесе істемейтініне қарамастан, осы адалдықтың негізгі өлшемі болды. Кейде ол үлкен шыны мәжіліс залында отырып, кімнің жалқауланып отырғанын анықтау үшін жұмыс орындарының (кубиклдердің) қатарларына тесіле қарайтын.

Кеңседе өткізген көптеген түндері жаттығу жасауға уақыт қалдырмағандықтан, Кристиан мен оның достары күндіз жаттығуға жасырын түрде уақыт табатын. Саннидің қырағы назарынан таса болу үшін олар ғимараттан әртүрлі уақытта және әртүрлі есіктер арқылы шығып кететін. Олар сондай-ақ ешқашан бір уақытта немесе бірге қайтып келмеуге тырысатын. Уолл-стриттегі (Нью-Йорктегі қаржы орталығы) мансабын тастап, Кремний алқабында бағын сынап көру үшін келген, бірақ Theranos-тағы алғашқы бірнеше айында нақты міндеттері болмаған Тед Паско олардың шығу және кіру уақыттарын есептеумен өзін алдарататын.

Бір күні Frat Pack-тің бірнеше мүшесі автотұраққа қарайтын үлкен террасада түскі ас ішу үшін Грегке және оның инженерлік бөлімдегі екі әріптесіне қосылды. Әлемдегі ең үздік футболшылардың кейбірінің IQ (зияткерлік коэффициенті) деңгейінің төмендігі туралы пікірталас оларды "Ақылды әрі кедей болғанды қалайсың ба, әлде ақымақ әрі бай болғанды қалайсың ба? " деген сұрақты талқылауға әкелді. Үш инженер де ақылды әрі кедей болуды таңдады, ал Frat Pack бірауыздан ақымақ әрі бай болуды жақтады. Грег екі топ арасындағы шекараның қаншалықты айқын сызылғанына таң қалды. Олардың барлығы жиырманың ортасында немесе соңындағы, жақсы білім алған жастар еді, бірақ олар әртүрлі құндылықтарды бағалайтын.

Кристиан мен оның достары Элизабет пен Саннидің бұйрығын орындауға әрқашан дайын әрі ынталы болды. Олардың жағынуға деген құлшынысы 2011 жылдың 5 қазанында кешке Стив Джобстың қайтыс болғаны туралы жаңалық тараған кезде айқын көрінді. Элизабет пен Санни Хиллвью авенюіндегі ғимараттың аумағында Apple туын жартылай төмен түсіріп ілу арқылы Джобсқа құрмет көрсеткісі келді. Келесі күні таңертең Дьюк университетінде бейсбол ойнаған ұзын бойлы, жирен шашты Джефф Бликман бұл тапсырманы орындауға өз еркімен келісті. Ол сатылымнан жарамды Apple туын таба алмағандықтан, винилден тапсырыспен жасатып алды. Онда қара фонда ақ түспен салынған әйгілі Apple логотипі бейнеленген болатын. Ол барған дүкен оны жасауға біраз уақыт жұмсады. Бликман онымен күннің соңына таман ғана оралды. Бұл уақытта Элизабет пен Санни Apple туын іздеумен әуре болып, кеңседе мұңайып жүргендіктен, компаниядағы жұмыс тоқтап қалған еді.

Грег Элизабеттің Джобсқа деген іңкәрлігін білетін. Ол оны жақын достар сияқты "Стив" деп атайтын. Бірде ол оған 9/11 (11 қыркүйектегі террорлық шабуыл) қастандық теориясын қолдайтын деректі фильм, егер "Стив" оның жаны бар екеніне сенбегенде, iTunes-те (Apple-дің медиа ойнатқышы және дүкені) қолжетімді болмас еді деп айтқан. Грег мұны ақымақтық деп ойлады. Ол Джобстың iTunes-те жалға берілетін немесе сатылатын барлық фильмдерді жеке өзі қарап шықпағанына кәміл сенімді еді. Элизабеттің көз алдында ол бәрін көретін және бәрін білетін тіршілік иесі ретіндегі асыра сілтелген бейнеге ие сияқты көрінді.

Джобстың өлімінен бір-екі ай өткен соң, Грегтің инженерлік бөлімдегі кейбір әріптестері Элизабеттің Уолтер Айзексонның Apple негізін қалаушысының өмірбаянында сипатталған мінез-құлық пен басқару әдістерін көшіріп алып жүргенін байқай бастады. Олардың барлығы да бұл кітапты оқып жүргендіктен, оның Джобстың мансабының қай кезеңін еліктеп жүргеніне қарап, оның қай тарауда екенін дөп басып айта алатын. Элизабет тіпті miniLab-қа Джобсқа қатысты құпия атау берді: 4S. Бұл Apple компаниясы Джобс қайтыс болардан бір күн бұрын кездейсоқ таныстырған iPhone 4S-ке сілтеме болатын.

Грегтің Theranos-тағы "балдырған шағы" (алғашқы жайлы кезеңі) оның қарындасы компанияға жұмысқа орналасуға өтініш берген кезде аяқталды. 2011 жылдың сәуір айында Элизабетпен және Саннимен сұхбаттасқаннан кейін, ол келесі айда өнімді басқару тобына қосылу туралы ұсыныс алды, бірақ одан бас тартып, өзінің жұмыс берушісі, PwC (PriceWaterhouseCoopers) бухгалтерлік фирмасында қалуды ұйғарды. Келесі күні, сенбіде, Грег кеңседе жұмыс істеп жатты. Элизабет те сонда болды, бірақ оның бар екенін елемеді, бұл оған оғаш көрінді, өйткені ол әдетте, әсіресе демалыс күндері, адамдарға назар аударуға тырысатын. Келесі аптада Грег оның Кентпен өткізетін ми шабуылы (идеялар генерациясы) сессияларына шақырылмайтын болды. Ол Элизабеттің қарындасының шешімін жеке басына қабылдағанын және енді соның зардабын тартып жатқанын түсінді.

Көп ұзамай Кенттің Элизабетпен қарым-қатынасына да сызат түсті. Іс жүзінде, Кент miniLab-тың бас сәулетшісі болды. Бірдеңе жасап шығаруды жақсы көретін дарынды инженер, ол бос уақытында қосымша жобамен де айналысатын: түнде шабандоздарға жақсырақ көріну мен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, екі доңғалақты да, жолды да жарықтандыратын велосипед шамдары. Ол бұл тұжырымдаманы Kickstarter-де (жобаларды қаржыландыруға арналған краудфандинг платформасы) ұсынды және өзі де таңғалып, қырық бес күн ішінде 215 000 доллар жинай алды. Бұл сол жылы краудфандинг платформасында жиналған ең үлкен жетінші сома болды. Бұрынғы хобби кенеттен өміршең бизнеске айналуы мүмкін сияқты көрінді.

Кент Элизабетке қарсы болмайды деп ойлап, өзінің сәтті Kickstarter науқаны туралы айтты. Бірақ ол қатты қателесті: ол да, Санни де ашуға мінді. Олар мұны мүдделер қақтығысы деп бағалап, одан велосипед шамдарының патентін Theranos-қа беруді талап етті. Кенттің компанияға жұмысқа кірген кезде қол қойған құжаттары оларға оның сол жерде жұмыс істеген кезінде жасаған кез келген зияткерлік меншігіне құқық береді деп мәлімдеді олар. Кент бұған келіспеді. Ол өзінің шағын кәсібімен бос уақытында айналысқандықтан, ешқандай заң бұзбадым деп есептеді. Ол сондай-ақ велосипед шамының жаңа түрі қан талдау жабдықтарын өндірушіге қалай қауіп төндіретінін түсінбеді. Бірақ Элизабет пен Санни бұны жылы жауып қоя салмады. Жиналыс сайын олар оған патентті тапсыртуға тырысты. Олар кейбір жиналыстарға Theranos-тың жаңа аға заңгері Дэвид Дойлды қатыстыру арқылы қысымды күшейтті.

Бұл текетіресті бақылай отырып, Грег мәселе патентте емес, Кенттің көзге ұрып тұрған "опасыздығы" үшін оны жазалауда екеніне көз жеткізді. Элизабет өз қызметкерлерінің, әсіресе үлкен жауапкершіліктер артылған Кент сияқты адамдардың, бүкіл күш-жігерін Theranos-қа арнауын күтті. Кент бар күшін салып қана қоймай, уақыты мен энергиясының бір бөлігін басқа инженерлік жобаға жұмсады. Бұл оның неліктен демалыс күндері ол қалағандай жұмысқа келмегенін түсіндірді. Оның көзқарасы бойынша, Кент оған опасыздық жасады. Ақыр соңында, әлсіз ымыраға қол жеткізілді: Кент өзінің велосипед шамдары жобасын байқап көру үшін ақысыз демалысқа кететін болды. Ол өзінің сүйікті жобасымен айналысып болған соң, оның оралу-оралмауы және қандай жағдайда орала алатыны туралы сөйлесетін болып келісті.

Кенттің кетуі Элизабеттің көңіл-күйін бұзды. Енді ол орны толмай қалған жұмысты атқару үшін Грегке және басқаларға үміт артты. Грег сондай-ақ Элизабет пен Саннидің мінез-құлқындағы арта түскен асығыстықты байқады. Олар инженерлер тобына қандай мерзім екенін айтпастан, қандай да бір белгіленген мерзімге үлгеру үшін оларды қысып жатқандай көрінді. Олар біреуге бірдеңе уәде еткен болуы керек деп ойлады ол.

Элизабет miniLab-ты әзірлеу қарқынына шыдамсыздық танытқан сайын, оның ашуының басты соққысы Грегке тиді. Инженерлер тобы апта сайынғы жағдайды жаңарту (статусты тексеру) үшін жиналған кезде, Грег: "Сәлеметсіз бе, Элизабет, бүгін жағдайыңыз қалай? " деп сыпайы түрде мұзды бұзғанша, ол оған көзін алмай, үнсіз тесіле қараудан бастайтын. Ол сезімдерге берілмеу үшін әр жиналыста талқыланған және келісілген нәрселерді келесі аптада қайта қарау үшін егжей-тегжейлі жазып ала бастады.

Бірнеше рет Элизабет төменгі қабаттағы инженерлер шеберханасына түсіп, Грег жұмыс істеп жатқанда оның төбесінен төніп тұрды. Ол сыпайы түрде оған назар аударды да, жұмысын үнсіз жалғастыра берді. Бұл қандай да бір оғаш билік ойыны болды және ол бұған бой алдырмауға бел буды.

Бір күні түстен кейін Элизабет оны өз кеңсесіне шақырып, одан цинизм (бәріне күмәнмен, менсінбей қарау) байқағанын айтты. Оған дұрыс айтатынын мойындау-мойындамау туралы ұзақ үнсіздіктен кейін, Грег өзінің өсіп келе жатқан көңіл қалуын ішінде сақтауға шешім қабылдап, өтірік айтты: ол Саннидің компанияға жұмысқа алынар деп үміттенген, өзі өте білікті деп санаған бірнеше үміткерді қабылдамағанына ренжігенін айтты.

Элизабет оған сенген болуы керек, өйткені ол айтарлықтай босаңсып қалды. "Сен бізге мұндай нәрселер туралы айтуың керек", - деді ол.

2011 жылдың желтоқсан айындағы жұмыс күндерінің бірінің кешінде Theranos өзінің жүзден асқан қызметкерлерін Вудсайдтағы Томас Фогарти шарап зауытына апару үшін бірнеше автобус жалдады. Бұл Элизабеттің корпоративтік іс-шараларды өткізуге арналған сүйікті орны болатын. Шарап зауытының негізгі ғимараты мен оған іргелес орналасқан іс-шаралар кешені төбешікке бағаналардың үстіне салынған және ол жерден меншіктегі көсілген жүзімдіктер мен одан әрі орналасқан Алқаптың панорамалық көріністері ашылатын.

Себеп — компанияның жыл сайынғы Рождестволық кеші болатын. Қызметкерлер кешкі асқа отырмас бұрын шарап зауытының негізгі ғимаратындағы ашық бардан сусындар ішіп тұрғанда, Элизабет сөз сөйледі.

"miniLab – бұл адамзат баласы жасаған ең маңызды нәрсе. Егер сіз бұлай екеніне сенбесеңіз, қазір-ақ кетуіңіз керек", – деп мәлімдеді ол жүзіндегі өте байыпты көзқараспен аудиторияны шолып өтіп. "Оны дайын ету үшін әркім адам мүмкіндігі жеткенше бар күшін салып жұмыс істеуі керек".

Грегтің Пасаденада тұрғанда танысып, Theranos-қа жұмысқа тартқан досы Трей Грегтің аяғын түртті. Олар бір-біріне мағыналы қарады. Элизабеттің жаңа ғана айтқан сөздері олардың басшыларына жасаған "дивандағы психоанализін" (әуесқойлық психологиялық талдау) растады: ол өзін әлемдік тарихи тұлға ретінде көретін. Қазіргі заманғы Мария Кюри.

Алты аптадан кейін олар Фогарти шарап зауытына қайта оралды, бұл жолы Safeway альянсын (келісімшартын) атап өту үшін. Ашық аспан астындағы іс-шаралар үйінің палубасында тұрып, Элизабет тұман түсіп келе жатқанда, Одақтастардың жерге түсер алдында әскерлеріне сөз сөйлеген генерал Паттон сияқты, қызметкерлер алдында қырық бес минут бойы жалынды сөз сөйледі. Олардың алдындағы кең көрініс өте орынды болды, деді ол, өйткені Theranos Кремний алқабының үстем компаниясына айналуға жақын еді. Сөз соңында ол: "Мен ештеңеден қорықпаймын", – деп мақтанып, сәл кідірістен кейін: "инелерден басқа", – деп қосты.

Бұл кезде Грегтің көңілі әбден қалып, жұмысқа қабылданғанының бірінші жылдығында өзінің акция опциондарына (акцияларды сатып алу құқығына) қол жеткізгенге дейін тағы екі ай ғана шыдауға бел буды. Ол жақында өзінің альма-матеріндегі (түлеп ұшқан оқу орны), Джорджия технологиялық институтындағы жұмыс жәрмеңкесіне барып, Theranos стендіне тоқтаған студенттерге компанияны мақтай алмайтынын түсінді. Оның орнына ол өз кеңесін Кремний алқабындағы мансаптың артықшылықтарына арнады.

Мәселенің бір бөлігі Элизабет пен Саннидің прототип (сынақ үлгісі) пен дайын өнімді ажырата алмайтынында немесе ажыратқысы келмейтінінде еді. Грегтің құрастыруға көмектесіп жатқан miniLab-ы прототип қана болатын, одан артық ештеңе емес. Оны мұқият сынақтан өткізіп, баптап-реттеу қажет болды, ал бұл уақытты талап ететін. Өте көп уақытты. Көптеген компаниялар өнімді нарыққа шығармас бұрын прототиптеудің үш циклінен өтетін. Бірақ Санни бірінші, сыналмаған прототипке сүйене отырып, жүз miniLab жасау үшін бөлшектерге тапсырыс беріп жатқан болатын. Бұл Boeing компаниясының бір ұшақ жасап шығарып, бірде-бір ұшу сынағын өткізбестен, әуе жолаушыларына "Мініңіздер" дегенімен бірдей еді.

Кең ауқымды тестілеу арқылы шешілуі керек қиындықтардың бірі жылу мәселесі болды. Осыншама құрылғыны кішкентай, жабық кеңістікке орналастырғанда, температураның күтпеген ауытқулары пайда болып, ол химиялық процестерге кедергі келтіруі және жалпы жүйенің жұмысын бұзуы мүмкін еді. Санни барлық бөлшектерді қорапқа салып, оны қоссаңыз болды, ол жұмыс істейді деп ойлайтын сияқты. Шіркін, бәрі сондай оңай болса ғой.

Бірде ол Грег пен Том Бруметт есімді егде жастағы инженерді үлкен шыны мәжіліс залына тартып әкеліп, олардың жұмысқа деген құлшынысына күмән келтірді. Грег ешқашан сабыр сақтауды жоғалтпайтынымен мақтанатын, бірақ бұл жолы ол ашуға мінді. Ол мәжіліс үстелінің үстіне қауіпті түрде еңкейді. Оның зор, бұлшықетті денесі Саннидің төбесінен төніп тұрды.

"Қарғыс атсын, біз бел жазбай жұмыс істеп жатырмыз! " – деп ақырды ол.

Санни шегініп, кешірім сұрады.

САННИ тиран болатын. Ол адамдарды жұмыстан жиі шығаратыны соншалық, бұл төмендегі қоймада шағын бір әдетке айналды. Онда жабдықтау тізбегінің (тауарларды өндіруден бастап тұтынушыға жеткізуге дейінгі процесс) ақкөңіл менеджері Джон Фанцио жұмыс істейтін және ол жер қызметкерлердің іштегі шерін тарқатуға немесе өсек айтуға келетін сенімді орнына айналған еді. Бірнеше күн сайын Theranos қауіпсіздік қызметінің басшысы Эдгар Паз қолына жасырған бейджімен (қызметкердің аты-жөні жазылған төсбелгі) бұзақы кейіпте төменге түсетін. Оны көрген кезде Джон мен логистика тобы алда не күтіп тұрғанын біліп, толқумен жиналатын. Паз жақындаған сайын, ол бейджді мойынбауынан баяу айналдырып, алдыңғы жағындағы бейнені көрсететін де, бұл таңданыс тудыратын. Бұл Саннидің соңғы құрбаны еді.

Джон Грег, Джордан, Трей және Тедпен жақсы дос болып кеткен. Бесеуі бірігіп компаниядағы кішкене бір сау ақыл аралын құрады. Джон Шығанақ аймағындағы (Сан-Франциско шығанағы аймағы) жүк тиеу платформасының суық домалатпалы есігінен бірнеше қадам жерде жұмыс істейтін жалғыз стратегиялық жабдықтау тізбегінің менеджері болған шығар, бірақ бұл оған ұнайтын, өйткені бұл оны Саннидің бақылауынан және оның адамдардың жұмыс істеген сағат санына деген шамадан тыс назарынан аулақ ұстайтын.

Өкінішке орай, қоймада жұмыс істеу ақырында Джонның өзінің де құрдымға кетуіне себеп болды. 2012 жылдың ақпан айындағы бір таңда, онымен бірге жұмыс істейтін қабылдаушы жігіттердің бірі жұмысқа жаңа жарқыраған Acura көлігімен келді. Ол оны мақтанышпен Джонға көрсетті, ал ол оған мақтау сөздерін айтты. Алайда, келесі күні көлікте үлкен майысқан із болды. Кеңсе тұрағында оны біреу соғып кеткен. Джон тұрақтағы басқа көліктердің барлығын соқтығысу белгілеріне тексеріп, кінәліні тапты. Ол Санни бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге көмектесу үшін шақырған үнді кеңесшілерінің біріне тиесілі болып шықты.

Иесі достарымен темекі шегуге шыққан кезде Джон оған бетпе-бет келді. Джон полициядан үйреніп алған әдісі бойынша, рулеткамен Acura-дағы майысқан жердің өлшемін оның көлігіндегі сырылған ізге сәйкестендіргенімен, ол бұны жоққа шығарды. Джон қоймадағы әріптесіне оқиға туралы полицияға хабарлап, оларға дәлелдерді көрсетуге кеңес берді. Міне, осы кезде жағдай ушығып кетті. Үнді бағдарламалық жасақтама кеңесшілері жоғарыға көтеріліп, Санниге шағымданды, ол қатты ашуланғаны соншалық, қолдары көрінетіндей дірілдеп, төменге түсті.

"О, шынымен бе, сен полицей болғың келе ме? " – деп айқайлады Санни Джонға, оның дауысынан мысқыл тамып тұрды. "Бар да полицей бол! "

Содан кейін ол жақын маңда тұрған күзетшілердің біріне бұрылып, Джонға нұсқап: "Оны бұл жерден алып кетіңдер", – деді. Өткен жылы Санни жұмыстан шығарған ондаған қызметкерлердің кім екенін Эдгар Паздың ойын түрінде қалай ашқанын бақылағаннан кейін, енді жұмыстан қуылу кезегі Джонға келді.

Досының жұмыстан шығарылуы Грегке ауыр тиіп, оның компаниядан кету туралы шешімін нығайта түсті. Бір айдан кейін ол бірге жұмыс істейтін жас инженер байқаусызда кейбір miniLab электр платаларын (электрондық схемалар орналасқан тақта) күйдіріп алды. Санни Грег пен Том Бруметті кеңсесіне шақырып, олардан кінәлінің кім екенін айтуды ашулана талап етті. Олар Санниге атын айтса, оның жас жігітті жұмыстан шығаратынын жақсы біліп, бас тартты.

Бұл кезде Грегтің акция опциондары жаңа ғана қолжетімді болған еді. Сол күні кешірек ол Саннидің кеңсесіне оралып, оған жұмыстан шығу туралы өтінішін табыстады. Санни оны сабырмен қабылдады, бірақ Грег кете сала, олардың ниеттерін білу үшін Трей, Джордан және Тедті бірінен соң бірін шақырды. Үшеуі де Грегтің шешімі оларға әсер етпегеніне және Theranos-та ұзақ мерзімді жұмыс істеуге бейілді екендіктеріне оны сендірді, өйткені олар Саннидің дәл осыны естігісі келетінін білетін.

Грег жұмыстан кетер алдындағы мерзімі ішінде соңғы рет бір сенбіде жұмыс істеді. Санни риза болып, оны келесі дүйсенбіде Пало-Альтодан Сан-Франциско шығанағының арғы бетінде орналасқан шағын қалашық, Ньюаркте өтетін Элизабеттің жиналысына шақырды. Theranos жуырда сол жерден miniLab-ты үлкен көлемде шығару үшін алып өндірістік нысанды жалға алған болатын. Элизабет бұл үңгірдей үлкен, бос кеңістікті қызметкерлерге таныстырып жатты. Ол сөйлеп тұрғанда аудитория ішінен Грегті көзі шалып қалып, назарын оған аударды.

"Егер осындағы біреу адамдар жасаған ең жақсы нәрседе жұмыс істе

Берд бұл кәсіптен үлкен үміт күтті. Ол жоғары санатты кілемдер, арнайы ағаш жиһаздар, гранит үстелшелер және жалпақ экранды теледидарлар қойылған жоғары деңгейлі клиникаларға орын босату үшін Safeway-дің мың жеті жүз дүкенінің жартысынан көбін қайта жөндеуге бұйрық берді. Theranos-тың нұсқауы бойынша олар сауықтыру орталықтары деп аталуы тиіс еді және "спадан да жақсы" көрінуі керек болатын. Safeway 350 миллион долларлық жөндеу жұмыстарының барлық шығынын өз мойнына алғанымен, жаңа клиникалар стартаптың жаңашыл қан сараптамаларын ұсына бастағанда, Берд бұл шығынның артығымен өтелеріне сенді.

Табыс туралы есеп беру қоңырауынан кейін бірнеше апта өткен соң, Берд пен оның атқарушы тобы Оклендтің шығысындағы әсем Сан-Рамон алқабындағы үйінен бірнеше шақырым жерде орналасқан Safeway дүкеніне бір топ талдаушыларға экскурсия ұйымдастырды. Талдаушыларға дүкеннің жаңа сауықтыру орталығы көрсетілді, бірақ Берд оның қандай қызмет көрсететіні туралы сұрақтардан жалтарып бақты. Тіпті дүкен менеджерінің өзі бейхабар еді. Theranos іске қосылғанға дейін толық құпиялылықты сақтауды талап еткен болатын.

Компаниялар алғаш рет бірлесіп жұмыс істеуге келіскеннен бері біраз кідірістер болды. Бір кезде Элизабет Бердке 2011 жылдың наурыз айында Шығыс Жапонияда болған жер сілкінісі Theranos-қа өз құрылғыларына арналған картридждерді өндіруге кедергі келтіріп жатқанын айтты. Safeway-дің кейбір басшылары бұл сылтауды қисынсыз деп санады, бірақ Берд оны сол күйінде қабылдады. Ол Стэнфордтан оқудан шығып қалған жас қызға және оның профилактикалық денсаулық сақтау саласына деген құштарлығымен керемет үйлесетін революциялық технологиясына қатты таңданыспен қарады.

Элизабет Бердпен тікелей байланыста болды және тек соған ғана есеп беретін. Плезантондағы бас кеңседе T-Rex жобасынан хабары бар Safeway басшыларының шағын тобы оның барысын талқылау үшін аптасына бір рет жиналатын арнайы бөлме құрылды. Берд барлық жиналыстарға өзі қатысты немесе сапарда жүрсе, конференц-байланыс арқылы қосылды. Theranos-қа қатысты сұрақтар немесе мәселелер туындағанда, ол: «Мен бұл туралы Элизабетпен сөйлесемін», – деп әдеттегідей жауап беретін. 1974 жылы Safeway-де жасөспірім қаптаушы болып бастап, Бердтің бас орынбасарларының біріне дейін көтерілген атқарушы директор Ларри Ренда және жобаға қатысқан басқа да басшылар оның жас қызға соншалықты еркіндік бергеніне таң қалды. Ол әдетте өз орынбасарларынан және компанияның серіктестерінен белгіленген мерзімдерді қатаң сақтауды талап ететін, бірақ Элизабетке бірінен соң бірін өткізіп алуға рұқсат берді. Бердтің кейбір әріптестері оның екі ұлы бар екенін білетін. Олар ол Элизабетті өзінде ешқашан болмаған қызындай көретін шығар деп ойлай бастады. Қалай болғанда да, ол қыздың арбауында еді.

БАРЛЫҚ КІДІРІСТЕРДЕН КЕЙІН, 2012 жылдың алғашқы айларында серіктестік ақыры іске аса бастағандай көрінді: толық іске қосылу алдындағы бета-нұсқа ретінде компаниялар Theranos Safeway-дің Плезантондағы корпоративтік кампусында ашқан қызметкерлер емханасында қан сараптамаларын жасауды өз мойнына алады деп келісті. Бұл клиника қызметкерлерді өздеріне жақсырақ күтім жасауға ынталандыру арқылы супермаркет операторының денсаулық сақтау шығындарын азайтуға бағытталған Бердтің стратегиясының бір бөлігі еді. Ол тегін медициналық тексерулер ұсынды. Жақсы нәтиже көрсеткен қызметкерлер денсаулық сақтау жоспарының жарналарына жеңілдіктер алатын. Safeway кампусындағы спортзалдың жанында ыңғайлы орналасқан емханада бір дәрігер мен үш медбике жұмыс істеді және бес тексеру бөлмесі болды. Сондай-ақ оның шағын зертханасы да бар еді. Қабылдау бөліміндегі жаңа тақтайшада: "Сараптамаларды Theranos жасайды" деп жазылған.

Қызметкерлер емханасы Ренданың жауапкершілігіндегі істердің бірі болды. Басқа міндеттермен қатар, ол Берд бөлшек сауда компаниясының денсаулық сақтау бойынша жеңілдіктер тәжірибесін басқа компанияларға сату үшін құрған Safeway Health еншілес кәсіпорнын қадағалады. Элизабет Плезантонда екі жыл бұрын алғаш пайда болғаннан бері Ренданың күйеуі өкпе обырымен күресте жеңіліп, қайтыс болған еді, бірақ ол Theranos-тың саусақтан қан алатын ауыртпалықсыз сараптамалары басқаларды оның өмірінің соңғы айларында инені қайта-қайта шаншудан көрген азабынан құтқарады деп үміттенді.

Ренда жақында ғана Safeway-дің алғашқы бас медицина қызметкерін жұмысқа алған болатын. Оның есімі Кент Брэдли еді, ол АҚШ армиясынан келген, онда Уэст-Пойнт пен Мэриленд штатының Бетесда қаласындағы қарулы күштердің медициналық мектебін бітіргеннен кейін он жеті жылдан астам қызмет еткен. Брэдлидің соңғы әскери тапсырмасы әрекеттегі және зейнеттегі әскери қызметкерлерге арналған денсаулықты сақтандыру бағдарламасы Tricare-дің еуропалық қанатын басқару болды. Басқа міндеттермен қатар, Ренда жұмсақ мінезді бұрынғы әскери дәрігерге кампус клиникасын қадағалауды тапсырды.

Брэдли армияда көптеген күрделі медициналық технологиялармен жұмыс істеген, сондықтан оған Theranos жүйесінің қалай жұмыс істейтінін көру қызық болды. Алайда, Theranos Плезантон клиникасына ешқандай құрылғыларын қоюды жоспарлап отырмағанын білгенде, ол таң қалды. Оның орнына, қан алу үшін ол жерге екі флеботомистті (қан алушы маман) орналастырған, ал олар жинаған үлгілер сараптама үшін Сан-Франциско шығанағы арқылы Пало-Альтоға курьермен жіберілетін. Ол сондай-ақ флеботомистердің әр қызметкерден екі рет қан алатынын байқады: біріншісінде сұқ саусаққа ланцетпен, ал екіншісінде ескі әдіспен қолға гиподермиялық ине салу арқылы. Егер Theranos-тың саусақтан қан алу технологиясы толық жетілдіріліп, тұтынушыларға ұсынуға дайын болса, неліктен венепункцияға (тамырдан инемен қан алудың медициналық термині) қажеттілік туындады деп ол таң қалды.

Нәтижелерді алуға кететін уақыттың ұзақтығы Брэдлидің күдігін одан әрі күшейтті. Оның түсінігі бойынша, сараптамалар дерлік лезде дайын болуы керек еді, бірақ кейбір Safeway қызметкерлері нәтижелерін алу үшін екі аптаға дейін күтуге мәжбүр болды. Оған қоса, барлық сараптамаларды Theranos-тың өзі жасай бермейтін. Стартап кейбір сараптамаларды аутсорсингке (басқа компанияға тапсыру) беретіні туралы ешқашан айтпағанымен, Брэдли оның кейбір сараптамаларды Солт-Лейк-Ситидегі ARUP деп аталатын ірі анықтамалық зертханаға тапсырып жатқанын анықтады.

Алайда, Брэдлидің нағыз дабылын қаққан жағдай – дені сау қызметкерлердің қалыпсыз сараптама нәтижелеріне алаңдап келе бастауы еді. Сақтық шарасы ретінде ол оларды Quest немесе LabCorp орталықтарында қайта тексеруден өтуге жіберді. Әр жолы жаңа сараптамалар қалыпты болып шықты, бұл Theranos нәтижелерінің қате екенін көрсетті. Содан бір күні Safeway-дің жоғары лауазымды қызметкері өзінің PSA нәтижесін алды. Бұл қысқарту "қуықасты безінің спецификалық антигені" дегенді білдіреді, ол қуықасты безінің жасушалары бөлетін ақуыз. Ер адамның қанында бұл ақуыздың концентрациясы неғұрлым жоғары болса, оның қуықасты безінің обырына шалдығу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Safeway-дің жоғары лауазымды басшысының нәтижесі өте жоғары болды, бұл оның қуықасты безінің обырына шалдыққанын дерлік анық көрсетті. Бірақ Брэдли күмәнмен қарады. Ол басқа қызметкерлермен жасағандай, алаңдаулы әріптесін басқа зертханада қайта тексеруден өтуге жіберді және ғажапқа орай, бұл нәтиже де қалыпты болып шықты.

Брэдли сәйкессіздіктерге егжей-тегжейлі талдау жасады. Theranos көрсеткіштері мен басқа зертханалардың көрсеткіштері арасындағы кейбір айырмашылықтар алаңдатарлықтай үлкен болды. Ал Theranos көрсеткіштері басқа зертханалармен сәйкес келген кездері, олар көбінесе ARUP орындаған сараптамалар болып шықты.

Брэдли өз алаңдаушылығымен Рендамен және Safeway Health президенті Брэд Вольфсенмен бөлісті. Өткен екі жылдағы кідірістерден онсыз да сеніміне селкеу түскен Ренда, оған бұл туралы Бердпен сөйлесуге кеңес берді, Брэдли солай істеді. Бірақ Берд Theranos технологиясының тексерілгеніне және сенімді екеніне бұрынғы әскери дәрігерді сендіріп, оны сыпайы түрде кері қайтарды.

Плезантондағы Safeway қызметкерлерінен алынған қан үлгілері Пало-Альтодағы Ист-Мидоу-Серклде орналасқан, қасбеті таспен қапталған бір қабатты ғимаратқа курьермен жеткізілетін. Theranos 2012 жылдың көктемінде өзінің дамып келе жатқан басқа да операцияларын Хиллвью авенюден бұрын Facebook орналасқан жақын маңдағы үлкенірек ғимаратқа көшіргенше, жаңа құрылған зертханасын уақытша сол жерге орналастырған еді.

Бірнеше ай бұрын зертхана клиникалық зертханаларды реттейтін федералдық заң — CLIA-ға (Клиникалық зертхананы жақсарту түзетулері) сәйкестігін растайтын сертификат алған болатын, бірақ мұндай сертификаттарды алу қиын емес еді. CLIA-ның басты орындаушысы Medicare және Medicaid қызметтері орталығы болғанымен, федералдық агенттік күнделікті зертханалық тексерулердің көпшілігін штаттарға жүктейтін. Калифорнияда бұл іспен штаттың денсаулық сақтау департаментінің Зертханалық дала қызметтері бөлімі айналысты, ал аудит көрсеткендей, бұл бөлім қатты қаржы тапшылығын көріп, өзінің қадағалау міндеттерін орындауда қиындықтарға тап болған.

Егер Стив Бердке аласа ғимараттың ортасында орналасқан бөлмелер желісі — Ист-Мидоу-Серкл зертханасына кіруге рұқсат етілгенде, ол оның ішінде бірде-бір Theranos меншігіндегі құрылғының жоқтығын байқар еді. Себебі miniLab әлі де әзірлену үстінде болатын және пациенттерді тексеруге мүлдем дайын емес еді. Зертханада чикаголық Abbott Laboratories, германиялық Siemens және италиялық DiaSorin сияқты компаниялар жасаған оннан астам коммерциялық қан және дене сұйықтығын талдағыштар бар болатын. Зертхананы Арне ("Арни" деп оқылады) деген атпен танымал, мінезі оғаштау патологоанатом Арнольд Гельб басқарды, ал оның қызметкерлері — адам үлгілерімен жұмыс істеуге штат тарапынан сертификатталған зертханалық техниктер, яғни CLS (клиникалық зертхана ғалымдары) мамандарының шағын тобынан тұрды. Бұл кезеңде ол тек коммерциялық құралдарды пайдаланғанымен, дұрыс болмай қалуы мүмкін және солай болған да көптеген қателіктер бар еді.

Негізгі мәселе зертханада тәжірибелі мамандардың тапшылығы еді. CLS мамандарының бірі, Косал Лим есімді қызметкердің салақтығы мен нашар дайындығы соншалық, оның әріптестерінің бірі Диана Дюпюи оның сараптама нәтижелерінің дәлдігіне қауіп төндіретініне сенімді болды. Дюпюи Хьюстоннан келген және қаланың әлемге әйгілі MD Anderson онкологиялық орталығында тәжірибеден өткен. Ол CLS болғаннан бергі жеті жылының көбін қан құю маманы ретінде өткізді, бұл оған CLIA ережелерін тереңірек білуге мүмкіндік берді. Ол қатаң түрде ереже бойынша жұмыс істеді және ереже бұзушылықтарды көргенде оларды хабарлаудан тайынбады.

Дюпюи үшін Лимнің өрескел қателіктері кешірілмес еді. Олардың қатарына реагенттерді (химиялық реакция тудыратын заттар) қолдану бойынша өндірушілердің нұсқауларын елемеу; мерзімі өткен реагенттерді жарамдыларымен бір тоңазытқышқа қою; калибрленбеген зертханалық жабдықта пациенттердің сараптамаларын жасау; анализаторда сапаны бақылау жұмыстарын дұрыс орындамау; өзі оқымаған тапсырмаларды орындау; сондай-ақ қан жасушаларының түрлерін ажырату үшін қолданылатын бояулар қоспасы – Райт бояуы бар бөтелкені ластау кірді. Мінезі тік Дюпюи бірнеше рет Лиммен сөзге келіп, бір жолы ол сияқты нашар зертхана техниктерінің тамырына балта шабу үшін зертханалық инспектор болатынын айтты. Ол өзінің стандарттарына сәйкес келе алмайтындығын көрсеткен кезде, Дюпюи оның нашар жұмыс тәжірибелерін Гельб пен Санниге жіберетін тұрақты электрондық хаттарында құжаттай бастады, жиі өз сөзін дәлелдеу үшін фотосуреттерді қоса тіркеп отырды.

Дюпюи Theranos-тың Плезантонда орналастырған екі флеботомистінің біліктілігіне де күмәнмен қарады. Қан әдетте плазманы пациенттің қан жасушаларынан бөлу үшін тексерілмес бұрын центрифугада (орталықтан тепкіш күш арқылы сұйықтықтарды бөлетін құрылғы) айналдырылады. Флеботомистер өздеріне берілген центрифуганы пайдалануға үйретілмеген және пациенттердің қанын қанша уақыт немесе қандай жылдамдықпен айналдыру керектігін білмеді. Олар Пало-Альтоға келгенде, плазма үлгілері көбінесе бөлшек заттармен ластанған болатын. Ол сондай-ақ Theranos пайдаланып жүрген қан алатын түтіктердің көпшілігінің мерзімі өтіп кеткенін, бұл олардың ішіндегі антикоагулянттың тиімсіз болуына әкеп соғып, үлгілердің тұтастығына нұқсан келтіретінін анықтады.

Шағымдарының бірін айтқаннан кейін көп ұзамай Дюпюи Theranos сатып алған жаңа Siemens анализаторында оқу үшін Делавэрге жіберілді. Ол бір аптадан кейін сапарынан оралғанда, зертхананың мінсіз таза екенін байқады. Оны күтіп отырғанға ұқсайтын Санни оны мәжіліс бөлмесіне шақырды. Ол қорқытқан үнмен оның жоқтығында зертхананы аралап шыққанын және оның шағымдарының бірде-бірі негізді емес екенін айтты. Содан кейін ол Делавэрге ұшқан күні жігітіне жүгін шығаруға көмектесу үшін ғимаратқа кіруге рұқсат бергенін еске салды. Бұл компанияның қауіпсіздік саясатын өрескел бұзу болды және ол үшін оны жұмыстан шығаруға шешім қабылдағанын айтты. Бір сәт осы жаңалықты қорытуға уақыт берген соң, ол Гельбті шақырып алып, одан Дюпюиді зертхананың мүшесі ретінде бағалайтынын немесе бағаламайтынын және оны жұмыста қалдырғысы келетін-келмейтінін сұрады. Гельб қалдырғысы келетінін айтты, сол кезде Санни еріксіз өз шешімін өзгертті. Қалай болғанда да, Дюпюи жұмыста қалды.

Есеңгіреп қалған ол өз орнына абдыраған күйде оралды. Кенеттен АТ бөлімінің қызметкері оның иығынан қағып, дәлізге шығуын өтінді. Ол оның компаниялық ұялы байланысын қайта қосуға тырысып жатқан еді және одан кейбір ақпарат қажет болды. Шешімін өзгертпес бұрын Санни оның телефонын, компаниялық электрондық поштасын және корпоративтік желіге кіру мүмкіндігін ажыратуға бұйрық берген болатын.

Дюпюи сияқты ашық сөйлейтін адамның Theranos-та ұзақ тұрақтамайтыны анық еді. Үш аптадан кейін, жұма күні таңертең Санни Ист-Мидоу-Серкл ғимаратына оралып, оны қайтадан жұмыстан шығарды, бұл жолы біржола. Оған жеке заттарын жинауға да мүмкіндік берілместен, дереу ғимараттан шығарып жіберілді. Оның жұмыстан шығарылуына себеп – ол зертхананың негізгі жеткізушілерінің бірі төленбеген шоттарға байланысты сатып алуға берілген тапсырыстарды тоқтата тұрғанына назар аудартқан еді.

Өзіне жасалған қарым-қатынасқа ренжіген Дюпюи сол демалыс күндері Санниге хат жіберіп, зертханалық кітаптардан бөлек көзілдірігі мен Калифорниялық CLS лицензиясы бар косметикалық сөмкесі кіретін жеке заттарын алуға рұқсат беруін талап етті. Элизабетті де көшірмеге қосқан бұл электрондық хат Саннидің басқару стилі мен зертхананың жай-күйін қатал айыптауға толы болды:

Мені 5-тен астам адам сіздің ұстамсыз екеніңізді және сізді ненің жарылысқа әкелетіні көңіл-күйіңізге байланысты екенін ескертті. Сондай-ақ маған сізбен жұмыс істеген кез келген адам үшін оның соңы ешқашан жақсылықпен аяқталмайтынын айтқан.

CLIA зертханасы қиын жағдайда, өйткені бәрін Косал басқарып отыр және оны немесе Арнені ешкім қадағаламайды. Сізде қандай да бір себептермен деңгейі төмен CLS-ті жақтайтын ортақол Зертхана директоры бар. Косал бір күні зертханада пациенттердің нәтижелеріне теріс әсер ететін үлкен қателік жіберетініне толық кепілдік беремін. Шын мәнінде, ол мұны бірнеше рет жасады деп ойлаймын, бірақ кінәні реагенттерге жапты. Өзіңіз айтқандай, ол не нәрсеге қол тигізсе де, бәрі апатқа ұшырайды!

Сіз адамдардың қорқыныштан сізден бірдеңе жасыратын жұмыс ортасын құрғаныңызды түсінесіз деп үміттенемін. Компанияны қорқыту мен үркіту арқылы басқаруға болмайды... ол құлағанға дейін тек белгілі бір уақыт қана жұмыс істейді.

Санни біреуге оның заттарын қайтару үшін Ист-Мидоу-Серкл ғимаратының алдында кездесуге келісті, бірақ оған компания заңгерлерінен хабар алатынын ескертті. Келесі бірнеше күн ішінде Дюпюи Theranos-тың аға заңгері Дэвид Дойлдан оның компанияда жұмыс істеген кезіндегі кез келген материалдарды Theranos-қа қайтаруға немесе "біржола жоюға" және өзінің құпиялылық міндеттемелерін орындауға уәде беретін декларацияға қол қоюын талап еткен қатаң мазмұндағы бірқатар электрондық хаттар алды.

Дюпюи бастапқыда бас тартып, компанияны заңсыз жұмыстан шығарғаны үшін сотқа беремін деп қорқыту мақсатында Оклендтен заңгер жалдады, бірақ Theranos Wilson Sonsini-ден өте беделді заңгерді тартқаннан кейін, оның өз заңгері кері шегінуге және құжатқа қол қоюға кеңес берді. Кремний алқабының басты заңгерлік фирмасына қарсы шығу – жеңіліске ұшырайтын күрес екенін айтты ол. Дюпюи оның кеңесіне амалсыздан көнді.

SAFEWAY ӘРИНЕ бұлардың ешқайсысынан хабарсыз еді. Ол 2012 жыл бойына және 2013 жылға дейін Theranos-қа өзінің Плезантондағы емханасында қан сараптамаларын жасауға рұқсат беруді жалғастырды. Сондай-ақ, ол Солтүстік Калифорниядағы ондаған дүкендерінде салған сауықтыру орталықтарына қызметкерлер ретінде флеботомистерді жұмысқа ала бастады. Бірақ айлар өткен сайын Theranos іске қосылу мерзімін кейінге қалдыра берді.

2012 жылдың сәуір айының соңында өткен бірінші тоқсандағы табыс туралы қоңырау барысында Бердтен Safeway-дің құпия "сауықтыру жобасының" мәртебесі туралы сұралды. Ол оның әлі "жариялауға дайын емес" екенін, бірақ компания оны таныстырған кезде, ол оның қаржылық нәтижелеріне "айтарлықтай әсер ететінін" айтып жауап берді. Шілде айындағы келесі табыс туралы қоңырауда ол өз еркімен оның "барлық ықтималдықтар бойынша төртінші тоқсанда" іске асырылатынын мәлімдеді. Алайда, төртінші тоқсан іске қосылусыз өте шықты.

Бұл уақытқа қарай Safeway-дің кейбір басшылары ашулана бастады. Олар бонустарынан қағылып жатты, себебі компания Theranos серіктестігінен түсетін күтілетін қосымша кірістер мен пайданы ескерген қаржылық мақсаттарына жете алмады. Safeway қаржы бөлімінің басшысы Мэтт О’Реллге сауықтыру орталықтары үшін кіріс болжамдарын жасау тапсырылған болатын. Олардың әрқайсысы күніне орта есеппен елу пациент тартады деген батыл болжамға сүйене отырып, ол жылына 250 миллион доллар қосымша табыс түседі деп болжаған. Бұл табыс жүзеге аспай қоймай, Safeway бұл орталықтарды салу үшін ғана одан да көп – 100 миллион доллар жұмсап жіберген еді.

Олар бос тұрған кезде, сауықтыру орталықтары дүкендердің ішіндегі басқа, табысты мақсаттарда пайдалануға болатын құнды орындарды алып жатты. Күтуден жалыққан Ренда мен Брэдли бұл кеңістікті қалай пайдалануға болатыны туралы түрлі идеяларды біріктірді. Олардың бірі – орталықтарға диеталық кеңестер беретін диетологтарды орналастыру болды. Екіншісі – оларды тәжірибелі медбикелер басқаратын толыққанды медициналық клиникаларға айналдыру еді. Тағы бірі телемедицина қызметтерін ұсыну болатын. Олар Бердті осы жоспарларды жүзеге асыруға рұқсат беруге көндіруге тырысты, бірақ ол Элизабетпен мәселені талқылағаннан кейін оларды кері қақты. Ол бұл орыннан бас тартқысы келмейтінін айтты.

Сахна сыртында Safeway-дің директорлар кеңесінің шыдамы таусылып бара жатты. Осы қызметте жиырма жыл жұмыс істегеннен кейін, Бердтің Уолл-стриттің сенімінен айырылғаны анық еді. Оның бас директор ретіндегі алғашқы он жылдығы үлкен табыспен өтті және Safeway акцияларының бағасының күрт өсуімен ерекшеленді. Бірақ соңғы жылдары оның денсаулық пен сауықтыруға деген құштарлығы компанияның жүрегінде қалып қойған нәрсені: азық-түлік сатудың тартымсыз кәсібін назардан тыс қалдыруына әкелді. Сауықтыру орталықтарына салынған ірі инвестиция және оны іске асырудағы бітпейтін кешіктірулер соңғы тамшы болды.

2013 жылдың 2 қаңтарында қор биржасы жабылғаннан кейін көп ұзамай Safeway келесі мамыр айында компания акционерлерінің жылдық жиналысынан кейін Бердтің зейнетке шығатыны туралы баспасөз хабарламасын таратты. Жаңалық ерікті шешім ретінде ұсынылды, бірақ Ренда мен басқа басшылар директорлар кеңесі одан қызметтен кетуді сұрады деп күдіктенді. Тіпті кетіп бара жатып та, Берд әлі құпия болып отырған Theranos серіктестігінің келешегіне оптимизммен қарады. Бас директор ретіндегі жетістіктерінің тізімінде баспасөз хабарламасы оның сөзінен дәйексөз келтіре отырып, Safeway жақында «Компанияны өзгертуге әлеуеті бар сауықтыру бастамасын іске қосады» деді.

Берд кеткеннен кейін Элизабетпен байланыс арнасы үзілді. Safeway-ден Theranos-пен сөйлескісі келетін кез келген адам Санни немесе "Frat Pack" (бауырластар тобы) арқылы өтуге мәжбүр болды. Safeway басшылары мәртебе туралы жаңартуларды сұраған сайын, Санни өзінің уақыты босқа кетіруге тым қымбат екенін және олардың мұндай көлемдегі инновацияны жасауға не қажет екенін түсінбейтінін көрсетіп, жақтырмаған сыңай танытты. Оның тәкаппарлығы адамның ашуына тиетін. Сонда да Safeway серіктестіктен бас тартуға әлі де тартыншақтады. Егер Theranos технологиясы шынымен де ойын ережесін өзгертетіндей болып шықса ше? Олар келесі он жыл бойы одан бас тартқанына өкінуі мүмкін еді. Мүмкіндікті жіберіп алу қорқынышы күшті тежеуші фактор болды.

Ал Бердке келетін болсақ, оның зейнетке шығуға дайын емес екені анық еді. Супермаркеттер желісінен кеткеннен кейін небәрі үш ай өткен соң, ол компанияларға денсаулық сақтау шығындарын қалай азайтуға болатыны туралы кеңес беретін консалтингтік фирма құрды. Ол оны Burd Health деп атады. Денсаулық сақтау стартапының негізін қалаушы ретіндегі жаңа рөлінде ол Элизабетпен қайта байланыс орнатуға тырысты. Бірақ ол енді оның қоңырауларына жауап бермеді.

| ОНЫНШЫ ТАРАУ |

"Подполковник Шумейкер деген кім?"

Подполковник Дэвид Шумейкер мәжіліс үстелінің төрінде отырған өзіне сенімді жас әйелдің компаниясының қалай жұмыс істейтінін түсіндіріп жатқанын сыпайы түрде тыңдап отырды, бірақ он бес минуттан кейін ол өз-өзін ұстай алмай қалды.

"Сіздің нормативтік құрылымыңыз жұмыс істемейді," - деді ол оның сөзін бөліп.

Элизабет өзі сипаттаған тәсілдің қандай ережелерге қайшы келетінін санамалап жатқан әскери киімдегі көзілдірікті офицерге ренжи қарады. Бұл оның естігісі келген сөз емес еді. Шумейкер мен ол басқарған шағын әскери делегация 2011 жылдың қараша айындағы осы таңда Пало-Альтоға Theranos-тың өз құрылғыларын Ауғанстандағы соғыс алаңында орналастыру жоспарына батасын беру үшін шақырылған болатын, оның реттеуші стратегиясына қатысты қарсылық білдіру үшін емес.

Theranos құрылғыларын ұрыс даласында қолдану идеясы өткен тамыз айында Элизабет Сан-Францискодағы Теңіз жаяу әскерлерінің мемориалдық клубында АҚШ Орталық қолбасшылығының (CENTCOM - Таяу Шығыс, Орталық Азия және басқа да аймақтардағы АҚШ әскери операцияларына жауапты бірыңғай жауынгерлік қолбасшылық) басшысы Джеймс Мэттиспен кездескен кезде пайда болған еді. Элизабеттің саусақ ұшынан алынған қанды тексерудің жаңа тәсілі жаралы сарбаздарды тезірек диагностикалауға және емдеуге, сондай-ақ адам өмірін сақтап қалуға қалай көмектесетіні туралы тосыннан жасаған таныстырылымы төрт жұлдызды генералды бейжай қалдырмады. Джим "Құтырған төбет" Мэттис өз әскерлерін қатты қорғайтын, бұл оны АҚШ әскери күштеріндегі ең танымал қолбасшылардың біріне айналдырды. Табанды генерал Ауғанстандағы бітпейтін, қатыгездікке толы соғыста Тәліптермен соғысып жатқан өз адамдарын қауіпсіздікте сақтауға көмектесетін кез келген технологияны қолдануға ашық болды. Элизабетпен кездескеннен кейін ол CENTCOM-дағы қарамағындағыларға Theranos құрылғысын нақты далалық жағдайда сынақтан өткізуді тапсырды.

Әскери ережелерге сәйкес, мұндай сұраныстар Мэриленд штатындағы Форт-Детриктегі армияның медициналық департаменті арқылы өтуі тиіс еді, ол жерде олар әдетте подполковник Шумейкердің үстеліне түсетін. Реттелетін қызмет және комплаенс бөлімінің директор орынбасары ретінде Шумейкердің міндеті армияның медициналық құрылғылармен тәжірибе жасаған кезде барлық заңдар мен ережелерді сақтауын қамтамасыз ету болды.

Шумейкер қатардағы әскери бюрократ емес еді. Оның микробиология бойынша Ph. D. дәрежесі болды және ол менингит пен туляремияға (Қырғи-қабақ соғыс кезінде АҚШ пен Кеңес Одағы қару ретінде қолданған, жабайы қояндарда кездесетін қауіпті бактерия) қарсы вакциналар бойынша көптеген жылдар бойы медициналық зерттеулер жүргізген. Ол сондай-ақ Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасында (FDA - АҚШ-тың денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаментінің агенттігі) бір жылдық тағылымдамадан өткен алғашқы әскери офицер болды, бұл оны армияның FDA ережелері бойынша бас сарапшысы етті.

Шумейкер өзінің ақжарқын күлкісімен және Оңтүстік Огайоға тән созып сөйлейтін мәнерімен сабырлы, кішіпейіл көрінгенімен, қажет кезде адамдармен тікелей сөйлесе алатын. FDA-ны мүлдем айналып өтуді көздейтін Theranos стратегиясының болашағы жоқ екенін ескертті ол Элизабетке, әсіресе егер ол өзі айтқандай, келесі көктемде өз құрылғыларын бүкіл ел бойынша шығаруды жоспарласа. Агенттік оған өзінің тексеру процесінен өтпейінше бұған ешқашан жол бермейтінін айтты.

Элизабет Theranos-тың өз заңгерлерінен алған кеңесіне сүйеніп, үзілді-кесілді келіспеді. Оның соншалықты қорғанып, қырсыққандығынан Шумейкер дауды созудың уақытты босқа кетіру болатынын тез түсінді. Ол өз көзқарасына қайшы келетін ештеңені естігісі келмейтіні анық еді. Үстел басындағыларға көз жүгіртіп өтіп, ол кездесуге реттеу мәселелері бойынша бірде-бір сарапшы әкелмегенін байқады. Ол компанияда мұндай маман мүлдем жоқ шығар деп күдіктенді. Егер оның бұл ойы дұрыс болса, бұл жұмыс істеудің өте аңғал тәсілі еді. Денсаулық сақтау саласы елдегі ең қатаң реттелетін сала болды және оның дәлелді себебі бар: науқастардың өміріне қауіп төніп тұрды.

Шумейкер Элизабетке, егер ол оның аппараттарын армия қызметкерлеріне қолдануға рұқсат бергенін қаласа, оның ұстанымын қолдайтын FDA-дан жазбаша бірдеңе алу қажет болатынын айтты. Оның жүзінен қатты наразылық байқалды. Ол таныстырылымын жалғастырды, бірақ күннің қалған бөлігінде Шумейкерге суық қабақ танытты.

Армиядағы он сегіз жылдық мансабында Шумейкер әскерилер азаматтық ережелерден босатылған және медициналық зерттеулерді өз білгенінше жүргізуге құқылы деп санайтын көптеген адамдарды кездестірді. Бұл мүлдем олай емес еді, дегенмен бұл өткенде болған жоқ деген сөз емес. Пентагон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық сарбаздарға қыша газын және 1960 жылдары тұтқындарға "Агент Оранж" (Вьетнам соғысы кезінде АҚШ әскерилері қолданған гербицид әрі дефолиант) сынаған болатын. Бірақ әскерилердің бақылаусыз, еркін медициналық тәжірибе жасайтын күндері әлдеқашан артта қалған еді.

Мәселен, 1990 жылдардағы Сербия қақтығысы кезінде Пентагон Балқанда орналасқан әскерлерге кене энцефалитіне қарсы тәжірибелік вакцинаны ұсынбас бұрын FDA-ның келісімін алғанына көз жеткізді. Вакцина тек оны алғысы келген сарбаздарға ғана салынды. Сол сияқты, армия 2003 жылы Ирактағы сарбаздарға ботулинум токсиніне қарсы зерттеліп жатқан вакцинаны қолжетімді ету үшін агенттікпен тығыз жұмыс істеді. Ол кезде Саддам Хусейн өлімге әкелетін биологиялық агентті жинақтап қойды деген қауіп жоғары болды, ал Форт-Детриктегі зерттеушілер жасап шығарған перспективалы вакцинаны FDA әлі мақұлдамаған еді.

Екі жағдайда да армия институционалдық шолу кеңесімен немесе IRB-мен (медициналық зерттеулердің қауіпсіз әрі этикаға сай жүргізілуін қадағалайтын әскери комитет) ақылдасты. Егер IRB ұсынылған зерттеу айтарлықтай қауіп төндірмейді деп санаса, FDA оны жалғастыруға рұқсат береді, егер ол комитет қарап, мақұлдаған қатаң хаттамаға сәйкес жүзеге асырылатын болса.

Вакциналар үшін жарамды болған нәрсе медициналық құрылғыларға да қатысты болды. Егер Theranos Ауғанстандағы әскерлерде өзінің қан тексеретін аппараттарын сынап көргісі келсе, Шумейкер оларға IRB мақұлдаған зерттеу хаттамасын жасау қажет болатынына сенімді болды. Бірақ Элизабет өте табанды болғандықтан және CENTCOM да оған күмән келтіре бастағандықтан, ол бұрын FDA-да жұмыс істеген армия заңгері Джеремайя Келлиді тартуды ұйғарды. Келли оны тікелей тыңдап, екінші пікірін білдіруі үшін ол Элизабетпен тағы бір кездесуді жоспарлады. Ол 2011 жылдың 9 желтоқсанында түстен кейін сағат 3:30-да Вашингтондағы Theranos-тың Zuckerman Spaeder заң фирмасының кеңсесінде кездесуге келісті.

Элизабет кездесуге Шумейкер бірнеше апта бұрын Пало-Альтода естіген дәл сол реттеуші тәсілді сипаттайтын бір беттік құжатпен жалғыз өзі келді. Ол оның мықтылығын мойындауы керек еді: ол ұсынған құрылым креативті болды. Оны тіпті айлакерлік деп те атауға болар еді.

Құжатта Theranos құрылғылары тек қашықтан үлгіні өңдеу қондырғылары екендігі түсіндірілген. Қан анализінің нақты жұмысы компанияның Пало-Альтодағы зертханасында жүргізіледі, онда компьютерлер құрылғылар таратқан деректерді талдайды және білікті зертхана қызметкерлері нәтижелерді қарап шығып, түсіндіреді. Сондықтан тек Пало-Альтодағы зертхананы ғана сертификаттау қажет болды. Құрылғылардың өздері "ақылсыз" факс машиналарына ұқсас болды және реттеуші қадағалаудан босатылды.

Шумейкерге қабылдауға қиын болған екінші бір кедергі бар еді: Theranos өз құрылғылары орындайтын қан анализі зертханада жасалған тесттер екенін және сондықтан FDA құзыретінен тыс екенін алға тартты.

Сол кездегі Theranos-тың ұстанымы Пало-Альтодағы зертханасына арналған CLIA (Клиникалық зертхананы жақсартуға арналған түзетулер) сертификаты оған өз құрылғыларын кез келген жерде орналастыру және пайдалану үшін жеткілікті екендігінде болды. Бұл ақылды теория еді, бірақ Шумейкер оған сенбеді. Келли де сенбеді. Theranos құрылғылары жай ғана ақылсыз факс машиналары емес еді. Олар қан талдағыштар болды және нарықтағы барлық басқа қан талдағыштар сияқты, олар ақыр соңында FDA тарапынан қаралып, мақұлдануы қажет еді. Оған дейін Theranos институционалдық шолу кеңесімен ақылдасып, агенттік қабылдай алатын зерттеу хаттамасын жасап шығуы тиіс болатын. Бұл әдетте алты айдан тоғыз айға дейін созылатын процесс еді.

Армия заңгерінің қатысып отырғанына қарамастан, Элизабет келіспеуін жалғастырды. Оның дене қимылы Пало-Альтодағыдай дұшпандық танытпады және ол пікірталасқа түсуге бейім болды, бірақ олар тығырыққа тірелген күйі қалды. Ең қызығы, бөлмеде онымен бірге Zuckerman Spaeder-ден ешкім болған жоқ. Шумейкер оның фирманың бірнеше серіктестерімен бірге келетінін күткен еді, бірақ ол жалғыз өзі болды. Ол фирманың заңгерлік кеңесіне сілтеме жасауды жалғастырды, бірақ оны растайтын фирмадан ешкім болмады.

Кездесу Шумейкердің Ауғанстандағы кез келген экспериментке қол қоймас бұрын Theranos-тың реттеуші ұстанымын қолдайтын FDA-дан жазбаша бірдеңе көру қажеттілігін тағы да қайталауымен аяқталды. Элизабет мұндай хат алуға келісті. Ол өзін бұл жай ғана формальдылық сияқты ұстады. Шумейкер бұған қатты күмәнданды, бірақ кем дегенде енді бәрі түсінікті болды: доп Theranos-тың алаңында еді.

ШУМЕЙКЕР бұл мәселе туралы 2012 жылдың көктемінің соңына дейін, яғни CENTCOM-нан қайтадан сұраулар ала бастағанға дейін ештеңе естіген жоқ. Ол ашуланбай тұра алмады. Theranos өзі сұраған хатты беріп қана қоймай, ол Келлимен бірге желтоқсан айында Элизабетпен кездесуге Вашингтонға барғаннан бері компания мүлдем үнсіз қалды.

Бастығының рұқсатымен ол FDA-мен өзі байланысуды ұйғарды. 2012 жылдың 14 маусымында таңертең ол агенттіктің микробиологиялық құрылғылар бөлімінің басшысы Салли Ходжватқа электрондық хат жіберді. Екеуі 2003 жылы Шумейкердің FDA-дағы тағылымдамасы кезінде бірге жұмыс істеген және өткен аптада конференцияда кездейсоқ кездесіп қалған еді. Шумейкер Ходжватқа Theranos жағдайын сипаттап, компанияның реттеуші тәсілін "өте жаңа" деп атады және агенттіктің бұған қатысты нұсқауын сұрады. Ол өзінің электрондық хатын бейресми кеңес сұраудан басқа ештеңе ретінде қарастырмағанымен, бұл хат оны күні бұрын білген болса, жібермес бұрын екі рет ойлануға мәжбүр ететін бірқатар оқиғаларға түрткі болды.

Ходжват оның сұрауын өзінің бес әріптесіне, соның ішінде FDA-ның In Vitro (тірі организмнен тыс жасалатын) диагностика және радиологиялық денсаулық сақтау басқармасының директоры Альберто Гутьерреске жіберді. Принстон университетінен химия бойынша Ph. D. дәрежесін алған Гутьеррес агенттіктегі жиырма жылдық мансабының айтарлықтай бөлігін зертханада жасалған тесттер мәселесін ойлауға жұмсаған еді.

FDA көптен бері зертханада жасалған тесттер ретінде белгілі LDT-ларды (Laboratory Developed Tests) реттеуді өз құзыретінде деп санап келді. Алайда, іс жүзінде ол бұлай жасамады, өйткені 1976 жылы Федералдық азық-түлік, дәрі-дәрмек және косметика туралы заңға агенттіктің өкілеттігін дәрі-дәрмектерден медициналық құрылғыларға дейін кеңейту үшін түзетулер енгізілген кезде LDT-лар көп таралмаған еді. Оларды тек жергілікті зертханалар ерекше медициналық жағдай талап еткен кезде ғана жасайтын.

Бұл жағдай 1990 жылдары зертханалар жаппай қолдануға арналған күрделірек тесттерді, соның ішінде генетикалық тесттерді жасай бастағанда өзгерді. FDA-ның өз есептеуінше, содан бері көкжөтел мен Лайма ауруынан бастап обырдың түрлі типтеріне дейінгі жағдайларға арналған ондаған ақаулы және сенімсіз тесттер нарыққа шығарылып, науқастарға орасан зор зиян келтірген. Агенттік ішінде зертханалық бизнестің бұл бөлігін қадағалауды бастау керек деген ортақ пікір өсіп келе жатты және бұл көзқарастың ең үлкен жақтаушысы Гутьеррес болды. Ходжват оған Шумейкерден жіберген электрондық хатты көргенде, Гутьеррес сенбестікпен басын шайқады. Онда сипатталған тәсіл дәл өзі тоқтатқысы келген FDA-ны реттеушілік тұрғыдан айналып өтудің бір түрі еді.

Гутьеррестің LDT-ларды CMS (Медикэр және Медикейд қызметтері орталықтары) емес, FDA реттеуі керек деген көзқарасы оның CMS-тегі әріптестерімен тіл табыса алмағанын білдірмейтін еді. Керісінше, олардың жұмыс қарым-қатынасы жақсы болды және ескірген заңдардан туындаған реттеушілік олқылықтың орнын толтыру үшін агенттікаралық байланыста жиі сөйлесетін. Гутьеррес Шумейкердің хатын CMS-тің зертханалық қадағалау бөлімінің екі қызметкері Джудит Йост пен Пенни Келлерге жіберіп, жоғарғы жағына мынадай жазба қосты:

Мынау қалай өзі!!! CMS мұны LDT деп санар ма еді? Біз бұған қатысты мәжбүрлеу еркіндігін қолдана алатынымызды көру маған қиынға соғып тұр.

Альберто

Біраз талқылаулардан кейін Гутьеррес, Йост және Келлер бірдей қорытындыға келді: Theranos моделі федералдық ережелерге сәйкес келмейді. Йост пен Келлер бұрын-соңды ешқайсысы естімеген бұл компанияның нақты немен айналысып жатқанын көру және оның қате түсініктерін түзету үшін Пало-Альтоға біреуді жіберудің артықтығы жоқ деп шешті.

Бұл жұмыс Сан-Францискодағы CMS аймақтық кеңсесінің ардагер дала инспекторы Гари Ямамотоға тапсырылды. Екі айдан кейін, 2012 жылдың 13 тамызында Ямамото Пало-Альтодағы Theranos кеңселеріне ескертусіз келді. Ол кезде компания Хиллвью даңғылындағы бұрынғы орнынан бір мильден де аз қашықтықта орналасқан Оңтүстік Калифорния даңғылы, 1601 мекенжайындағы ескі Facebook ғимаратына көшуін аяқтаған болатын.

Санни мен Элизабет Ямамотоны мәжіліс залына кіргізді. Ол өзінің агенттігіне Theranos туралы шағым түскенін және оны тексеру үшін келгенін түсіндіргенде, олардың шағымның қайдан және кімнен келгенін білетінін естіп таң қалды. Біреу оларға Шумейкердің FDA-ға жіберген электрондық хаты туралы құпия ақпаратты жеткізген сыңайлы. Элизабеттің наразылығы оның түнеріп кеткен жүзінен айқын көрінді. Ол мен Санни Шумейкердің электрондық хатында не туралы айтқанын білмейтіндерін мәлімдеді. Иә, Элизабет әскери офицермен кездескен, бірақ ол ешқашан оған Theranos-тың қан тексеретін аппараттарын бір ғана CLIA сертификатының аясында кеңінен орналастыруды көздейтінін айтқан емес.

Олай болса, Theranos неліктен CLIA сертификатына өтініш берді? - деп сұрады Ямамото. Санни компания зертханалардың қалай жұмыс істейтінін білгісі келетінін және оны басқарудан артық қандай жақсы жол болуы мүмкін екенін айтып жауап берді. Ямамото бұл жауапты күдікті әрі мағынасыздыққа жақын деп тапты. Ол олардың зертханасын көруді сұрады.

Олар Кевин Хантерге жасағандай оған кіруге тыйым сала алмады. Бұл олар менсінбеуіне болатын қандай да бір жеке зертханалық кеңесші емес, федералдық реттеуші агенттіктің өкілі еді. Сондықтан Санни инспекторды жаңа ғимараттың екінші қабатындағы бөлмеге құлықсыз ертіп апарды. Дюпюиді жұмыстан шығарғаннан кейін, Theranos зертхананы East Meadow Circle-дегі уақытша орнынан сол жерге көшірген болатын.

Ямамотоның бөлмеден тапқаны оны таң қалдырмады, бірақ үлкен алаңдаушылық та тудырмады: бұл ақ халат киген бір-екі адамы бар және бос тұрған бірнеше коммерциялық диагностикалық құралдары бар шағын кеңістік еді. Ол кез келген басқа зертханаға ұқсайтын. Ешқандай ерекше немесе жаңа қан тексеру технологиясының белгісі жоқ еді. Ол мұны көрсеткен кезде, Санни Theranos құрылғылары әлі де әзірлену үстінде екенін және компания оларды FDA рұқсатынсыз орналастыруды жоспарлап отырмағанын айтты - бұл Элизабеттің Шумейкерге бір емес, екі рет айтқан сөздеріне мүлдем қайшы келді. Ямамото неге сенерін білмеді. Әскери офицер неге мұның бәрін ойлап табуы керек еді?

Алайда, оның Theranos-тың қазіргі жұмыс істеу тәсіліне қатысты көрсете алатын нақты ереже бұзушылықтары болмады, сондықтан ол Санниді зертханалық ережелер туралы ұзақ дәріс оқып босатты. Ол Шумейкердің Салли Ходжватқа жазған хатында сипаттаған сценарий – бір CLIA сертификаты бар негізгі базадан қашықтан басқарылатын эксперименттік қан талдағыштары – мүлдем мүмкін емес екенін баса айтты. Егер Theranos ақыр соңында өз құрылғыларын басқа жерлерге шығаруды көздесе, ол орындарға да CLIA сертификаттары қажет болады. Я солай, я одан да жақсысы, құрылғылардың өзін FDA мақұлдауы керек.

ЭЛИЗАБЕТ өз компаниясына шабуыл жасалып жатқанын сезген кезде қол қусырып, үнсіз қабылдайтын адам емес еді. Генерал Мэттиске жазған ашулы электрондық хатында ол оның жолына кедергі жасауға батылы барған адамға қарсы соққы берді. Оның жазуынша, Шумейкер FDA мен CMS-ке Theranos туралы "көпе-көрінеу жалған ақпарат" жеткізген. Ол әрі қарай подполковникке бірнеше абзац бойы жеккөрушілік білдіріп, оның агенттіктерге жасаған "біздің заңгердің көмегімен жинақталған" жеті қате мәлімдемесін тізіп шықты. Оның хаты мынадай өтінішпен аяқталды:

Біз осы жаңылыстыратын мәлімдемелерді түзету үшін жедел шаралар қабылдап жатырмыз. Реттеуші агенттіктерде осы ақпаратты түзетуге көмектессеңіз, сізге өте риза болар едім — Подполковник Шумейкер FDA-ға Theranos-тың немен айналысып жатқаны туралы "алдын ала ескертіп" жатқанын хабарлаған және агенттікке бізді заңды бұзып отырғандай етіп көрсететін қате ақпарат берген. Бұл жалған ақпарат DoD-дан (Қорғаныс министрлігі) шыққандықтан, егер бұл ақпаратты DoD-дағы тиісті адамдар ресми түрде түзетсе, бұл баға жетпес көмек болар еді. Ой-пікірлеріңіз үшін және әдеттегідей уақыт бөлгеніңіз үшін рақмет.

Ізгі ниетпен,

Элизабет.

Бірнеше сағаттан кейін Элизабеттің хатын оқығанда, Мэттис қатты ашуланды. Ол оны CENTCOM-ның бас хирургі және Theranos-тың далалық сынағын өткізуді тапсырған адъютанты полковник Эрин Эдгарға өзінің ашуын білдіретін жазбамен жіберді:

Эрин: Подполковник Шумейкер деген кім және мұнда не болып жатыр?... Мен бұл құрылғыны ұрыс даласында заңды әрі этикаға сай тезірек сынақтан өткізуге тырыстым, маған бұл сапар төменде сипатталғандай болды ма және бұл жаңа кедергіні қалай жеңеміз, соны білу керек... Қорыта айтқанда, маған төмендегі мәлімдемелердің дұрыстығы туралы нақты шындық қажет. Егер маған подполковник Шумейкер мен подполковник Маннды көру керек болса, олар менің этикаға жатпайтын немесе заңсыз нәрсеге қалай итермелеп жатқанымды түсіндіруі үшін, мен штаттарға оралған кезде Тампа қаласында олармен кездесу уақытын белгілеңіз (мен ұрыс даласында бастапқы оралу күнімнен кешігетін боламын). Рақмет, М

CMS инспекторының күтпеген сапары Элизабетті соғыс жолына түсірді. Полковник Эдгармен телефон арқылы сөйлескенде ол Шумейкерді сотқа беремін деп қорқытты. Эдгар оның қорқытуын Форт-Детриктегі әріптесіне инспекция туралы жаңалықпен бірге жеткізді. Ол сондай-ақ Шумейкерге Элизабеттің Мэттиске жазған хатын және оған Мэттистің реакциясын жіберді.

Электрондық хаттар тізбегін оқыған кезде Шумейкердің өңі қуарып кетті. Мэттис әскерилер арасындағы ең ықпалды және қорқынышты адамдардың бірі еді. Тіке сөйлейтін генерал кезінде Иракта орналасқан теңіз жаяу әскерлеріне: "Сыпайы болыңдар, кәсіби болыңдар, бірақ кездескен әрбір адамды өлтіру жоспарларың болсын" деп айтқанымен танымал болған. Бұл төменгі шенді әскери офицер үшін қарсы шыққысы келетін адам емес еді.

Шумейкер сонымен қатар оның әрекеттері компанияны тексеруге әкеп соққанына шынайы өкініш білдірді. Ол мұндай сапарлардың қаншалықты жағымсыз болуы мүмкін екенін жақсы білетін: оның алдыңғы қызметі Армияның инфекциялық ауруларды медициналық зерттеу институтында болған, онда ол 2008 жылдың шілдесінде Брюс Айвинс өзін-өзі өлтірерден екі апта бұрын армия зерттеулерінде қолданылатын биологиялық қауіп агенттерін қорғауға жауапты бөлім – биоқауіпсіздік директоры қызметін қабылдаған. Өз-өзіне қол жұмсау институт зерттеушісі Айвинстің 2001 жылғы күйдіргі (сибір жарасы) шабуылдарының ықтимал кінәлісі болғанының әшкереленуіне және екі жыл бойы толастамаған көптеген үкіметтік агенттіктердің толассыз тексерулеріне әкелді. Шумейкер олардың әрқайсысын қабылдаған офицер болды.

Полковник Эдгардың қолдауымен ол CMS шенеуніктеріне электрондық хат жазып, жағдайды ушықтырмауға тырысты, онда ол Theranos өзі сипаттаған реттеуші стратегияны қазірдің өзінде жүзеге асырды дегенді білдірмегенін, тек оны қарастырып жатқанын айтты. Ол сондай-ақ агенттік Theranos-қа инспекцияны сұраған өзі екенін айтқанына таң қалғанын білдірді. Ол алған жауап тағы бір тосынсый әкелді: CMS Theranos-қа мұндай ештеңе айтпаған; инспектор келген кезде компанияда оның FDA-мен хат алмасуының көшірмесі болған.

Ол полковник Эдгарға осы ақпаратты айтқан кезде, Эдгар Салли Ходжватқа жазылған хатты Элизабетпен бөліскен өзі екенін ұяла мойындап, мұны аңдаусызда болған қателік деп түсіндірді. Ол кешірім сұрап, келесі аптада Мэттиске реттеу мәселелерін түсіндіру үшін Шумейкерді Флорида штатындағы Тампа қаласында орналасқан CENTCOM штаб-пәтеріне келуге шақырды. Шумейкер генералмен бетпе-бет кездесуге жүрексінсе де, шақыруды қабыл алды. Ол Альберто Гутьерреспен байланысып, оның сапарға қосыла алатынын сұрады, өйткені оның пікірі FDA-дағы жоғары лауазымды адам қолдаса, салмақтырақ болар еді деп есептеді. Уақыттың тығыздығына қарамастан, Гутьеррес бірге баруға келісті.

2012 жылдың 23 тамызында, ТУРА САҒАТ 15:00-де, полковник Эдгар екі адамды Тампа қаласындағы MacDill Air Force Base (АҚШ-тың Флорида штатындағы әскери-әуе базасы) МакДилл базасындағы Мэттистің кеңсесіне кіргізді. Алпыс бір жастағы генерал өмірде өте сұсты адам еді: бұлшықетті, кең иықты, көзінің астындағы қара қошқыл шеңберлер оның ұйқыға көп уақыт бөлмейтінін аңғартатын. Оның кеңсесі ұзақ әскери мансабының естеліктерімен безендірілген. Тулар, тақталар мен монеталардың арасынан Шумейкердің жанары шыны шкафта тұрған керемет семсерлер жиынтығына бір сәтке тоқтап қалды. Олар кеңсенің бір шетіндегі ағашпен қапталған мәжіліс залына отырғанда, Мэттис бірден негізгі мәселеге көшті:

— Жігіттер, мен бұл нәрсені енгізуге тырысып жатқаныма бір жыл болды. Не болып жатыр өзі?

Шумейкер Гутьерреспен бәрін қайта пысықтап шыққандықтан, өз ұстанымының мықты екеніне сенімді болды. Ол бірінші болып сөз алып, Theranos технологиясын in-theater (тікелей әскери қимылдар жүріп жатқан аймақтағы) сынақтан өткізуге қатысты туындаған мәселелерге қысқаша шолу жасады. Одан әрі сөзді Гутьеррес жалғап, генералға өзінің әскери әріптесінің заңды дұрыс түсіндіріп отырғанын айтты: Theranos құрылғысы FDA (АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) реттеуіне толықтай бағынады. Агенттік оны коммерциялық мақсатта пайдалануға әлі қарап, мақұлдамағандықтан, оны тек institutional review board (институционалдық байқау кеңесі – зерттеулердің этикалық нормаларын қадағалайтын орган) бекіткен қатаң шарттармен ғана адамдарда сынауға болатын еді. Ол шарттардың бірі – сынаққа қатысушылардың өз еркімен берген informed consent (науқастың немесе сынаққа қатысушының барлық тәуекелдерді біле отырып беретін ресми келісімі) ақпараттандырылған келісімі, ал бұл соғыс аймағында алу өте қиын дүние болатын.

Мэттис оңай берілгісі келмеді. Ол олардан бұл тығырықтан шығар жол ұсына алатын-алмайтындарын білгісі келді. Ол бірнеше ай бұрын Элизабетке жазған электрондық хатында айтқандай, оның өнертабысы өз сарбаздары үшін game-changer (жағдайды түбегейлі өзгертетін маңызды фактор) “ойын ережесін өзгертетін” жаңалық болатынына сенімді еді. Гутьеррес пен Шумейкер шешім ұсынды: сарбаздардан қалған, de-identified (жеке басты анықтайтын ақпараттары алынып тасталған) иесінің аты-жөні жасырылған қан үлгілерін пайдалана отырып, limited objective experiment (нақты бір кішігірім мақсатқа бағытталған арнайы сынақ) “шектеулі мақсаттағы эксперимент” өткізу. Бұл ақпараттандырылған келісім алу қажеттілігін жоятын еді және бұл Мэттис қалағандай өте тез ұйымдастыруға болатын жалғыз зерттеу түрі болды. Олар осы бағытты ұстануға келісті. Кіргендеріне он бес минут өткен соң Шумейкер мен Гутьеррес Мэттистің қолын алып, сыртқа шықты. Шумейкер қатты жеңілдеп қалды. Тұтастай алғанда, Мэттис дөрекілеу болғанымен, ақылға қонымды адам еді және жүзеге асыруға болатын ымыраға қол жеткізілді.

Келісілген шектеулі эксперимент Мэттис ойлаған ауқымдырақ нақты далалық сынақтардың деңгейіне жетпеді. Theranos-тың қан анализі жаралы сарбаздарды емдеу барысында ақпарат беру үшін қолданылмайтын болды. Олар тек әскердің кәдімгі тексеру әдістерімен сәйкес келетінін немесе келмейтінін көру үшін, барлық іс-шаралардан кейін қалған үлгілерде ғана жасалатын еді. Бірақ бұл да бір жетістік болатын. Мансабының ертерек кезеңінде Шумейкер биологиялық қауіп төндіретін агенттерге арналған диагностикалық тесттерді әзірлеуді қадағалауға бес жылын арнаған еді, және ол соғыс аймағындағы әскери қызметкерлердің анонимді үлгілеріне қол жеткізу үшін қолын кесіп беруге де дайын болатын. Мұндай тестілеуден алынған деректер FDA-ға өтінімдерді қолдау үшін өте пайдалы болуы мүмкін еді.

Алайда, одан кейінгі айларда Theranos өзіне берілген мүмкіндікті түсініксіз себептермен пайдалана алмады. 2013 жылдың наурызында генерал Мэттис әскери қызметтен зейнетке шыққан кезде, иесінің аты-жөні жасырылған қалдық үлгілерді пайдаланатын зерттеу әлі басталмаған еді. Бірнеше айдан кейін полковник Эдгар Army Medical Research Institute of Infectious Diseases (АҚШ армиясының биоқорғаныс зерттеулерімен айналысатын негізгі мекемесі) Әскери жұқпалы ауруларды зерттеу медициналық институтының қолбасшысы ретінде жаңа қызметке кіріскен кезде де, ол әлі басталмады. Theranos өз ісін дұрыс ұйымдастыра алмай жатқандай көрінді.

2013 жылдың шілдесінде подполковник Шумейкер армиядан зейнетке шықты. Қоштасу рәсімінде Форт-Детриктегі әріптестері оған Мэттиспен жеке кездесіп, қарсы тұруға батылдық танытқаны және бұл кездесуден тірі шыққаны үшін “аман қалу сертификатын” табыс етті. Сондай-ақ олар оған алдыңғы жағында “4 жұлдызды генералмен брифингтен аман қалғаннан кейін не істейсіз? ” деген сұрақ жазылған футболка сыйлады. Жауабын артқы жағынан табуға болатын еді: “Зейнетке шығып, күн батқан көкжиекке қарай жүзіп кетесіз. ”

| ОН БІРІНШІ ТАРАУ |

Фуисті тұтандыру Lighting a Fuisz (Ағылшын тіліндегі "білтені тұтандыру" (lighting a fuse) деген тұрақты тіркеспен үндес, Фуис отбасымен болған жанжалдың басталуын білдіретін сөз ойыны)

2011 жылдың 29 қазаны, сенбі күні таңғы сағат 10:15-те Беверли-Хиллздегі Колдвотер Каньон Драйв 1238 мекенжайындағы есік қоңырауы шырылдады. Пальма ағаштарымен қоршалған, қақпасы бар бір қабатты итальяндық вилла Ричард пен Лоррейн Фуиске тиесілі еді. Ерлі-зайыптылар бұл үйді екі жыл бұрын Джорджтаун университетін бітіргеннен кейін Вашингтоннан Лос-Анджелеске көшіп келген балаларына жақынырақ тұру үшін сатып алған болатын.

Ричард Фуис есікті ашқан кезде, process server (сот құжаттарын немесе шағымдарды жауапкерге жеке табыстайтын қызметкер) сот орындаушысы оған бір бума заңды құжаттарды ұсынуға тырысты.

— Мен мұнда Fuisz Technologies компаниясына сот шағымын табыстау үшін келдім, — деді ер адам.

Фуис оған бұл құжаттарды қабылдай алмайтынын айтты, өйткені компания оның атымен аталғанымен, енді оған тиесілі емес еді. Ол оны он жылдан астам уақыт бұрын сатып жіберген. Қазір ол канадалық дәрі-дәрмек өндірушісі Valeant Pharmaceuticals компаниясының бір бөлігі екенін түсіндірді. Ер адам біреуге қоңырау шалып, Фуистің айтқанын қайталап берді. Желінің арғы жағынан айқайлаған біреудің берген жауабы — оның дұрыс мекенжайда тұрғанын және жай ғана құжаттарды табыстау керектігін білдірді. Бірақ Фуис оларды алудан бас тартуын жалғастыра берді. Төзімі таусылған сот орындаушысы оларды оның аяғына лақтырып тастап, кетіп қалды. Фуис ұялы телефонын шығарып, тротуарда шашылып жатқан қағаздарды суретке түсіріп алды. Ол мұның не екенін өте жақсы білетін. Сот ісі бойынша codefendant (сотта бір іс бойынша жауапқа тартылып жатқан екінші немесе одан да көп тұлға) ортақ жауапкер ретінде, оған екі күн бұрын дәл осындай құжаттар жиынтығы жеке табысталған болатын. Бір минуттай ойланып тұрған соң, ол жүрелей отырып, шашылған қағаздарды жинап алды. Ол көршілерінің мұны көргенін қаламады.

Сот шағымын Theranos Сан-Францискодағы федералды сотқа түсірген болатын. Онда ол өзінің бірінші некесінен туған ұлдары Джо және Джон Фуиспен сөз байласып, компанияның құпия патенттік ақпаратын ұрлап, оны өзінің бәсекелес патентін тіркеу үшін пайдаланды деп айыпталды. Шағымда бұл ұрлықты Джон әкесінің атынан, Theranos-тың бұрынғы патенттік кеңесшісі McDermott Will & Emery заңгерлік фирмасында жұмыс істеп жүрген кезінде жасады деп мәлімделді.

Шағымның бірінші бетінің жоғарғы жағы Theranos-тың өз мүддесін қорғау үшін атақты заңгер Дэвид Бойсты жалдағанын көрсетіп тұрды. Алайда, Бойс қаншалықты танымал болса да, оның фирмасындағы біреу зерттеу барысында қателік жіберіп, Фуистің қате компаниясын атап көрсеткен. Даулы патент Fuisz Technologies-ке емес, Ричард пен Джоның жаңа фирмасы Fuisz Pharma-ға рәсімделген болатын. Фуис Бойстың өз қателігі үшін терлегенін қалағандықтан, құжаттарды қабылдаудан бас тартқан еді.

Фуис пен оның ұлдары сот ісіне қатты ашуланды, бірақ басында олар бұған аса алаңдаған жоқ. Олар шағымдағы айыптаулардың жалған екеніне сенімді болды. Фуистің Элизабет Холмс стартапын Джонға алғаш және соңғы рет сөз қылуы – 2006 жылдың шілдесінде ұлына патенттік кеңсенің жалпыға қолжетімді дерекқорынан байқап қалған Theranos патенттік өтінімінің сілтемесін жіберген электрондық хаты болатын. Фуис өзінің provisional patent (толық патенттік өтінім бергенге дейін өнертабысқа деген құқықты уақытша бекітетін құжат) алдын ала патентін тапсырғаннан кейін екі айдан астам уақыт өткен соң жіберілген хатта Джоннан McDermott фирмасында Theranos өтінімімен кімнің жұмыс істегенін білетін-білмейтіні сұралған. Джон McDermott үлкен фирма екенін және бұдан мүлде бейхабар екенін айтып жауап берді. Бұл хат алмасу Джонның есінде тіпті сақталмаған да еді. Бес жылдан астам уақыт өткен соң, ол бұл туралы ештеңе білмейтін. Оның ойынша, бұл сот ісі оның "Theranos" деген сөзді алғаш рет көруі немесе естуі болатын.

Джонның Элизабетке немесе оның отбасына жамандық тілейтіндей ешқандай себебі жоқ еді; керісінше. Ол жиырма жастар шамасында болғанда, Крис Холмс оған Католик университетінің заң мектебіне оқуға түсуге көмектескен ұсыным хат жазып берген болатын. Кейінірек Джонның бірінші әйелі Лоррейн Фуис арқылы Ноэль Холмспен танысып, онымен жақын араласып кеткен. Джонның тұңғыш ұлы дүниеге келгенде, Ноэль тіпті олардың үйіне сәбиге сыйлық әкелу үшін арнайы соғып кеткен еді.

Оның үстіне, Ричард пен Джон Фуис жақын араласпайтын. Джон әкесін өктем әрі megalomaniac (өзін тым жоғары бағалайтын, билік пен ұлылыққа құмар адам) мақтаншақ деп санады және онымен қарым-қатынасын барынша шектеуге тырысты. 2004 жылы ол тіпті оны McDermott клиенті ретінде қабылдаудан бас тартқан, себебі әкесімен жұмыс істеу қиын болды және шоттарды төлеуді кешіктіретін. Джонның әкесі үшін ақпарат ұрлап, өзінің заңгерлік мансабын әдейі қауіпке тікті деген түсінік олардың арасындағы салқын қарым-қатынасты мүлдем түсінбеушілікті білдіретін еді.

Бірақ Элизабеттің Ричард Фуиске қатты ашулануы түсінікті еді. Оның 2006 жылдың сәуірінде берген патенттік өтінімі 2010 жылдың қарашасында АҚШ-тың 7,824,612 патентіне айналды және енді бұл Theranos құрылғысын адамдардың үйлеріне орнату туралы оның арманының жолында үлкен кедергі болып тұрды. Егер бұл арман күндердің күнінде жүзеге асатын болса, ол дәрігерлерге емделушілердің қан анализінің қалыпсыз нәтижелері туралы ескерту үшін Фуис ойлап тапқан штрих-код механизмін лицензиялауға мәжбүр болар еді. Фуис бұл фактіні патент берілген күні компанияның веб-сайтында жалпы сұрақтарға арналған info@theranos. com электрондық поштасына Fuisz Pharma пресс-релизін жіберу арқылы оның бетіне басқан болатын. Элизабет мұны blackmail (қорқыту арқылы мәжбүрлеу) бопсалау деп қабылдап, оған көнгеннің орнына, ескі көршісінің тас-талқанын шығару үшін елдегі ең мықты әрі ең қорқынышты заңгерлердің бірін жалдауды ұйғарды.

ДЭВИД БОЙСТЫҢ АҢЫЗЫ оның өзінен бұрын жүретін. Ол 1990 жылдары Әділет министрлігі оны Microsoft компаниясына қарсы antitrust suit (нарықтағы бәсекелестікті шектейтін заңсыз әрекеттерге қарсы сот ісі) монополияға қарсы істі жүргізуге жалдаған кезде ұлттық деңгейде танымал болды. Сот залындағы үлкен жеңіске жетер жолда Бойс Билл Гейтсті бейнетаспаға жазылған жауап алу кезінде жиырма сағат бойы тергеді, бұл бағдарламалық жасақтама алыбының қорғанысына ойран салды. Ол 2000 жылғы даулы президенттік сайлау кезінде Жоғарғы Сот алдында Эл Гордың мүддесін қорғап, өзінің заңгерлік жұлдыз мәртебесін одан әрі бекіте түсті. Соңғы кездері ол Калифорниядағы гейлердің некесіне тыйым салатын Proposition 8 (Калифорния штатында бір жынысты некеге тыйым салу туралы заң жобасы) 8-ші Ұсыныстың күшін жою науқанын сәтті басқарған еді.

Бойс жағдай талап еткен кезде мейірімсіз бола алатын шебер litigator (сот отырыстарында сөз сөйлеп, іс жүргізетін адвокат) сотгер еді. Оның ешқандай шектеусіз әрекет ететін сипатын көрсететін бір жағдайда, ол клиенті мен Палм-Бичтегі көгалдарды күтумен айналысатын шағын компанияның иесі арасындағы іскерлік дауды федералдық рэкеттік сот ісіне дейін ұлғайтқан болатын. Бұл істе ол әлгі адам мен оның үш бағбанын сөз байласу, алаяқтық, қорқытып ақша алу және ең сорақысы — монополияға қарсы заңды бұзды деп айыптаған. Майамидегі судья шағымды қанағаттандырмағаннан кейін, Бойс бұл үкімге Атлантадағы АҚШ-тың Он бірінші округтік апелляциялық сотына шағымданды. Тек сол апелляция сәтсіз аяқталғаннан кейін ғана ол бұл істі тоқтатты.

Бойстың "Boies, Schiller & Flexner" заңгерлік фирмасы агрессивті тактикаларымен аты шыққан еді. Фуис отбасына мұның себебін түсіну үшін көп уақыт қажет болмады. Theranos сотқа шағым түсірер алдындағы апталарда үшеуі де өздеріне аңду қойылғанын байқаған. Ричард Фуис Лас-Вегасқа ұшу үшін Ван-Найс әуежайына бара жатқанда өзін бір көліктің аңдып келе жатқанын байқады. Майамиде тұратын Джоны оның көршісі — өз кварталының өзін-өзі тағайындаған капитанындай жүретін зейнеттегі полиция қызметкері — оның үйін біреудің торуылдап жүргені туралы ескерткен. Джон мен оның әйелі Джорджтаундағы үйлерін суретке түсіріп жатқан адамды көріп қалған. Енді Фуистер бұлардың Бойс жалдаған жеке тыңшылар екеніне сенімді болды.

Сот ісі басталғаннан кейін де аңду жалғасты, бұл Фуистің әйелі Лоррейннің жүйкесін жұқартты. Олардың Беверли-Хиллздегі үйіне қарама-қарсы көшеде жиі көліктер тоқтап тұратын, ал ішінде жүргізушілер жай отыратын. Бір күні Лоррейн рөлде отырған адамның аққұба әйел екенін байқап, оны өзінің бұрынғы құрбысы Ноэль Холмс екеніне сенімді болды. Фуис мұны екіталай деп ойлады, бірақ камерасы мен телеобъективін алып, үйдің ішінен сол көлікті — сұр Toyota Camry-ді суретке түсіріп алды. Содан кейін ол жүргізушімен сөйлесу үшін сыртқа шықты. Ол көлікке жақындағанда, ол жылдамдатып кетіп қалды. Кейінірек ол суретке мұқият қарағанда, оның Ноэль емес екенін нақты кесіп айтатындай әйелдің жүзін анық көре алмады. Бұл Лоррейнді одан сайын алаңдатты. Ол Холмстардың оларды тақырға отырғызып, үйлерін тартып алғысы келетініне сенімді болды. Ол истерикаға түсуге шақ қалды.

Бойстың жеке тыңшыларды пайдалануы тек қорқыту тактикасы емес еді, ол Элизабет пен Саннидің әлемге деген көзқарасын қалыптастырған ерекше паранойяның жемісі болатын. Бұл паранойя зертхана саласының екі басты ойыншысы — Quest Diagnostics және Laboratory Corporation of America компаниялары Theranos пен оның технологиясының тамырына балта шабу үшін ештеңеден тайынбайды деген сенімге негізделген. Ларри Эллисон мен тағы бір инвестор Бойсқа Theranos-тың мүддесін қорғау туралы алғаш рет жүгінгенде, оған осы басты алаңдаушылық жеткізілген болатын. Басқаша айтқанда, Бойстың міндеті тек Фуисті сотқа беру ғана емес, оның Quest және LabCorp компанияларымен сыбайлас екенін-еместігін тексеру еді. Шын мәнінде, ол кезде Theranos екі компанияның да назарында болмаған және Фуистің өмірі қаншалықты шытырман оқиғалар мен интригаларға толы болса да, оның олармен ешқандай байланысы жоқ болатын.

Theranos сотқа шағым түсіргеннен кейін екі ай өткен соң, Джон Фуис өзін қорғауға жалдаған Keker & Van Nest заңгерлік фирмасы Бойсқа Theranos-тың айыптауларын жоққа шығаруға айтарлықтай көмектесетін бірнеше құжат жіберді. Олардың бірі McDermott-тің жазбалар жөніндегі менеджері Брайан Макколидің фирманың жазбаларды басқару және электрондық пошта жүйелерін мұқият іздеу барысында Джонның да, оның хатшысының да Theranos-тың ешбір файлдарына ешқашан кірмегенін көрсететін мәлімдемесі еді. Мәлімдемеге Макколидің осындай қорытындыға келу үшін жасаған барлық қадамдарын көрсететін дәлелдемелер қоса берілді. Бірақ бес күннен кейінгі жауабында Бойс бұл құжаттарды self serving (бір жақты, тек өзіне тиімді етіп көрсету) “өз мүддесін ғана көздейтін” және “онша... сенімді емес” деп қабылдамай тастады.

Ричард Фуис Theranos директорлар кеңесінің мүшелеріне бірнеше хат жіберу арқылы оларға тікелей жүгінуге тырысты. Олардың біріне ол отбасылардың кезінде тату-тәтті болғанын және бір-бірін көптен бері білетінін дәлелдеу үшін Элизабеттің кішкентай кезіндегі суретін қосып жіберді. Тағы бір хатпен ол патенттің өзінің жеке еңбегінен туындағанын көрсету мақсатында 2006 жылғы сәуірдегі патенттік өтінімге дейін өзі және оның патенттік сенімді өкілі арасындағы барлық хат-хабарлардың көшірмелері толтырылған папканы тіркеді. Сондай-ақ ол кеңес мүшелерімен кездесуді ұсынды. Оның алған жалғыз жауабы Бойстан келді, ол Theranos бұл электрондық хаттар бірдеңені дәлелдейді деп неге ойлайтынына “қайран қалып отырғанын” жазды.

Джон Фуистің Theranos мәлімдеген нәрсені жасағанын дәлелдейтін оның қолында бір жапырақ та айғақ болмаса да, Джонның өткенінде Бойс судья немесе алқабилердің көңіліне күдік ұялату үшін пайдалануды жоспарлаған кейбір жайттар бар болатын.

1992 жылы Джон заң мектебін жаңа ғана бітірген кезде, ол әкесі мен Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom заң фирмасында жұмыс істейтін колледж досының арасында курьер болған еді. Колледждегі досы Джонға әкесіне беру үшін Skadden фирмасының бірнеше төлем құжаттарын табыстаған. Сол кезде Ричард Фуис конгресс комитетіне Иракқа Scud зымыран тасығыштарын сатты деп айтқаны үшін оны жала жапты деп сотқа берген Skadden клиенті, ауыр техника өндірушісі Terex Corporation компаниясымен соттасып жатқан болатын. Бұл оқиғаға жиырма жыл болса да және жала жабу ісі Джонның ешқандай заңсыздық жасамағанын сот анықтамай-ақ шешілгеніне қарамастан, Бойс мұны оның әкесіне ұрланған ақпаратты тасымалдау тарихы бар екенін тұспалдау үшін пайдалануды көздеді.

Бойс пайдалануды жоспарлаған одан да жаңалау әрі әлдеқайда зиян тигізуі мүмкін тағы бір нәрсе болды: 2009 жылы McDermott фирмасы басшылығымен басқа бір мәселе бойынша жанжалдасып қалғаннан кейін, олар Джонды жұмыстан кетуге мәжбүрлеген еді. Даудың себебі Джонның McDermott АҚШ үкіметінің Әділетсіз импортты тергеу басқармасына қарсы қытайлық мемлекеттік компанияның мүддесін қорғап жатқан Халықаралық сауда комиссиясындағы істе фирманың қолдан жасалған құжатты пайдаланудан бас тартуын талап етуі болды. McDermott басшылығы құжатты қайтарып алуға келісті, бірақ бұл қадам қытайлық клиенттің қорғанысын қатты әлсіретіп, фирманың senior partners (заңгерлік фирманың тең иелері болып табылатын, шешім қабылдайтын жоғары лауазымды заңгерлер) аға серіктестерінің ашуын тудырды. Кейіннен фирма серіктеске тән емес мінез-құлық үлгісін көрсетеді деп тапқан басқа да оқиғалар тізімін алға тарта отырып, Джоннан жұмыстан кетуді сұрады. Аталған себептердің бірі клиенттің Джонның үстінен түсірген шағымы болатын. Ол кезде фирма Джонға клиенттің кім екенін немесе шағымның не туралы екенін айтудан бас тартқан, бірақ ол қазір бұл Элизабеттің 2008 жылдың қыркүйегінде Чак Уоркқа әкесінің патенті туралы түсірген шағымы болса керек деп түсінді.

Джон Фуисті жаман қырынан көрсету жөніндегі Бойстың стратегиясы 2012 жылдың маусымында сәтсіздікке ұшырады, өйткені істі жүргізіп жатқан судья Калифорнияның legal malpractice (заңгердің өз міндеттерін кәсіби деңгейде орындамауы немесе салғырттығы) заңгерлік қателіктерге арналған бір жылдық statute of limitations (заң бойынша шағым түсіруге немесе іс қозғауға берілген уақыт шектеуі) ескіру мерзімінің аяқталуына байланысты Джонға тағылған барлық айыптарды алып тастады. Бойс кері бұрылып, Вашингтондағы штат сотына McDermott фирмасының үстінен шағым түсірді, бірақ сот Theranos-тың Джон мен фирмаға таққан айыптаулары толығымен негізсіз жорамал деген шешім қабылдаған кезде бұл іс те көп ұзамай тоқтатылды. “Фирма ішіндегі заңгерлердің [Theranos құжаттарына] қолжетімділігі болғаны фирма құпиялылықты сақтамады дегенді білдірмейді,” деп жазды судья.

Дегенмен Бойс әлі де өз ісін жалғастыруда еді: Калифорниядағы істе судья Джонға тағылған айыптарды алып тастағанымен, Ричард пен Джо Фуиске қарсы көптеген шағымдарды күшінде қалдырып, істің сотқа өтуіне рұқсат берген. Джон енді жауапкер болмауы мүмкін, бірақ Бойс әкесі мен баласы арасындағы сөз байласу туралы сол бұрынғы баяндауды Ричард пен Джоға қарсы ісінде дәлел ретінде пайдалана алатын еді.

Сот процесі күзге дейін созылғанда, Джонның бұл іске деген бастапқы реніші Элизабетке деген үлкен ашу-ызаға ұласты. Ол McDermott-тен кеткеннен кейін өзінің жеке тәжірибесін бастаған еді, ал Theranos ісі мен оның айыптаулары оған бірнеше клиентін жоғалтуға әкеп соқты. Қарсыласушы тараптың заңгерлері де оның екі ісінде оны қаралау үшін осыларды алға тартқан болатын. 2013 жылдың көктемінде Boies Schiller заңгерлері Джоннан жауап алған кезде, оның ашуы тағы бір күйзеліс көзінің әсерінен одан сайын күшейе түскен еді: оның әйелі Амандаға vasa previa (ұрықтың қан тамырлары жатыр мойнында орналасып, жарылу қаупі төнетін жүктілік кезіндегі сирек кездесетін асқыну) vasa previa диагнозы қойылған болатын. Ол мен Джон бала отыз төрт аптаға толғанша және дәрігерлер оны босандырып алып, неонаталдық реанимация бөліміне жатқызғанша алаңдаулы әрі белгісіздік жағдайында болды.

Тіпті ең жақсы кездердің өзінде Джонның мінезі шалт еді. Ол өсе келе басқа балалармен жиі төбелесетін. Сол күні Бойстың серіктестерінің бірінің сұрау алуы кезінде ол жауынгерлік көңіл-күйге еніп, дөрекіленіп, былапыт сөздер айтып, ашуын ақтарды. Алты жарым сағаттық deposition (сотқа дейінгі кезеңде куәгерден немесе күдіктіден ант еткізіп жауап алу процесі) жауап алудың соңында ол Бойстың жоспарына дәл сай келетін қауіп төндірді. Әкесінің заңгерлерінің бірі бұл істің оның беделіне нұқсан келтірген-келтірмегенін және егер солай болса, бұл оның жауап алу кезіндегі мінез-құлқына әсер еткен-етпегенін сұрағанда, ол былай деп жауап берді:

Сөзсіз, мен бұл адамдарға қатты ызалымын. Бәрі біткен кезде олардан кек алып, олардың сазайын беріп сотқа тартуды көздеп отырмын, және Элизабет Холмс көзі тірісінде басқа бірде-бір құрып кеткір компания ашуына жол бермейтініме кепілдік бере аласыз. Мен патент алу қабілетімді пайдаланып, ол өлгенше оның қанын ішетін боламын, сөзсіз.

Джон Фуистің ашуы қайнап жатқанда, оның әкесі мен ағасы сот процесінің қаншалықты қымбаттап бара жатқанына алаңдай бастады. Олар айына шамамен 150 000 доллар төлеп, Лос-Анджелестегі Kendall Brill & Klieger заң фирмасын өз мүдделерін қорғауға жалдаған болатын. Олардың ісін жүргізіп жатқан серіктес Лора Брилл Theranos шағымын негізсіз деп танып, істі тоқтату үшін anti-SLAPP (жұртшылықты қоғамдық маңызы бар мәселелерді талқылауға қатысудан үркіту немесе жазалау мақсатында берілген негізсіз сот шағымдарына қарсы қорғаныс шарасы) anti-SLAPP өтінішін бергісі келді, бірақ бұл қосымша 500 000 доллар тұратын еді және оның сәтті аяқталатынына кепілдік аз болатын. Олар Banie & Ishimoto деп аталатын Солтүстік Калифорниядағы кішігірім әрі арзандау фирмаға ауысуды ұйғарды және оның жұмысын қадағалау үшін бұрын Фуиске заңгерлік қызмет көрсеткен Джордж Вашингтон университетінің заң мектебінің профессоры Стивен Зальцбургті жалдады.

Ал қарсы тарапта, олар әлемдегі ең қымбат заңгерлердің біріне қарсы тұрғандарын білетін еді. Бойс клиенттерінен сағатына шамамен мың доллар алатын және жылына 10 миллион доллардан астам табыс табады деп есептелетін. Дегенмен олардың білмейтін бір сыры бар еді — бұл жағдайда ол өзінің қалыпты қаламақысының орнына компания акцияларын алған болатын. Элизабет оның фирмасына әрқайсысы 15 доллардан 300 000 Theranos акциясын берген, бұл Бойстың қызметінің құнын 4,5 миллион долларға бағалады.

Бұл Бойстың клиентпен баламалы төлем жасасуға келісіп, төлем ретінде акция алған бірінші жағдайы емес еді. Дотком бумы кезінде ол тұтынушыларға медициналық ақпарат ұсынатын WebMD веб-сайтының мүддесін қорғау үшін акциялар қабылдаған болатын. Бойстың істерге венчурлық капиталист (тәуекелі жоғары, бірақ табысы да зор болуы мүмкін жобаларға инвестиция құятын адам) сияқты көзқарасы болды және ол өзі мен оның фирмасы төлемді акция түрінде алу арқылы әлдеқайда көп ақша табамыз деп есептеді. Бірақ бұл оның Theranos-та жеке қаржылық мүддесі бар екенін, яғни ол енді жай ғана заңгер-қорғаушы емес екенін білдіретін. Бұл 2013 жылдың басында Бойстың компания директорлар кеңесінің барлық отырыстарына неге қатыса бастағанын түсіндіруге көмектесті.

Элизабеттің аты Theranos-тың барлық патенттерінде тұрса да, Ричард Фуис медициналық немесе ғылыми білімі жоқ, колледжді тастап кеткен адамның шынайы өнертабыс жасай алатынына қатты күмәнмен қарады. Оның ойынша, ол патенттеп алған жұмысты жоғары дәрежесі бар басқа қызметкерлер жасаған болуы әлдеқайда ықтимал еді.

Екі тарап сотқа дайындалып жатқанда, Фуис Элизабеттің көптеген патенттерінде қосалқы өнертапқыш ретінде көрсетілген бір есімді байқады: Иэн Гиббонс. Кішкене ізденіс жасап, ол бұл адам туралы бірнеше негізгі фактілерді білді. Гиббонс Кембридж университетінің биохимия бойынша Ph. D. докторы дәрежесі бар британдық еді және ол елуге жуық АҚШ патентінің өнертапқышы ретінде көрсетілген, оның ішінде он тоғызы оның 1980-1990 жылдары Biotrack Laboratories деп аталатын компаниядағы жұмысынан туындаған.

Фуис Гиббонсты нағыз ғалым, сондай-ақ көптеген ғалымдар сияқты адал адам деп топшылады. Егер ол оны ант бере отырып, оның патентінде Элизабеттің алғашқы патенттік өтінімдерінен алынған немесе соларға ұқсас ештеңе жоқ екенін мойындата алса, бұл Theranos-тың ісіне үлкен соққы болар еді. Ол және Джо Гиббонстың Biotrack-тағы кейбір патенттері Theranos патенттеріне ұқсас екенін байқады, бұл компанияны оның өткендегі жұмыстарының кейбірін заңсыз қайта пайдаланды деген айыптауларға ұшыратуы мүмкін еді. Олар Гиббонстың есімін өздері жауап алғысы келетін куәгерлер тізіміне қосты. Бірақ содан кейін оғаш бір жағдай болды: келесі бес апта бойы Boies Schiller адвокаттары олардың Гиббонстан жауап алуды жоспарлау туралы өтінішін елеусіз қалдырумен болды. Күдіктенген Фуистер өз заңгерлерінен бұл мәселені тездетуді сұрады.

ОН ЕКІНШІ ТАРАУ

Иэн Гиббонс

Иэн Гиббонс Элизабет Theranos-ты іске қосқаннан кейін жұмысқа алған алғашқы тәжірибелі ғалым болды. Ол Элизабеттің Стэнфордтағы тәлімгері Ченнинг Робертсонның ұсынысымен келген еді. Иэн мен Робертсон 1980 жылдары Biotrack-та танысқан, онда олар сұйық үлгілерді сұйылтудың және араластырудың жаңа механизмін ойлап тауып, патенттеген.

2005 жылдан 2010 жылға дейін Иэн Гэри Френзельмен қатар Theranos-тың химиялық жұмысын басқарды. Стартапқа бірінші болып қосылған Иэн бастапқыда Гэриден жоғары лауазымда болды. Бірақ Элизабет көп ұзамай олардың рөлдерін ауыстырды, өйткені Гэридің адамдармен тіл табысу дағдылары жақсырақ еді, бұл оны тиімдірек менеджер етті. Ол екеуі бір-біріне мүлде қарама-қайшы еді — Иэн өзіне тән кекесінді әзілі бар тұйық ағылшын, ал Гэри Техас акцентімен сөйлейтін, бұрынғы родео шабандозы, сөзуар адам болатын. Бірақ олардың ғалым ретінде бір-бірін құрметтеуіне негізделген жақсы қарым-қатынасы болды және кейде жиналыстарда бір-бірін қағытып, әзілдесетін.

Иэн «ботаник» ғалым стереотипіне дәл келетін. Ол сақал өсіріп, көзілдірік тағатын және шалбарын белінен жоғары тартып киетін. Ол деректерді талдаумен бірнеше сағат бойы отыра беретін және жұмыста жасаған барлық нәрсесін құжаттап, көптеген жазбалар жасайтын. Бұл ұқыптылық оның бос уақытына да таралатын: ол кітапты өте көп оқитын және оқыған әрбір кітабының тізімін жүргізетін. Оның ішінде Марсель Прусттың «Жоғалған уақытты іздеу» атты жеті томдық еңбегі де бар еді, ол бұл шығарманы бірнеше рет қайталап оқыған.

Иэн мен оның әйелі Рошель 1970 жылдардың басында Берклиде танысқан. Ол университеттегі молекулалық биология кафедрасында постдокторантуралық тағылымдамадан өту үшін Англиядан келген, ал ол кезде Рошель сол жерде өзінің магистратуралық зерттеуін жүргізіп жатқан. Олардың ешқашан балалары болмады, бірақ Иэн Хлоя мен Люси атты иттеріне және Рим императоры Августтың әйелінің құрметіне Ливия деп атаған мысығына ерекше қамқорлықпен қарайтын.

Кітап оқудан басқа, Иэннің тағы екі хоббиі операға бару — ол Рошель екеуі Сан-Францискодағы Уор Мемориал опера театрына үнемі барып тұратын және жазда ымырт жабылғанда ашық аспан астында өтетін Санта-Фе операсының қойылымдарына қатысу үшін Нью-Мексикоға ұшатын — және фотосурет түсіру еді. Көңіл көтеру үшін ол фотосуреттерді өзгерткенді жақсы көретін. Ол өңдеген көптеген суреттердің бірінде ол қолғап пен көбелек-галстук таққан, көк және күлгін сұйықтықтарды араластырып жатқан ақылсыз ғалым ретінде бейнеленген. Тағы біреуінде ол өзін британдық корольдік отбасының портретінің алдыңғы қатарына қойып қойған.

Биохимик ретінде Иэннің мамандығы иммундық талдаулар (қандағы заттардың концентрациясын иммундық реакциялар арқылы анықтайтын әдіс) болды, сондықтан да Theranos алғашқы күш-жігерін осы тест түріне бағыттауының негізгі себебі осы еді. Ол қан тапсыру ғылымына қатты құмар еді және оны басқаларға үйреткенді жақсы көретін. Компанияның алғашқы жылдарында ол қалған қызметкерлерге биохимияның негіздерін үйрету үшін кейде шағын дәрістер өткізетін. Ол сондай-ақ әртүрлі қан талдауларын қалай жасау керектігі туралы презентациялар жасайтын, олар жазылып, компания серверлерінде сақталды.

Иэн мен Theranos инженерлері арасындағы қайталанатын келіспеушіліктің бір себебі – оның өзі және басқа химиктер жасаған қан талдауларының Theranos құрылғыларының ішінде зертханалық үстелдегідей дәл жұмыс істеуін талап етуі болды. Ол жинаған деректер мұндай жағдайдың сирек болатынын көрсетті, бұл оның қатты түңілуіне әкелді. Edison-ды жасау барысында ол Тони Ньюджентпен осы мәселе бойынша жиі сөзге келіспей қалатын. Иэннің қатаң стандарттары қаншалықты мақтауға тұрарлық болса да, Тони оның бар болғаны шағымдана беретінін және ешқашан ешқандай шешім ұсынбайтынын сезінді.

Иэн сонымен қатар Элизабеттің басқару тәсілімен, әсіресе оның топтарды бір-бірінен оқшаулап, олардың өзара араласуына кедергі жасауымен келіспеді. Элизабет пен Саннидің бұлай жұмыс істеуіне келтірген себебі – Theranos-тың «жасырын режимде» болуы еді, бірақ бұл Иэн үшін ешқандай мағынасыз болды. Ол жұмыс істеген басқа диагностикалық компанияларда әрқашан химия, инженерия, өндіріс, сапаны бақылау және реттеу бөлімдерінің өкілдерінен тұратын, ортақ мақсатқа жұмыс істейтін кросс-функционалды командалар болатын. Барлығының бір бағытта болуы, мәселелерді шешуі және белгіленген мерзімдерге үлгеруі осылай жүзеге асатын еді.

Элизабеттің шындықпен еркін қарым-қатынасы да тағы бір даулы мәселе болды. Иэн оның бірнеше рет көпе-көрінеу өтірік айтқанын естіген, онымен бес жыл жұмыс істегеннен кейін ол оның айтқандарына, әсіресе компания технологиясының дайындығы туралы қызметкерлерге немесе бөгде адамдарға мәлімдеме жасаған кезде, мүлдем сенбейтін болды.

2010 жылдың күзінде Theranos-тың Walgreens-пен байланысы күшейген кезде Иэннің ашуы шегіне жетті. Ол өзінің ескі досы Ченнинг Робертсонға шағымданды. Иэн Робертсон олардың әңгімесін құпия сақтайды деп ойлады, бірақ ол Иэннің айтқанының бәрін Элизабетке жеткізді. Жұма күні кешке Иэн Портола Вэллидегі үйіне кеш келгенде Рошель ұйықтап жатқан. Ол әйеліне Робертсонның оның сеніміне қиянат жасағанын және Элизабеттің оны жұмыстан шығарғанын айтты.

Олардың таңқалуына орай, келесі күні Санни қоңырау шалды. Иэн білмегенімен, осы аралықта оның бірнеше әріптесі Элизабетті райынан қайтаруға көндірген еді. Санни Иэнге бұрынғы жауапкершіліктерінсіз болса да, өз жұмысына қайта оралуды ұсынды. Элизабет оны жұмыстан шығарған кезде Иэн Edison үшін жасалған иммундық талдаулардан басқа жаңа қан талдауларын жасауға жауапты жалпы химия тобының басшысы болған еді. Оған топқа техникалық кеңесші ретінде қайта оралуға рұқсат етілді, бірақ оны басқару Иэннің ұсынысымен екі ай бұрын жұмысқа қабылданған биохимик Пол Пательге берілді.

Иэн намысты адам еді және ол қызметінің төмендеуін ауыр қабылдады. Он сегіз айдан кейін компания ескі Facebook ғимаратына көшіп, Хиллвью авенюсіндегі бас кеңседегі жеке кабинетінен айырылған кезде оның қорлану сезімі одан сайын күшейе түсті. Шынын айтқанда, ол кезде шеттетілген тек ол ғана емес еді: Гэри Френзель мен Тони Ньюджент те ысырылып қалды, өйткені Элизабет пен Санни олардан гөрі жаңа қызметкерлерді жұмысқа алып, қызметін өсірді. Бұл компанияның ескі ұланы — Элизабетті осы деңгейге жеткізген адамдар — керексіз болып қалғандай көрінді.

Көшуден БІРНЕШЕ АЙ БҰРЫН Тони Иэннің кабинетінен «Ғашық әйелдер» фильмінің постерін байқап қалды да, олар әңгімелесіп кетті. 1969 жылғы бұл фильм Д. Х. Лоуренстің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ағылшын шахтерлар қалашығындағы екі апалы-сіңлілі мен екі ер адамның қарым-қатынасы туралы аттас романына негізделген. Иэн оның фильм шыққан кезде Ирландияда саяхатта болғанын атап өтті, бұл Тонидің сол жерде өсіп келе жатқан бала кезімен тұспа-тұс келуі мүмкін еді. Бұл басқа да естеліктерге ұласты. Тони Иэннің әкесінің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Африкада тұтқынға түскенін білді. Алғашында Италиядағы әскери тұтқындар лагерінде қамалғаннан кейін, оны Еуропа арқылы Польшадағы басқа лагерьге жаяу айдап апарған, соғыс аяқталған соң ол сол жерде босатылған.

Әңгіме ақыры осы шаққа және Theranos-қа ойысты. Иэн сияқты Элизабеттің ықыласынан айырылып, miniLab-ты әзірлеуден шеттетіліп қалған Тони, бәлкім, компания жай ғана Элизабет пен Саннидің романына арналған құрал шығар және олардың істеп жатқан жұмыстарының ешқайсысының шынында да маңызы жоқ шығар деген ой тастады.

Иэн бас изеді. «Бұл folie à deux», - деді ол.

Тони француз тілін білмейтін, сондықтан ол бұл сөз тіркесін сөздіктен іздеу үшін кетіп қалды. Ол тапқан анықтама оған өте дәл болып көрінді: «Бір-бірімен тығыз байланысты екі адамда бірдей немесе ұқсас сандырақ идеялардың болуы».

Ескі Facebook ғимаратына көшкеннен кейін Иэн одан бетер тұнжырай түсті. Ол жалпы қызметкерлер отыратын жердегі, арқасы қабырғаға қарап тұрған жұмыс үстеліне ысырылды. Бұл оның қаншалықты маңызсыз болып қалғанының символы еді.

Бірде инженер Том Бруметт оны Эль Камино Реалдағы досымен кездескелі жатқан Fish Market атты теңіз өнімдері мейрамханасында кездестіріп қалды. Олар үстел күтіп кезекте тұрғанда, Иэн оларға қосылуға бола ма деп сұрады. Том мен Иэн екеуі де алпыстың ортасындағы адамдар еді және өзара жақсы қарым-қатынас орнатқан болатын. Олар алғаш рет 2010 жылы Том Theranos-қа жұмысқа келгеннен кейін көп ұзамай араласқан. Санни мен басқа менеджерлер оған көмектесу үшін қандай инженерлік қызметкерлерді жұмысқа алу керектігі туралы талқылау кезінде оның пікірін елемегеніне ренжіген Том, жұмыстан шығам деген оймен жиналыстан ашуланып шығып кеткен. Иэн оның соңынан жүгіріп шығып, оның пікірінің маңызды екеніне сендірді — бұл қимылды Том өте жоғары бағалады.

Келесі екі жыл ішінде Том Иэннің барған сайын тұнжырай түскенін байқады. Олар Fish Market-те түскі ас ішуге отырғанда, Том Иэн оның соңынан еріп келді ме екен деп ойлады. Көптеген Theranos қызметкерлері Элизабет пен Санни алдыртқан тағамды жейтін және күндіз кеңседен шықпайтын. Оның үстіне, мейрамхана кеңсеге жақын емес еді, ал Иэн одан бір-екі минуттан кейін кіріп келген болатын. Иэн онымен оңаша кездесуге үміттенген шығар, деп ойлады Том. Ол біреумен сөйлесуге өте мұқтаж сияқты көрінді. Бірақ Том ол жерге өзінің досы, жапондық чип өндіруші компанияның сатушысымен кездесуге барған еді. Олар Иэнді әңгімеге тартпақ болды, бірақ ол бастапқы амандасудан кейін үндемей отыра берді. Кейінірек, ол сол оқиғаны есіне түсіргенде, Том әріптесінің үнсіз көмек сұраған жанайқайын елемегенін түсінді.

Том Иэнді соңғы рет 2013 жылдың басында кеңсенің асханасында кездестірді. Ол кезде ол үмітсіз болып көрінді. Том оның жақсы ақша тауып жүргенін еске салып, оны жігерлендіруге тырысты және жұмыстағы қиындықтарын соншалықты ауыр қабылдамауға шақырды. Сайып келгенде, бұл жай ғана жұмыс қой. Бірақ Иэн жұбаныш таппай, тәрелкесіне телміріп отыра берді.

ИЭНДІ тек қызметінің төмендеуі ғана іштей жегідей жемеген еді. Ол енді жай ғана ішкі кеңесші болғанымен, өзінің орнына келген адам — Пол Пательмен тығыз жұмыс істеуді жалғастырды. Пол ғалым ретінде Иэнді қатты құрметтейтін. Ол Англияда аспирантурада оқып жүргенде, Иэннің 1980 жылдары Syva деп аталатын компанияда иммундық талдаулар бойынша жасаған жаңашыл жұмыстары туралы оқыған болатын.

Қызметі өскеннен кейін де Пол Иэнге тең дәрежеде қарауды және онымен барлық мәселе бойынша ақылдасуды жалғастырды. Бірақ олардың бір маңызды айырмашылығы болды: Пол жанжалдан қашатын және miniLab-ты жасап жатқан инженерлермен Иэнге қарағанда ымыраға келуге бейім еді. Иэн бір қадам да шегінуден бас тартты және өзінен стандарттарын төмендетуді сұрап тұрғанын сезгенде қатты ашуланатын. Пол оны тыныштандыруға тырысып, бірнеше кешін онымен телефон арқылы сөйлесуге арнады. Осы пікірталастар кезінде Иэн Полға өз ұстанымдарынан таймауды және пациентке деген қамқорлықты ешқашан естен шығармауды айтты.

«Пол, бұл дұрыс жасалуы керек», - дейтін Иэн.

Санни химиялық инженерия бойынша Ph. D. дәрежесі бар, бірақ өндірісте тәжірибесі жоқ Самартха Анекал есімді адамды miniLab-тың әртүрлі бөліктерін біріктіруге жауапты етіп тағайындады. Сэмді кейбір әріптестері Саннидің айтқанынан шықпайтын, оған бас шұлғи беретін адам ретінде қабылдады. 2012 жыл бойы Иэн мен Пол Сэммен бірнеше рет шиеленісті жиналыстар өткізді. Сэм оларға miniLab-тың спектрофотометрі Иэн міндетті деп санайтын белгілі бір сипаттамаларға әлі сәйкес келмейтінін хабарлағаннан кейін, Иэн сондай жиналыстардың бірінен ашуланып шығып кетті. Сэм бұған дейін олармен келіскен еді, бірақ енді оған көбірек уақыт керектігін айтты. Жұмыс үстеліне оралғанда, Иэннің есі шығып кеткендей болды.

Демалыс күндері Иэн мен Рошель жиі Портола Вэллиді қоршап тұрған төбешіктерде Хлоя мен Люси атты екі америкалық эскимос иттерімен серуендеуге шығатын. Осындай серуендердің бірінде Иэн Рошельге Theranos-та ештеңе жұмыс істемейтінін айтты, бірақ бүге-шігесіне дейін түсіндіріп жатпады. Оған жүктелген қатаң құпиялылық туралы келісімдер оған компания туралы нақты ештеңені, тіпті әйелімен де талқылауға кедергі жасады. Ол сондай-ақ мансабының құлдырағанына шағымданды. Ол өзін қоймаға тасталған ескі жиһаздай сезінді. Элизабет пен Санни оны тыңдауды баяғыда доғарған болатын.

2013 жылдың алғашқы айларында Иэн көп күндері кеңсеге баруды тоқтатып, оның орнына үйден жұмыс істей бастады. Алты жыл бұрын оған тоқ ішек қатерлі ісігі диагнозы қойылған еді және ота мен химиотерапиядан кейін ол біраз уақыт жұмысқа бара алмады. Әріптестері қатерлі ісік қайта оралды деп ойлады. Бірақ олай емес еді. Оның ауруы ремиссияда қалды және оның физикалық денсаулығы жақсы болатын. Мәселе оның психикалық денсаулығында еді: ол диагнозы қойылмаған терең клиникалық депрессияның азабын тартып жүрген.

СӘУІР АЙЫНДА Theranos Иэнге Фуис ісі бойынша куәгер ретінде жауап алуға шақырту қағазы келгенін хабарлады. Сотта жауап беру перспективасы оны жүйкелетті. Ол және Рошель сот ісін бірнеше рет талқылады. Рошель кезінде патенттік сенімді өкіл болып жұмыс істеген, сондықтан Иэн одан өзіне қандай да бір кеңес берер деген үмітпен Theranos-тың патенттік портфелін қарап шығуды сұрады. Осылай істеу барысында ол Элизабеттің аты компанияның барлық патенттерінде, көбінесе өнертапқыштар тізімінде бірінші орында тұрғанын байқады. Иэн оған Элизабеттің ғылыми үлесі мардымсыз болғанын айтқанда, Рошель егер бұл әшкереленсе, патенттер жарамсыз деп танылуы мүмкін екенін ескертті. Бұл оның одан сайын мазасыздануына ғана әкелді.

Иэн Фуистің патенті мен Theranos-тың алғашқы патенттік өтінімдерін қатар оқып шыққанда, Элизабеттің ұрлық туралы айыптауының қандай да бір негізі бар-жоғын айта алмады. Бірақ ол бір нәрсені нақты білетін: ол бұл іске араласқысы келмеді. Соған қарамастан, ол өз жұмысының осыған байланысты екеніне алаңдады. Ол кешке қарай қатты іше бастаған. Ол Рошельге Theranos-тағы қалыпты жұмыс кестесіне ешқашан қайта орала алмайтынын айтты. Кеңсеге қайта оралу туралы ойдың өзінен жүрегім айниды деді ол. Рошель оған жұмыс оны осыншалықты бейшара күйге түсірсе, жұмыстан кету керек екенін айтты. Бірақ жұмыстан кету ол үшін шешім болып көрінбеді. Алпыс жеті жасында ол басқа жұмыс таба аламын деп ойламады. Ол сондай-ақ компанияға өз мәселелерін шешуге әлі де көмектесе аламын деген ойға жармасты.

15 мамырда Иэн қандай да бір балама жұмыспен қамту нұсқасын талқылау үмітімен Элизабеттің көмекшісіне хабарласып, онымен кездесуді жоспарлады. Бірақ көмекші келесі күнге кездесуді растау үшін қайта қоңырау шалғанда, Иэн мазасыздана бастады. Ол Рошельге Элизабет бұл кездесуді оны жұмыстан шығару үшін пайдалана ма деп алаңдап тұрғанын айтты. Сол күні оған Theranos-тың заңгері Дэвид Дойл қоңырау шалды. Бірнеше апта бойы Boies Schiller адвокаттарынан Иэннен жауап алу мерзімін ұсынуды сұрағаннан кейін, Фуистердің заңгерлерінің шыдамы шегіне жетіп, оның 17 мамырда таңғы сағат 9:00-де Калифорния штатының Кэмпбелл қаласындағы олардың кеңселеріне келуі керек екені туралы хабарлама жіберді.

Дойлдың қоңырау шалу себебі осы болатын. Оның келуіне екі күннен аз уақыт қалғандықтан, заңгер Иэнге жауап алудан құтылу үшін денсаулығына байланысты мәселелерді сылтауратуға кеңес берді және оның дәрігері бейімдеп, қол қоюы үшін оған дәрігердің анықтамасын электрондық пошта арқылы жіберді. Иэн бұл хатты өзінің жеке Gmail мекенжайына, ал сол жерден әйелінің электрондық поштасына жіберіп, одан оны басып шығаруды сұрады. Оның үрейі жаңа, шегіне жеткен деңгейге көтерілгендей болды.

Рошель Иэннің жағдайының нашар екенін біраз уақыттан бері білетін, бірақ оның көңілінде басқа да уайымдар бар еді: ол жақында ғана қайтыс болған және реттеуді қажет ететін күрделі мұра қалдырған анасын аза тұтып жүрген болатын, сондай-ақ ол жақында серіктесімен бірге жаңа заңгерлік тәжірибесін бастаған еді. Оның бір бөлігі өмірінің осы бір күйзелісті кезеңінде қажетті отбасылық қолдауды ала алмай жатқанына ренжулі болды. Бірақ сол күнгі Иэннің күйзелген жағдайы оның психикалық жағдайының қаншалықты ауырлап кеткенін түсінуіне себеп болды. Ол оны көмек алуға көндіріп, келесі күні таңертең жалпы тәжірибелік дәрігерге жазып қойды.

16 МАМЫРДА таңғы сағат жеті жарымдар шамасында Рошель оянғанда, ол ванна бөлмесінде жарық жанып тұрғанын және есіктің жабық екенін көрді. Ол Иэн дәрігерге баруға дайындалып жатыр деп ойлады. Бірақ біраз уақыттан кейін ол шықпай, оның дауыстағанына жауап бермеген соң, ол ваннаның есігін итеріп ашты. Ол күйеуінің орындықта ес-түссіз бүктетіліп отырғанын және әрең дем алып жатқанын көрді. Үрейленген ол 911-ге қоңырау шалды.

Иэн келесі сегіз күнді Стэнфорд ауруханасында өкпені жасанды желдету аппаратына қосылған күйде өткізді. Ол жылқыны өлтіруге жететіндей мөлшерде ацетаминофенді (Тайленол сияқты ауырсынуды басатын дәрілердің белсенді ингредиенті) ішіп қойған. Ішкен шарабымен қосылып, дәрі оның бауырын бұзған еді. Ол 23 мамырда қайтыс болды деп жарияланды. Сарапшы-химик ретінде Иэн не істеп жатқанын нақты білетін. Кейінірек Рошель оның бірнеше апта бұрын Пол Патель мен тағы бір әріптесінің куәлігімен қол қойған өсиетнамасын тапты.

Рошель қайғыдан қан жұтып отырса да, Элизабеттің кеңсесіне қоңырау шалуға күш тауып, оның көмекшісіне Иэннің қайтыс болғаны туралы хабарлама қалдырды. Элизабет қайта қоңырау шалмады. Оның орнына, сол күні кешірек Рошельге Theranos заңгерінен Иэннің жұмыс ноутбугы мен ұялы телефонын және оның қолында қалған кез келген басқа да құпия ақпаратты дереу қайтаруды сұраған электрондық хат келді.

Theranos ішінде де Иэннің өліміне дәл сондай суық, тек іскерлік тұрғыдан қаралды. Қызметкерлердің көпшілігіне бұл туралы тіпті хабарланбаған да. Элизабет тек компания ардагерлерінің шағын тобына ғана оны еске алу кешін өткізу туралы бұлыңғыр айтылған қысқаша хатпен хабардар етті. Ол бұған қайта оралған жоқ және ешқандай еске алу кеші өткізілмеді. Иэнмен Theranos-та сегіз жыл және оған дейін басқа биотехнологиялық компанияда екі жыл тығыз жұмыс істеген химик Анджали Лагхари сияқты ұзақ жылдар бойы бірге істеген әріптестері не болғанын болжаумен қалды. Көпшілігі оны қатерлі ісіктен қайтыс болды деп ойлады.

Тони Ньюджент марқұм әріптесінің рухына құрмет көрсету үшін ештеңе жасалмағанына қатты налыды. Ол мен Иэн жақын болмаған. Шын мәнінде, олар Edison-ды әзірлеу кезінде кейде ит пен мысықтай төбелесетін. Бірақ оны компанияға өмірінің он жылын дерлік арнаған адамға деген жанашырлықтың жоқтығы мазалады. Theranos-та жұмыс істеу олардың барлығын адамгершілігінен біртіндеп айырып жатқандай көрінді. Өзінің әлі де басқа адамдарға жанашырлық таныта алатын адам екенін көрсетуге бел буған Тони патенттік ведомствоның онлайн мәліметтер базасынан Иэннің патенттер тізімін жүктеп алып, оларды қиып, электрондық поштаға енгізді. Ол тізімнің үстіне Иэннің суретін орнатып, онымен бірге жұмыс істеген өзі білетін екі ондаған әріптестеріне хатты жіберді, әрі міндетті түрде Элизабетті де көшірмеге қосты. Бұл көп нәрсе емес еді, бірақ бұл кем дегенде адамдарға оны есте сақтайтын бірдеңе береді деп ойлады Тони.

ОН ҮШІНШІ ТАРАУ

Chiat\Day

"Сен – көшбасшысың". Шырт. Шырт. Шырт. "Мықты, құдіретті". Шырт. Шырт. "Өз миссияң туралы ойла". Шырт. Шырт. Шырт. Шырт.

Әйгілі портреттік фотограф Мартин Шоллер (Martin Schoeller) Элизабетті суретке түсіру барысында оның бойынан түрлі эмоцияларды шығару үшін қою неміс акцентімен оған бағыт-бағдарды ақырын сыбырлап айтып жатты. Ол жұқа қара водолазка киген және қызыл далабын жаққан, ал шашы құлағын жауып тұратындай етіп артқа қарай бос түйілген еді. Оның отырған орындығының екі жағында тік екі шам орнатылған болатын, олар оның сүйір бетін тегіс жарықтандырып, Шоллер фотосуреттерінің фирмалық белгісі (айырықша стиль немесе таңба) саналатын қарашығындағы ақ сәулелерді бейнелейтін.

Шоллерді жұмысқа алу TBWA\Chiat\Day жарнама агенттігінің Лос-Анджелестегі кеңсесінің креативті директоры Патрик О'Нилдің идеясы еді. Chiat\Day компаниясы Theranos үшін құпия маркетингтік науқанмен айналысып жатқан болатын. Бұл тапсырма брендтің бірегейлігін жасаудан бастап, Walgreens және Safeway дүкендерінде қан тапсыру қызметтерін коммерциялық іске қосу қарсаңында компания үшін жаңа веб-сайт пен смартфон қосымшасын әзірлеуге дейінгі ауқымды қамтыды.

Элизабет Chiat\Day агенттігін таңдаған себебі, бұл көптеген жылдар бойы Apple компаниясының өкілі болып, 1984 жылы әйгілі Macintosh жарнамасын, ал кейінірек 1990 жылдардың соңында оның «Think Different» (Өзгеше ойла) науқанын жасаған агенттік еді. Ол тіпті осы жарнамалардың артында тұрған креативті данышпан Ли Клоуды өзіне жұмыс істеу үшін зейнеттен оралуға көндіруге де тырысқан болатын. Клоу оны сыпайы түрде агенттікке қайта бағыттады, сол жерде ол бірден Патрикпен тіл табысып кетті.

Сары шашты, көк көзді және үнемі жаттығу жасайтын адамға тән мүсінді дене бітімі бар, ерекше сымбатты жігіт Патрик Элизабетпен кездескен сәттен бастап оған тәнті болды. Оның қызығушылығы романтикалық сипатта емес еді; ол гей болатын. Керісінше, оны Элизабеттің харизмасы мен әлемді өзгертуге деген ерекше ұмтылысы баурап алды. Ол Chiat\Day агенттігінде он бес жыл жұмыс істеп, Visa және IKEA сияқты ірі корпоративтік клиенттерге жарнама жасаған. Бұл жұмыс қызықты болғанымен, ол Элизабет алғаш рет агенттіктің Плайя-дель-Рейдегі қайта жабдықталған қоймасына келіп, адамдарға ауыртпалықсыз, арзан медициналық қызметке қол жеткізуге мүмкіндік беретін Theranos миссиясын сипаттаған кездегідей шабыттандыра алмады. Жарнама саласында әлемді шынымен жақсартуға әлеуеті бар жобамен жұмыс істеу мүмкіндігі жиі бола бермейтін. Патрикті Theranos-тың абсолютті құпиялылықты талап етуі таң қалдырмады немесе үркітпеді. Apple де дәл сондай болған. Ол технологиялық компаниялардың өздерінің құнды зияткерлік меншігін (адамның ақыл-ой еңбегінің нәтижесі) қорғау қажеттілігін түсінді. Қалай болғанда да, компания жақында Элизабет айтқандай «жасырын режимнен» (stealth mode) шығатын еді, міне осы жерде оның жұмысы басталды: оның міндеті – коммерциялық іске қосуды барынша әсерлі ету болатын.

Theranos веб-сайтының дизайнын қайта жасау осы жұмыстың үлкен бөлігі болды. Онда Шоллердің фотосуреттері орналастырылуы тиіс еді. Тек Элизабеттің ғана емес. Фотограф екі күндік түсірілімнің көп бөлігін Калвер-Ситидегі студияда науқас ретінде поза жасаған модельдерді суретке түсірумен өткізді. Олар әртүрлі жастағы, жыныстағы және ұлттағы адамдар еді: бес жасқа дейінгі балалар, бес пен он жас аралығындағы балалар, жас жігіттер мен қыздар, орта жастағы адамдар және егде жастағылар. Олардың кейбірі ақ нәсілді, кейбірі қара нәсілді, ал басқалары испан немесе азиялықтар болатын. Бұның негізгі хабары – Theranos-тың қан тапсыру технологиясы барлығына көмектесе алады дегенді білдірді.

Элизабет пен Патрик түсірілімнен қандай науқастардың суреттерін пайдалану керектігін таңдауға бірнеше сағат жұмсады. Элизабет веб-сайтта көрсетілген жүздердің жанашырлықты білдіргенін қалады. Ол адамдар жақын адамының ауырып қалғанын және оған бірдеңе жасауға тым кеш екенін білген кезде сезінетін қайғы туралы тебірене айтты. Theranos-тың ауыртпалықсыз қан тапсыру сынақтары ауруды ерте бастан, олар өлім үкіміне айналмай тұрып анықтау арқылы бұл жағдайды өзгертеді, деді ол.

ПАТРИК ЖӘНЕ ОНЫҢ Chiat\Day-дегі бір топ әріптестері 2012 жылдың күзінде, сондай-ақ 2013 жылдың қысы мен көктемінде – Ян Гиббонс депрессияға ұшырап, Стив Бурд Safeway бас директоры ретіндегі соңғы айларын өткізіп жатқан кезеңде – Элизабет, Санни және оның ағасы Кристианмен миға шабуыл (идеяларды еркін ұсыну арқылы шешім іздеу әдісі) жасау үшін аптасына бір рет Пало-Альтоға ұшып барып тұрды. Apple-дің агенттікпен шығармашылық кездесулері әрқашан аптаның осы күнінде болғанын білгеннен кейін, Элизабет кездесулерді сәрсенбі күндеріне белгіледі. Ол Патрикке Apple-дің бренд хабарының қарапайымдылығына сүйсінетінін және оған еліктегісі келетінін айтты.

Chiat\Day ішінде Theranos тапсырмасы «Стэнфорд жобасы» ретінде белгілі болды. Пало-Альтоға апта сайынғы сапарларда Патрикке агенттіктің Лос-Анджелестегі кеңсесінің президенті Кариса Бианки; агенттіктің стратегия бойынша басшысы Лоррейн Кетч; аккаунтты қадағалайтын Стэн Фиорито; және копирайтер (жарнамалық немесе таныстыру мәтіндерін жазатын маман) Майк Яги қосылды. Бастапқы кезде Chiat\Day командасы Theranos инновациясының ең жақсы визуалды көрінісі – саусақ ұшынан қан жинау үшін жасалған миниатюралық құты деп шешті. Элизабет оны «нанотейнер» деп атады. Бұл өте орынды еді, өйткені ол шынымен де кіп-кішкентай болатын. Оның ұзындығы 1,29 сантиметр, бұл тігінен қойылған даймнан (он центтік монета) да қысқа еді. Патрик оның көлемін дәрігерлер мен науқастарға жеткізу үшін оны суретке түсіргісі келді. Бірақ Элизабет пен Санни егер сырттан біреуге оны көруге рұқсат етілсе, іске қосылғанға дейін ол туралы ақпарат тарап кетуі мүмкін деп қатты алаңдады. Сондықтан олар Chiat\Day агенттігінің Плайя-дель-Рейдегі қоймасындағы шағын фотостудиясында суретке түсіру үшін агенттіктің өз штатындағы фотографты пайдалануға келісті.

Белгіленген күні Кристианның Дьюктегі достарының бірі Дэн Эдлин он екі нанотейнері бар арнайы жасалған пластикалық футлярмен Лос-Анджелеске ұшып келді. Оны әуежайдағы багажбен бірге тапсыру туралы сөз болуы мүмкін емес еді; ұшу барысында ол үнемі оның жанында болды. Қоймаға жеткенде, Дэн кішкентай түтікшелерді көзден таса қылмады. Агенттіктегі ешкімге оларға қол тигізуге рұқсат етілмеді, тек Патрик қана оның біреуін қолында қысқа уақыт ұстап, оның кішкентайлығына таң қалды.

Нағыз қан ауамен жанасқанда біраз уақыттан кейін күлгін түске айналатындықтан, олар нанотейнерлердің бірін Хэллоуинге арналған жасанды қанмен толтырып, оны ақ фонда суретке түсірді. Содан кейін Патрик оның саусақ ұшында теңгерімделіп тұрғанын көрсететін фотомонтаж жасады. Ол күткендей, бұл өте әсерлі көрініс болды. Майк Яги онымен бірге жүретін әртүрлі ұрандарды байқап көріп, ақырында Элизабетке қатты ұнаған екеуіне тоқталды: «Бір кішкентай тамшы бәрін өзгертеді» және «Зертханалық сынақ, қайта ойлап табылды». Олар суретті үлкейтіп, оны Wall Street Journal газетіндегі толық беттік жарнаманың макетіне айналдырды. Жарнама тілінде бұл тип-ин (журналға немесе кітапқа жапсырылған қосымша парақ) деп аталды. Элизабетке бұл қатты ұнады және ол оның тағы он екі нұсқасына тапсырыс берді. Ол олардың не үшін қажет екенін айтпады, бірақ Стэн Фиорито оларды директорлар кеңесімен кездесулерде көрнекі құрал ретінде пайдаланады деп топшылады.

Патрик сонымен қатар Элизабетпен бірге компанияның жаңа логотипімен жұмыс істеді. Элизабет Өмір гүліне сенетін, бұл бір кездері пұтқа табынушылар барлық тіршілік иелерінің бойынан өтетін өмірдің визуалды көрінісі деп санаған, үлкен шеңбер ішіндегі қиылысатын шеңберлердің геометриялық өрнегі еді. Кейінірек бұл 1970-жылдардағы New Age қозғалысы тарапынан оны зерттеуге уақыт бөлгендерге ағартушылық сыйлайтын «қасиетті геометрия» ретінде қабылданды.

Осылайша шеңбер Theranos брендінің негізгі мотивіне айналды. «Theranos» сөзіндегі «о» әрпінің іші оны ерекшелеп тұру үшін жасыл түске боялды, ал науқастардың жүздері мен саусақ ұшында тұрған нанотейнердің фотосуреттері шеңбермен жиектелді. Патрик сонымен қатар веб-сайт пен маркетингтік материалдар үшін Helvetica-дан шыққан жаңа қаріп жасады, онда «i» және «j» әріптерінің үстіндегі нүктелер мен сөйлем соңындағы нүктелер шаршы емес, дөңгелек болды. Элизабет нәтижелерге риза болған сыңайлы.

ПАТРИК Элизабетке арбалып қалған кезде, Стэн Фиорито әлдеқайда сақ болды. Сарғыш шашты және сепкілді, көпшіл жарнама индустриясының ардагері Стэн, Саннидің бойынан бір оғаштық байқады. Ол апта сайынғы кездесулерде маркетингтік талқылауларға еш қатысы жоқ көптеген бағдарламалық қамтамасыз ету инженериясының терминдерін қолданатын. Ал Стэн одан өте агрессивті болып көрінетін сатылым мақсаттарына қалай қол жеткізгенін түсіндіруді сұрағанда, Санни бұлыңғыр әрі мақтаншақ жауаптар беретін. Әдетте компаниялар өздері маркетинг жүргізіп отырған аудиторияның көлемін анықтау үшін зерттеулер жүргізіп, содан кейін сол аудиторияның қандай пайызын нақты тұтынушыларға айналдыра алатынын есептейтін. Бірақ мұндай қарапайым тұжырымдамалар Санниге жат көрінді. Стэн оны интернеттен іздеп көрді, бірақ ештеңе таба алмады. Ол дотком бумы (dot-com boom) кезінде компанияны сатып, көп ақша тапқан технологиялық кәсіпкер сияқты өмірбаяны бар адамның интернетте ешқандай із қалдырмағанын оғаш көрді. Ол Санни бұл ақпаратты тазарту үшін біреуді жалдаған ба деп ойлады.

Сондай-ақ, белгісіз стартаптың Chiat\Day сияқты ірі жарнама агенттігін жалдауы өте сирек кездесетін жағдай еді. Қосымша шығындары мен штатын ескергенде, ірі агенттіктер қымбат болатын. Chiat\Day Theranos-тан жылына 6 миллион доллар көлемінде жылдық гонорар талап етті. Бұрын-соңды ешкім естімеген бұл компания мұндай ақы төлеуге ақшаны қайдан алып жатыр? Элизабет бірнеше рет армия өзінің технологиясын Ауғанстандағы ұрыс даласында қолданып жатқанын және ол сарбаздардың өмірін сақтап қалатынын айтқан еді. Стэн Theranos-ты Пентагон қаржыландыра ма деп ойлады.

Бұл құпиялылық деңгейін түсіндіруге көмектесер еді. Саннидің нұсқауы бойынша Theranos-тың Chiat\Day-ге ұсынған кез келген материалдары нөмірленіп, тіркеліп, тек аккаунтпен жұмыс істеуге тағайындалған команда ғана кіре алатын құлыптаулы бөлмеде сақталуы тиіс еді. Кез келген басып шығару жұмыстары сол бөлмедегі арнайы принтерде жасалуы керек болатын. Қажет емес материалдарды жай ғана лақтырып тастауға болмайтын, оларды ұсақтағыштан өткізу қажет еді. Компьютерлік файлдар бөлек серверде сақталуы және команда арасында тек арнайы интранет (желі) арқылы ғана бөлісілуі керек болатын. Және қандай жағдай болмасын, олар Theranos туралы ақпаратты Chiat\Day-дің Лос-Анджелестегі кеңсесіндегі немесе агенттіктің кеңірек желісіндегі құпиялылық туралы келісімге қол қоймаған ешкіммен бөліспеуі тиіс еді.

Майк Ягиден бөлек, Стэн Theranos аккаунтында толық жұмыс күнімен істейтін Chiat\Day-дің тағы екі қызметкерін – Кейт Вулф пен Майк Педиттоны қадағалады. Кейт веб-сайтты жасауға жауапты болса, Майк дүкен ішіндегі брошюраларды, маңдайшаларды және Theranos дәрігерлерге ұсыныс жасау үшін пайдалануды жоспарлаған интерактивті iPad сату құралын жасауға жауапты болды.

Айлар өткен сайын Кейт пен Майк те өздерінің оғаш әрі талапшыл клиенттеріне қатысты алаңдай бастады. Екеуі де Шығыс жағалаудан шыққан және өз жұмыстарына байыпты көзқараспен қарайтын. Жиырма сегіз жастағы Кейт Массачусетс штатындағы Линкольн қаласында өскен және Бостон университетінде шайбалы хоккей ойнаған. Оның дұрыс, шағын қаладағы тәрбиесі оған күшті моральдық бағдар берген. Ол медицина туралы да біраз нәрсе білетін: оның әкесі де, әйелі де дәрігер болатын. Отыз екі жастағы Майк Филадельфиядан шыққан, колледж бен аспирантурада жеңіл атлетика және кросспен айналысқан, бойында цинизм бар итальян-американдық еді. Оның шыққан жерінде адамдар бос сөз сөйлемейтін және оны құптамайтын.

Элизабет веб-сайтта және барлық түрлі маркетингтік материалдарда батыл, сенімді мәлімдемелердің болғанын қалады. Олардың бірі – Theranos бір тамшы қан арқылы «800-ден астам тест» жасай алатындығы еді. Тағы бірі – оның технологиясы дәстүрлі зертханалық сынақтарға қарағанда дәлірек екендігі болатын. Ол сондай-ақ Theranos сынақ нәтижелері отыз минуттан аз уақыт ішінде дайын болатынын және FDA, Майо клиникасы мен UCSF логотиптерін пайдалана отырып, оның сынақтарын «FDA мақұлдаған» және Майо клиникасы мен Калифорния университетінің Сан-Францискодағы медицина мектебі сияқты «негізгі медициналық орталықтар мақұлдаған» деп айтқысы келді.

Кейт Theranos-тың жоғары дәлдігі туралы мәлімдеменің негізін сұраған кезде, зертханалық қателіктердің 93 пайызы адам факторынан болады деген қорытындыға келген зерттеуден алынғанын білді. Theranos олардың құрылғысындағы тестілеу процесі толығымен автоматтандырылғандықтан, бұл олардың басқа зертханаларға қарағанда дәлірек екенін айтуға жеткілікті негіз екенін алға тартты. Кейт бұл логикадағы үлкен ауытқу деп есептеді және мұны ашық айтты. Өйткені, жаңылыстыратын жарнамаға қарсы заңдар бар болатын.

Майк та дәл осылай ойлады. Ол Кейтке заңгерлік тексеруді қажет ететін тармақтар тізімделген электрондық хатында «Автоматтандыру бізді дәлірек етеді» дегенді қосып, оның жанына жақшаның ішінде «бұл асыра сілтелген мәлімдеме сияқты естіледі» деп жазды. Майк бұған дейін медицинаға қатысты маркетингтік науқанмен ешқашан жұмыс істемеген және өте сақ қимылдағысы келді. Әдетте, фармацевтикалық компанияларды қамтитындар сияқты денсаулық сақтау науқандарын Нью-Йорктегі агенттіктің TBWA\Health деп аталатын арнайы бөлімшесі басқаратын. Ол бұл тапсырманы неліктен олардың басқармайтынына немесе кем дегенде неге олармен кеңеспейтініне таң қалды.

Элизабет Theranos-тың ғылыми мәлімдемелерін растайтын ұзындығы бірнеше жүз беттік есеп туралы айтқан болатын. Кейт пен Майк оны көрсетуді қайта-қайта сұрады, бірақ Theranos оны ұсынбады. Оның орнына компания оларға есептің үзінділері деп айтылған құпия сөзбен қорғалған файлды жіберді. Онда Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебі Theranos технологиясына кешенді тексеру жүргізгені және оны «жаңа әрі сенімді» және «күнделікті және арнайы талдаулардың кең ауқымын дәл» орындауға қабілетті деп тапқаны жазылған.

Алайда бұл дәйексөздер ешқандай ұзақ есептен алынбаған еді. Олар 2010 жылдың сәуір айында Элизабет пен Саннидің Хопкинс университетінің бес өкілімен кездесуінің екі беттік қысқаша мазмұнынан алынған. Theranos Walgreens-пен болған жағдайдағыдай, бұл кездесуді өз жүйесінің тәуелсіз бағаланғанын мәлімдеу үшін қайтадан пайдаланып жатқан болатын. Бірақ бұл мүлде шындыққа жанаспайтын. Джонс Хопкинс ауруханасының клиникалық токсикология бөлімінің директоры және 2010 жылғы кездесуге қатысқан үш университет ғалымының бірі Билл Кларк, оның жұмысын сынап көру және оның өнімділігін өзі әдетте қолданатын жабдықпен салыстыру үшін Элизабеттен өз құрылғыларының бірін оның зертханасына жіберуді сұраған еді. Ол жіберетінін білдіргенімен, оны ешқашан орындамады. Кейт пен Майк мұның ешқайсысын білген жоқ, бірақ Theranos-тың оларға толық есепті көрсетуден бас тартуы оларды күдіктендірді.

Дәрігерлерге қалай маркетинг жүргізу керектігі туралы түсінік алу үшін Chiat\Day бірнеше дәрігермен фокус-топ (арнайы таңдалған адамдар тобымен өткізілетін зерттеу сұхбаты) сұхбаттарын өткізуді ұсынды. Theranos бұл идеяны мақұлдады, бірақ бәрін құпия ұстағысы келді, сондықтан Кейт оларға қатысу үшін әйелі мен әкесін тартты.

Кейттің әйелі Трейси Лос-Анджелес округінің жалпы ауруханасында бас резидент болды, онда ол ішкі аурулар және педиатрия бойынша резидентураны аяқтап жатқан. Телефон арқылы өткізілген сұхбат барысында Трейси желінің Theranos жағындағы ешкім жауап бере алмайтын сияқты көрінген бірнеше сұрақтар қойды. Сол күні кешке ол Кейтке компанияның шынымен жаңа технологиясы бар екеніне күмәнданатынын айтты. Ол әсіресе саусақтан сынақтарды дәл орындауға жетерліктей қан алуға болады деген түсінікке күмәнмен қарады. Трейсидің скептицизмі Кейтті ойландырып тастады.

Кейт пен Майктың Theranos-тағы негізгі байланыс тұлғалары Кристиан Холмс және оның Дьюк бауырластығындағы екі досы Дэн Эдлин мен Джефф Бликман болды. Майк оларды «Therabros» (Тера-бауырлар) деп атады. Веб-сайтты іске қосу қарсаңында ол және Кейт олармен жиі телефон арқылы сөйлесіп, электрондық хаттар алмасып тұрды. Theranos бастапқыда сайтты 2013 жылдың 1 сәуірінде іске қосуды қалады, бірақ бұл күнді бірнеше рет кейінге қалдырды. Жаңа іске қосу күні қыркүйек айына белгіленді, бірақ жаңа мерзім жақындаған сайын және Кейт пен Майк Тера-бауырлардан Элизабет жасағысы келген мәлімдемелерді негіздеуді талап еткен кезде, олардың кейбірінің асыра сілтелгені белгілі болды. Мысалы, олар Theranos сынақ нәтижелерін отыз минуттан аз уақыт ішінде шығара алмайтынын түсінді. Кейт бұл мәлімдемені жұмсартып, нәтижелер «4 сағат немесе одан да аз уақытта» дайын болады деп өзгертті, бірақ ол бұған әлі де күмәнданған еді. Кейт пен Майк сондай-ақ Theranos өзінің барлық қан сынақтарын саусақтан алынатын кішкене тамшыдан жасай алмайтынына және кейбір сынақтар үшін дәстүрлі веналық қан алуды пайдаланатынына күдіктене бастады. Олар мұны нақтылау үшін веб-сайтқа ескерту қосуды ұсынды, бірақ Кристиан мен Джеффтен алған жауаптары бойынша Элизабет ескертуді қаламаған.

Майк Chiat\Day-дің заңды жауапкершілігі үшін алаңдай бастады. Ол қайта оралып, агенттіктің Theranos-пен жасасқан келісімшартын оқып шықты. Ол Chiat\Day-ді клиент жазбаша мақұлдаған маркетингтік материалдардағы кез келген мәлімдемелерге қатысты шағымдардан босатты. Ол агенттіктің сыртқы заң фирмасы Davis & Gilbert-тің адвокаты Джо Сенаға электрондық хат жіберіп, Chiat\Day Theranos-тан жазбаша рұқсаттарында нақты тілді қолдануды талап етуі керек пе деп сұрады. Сена бұл қажет емес деп жауап берді, бірақ сол жазбаша рұқсаттарды қадағалап отыруға кеңес берді.

Бұл ретте Кейт Элизабеттің веб-сайтқа қосқысы келген «Үлгілерді бізге жіберіңіз» деген жол туралы Кристиан және Джеффпен сөз таластырып жатты. Кейт олардан қан үлгілерін дәрігерлер кеңселерінен зертханаға тасымалдау үшін компанияда қандай логистикалық жүйе бар екенін сұрады және ақырында ондай жүйенің мүлдем жоқ екенін түсінді. Қызметке «тіркелген» дәрігерлер тек Джеффтің кіріс қалтасына бағытталатын автоматтандырылған электрондық хатты ғана тудыратын. Одан кейін не болатыны ешкімге белгісіз еді. Кейттің байқауынша, Theranos-та ешкім бұл туралы егжей-тегжейлі ойлануға тырыспаған.

ВЕБ-САЙТТЫҢ іске қосылуына дейінгі қырық сегіз сағат нағыз қарбаласқа айналды. Бірнеше ай бойы Элизабеттің көңілінен шығу үшін мәтінді қайта-қайта жазумен айналысып, қатты күйзеліске түскен Майк Ягиде үрейлі шабуыл (anxiety attack) болып, демалу үшін үйіне кетті. Ол кеңседен кенеттен және сондай нашар күйде кеткені соншалық, әріптестері оның қайтып оралар-оралмасын білмеді.

Содан кейін, іске қосу қарсаңындағы кеште Theranos шұғыл конференц-байланыс өткізгісі келетінін хабарлады. Кейт, Майк, Патрик, Лоррейн Кетч және Ягидің орнын басқан Кристина Альтепетер есімді копирайтер қойманың мәжіліс залында (үстелі серфинг тақталарынан жасалғандықтан солай аталған) жиналып, Элизабеттің Theranos заңгерлер тобы соңғы сәттегі мәтіндік өзгерістерді талап еткені туралы мәлімдемесін тыңдады. Кейт пен Майк ашуланды. Олар бірнеше ай бойы заңгерлік тексеруді сұрап келген еді. Неге бұл тек енді ғана болып жатыр?

Қоңырау түнгі сағат 10:30-ға дейін үш сағаттан астам уақытқа созылды. Олар сайтты жолма-жол қарап шықты, ал Элизабет жасалуы керек әрбір өзгерісті баяу айтып отырды. Бір кезде Патрик қалғып кетті. Бірақ Кейт пен Майк сөздердің жүйелі түрде жұмсартылып жатқанын байқайтындай сергек болды. «Зертханалық сынақтардағы революцияға қош келдіңіз» деген сөздер «Theranos-қа қош келдіңіз» болып өзгертілді. «Жылдамырақ нәтижелер. Жылдамырақ жауаптар» енді «Жылдам нәтижелер. Жылдам жауаптар» болды. «Кішкентай тамшы ғана қажет» енді «Бірнеше тамшы ғана қажет» деп ауыстырылды.

«Қош бол, үлкен жаман ине» деген тақырыптың астындағы сары шашты, көк көзді кішкентай баланың фотосуретінің жанындағы мәтіндік үзінді бұған дейін тек саусақтан қан алуды ғана білдіретін. Енді ол: «Үлкен иненің орнына біз кішкентай саусақ тесуін қолдана аламыз немесе венадан микромөлшердегі үлгі аламыз» деп жазылды. Кейт пен Майк бұл олар бұрын ұсынған ескертумен бірдей екенін бірден түсінді.

Сайттың «Біздің зертхана» деп аталатын бөлігінде, нанотейнердің үлкейтілген фотосуретінің астындағы бетті кесіп өтетін баннерде: «Theranos-та біз барлық зертханалық сынақтарымызды кәдімгі қан алу көлемінің 1/1000 бөлігін құрайтын үлгіде жасай аламыз» деп жазылған болатын. Баннердің жаңа нұсқасында «барлық» деген сөз алынып тасталды. Сол беттің төменгі жағында Кейт бірнеше ай бұрын қарсы шыққан мәлімдеме тұрған. «Теңдессіз дәлдік» тақырыбының астында зертханалық қателіктердің 93 пайызы адам факторынан болатыны туралы статистика келтіріліп, одан «ешқандай басқа зертхана Theranos-тан дәлірек емес» деген қорытынды жасалған. Күткендей, бұл да кері қайтарылды.

СОҢҒЫ СӘТТЕГІ ТҮЗЕТУЛЕР Кейт пен Майктың күдігін одан әрі күшейте түсті. Элизабет осы ауқымды мәлімдемелердің барлығының шындық болғанын қалады, бірақ бірдеңенің шынайы болуын қатты қалау оны шындыққа айналдырмайды деп ойлады Майк. Ол және Кейт Theranos-та қандай да бір технологияның бар екеніне күмәндана бастады. Chiat\Day-дегі адамдар атап кеткендей, оның мақтан тұтатын Theranos құрылғысы – «қара жәшігі» жалпы өмірде бар ма еді?

Олар өздерінің күшейіп келе жатқан күмәндерімен Стэнмен бөлісті, оның Саннимен қарым-қатынасы да барған сайын жағымсыз бола бастады. Әр тоқсан сайын Стэн ақша үшін Саннидің соңынан жүгіруге мәжбүр болды. Санни одан агенттік ұсынған шоттарды негіздеуді үнемі сұрайтын. Стэн онымен бірге шоттарды тармақтап қарап шығуға бірнеше сағат жұмсайтын. Санни оны дауыс зорайтқышқа қойып, өз кеңсесінде әрлі-берлі жүретін. Стэн оның не айтып жатқанын түсіну үшін телефонға жақындауын сұрағанда, Саннидің ашуы келетін.

Алайда Chiat\Day (жарнама агенттігі) қызметкерлерінің бәрі бірдей Theranos-тан көңілі қалған жоқ. Лос-Анджелес кеңсесінің екі басшысы, Кариса мен Патрик, Элизабетке әлі де ғашықтай берілген еді. Патрик Ли Клоуды және оның Apple үшін жасаған маркетингтік сиқырын пір тұтатын. Ол Theranos өзінің үлкен мұрасына айналу әлеуетіне ие деп санайтыны анық еді. Кейт өзінің алаңдаушылығын оған бірнеше рет айтты, бірақ ол мұны "Кейттің әдеттегі қылығы" деп қабылдамай қойды. Патриктің ойынша, ол тым драмалауға бейім еді. Оның көзқарасы бойынша, ол және Майк барлығына күмән келтіруді доғарып, тек өздеріне тапсырылған жұмысты аяқтаулары керек болатын. Патриктің тәжірибесінде барлық технологиялық стартаптар хаосты әрі құпия болатын. Ол бұдан ешқандай қалыптан тыс немесе алаңдатарлық нәрсе көрмеді.

| ОН ТӨРТІНШІ ТАРАУ |

Іске қосылу

Алан Бим өз кеңсесінде зертханалық есептерді қарап отырғанда, Элизабет басын сұғып, одан өзіне еруін өтінді. Ол оған бірдеңе көрсеткісі келді. Олар зертханадан шығып, басқа қызметкерлер жиналған ашық кеңсе кеңістігіне барды. Оның белгісі бойынша техник еріктінің саусағын тесіп, одан аққан қанға кішкентай зымыран пішінді мөлдір пластикалық құралды тақады. Бұл Theranos-тың үлгі жинау құрылғысы болатын. Оның ұшы қанды жинап, оны зымыранның негізіндегі екі кішкентай қозғалтқышқа тасымалдады. Қозғалтқыштар шын мәнінде қозғалтқыш емес еді: олар нанотейнерлер (қан сақтайтын өте кішкентай түтікшелер) болатын. Тасымалдауды аяқтау үшін нанотейнерлерді пластикалық зымыранның ішіне поршень сияқты итеру керек еді. Бұл қозғалыс қанды сорып алатын вакуум тудырды.

Кем дегенде, негізгі идея осындай болатын. Бірақ бұл жағдайда бәрі жоспарланғандай болмады. Техник кішкентай қос түтікті құрылғыға итергенде, қатты тарсыл естіліп, қан барлық жерге шашырады. Нанотейнерлердің бірі жаңа ғана жарылып кеткен еді.

Элизабет міз бақпады. «Жарайды, қайтадан байқап көрейік», - деді ол сабырмен.

Алан бұл көріністі қалай қабылдарын білмеді. Ол Theranos-та жұмыс істегеніне бірнеше апта ғана болғандықтан, әлі де жағдайға бейімделуге тырысып жүрген еді. Ол нанотейнердің компанияның меншікті қан тексеру жүйесінің бір бөлігі екенін білетін, бірақ оны бұрын-соңды іс жүзінде көрмеген. Ол бұл үлкенірек мәселелердің хабаршысы емес, жай ғана кішігірім сәтсіздік деп үміттенді.

Сұңғақ бойлы патологтың (аурулардың табиғаты мен себептерін зерттейтін дәрігер) Кремний алқабына апаратын айналма жолы ол өскен Оңтүстік Африкадан басталған еді. Йоханнесбургтегі Витватерсранд университетінде (оңтүстікафрикалықтар үшін "Wits") ағылшын тілі мамандығы бойынша оқығаннан кейін, ол Нью-Йорк қаласындағы Колумбия университетінде медициналық дайындық сабақтарын алу үшін Америка Құрама Штаттарына көшті. Бұл таңдауға ұлы үшін тек бірнеше мамандықты: заң, бизнес және медицинаны ғана қолайлы деп санайтын оның консервативті еврей ата-анасы ықпал еткен.

Алан медициналық мектеп үшін Нью-Йоркте қалып, Манхэттеннің Жоғарғы Ист-Сайдындағы Маунт-Синай медицина мектебіне оқуға түсті, бірақ ол көп ұзамай дәрігер болудың кейбір аспектілері оның мінезіне сәйкес келмейтінін түсінді. Жынды жұмыс кестесінен және аурухана палатасының көріністері мен иістерінен жиіркенген ол зертханалық ғылымның тынышырақ мамандығына бейімделді, бұл вирусология (вирустарды зерттейтін ғылым) бойынша постдокторлық зерттеулерге және Бостондағы Бригам және әйелдер ауруханасында клиникалық патология бойынша резидентураға (дәрігерлерді даярлаудың жоғары сатысы) әкелді.

2012 жылдың жазында Алан Питтсбургтегі балалар ауруханасының зертханасын басқарып жүргенде, LinkedIn желісінен оның Кремний алқабына деген артып келе жатқан қызығушылығымен тамаша үйлесетін жұмыс хабарландыруын байқады: Пало-Альтодағы биотехнологиялық фирманың зертхана директоры. Ол жақында ғана Уолтер Исааксонның Стив Джобс туралы өмірбаянын оқып бітірген еді. Оған қатты шабыт берген бұл кітап оның Сан-Франциско шығанағы аймағына көшуге деген құштарлығын бекіте түсті.

Жұмысқа өтініш бергеннен кейін, Аланнан жұма күні кешкі сағат 6:00-ге белгіленген сұхбатқа ұшып келуін сұрады. Уақыты біртүрлі көрінгенімен, ол қуана келісті. Ол алдымен Саннимен, содан кейін Элизабетпен кездесті. Саннидің бойында бір түрлі түршіктіретін нәрсе бар еді, бірақ бұл әсер денсаулық сақтау саласын өзгертуге деген шешімінде өте шынайы көрінген Элизабеттің арқасында толықтай сейілді. Онымен бірінші рет кездескен көптеген адамдар сияқты, Алан оның жуан дауысына қайран қалды. Бұл ол бұрын естіген ештеңеге ұқсамайтын.

Бірнеше күннен кейін жұмыс ұсынысын алғанымен, Алан Theranos-та бірден жұмыс істей алмады. Біріншіден, ол Калифорния медициналық лицензиясына өтініш беруі керек еді. Бұған сегіз ай уақыт кетіп, оның ресми басталуы 2013 жылдың сәуіріне дейін кешіктірілді. Ол кезде оның ізашары Арнольд Гелбтің жұмыстан шыққанына бір жылдай уақыт болған. Осы аралықта Спенсер Хираки есімді жартылай зейнеткерлікке шыққан зертхана директоры зертханалық есептерді қарап шығып, қол қою үшін оқтын-оқтын келіп тұрған. Theranos зертханасы аптасына Safeway қызметкерлер емханасынан тек бірнеше үлгіні ғана тексеріп жатқандықтан, бұл Аланға аса проблемалық болып көрінбеді.

Ол зертхананы қабылдап алған кездегі зертхананың моральдық күйі әлдеқайда алаңдатарлық еді. Оның мүшелері мүлдем үмітсіздікке салынған. Аланның жұмыстағы алғашқы аптасында Санни CLS (клиникалық зертханалық ғалым) қызметкерлерінің бірін бірден жұмыстан шығарды. Байғұс жігітті күзетшілер барлығының көзінше сүйреп алып шықты. Аланда мұндай жағдайдың бірінші рет болып тұрмағаны туралы айқын әсер қалды. Адамдардың көңіл-күйінің төмен болуы таңқаларлық емес, деп ойлады ол.

Алан мұраға алған зертхана екі бөлікке бөлінген еді: ғимараттың екінші қабатындағы коммерциялық диагностикалық жабдықтарға толы бөлме және оның астында зерттеулер жүргізіліп жатқан екінші бөлме. Жоғарғы қабаттағы бөлме зертхананың CLIA-сертификатталған (клиникалық зертханаларды реттейтін стандартқа сай) бөлігі болды, Алан соған жауапты еді. Санни мен Элизабет оның кәдімгі машиналарын жақында Theranos-тың революциялық технологиясының арқасында жойылып кететін динозаврлар ретінде қарастырды, сондықтан олар оны «Юра кезеңінің саябағы» деп атады. Олар төменгі қабаттағы бөлмені Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі D-күніндегі десантқа сілтеме жасай отырып, «Нормандия» деп атады. Оның ішіндегі меншікті Theranos құрылғылары Еуропаны нацистік оккупациядан азат ету үшін Нормандия жағажайларындағы пулемет оғының бұршағына қарсы тұрған Одақтас әскерлер сияқты зертханалық индустрияны жаулап алуы тиіс еді.

Өзінің құлшынысы мен толқуының әсерінен Алан бастапқыда бұл мақтаншақтыққа сеніп қалды. Бірақ сәтсіз нанотейнер демонстрациясынан кейін көп ұзамай Пол Пателмен болған әңгіме оның көкейінде Theranos технологиясының шын мәнінде қаншалықты дамығаны туралы сұрақтар туғызды. Пател Theranos-тың жаңа құрылғысы үшін қан анализін жасауды басқарған биохимик болатын, Алан ол құрылғыны тек «4S» деген кодтық атауымен ғана білетін. Пател өз командасының анализдерді (заттың құрамын анықтайтын сынақтар) әлі де жұмыс үстеліндегі зертханалық пластиналарда әзірлеп жатқанын аузынан шығарып алды. Бұл анализдер қазірдің өзінде 4S-ке біріктірілген деп ойлаған Аланды таң қалдырды. Ол неге олай емес екенін сұрағанда, Пател жаңа Theranos жәшігінің жұмыс істемейтінін айтты.

2013 ЖЫЛДЫҢ ЖАЗЫНА қарай, Chiat\Day агенттігі Theranos веб-сайтын компанияның коммерциялық іске қосылуына дайындауға асығып жатқанда, 4S немесе miniLab (шағын зертхана құрылғысы) екі жарым жылдан астам уақыт бойы әзірленіп жатқан еді. Бірақ құрылғы әлі де аяқталмаған жұмыс күйінде қалды. Оның мәселелерінің тізімі өте ұзын болатын.

Олардың ішіндегі ең үлкен мәселе – оның әзірленіп жатқан ортасындағы дұрыс жұмыс істемейтін корпоративтік мәдениет еді. Элизабет пен Санни алаңдаушылық немесе қарсылық білдірген кез келген адамды циник және пессимист ретінде қарастырды. Бұны жалғастыра берген қызметкерлер әдетте шеттетілді немесе жұмыстан шығарылды, ал жағымпаздар қызметте өсті. Санни жарамсақтанған үндістер тобын негізгі лауазымдарға көтерді. Олардың бірі Иэн Гиббонспен қақтығысқан, miniLab-тың әртүрлі құрамдас бөліктерін біріктіруге жауапты менеджер Сэм Анекал еді. Тағы бірі – Калифорния университетінің (Санта-Барбара) химиялық инженерия бойынша Ph. D. дәрежесі бар биоинженер Чинмай Пангаркар. Сондай-ақ Техас A&M университетінің биохимия және биофизика бойынша Ph. D. дәрежесі бар клиникалық химик Сурадж Саксена да бар еді. Қағаз жүзінде үшеуінің де әсерлі білім құжаттары болды, бірақ олардың екі ортақ қасиеті бар еді: олардың өнеркәсіптік тәжірибесі өте аз болатын, өйткені компанияға оқуын бітіргеннен кейін көп ұзамай қосылған, сондай-ақ қорқыныштан немесе қызметте өсу ниетінен, немесе екеуінен де, Элизабет пен Санниге тек олардың естігісі келген нәрсесін айтуды әдетке айналдырған.

Theranos-та жұмыс істейтін ондаған үндістер үшін жұмыстан шығарылу қорқынышы тек жалақыдан айырылып қалу үрейінен әлдеқайда зор еді. Олардың көпшілігі H-1B визаларында (АҚШ-та жұмыс істеуге рұқсат беретін виза) болды және елде қалу үшін компаниядағы жұмысын жалғастыруға тәуелді еді. Олардың тағдырын өз қолында ұстаған Санни сияқты деспот бастықпен бұл келісімшарттық құлдыққа ұқсас еді. Шын мәнінде, Санниде үнді бизнесмендерінің аға буыны арасында таралған қожайын-қызметші менталитеті бар еді. Қызметкерлер оның қолшоқпарлары болды. Ол олардың күндіз-түні және демалыс күндері оның қарамағында болуын талап етті. Ол күн сайын таңертең қызметкерлердің қашан кіріп-шыққанын көру үшін қауіпсіздік журналдарын тексеретін. Күн сайын кешке, сағат жеті жарым шамасында, ол адамдардың әлі де жұмыс орындарында екеніне көз жеткізу үшін инженерлік бөлімді аралап шығатын.

Уақыт өте келе кейбір қызметкерлер одан қорқуды азайтып, оны басқарудың жолдарын ойлап тапты, өйткені олар зияты шектеулі және зейіні одан да шектеулі, тұрақсыз "ересек баламен" істес болып жатқандарын түсіне бастады. MiniLab-та жұмыс істеген жас инженер-механик Арнав Ханна Санниден құтылудың сенімді жолын тапты: оның электрондық хаттарына бес жүз сөзден асатын жауап жазу. Бұл әдетте оған бірнеше апта тыныштық сыйлайтын, өйткені Саннидің ұзын хаттарды оқуға шыдамы жетпейтін. Тағы бір стратегия - өз командасының екі апта сайынғы жиналысын шақырып, Санниді қатысуға шақыру еді. Ол алғашқы бірнешеуіне келуі мүмкін, бірақ ақырында қызығушылығын жоғалтады немесе келуді ұмытып кетеді.

Элизабет инженерлік тұжырымдамаларды тез қабылдай білсе де, Санни инженерлік пікірталастар кезінде жиі түсінбей қалатын. Мұны жасыру үшін ол басқалардан естіген техникалық терминдерді қайталауды әдетке айналдырды. Арнав командасымен өткен кездесуде ол робот қолының ұшындағы қысқыштарды білдіретін «end effector» (түпкі орындаушы) терминіне жабысып алды. Бірақ Санни "end effector" деп емес, "endofactor" (эндофактор) деп естіді. Жиналыстың қалған бөлігінде ол ойдан шығарылған эндофакторларға сілтеме жасаумен болды. Екі аптадан кейін Саннимен келесі кездесуде Арнавтың командасы «Эндофакторларды жаңарту» атты PowerPoint презентациясын әкелді. Арнав оны проектормен экранға шығарғанда, оның командасының бес мүшесі Санни бұл әзілді түсініп қоя ма деп қауіптеніп, бір-біріне ұрлана қарады. Бірақ ол көзін де ілмеді және жиналыс еш оқиғасыз өтті. Ол бөлмеден шыққаннан кейін олар қарқылдап күліп жіберді.

Арнав пен оның командасы сондай-ақ Санниді «crazing» (микрожарықтардың пайда болуы) деген сирек кездесетін инженерлік терминді қолдануға мәжбүр етті. Бұл әдетте материалдың бетінде ұсақ жарықтар тудыратын құбылысты білдіреді, бірақ Арнав пен оның әріптестері Санни оны қайталай ма екен деп көру үшін оны еркін және мәнмәтіннен тыс қолданды, ал ол солай істеді. Саннидің химия бойынша білімі де одан асып түспеді. Ол калийдің химиялық символын P деп ойлады (ол K; P – фосфордың символы) – бұл орта мектептің көптеген химия оқушылары жасамайтын қателік еді.

Алайда, miniLab-ты әзірлеу барысында кездескен барлық сәтсіздіктерді Саннидің мойнына ілуге болмайтын. Кейбіреулері Элизабеттің негізсіз талаптарының салдары еді. Мысалы, ол miniLab картридждерінің (анализдер жүргізілетін ауыстырмалы блок) белгілі бір өлшемде қалуын талап етті, бірақ оларға көбірек анализдер қосқысы келе берді. Тұтынушылар оларды көрмейтіндіктен, Арнав картридждердің неге жарты дюймге үлкейе алмайтынын түсінбеді. Подполковник Дэвид Шумейкермен қақтығысынан кейін Элизабет FDA-мен (Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) проблемаларды болдырмау үшін Theranos құрылғыларын Walgreens дүкендеріне орнату және оларды қашықтан басқару жоспарынан бас тартқан еді. Оның орнына емделушілердің саусақтарынан алынған қан курьер арқылы Пало-Альтодағы Theranos зертханасына жеткізіліп, сол жерде тексерілетін болады. Бірақ ол miniLab iPhone немесе iPad сияқты тұтынушылық құрылғы екендігі және оның құрамдас бөліктері кішкентай әрі әдемі көрінуі керек деген ұғымға жабысып қалды. Ол ерте инвесторларға уәде еткендей, бір күні оны адамдардың үйлеріне орнату амбициясын әлі де ұялатқан.

Тағы бір қиындық Элизабеттің miniLab-тан қан анализінің төрт негізгі класын: иммуноанализдерді (иммундық реакцияларға негізделген тест), жалпы химиялық анализдерді, гематологиялық анализдерді (қан жасушаларын зерттейтін тест) және ДНҚ-ны күшейтуге негізделген анализдерді орындауға қабілетті болуын талап етуінен туындады. Олардың барлығын бір жұмыс үстелі машинасына біріктіруге мүмкіндік беретін жалғыз белгілі тәсіл - пипеткаларды (сұйықтықты өлшеуге және тасымалдауға арналған түтік) ұстайтын роботтарды пайдалану болды. Бірақ бұл тәсілдің өзіне тән кемшілігі бар еді: уақыт өте келе пипетканың дәлдігі ауытқиды. Пипетка су жаңа болған кезде, 5 микролитр қанды сорып алу үшін пипетканың сорғысын іске қосатын кішкентай мотордың белгілі бір мөлшерде айналуы қажет болуы мүмкін. Бірақ үш айдан кейін мотордың дәл сол айналуы тек 4,4 микролитр қан беруі мүмкін – бұл бүкіл анализді бұзуға жеткілікті үлкен айырмашылық. Пипетканың ауытқуы пипеткалық жүйелерге негізделген барлық қан анализаторларына тән мәселе болғанымен, бұл құбылыс miniLab-та ерекше байқалды. Оның пипеткаларын әр екі-үш ай сайын қайта калибрлеу қажет болды және қайта калибрлеу процесі құрылғыны бес күн бойы істен шығарды.

Стэнфордта Ченнинг Робертсон атындағы академиялық сыйлықты жеңіп алғаннан кейін Theranos-қа оқуды бітіре сала қосылған жас инженер-химик Кайл Логан осы мәселе бойынша Сэм Анекалмен жиі пікірталасты. Ол компания пипеткаларды қажет етпейтін сенімдірек жүйеге, мысалы, Abaxis компаниясының Piccolo Xpress анализаторында қолданатын жүйеге көшуі керек деп есептеді. Сэм Piccolo қан анализінің бір ғана класын – жалпы химиялық анализдерді орындай алатынын айтып жауап беретін. (Затқа байланысатын антиденелерді (организмнің қорғаныш ақуыздары) пайдалану арқылы қандағы затты өлшейтін иммуноанализдерден айырмашылығы, жалпы химиялық анализдер жарықты сіңіру немесе электрлік сигналдың өзгеруі сияқты басқа химиялық принциптерге негізделген). Ол Кайлға Элизабеттің әмбебап машинаны қалайтынын еске салатын.

Ірі коммерциялық қан анализаторларымен салыстырғанда, miniLab-тың тағы бір көзге ұрып тұрған әлсіздігі - ол бір уақытта тек бір қан үлгісін өңдей алатын. Коммерциялық машиналардың үлкен болуының себебі бар еді: олар бір уақытта жүздеген үлгілерді өңдеуге арналған. Өнеркәсіп жаргонында бұл «жоғары өткізу қабілетіне» ие болу деп аталды. Егер Theranos сауықтыру орталықтары көптеген емделушілерді тартатын болса, miniLab-тың төмен өткізу қабілеті ұзақ күту уақытына әкеліп, компанияның жылдам тест нәтижелерін беру туралы уәдесін күлкіге айналдырар еді.

Бұл мәселені шешу әрекетінде біреуде алынған құрылғының көлемі мен құнын азайту үшін алты miniLab-ты бір-бірінің үстіне қойып, оларға бір цитометрді (жасушаларды санайтын және талдайтын құрал) ортақ пайдалануға беру идеясы пайда болды. Бұл Франкенштейн машинасы «алты жүзді» деп аталды, бұл термин кеңістік пен энергияны үнемдеу үшін серверлерді бір-бірінің үстіне қою жиі кездесетін компьютер индустриясынан алынған. Бұл модульдік қабаттасу конфигурацияларында әрбір сервер «жүз» (blade) деп аталады. Бірақ ешкім бұл дизайнның бір негізгі айнымалыға - температураға қатысты қандай салдары болатынын ойланып көрмеді. Әрбір miniLab жүзі жылу бөледі, ал жылу жоғары көтеріледі. Алты жүз үлгілерді бір уақытта өңдеп жатқанда, жоғарғы жүздердегі температура олардың анализдеріне кедергі келтіретін деңгейге жетті. Жиырма екі жастағы, колледжді жаңа ғана бітірген Кайл осындай қарапайым нәрсенің назардан тыс қалғанына сене алмады.

Оның картридж, пипетка және температура мәселелерінен бөлек, miniLab-ты азаптаған басқа да көптеген техникалық олқылықтарды оның өте ерте прототип (алғашқы сынақ үлгісі) сатысында болғанымен түсіндіруге болатын еді. Күрделі медициналық құрылғыны жобалау және жетілдіру үшін үш жылдан аз уақыт көп емес еді. Бұл мәселелер робот қолдарының дұрыс емес жерлерге қонып, пипеткалардың сынуынан бастап, спектрофотометрлердің (жарық сіңіруін өлшейтін аспап) қатты ауытқуына дейін созылды. Бір кезде miniLab-тардың біріндегі қан айналдыратын центрифуга (сұйықтықтарды айналдыру арқылы бөлетін құрылғы) жарылып кетті. Бұлардың барлығын түзетуге болатын еді, бірақ бұған уақыт керек болатын. Емделушілерге қолдануға болатын өміршең өнімді жасап шығаруға компанияға әлі бірнеше жыл қажет еді.

Алайда, Элизабеттің көзқарасы бойынша, оның бірнеше жыл уақыты болмады. Он екі ай бұрын, 2012 жылдың 5 маусымында, ол Walgreens-пен жаңа келісімшартқа отырған еді, оған сәйкес Theranos 100 миллион доллар «инновациялық комиссия» және қосымша 40 миллион доллар несиеге айырбас ретінде 2013 жылдың 1 ақпанына дейін дәріханалар желісінің кейбір дүкендерінде өзінің қан тексеру қызметтерін іске қосуға міндеттелген болатын. Theranos бұл мерзімді өткізіп алды – Walgreens-тің көзқарасы бойынша бұл үш жылға созылған кешіктірулердің тағы бір шегерілуі еді. Стив Бердтің зейнетке шығуымен Safeway серіктестігі қазірдің өзінде ыдырап жатқан еді, ал егер ол тағы да көп күтетін болса, Элизабет Walgreens-тен де айырылып қалу қаупіне ұшырады. Ол қандай жағдай болмасын, қыркүйек айына дейін Walgreens дүкендерінде іске қосылуға бел буды.

MiniLab орнатуға жарамды күйде болмағандықтан, Элизабет пен Санни Edison-ның (Theranos-тың ескі үлгідегі қан талдау құрылғысы) шаңын қағып, ескі құрылғымен іске қосылуды ұйғарды. Бұл өз кезегінде тағы бір тағдыршешті шешімге – алдау шешіміне әкелді.

МАУСЫМ АЙЫНДА Theranos-тың биоматематика тобын басқаратын MIT-тің (Массачусетс технологиялық институты) ақылды Ph. D. докторы Дэниел Янг өзінің қол астындағы Синвэй Гонг есімді қызметкерін ертіп, Юра кезеңінің саябағына Алан Биммен кездесуге келді. Theranos-қа қосылған бес жыл ішінде Дэниел қызмет баспалдағымен көтеріліп, компанияның іс жүзіндегі үшінші басшысына айналған еді. Элизабет пен Санни оның сөзіне құлақ асатын және күрделі техникалық мәселелерді шешу үшін жиі соған жүгінетін.

Theranos-тағы алғашқы бірнеше жылда Дэниел әйелі мен балаларымен бірге кешкі ас ішу үшін күн сайын кешке сағат алтыда кеңседен шығатын нағыз отбасылық адам болып көрінетін. Бұл күн тәртібі кейбір әріптестерінің оның сыртынан мысқылдап күлуін тудырған. Бірақ вице-президент болып жоғарылағаннан кейін Дэниел басқа адамға айналды. Ол ұзағырақ жұмыс істеп, кеңседе кешкісін қалып қоятын болды. Ол компания кештерінде қатты мас болып қалатын, бұл таңқаларлық еді, өйткені ол жұмыста әрқашан тыныш әрі жұмбақ болатын. Сонымен қатар оның әріптесімен көңіл қосқаны туралы сыбыстар жүрді.

Дэниел Аланға Сэм деген атпен танымал болған Гонг екеуі зертхананың коммерциялық анализаторларының бірі - ADVIA 1800 құрылғысын бөлшектеп көрмекші екендерін айтты. ADVIA – германиялық конгломераттың медициналық өнімдер шығаратын еншілес кәсіпорны Siemens Healthcare жасап шығарған, екі үлкен кеңсе көшірме машинасын қосқандағыдай көлемді, салмағы 1320 фунт (шамамен 600 кг) болатын алып машина еді.

Келесі бірнеше апта ішінде Алан Сэмнің машинаны ашып, оның ішкі құрылысын iPhone камерасына түсіруге бірнеше сағат жұмсағанын байқады. Ол оны саусақтан алынатын кішкентай қан үлгілерімен үйлесімді етуге тырысып, оны бұзып жатыр, деп түсінді Алан. Бұл Пол Пателдің оған айтқан сөздерінің растауы сияқты көрінді: 4S жұмыс істемейтін болса керек, әйтпесе неге мұндай шарасыз әрекеттерге барады? Алан Edison-ның тек иммуноанализдерді ғана орындай алатынын білетін, сондықтан Дэниел мен Сэмнің жалпы химиялық анализдерге мамандандырылған ADVIA-ны таңдауы қисынды еді.

Дәрігерлер ең жиі тағайындайтын қан анализі панельдерінің (бір уақытта жасалатын тесттер тобы) бірі «chem 18» панелі ретінде белгілі болды. Натрий, калий және хлорид сияқты электролиттерді (қандағы минералдар) өлшеуге арналған тесттерден бастап, пациенттердің бүйрек және бауыр қызметін бақылауға арналған тесттерге дейін қамтитын оның құрамдас бөліктерінің барлығы жалпы химиялық анализдер еді. Walgreens дүкендерінде құрамында осы тесттер жоқ қан анализдерінің мәзірімен іске қосылудың еш мәні болмас еді. Олар дәрігерлер тапсырыстарының шамамен үштен екісін құрады.

Бірақ ADVIA саусақты тесу арқылы алуға болатыннан көбірек қан мөлшерін өңдеуге арналған болатын. Сондықтан Дэниел мен Сэм Siemens анализаторын кішірек үлгілерге бейімдеу үшін бірқатар қадамдарды ойлап тапты. Бұлардың ең бастысы - нанотейнерлерге жиналған кішкентай қан үлгілерін тұзды ерітіндімен (натрий хлоридінің судағы ерітіндісі) сұйылту үшін Tecan деп аталатын үлкен роботтандырылған сұйықтық өңдегішті пайдалану болды. Тағы бірі - сұйылтылған қанды әдетте ADVIA-ға салынатын шыныаяқтардан екі есе кішкентай арнайы жасалған шыныаяқтарға ауыстыру болды.

Бұл екі қадамның үйлесімі «өлі көлем» (dead volume - қолданылмай қалатын сұйықтық қалдығы) деп аталатын мәселені шешті. Көптеген коммерциялық анализаторлар сияқты, ADVIA-да қан үлгісіне түсіп, оны сорып алатын зонд (probe) болды. Ол үлгінің басым бөлігін сорып алғанымен, түбінде әрқашан аздап пайдаланылмаған сұйықтық қалатын. Үлгі құтысының көлемін кішірейту оның түбін зонд ұшына жақындатты, ал қанды сұйылту жұмыс істеуге көбірек сұйықтық берді.

Аланның сұйылту бөлігіне қатысты күмәні болды. Siemens анализаторы анализдер (assays - зертханалық сынақтар) жүргізген кезде қан үлгілерін онсыз да сұйылтатын. Дэниел мен Сэм ойлап тапқан хаттама қанның екі рет сұйылтылатынын білдірді: бірінші рет құрылғыға түспес бұрын және екінші рет оның ішінде. Өз ісінің маманы саналатын кез келген зертхана директоры қан үлгісіне қаншалықты көп аралассаң, қателікке соншалықты көп орын беретініңді білетін.

Оның үстіне, бұл қос сұйылту қан үлгілеріндегі аналиттердің (analytes - зерттелетін заттар) концентрациясын ADVIA-ның FDA бекіткен аналитикалық өлшеу диапазонынан төмен деңгейге түсірді. Басқаша айтқанда, бұл құрылғыны өндіруші де, оны реттеуші де мақұлдамаған жолмен пайдалануды білдірді. Науқастың түпкілікті нәтижесін алу үшін, сұйылтылған нәтиженің өзі сенімді екенін білместен, сұйылтылған нәтижені қан қанша есе сұйылтылса, сол коэффициентке көбейту керек болды. Дэниел мен Сэм соған қарамастан қол жеткізген жетістіктерін мақтан тұтты. Шын мәнінде, екеуі де науқастарға қамқорлық жасау дерексіз ұғым болып табылатын инженерлер еді. Егер олардың бұл әрекеттері теріс салдарға әкеп соқтырса, оған жеке жауап беретін олар емес болатын. CLIA сертификатында олардың емес, Аланның аты жазылған еді.

Олардың жұмысы аяқталған кезде, Джим Фокс есімді Theranos заңгері Аланның кеңсесіне келіп, компанияға олардың жасағандарын патенттеуді ұсынды. Бұл Аланға күлкілі идея болып көрінді. Оның ойынша, басқа өндірушінің құрылғысын шұқу жаңа нәрсе ойлап табумен тең емес, әсіресе одан кейін ол бұрынғыдай жақсы жұмыс істемесе.

Siemens машиналарының бұзылғаны (jailbroken - рұқсатсыз өзгертілген) туралы сөз сатып алу жөніндегі менеджер ретінде Джон Фанзионың орнын басқан және осы барыста компания өсек-аяңының негізгі тыңдаушысы рөлін мұра еткен Тед Паскоға жетті. Тед көп ұзамай Элизабет пен Санниден тағы алты ADVIA сатып алу туралы нұсқау алған кезде, өсектер арқылы естігенінің растамасын алды. Ол Siemens-пен көтерме жеңілдік туралы келіссөздер жүргізді, бірақ тапсырыс құны бәрібір 100 000 доллардан әлдеқайда асып түсті.

Элизабет іске қосу үшін белгілеген 2013 жылғы 9 қыркүйек жақындаған сайын, Алан Theranos-тың дайын еместігіне алаңдай бастады. Бұзылған Siemens анализаторларында жасалған екі анализ зертханаға ерекше қиындық тудырды: натрий мен калий. Алан соңғысының себебі қызыл қан жасушалары жарылып, үлгіге қосымша калий бөлген кезде пайда болатын «гемолиз» (hemolysis - қан жасушаларының бұзылуы) деп аталатын құбылыс деп күдіктенді. Гемолиз саусақтан қан алудың белгілі жанама әсері болды. Саусақтан қанды сығып алу қызыл қан жасушаларына салмақ түсіріп, олардың ыдырауына әкелуі мүмкін еді.

Алан Элизабеттің кеңсесінің терезесіне жабыстырылған саны бар қағазды байқаған. Бұл оның іске қосуға дейінгі кері санағы еді. Оны көру Аланды дүрбелеңге түсірді. Іске қосуға бірнеше күн қалғанда, ол оған барып, кейінге қалдыруды сұрады. Элизабет әдеттегідей өзіне сенімді болмады. Бәрі жақсы болатынына оны сендіруге тырысқанда, оның дауысы дірілдеп тұрды және өзі де айтарлықтай қалтырап тұрды. Қажет болса, олар әдеттегі венадан қан алуға қайта оралуы мүмкін екенін айтты. Бұл Аланның көңілін сәл де болса жұбатты, бірақ оның кеңсесінен шыққан бойда үрейі қайта оралды.

Иан Гиббонспен Theranos және басқа да биотехнологиялық компанияда жалпы он жыл жұмыс істеген химик АНЖАЛИ ЛАГХАРИ тамыз айының соңында Үндістандағы үш апталық демалысынан оралғанда қатты түңілді.

Анжали иммунологиялық анализ (immunoassay - антиденелерді зерттеу) тобын басқарды. Оның командасы жылдар бойы Theranos-тың ескі құрылғысы Edison-да қан анализін жасауға тырысып келді. Оның қынжылысына орай, ақ-қара машиналардың қателік деңгейі кейбір сынақтар үшін әлі де жоғары болды. Элизабет пен Санни оған бір жыл бойы компания келесі буындағы 4S құрылғысын ұсынған кезде бәрі жақсы болады деп уәде беріп келген. Бірақ ол күн ешқашан келмейтіндей көрінді. Theranos зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар (research-and-development) операциясы болып қала бергенше бәрі жақсы болды, Анжали үш апта бұрын Үндістанға кеткен кезде де жағдай осындай еді. Бірақ енді бәрі кенеттен «іске қосылу» туралы айта бастады, ал оның пошта жәшігінде жақын арада коммерциялық іске қосылу туралы хаттар болды.

Іске қосу? Немен? деп таңырқады Анжали үрейі арта түсіп.

Оның жоқтығында CLIA зертханасының уәкілетті қызметкерлері болып табылмайтын адамдардың зертханаға кіргізілгенін ол білді. Ол себебін білмеді, бірақ не істеп жатса да, неміс өндірушісінің машиналарына қызмет көрсетуге келген Siemens өкілдерінен жасыру туралы зертханаға нұсқау берілгенін білетін.

Сондай-ақ Edison-да үлгілерді өңдеу тәсіліне өзгерістер енгізілді. Саннидің бұйрығымен олар енді құрылғыдан өткізілмес бұрын Tecan сұйықтық өңдегішімен алдын ала сұйылтылатын болды. Бұл Edison-ның бір саусақтан алынған үлгіде ең көбі үш сынақ жасай алатынын өтеу үшін жасалды. Қанды алдын ала сұйылту көбірек сынақтар жүргізу үшін көбірек көлем жасады. Бірақ қалыпты жағдайда құрылғының қателік деңгейі онсыз да жоғары болса, қосымша сұйылту қадамы жағдайды тек ушықтыра түсетін сияқты көрінді. Анжалидің нанотейнерлерге (nanotainers - қан жинайтын кішкентай түтіктер) қатысты да алаңдаушылығы болды. Кішкентай түтіктерде қан кеуіп қалатын, сондықтан ол және оның әріптестері олардан жиі жеткілікті мөлшерде қан шығарып ала алмайтын.

Ол Элизабет пен Дэниел Янгқа 2010 жылы фармацевтикалық компания — Celgene-мен Theranos-тың соңғы зерттеуінен Edison деректерін электрондық пошта арқылы жіберу арқылы оларды ақылға шақыруға тырысты. Бұл зерттеуде Theranos астмамен ауыратын науқастардың қанындағы қабыну маркерлерін (inflammatory markers - қабыну процесінің көрсеткіштері) бақылау үшін Edison-ды қолданған. Деректер қателіктің рұқсат етілмейтін жоғары деңгейін көрсетті, бұл Celgene-ді компаниялардың ынтымақтастығын тоқтатуға мәжбүр етті. Сол сәтсіз зерттеуден бері ештеңе өзгерген жоқ, деп еске салды Анжали оларға.

Элизабет те, Дэниел де оның хатына жауап бермеді. Компанияда сегіз жыл жұмыс істегеннен кейін, Анжали өзін этикалық жол айырығында тұрғандай сезінді. R&D режимінде болғанда және қызметкерлер мен олардың отбасы мүшелері ерікті түрде тапсырған қанды сынап жатқанда өнімдегі ақауларды (kinks - техникалық кемшіліктер) әлі де түзету бір бөлек еді, бірақ Walgreens дүкендерінде іске қосылу қарапайым халықты негізінен үлкен рұқсат етілмеген зерттеу экспериментіне ұшыратуды білдірді. Бұл оның көндіге алмайтын нәрсесі еді. Ол жұмыстан шығуға шешім қабылдады.

Элизабет бұл жаңалықты естігенде, ол Анжалиді кеңсесіне шақырды. Ол оның неліктен кетіп бара жатқанын және оны қалуға көндіруге болатынын білгісі келді. Анжали өзінің алаңдаушылықтарын қайталады: Edison-ның қателік деңгейі тым жоғары және нанотейнерде әлі де проблемалар бар. 4S дайын болғанша неге күтпеске? Неліктен қазір іске қосуға асығу керек? деп сұрады ол.

«Өйткені мен тұтынушыға бірдеңе уәде етсем, оны орындаймын», - деп жауап берді Элизабет.

Бұл жауап Анжалиге түсініксіз болды. Walgreens жай ғана бизнес серіктес еді. Theranos-тың түпкілікті тұтынушылары медициналық шешімдер қабылдау үшін оларға сене аламыз деп ойлап, Walgreens дүкендеріне келіп, қан анализіне тапсырыс беретін науқастар болар еді. Элизабет дәл осы тұтынушылар туралы алаңдауы керек еді. Анжали үстеліне оралғанда, оның жұмыстан шығатыны туралы хабар тарап үлгерді және әріптестері онымен қоштасуға келіп жатты. Ол бір апта бұрын ескерту берген және ескерту мерзімі аяқталғанша жұмыс істеуді жоспарлаған еді, бірақ Санниге бұл көпшілік алдында қоштасудың тудырған көрінісі ұнамады. Ол адами ресурстар бөлімінің басшысы Мона Рамамуртиді жіберіп, оған дереу кету керектігін айтты.

Шығып бара жатып, Анжали Элизабет пен Дэниелге жіберген электрондық хатты басып шығарды. Ол мұның жақсылықпен аяқталмайтынын сезді және оған өзін қорғайтын, оның іске қосу туралы шешіммен келіспейтінін көрсететін бірдеңе қажет болды. Хатты оның жеке Yahoo тіркелгісіне жіберу оңайырақ болар еді, бірақ ол Саннидің қызметкерлердің электрондық пошта белсенділігін мұқият қадағалайтынын білетін. Сондықтан ол басып шығарылған қағазды сөмкесіне жасырып, жасырын түрде алып шықты. Күмәнданған тек Анжали ғана емес еді. Theranos-та жеті жылдан астам жұмыс істеген иммунологиялық анализ тобындағы оның орынбасары Тина Нойес те жұмыстан шықты.

Бұл жұмыстан шығулар Элизабет пен Санниді ашуландырды. Келесі күні олар қызметкерлерді асханаға жалпы жиналысқа (all-hands meeting) шақырды. Әр орындыққа Мысырға саяхатқа шығу арқылы өз тағдырын тапқан андалусиялық қойшы бала туралы Пауло Коэльоның әйгілі «Алхимик» романының көшірмелері қойылған еді. Әлі де ашулы екені көрініп тұрған Элизабет жиналған қызметкерлерге дін құрып жатқанын айтты. Егер олардың арасында сенбейтіндер болса, олар кетуі керек деді. Санни бұдан да дөрекі айтты: компанияға толық берілгендік пен шексіз адалдық танытуға дайын емес кез келген адам «қарасын батыруы керек» ("get the fuck out").

| ОН БЕСІНШІ ТАРАУ |

Жалғызмүйіз (Unicorn)

Ол суретшінің иллюстрациясын жек көрді. Ол оның басын үлкен етіп жасап, оған ақымақ аққұба қыз (blond bimbo) екенін айқайлап тұратын бос, үлкен көзді (doe-eyed) күлкі берді. Одан басқа, мақалада ұнатпайтын нәрсе көп емес еді. Ол Wall Street Journal-дың алдыңғы бөліміндегі беттің көп бөлігін алып жатты және барлық дұрыс тұстарды қозғады. Қолға ине салу арқылы дәстүрлі жолмен қан алу вампиризмге, немесе жазушы одан да талғампаз түрде айтқандай, «Брэм Стокердің медицинасына» теңелді. Theranos-тың процестері, керісінше, «тек микроскопиялық қан көлемдерін» қажет ететіні және «дәстүрлі әдістерге қарағанда жылдамырақ, арзанырақ және дәлірек» екені сипатталды. Мақаланың соңындағы дәйексөзде серпінді өнертабыстың артында тұрған Стэнфордтың тамаша жас студенті (dropout - оқуын тастап кеткен адам), Қырғи-қабақ соғыста жеңіске жеткені үшін көпшілік құрметтейтін бұрынғы мемлекеттік хатшы Джордж Шульцтің өзі оны «келесі Стив Джобс немесе Билл Гейтс» деп атады.

Элизабет 2013 жылғы 7 қыркүйектегі сенбілік Journal басылымында жарияланған мақаланы Theranos-тың қан талдау қызметтерін коммерциялық іске қосумен сәйкес келетіндей етіп ұйымдастырды. Дүйсенбі күні таңертең Пало-Альтодағы Walgreens дүкенінде алғашқы Theranos сауықтыру орталығының (wellness center) ашылғанын және серіктестікті одан әрі бүкіл елге кеңейту жоспарларын жариялайтын баспасөз хабарламасы (press release) шығуы керек еді. Осы уақытқа дейін белгісіз стартап үшін елдегі ең көрнекті және құрметті басылымдардың бірінде мұндай мақтауға толы жарияланым үлкен жеңіс (coup) болды. Бұған мүмкіндік берген нәрсе Элизабеттің Шульцпен тығыз қарым-қатынасы еді — бұл байланысты ол екі жыл бұрын орнатып, мұқият дамытқан болатын.

Рейган әкімшілігінің сыртқы саясатын жасаумен қатар, президент Никсонның тұсында еңбек хатшысы және қазынашылық хатшысы қызметтерін атқарған бұрынғы мемлекет қайраткері 2011 жылдың шілдесінде Theranos директорлар кеңесіне қосылып, Элизабеттің ең үлкен қолдаушыларының біріне айналды. Стэнфорд кампусында орналасқан сараптама орталығы (think tank) — Гувер институтының құрметті мүшесі Шульц жасының ұлғайғанына (ол тоқсан екіде еді) қарамастан, Республикалық топтарда құрметті және ықпалды тұлға болып қала берді. Бұл оны кейде авторлық мақалалар (op-eds - редакциялық емес пікір мақалалары) жазып тұратын Journal-дың әйгілі консервативті редакциялық бетінің досы етті.

2012 жылы оның редакциялық алқасымен климаттың өзгеруін талқылау үшін газеттің Мидтаун Манхэттендегі штаб-пәтеріне барған сапарында Шульц өзінің технологиясымен медицинада төңкеріс жасайтынына сенімді болған, құпия әрі тұйық Кремний алқабындағы стартап негізін қалаушысы туралы сөз қозғаған. Қызығушылық танытқан Journal-дың көптен бері қызмет етіп келе жатқан редакциялық бетінің редакторы Пол Жиго жұмбақ вундеркинд (wunderkind - данышпан бала не жас талант) өзінің үнсіздігін бұзып, өнертабысын әлемге таныстыруға дайын болған кезде, одан сұхбат алуға өз жазушыларының бірін жіберуді ұсынды. Бір жылдан кейін Шульц Элизабеттің дайын екенін айтып қайта қоңырау шалды және Жиго тапсырманы денсаулық сақтау туралы көп жазған Journal редакциялық алқасының мүшесі Джозеф Рагоға берді. Нәтижесінде жазылған мақала сенбілік Journal-дың пікірлер бетінің тұрақты айдары — «Демалыс күнгі сұхбат» бағанында шықты.

Элизабет өзінің алғашқы ашық мәлімдемесі (coming-out party) үшін қауіпсіз орын таңдады. Жиго қызметкерлерінің арасында кезекпен жүргізілетін «Демалыс күнгі сұхбат» қатаң зерттеу журналистикасы (investigative journalism) болуға арналмаған еді. Керісінше, бұл атауы айтып тұрғандай: әдетте достық және қақтығыссыз тонмен өтетін сұхбат болатын. Оның үстіне, оның ескі және тиімсіз салаға бұзылыс (disruption - нарықты түбегейлі өзгерту) әкелу туралы хабары бизнесті қолдайтын, реттеуге қарсы Journal редакциялық бетінің рухымен жақсы үйлесетін болды. Obamacare-ді жіліктеп талдаған қатаң редакциялық мақалалары үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алған Рагода Элизабеттің оған айтып тұрғандары шындыққа жанаспайды деп күдіктенуге еш негіз болған жоқ. Оның Пало-Альтоға барған сапарында ол оған miniLab пен алты жүзді құрылғыны қатар көрсетті және ол ғимараттан шықпай тұрып-ақ өзінің электрондық поштасына дәл болып көрінетін зертханалық нәтижелерді алып, демонстрацияға өз еркімен қатысты. Оның білмегені — Элизабет Walgreens-тің іске қосылуын және оның жаңылыстыратын мәлімдемелерін қамтитын ілеспе мақаласын Theranos-ты Кремний алқабы сахнасының алдыңғы қатарына шығаратын жаңа қаражат жинау науқанын бастауға қажетті қоғамдық растау ретінде пайдалануды жоспарлағандығы еді.

МАЙК БАРСАНТИ Тахо көлінде демалып жатқанда, ұялы телефонына аты аңызға айналған венчурлық капиталист (venture capitalist - тәуекелді инновациялық жобаларға инвестиция құюшы) Дональд Л. Лукастың ұлы Дональд А. Лукастан қоңырау түсті. Майк пен Дон 1980 жылдардың басында Санта-Клара университетінде бірге оқыған және содан бері дос болып қалған. Майк өткен жылы сатқанға дейін алпыс жылдан астам уақыт бойы оның отбасы басқарған Шығанақ аймағындағы теңіз өнімдері мен құс еті бизнесінің зейнетке шыққан бас қаржы директоры болатын.

Дон Майкқа инвестиция ұсыну (pitch - жобаны таныстырып, ақша сұрау) үшін қоңырау шалған еді: бұл Theranos болатын. Бұл Майк үшін күтпеген жағдай болды. Ол бұл стартап туралы соңғы рет жеті жыл бұрын, Дон екеуі Элизабеттің Сэнд-Хилл жолында өзінің кішкентай қан талдау машинасын таныстырған жиырма минуттық презентациясына қатысқан кезде естіген болатын. Майк Элизабетті өте жақсы есінде сақтаған: ол кезде ол қалың линзалы көзілдірік таққан, бояусыз, өзінен екі-үш есе үлкен ер адамдар аудиториясының алдында жүйкесі жұқарып сөйлейтін сәнсіз жас ғалым болып көрінген. Ол кезде Дон әкесімен бірге он жыл бойы венчурлық капитал бизнесінің қыр-сырын үйренгеннен кейін 1990 жылдардың ортасында құрған RWI Ventures фирмасын басқарған. Майк RWI-дың инвесторы болған. Олақ, бірақ айқын ақылды жас әйелге деген қызығушылығы оянған ол, Доннан фирманың неліктен әкесі сияқты оған тәуекел етпейтінін (taking a flyer - тәуекелге барып ақша салу) сұраған еді. Дон мұқият ойланып барып, одан бас тартуға шешім қабылдағанын айтты. Элизабеттің ойы шашыраңқы, ол шоғырланбаған, әкесі оның кеңесін басқарғанымен оны басқара алмайды және Дон оны ұнатпайды әрі оған сенбейді, деп досының айтқанын Майк есіне алды.

«Дон, не өзгерді? » — деп сұрады Майк енді.

Дон содан бері Theranos-тың үлкен жолдан өткенін қуана түсіндірді. Компания елдегі ең ірі бөлшек сауда желілерінің бірінде өзінің саусақтан қан алатын инновациялық сынақтарының іске қосылатынын жариялағалы жатыр. Және бұл ғана емес, деді ол. Theranos құрылғыларын АҚШ әскерилері де қолданып жатыр екен.

«Олардың Ирактағы Humvee көліктерінің артында тұрғанын білесің бе? » — деп сұрады ол Майктан.

Майк дұрыс естігеніне сенімді болмады. «Не дейсің? » — деп айтып қалды ол.

«Иә, мен олардың қайтып келгеннен кейін Theranos штаб-пәтерінде үйіліп тұрғанын көрдім».

Егер мұның бәрі шын болса, бұл әсерлі жаңалықтар екен деп ойлады Майк.

Дон 2009 жылы Lucas Venture Group деп аталатын жаңа фирма құрды. Элизабет оның Альцгеймер ауруының басталуынан есі кіресілі-шығасылы болған қартайған әкесімен көптен бергі қарым-қатынасын құрметтеу мақсатында, оған компанияға алдағы үлкен қаражат жинау раундында басқа инвесторларға ұсынылатын бағадан жеңілдікпен инвестиция салуға мүмкіндік беріп отырған еді. Өзі тамаша мүмкіндік деп санаған нәрсені пайдалануға ниеттенген Lucas Venture Group екі жаңа қорға ақша жинап жатыр, деді Дон Майкқа. Олардың бірі бірнеше компанияға, соның ішінде Theranos-қа инвестиция салатын дәстүрлі венчурлық қор еді. Екіншісі тек қана Theranos-қа арналатын болды. Майк қатысқысы келе ме? Олай болса, уақыт аз еді. Мәміле (transaction - қаржылық операция) қыркүйектің соңына дейін жабылуы керек болды.

Бірнеше аптадан кейін, 2013 жылғы 9 қыркүйек күні түстен кейін Майк Доннан құрамында көбірек мәліметтері бар «Theranos - уақыт тығыз» деген тақырыппен электрондық хат алды. Майк сияқты бұрын Донның қорларына инвестиция салған адамдарға жіберілген хатта Wall Street Journal мақаласына және сол күні таңертеңгі Theranos баспасөз хабарламасына сілтемелер берілген. Хатта Lucas Venture Group-қа Theranos-қа 15 миллион долларға дейін инвестиция салуға «шақырылғаны» айтылған. Элизабет фирмаға ұсынған жеңілдікті баға компанияны 6 миллиард долларға бағалады.

Майк терең күрсінді. Бұл орасан зор бағалау еді. Ол Донға ренжімеске амалы қалмады. Жеті жыл бұрын оның досы инвестиция салу туралы ұсынысын қабылдамаған кезде, Theranos шамамен 40 миллион долларға бағаланған болатын, деп ол өкінішпен есіне алды.

Рас, қазір компания әлдеқайда сенімдірек (surer bet - ұтымды таңдау) болып көрінді. Донның электрондық хатында Theranos-тың «өте ірі бөлшек саудагерлермен және дәріханалармен, сондай-ақ түрлі фармацевтикалық компаниялармен, HMO (Health Maintenance Organization - медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастырушылар), сақтандыру агенттіктерімен, ауруханалармен, емханалармен және түрлі мемлекеттік мекемелермен келісімшарттар мен серіктестіктерге қол қойғаны» айтылған. Сондай-ақ, компанияның «2006 жылдан бері оң ақша ағынына (cash flow positive - кіріс шығыннан артық болуы) ие болғаны» айтылған.

Майк және оның отбасының он мүшесі осындай венчурлық мәмілелерге инвестиция салу үшін өз ақшаларын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (limited liability company) біріктірген болатын. Олармен ақылдасқаннан кейін, ол инвестиция салуға (pull the trigger - нақты іске көшу, шешім қабылдау) шешім қабылдап, Донға 790 000 доллар жіберді. Салалық терминологияда «коммандиттік серіктестер» (limited partners - шектеулі серіктестер) деп аталатын Lucas Venture Group-тың басқа да ондаған инвесторлары әртүрлі сомадағы чектерді жаза отырып, дәл осылай жасады. Олардың қатарында Сан-Францискодағы жабылған Robertson Stephens & Co. инвестициялық банкінің негізін қалаушылардың бірі Роберт Колманнан бастап, Пало-Альтодағы зейнеткер психотерапевтке дейін болды.

2013 ЖЫЛДЫҢ КҮЗІНЕ қарай, Алқап (Valley - Кремний алқабы) экожүйесіне ақшаның бас айналдыратын жылдамдықпен ағылғаны соншалық, ол тудырған стартаптардың жаңа тұқымын сипаттау үшін жаңа термин ойлап табылды. 2013 жылдың 2 қарашасында TechCrunch технологиялық жаңалықтар веб-сайтында жарияланған мақалада Эйлин Ли есімді венчурлық капиталист құны 1 миллиард доллар немесе одан да жоғары стартаптардың көбеюі туралы жазды. Ол оларды «жалғызмүйіздер» (unicorns) деп атады. Өздерінің лақап атына қарамастан, бұл технологиялық жалғызмүйіздер миф емес еді: Лидің есебінше, олардың саны отыз тоғыз болды — бұл сан көп ұзамай жүзден асып түсетін еді.

1990 жылдардың соңындағы дотком (dot-com - интернет-компаниялар) ізашарлары сияқты қор нарығына (stock market) ұмтылудың орнына, жалғызмүйіздер жеке түрде таңғаларлық көлемде ақша жинай алды және осылайша жария компанияға (going public - акцияларды биржаға шығару) айналумен бірге келетін қатаң тексеруден құтыла алды.

Жалғызмүйіздердің нағыз үлгісі (poster child) қатаң талап қоятын инженер Трэвис Каланик бірге құрған такси шақыратын смартфон қосымшасы — Uber болды. Элизабеттің Journal-ға берген сұхбатынан бірнеше апта бұрын Uber 3,5 миллиард долларлық бағалаумен 361 миллион доллар жинаған еді. Сондай-ақ 2013 жылдың қарашасында бүкіл компанияны 4 миллиард долларға бағалаған бір акцияның бағасымен 250 миллион доллар жинаған музыкалық ағындық қызмет (streaming service) — Spotify да болды.

Бұл компаниялардың бағалаулары алдағы бірнеше жыл ішінде өсе беретін еді, бірақ әзірге оларды Theranos басып озды. Және бұл алшақтық одан әрі ұлғая түспек еді.

Journal мақаласы Сан-Францискода орналасқан Partner Fund Management деп аталатын хедж-қорды (hedge fund - тәуекелділігі жоғары, табысты инвестициялық қор) басқаратын екі тәжірибелі инвестициялық кәсіпқой Кристофер Джеймс пен Брайан Гроссманның назарын аударды. Шамамен 4 миллиард доллар активтері бар Partner Fund 2004 жылы Джеймс оның негізін қалағаннан бері орташа жылдық кірістілікті шамамен 10 пайызға жеткізіп, табысты тарихқа ие болды. Бұл табыстың бір бөлігін Гроссман қадағалайтын денсаулық сақтау саласындағы үлкен портфельмен (portfolio - инвестициялар жиынтығы) байланыстыруға болатын еді.

Олар онымен байланысқаннан кейін, Элизабет Джеймс пен Гроссманды 2013 жылдың 15 желтоқсанында кездесуге шақырды. Олар Стэнфорд кампусына таяу орналасқан төбешікке салынған ауқымды сарғыш ғимараттағы Theranos бас кеңсесіне келгенде, екеуінің де алдымен байқағаны — қатаң қауіпсіздік шаралары болды. Кіреберісте бірнеше күзетші тұрды және ғимаратқа кіру үшін ғана олар құпиялылық туралы келісімдерге қол қоюға мәжбүр болды. Ішке кірген соң, күзетшілер оларды барлық жерде, тіпті дәретханаға дейін ертіп жүрді. Ғимараттың кейбір бөліктеріне арнайы кілт-карталарсыз кіру мүмкін емес еді және олар үшін жабық болды.

Элизабет пен Санни қашанда қауіпсіздікке мән беретін, бірақ Walgreens дүкендерінде іске қосылумен олардың паранойя деңгейі жаңа шыңына жетті. Олар Quest пен LabCorp Theranos-ты өздерінің жайлы олигополия (нарықта бірнеше ірі сатушы үстемдік ететін жағдай) жүйесіне төнген өлім қаупі ретінде көреді және жаңа бәсекелесін қолда бар кез келген тәсілмен жоюға тырысады деп өздерін сендірді. Сондай-ақ, Джон Фуисздің жауап алу (сотқа дейін куәгерден жазбаша не ауызша жауап алу) кезінде Элизабетке ол өлгенше маза бермеймін деп берген уәдесі де бар еді. Ол бұл қауіпке өте байыппен қарады. Сол жылдың басында әскерден зейнетке шыққаннан кейін, Джеймс Мэттис Theranos директорлар кеңесіне қосылды және оның ұсынысымен Элизабет Пентагондағы оның қауіпсіздік қызметінің басшысы Джим Ривераны жұмысқа алды. Ривера Ирак пен Ауғанстанға жиі жасайтын сапарларында Мэттисті қорғаған көпті көрген кәсіпқой еді. Ол әрқашан күртешесінің астындағы қапшықта немесе тобығында тапанша алып жүретін және қара костюм киген, құлаққап таққан алты шақты күзетшілер тобын басқарды.

Бұл қатаң қауіпсіздік шаралары Джеймс пен Гроссманға қатты әсер етті. Бұл Coca-Cola компаниясының өзінің құпия кола формуласын сақтау үшін қандай шараларға баратынын еске түсірді және оларға Theranos-та қорғауға тұрарлық өте құнды зияткерлік меншік (адам ақылының туындысы) бар екенін аңғартты. Элизабет пен Саннидің оларға айтқан сөздері бұл сенімді бекіте түсті.

Сол алғашқы кездесуде Элизабет пен Санни өз қонақтарына Theranos-тың жекеменшік саусақтан қан алу технологиясы Medicare және жеке медициналық сақтандырушыларға шот ұсыну үшін зертханалар қолданатын 1300 кодтың 1000-ын қамтитын қан талдауларын жасай алатынын айтты, бұл туралы Partner Fund кейінірек компанияға қарсы түсірген шағымында көрсетті. (Көптеген қан талдаулары бірнеше шот-фактура кодтарын қамтитындықтан, осы мың кодпен ұсынылатын талдаулардың нақты саны жүзден сәл ғана асатын еді).

Үш аптадан кейін өткен екінші кездесуде олар Theranos-тың жекеменшік анализаторларынан алынған талдау деректерін кәдімгі зертханалық аппараттардың деректерімен салыстыратын шашыраңқы графиктері бар PowerPoint презентациясын көрсетті. Әрбір график көлденең х осінен диагональ бойынша жоғары көтерілетін түзу сызықтың бойына тығыз шоғырланған деректер нүктелерін көрсетті. Бұл Theranos-тың талдау нәтижелері кәдімгі аппараттардың нәтижелерімен дерлік толықтай сәйкес келетінін білдірді. Басқаша айтқанда, оның технологиясы дәстүрлі тестілеу сияқты дәл болды. Бірақ мәселе мынада еді: графиктердегі деректердің көпшілігі miniLab немесе тіпті Edison-нан алынбаған. Бұл Theranos сатып алған басқа коммерциялық қан анализаторларынан, соның ішінде Пало-Альтодан солтүстікке қарай бір сағаттық жерде орналасқан Bio-Rad деп аталатын компания өндірген аппараттан алынған деректер болатын.

Санни сондай-ақ Джеймс пен Гроссманға Theranos үш жүзге жуық түрлі қан талдауларын әзірлегенін, олардың қатарында глюкоза, электролиттер (ағзадағы сұйықтық балансын сақтайтын минералдар) және бүйрек қызметін өлшеуге арналған жиі тапсырылатын талдаулардан бастап, қатерлі ісікті анықтайтын күрделірек талдауларға дейін бар екенін айтты. Ол Theranos олардың 98 пайызын саусақтан алынған кішкентай қан тамшысынан жасай алатынын мақтанышпен жеткізді және алты айдың ішінде олардың барлығын осылай жасай алатын деңгейге жететінін мәлімдеді. Бұл үш жүз талдау зертханалық сұраныстардың 99-дан 99,9 пайызына дейінгісін құрайтын және Theranos олардың әрқайсысын мақұлдау үшін FDA (АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) ұсынғанын айтты.

Санни мен Элизабеттің ең батыл мәлімдемесі Theranos жүйесінің саусақтан алынған бір ғана қан үлгісінде бір уақытта жетпіс түрлі қан талдауын жасай алатыны және жақын арада одан да көп талдау жасай алатыны туралы болды. Бір немесе екі тамшы қанда осыншама көп талдау жасау мүмкіндігі микрофлюидика (микроскопиялық көлемдегі сұйықтықтарды басқару ғылымы) саласындағы қолжетпес арман («Қасиетті Грааль») іспеттес еді. Университеттер мен өнеркәсіптегі бүкіл әлем бойынша мыңдаған зерттеушілер жиырма жылдан астам уақыт бойы, швейцариялық ғалым Андреас Манц компьютерлік чип өнеркәсібі әзірлеген микроөндіріс әдістерін кішкентай көлемдегі сұйықтықтарды өткізетін шағын арналар жасау үшін қайта бейімдеуге болатынын көрсеткеннен бері осы мақсатқа жетуге тырысып келе жатқан.

Бірақ бұл бірнеше негізгі себептерге байланысты қол жетпес күйде қалды. Ең бастысы, қан талдауларының әртүрлі кластары мүлдем басқа әдістерді қажет ететін. Егер сіз өзіңіздің микро қан үлгіңізді иммундық талдау (иммундық реакциялар арқылы заттарды анықтау әдісі) жасау үшін пайдаланған болсаңыз, жалпы химия немесе гематологиялық (қанды зерттейтін) талдау қажет ететін мүлдем басқа зертханалық әдістер үшін қан жеткіліксіз болып қалатын. Тағы бір себебі, микрофлюидикалық чиптер өте аз көлемді өңдей алғанымен, үлгіні чипке тасымалдау кезінде оның бір бөлігін жоғалтып алмаудың жолын әлі ешкім таппаған еді. Қан үлгісі үлкен болған кезде оның кішкене бөлігін жоғалту көп маңызға ие емес, бірақ ол өте кішкентай болғанда, бұл үлкен проблемаға айналады. Элизабет пен Саннидің айтуы бойынша, Theranos осы және басқа да қиындықтарды – биоинженерия зерттеулерінің тұтас бір саласын тығырыққа тіреген мәселелерді шешкен.

Theranos-тың болжамды ғылыми жетістіктерінен басқа, Джеймс пен Гроссманның көңілін табуға көмектескен нәрсе – оның директорлар кеңесі болды. Шульц пен Мэттистен басқа оның құрамына қазір бұрынғы мемлекеттік хатшы Генри Киссинджер, бұрынғы қорғаныс министрі Уильям Перри, Сенаттың қарулы күштер жөніндегі комитетінің бұрынғы төрағасы Сэм Нанн және бұрынғы әскери-теңіз флотының адмиралы Гари Роугхед кірді. Бұлар Theranos-қа заңдылық мөрін берген, мінсіз, өте зор беделге ие адамдар еді. Олардың барлығын байланыстыратын ортақ нәрсе – Шульц сияқты олардың да Гувер институтының стипендиаттары болуы еді. Шульцпен достасқаннан кейін, Элизабет олардың әрқайсысымен жүйелі түрде қарым-қатынас құрып, оларға акциялар грантының орнына директорлар кеңесінен орын ұсынған.

Бұл бұрынғы министрлер кабинеті мүшелерінің, конгрессмендердің және әскери шенеуніктердің кеңесте болуы Элизабет пен Саннидің Theranos құрылғыларын АҚШ әскерилері далада қолданып жатыр деген мәлімдемелеріне сенімділік ұялатты. Джеймс пен Гроссман Theranos-тың Walgreens және Safeway дүкендеріндегі саусақтан қан алу ұсыныстары тұтынушылар арасында хитке айналып, АҚШ-тың қан талдау нарығының үлкен үлесін жаулап алатынына сенді. Қорғаныс министрлігімен жасалған келісімшарт тағы бір үлкен кіріс көзін қосатын еді.

Саннидің хедж-қор басшыларына жіберген қаржылық болжамдары бар электрондық кесте бұл пікірді қолдады. Ол 2014 жылы 261 миллион доллар табыстан 165 миллион доллар жалпы пайда, ал 2015 жылы 1,68 миллиард доллар табыстан 1,08 миллиард доллар жалпы пайда түседі деп болжады. Олар Саннидің бұл сандарды жоқтан бар етіп ойлап тапқанын білмеді. Элизабет 2006 жылы Генри Мослиді жұмыстан шығарғаннан бері Theranos-та нағыз қаржы директоры болмаған. Компанияда осы лауазымға ең жақын адам Дэнис Ям атты корпоративтік контроллер (қаржылық есеп пен бақылауға жауапты маман) еді. Санни Partner Fund-қа өз болжамдарын жібергеннен кейін алты апта өткен соң, Ям қызметкерлерге арналған опциондарды (белгілі бір бағамен акцияларды сатып алу құқығы) бағалау мақсатында Aranca деп аталатын консалтингтік фирмаға мүлдем басқа сандарды жіберді. Ям 2014 жылы 35 миллион доллар, ал 2015 жылы 100 миллион доллар пайда түседі деп болжады (Саннидің Partner Fund-қа жасаған болжамынан сәйкесінше 130 миллион және 980 миллион долларға аз). Табыстағы айырмашылық одан да үлкен болды: ол 2014 жылы 50 миллион доллар, ал 2015 жылы 134 миллион доллар табыс күтілетінін болжады (Partner Fund-қа берілген болжамнан 211 миллион және 1,55 миллиард долларға аз). Кейін белгілі болғандай, тіпті Ямның сандарының өзі тым оптимистік болған.

Джеймс пен Гроссман әрине Theranos-тың ішкі болжамдары оларға көрсетілген сандардан бес-он екі есе төмен екенін біле алмады. Мұндай беделді директорлар кеңесі бар компанияда қандай да бір келеңсіздік болуы мүмкін деген ой олардың қаперіне де кіріп шыққан жоқ. Бұған қоса, бұл кеңестің Дэвид Бойс атты арнайы кеңесшісі бар еді және ол оның барлық отырыстарына қатысатын. Елдегі ең мықты адвокаттардың бірі бақылап отырғанда, не қате кетуі мүмкін?

2014 жылдың 4 ақпанында Partner Fund Theranos-тың 5 655 294 акциясын әрқайсысын 17 доллардан сатып алды — бұл Lucas Venture Group небәрі төрт ай бұрын төлеген бағадан 2 долларға қымбат еді. Бұл инвестиция Theranos қазынасына тағы 96 миллион доллар әкелді және оны таңғаларлық 9 миллиард долларға бағалады. Бұл компанияның жартысына жуығына иелік ететін Элизабеттің енді шамамен 5 миллиард долларлық таза байлығы бар екенін білдірді.

| ОН АЛТЫ |

Немере

Ескі Facebook ғимаратының асханасында жаңа әріптестерінің ортасында тұрған Тайлер Шульц Элизабеттің әсерлі сөзін тыңдап тұрды. Ол өз ағасының қатерлі ісіктен ерте қайтыс болғаны туралы және Theranos-тың қан талдауларынан ертерек ескерту алу оның алдын алуға қалай көмектесе алатыны туралы айтып жатты. Оның соңғы он жыл бойы талмай еңбек еткен мақсаты осы еді, ол көзіне жас алып, дауысы дірілдей сөйледі: бұл ешкім өзінің жақынымен тым ерте қоштасуға мәжбүр болмайтын әлем еді. Тайлер бұл хабарламадан қатты шабыттанды. Ол алдыңғы көктемде Стэнфордты бітіріп, жазда Еуропа бойынша рюкзакпен саяхаттап келгеннен кейін, Theranos-та жұмыс істей бастағанына бір аптаға да толмаған еді. Бірнеше күн ішінде қабылдайтын ақпарат көп болды, соның ішінде ең бастысы Элизабеттің барлық қызметкерлер жиналысында жариялаған жаңалығы болды: компания өзінің технологиясын Walgreens дүкендерінде іске қоспақшы.

Тайлер Элизабетпен алғаш рет 2011 жылдың соңында, Стэнфорд кампусының жанындағы атасы Джордждың үйіне соққан кезде танысқан. Ол кезде ол механикалық инженерия мамандығы бойынша оқитын үшінші курс студенті болатын. Элизабеттің саусақ ұшынан алынған қан тамшыларынан лезде және ауыртпалықсыз талдау жасау идеясы оны бірден баурап алды. Сол жазда Theranos-та тәжірибеден өткеннен кейін, ол мамандығын биологияға ауыстырып, компанияда толық уақытты жұмысқа орналасуға өтініш білдірді.

Оның жұмыстағы алғашқы күні драмаға толы болды. Иммундық талдау тобын басқарған Анджали есімді әйел жұмыстан шығып, бір топ қызметкерлер онымен қоштасу үшін көлік тұрағына жиналды. Жұрттың айтуынша, Анджали мен Элизабет қатты ұрысып қалған. Содан кейін, үш күннен соң, Тайлерге бастапқыда өзі тағайындалған ақуыз инженериясы тобы таратылатыны және барлығы көмектесу үшін адам жетіспейтін иммундық талдау тобына ауыстырылатыны хабарланды. Мұның бәрі аздап хаотикалық және түсініксіз болды, бірақ Элизабеттің әсерлі сөзі оның жаңа басталған күмәндарын сейілтіп жіберді. Ол жиналыстан қуат алып, өте қатты жұмыс істеуге ынталанып шықты.

Жұмысқа кіріскеніне бір ай болғанда, Тайлер Эрика Чунг есімді жаңа қызметкермен танысты. Тайлер сияқты, Эрика да биология мамандығын жаңа бітірген колледж түлегі еді, бірақ оларды байланыстыратын ортақ нәрсе тек осы ғана болды. Сарғыш шашы және атақты атасы бар Тайлер элиталық ортадан шықса, Эрика орта таптағы аралас нәсілді отбасынан шыққан. Оның әкесі АҚШ-қа Гонконгтан көшіп келіп, жүк тасушыдан бастап UPS-те инженерия менеджеріне дейін көтерілген. Ол жастық шағының көп бөлігін үйде оқып өткізген.

Шыққан тектерінің әртүрлілігіне қарамастан, Тайлер мен Эрика тез дос болып кетті. Олардың иммундық талдау тобындағы міндеті – Theranos-тың Edison құрылғыларындағы қан талдаулары пациенттерге қолданылмас бұрын олардың дәлдігін тексеру үшін эксперименттер жүргізуге көмектесу болатын. Бұл тексеру процесі «валидация (әдістің немесе құрылғының талаптарға сай екенін растау)» деп аталатын. Осы эксперименттерге пайдаланылатын қан үлгілері қызметкерлерден, кейде олардың достары мен отбасы мүшелерінен алынды. Қызметкерлерді қан тапсыруға ынталандыру үшін Theranos әр түтікшеге 10 доллардан төледі. Бұл бір отырғанда 50 долларға дейін табыс табуға болатынын білдіретін. Тайлер мен Эрика кім бірінші болып 600 долларға жететінін көру үшін жарысты — бұл компания IRS-ке (АҚШ-тың Ішкі кірістер қызметі) төлемдерді табыс ретінде хабарлауға мәжбүр болатын шек еді. Бірде демалыс күні Theranos көбірек еріктілерді іздеді, сондықтан Тайлер онымен бірге қан тапсыруға өзінің төрт бөлмелесін шақырды. Олар біріккен олжаларын — 250 долларды — сыра мен бургер сатып алуға жұмсап, сол күні кешке бірнеше квартал жерде жалға алған ескі үйлерінде кеш ұйымдастырды.

Тайлердің Theranos-та жұмыс істеуге деген ынтасын басқан бірінші нәрсе — Edison-ның ішін көруі болды. Өткен жаздағы тәжірибе кезінде оған оның жанына баруға рұқсат етілмеген, сондықтан Ран Ху есімді қытайлық ғалым оған ақ-қара корпусы алынған машиналардың бірін көрсеткенде, оның қызығушылығы өте жоғары болды. Тайлердің қасында оның жетекшісі Аруна Айер тұрды. Аруна да ол сияқты қызығушылық танытты: ақуыз инженериясы тобының басшысы ретіндегі алдыңғы қызметінде ол да Edison-ды ешқашан көрмеген еді. Ран жылдам демонстрация жасаған кезде, Тайлер мен Аруна не ойларын білмеді. Құрылғы тірек үстінде алға-артқа жылжитын роботтық қолға бекітілген тамызғыштан (пипеткадан) ғана тұратын сияқты көрінді. Екеуі де қандай да бір күрделі микрофлюидикалық жүйені елестеткен еді. Бірақ бұл орта мектеп оқушысы өз гаражында құрастыра алатын нәрсеге ұқсады.

Ашық ойлы болуға тырысып, Аруна сұрады:

— Ран, бұл күшті деп ойлайсың ба?

Олай ойламайтынын тұспалдаған дауыс ырғағымен Ран жауап берді: — Өздеріңіз шешім қабылдауға қалдырайын.

Корпусы қайта кигізілгенде, Edison шынымен де сенсорлық бағдарламалық интерфейспен жабдықталды, бірақ тіпті бұл да көңіл көншітпеді. Оны жұмыс істету үшін экрандағы белгішелерді қатты ұру керек болатын. Тайлер және топтың басқа да мүшелері егер Стив Джобс олардың бірін көрсе, көрден басын алып қашар еді деп әзілдеді. Тайлердің бойын көңілі қалу сезімі билеп алды, бірақ ол өзіне жасалып жатыр деп естіген келесі буын құрылғысы — 4S әлдеқайда күрделірек болуы мүмкін екенін айтып, бұл ойды сейілтуге тырысты.

Көп ұзамай Тайлерді мазалай бастаған басқа да нәрселер пайда болды. Ол мен Эрикаға жүктелген эксперименттердің бір түрі — олардың нәтижелері қаншалықты өзгеретінін өлшеу үшін Edison-дарда қан үлгілерін қайта-қайта тексеруді қамтыды. Жиналған деректер әрбір Edison қан талдауының вариация коэффициентін (өлшемдердің орташа мәннен қаншалықты ауытқитынын көрсететін көрсеткіш) немесе CV есептеу үшін пайдаланылды. Егер оның CV мәні 10 пайыздан төмен болса, талдау әдетте дәл деп саналады. Тайлердің қынжылысына орай, жеткілікті төмен CV мәніне қол жеткізбеген деректер қатары жай ғана лақтырылып, қажетті санға жеткенше эксперименттер қайталана берді. Бұл тиынды қатарынан он рет елтаңбасымен түскенше лақтырып, содан кейін тиын әрқашан елтаңбасымен түседі деп жариялаумен тең еді. Тіпті «жақсы» деректер қатарының ішінде де Тайлер мен Эрика кейбір мәндер ауытқушы деп танылып, өшірілгенін байқады. Эрика топтың тәжірибелі ғалымдарынан ауытқуды қалай анықтайтынын сұрағанда, ешкім оған нақты жауап бере алмады. Эрика мен Тайлер жас және тәжірибесіз болуы мүмкін, бірақ олардың екеуі де деректерді таңдап алу жақсы ғылым еместігін білетін. Бұл тәжірибелерге қатысты алаңдаушылық білдірген тек олар ғана емес еді. Тайлер ұнататын және құрметтейтін Аруна да оларды құптамады, сондай-ақ Тайлермен достасып кеткен ақжарқын неміс ғалымы Майкл Гумберт те қарсы болды.

Тайлер көмектескен валидациялық эксперименттердің бірі мерезді (сифилисті) анықтайтын талдауды қамтыды. Кейбір талдаулар қандағы заттың концентрациясын, мысалы, холестеринді өлшейді, бұл оның тым жоғары екенін анықтау үшін жасалады. Мерез талдауы сияқты басқалары пациентте белгілі бір аурудың бар-жоғы туралы иә немесе жоқ деген жауап береді. Бұл талдаулардың дәлдігі олардың сезімталдығымен (ауруы бар адамды дұрыс анықтау қабілеті) — олардың ауруы бар адамды қаншалықты жиі дұрыс оң нәтиже ретінде белгілейтінін өлшеумен бағаланады. Бірнеше күн ішінде Тайлер және бірнеше әріптесі Edison құрылғыларында 247 қан үлгісін тексерді, оның 66-сында ауру бар екені нақты белгілі еді. Бірінші тексеру кезінде құрылғылар оң үлгілердің тек 65 пайызын дұрыс анықтады. Екінші тексеру барысында олар 80 пайызын дұрыс анықтады. Алайда, өзінің валидациялық есебінде Theranos оның мерезге жасаған талдауы 95 пайыз сезімталдыққа ие деп мәлімдеді.

Эрика мен Тайлер сонымен қатар Theranos Д дәруменін өлшеуге арналған талдау сияқты басқа да Edison талдауларының дәлдігі туралы жаңылыстырып жатыр деп ойлады. Қан үлгісін итальяндық DiaSorin компаниясы шығарған анализаторда тексергенде, ол Д дәруменінің концентрациясын миллилитріне 20 нанограмм деп көрсетуі мүмкін еді, бұл сау пациент үшін қалыпты деп саналды. Бірақ Эрика дәл сол үлгіні Edison-да тексергенде, нәтиже миллилитріне 10 немесе 12 нанограммды көрсететін — бұл Д дәруменінің тапшылығын білдіретін мән еді. Дегенмен, Edison-ның Д дәруменіне арналған талдауына, сондай-ақ қалқанша безі гормонына арналған екі талдауға және простата обырының маркері — PSA (қуықасты безінің спецификалық антигені) өлшеуге арналған талдауға нақты пациенттердің үлгілерінде клиникалық зертханада қолдануға рұқсат етілді.

2013 ЖЫЛДЫҢ ҚАРАША АЙЫНДА Эрика иммундық талдау тобынан клиникалық зертханаға ауыстырылып, зертхананың Edison машиналары орналасқан төменгі қабаттағы Нормандия бөлмесіне тағайындалды. Алғыс айту күні мерекесі кезінде Пало-Альтодағы Walgreens дүкенінен Д дәруменіне талдау жасау үшін пациенттен тапсырыс түсті. Эрика өзіне үйретілгендей, пациент үлгісін тексермес бұрын Edison құрылғыларында сапаны бақылау тексерісін жүргізді.

Сапаны бақылау тексерістері – бұл қате нәтижелерден қорғайтын негізгі қауіпсіздік шарасы және зертханалар жұмысының негізі болып табылады. Олар аналиттің (зерттелетін заттың) алдын ала белгілі концентрациясы бар сақталған қан плазмасының үлгісін тексеруді және зертхананың сол аналитке жасаған талдауы белгілі мәнге сәйкес келетіндігін көруді қамтиды. Егер алынған нәтиже белгілі мәннен екі стандартты ауытқуға (деректердің орташа мәннен таралу өлшемі) жоғары немесе төмен болса, сапаны бақылау тексерісі әдетте сәтсіз деп танылады.

Эрика жүргізген бірінші сапаны бақылау тексерісі сәтсіз аяқталды, сондықтан ол екіншісін жүргізді. Ол да сәтсіз болды. Эрика не істерін білмеді. Зертхананың басшылары демалыста болғандықтан, ол компания құрған жедел көмек желісіне электрондық хат жіберді. Сэм Анекал, Сурадж Саксена және Дэниел Янг оның хатына түрлі ұсыныстармен жауап берді, бірақ олар ұсынған ешнәрсе жұмыс істемеді. Біраз уақыттан кейін зерттеу және әзірлеу бөлімінен Уен До есімді қызметкер төменге түсіп, сапаны бақылау көрсеткіштерін қарап шықты.

Санни мен Дэниел бекіткен хаттамаға сәйкес, Theranos-тың Edison-нан нәтиже алу тәсілі, жұмсартып айтқанда, қалыпсыз еді. Біріншіден, саусақтан алынған кішкентай үлгілер Tecan сұйықтық өңдегішімен сұйылтылып, үш бөлікке бөлінді. Содан кейін үш сұйылтылған бөлік үш түрлі Edison-да тексерілді. Әр құрылғыда сұйылтылған қанға түсіп, екі мән беретін екі тамызғыш ұшы болды. Осылайша, үш құрылғы бірігіп алты мән берді. Түпкілікті нәтиже сол алты мәннің медианасын (сан қатарының дәл ортасындағы мән) алу арқылы шығарылды.

Осы хаттаманы басшылыққа ала отырып, Эрика үш құрылғыда сапаны бақылайтын екі үлгіні тексеріп, әр тексеру барысында алты мәннен, жалпы саны он екі мән алды. Уен До өзінің қисынын Эрикаға түсіндіріп әуре болмастан, оларды ауытқушы деп жариялап, сол он екі мәннің екеуін өшіріп тастады. Содан кейін ол пациенттің үлгісін тексеруді жалғастырып, нәтижесін жіберді.

Қайталанған сапа бақылауындағы сәтсіздіктерге бұлай қарамау керек еді. Әдетте, қатарынан екі рет осындай сәтсіздік орын алса, бұл құрылғыларды желіден ажыратып, оларды қайта калибрлеуге (құрылғыны эталонға сәйкес баптау) себеп болатын. Оның үстіне, До-ның клиникалық зертханада болуға тіпті рұқсаты жоқ еді. Эрикаға қарағанда, оның CLS (клиникалық зертхана маманы) лицензиясы жоқ болатын және пациенттердің үлгілерін өңдеуге құқығы болмады. Бұл оқиға Эриканы қатты есеңгіретіп тастады.

БІР АПТАҒА ДА ЖЕТПЕЙТІН уақыттан кейін Алан Бим жоғарғы қабаттағы «Юра кезеңінің саябағы» деп аталатын зертханада Калифорния Қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің Зертханалық далалық қызметтер бөлімінің әйел инспекторымен қобалжи сөйлесіп тұрды. Theranos зертханасының CLIA (клиникалық зертханаларды жақсартуға арналған заң актісі) сертификатына екі жылға жуық уақыт болған және оны ұзарту уақыты келген еді, ол үшін зертхана инспекциядан өтуі керек болатын. Федералды Medicare агенттігі мұндай күнделікті инспекцияларды мемлекеттік инспекторларға тапсыратын.

Санни тексеріс кезінде ешбір қызметкердің «Нормандияға» кіріп-шығуына болмайтынын қатаң ескертті. Төменгі бөлмеге апаратын баспалдақ тек кілт-картамен ашылатын есіктің артына жасырылған еді. Алан және зертхананың басқа мүшелері бұл нұсқауды Саннидің инспекторға есіктің артында не бар екенін сұратқызбауға тырысқан айқын белгісі деп түсінді. Инспектор зертхананың жоғарғы бөлігінде бірнеше сағат өткізіп, Алан тез арада түзетуге уәде берген кейбір ұсақ мәселелерді тапты. Содан кейін ол кетіп қалды — компанияның меншікті құрылғылары орналасқан зертхана бөлігін байқамағанын білген жоқ. Алан жеңілдерін не ашуланарын білмеді. Ол жаңа ғана реттеушіні алдауға көмектесті ме? Неге оны мұндай жағдайға душар етті?

Тексерістен кейінгі күндері Санни Theranos компаниясының Walgreens дүкендерінде ұсынатын ондаған қан анализдері үшін әдеттегі көктамырдан қан алудан саусақтан қан алуға көшуді бұйырды, бұл тек Edison құрылғыларында жасалатын төрт анализге ғана қатысты емес еді. Бұл Дэниел Янг пен Сэм Гонгтың Siemens ADVIA құрылғыларымен jury-rigged (уақытша немесе қолдан құрастырылған) жүйесі енді кәдімгі емделушілерге қолданылатынын білдірді. Мәселелердің туындауы көп күттірмеді.

Элизабет пен Санни Аризонаның бизнесті қолдайтын беделі мен сақтандыруы жоқ емделушілердің көптігіне қызығып, Финикс қаласын негізгі іске қосу нарығы етуді ұйғарды. Олар бұл емделушілер Theranos ұсынатын төмен бағаларға ерекше ықылас танытады деп сенді. Сонымен, Пало-Альтодағы бір орнына қосымша, компания Финикс аймағындағы Walgreens дүкендерінде екі сауықтыру орталығын жаңа ғана ашты және тағы бірнеше ондаған орталық ашуды жоспарлады. Элизабет Финиксте екінші зертхана ашуды көздеді, бірақ әзірге Аризона дүкендерінде жиналған саусақтан алынған қан үлгілері тексеру үшін Пало-Альтоға FedEx арқылы жіберіліп жатты. Бұл ұйымдастыру мінсіз болудан алыс еді: нанотейнерлер (кішкентай қан сақтайтын түтікшелер) салқындатқыштарда тасымалданды, бірақ салқындатқыштар әуежайдың ұшу жолағында сағаттап күн астында тұрғанда қызып кететін. Бұл кішкентай түтікшелердегі қанның ұюына әкелді.

Іске қосылғанға дейін қызметкерлердің үлгілерін тексеріп жатқан кездегідей, Алан калий нәтижелеріне қатысты мәселелерге де тап болды. Нанотейнерлердегі қан жиі қызғылт түсті болатын, бұл гемолиздің (қан жасушаларының бұзылуы) айқын белгісі еді, ал сұйылтылған үлгілерден алынған калий нәтижелері үнемі тым жоғары болып шықты. Кейбіреулерінің жоғары болғаны соншалық, егер емделушілер қайтыс болған жағдайда ғана олар дәл болуы мүмкін еді. Мәселенің ушыққаны сонша, Алан белгілі бір шектен асқан калий нәтижесі емделушіге берілмейтіні туралы ереже енгізді. Ол Элизабеттен калий анализін Theranos мәзірінен алып тастауды өтінді. Оның орнына ол аналитикалық тексеруді (assay) түзетуге тырысу үшін Дэниел Янгты жіберді.

2014 ЖЫЛДЫҢ БАСЫНДА Тайлер Шульц иммундық талдау тобынан төменгі қабатта, «Нормандияда» жұмыс істейтін өндіріс тобына ауыстырылды. Бұл оны Эрикаға және Edison мен өзгертілген Siemens ADVIA құрылғыларында емделушілердің үлгілерін өңдеп жатқан клиникалық зертханадағы басқа әріптестеріне қайта жақындатты. Екі топтың арасында ешқандай физикалық кедергілер болмады, сондықтан Тайлер зертхана қызметкерлерінің өзара әңгімелерін ести алатын. Тайлер Эрика мен басқалардан Edison құрылғылары сапаны бақылау тексерулерінен жиі сүрінетінін және Санни зертхана қызметкерлеріне сәтсіздіктерді елемеуге әрі бәрібір құрылғыларда емделушілердің үлгілерін сынауға қысым жасап жатқанын білді.

Не істерін білмей ойланып жүргенде, оған атасы қоңырау шалды. Джордж Элизабеттің отыз жасқа толуына орай кешкі отырыс ұйымдастырып жатқанын және немересінің келіп, оған арнап ән ойнап бергенін қалайтынын айтты. Тайлер орта мектептен бері гитарада ойнайтын және өз әндерін шығарғанды ұнататын. Өткен жаздағы саяхаты кезінде ол Ирландияның пабтары мен көше бұрыштарында ойнаған еді. Тайлер жұмысын сылтауратып бұдан құтылмақ болды: өндіріс тобындағы оның ауысымы түскі 3:00-ден түнгі 1:00-ге дейін еді, бұл кешкі отырыспен тұспа-тұс келді. Бірақ Джордж қоймады. Ол отыру жоспарын жасап қойған және дастархан басында немересін Ченнинг Робертсон мен Элизабеттің арасына орналастырған. Ол сондай-ақ Элизабет туған күнін тойлау үшін Тайлердің жұмыстан қалғанына қарсы болмайтынына сенімді еді. Ол сенің сол жерде болғаныңды қалайды, деді ол.

Бірнеше күннен кейін Тайлер Стэнфорд кампусының жанындағы төбеде орналасқан үлкен ашық көк тақтайшалы Джордждың үйінің қонақ бөлмесінде басқа қонақтармен араласып жүрді. Джордждың екінші әйелі Шарлотта мерекенің қожайыны болды. Бұл оқиғаға Элизабеттің ата-анасы ұшып келген, оның інісі Кристиан да сонда болды. Сондай-ақ Ченнинг Робертсон мен Клинтон әкімшілігінде қорғаныс министрі болған Theranos директорлар кеңесінің мүшесі Билл Перри де қатысты.

Атасының өтінуімен Тайлер асығыс шығарған әнін ойнады. Ол Theranos-тың «бір кішкентай тамшы бәрін өзгертеді» деген ұранынан алынған арзан сөздерін айтқанда ұялмауға тырысты. Оның сұмдығына орай, біраздан кейін ол әнді қайта ойнауға мәжбүр болды, өйткені Генри Киссинджер кешігіп келді және барлығы оның да бұл әнді естуі керек деп шешті. Тайлер бітірген кезде, Джордж Шульц сияқты тоқсанның ортасындағы Киссинджер туған күн иесіне арнап жазған лимеригін (әзіл өлеңін) оқып берді. Бұл көріністе бір сюрреалистік сипат бар еді: барлығы Шульцтердің қонақ бөлмесінде шеңбер жасап отырды, ал ортада Элизабет өзіне ауған назардан рахаттанып отырды. Ол бейне бір патшайым, ал олар оның сақинасын сүйіп жатқан сарай маңындағылар сияқты көрінді. Кеш қаншалықты ыңғайсыз болса да, бұл Тайлерге Элизабетпен өзін мазалаған мәселелер туралы ашық сөйлесуге жеткілікті деңгейде жақын қарым-қатынаста екенін сезіндірді. Кештен кейін көп ұзамай ол оған хат жазып, кездесуге болатынын сұрады.

Элизабет оны өз кеңсесіне шақырды. Олардың кездесуі қысқа болды, бірақ ол өзін мазалап жүрген бірнеше мәселені көтеруге үлгерді. Олардың бірі Theranos-тың қан анализдерінің дәлдігі туралы мәлімдемелері еді: компания өз анализдерінің вариация коэффициенті (CV - нәтижелердің ауытқу өлшемі) 10 пайыздан төмен деп мәлімдеді, бірақ көптеген валидация (жарамдылықты растау) есептеріндегі CV көрсеткіштері әлдеқайда жоғары екенін айтты ол. Элизабет таң қалғандай сыңай танытып, Theranos мұндай мәлімдеме жасады деп ойламайтынын айтты. Ол компанияның веб-сайтын бірге қарауды ұсынып, оны өзінің үлкен iMac компьютерінен ашты. Сайттың «Біздің технология» деп аталатын бөлімінде көз тартарлық жасыл-ақ түсті дөңгелек логотиппен вариация коэффициентінің 10 пайыздан кем екендігі көрнекті түрде жарнамаланған еді, бірақ Элизабет оның үстіндегі кішірек қаріппен жазылған мәтінде бұл мәлімдеме тек Theranos-тың D дәрумені анализіне ғана қатысты екені көрсетілгенін атап өтті.

Тайлер оның айтқанымен келісіп, D дәруменінің валидация деректерін тексеруді көңіліне түйіп қойды. Содан кейін ол өзінің CV есептеулері валидация есептеріндегі деректермен жиі сәйкес келмейтіні туралы фактіні алға тартты. Оның есебінше, есептердегі пайыздар болуы тиіс көрсеткіштен төмен болды. Басқаша айтқанда, Theranos қан анализдерінің дәлдігін асыра сілтеп көрсеткен.

«Бұл дұрыс емес сияқты», - деді Элизабет.

Ол оған Дэниел Янгпен сөйлесуді ұсынды. Дэниел оған Theranos-тың деректер талдауын қалай жүргізетінін түсіндіріп, кез келген түсінбеушілікті сейілте алар еді. Келесі апталар ішінде Тайлер Дэниел Янгпен екі рет кездесті. Дэниелмен сөйлесу адамды күйзеліске түсіруі мүмкін еді. Оның шашының түсуімен ерекшеленген ұзын маңдайы үлкен, қуатты мидың бар екенін аңғартатын. Бірақ сол мидың ішінде не болып жатқанын білу мүмкін емес еді. Сым жиекті көзілдіріктің артындағы көздері ешқашан ешқандай сезімді білдірмейтін.

Олардың алғашқы кездесуі барысында Дэниел Тайлердің CV есептеулерінің неліктен қате екенін сабырмен түсіндірді: Тайлер тек сол алты мәннің медианасын (орташа мәнін) алудың орнына, әрбір Edison сынағы кезінде жасалған алты мәнді немесе «қайталауды» есепке алды. Theranos емделушіге хабарлайтын соңғы нәтиже медиана болып табылады, сондықтан CV есептеулеріне тек сол сан қатысты деді ол.

Дэниел техникалық тұрғыдан дұрыс айтқан болуы мүмкін, бірақ Тайлер Edison құрылғысының негізгі әлсіздігін дөп басты: оның тамшуыр ұштары өте дәлсіз еді. Әр сынақ кезінде алты өлшем жасау және содан кейін медиананы таңдау сол дәлсіздікті түзетудің бір жолы болды. Егер ұштар басынан-ақ сенімді болғанда, мұндай бұрмалаулардың қажеті болмас еді.

Әңгіме мерез анализіне және Тайлердің ойынша оның асыра бағаланған сезімталдығына ауысты. Бұл жолы да Дэниелдің дайын жауабы бар еді: Edison-ның мерезге жасаған кейбір нәтижелері equivocal zone (күмәнді немесе екіұшты аймақ) түскен. Бұл аймақтағы нәтижелер сезімталдықты есептеуге енгізілмеген. Тайлер әлі де күмәнмен қарады. Бұл күмәнді аймақ деп аталатын нәрсе үшін алдын ала белгіленген ешқандай критерийлер жоқ сияқты көрінді. Оны компания қалаған көрсеткішке сезімталдық жеткенше еркін кеңейтуге болатын еді. Мерез анализі жағдайында оның кең болғаны сонша, Edison дұрыс оң нәтиже берген үлгілерден гөрі күмәнді деп танылған үлгілер көп болды. Тайлер Дэниелден Theranos-тың мерез анализі компания мәлімдегендей нарықтағы ең дәл анализ екеніне сенесің бе деп сұрады. Дэниел Theranos ешқашан ең дәл анализдерге ие екенін мәлімдеген жоқ деп жауап берді.

Тайлер өз орнына оралғаннан кейін, жақында баспасөзде Theranos туралы жарияланған екі мақаланы Google-ден іздеп тауып, оларды Дэниелге электрондық пошта арқылы жіберді. Олардың бірі Элизабеттің Wall Street Journal-ға берген сұхбаты еді, онда Theranos-тың анализдері «дәстүрлі әдістерге қарағанда дәлірек» деп жазылған және бұл жақсартылған дәлдік ғылыми жетістік деп аталған. Олар бірнеше күннен кейін қайта кездескенде, Дэниел Journal мақаласындағы мәлімдемелер тым ауқымды екенін мойындады, бірақ оларды Элизабеттің өзі емес, мақала авторы жасаған деп дауласты. Тайлерге бұл уәж тым оңтайлы көрінді. Әрине, автор бұл мәлімдемелерді өзі ойлап таппаған болар; ол оларды Элизабеттен естіген болуы керек. Дэниелдің ернінде сәл ғана жымиыс пайда болды да, лезде жоғалды.

«Жарайды, кейде Элизабет сұхбат барысында асыра сілтеп жібереді», - деді ол.

Тайлерді мазалаған тағы бір нәрсе бар еді — ол Эрикадан жаңа ғана естіген нәрсе — және ол осы мәселені де көтеруді ұйғарды. Барлық клиникалық зертханалар жылына үш рет «біліктілікті тексеру» proficiency testing (зертхананың анализдерінің дәлдігін тексеретін тәуелсіз бағалау) деп аталатын процедурадан өтуі тиіс, бұл талдаулары дәл емес зертханаларды анықтауға арналған шара. Америкалық патологтар алқасы сияқты аккредиттелген ұйымдар зертханаларға сақталған қан плазмасының үлгілерін жіберіп, оларды әртүрлі аналиттерге тексеруді сұрайды.

Жұмысының алғашқы екі жылында Theranos зертханасы біліктілікті тексеру үлгілерін әрқашан коммерциялық анализаторларда тексеретін. Бірақ қазір кейбір емделушілердің анализдері үшін Edison құрылғылары қолданылып жатқандықтан, Алан Бим мен оның жаңа зертханалық тең директоры бұл құрылғылардың тексеруде қандай нәтиже көрсететінін білуге қызықты. Бим және жаңа тең директор Марк Пандори Эрика мен басқа да зертхана қызметкерлеріне біліктілікті тексеру үлгілерін бөлуді және салыстыру үшін бір бөлігін Edison құрылғыларында, ал екінші бөлігін зертхананың Siemens және DiaSorin анализаторларында тексеруді бұйырды. Edison нәтижелері Siemens және DiaSorin нәтижелерінен, әсіресе D дәрумені бойынша айтарлықтай ерекшеленді.

Санни олардың бұл шағын тәжірибесі туралы білгенде, қатты ашуланды. Ол мұны бірден тоқтатып қана қоймай, оларға тек Siemens және DiaSorin нәтижелерін ғана есептеуге мәжбүр етті. Зертхана ішінде негізінен Edison нәтижелері есептелуі керек еді деген әңгімелер көп болды. Тайлер CLIA ережелерін қарап шықты және олар бұған дәлел бола алатындай көрінді: оларда біліктілікті тексеру үлгілері емделушілердің үлгілерімен «бірдей тәртіпте», «зертхананың күнделікті әдістерін пайдалана отырып» тексеріліп, талдануы тиіс деп көрсетілген. Theranos емделушілердің D дәрумені, PSA және екі қалқанша без гормонына анализдерін Edison құрылғыларында тексерді, сондықтан осы төрт аналит бойынша біліктілікті тексеру нәтижелері Edison-нан алынуы керек еді.

Тайлер Дэниелге Theranos-тың жасаған әрекеті қалай заңды болатынын түсінбейтінін айтты. Дэниелдің жауабы бұралаң логикаға құрылды. Ол зертхананың біліктілікті тексеру нәтижелері оларды басқалардың нәтижелерімен салыстыру арқылы бағаланатынын айтты, ал Theranos жағдайында бұл мүмкін емес, өйткені оның технологиясы бірегей болды және ұқсас тобы жоқ еді. Нәтижесінде, бірдей нәрселерді дұрыс салыстырудың жалғыз жолы – басқа зертханалар сияқты дәстүрлі әдістерді қолдану болды. Оның үстіне, біліктілікті тексеру ережелері өте күрделі деп уәж айтты ол. Тайлер ешқандай заң бұзылмағанына сенімді бола алады. Тайлер бұған сенбеді.

2014 ЖЫЛДЫҢ 31 НАУРЫЗЫНДА, дүйсенбі күні таңғы 9:16-да Тайлердің бүкіл демалыс бойы күткен электрондық хаты оның Yahoo поштасына түсті — дәлірек айтсақ, оның жасырын қалу үшін ойлап тапқан Колин Рамирес атты бүркеншік есімінің поштасына келді. Хат Нью-Йорк штатының Денсаулық сақтау департаментінің Клиникалық зертханаларды бағалау бағдарламасының директоры Стефани Шульманнан еді. Ол Тайлердің өткен жұмада өзінің жаңа жалған есімімен жіберген сұрауына жауап берген болатын.

Тайлер Нью-Йорк денсаулық сақтау департаментіне хабарласты, өйткені ол Theranos қатысқан біліктілікті тексеру бағдарламаларының бірін басқаратын. Ол әлі де компанияның біліктілікті тексеруді жүргізу тәсілі дұрыс емес деп күдіктенді және сарапшының пікірін білгісі келді. Шульманмен бірнеше электрондық хат алмасқаннан кейін Тайлер өз жауабын алды. Оның Theranos тәжірибесі туралы берген сипаттамасына жауап ретінде ол олар «біліктілікті тексерудегі алаяқтықтың бір түріне» жататынын және «штат пен федералдық талаптарды бұзатынын» жазды. Шульман Тайлерге екі нұсқа ұсынды: ол оған ереже бұзған зертхананың атын атай алады немесе Нью-Йорк штатының Зертханалық тергеу бөліміне жасырын шағым түсіре алады. Ол екіншісін таңдады.

Біліктілікті тексеруге қатысты күдіктерінің дұрыс екеніне көз жеткізген Тайлер атасымен кездесуге барды. Олар Джордждың үлкен үйінің асханасында бірге отырды, және Тайлер бұрынғы мемлекеттік хатшыға дәлдік, сезімталдық, сапаны бақылау және біліктілікті тексеру ұғымдарын түсіндіруге және неліктен ол Theranos-тың әрқайсысына деген көзқарасы жеткіліксіз деп санайтынын көрсетуге тырысты. Ол сондай-ақ Theranos өзінің веб-сайтында жарнамалаған екі жүзден астам қан анализінің тек бірнешеуі үшін ғана өзінің меншікті құрылғысын пайдаланып отырғанын ашты. Сондай-ақ үлгілер құрылғыда өңделмес бұрын, олар ұзындығы алты фут және ені екі жарым фут болатын, ондаған мың доллар тұратын үшінші тараптың машинасымен сұйылтылуы керек екенін айтты.

Джордж мұның бәрін таңырқай қабылдады. Тайлер оның сөзін түсінбей отырғанын байқады, бірақ ол оның атасы әрі компанияның директорлар кеңесінің мүшесі ретінде енді болып жатқан жағдайға қатыса алмайтынын білгенін қалады. Ол оған жұмыстан шығуды жоспарлап отырғанын айтты. Джордж одан аздап күте тұруды және Элизабетке бәрін шешуге тағы бір мүмкіндік беруді сұрады. Тайлер бұған келісті және Элизабетпен тағы бір кездесу ұйымдастыруға тырысты, бірақ оның қоғамдағы беделінің артуы оны өте бос емес адамға айналдырды. Оның орнына ол одан өз алаңдаушылықтарын электрондық пошта арқылы жіберуді сұрады. Сондықтан ол Дэниел Янгпен болған әңгімелерін қорытындылайтын және Дэниелдің жауаптарының көпшілігі неліктен оған сенімсіз көрінгенін түсіндіретін ұзақ хат жазып шықты. Ол тіпті өзінің әртүрлі дәлелдерін көрсету үшін диаграммалар мен валидация деректерін де қосты. Ол хатын былай деп аяқтады:

Егер бұл хат қандай да бір түрде шабуыл жасау болып көрінсе, кешірім сұраймын, менің оған ешқандай ниетім жоқ, мен тек шешімдерге қол жеткізу бағытында жұмыс істеуіміз үшін не көріп тұрғанымды айтуды өзімнің сіздің алдыңыздағы жауапкершілігім деп санаймын. Мен осы компанияның ұзақ мерзімді көзқарасына берілгенмін және қазіргі кейбір тәжірибелеріміз біздің үлкен мақсаттарымызға жетуге кедергі жасай ма деп алаңдаймын.

Тайлер бірнеше күн бойы ешқандай жауап алған жоқ. Жауап ақыры келгенде, ол Элизабеттен болған жоқ. Ол Санниден келді. Және ол өте қатал еді. Тайлердің бастапқы хатынан да ұзақ болған тармақ-тармаққа бөлінген теріске шығаруда Санни оның статистиканы түсінуінен бастап зертханалық ғылымды білуіне дейінгі барлық нәрсені кемсітті. Негізгі ой — Тайлер не туралы айтып тұрғанын түсіну үшін тым жас және тәжірибесіз дегенге сайды. Саннидің бүкіл жауабындағы үнінен зәр тамып тұрды, бірақ ол өзінің ең өткір сөздерін Тайлердің біліктілікті тексеру туралы қойған сұрақтарына арнады:

Біздің компанияның, оның басшылығының және оның негізгі команда мүшелерінің адалдығы туралы абсолюттік надандыққа негізделген бұл ойланбай айтылған түсініктеме мен айыптау мен үшін соншалықты қорлық, егер бұл мәлімдемелерді басқа адам жасаса, біз оларды ең қатаң түрде жауапқа тартар едік. Жұмыстан соншама уақыт бөліп, бұған жеке өзім жауап беруімнің жалғыз себебі — сіздің мистер Шульцтің немересі болғаныңыз...

Сіздің мәлімдемелеріңізді тексеру үшін маңызды бизнес мәселелерін кейінге қалдырып, мен қазір өте көп уақытымды жұмсадым — болашақта осы тақырып бойынша сізден көргім келетін жалғыз электрондық хат — бұл мен мұндағы басқа адамдарға, соның ішінде Дэниелге де жеткізетін кешірім сұрау хатыңыз.

Тайлер жұмыстан кететін уақыт жетті деп шешті. Ол Санниге бір сөйлемнен тұратын хатпен жауап беріп, өзінің екі апта бұрын ескертетінін айтты және егер ол қаласа, ертерек кетуді ұсынды. Бірнеше сағаттан кейін HR басшысы Мона оны өз кеңсесіне шақырып, компания оның сол күні-ақ кетуі керек деп шешкенін хабарлады. Ол оған жария етпеу туралы кейбір жаңа формаларға қол қойғызды және қауіпсіздік қызметі оны ғимараттан шығарып салатынын айтты. Бірақ оны алып кетуге қауіпсіздік қызметінен ешкім бос болмады, сондықтан Тайлер өзі шығып кетті.

Ол тіпті көлігіне де жетіп үлгермеді, ұялы телефоны шырылдады. Бұл оның анасы еді және оның дауысы қатты үрейлі шықты.

«Не істегелі тұрсаң да, тоқтат! » - деп жалынды ол.

Тайлер оған тым кеш екенін айтты. Ол жұмыстан шығып қойған және кету қағаздарына қол қойып тастаған еді.

«Мен оны айтып тұрған жоқпын. Мен жаңа ғана атаңмен телефонмен сөйлестім. Оның айтуынша, Элизабет оған қоңырау шалып, егер сен оған қарсы vendetta (кек алу) әрекетіңді жалғастыра берсең, жеңілетініңді айтты».

Тайлер аң-таң болды. Элизабет оған отбасы арқылы қоқан-лоқы көрсетіп, хабарды жеткізу үшін оның атасын пайдаланып отыр еді. Ол ашу-ызаның бұрқ ете қалғанын сезінді. Анасымен телефонмен сөйлесіп болғаннан кейін, ол Гувер институтына қарай бет алды.

Джордж Шульцтің хатшысы оған Герберт Гувер мемориалдық ғимаратының екінші қабатындағы атасының бұрыштағы кеңсесін көрсетті. Сөрелерде тұтас бір өмірге жететін кітаптар тізіліп тұрды. Элизабеттің қауіп-қатері Тайлерді әлі де мазасыздандырса да, ол Джорджға болған оқиғаны сабырмен түсіндірді. Ол оған Элизабетке жазған хатын және Саннидің қатал жауабын көрсетті. Джордж хатшысынан олардың көшірмесін жасауды және оларды кеңсе сейфіне салуды сұрады.

Тайлер бұл жолы оның сөзін ұқтыра алдым ба деп ойлады, бірақ ол сенімді емес еді. Қарттың не ойлап тұрғанын білу қиын болатын. Президент кабинетінің аға мүшесі ретіндегі жылдары, Қырғи қабақ соғыстың шарықтау шегінде Кеңес Одағы сияқты қауіптермен бетпе-бет келуі оны жұмбақ адамға айналдырған. Ол ақпаратты қабылдайтын, бірақ өзі сирек пікір білдіретін. Олар сол күні кешке атасының үйінде кешкі асқа қайта кездесуге келісті. Олар қоштасқан кезде Джордж Тайлерге:

«Олар мені сенің ақымақ екеніңе сендіруге тырысуда. Олар мені сенің ақымақ екеніңе сендіре алмайды. Алайда, олар мені сенің қателесіп тұрғаныңа сендіре алады және бұл жағдайда мен сені шынымен қателесіп тұр деп санаймын», - деді.

ЭРИКА Тайлердің жұмыстан шыққанын БІЛДІ және өзіне де солай істеу керек пе деп сұрақ қойды. Зертханадағы жағдай бақылаудан шығып кеткен еді. Төрт түпнұсқа Edison анализінен басқа, анализді валидациялау тобы Edison құрылғыларындағы С гепатиті анализін клиникалық қолдану үшін мақұлдады. Емделушілерге D дәруменінің дәл емес нәтижелерін беру бір бөлек, ал жұқпалы ауруларды тексерген кезде қауіп әлдеқайда арта түседі.

Емделушіден С гепатитіне анализ жасауға тапсырыс түсті, бірақ Эрика үлгіні Edison құрылғыларында тексеруден бас тартты. Марк Пандори одан бұл туралы сөйлесуге келуін сұрағанда, ол оның кеңсесінде жылап жіберді. Эрика мен Марктың қарым-қатынасы жақсы болды және Эрика оған сенді. Бірнеше ай бұрын келгеннен бері Марк әрқашан дұрыс әрекет етуге тырысты, соның ішінде біліктілікті тексеру мәселесінде де.

Эрика Маркке С гепатиті анализіне арналған реагенттердің жарамдылық мерзімі өтіп кеткенін, Edison құрылғыларының біраз уақыттан бері қайта калибрленбегенін (дәлденбегенін) және өзінің бұл құрылғыларға мүлдем сенбейтінін айтты. Сондықтан олар емделушілердің үлгілерін OraQuick HCV деп аталатын сатылымда бар гепатит жинақтарында тексеру жоспарын құрды. Бұл біраз уақыт жұмыс істеді, бірақ кейін зертханада олар таусылып қалды. Олар жаңа топтамаға тапсырыс бермек болғанда, Санни ашуға мініп, оған тосқауыл қоямын деп қорқытты.

Сол күні түстен кейін, Тайлерге анасы үрейлене қоңырау шалған уақыт шамасында, Санни оны (Эриканы) өз кеңсесіне шақыртып алды. Ол Тайлердің электронды хаттарын тексеріп, оған біліктілікті тексеру (зертхананың дәлдік деңгейін анықтайтын бақылау тесті) нәтижелерін жіберген адам Эрика екенін біліп қойыпты. Олардың әңгімесі бастапқыда жылы шырайда басталғанмен, Эрика зертханадағы сапаны бақылауға қатысты олқылықтар туралы сөз қозғаған кезде, Санни оған дүрсе қоя берді. Оның қоштасар алдындағы сөзі:

«Сен осында жұмыс істегің келе ме, жоқ па – соны маған нақты айтуың керек»

болды. Ауысымы аяқталған соң, Эрика Тайлермен кездесуге барды. Ол Эрикаға атасының үйіне бірге кешкі асқа баруды ұсынды. Егер Джордж Theranos-тың жұмыс істеу тәсіліне тек немересі ғана емес, басқа қызметкерлердің де күмәнданатынын көрсе, райынан қайтуы мүмкін еді. Эрика бұл ойдың көріп байқауға тұрарлық екеніне келісті.

Алайда, олар сол жерге барғанда, арадағы бірнеше сағат ішінде атасының Theranos-қа деген сенімінің тіпті арта түскені Тайлерге бірден байқалды. Шульцтердің үй қызметшілері оларға қызмет көрсетіп жүргенде, Тайлер мен Эрика өздерін мазалаған мәселелерді тізбектеп айтып берді, бірақ олардың сөзін Джордждың әйелі Шарлотта ғана түсінгендей болды. Ол қатты таңғалған дауыспен олардың айтқан оқиғаларының кейбір тұстарын қайталауды сұрай берді.

Ал Джордж болса, міз бақпады. Тайлер оның Элизабетті қаншалықты жақсы көретінін байқаған еді. Тіпті оның Элизабетпен қарым-қатынасы өздерінің туыстық жақындығынан да артық сияқты көрінетін. Сондай-ақ, Тайлер атасының ғылымға қатты құмар екенін де білетін. Атасы ғылыми прогресс әлемді жақсартып, оны пандемия мен климаттың өзгеруі сияқты қауіптерден құтқарады деп немересіне жиі айтатын. Бұл құмарлық оның Theranos-тың берген уәделерінен бас тартуына мүмкіндік бермегендей көрінді.

Джордж Нью-Йорктегі белгілі хирургтың оған бұл компания хирургия саласында төңкеріс жасайтынын айтқанын, әрі оның жақын досы Генри Киссинджер бұл адамды жер бетіндегі ең ақылды жан деп санайтынын жеткізді. Сонымен қатар, Элизабеттің айтуынша, Theranos құрылғылары медэвакуациялық тікұшақтар (шұғыл медициналық көмек көрсетуге арналған ұшу аппараттары) мен ауруханалардың операциялық бөлмелерінде қолданылып жатқандықтан, олар сөзсіз жұмыс істеп тұруы тиіс еді.

Тайлер мен Эрика құрылғылардың Theranos қабырғасында әрең жұмыс істеп тұрғанын ескерсек, бұл ақпараттың шындыққа жанасуы мүмкін еместігін түсіндіруге тырысты. Бірақ олардың еш нәтижеге жете алмайтыны анық болды. Джордж оларды компанияны артта қалдырып, өз өмірлерін жалғастыруға шақырды. Олардың алда жарқын болашағы бар екенін айтты. Олар кешкі астан көңілдері қалып, атасының ақылына көнуден басқа амалы қалмай тарқасты.

Келесі күні таңертең Эрика да жұмыстан шықты. Ол қысқаша жұмыстан босату туралы арыз жазып, оны Элизабет пен Санниге табыстау үшін Марк Пандориге берді. Арызда ол емделушілердің сынамаларын Edison құрылғыларында тексеруге қарсы екенін және өзі мен компанияның «науқастарды күту мен сапаға қатысты бірдей стандарттарды» ұстанбайтынын жазды. Марк оны оқып шыққаннан кейін қайтарып беріп, шу шығармай, тыныш қана кетуге кеңес берді.

Эрика біраз ойланып, оның айтқаны дұрыс шығар деп шешті. Ол хатты қайтадан бүктеп, жолсөмкесіне салып қойды. Бірақ бірнеше минуттан кейін өз кеңсесінде Эриканың жұмыстан шығу құжаттарын рәсімдеп жатқан кезде, Мона одан компаниядан ештеңе алмағанын сұрады. Алмағанын дәлелдеу үшін Эрика жолсөмкесін ашып, ішіндегі заттарын көрсетті. Мона ішінде жатқан хатты байқап қалып, оны тәркілеп алды. Ол Эрикаға құпиялылық туралы жаңа келісімге қол қойдырды және Facebook, LinkedIn немесе кез келген басқа форумда Theranos туралы ештеңе жазбауын ескертті.

«Біздің оны бақылайтын жолдарымыз бар», – деді ол. «Қай жерде не жазсаң да, біз оны көреміз. »

| ОН ЖЕТІНШІ |

Атақ

Ричард пен Джо Фьюздер Сан-Хоседегі Fairmont қонақүйінің фойесіндегі үстел басында Дэвид Бойс пен оның серіктестерінің біріне қарама-қарсы сақтықпен отырды. Бұл наурыз айының ортасындағы жексенбінің кеші болатын, әдетте у-шу болып жататын залдағы екі үлкен рояльдің үні өшіп, төрт ер адамға дауыстарын көтермей-ақ сөйлесуге мүмкіндік берді. Күңгірт көк түсті блейзер мен өзінің үйреншікті қара кроссовкасын киген, еркін әрі кербез көрінетін Бойс бұл кездесуді Фьюздер мен Theranos арасындағы соңғы екі жарым жыл бойы жалғасып келе жатқан сот ісін реттеуді талқылау үшін шақырған еді.

Бастапқыда соттасуды соңына дейін жалғастыруға бел буған Ричард пен Джо әбден шаршап, титықтаған болатын. Сот процесі бірнеше күн бұрын осы көшенің бойындағы федералды сот ғимаратында басталған еді, және олар өздерінің қаншалықты әлсіз екендіктерін толық түсінді. Өз адвокаттарына және өсіп бара жатқан сот шығындарына көңілдері толмай, олар бірнеше ай бұрын “pro se” (сотта өзін-өзі қорғау тәжірибесі) жолына түскен еді. Сол кезде орынды болып көрінген шешім енді ақымақтық сияқты көрінді: бұрын-соңды ешқандай іс жүргізіп көрмеген патенттік адвокат Джо, елдің ең мықты соттасушысы мен оның көмекшілерінен құралған армиясына төтеп бере алмайтын еді.

Ян Гиббонстың өлімі де үлкен соққы болды. Бір сәт олар оның орнын жесірі Рошельді куәгер ретінде шақыру арқылы толтыра алатындай көрінген еді. Ричард онымен байланысқа шыққаннан кейін, Рошель Элизабеттің Янды куәлік бермеуге мәжбүрлеу үшін қорқытпақ болғанын және Ян оны алаяқ деп есептегенін айтты. Бірақ істі қарайтын судья Фьюздердің Рошельді куәлік етуге шақыру туралы кешігіп берген өтінішін қабылдамай тастады.

Дегенмен, ең үлкен зиянды Ричард Фьюздің екі күн бұрын сот залында берген куәлігі тигізді. Бойс оны бірнеше мағынасыз өтірік айтқан жерінен ұстап алды, бұл өтіріктер Theranos-тың ұрлық туралы айыптауларын дәлелдей алмаса да, оның сенімділігіне нұқсан келтірді. Солардың бірі – Фьюздің әлі де медицинамен айналысып, емделушілерді қабылдайтыны туралы мәлімдемесі еді, ал оның бұл сөзін өз әйелі түсініктемесінде жоққа шығарған болатын. Фьюз тек тәкаппарлығының кесірінен ғана Бойс оған әйелінің түсініктемесін алдына тартқанда да өз сөзінен бас тартпай қойды. Өзінің шашыраңқы кіріспе сөзінде Фьюз өзінің патентінің Theranos-қа еш қатысы жоқ екенін айтқан болатын, алайда оның патенттік өтінімінде компанияның аты аталып, оның веб-сайтынан үзінді келтірілгендіктен, бұл өте ақымақтық болып көрінді.

Джо әкесінің трибунадағы сәтсіз сөзін үрейлене бақылап отырды. Әкесі кезінде іскерлік ортада тамаша сатушы болған, өйткені ол тамаша әңгімелесуші және суырып салма шешен еді, бірақ мұндай экспромтпен, фактілерге немқұрайлы қарайтын тәсіл ант қабылдағаннан кейін кез келген қателікке жабысуға дайын тұрған заң маманы сұрақ қойғанда мүлдем жарамайтын. Сондай-ақ жетпіс төрт жастағы Ричардтың есте сақтау қабілетінің нашарлай бастағаны да жағдайды одан сайын қиындатты.

Джо інісі Джонның алдағы куәлігі тағы бір ауыртпалыққа айналып кетуі мүмкін деп қорықты. Бойс Джонның мінезінің ауыр екенін білетін және қазылар алқасының алдында оның ашуына тиетін жолдарды міндетті түрде табатын еді. Ол Джонның өзінің түсініктемесі кезінде Элизабетке қоқан-лоққы жасағанын да алға тартқан болатын.

Осының бәрін ой елегінен өткізген Джо олардың тығырыққа тірелгенін түсінді. Ал сот залындағы жеңіліс өте ықтимал болып көрінгендіктен, оны бір қорқынышты ой мазалады: Егер олар жеңіліп қана қоймай, судья оларды Theranos-тың сот шығындарын өтеуге мәжбүрлесе ше? Ол қарсыластарының бұл іске қанша ақша жұмсап жатқанын ойлағанда бойын үрей биледі. Бұл шығын оның өзін де, әкесін де банкротқа ұшыратуға жеткілікті ме деп қауіптенді. Олар өздерін қорғауға 2 миллион доллардан астам қаржы жұмсап қойған еді.

Бойс олардың powwow (бейресми келіссөздер кездесуі) кездесуіне Boies Schiller адвокаттарының бірі, сот ісін жүргізуші Майк Андерхиллмен бірге келді. Өте ұзын бойлы және арықша келген Андерхилл Ричард Фьюзден шынымен де фермада өскен-өспегенін сұрап әңгімені бастады (жауап "иә" болды). Осыдан кейін Фьюз бен Бойс мал өсіру туралы әңгімелесті, өйткені Бойстың Напа алқабындағы өз ранчосында бұл салада аздаған тәжірибесі бар еді. Әңгіме негізгі тақырыпқа ауысқан кезде, Андерхилл екі тарап үшін де істі бейбіт жолмен шешу тиімдірек болатынын айтты. Егер Фьюздер сот процесін әрі қарай жалғастыруды табанды түрде қаласа, Джон Фьюзді құртып жіберетін мәселелердің ашылатынын білулері керек еді. Андерхилл оның не екенін нақтылаған жоқ және мұны қорқытып та айтпады. Ол мұны Джонды жақсы көретіндей және оның зардап шеккенін көру өзіне ауыр тиетіндей етіп жеткізді. Андерхиллдің Джон туралы жасырын сырларды ашамын деген қоқан-лоққысында біраз ирония бар еді. Екеуі кезінде McDermott Will & Emery компаниясында әріптес болған және бір хатшымен жұмыс істеген. Андерхилл Джон хатшының атынан компанияның адами ресурстар бөліміне оның үстінен сексуалдық қудалау туралы шағым түсіргеннен кейін көп ұзамай McDermott-тан кетіп қалған. (Андерхилл ешқандай ерсі әрекетті жоққа шығарады және оның McDermott-тан кетіп, Boies Schiller-ге қосылуы бұрыннан жоспарланғанын айтады. )

Інісі туралы жаңа бір жағымсыз ақпараттың шығу қаупі Джоның онсыз да көп уайымына тағы біреуін қосты, бірақ шын мәнінде ол әкесімен бірге бұл кездесуге келісімге келуге дайын болып келген еді. Келісімнің жасалуы көп уақытты алған жоқ: Theranos өз талап-арызын қайтарып алған жағдайда, Фьюздер өз патенттерінен бас тартатын болды. Ешқандай ақша төленбейді; әр тарап өз сот шығындарына өзі жауапты болып қалады. Бұл Фьюздердің толықтай тізе бүгуін білдіретін еді. Элизабет жеңіске жетті.

Бойс келісімді сол жерде, сол сәтте жасауды талап етті. Ол шарттарды бір жапырақ қағазға жазып, Джоға берді, ал Джо оған бірнеше өзгеріс енгізді. Содан кейін Андерхилл оны теріп шығу үшін жоғарыға алып кетті. Олар Андерхиллдің оралуын күтіп отырғанда, Ричард Фьюз Элизабеттің ұрлық туралы айыптауы жалған екеніне тағы да шағымданды. Жомарт жеңімпаздың рөлін сомдаған Бойс бұлай болуы мүмкін екенін мойындады, бірақ оның жауап беретін өз клиенті бар екенін айтты.

Фьюз Бойстан Джон үшін бірдеңе істей алатын-алмайтынын сұрады. Оның айтуынша, ұлының абыройы негізсіз түсірілген еді. Бұған дейін Андерхилл Джоға, егер Джон Элизабетті немесе фирманы сотқа бермеуге уәде етіп, бас тарту туралы қағазға қол қойса, Boies Schiller патенттік жұмыстарды Джонға бағыттай алатыны туралы ой тастаған болатын. Бойс сол ұсынысты қайталады. Жағдайдың тынышталуы үшін алты ай күту керек еді, содан кейін ол Джонға жұмыс жібере бастай алатын. Ол мұны талқылау үшін телефон арқылы Джонмен сөйлесуді ұсынды.

Фьюз Вашингтондағы Джонның нөмірін теріп, ұялы телефонын Бойсқа берді. Белгілі болғандай, Джон жақсы қарым-қатынас орнатуға мүлдем ниетті емес еді. Ол сотта куәлік беруді асыға күткен болатын. Ол мұны өз атын ақтап алудың мүмкіндігі ретінде қарастырған еді. Енді бұл келісім оған олай етуге кедергі келтіретін болды. Ол Бойсқа ашулана отырып, Theranos оны ақтайтын ресми мәлімдеме жасамаса, ешқашан бас тарту туралы қағазға қол қоймайтынын айтты. Ричард пен Джо әңгіменің дұрыс бағытта өрбімей жатқанын көре алды: Бойс телефонды құлағынан бірнеше дюйм алыс ұстап, желінің арғы жағында айқайлап жатқан Джонның даусынан тыжырынып отырды. Бірнеше минуттан кейін Бойс телефонды Фьюзге қайтарып берді. Олардың шағын жанама келісімі осымен үзілді.

Бірақ негізгі келісім күшінде қалды. Андерхилл басып шығарылған келісімді алып келгенде, Ричард пен Джо оны оқып, қол қойды. Осыдан кейін Ричард Фьюз толықтай жеңілгендей көрінді. Өркөкірек әрі ұрысқақ бұрынғы ЦРУ агенті сынып кетіп, еңіреп жылап жіберді.

КЕЛЕСІ КҮНІ ТАҢЕРТЕҢ Фьюз қонақүйдің блокнотына жазба қалдырып, сот ғимаратына келген кезде Бойстан оны Элизабетке табыстауын өтінді. Онда былай деп жазылған еді:

Құрметті Элизабет,

Бұл мәселе енді шешілді. Саған үлкен табыс, ал ата-анаңа зор денсаулық пен бақыт тілеймін. Бәріміз де қателесуіміз мүмкін. Өмір сондай. 612 патентінің ешбірі сенің алдын ала жасалған жобаларыңнан алынбағанын білгейсің. Ол тек менің миымнан шыққан.

Ізгі ниетпен, Ричард Фьюз

Вашингтонға оралғанда, бұл келісім Джон Фьюздің көңілінен шықпады. Ол сотта өз шындығын айтуға мүмкіндік алмай тұрып, Theranos-қа қалағанының бәрін берген келісімге қол қойғаны үшін барлығына, соның ішінде әкесі мен ағасына қатты ашуланды. Ызаға булыққан Джон American Lawyer Media үшін бұл істі жазып жүрген Джулия Лав есімді жас репортерге электронды хат жазып, алдыңғы күні түнде Бойстың ұсынған quid pro quo (бір нәрсе үшін бір нәрсе ұсыну, өзара тиімді алмасу) келісімі туралы айтып, оны өзіне пара бермек болғандай етіп көрсетті. Сондай-ақ ол Бойсты сотқа беріп, әкесі мен ағасын да жауапкер ретінде іске қосатынын айтып серт берді. Содан кейін ол электронды хатты Андерхиллге, сондай-ақ Ричард пен Джоға қайта жіберіп, олардың өзіне жіберген кез келген хаттарын бұқаралық ақпарат құралдарына тарататынын ескертті.

Андерхилл бірнеше сағаттан кейін ашулана жауап қайтарды, жауабына репортерді қоспай, тек өз бастығына көшірмесін жіберді. Ол Джонға пара беру әрекетін жоққа шығарды және егер ол осындай мәлімдемелерді жалғастыра берсе, Boies Schiller оны жауапқа тартатынын ескертті. Егер бұл хабарлама түсініксіз болса, бірнеше минуттан кейін Бойстың өзі iPad-тан қосылып: «Құдайлар кімді жойғысы келсе, алдымен оны есінен адастырады» деп жазды.

Джулия Лавтың ALM-нің Litigation Daily ақпараттық бюллетеніндегі бұл келісім туралы мақаласы Fortune журналының заң мәселелері бойынша тілшісі Роджер Парлоффтың назарын аударды. Журналист болмастан бұрын Манхэттенде white-collar (ақ жағалылардың қылмыстары, яғни лауазымды тұлғалардың экономикалық қылмыстары) істері бойынша қорғаушы адвокат болып жұмыс істеген Парлофф әрқашан жазуға тұрарлық заңгерлік дау-дамайларды іздеп жүретін.

Бұл іс оған өте оғаш көрінді, ал оның тәжірибесінде оғаш істерден әдетте жақсы оқиғалар шығатын. Неліктен елдегі ең танымал әрі өзі қалаған кез келген атышулы істерді таңдай алатын адвокат Бойс бұл белгісіз патенттік сот ісін төменгі деңгейдегі көмекшісіне тапсырмай, онымен өзі айналысты? Сонымен қатар, жауапкерлердің бірінің ұлы, екіншісінің інісі болып табылатын адвокат Джон Фьюздің жалған айыптаулар үшін шағымданушыны да, Бойсты да сотқа беремін деп көпшілік алдында қоқан-лоққы жасауы да күмән тудырды.

Манхэттеннің орталығындағы Time & Life ғимаратындағы кеңсесінен Парлофф телефонды көтеріп, Бойстың көптен бергі қоғаммен байланыс жөніндегі өкілі Дон Шнайдерге қоңырау шалды. Парлоффтың қоңырауы Шнайдер үшін өте дер кезінде болды. Ол жаңа ғана іс бойынша көңіл-күйі көтеріңкі Бойспен сөйлесіп, бұл туралы баспасөзге хабарлауға тырысу керек деп шешкен еді. Ол Fortune жазушысына жеке өзі келіп мәлімет беруді ұсынды. Елу бірінші көше мен Лексингтон авенюінде орналасқан Boies Schiller кеңселері небәрі төрт квартал жерде болатын.

Манхэттен орталығымен келе жатып Шнайдердің ойына Бойстың Фьюз ісіндегі жеңісі жақсы оқиға болғанымен, Theranos пен оның дарынды жас құрылтайшысы туралы оқиға одан да керемет болар еді деген ой келді. Ол Элизабетпен ешқашан кездеспеген еді, бірақ Бойстың ол туралы бірнеше жыл бойы тамсанып айтқанын естіген. Бұл Дэвидтің қамқорлығындағы жас маманға, оның компаниясы бүкіл елге кеңейюге дайындалып жатқан тұста, ұлттық назар аудартудың таптырмас мүмкіндігі еді. Ол Америка авенюіндегі Fortune кеңселеріне жеткенше, Шнайдер өзінің бастапқы ұсынысын өзгертіп үлгерді.

Парлофф қызыға тыңдады. Ол өткен күздегі Wall Street Journal мақаласын оқымағандықтан, Theranos туралы ешқашан естімеген еді, бірақ Шнайдердің айтуынша, басты мәселе де осында болатын. Бұл Apple немесе Google туралы олардың Силикон алқабының белгісіне айналмай тұрған, халықтың санасына сіңіспеген алғашқы күндерінде жазғанмен бірдей еді.

«Роджер, бұл – сіз ешқашан естімеген ең ұлы компания», – деді ол. «Бұған Fortune журналының классикалық мұқабасы ретінде қараңыз. »

Бірнеше аптадан соң Парлофф Элизабетпен кездесу үшін Пало-Альтоға ұшып келді. Ол бірнеше күннің ішінде одан жалпы ұзақтығы жеті сағатқа созылған сұхбат алды. Оның жуан дауысына деген алғашқы таңданысынан арылғаннан кейін, ол оның ақылды әрі тартымды екенін байқады. Ол қанды тексеруден басқа тақырыптарды қозғағанда, қарапайым, тіпті аңқау болып көрінетін. Бірақ әңгіме Theranos-қа ойысқанда, ол қатал әрі салқынқанды бола қалды. Ол сондай-ақ ақпаратты өте қатаң бақылауда ұстады. Ол қызықты жаңалықпен бөлісті: Theranos инвесторлардан 400 миллион доллардан астам қаражат жинап, компанияның құны 9 миллиард долларға бағаланды, бұл оны Силикон алқабындағы ең құнды стартаптардың біріне айналдырды. Және ол Парлоффқа miniLab-ты көрсетті (бірақ ол оны ешқандай атпен атамады). Алайда ол журналға оны суретке түсіруге рұқсат бермеді және Парлоффтың оны сипаттау үшін «құрылғы» немесе «машина» деген сөздерді қолданғанын қаламады. Ол «анализатор» деген атауды жөн көрді.

Бұл оғаштықтарды есепке алмағанда, Элизабеттің Парлоффқа өзінің жетістіктері туралы айтқандары шынымен де жаңашыл және әсерлі болып көрінді. Ол мен Саннидің Partner Fund-қа айтқанындай, Парлоффқа Theranos анализаторы саусақтан алынған бір тамшы қаннан жетпіске жуық әртүрлі қан талдауын жасай алатынын айтты және оның мәзіріндегі екі жүзден астам талдаудың барлығы proprietary (меншікті, авторлық құқықпен қорғалған) технологиямен жасалатын саусақ тесу сынақтары екеніне сендірді. Оның ғылыми мәлімдемелерін тексеретін тәжірибесі болмағандықтан, Парлофф оның директорлар кеңесінің беделді мүшелерінен сұхбат алып, оларға сенімді куәгерлер ретінде арқа сүйеді. Ол Шульц, Перри, Киссинджер, Нанн, Мэттиспен, сондай-ақ екі жаңа директормен: Wells Fargo алпауыт банкінің бұрынғы бас директоры Ричард Ковачевичпен және Сенаттағы бұрынғы көпшілік көшбасшысы Билл Фристпен сөйлесті. Саясатқа келмес бұрын Фрист жүрек және өкпе трансплантологиясы бойынша хирург болған. Олардың барлығы Элизабетке сенімді түрде кепілдік берді. Шульц пен Мэттис ерекше мақтау сөздерін аямады.

«Бұл жас келіншекке қай қырынан қарасаңыз да, оның ниетінің тазалығын көресіз», – деді Шульц оған. «Яғни, ол шынымен де әлемді жақсартуға тырысуда, және бұл оның соған жету жолы. »

Мэттис оның адалдығын мақтауға бар күшін салды.

«Оның бойында мен осы кезге дейін естігендердің ішіндегі ең толықсқан және жетілдірілген этика сезімі бар – жеке этика, басқару этикасы, бизнес этикасы, медициналық этика», – деп ағыл-тегіл мақтады отставкадағы генерал.

Парлофф бұл дәйексөздерді өз мақаласында қолданбағанымен, Theranos кеңесіндегі марқасқалардың бірінен соң бірі берген сұхбаттарындағы жарқын мақтаулар оған Элизабеттің шынымен де мықты тұлға екеніне сенімділік ұялатты. Ол сондай-ақ өзін адам тани білетін жақсы маманмын деп санауды ұнататын. Қалай болғанда да, заң мектебінде оқып жүргенде түрмеде жұмыс істеп, кейінірек Ponzi schemes (Понци схемасы - қаржылық пирамида) ұйымдастырғаны үшін түрмеге жабылған кілем тазалаушы кәсіпкер Барри Минков пен адвокат Марк Драйер сияқты алаяқтар туралы кеңінен жазып, жылдар бойы талай арам пиғылды адамдармен кездескен еді. Әрине, өз компаниясының кейбір ерекшеліктерін талқылауға келгенде Элизабеттің бойында құпиялылық байқалатын, бірақ ол оның көбіне шынайы әрі ашық екеніне көз жеткізді. Оның мақсаты ендігі жерде патенттік іс болмағандықтан, ол Фьюздермен байланысуға тырыспады.

ПАРЛОФФТЫҢ МҰҚАБАДАҒЫ МАҚАЛАСЫ 2014 жылғы 12 маусымдағы Fortune журналында жарық көргенде, ол Элизабетті бірден жұлдызға айналдырды. Оның Journal-ға берген сұхбаты біраз назар аударған болатын және Wired журналында да мақала шыққан еді, бірақ адамдардың назарын аударуда журнал мұқабасына жететін ештеңе жоқ болатын. Әсіресе мұқабада қара водолазка киген, өткір көк көздеріне қою тушь, ерніне ашық қызыл далап жаққан тартымды жас әйел мен оның жанындағы «БҰЛ БАС ДИРЕКТОР ҚАНҒА ШӨЛДЕП ОТЫР» деген көз тартарлық тақырып тұрған кезде.

Бұл мақалада алғаш рет Theranos-тың құны, сондай-ақ Элизабеттің компанияның жартысынан көбіне иелік ететіні туралы факт жарияланды. Сонымен қатар, қазіргі таңда Стив Джобс пен Билл Гейтске жиі жасалатын танымал салыстыру да болды. Бұл жолы ол Джордж Шульцтен емес, оның бұрынғы Стэнфордтағы профессоры Ченнинг Робертсоннан шықты. (Егер Парлофф Фьюздің сотындағы Робертсонның куәлігін оқыған болса, Theranos оған кеңесші ретінде жылына 500 000 доллар төлеп тұрғанын білер еді. ) Парлофф сондай-ақ Элизабеттің инеден қорқу фобиясы туралы үзіндіні де қосты — бұл оның мақаласынан кейін басталған жаппай жарияланымдарда қайта-қайта қайталанатын және оның мифінің негізгі бөлігіне айналатын бөлшек еді.

Forbes редакторлары Fortune мақаласын көргенде, олар дереу репортерларға компанияның құны мен Элизабеттің меншік үлесінің көлемін растауды тапсырды және келесі нөмірлерінде ол туралы мақала жариялады. «Қандай Керемет» деген тақырыппен шыққан мақала оны «өз күшімен миллиардер болған ең жас әйел» деп жариялады. Екі айдан кейін ол Америкадағы ең бай адамдар туралы журналдың жыл сайынғы Forbes 400 шығарылымының мұқабаларының бірін сәндеді. Одан кейін USA Today, Inc. , Fast Company және Glamour журналдарында жағымпаздыққа толы мақалалар, сондай-ақ NPR, Fox Business, CNBC, CNN және CBS News арналарында бағдарламалар шықты. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарылыспен бірге көптеген конференцияларға шақырулар мен марапаттар легі келді. Элизабет Горацио Алгер сыйлығын жеңіп алған ең жас адам болды. Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды жүз адамның бірі деп атады. Президент Обама оны жаһандық кәсіпкерлік бойынша АҚШ елшісі етіп тағайындады, ал Гарвард медициналық мектебі оны өзінің беделді стипендиаттар кеңесіне қосылуға шақырды.

Элизабет назар аудартуға қаншалықты тырысса да, оның аяқастынан танымал болуы тек өзінің ғана еңбегі емес еді. Оның пайда болуы ерлер үстемдік ететін технология әлемінде әйел кәсіпкердің жарқырап шыққанын көргісі келген халықтың сұранысына дөп түсті. Yahoo-дағы Марисса Майер мен Facebook-тегі Шерил Сэндберг сияқты әйелдер Кремний алқабында Кремний алқабы (Silicon Valley) — АҚШ-тағы жоғары технологиялық компаниялар шоғырланған аймақ белгілі бір дәрежеде танымалдылыққа жеткенімен, олар өз компанияларын нөлден бастап құрмаған болатын. Элизабет Холмстың бейнесінде Алқап өзінің алғашқы миллиардер әйел техно-негізін қалаушысын тапты.

Дегенмен, Элизабеттің көпшілік назарын қабылдау тәсілінде бір әдеттен тыс нәрсе болды. Ол өзін кәсіпкерден гөрі киножұлдыз сияқты ұстап, өзіне бағытталған халықтың қошаметіне бөленді. Әр апта сайын жаңа медиа сұхбат немесе конференцияда сөз сөйлеу орын алып тұрды. Басқа танымал стартап стартап — жаңадан құрылған, инновациялық идеяға негізделген компания негізін қалаушылар да сұхбат беріп, халық алдына шығып тұратын, бірақ дәл осындай жиілікпен емес. Парлоффты сендірген оқшауланған, аскет жас әйелдің бейнесі бір түннің ішінде барлық жерде жүретін жұлдыздың бейнесіне орнын босатып берді.

Сонымен қатар, Элизабет атақ-даңқтың атрибуттарын да тез қабылдады. Theranos-тың қауіпсіздік тобы жиырма адамға дейін өсті. Енді оны қара түсті Audi A8 седанымен екі оққағар алып жүретін. Олардың Элизабетке қойған құпия есімі «Бірінші Бүркіт» (Eagle One) болатын. (Санни «Екінші Бүркіт» еді). Audi-дің мемлекеттік нөмірлері болған жоқ — бұл нөмір тақпас үшін әр алты ай сайын жаңа Mercedes жалға алатын Стив Джобсқа жасалған тағы бір еліктеу еді. Сондай-ақ, Элизабеттің қияр, ақжелкен, қатпарлы орамжапырақ (kale), саумалдық, салат жапырағы және балдыркөктен жасалған жасыл көкөніс шырындары мен салаттарын дайындайтын жеке аспазы болды. Ал егер бір жаққа ұшу керек болса, ол жеке Gulfstream ұшағымен ұшатын.

Элизабеттің тұлғасын соншалықты тартымды еткен нәрселердің бірі — ауруларды ерте бастан анықтау үшін Theranos-тың ыңғайлы қан анализін қолдану туралы оның жүректі елжірететін хабарламасы еді; ол сұхбаттан сұхбатқа көшіп, ешкім де жақындарымен тым ерте қоштаспауы керек екенін айтатын. 2014 жылдың қыркүйегінде, Fortune журналының мұқабасындағы мақаладан үш ай өткен соң, ол Сан-Францискодағы TEDMED конференциясында сөйлеген сөзінде бұл хабарламаға жеке мән үстеп, оны одан сайын әсерлі етті: ол алғаш рет көпшілік алдында қатерлі ісіктен қайтыс болған нағашы ағасы туралы оқиғаны айтып берді — бұл Тайлер Шульц Theranos-та жұмыс істей бастағанда шабыттандырған дәл сол оқиға болатын.

Элизабеттің ағасы Рон Дитцтің он сегіз ай бұрын метастаз беріп, миына таралған тері қатерлі ісігінен қайтыс болғаны рас еді. Бірақ оның айтпай қалғаны — ол ағасымен ешқашан жақын араласпаған. Олардың қарым-қатынасының шынайы сипатын білетін отбасы мүшелері үшін оның өлімін өз компаниясын жарнамалауға пайдалануы жасанды әрі пайдакүнемдік болып көрінді. Әрине, Сан-Францискодағы Бейнелеу өнері сарайындағы көрермендердің ешқайсысы мұны білген жоқ. Жиналған мыңға жуық көрерменнің көпшілігі оның өнерін таңғаларлық деп тапты.

Тұтастай қара киінген ол сөйлеп жүріп, уағыз айтып тұрған дінбасы сияқты сахнада салтанатты түрде қадам басты. Тамаша театрлық көрініс тудырған трюк жасап, ол сөзінің ортасында пиджагының қалтасынан нанотейнерді нанотейнер — Theranos компаниясы ойлап тапқан, қанның өте аз мөлшерін сақтауға арналған кішкентай құты шығарып, Theranos тесттеріне қаншалықты аз қан қажет екенін көрсету үшін оны жоғары көтерді. Инеден қорқуды «өрмекшіден қорқу мен биіктіктен қорқумен қатар тұратын адамның негізгі қорқыныштарының бірі» деп атай отырып, ол басқа да әсерлі оқиғаларды баяндады. Оның бірі тамырын таба алмаған аурухана медбикесі қайта-қайта шприц сұққан кішкентай қыз туралы болды. Екіншісі емдеу барысында тапсыруға мәжбүр болған көп қанның салдарынан сағы сынған қатерлі ісікпен ауыратын науқастар туралы еді.

Аудиторияның орта тұсындағы орындықтан қарап отырғандардың бірі — Элизабет TBWA\Chiat\Day агенттігінен жұмысқа тартып, Theranos-тың бас креативті директоры етіп тағайындаған Патрик О’Нил болатын. Патрик Элизабеттің имиджін қалыптастыруда және оның беделін арттыруда маңызды рөл атқарды. Ол оған конференцияға дайындалуға көмектесті, ал оған дейін Fortune журналының мұқабасын суретке түсіру кезінде фотографпен бірге жұмыс істеген еді. Патрик үшін Элизабетті Theranos-тың бет-бейнесі ету өте орынды шешім болды. Ол компанияның ең мықты маркетингтік құралы еді. Оның оқиғасы адамды еліктіретін. Барлығы оған сенгісі келді, соның ішінде оған хаттар мен электрондық хабарламалар жіберіп жатқан көптеген жас қыздар да бар еді. Бұл оның тарапынан жасалған цинистік есеп емес болатын: Патрик оған ең көп сенетіндердің бірі еді. Ол зертханадағы қулықтар туралы ештеңе білмеді және қан анализі ғылымын түсінетіндей кейіп танытпады. Оның ойынша, бұл ертегі шындық болатын.

Ол толық уақытты қызметкер болғанға дейін, Элизабет ескі Facebook ғимаратының ішіне кішкентай жақтауларға салынған шабыттандыратын дәйексөздерді іліп қойған болатын. Олардың бірі Майкл Джорданның сөзі еді: «Мансабымда мен 9000-нан астам рет мүлт кеттім. Мен 300-ге жуық ойында жеңілдім. 26 рет маған ойында жеңіс әкелетін соңғы допты лақтыру сеніп тапсырылды, бірақ мен тигізе алмадым. Өмірімде мен қайта-қайта, үнемі сәтсіздікке ұшырадым. Міне, сондықтан да мен жетістікке жеттім». Екіншісі Теодор Рузвельттің сөзі болатын: «Өмір ұсынатын ең үлкен сыйлық — бұл істеуге тұрарлық жұмыста табанды еңбек ету мүмкіндігі».

Патрик оларды ғимараттың ақ қабырғаларына қара бояумен жазу арқылы жұмыс орнының ажырамас бөлігіне айналдыруды ұсынды. Элизабетке бұл идея ұнады. Сондай-ақ оған Патрик ұсынған жаңа дәйексөз де қатты ұнады. Бұл «Жұлдызды соғыстардағы» Йоданың сөзі еді: «Істе немесе істеме. Тек көріп көру деген жоқ». Ол оны ғимараттың кіреберісіне үлкен бас әріптермен жаздырды.

Қазіргі уақытта саны бес жүзден асқан қызметкерлер қатарын орналастыру үшін Theranos бірнеше квартал жердегі Пейдж Милл Роуд көшесінен Стэнфордтан жалға алынған жаңа орынға көшуді жоспарлады. Бұл бұзылған ескі баспа зауытының орны болатын. Патрикке жаңа ғимараттың интерьеріне жауапкершілік жүктеліп, ол бұл жұмысқа Лос-Анджелестегі қайта жабдықталған Chiat\Day қоймасының дизайнын жасаған оңтүстікафрикалық сәулетші Клайв Уилкинсонды жалдады.

Дизайнның орталық мотиві тағы да шеңбердің қасиетті геометриясы болды. Жұмыс үстелдері ортадағы дөңгелек шыны конференц-залдардан толқын тәрізді тарайтын үлкен шеңбер үлгісінде орналастырылды. Кілемдер де осындай дөңгелек өрнектермен төселді. Ғимараттың вестибюлінде өмір гүлінің символын құрау үшін еденнің терраццо терраццо — мәрмәр, шыны немесе гранит сынықтары қосылып құйылатын жіксіз еден жабыны плиткаларына бір-бірімен айқасқан жез сақиналар енгізілді. Элизабеттің бұрыштағы жаңа кеңсесі Сопақ кабинетке ұқсас етіп жасалды. Патрик ортасы президенттікі сияқты терең, бірақ жиектері жұмырланған арнайы үстелге тапсырыс берді. Оның алдында ол Ақ үйдің орналасуын қайталап, үстелдің айналасына екі диван мен екі кресло қойды. Элизабеттің талабы бойынша кеңсенің үлкен терезелері оқ өтпейтін әйнектен жасалды.

Патрик тек Элизабеттің стиль және декор бойынша кеңесшісі ғана емес еді. Ол сондай-ақ Аризонада Theranos жүргізіп жатқан үлкен маркетингтік науқанға жетекшілік етті, онда компанияның сауықтыру орталықтары қырық Walgreens дүкеніне дейін кеңейген болатын. Ол Финикс аймағындағы телеарналарда, компанияның веб-сайтында және YouTube арнасында көрсетілетін бейнежарнамаларды түсіру үшін жарнамалық роликтердің продюсері әрі режиссері ретінде қосымша жұмыс істейтін, «Оскар» сыйлығының лауреаты, деректі кинорежиссер Эррол Морристі жалдады. Роликтердің бірінде өзінің әдеттегі қара водолазкасын киген Элизабеттің камераға тіке қарап, адамдардың қан анализі арқылы өз денсаулығы туралы ақпаратқа қол жеткізуге деген «негізгі адами құқығы» туралы айтып тұрған ірі жоспары көрсетілді. Оның көздері өте үлкен болып көрінді және ол өте баяу, әрі мәнерлеп сөйлегені соншалық, бейнежазбаның гипноздық қасиеті бардай әсер қалдырды.

Тағы бір роликте үлкен инелерді қаншалықты жек көретінін айтып шағымданған науқастар, кейін саусақтарынан қан алған кезде Theranos тәжірибесінің ауыртпалықсыз өткеніне риза болған кейіп танытты. Патрик бұл өте әсерлі деп есептеді және зерттеулер аналардың отбасындағы медициналық шешімдерді қабылдайтынын көрсеткендіктен, оны ABC арнасының «Scandal» (Жанжал) драмасы сияқты әйел көрермендері көп бағдарламалар кезінде көрсетуді ұйымдастырды. Бірақ жарнама эфирге шыққаннан кейін бірнеше аптадан соң оны тоқтатуға тура келді, өйткені жергілікті дәрігер кейбір науқастарының саусақтан қан алынады деген үмітпен Walgreens дүкендеріне барып, соңында олардың анализіне бәрібір ине қажет екенін естігенін айтып шағымданған. Патрик көңілі қалғанымен, бұл туралы көп шу шығармады, өйткені ол бұл мәселенің сезімтал тақырып екенін білетін. Бірнеше ай бұрын ол Санниден Theranos тесттерінің қандай үлесі кәдімгі көктамырдан қан алуға қарағанда саусақтан қан алу арқылы жасалатынын сұраған болатын. Санни оған нақты жауап беруден бас тартып, тақырыпты бірден басқа жаққа бұрып жіберген еді.

| ОН СЕГІЗІНШІ ТАРАУ |

Гиппократ анты

Theranos зертханасының директоры Алан Бим кешке кешігіп келді.

Компания көшіп кету процесінде жатқан ескі Facebook ғимаратының жанындағы баскетбол алаңдарында ақ шатыр тігілді. Үлкен сыртқы динамиктерден музыка гүрсілдеп, жарықтар қолдан жасалған би алаңына алып қызғылт өрмекшілердің бейнесін түсіріп тұрды. Шатырдың артындағы шөпті алаң асқабақтармен және шөп бауларымен безендірілген. Пало-Альтодағы мизамшуақтың мизамшуақ (Indian summer) — күздегі жылы әрі ашық ауа райы салқындап келе жатқан кешкі ауасымен тыныстай отырып, Алан костюм киген топты көзімен шолып өтіп, Элизабетті байқап қалды. Ол алтынмен көмкерілген, үлкен тік жағалы ұзын барқыт көйлек киген, ал сары шашы күрделі түйінмен жиналған еді. Оның Королева Элизабеттің киімін кигеніндегі ирония Аланның назарынан тыс қалған жоқ. Forbes журналы өзінің 2014 жылғы 20 қазандағы санында оның таза байлығын 4,5 миллиард долларға бағалағандықтан, ол Кремний алқабының патшайымына айналған болатын.

Элизабет компания кештерін ұйымдастыруды жақсы көретін. Оның ішінде әр жылы Хэллоуинге арнап өткізетін кешінің жөні бөлек еді. Бұл Theranos-тың ешқандай шығын аямайтын дәстүріне айналған болатын. Компанияның жоғары лауазымды басшыларының барлығы да бұл ойынға қосылатын. Санни араб шейхы болып киінді. Дэниел Янг «Breaking Bad» (Аса қауіпті) сериалындағы есірткі сатушысына айналған орта мектептің химия пәнінің мұғалімі Уолтер Уайт болды. Кристиан Холмс пен Frat Pack Frat Pack — компаниядағы ағайындылар мен олардың жақын достарынан құралған топ Квентин Тарантиноның «Kill Bill» (Биллді өлтіру) фильмдеріндегі кейіпкерлерді сомдады.

Кеңседе әдетте қатал және оқшау жүретін Элизабет мұндай іс-шараларда өзін еркін сезінгенді ұнататын. Былтырғы кеште ол үрлемелі батутта көңілі көтерілген бала сияқты секіріп ойнаған еді. Биыл батут үрлемелі бокс рингімен алмастырылды. Сумо костюмдері мен үлкен бокс қолғаптарын киген қызметкерлер оның ішінде теңселіп жүргенде, Элизабет алып нейтрофил нейтрофил — қан құрамындағы ақ қан жасушаларының бір түрі болып киінген инженердің костюміне мәз болып тұрды.

Алан зомби болуы керек еді және ол өзін дәл солай сезінді. Өткенге көз жүгіртсек, Питтсбургтегі тыныш жұмысын тастап, Theranos-қа жұмысқа келу ол үшін «Ымырт аймағының» (Twilight Zone) өзіндік бір оғаш нұсқасына тап болғанмен бірдей еді. Зертхана директоры ретіндегі алғашқы бірнеше айында ол компанияның өз технологиясымен зертханалық тестілеуді өзгертетініне деген сенімнен айырылмады. Бірақ өткен жылғы оқиғалар бұл иллюзияның күл-талқанын шығарды. Қазір ол өзін емделушілермен, инвесторлармен және реттеуші органдармен ойналып жатқан қауіпті ойындағы пешка сияқты сезінді. Бір кездері оған Санни мен Элизабетті саусақтан алынған сұйылтылған үлгілерге АИТВ (ВИЧ) анализін жасаудан бас тартуға көндіруге тура келген. Калий мен холестериннің сенімсіз нәтижелері онсыз да жаман еді. Ал жалған АИТВ нәтижелері нағыз апатқа апарып соғар еді.

Оның тең директоры Марк Пандори жұмыста небәрі бес ай істегеннен кейін қызметінен кетті. Бұған оның Элизабеттен баспасөзге Theranos-тың тестілеу мүмкіндіктері туралы мәлімдеме жасамас бұрын олармен ақылдасуын сұрауы себеп болды. Санни оны үзілді-кесілді қабылдамады, бұл Марктың сол күні-ақ жұмыстан шығу туралы өтінішін жазуына түрткі болды. Зертхананың тағы бір мүшесі компанияның кейбір тәжірибелеріне қатты алаңдағаны соншалық, ол Аланға түнде ұйықтай алмайтынын айтты. Ол да жұмыстан шығып кеткен.

Аланның да шыдамдылығы таусылуға жақын еді. Бірнеше апта бұрын ол ондаған жұмыс хаттарын өзінің жеке Gmail поштасына жібере бастады. Ол хаттарды жіберудің қауіпті қадам екенін білетін, өйткені компания бәрін бақылап отырды, бірақ ол Санни мен Элизабетке бірнеше рет көтерген мәселелерінің дәлелін сақтап қалғысы келді. Ол екі күн бұрын бұдан да ары барып, корпоративтік хабарлаушылардың хабарлаушы (whistleblower) — ұйым ішіндегі заңсыз немесе әдепсіз әрекеттерді әшкерелейтін тұлға мүддесін қорғауға маманданған Вашингтон қаласындағы заңгерлік фирмаға қоңырау шалды, бірақ телефон тұтқасын көтерген адам «клиенттерге қызмет көрсету маманы» болды. Ол тек заңгермен сөйлескісі келіп, қоңырау шалу себебін ашық айтпауды жөн көрді. Ол оларға Саннимен хат алмасқан поштасының бірін жіберді, бірақ қосымша контекстсіз және клиникалық зертханалардың қалай жұмыс істейтінін жақсы түсінбейінше, оны ұғу қиын болады деп уайымдады.

Сонымен қатар, бәрін дәлелдеу де қиын болды. Компания бәрін бір-бірінен оқшаулап ұстайтын. Неліктен оған сапаны бақылау деректері енді көрсетілмеді? Дәрігерлер мен емделушілерге берілетін тест нәтижелерінің дәлдігіне кепілдік беруге тиіс адам — зертхана директорына мұндай ақпаратты беруден қалай бас тартуға болады? Оның тағы бір үлкен алаңдаушылығы біліктілікті тексеруге қатысты еді. CLIA CLIA — АҚШ-тағы клиникалық зертханалардың сапа стандарттарын реттейтін заңнамалық актілер ережелерін оқып шыққаннан кейін, ол Theranos-тың бұл тексеруді алдап өтіп жүргеніне көз жеткізді.

— Алааан!

Дэниел Янг оның қасына таяп келіп, мұңды ойларын бөліп жіберді. Осындай жұмыс кештеріндегі әдеті бойынша, Дэниел мас еді. Алкоголь оны әдеттегіден тыс мейірімді әрі ашық еткенімен, Алан онымен өз күдігімен бөліспеу керектігін жақсы білді. Дэниел ішкі ортаның бір бөлігі болатын. Олар Дэниелдің Коннектикуттағы ақсүйектерге тән тәрбиесі туралы қалжыңдасып, аздап әңгімелесті. Олар сөйлесіп тұрғанда, мереке аяқталып келе жатқандай көрінді. Кейбір әріптестері тағы бірнеше сыра ішу үшін көшенің төменгі жағында бірнеше квартал қашықтықта орналасқан арзан бағалы Antonio’s Nut House сыраханасына бет алды. Алан мен Дэниел де оларға қосылды.

Олар барға келгенде, Алан компанияның зерттеу және әзірлеу (R&D) бөлімінің ғалымы Кертис Шнайдерді байқап қалып, оның жанындағы орындыққа жайғасты. Кертис Аланның Theranos-та танитын ең ақылды адамдарының бірі еді. Оның бейорганикалық химия бойынша Ph. D. дәрежесі бар болатын және ол Caltech-те Caltech — Калифорния технологиялық институты, АҚШ-тағы жетекші ғылыми-зерттеу университеттерінің бірі постдокторантурада төрт жыл жұмыс істеген. Олар біраз уақыт қармақпен балық аулау туралы сөйлесті. Бұл Кертистің сүйікті хоббиінің бірі еді. Содан кейін Кертис Аланға сол күні ертеректе FDA FDA — АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы шенеуніктерімен болған конференциялық қоңырау туралы айтып берді. Theranos агенттіктен өзінің меншікті қан тесттерінің кейбірін мақұлдауды сұрап жатқан болатын. Қоңырау барысында агенттіктің шолушыларының бірі компанияның ұсынысына қатысты қарсы пікір білдірді, бірақ оның сөзін әріптестері басып тастады. Кертиске бұл оғаш көрінді. Бұның астарында ештеңе жоқ шығар деп ойлады Алан, бірақ бұл оқиға оның күшейіп келе жатқан мазасыздығын одан әрі арттыра түсті. Ол Кертиске зертхананың сапаны бақылау деректері және оның өзінен қалай жасырылып отырғаны туралы айтып берді. Ол тағы бір құпиямен бөлісті: компания біліктілікті тексеру барысында қулық жасап жүр. Егер Кертис оның жаңа ғана айтқанының мәнін түсінбеген жағдайда деп, ол мұны ашық айтты: Theranos заң бұзып отыр.

Алан басын көтеріп қарағанда, Янгтың бардың арғы жағынан оларға тесіле қарап тұрғанын көрді. Оның жүзі қуқыл тартып, құп-қу болып кеткен еді.

ҮШ АПТАДАН КЕЙІН Ньюарктегі жаңа кеңсесінде отырған Аланға Кристиан Холмс қоңырау шалды. Компанияның басым бөлігі Пало-Альтодағы Пейдж Милл Роудта орналасқан жаңа ғимаратқа көшіп үлгерген, бірақ клиникалық зертхана емес. Зертхана Сан-Франциско шығанағы арқылы Theranos-тың Ньюарктегі үлкен ғимаратына көшті, ол жерде компания күндердің күнінде мыңдаған miniLab-тарды miniLab — Theranos-тың қан анализін жасайтын шағын құрылғысы өндіруді жоспарлап отырған болатын.

Кристиан Аланның кезекті дәрігердің шағымымен айналысқанын қалады. Өткен күзде компания өз тесттерін қолданысқа енгізгеннен бері Алан осындай ондаған шағымдарға жауап берген еді. Қайта-қайта одан дәрігерлерді өзі сенбейтін қан анализінің нәтижелері дұрыс және дәл екеніне сендіруді талап ететін. Ол енді бұлай істей алмайтынын ұйғарды. Ар-ұжданы бұған жол бермеді.

Ол Кристианға «жоқ» деп жауап беріп, Санни мен Элизабетке жұмыстан шығатынын хабарлау және олардан өз атын зертхананың CLIA лицензиясынан дереу алып тастауды сұрау үшін электрондық хат жазды. Элизабет оған қатты көңілі қалғанын айтып жауап берді. Ол Theranos-қа жаңа зертхана директорын табуға уақыт беру үшін өзінің ресми түрде кетуін тағы бір айға кешіктіруге келісті. Өзінің ескерту мерзімінің алғашқы екі аптасында Алан демалысқа шықты. Ол ағасын көру үшін мотоциклмен Лос-Анджелеске бірнеше күнге барды, содан кейін ата-анасымен Ризашылық күнін өткізу үшін Нью-Йоркке ұшып кетті. Желтоқсанның ортасында оралған соң, ол Саннимен ауысу жоспарын талқылау үшін Пало-Альтодағы жаңа штаб-пәтерге барды.

Санни жаңа ғимараттың вестибюлінде оны қарсы алу үшін Монамен бірге төменге түсті. Олар оны қабылдау бөлмесінің жанындағы бір бөлмеге кіргізіп, оның жұмыстан ерте босатылатынын хабарлады. Санни үстел үстімен оған қарай заңды құжатқа ұқсайтын бір қағазды сырғытты.

Алан жоғарыдағы қалың әріптермен жазылған тақырыпты оқыды: «АЛАН БИМНІҢ АНТ БЕРІП ЖАЗҒАН ЖАЗБАША ТҮСІНІКТЕМЕСІ».

Онда Калифорния заңдары бойынша жалған жауап бергені үшін жазалану қаупімен, ол компанияда жұмыс істеген кезінде білген ешқандай меншікті немесе құпия ақпаратты ешқашан жария етпеуге уәде беретіні жазылған. Және онда мынандай жол бар еді: «Менің иелігімде, соның ішінде жеке электрондық пошта тіркелгілерінде, кез келген жеке ноутбуктерде немесе жұмыс үстеліндегі компьютерлерде, себетте/жойылған қалталарда, USB флэш-жинақтағыштарында, үйде, көлікте немесе кез келген басқа жерде Theranos-қа қатысты ешқандай электронды немесе қағаз жүзіндегі ақпарат жоқ».

Алан оқып үлгермей жатып, Саннидің мұздай суық дауыспен: «Біз сенің өзіңе көптеген жұмыс хаттарын жібергеніңді білеміз. Сен Монаға өзіңнің Gmail поштаңа кіруге рұқсат беруің керек, ол оларды қарап шығып, жоюы тиіс», – дегенін естіді.

Алан бас тартты. Ол Санниге компанияның оның жеке өміріне қол сұғуға құқығы жоқ екенін және ешқандай құжаттарға қол қоймайтынын айтты.

Саннидің беті қызарып кетті. Оның жанартаудай мінезі бұрқ етейін деп тұрды. Жиіркенішпен басын шайқап, ол Монаға бұрылып: «Мына жігітке сенесің бе? » – деді.

Ол қайтадан Аланға бұрылды. Даусынан менсінбеушілік байқалып, ол істі тездету үшін оған адвокат жалдауды ұсынды.

Theranos-тан ақы алатын заңгер компаниямен болатын дауда оның мүддесін тиісті түрде қорғайды деген ұғым Аланға ақылға сыймайтын абсурд болып көрінді. Ол ұсыныстан бас тартып, кеткісі келетінін мәлімдеді. Мона оған зертханадан өзі талап етіп алдыртқан рюкзагін берді. Есесіне ол оның қызметтік телефоны мен ноутбугін сұрады. Алан ішіндегі мәліметтерді өшіру үшін телефонды тез арада зауыттық параметрлерге қайтарып, содан кейін оларды табыстады. Сосын ол шығып кетті.

Келесі бірнеше күннің ішінде оның дауыстық поштасында хабарламалар жиналып қалды. Кейбіреулері Санниден, басқалары Монадан еді. Олардың барлығы барған сайын қорқытатын үнмен бірдей нәрсені айтты: ол кеңсеге қайтып келіп, Монаға жеке поштасынан хаттарды жоюға рұқсат беруі керек және түсініктемеге қол қоюы тиіс. Әйтпесе, компания оны сотқа береді.

Алан олардың тоқтамайтынын түсінді. Оған заңгер қажет болды. Вашингтондағы фирмамен байланыс ешқандай нәтиже бермеді. Оған жеке өзі кездесіп, кеңес алатын жергілікті адам қажет еді. Ол Google іздеу жүйесінде бірінші болып шыққан нөмірге қоңырау шалды: бұл Сан-Францискодағы медициналық салғырттық және адам денсаулығына зиян келтіру істері бойынша заңгер болатын. Алан оған он мың доллар көлемінде алдын ала төлем жасағаннан кейін, ол оның мүддесін қорғауға келісті.

Оның жаңа заңгерінің пікірінше, Аланда көп таңдау жоқ еді. Theranos оның әрекеттері құпиялылық міндеттемелерін бұзды деп іс қозғай алатын. Ал егер олай істей алмаған күннің өзінде, оны жылдар бойы болмаса да, айлар бойы сотта ұстай алатын. Бұл Кремний алқабындағы ең бағалы жеке компаниялардың бірі, аты аңызға айналған единорогтардың единорог (unicorn) — капитализациясы 1 миллиард доллардан асатын стартап-компания бірі болатын. Оның қаржылық ресурстары іс жүзінде шексіз еді. Соттасу оны банкротқа ұшыратуы мүмкін болатын. Ол шынымен де осындай тәуекелге барғысы келе ме?

Оның заңгеріне Theranos-тың мүддесін қорғайтын Boies Schiller серіктесі тарапынан қысым жасалды және ол анық қорқып қалған еді. Ол Аланды хаттарды жоюға және түсініктемеге қол қоюға шақырды. Ол Аланға Theranos-қа түпнұсқаларды сақтауды тапсыратын сақтау ордерін жіберетінін айтты. Компанияның оны орындайтынына ешқандай кепілдік жоқ еді, бірақ бұл олар жасай алатын ең жақсы амал болатын.

Сол күні кешке Алан Санта-Кларадағы пәтерінде көңілсіз күйде компьютеріне отырып, өзінің Gmail аккаунтына кірді. Ол хаттарды бір-бірлеп өшірді. Ол істі аяқтаған кезде олардың саны 175 екенін санап үлгерген еді.

Ричард Фьюздың Theranos-пен келісімге келіп, өз патентін қайтарып алуға келіскеніне тоғыз ай өтсе де, ол әлі де осы іспен басы қатып жүрген болатын. Келісімнен кейінгі алғашқы бірнеше аптада ол дерлік кататониялық кататониялық — қимыл-қозғалыстың бұзылуымен немесе қатып қалумен сипатталатын психопатологиялық күй жағдайда болды. Оның әйелі Лоррейн не болғанын білу үшін ұлы Джоға қоңырау шалуға мәжбүр болды, өйткені Ричард бұл туралы сөйлесуден бас тартқан еді.

Сот процесі кезінде Фуис Стэнфорд медицина мектебінің профессоры, өзінің көптен бері араласатын досы Филлис Гарднерден қолдау тапты. Филлис пен оның күйеуі Эндрю Перлман Theranos-тың алғашқы құрылған кездерінде компанияға аздап қатысы болған еді, себебі Элизабет Стэнфордтан шығып кеткен кезде өзінің пластырь туралы бастапқы идеясы жөнінде Филлиспен ақылдасқан болатын. Оның бұл тұжырымдамасының жүзеге асуы еш мүмкін емес екенін айтқаннан кейін, Филлис Элизабетті биотехнология саласының тәжірибелі басшысы Эндрюге жібереді. Эндрю Theranos-тың қысқа мерзімді консультативтік кеңесінің мүшесі болуға келіседі, алайда Элизабет бұл кеңесті небәрі бірнеше айдан кейін таратып жіберген еді.

Осыдан он жыл бұрын болған бұл оқиға Филлистің күмәнін тудырды: ешқандай медициналық немесе ғылыми білімі жоқ және өзінен үлкен әрі тәжірибелі адамдарды тыңдамайтын анық әдеті бар Элизабет шынымен де қанды тексерудің жаңашыл технологиясын жасап шығара алды ма? Оның күмәні Эндрю ұшақ бортында Siemens компаниясының сату жөніндегі өкілімен сөйлесіп, Theranos-тың Siemens диагностикалық жабдықтарын ең көп сатып алатын компания екенін білген кезде тіпті күшейе түсті.

Фуис те Theranos-тың өздері мәлімдегендей нәрсе жасай алатынына күмәндана бастады. 2013 жылдың күзінде сотқа дейінгі өтініштер бойынша Пало-Альтоға барған сапарында ол жергілікті Walgreens дәріханасына қоңырау шалып, сол жерде саусақтан қан алып креатининге тест жасай алатынын немесе алмайтынын сұрады. Жақында дәрігерлер оған альдостеронизм (жоғары қан қысымын тудыратын гормондық бұзылыс) диагнозын қойған болатын және бүйрекке зақым келу белгілерін байқау үшін оның креатинин деңгейін бақылап отыруды сұраған еді. Креатинин — бұл қарапайым қан анализі, бірақ телефонға жауап берген әйел оған сауықтыру орталығы бұл анализді Theranos бас директорының арнайы рұқсатынсыз жасай алмайтынын айтты. Бұл жағдайды ол компанияның шамадан тыс құпиялылығымен және Иэн Гиббонстың өлімінен бұрын оның куәлік беруіне кедергі жасау фактісімен байланыстырғанда, оның күдігі арта түсті.

Фуис Филлисті Иэннің жесірі Рошельмен таныстырды, екі әйелдің Элизабетке деген сенімсіздігі оларды жақындастыра түсті. Осылайша, үшеуі бірігіп Theranos-қа күмәнмен қарайтындардың шағын тобын құрды. Мәселе мынада еді: басқа ешкім олардың күмәнімен бөліспейтін сияқты көрінді.

Бұл жағдай 2014 жылдың 15 желтоқсанында The New Yorker журналы Элизабет туралы мақала жариялаған кезде өзгере бастады. Көп жағынан бұл оны алты ай бұрын атаққа бөлеген Fortune журналындағы мақаланың ұзағырақ нұсқасы ғана болатын. Бұл жолғы айырмашылық — оны қан анализінен хабары бар адамның оқып, бірден күдікпен қарауында еді.

Ол адам Миссури штатының Колумбия қаласында жұмыс істейтін тәжірибелі патолог (аурулардың табиғаты мен себептерін зерттейтін маман) Адам Клэппер болатын, ол бос уақытында сала туралы Pathology Blawg деп аталатын блог жүргізетін. Клэпперге бұл тым керемет болып көрінді, әсіресе Theranos-тың саусақтан алынған бір тамшы қанмен ондаған анализ жасай аламыз деген мәлімдемесі шындыққа жанаспайтындай еді.

The New Yorker мақаласында бірнеше күмәнді тұстар болды. Онда Quest компаниясының аға ғылыми қызметкерінің саусақтан қан алу арқылы жасалатын анализдердің сенімді болатынына күмәнданатыны туралы сөздері келтірілді, сондай-ақ Theranos-тың жарияланған, тәуелсіз сарапшылармен тексерілген деректерінің жоқтығы айтылды. Соңғы пікірді жоққа шығару үшін келтірген дәлелдерінің қатарында Элизабет Hematology Reports деп аталатын медициналық журналда өзінің тең авторлығымен жарияланған мақалаға сілтеме жасады. Клэппер бұрын-соңды Hematology Reports туралы естімегендіктен, бұл мәселені зерттей бастады. Ол оның Италияда орналасқан және мақала жариялағысы келетін ғалымдардан бес жүз доллар көлемінде ақы алатын, тек интернетте ғана шығатын басылым екенін білді. Содан кейін ол Холмс тең автор болған мақаланы тауып алып, онда бар-жоғы алты науқастан алынған тек бір ғана қан анализінің деректері келтірілгенін көріп, төбе шашы тік тұрды.

Клэппер The New Yorker мақаласы туралы өз блогындағы жазбасында медициналық журналдың беймәлім екенін және зерттеудің тым нашарлығын атап өтіп, «Theranos-тың диагностикалық дәлдік тұрғысынан өздері айтқан нәрсені істей алатынына дәлел көрмейінше» күмәнданатынын мәлімдеді. Pathology Blawg блогының оқырмандары көп емес еді, бірақ Джо Фуис Google іздеу жүйесінен бұл жазбаны тауып алып, әкесіне көрсетті. Ричард Фуис дереу Клэппермен байланысып, оған бір маңызды нәрсе тапқанын айтты. Ол оны Филлис және Рошельмен байланыстырып, олардың айтарын тыңдауға шақырды. Үшеуінің айтқандары, әсіресе Иэн Гиббонстың өлімі туралы оқиға Клэпперді қатты қызықтырды. Бірақ бұлардың бәрі оның бұрыннан жазғандарынан асып түсетін нақты дәлел емес, тек жанама мәліметтер болып көрінді. Оған нақты бір дәлел керек еді, ол бұл туралы Фуиске айтты.

Фуис қатты түңілді. Адамдар оны тыңдап, Элизабет Холмстың шын бет-бейнесін көруі үшін не істеу керек?

Бірнеше күннен кейін электрондық поштасын тексеріп отырғанда, Фуис LinkedIn желісінен оның профиліне жаңа бір адамның кіргені туралы хабарламаны көрді. Қараған адамның аты-жөні — Алан Бим — оған ешнәрсе айтпады, бірақ оның қызметі Фуистің назарын аударды: Theranos зертханасының директоры. Фуис сайттың InMail функциясы арқылы Бимге хабарлама жіберіп, телефонмен сөйлесуге болатынын сұрады. Ол жауап алу мүмкіндігі өте төмен деп ойлады, бірақ байқап көруге тұрарлық еді. Келесі күні ол Малибуда өзінің ескі Leica камерасымен суретке түсіріп жүргенде, iPhone-ының поштасында Бимнен қысқа жауап пайда болды. Ол сөйлесуге дайын екенін айтып, ұялы телефон нөмірін қалдырыпты. Фуис өзінің қара Mercedes E-Class седанын айдап Беверли-Хиллзге оралды және үйіне бірнеше көше қалғанда, сол нөмірге қоңырау шалды.

Тұтқаның арғы жағынан естілген дауыс қатты қорқып тұрғандай көрінді. «Доктор Фуис, менің сізбен сөйлесуге келісуімнің себебі – сіз дәрігерсіз», - деді Бим. «Сіз де, мен де Гиппократ антын қабылдадық, оның ең басты қағидасы – зиян келтірмеу. Theranos адамдарға қауіп төндіріп отыр». Содан кейін Алан Фуиске Theranos зертханасындағы көптеген мәселелер туралы айта бастады. Фуис көлігін ауласына кіргізіп, жылдам көліктен шықты. Үйіне кіре сала ол Париждегі Le Meurice деп аталатын қонақүйден әкелген дәптерін қолына алып, жазып ала бастады. Аланның тез сөйлегені соншалық, ол оның айтқандарын әрең жазып үлгеріп жатты. Ол мыналарды жазып алды:

Фуис Аланнан Джо мен Филлиспен де сөйлесуін өтінді. Ол олардың да бұған бірінші қолдан, өз құлақтарымен естіп көз жеткізгенін қалады. Алан оларға қоңырау шалуға келісті және Фуиске айтқандарын оларға да қайталап берді. Бірақ оның қолдан келері тек осы ғана еді. Ол басқа ешкіммен сөйлескісі келмеді. Оның айтуынша, Boies Schiller заңгерлері оның соңына түскен және ол Фуис сияқты сотқа тартылуды қаламайды. Аланның қиын жағдайын түсінсе де, Фуис бұл істі осылай қалдыра алмады. Ол Клэппермен қайта байланысып, жаңа байланыс орнатқаны және не білгені туралы айтты. Оған: "Бұл сіз сұраған дәлел", - деді.

Клэппер бұл барлық жағдайды өзгертетінімен келісті. Енді бұл оқиғаның салмағы артты. Бірақ ол мұны өз мойнына ала алмайтынын түсінді. Біріншіден, ол Дэвид Бойс қорғайтын, соттасудан тайынбайтын Силикон алқабындағы 9 миллиард долларлық компанияға қарсы шығудың құқықтық жауапкершілігін көтере алмас еді. Екіншіден, ол жай ғана әуесқой блогер болатын. Онда мұндай іспен айналысатындай журналистік білім мен тәжірибе жоқ еді. Оның үстіне, оның толық уақытты медициналық тәжірибесі бар екенін айтпағанда. Бұл іс зерттеуші журналистке арналған деп ойлады ол. Pathology Blawg-ты жүргізе бастаған үш жыл ішінде Клэппер зертхана саласындағы заңсыздықтар туралы бірнеше рет айтқан болатын. Ойға бірден бір адам оралды. Ол Wall Street Journal-да жұмыс істейтін.

| ОН ТОҒЫЗЫНШЫ ТАРАУ |

Кеңес

Ақпанның екінші дүйсенбісі еді, мен Wall Street Journal газетінің Манхэттен орталығындағы редакциясында, шашылып жатқан үстелімнің басында жаңа бір тартымды тақырып іздеп отырғанмын. Мен жақында ғана Medicare (АҚШ-тағы медициналық сақтандыру бағдарламасы) алаяқтығы туралы бір жылдық зерттеуімді аяқтап, енді немен айналысарымды білмей отырғанмын. Journal-да он алты жыл жұмыс істесем де, мен әлі де бір зерттеу жобасынан екіншісіне жылдам әрі тиімді көшу өнерін толық меңгермеген едім.

Телефоным шырылдады. Бұл Pathology Blawg-тан Адам болатын. Мен сегіз ай бұрын Medicare сериясындағы мақалаларымның бірі үшін зертханалық есеп айырысудың күрделілігін түсінуге тырысып жүргенде, одан көмек сұрағанмын. Ол маған қандай зертханалық процедуралардың белгілі бір есеп айырысу кодтарына сәйкес келетінін шыдамдылықпен түсіндіріп берген, кейін мен бұл білімді қатерлі ісікті емдеу орталықтарының ірі операторындағы алаяқтықты әшкерелеу үшін қолдандым.

Адам маған өзінің ойынша үлкен оқиғаға айналуы мүмкін бір нәрсеге тап болғанын айтты. Адамдар жиі журналистерге ақпарат беріп келеді. Олардың оннан тоғызы нәтиже бермейді, бірақ мен әрқашан оларды тыңдауға уақыт бөлетінмін. Ешқашан білмейсің ғой. Оның үстіне, дәл осы сәтте мен сүйексіз қалған иттей едім. Маған шайнайтын жаңа сүйек керек болды.

Адам менен жақында The New Yorker журналында Силикон алқабының данышпаны Элизабет Холмс және оның Theranos компаниясы туралы мақаланы оқыған-оқымағанымды сұрады. Мен оны оқыған екенмін. Мен бұл журналға жазылғанмын және оны жиі жұмысқа барып-қайтар жолда метрода оқитынмын.

Ол бұл туралы айтқан кезде, сол мақалада менің күдігімді тудырған кейбір нәрселердің болғаны есіме түсті. Солардың бірі — компанияның ғылыми мәлімдемелерін растайтын, тәуелсіз сарапшылар тексерген деректердің болмауы. Мен он жылға жуық уақыт денсаулық сақтау мәселелері туралы жаздым және тәуелсіз сараптамадан өтпеген медицинадағы бірде-бір маңызды жаңалықты есіме түсіре алмадым. Сондай-ақ, Холмстың өзінің құпия қан тексеру құрылғыларының қалай жұмыс істейтіні туралы қысқаша сипаттамасы мені таң қалдырды: «Химиялық реакция жүруі үшін химия жасалады және үлгімен химиялық өзара әрекеттесуден сигнал туындайды, ол нәтижеге айналады, содан кейін оны сертификатталған зертхана қызметкерлері тексереді».

Бұл сөздер тәжірибелі зертханалық ғалымның емес, орта мектептің химия пәнін оқитын оқушысының сөздеріне ұқсайтын еді. The New Yorker мақаласының авторы бұл сипаттаманы «күлкілі түрде бұлыңғыр» деп атаған.

Бұл туралы ойланғанымда, химиялық инженерия курстарында бар-жоғы екі семестр ғана оқып, колледжді тастап кеткен адамның алдыңғы қатарлы жаңа ғылымды бастағанына сену қиын болды. Әрине, Марк Цукерберг он жасында әкесінің компьютерінде код жазуды үйренген, бірақ медицинаның жөні бөлек: бұл үйдің жертөлесінде өз бетіңмен үйрене алатын нәрсе емес. Құндылық қосу үшін сізге жылдар бойғы ресми оқу мен ондаған жылдар бойғы зерттеулер қажет. Медицина саласындағы көптеген Нобель сыйлығының лауреаттарының жетістіктері олар алпыс жасқа келгенде барып мойындалуының себебі де осында.

Адам өзінің де The New Yorker мақаласына осындай реакция білдіргенін және блогында күмәнді жазба қалдырғаннан кейін оған бір топ адамның хабарласқанын айтты. Ол басында олардың кім екені және Theranos-пен қандай байланысы бар екені туралы жұмбақтап сөйледі, бірақ оларда мені қызықтыратын компания туралы ақпарат бар екенін айтты. Ол олардың менімен сөйлесуге дайын екенін-еместігін білу үшін олармен хабарласып көретінін жеткізді.

Ал әзірге мен Theranos туралы алдын ала зерттеу жүргіздім және Journal-дың он жеті ай бұрынғы редакциялық мақаласына тап болдым. Ол жарияланған кезде мен оны көрмеген едім. Бұл іске қызықты бір шиеленіс қосты деп ойладым: менің газетім Холмстың болжамды жетістіктерін алғаш рет көпшілікке жариялаған негізгі БАҚ ұйымы бола отырып, оның жұлдызының жарқырауына үлес қосқан екен. Бұл ыңғайсыз жағдай еді, бірақ мен бұған аса алаңдамадым. Journal-дың редакциясы мен жаңалықтар бөлімі қызметкерлерінің арасында бөлініс бар болатын. Егер мен Холмстың құпияларын тапсам, бұл газеттің екі бөлімінің бір-біріне қайшы келуінің бірінші жағдайы болмас еді.

Алғашқы әңгімемізден екі апта өткен соң, Адам мені Ричард және Джо Фуиспен, Филлис Гарднермен және Рошель Гиббонспен байланыстырды. Фуистердің Theranos-пен соттасып жатқанын есту басында көңілімді түсірді. Олар өздеріне тағылған айыптың негізсіз екенін қанша айтса да, сот ісі олардың жеке мүддесі бар екенін көрсетті және оларды дереккөз ретінде пайдасыз етті.

Бірақ олардың Theranos-тан жаңа ғана кеткен зертхана директорымен сөйлескенін және оның компанияда қандай да бір заңсыздықтар болып жатқанын айтқанын естігенде құлағым елең ете түсті. Мен сондай-ақ Иэн Гиббонстың оқиғасын трагедиялық деп таптым және Рошельдің Иэннің Theranos технологиясының жұмыс істемейтінін бірнеше рет оған сеніп айтқаны қызықтырды. Бұл сотта қауесет ретінде қабылданбайтын нәрсе болғанымен, тереңірек зерттеуге тұрарлықтай сенімді көрінді. Бірақ бұдан әрі қарай жылжу үшін маған не істеу керектігі түсінікті еді: маған Алан Биммен сөйлесу керек болды.

Аланның нөмірін АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫ ОНДАҒАН рет тергенімде, тек дауыстық поштаға түстім. Мен хабарлама қалдырмадым, оның орнына қоңырау шалуды жалғастыра беруге бел будым. 2015 жылдың 26 ақпанында, бейсенбінің түстен кейінгі уақытында телефон тұтқасын мен түсіне алмайтын акцентпен сөйлейтін бір дауыс көтерді. Оның шынымен Алан екеніне көз жеткізгеннен кейін, өзімді таныстырып, оның жақында Theranos компаниясының жұмыс істеу тәсіліне алаңдаушылық білдіріп жұмыстан кеткенін түсінгенімді айттым.

Оның қатты қобалжып тұрғанын сездім, бірақ ол ішіндегісін ақтарғысы келетін сияқты болды. Ол менімен тек оның аты-жөнін құпия сақтауға уәде берсем ғана сөйлесетінін айтты. Theranos заңгерлері оған маза бермеген, ал егер оның тілшімен сөйлескенін білсе, компания оны міндетті түрде сотқа беретініне сенімді еді. Мен оған анонимділік беруге келістім. Бұл қиын шешім емес еді. Онсыз менде тек екінші қолдан алынған ақпарат көздері мен негізді болжамдар ғана қалар еді. Егер ол сөйлеспесе, ешқандай мақала болмайтын еді.

Әңгімелесуіміздің негізгі ережелері келісілгеннен кейін, Алан сақтықты қойып, біз бір сағаттан астам уақыт сөйлестік. Оның алғаш айтқан сөздерінің бірі — Иэннің Рошельге айтқанының шындық екендігі болды: Theranos құрылғылары жұмыс істемейтін. Олар Эдисон деп аталды, деді ол, және қателерге бейім еді. Олар үнемі сапаны бақылаудан өте алмайтын. Оның үстіне Theranos оларды тесттердің өте аз саны үшін ғана қолданды. Ол тесттердің көпшілігін коммерциялық қол жетімді құрылғыларда жасады және қан үлгілерін сұйылтты.

Сұйылту процесін түсінуге маған біраз уақыт керек болды. Олар мұны неге істейді және бұл неге жаман? деп сұрадым мен. Алан Эдисон құрылғысының тек иммуноталдау (қандағы заттарды антиденелер арқылы анықтайтын әдіс) деп аталатын тесттер санатын ғана жасай алатынын жасыру үшін осылай жасалғанын түсіндірді. Theranos өз технологиясының шектеулі екенін адамдардың білгенін қаламады, сондықтан олар саусақтан алынған кішкентай қан үлгілерін кәдімгі машиналарда тексерудің жолын тапқан. Бұл саусақтан алынған үлгілерді көбейту үшін оларды сұйылтуды білдірді. Мәселе мынада болды, деді ол, үлгілерді сұйылтқан кезде қандағы аналиттердің (талданатын заттар) концентрациясы төмендеп, кәдімгі машиналар оны дәл өлшей алмайтын деңгейге түсіп кетеді.

Ол Walgreens дүкендерінде Theranos қан анализдерінің іске қосылуын кешіктіруге тырысқанын және Холмсқа зертхананың натрий мен калий нәтижелерінің мүлдем сенімсіз екенін ескерткенін айтты. Theranos тесттерінің қорытындысы бойынша, мүлдем дені сау науқастардың қанындағы калий деңгейі қалыпты мөлшерден асып кеткен. Ол бұл нәтижелерді сипаттау үшін «жынды» деген сөзді қолданды. Мен бұл жаңалықтарды әрең қорытып үлгерген кезде, Алан кәсіби біліктілікті тексеру (зертхана сапасын бағалау) деп аталатын нәрсені атап өтті. Ол Theranos-тың кәсіби біліктілікті тексерудің федералды ережелерін бұзып отырғанына нық сенімді болды. Ол тіпті маған Федералдық ережелер кодексінің тиісті бөліміне сілтеме жасады: 42 CFR, 493-бөлім. Мен оны дәптеріме жазып алып, кейінірек қарап шығуды шештім.

Сондай-ақ Алан Холмстың қан анализін төңкеру идеясына ессіз берілгенін, бірақ ғылым мен медицина саласындағы білім базасының нашар екенін айтып, менің ішкі түйсігімді растады. Оның айтуынша, Theranos-ты күнделікті Холмс басқармайды. Мұны Санни Балвани есімді адам басқаратын. Алан Балвани туралы сөздерін ірікпеді: ол қорқыту арқылы басқаратын өтірікші, қатыгез адам еді. Содан кейін ол тағы бір төбе шашты тік тұрғызарлық жаңалықты айтты: Холмс пен Балвани арасында махаббат қатынасы бар екен. Мен New Yorker және Fortune мақалаларын оқып, Theranos веб-сайтын қарап шыққаннан Балванидің компания президенті және бас операциялық директоры екенін білетінмін. Егер Аланның айтқаны шын болса, бұл жаңа бір бұрылыс әкелетін еді: Силикон алқабының алғашқы әйел миллиардер-технологиялық құрылтайшысы өзінен жиырма жастай үлкен өзінің екінші нөмірлі басшысымен жатып жүр.

Бұл нашар корпоративтік басқару болатын, бірақ бұл жеке компания еді. Силикон алқабының жеке стартап әлемінде мұндай нәрселерге қарсы ережелер жоқ болатын. Мен үшін қызығырағы — Холмстың бұл қатынасын өз директорлар кеңесінен жасырып жүргені болды. Олай болмаса, New Yorker мақаласында оны неліктен жалғызбасты ретінде көрсетіп, ал Генри Киссинджер журналға өзі мен әйелінің оған кездесу ұйымдастырмақ болғанын айтар еді? Егер Холмс директорлар кеңесіне Балванимен қарым-қатынасы туралы шындықты айтпаған болса, онда ол олардан тағы нені жасыруы мүмкін?

Алан өзінің кәсіби біліктілікті тексеру және Theranos-тың тест нәтижелерінің сенімділігі туралы алаңдаушылығын Холмс пен Балваниге бірнеше рет жеке өзі және электрондық пошта арқылы айтқанын жеткізді. Бірақ Балвани әрқашан оның сөзін кері қағатын немесе кейінге қалдыратын, сонымен бірге олардың электрондық хат-хабарларына Theranos заңгерін көшірмеге қосып, «Бұл адвокат пен клиент арасындағы құпия ретінде қаралсын» деп жазып отырған.

Аты Theranos зертханасының CLIA лицензиясында көрсетілген зертхана директоры ретінде Алан, егер үкімет тарапынан тергеу басталса, өзі жеке жауапкершілікке тартыламын ба деп қорықты. Өзін қорғау үшін ол маған Балванимен жазысқан ондаған электрондық хаттарын өзінің жеке электрондық поштасына жіберіп алғанын айтты. Бірақ Theranos бұны біліп қойып, құпиялылық келісімін бұзғаны үшін оны сотқа береміз деп қорқытқан.

Оны өзінің қандай да бір жеке жауапкершілікке тартылуынан гөрі, емделушілердің денсаулығына төнуі мүмкін қауіп көбірек алаңдатты. Ол жалған қан анализінің нәтижелері әкеп соқтыруы мүмкін екі үрейлі сценарийді сипаттады. Жалған оң нәтиже науқастың қажетсіз медициналық процедуралардан өтуіне әкелуі мүмкін. Бірақ жалған теріс нәтиже одан да жаман: ауыр дерті бар науқастың диагнозы қойылмаса, ол өліп кетуі мүмкін.

Үлкен журналистік серпіліс жасаған кездегі маған таныс толқуды сезініп телефонды қойдым да, өзіме бұл ұзақ процестің тек алғашқы қадамы ғана екенін ескерттім. Әлі де түсінетін нәрселер көп еді және ең бастысы, оқиғаны растау қажет болды. Бұл қаншалықты жақсы дереккөз болса да, газет тек бір ғана анонимді дереккөзбен мақаланы ешқашан жарияламайтын еді.

АЛАН ЕКЕУМІЗДІҢ КЕЛЕСІ сөйлесуіміз кезінде мен Бруклиндегі Проспект саябағында тұрғам, тоғыз және он бір жастағы екі ұлымның достарының бірімен ойнап жүргендеріне көз қырын сала отырып, суықтан тоңбауға тырысып тұрған едім. Бұл Нью-Йорк қаласының тарихына сексен бір жылдағы ең суық ақпан ретінде енетін айдың соңғы сенбісі болатын.

Мен алғашқы әңгімемізден кейін Аланға хабарлама жіберіп, оның маған айтқандарын растай алатын бұрынғы әріптестері бар-жоғын сұрадым. Ол маған жеті адамның атын жіберді, мен оның екеуімен байланысқа шықтым. Екеуі де қатты қобалжып тұрды және тек аса құпия жағдайда ғана сөйлесуге келісті. Олардың бірі, Theranos-тың бұрынғы CLS маманы көп нәрсе айтқысы келмеді, бірақ оның айтқаны маған дұрыс бағытта келе жатқаныма сенімділік берді: ол компанияда болып жатқан жағдайларға және пациенттердің қауіпсіздігіне қатты алаңдағанын айтты. Ол өз атының тест нәтижелерінде тұрғанына іштей қарсы болып, жұмыстан шығып кеткен. Екіншісі — зертхананың бұрынғы техникалық супервайзері еді, ол Theranos-та құпиялылық пен қорқыныш мәдениеті орнағанын айтты.

Мен Аланға істің алға жылжып келе жатқанын сезетінімді айттым, оны есту оған ұнағандай болды. Мен одан жеке Gmail поштасына жіберген электрондық хаттарды сақтап қалған-қалмағанын сұрадым. Ол өз заңгері компания қол қойғызған анттық мәлімдемеге сәйкес болуы үшін оларды өшіруге мәжбүр еткенін айтқанда, менің көңілім су сепкендей басылды. Мұндай мақалалар үшін құжаттық дәлелдер ең жоғары стандарт болып саналатын. Бұл менің жұмысымды әлдеқайда қиындататын еді. Мен өз көңілсіздігімді білдірмеуге тырыстым.

Біздің әңгімеміз proficiency testing (біліктілікті тексеру – зертхананың дәлдігін бағалайтын бақылау тесті) тақырыбына ауысты. Алан Theranos-тың оны қалай айналып өтіп жүргенін түсіндірді және қан талдауларының көпшілігінде қандай коммерциялық анализаторларды қолданатынын айтты. Олардың екеуін де Siemens шығарған екен, бұл Филлис Гарднердің күйеуі Эндрю Перлманның ұшақ ішінде Siemens сату жөніндегі өкілінен естігендерін растады. Ол бірінші қоңырауымызда айтылмаған тағы бір нәрсенің шетін шығарды: Theranos зертханасы екі бөлікке бөлінген екен. Бірінде коммерциялық анализаторлар, ал екіншісінде Edison құрылғылары орналасқан. Зертхананы тексеру кезінде мемлекеттік инспекторға тек коммерциялық анализаторлар орналасқан бөлік қана көрсетіліпті. Алан оның алданғанын сезінді.

Сондай-ақ ол Theranos-тың Edison-ды алмастыруы және қан талдауларының кеңірек түрлерін жасауы тиіс болған «4S» кодтық атауы бар жаңа буын құрылғысымен жұмыс істеп жатқанын, бірақ оның мүлдем жұмыс істемейтінін және зертханада ешқашан қолданылмағанын атап өтті. Саусақ ұшынан алынған қан үлгілерін сұйылтып, оларды Siemens машиналарында өткізу уақытша шешім болуы керек еді, бірақ бұл тұрақты шешімге айналды, өйткені 4S толықтай сәтсіздікке ұшыраған болатын.

Бәрі түсінікті бола бастады: Холмс пен оның компаниясы тым көп уәде берген де, орындай алмаған кезде бұрыштарды кесіп (амалдар тауып, сапаны құрбан етіп) отырған. Мұны бағдарламалық жасақтама немесе смартфон қосымшасымен жасау бір басқа, бірақ оны адамдар маңызды денсаулық шешімдерін қабылдауда сүйенетін медициналық өніммен жасау – ақылға қонымсыз. Бұл екінші телефон әңгімесінің соңына қарай Алан маған қызық көрінген тағы бір жайтты айтты: мемлекеттік хатшы болған, Theranos директорлар кеңесінің мүшесі Джордж Шульцтің Тайлер есімді немересі компанияда жұмыс істеген екен. Алан Тайлердің неліктен кетіп қалғанын нақты білмеді, бірақ бұл жақсы жағдайда болмады деп ойлады. Мен iPhone телефонымның Notes қосымшасына жазбалар түртіп жаттым да, Тайлердің атын тағы бір әлеуетті дереккөз ретінде қостым.

КЕЛЕСІ бірнеше апта ішінде мен біраз алға жылжыдым, бірақ кейбір қиындықтарға да тап болдым. Аланның маған айтқандарын растау мақсатында мен жиырмадан астам қазіргі және бұрынғы Theranos қызметкерлерімен байланысқа шықтым. Көпшілігі менің қоңырауларым мен хаттарыма жауап бермеді. Телефон арқылы тілдесе алған бірнеше адам маған өздерінің бұзылмас confidentiality agreements (құпиялылық туралы келісім – ақпаратты жарияламау туралы заңды құжат) қол қойғандарын және оларды бұзғаны үшін сотқа тартылу қаупіне барғылары келмейтінін айтты.

Зертхананың бұрынғы бір жоғары лауазымды қызметкері менімен сөйлесуге келісті, бірақ тек off the record (жариялауға жатпайтын – ақпаратты мақалада қолдануға тыйым салынатын шарт) форматында. Бұл маңызды журналистік айырмашылық еді: Алан және басқа екі бұрынғы қызметкер менімен deep background (терең астарлы ақпарат – дереккөздің аты-жөнін атамай, мәліметті қолдануға рұқсат ету) негізінде сөйлесуге келісті, бұл олардың аты-жөндерін құпия сақтай отырып, маған айтқандарын қолдана алатынымды білдіретін. «Off the record» бұл ақпаратты мүлдем пайдалана алмайтынымды білдіреді. Дегенмен, әңгіме пайдалы болды, себебі бұл дереккөз Аланның маған айтқандарының көпшілігін растады және маған істі әрі қарай жалғастыруға сенімділік берді. Ол компанияда болып жатқан жағдайды мынадай аналогиямен қорытындылады:

«Theranos-тың жұмыс істеу тәсілі – автобусты жүргізіп келе жатып, оны құрастыруға тырысумен бірдей. Біреу міндетті түрде қаза табады».

Бірнеше күннен кейін Алан жақсы жаңалықпен қайта хабарласты. Мен одан күзде хабарласқан Вашингтон қаласындағы whistleblower (әшкерелеуші – ұйым ішіндегі заңсыздықты немесе қателікті әшкерелейтін тұлға) істерімен айналысатын заңгерлік фирмаға қоңырау шалып, оларға жіберген Балванимен хат алмасуларын қайтарып ала алатынын білуді сұраған едім. Фирма оның өтінішін орындаған екен. Алан хат алмасуды маған жіберді. Бұл Санни Балвани, Дэниел Янг, Марк Пандори және Алан арасындағы біліктілікті тексеру туралы он сегіз электрондық хаттан тұратын тізбек болды. Онда Балванидің Алан мен Марк Пандориді біліктілікті тексеру үлгілерін Edison-да өткізгені үшін ашуланып сөгіп жатқаны және құрылғының сынақтан «сәтсіз» өткенін амалсыздан мойындағаны көрсетілген. Сонымен қатар, бұл Холмстың оқиға туралы білетініне еш күмән қалдырмады: хаттардың көпшілігінің көшірмесі оған да жіберілген еді.

Бұл тағы бір алға басу болды, бірақ көп ұзамай оның соңынан артқа шегініс жасалды. Наурыз айының аяғында Алан қорыққаннан кері шегінді. Ол маған айтқандарының бәрін қолдады, бірақ бұдан былай оқиғаға қатысқысы келмеді. Ол енді тәуекелдерді көтере алмады. Менімен сөйлесу оның жүрегін жиі қақтырып, жаңа жұмысына кедергі келтіретінін айтты. Мен оны райынан қайтаруға тырыстым, бірақ ол табанды болды, сондықтан мен оған біраз уақыт беруді жөн көрдім және уақыт өте келе райынан қайтады деп үміттендім.

Бұл үлкен сәтсіздік болғанымен, мен басқа бағыттарда ақырындап ілгерілеп жаттым. Theranos-тың қан үлгілерін сұйылтуы және біліктілікті тексеруді жүргізу тәсілі туралы зертхана маманынан бейтарап пікір алғым келіп, Калифорния университетінің Сан-Францискодағы Зертханалық медицина департаменті төрағасының орынбасары Тимоти Хэмиллге қоңырау шалдым. Тим маған екі тәжірибенің де өте күмәнді екенін растады. Ол сондай-ақ саусақтан алынған қанды пайдаланудың кемшіліктерін түсіндірді. Қол тамырынан алынатын веналық қанға қарағанда, capillary blood (капиллярлық қан – саусақ ұшынан алынатын ұсақ тамырлардағы қан) талдауларға кедергі келтіретін және өлшеулерді дәл емес ететін тіндер мен жасушалардан бөлінген сұйықтықтармен ластанады. Ол:

«Олар бізге бұл мәселені шештік дегеннен гөрі, жиырма жетінші ғасырдан келген уақыт саяхатшыларымыз десе, мен азырақ таңғалар едім»,- деді.

Алан райынан қайтпас бұрын маған Walgreens иелігіндегі емханада жұмыс істейтін және Theranos-тың қан талдауларына шағымданған Аризонадағы Кармен Вашингтон есімді медбике туралы айтқан болатын. Оны бірнеше апта бойы іздегеннен кейін, ақыры онымен телефон арқылы сөйлестім. Ол маған үш емделушісінің компаниядан күмәнді нәтижелер алғанын айтты. Олардың бірі – он алты жастағы қыз, оның нәтижесінде potassium (калий – жүрек пен бұлшықет жұмысына маңызды химиялық элемент) деңгейі өте жоғары болып шыққан, бұл оның жүрек талмасына ұшырау қаупі бар екенін көрсеткен. Карменнің айтуынша, қыздың жасөспірім екенін және денсаулығы жақсы екенін ескерсек, бұл нәтиже ақылға қонымсыз еді. Басқа екі емделуші TSH (тиреотропты гормон – қалқанша безінің жұмысын реттейтін гормон) деңгейінің қалыптан тыс жоғары екенін көрсететін нәтижелер алған. Кармен оларды емханаға қайта шақырып, қандарын қайта алған. Екінші ретінде олардың нәтижелері қалыптан тыс төмен болып шыққан. Осыдан кейін Кармен Theranos-тың саусақ ұшынан алынатын талдауларына деген сенімін жоғалтқан. Бұл оқиғалар Аланның мәлімдемелерімен сәйкес келді. TSH – біліктілікті тексеруден өте алмаған, Theranos Edison-да орындаған immunoassays (иммундық талдаулар – антиденелерді қолдану арқылы заттардың концентрациясын анықтайтын биохимиялық сынақ) түрлерінің бірі еді.

Кармен Вашингтонның әңгімесі пайдалы болды, бірақ көп ұзамай менде одан да жақсы нәрсе пайда болды: Theranos-тың тағы бір әшкерелеушісі. Мен Тайлер Шульцтің сайттағы профилімді қарап шыққанын байқағаннан кейін, оған LinkedIn-нің InMail хабарлама алмасу мүмкіндігі арқылы қысқаша хат жіберген едім. Басқа бұрынғы қызметкерлерден менің істі зерттеп жүргенімді естіген болар деп ойладым. Оған ұсыныс жасағаныма бір айдан асты және ол жауап береді деген үмітімді үзе бастаған кезде телефоным шырылдады.

Бұл Тайлер еді және ол сөйлесуге ынталы көрінді. Алайда ол Theranos оның ізіне түседі деп қатты қорықты. Ол маған ізін табуға болмайтын burner phone (бір реттік телефон – ізіне түсу мүмкін емес, уақытша қолданылатын телефон) арқылы қоңырау шалып тұрған еді. Мен оған құпиялылық кепілдігін беруге келіскеннен кейін, ол маған компаниядағы сегіз айлық тарихын жалпылама баяндап берді.

Тайлердің менімен сөйлесуіне екі себеп түрткі болды. Алан сияқты ол да емделушілердің қате талдау нәтижелерін алып жатқанына алаңдады. Ол сондай-ақ атасының беделіне де уайымдады. Ол Theranos-тың түбінде әшкереленетініне сенімді болса да, атасына өз атын ақтап алуға мүмкіндік беру үшін процесті тездеткісі келді. Джордж Шульц тоқсан төрт жаста еді және оның өмірі көпке созылмауы да мүмкін еді.

«Ол Уотергейт пен Иран-Контрас жанжалынан өз абыройын аман сақтап шықты», - деді Тайлер маған. «Егер ол жағдайды түзеу үшін әлі тірі болса, Theranos-тан да өтетініне сенімдімін».

Жұмыстан кетер алдында Тайлер Холмсқа жазған электрондық хатын және Балванидің жауабын басып шығарып, оларды көйлегінің астына жасырып алып шыққан. Сондай-ақ оның Нью-Йорк штатының Денсаулық сақтау департаментімен біліктілікті тексеруге қатысты алмасқан хаттары да сақтаулы екен. Бұл мен үшін нағыз қуанышты жаңалық болды. Мен одан барлығын маған жіберуін өтіндім, ол дереу орындады.

Пало-Альтоға аттанудың уақыты келді. Бірақ барар алдында, менің бірінші кезекте барғым келген тағы бір жер бар еді.

МЕН компанияның қате қан талдау нәтижелерін шығарып жатқанын ДӘЛЕЛДЕУІМ КЕРЕК болды. Мұны істеудің жалғыз жолы – күмәнді зертханалық есептер алып, емделушілерін басқа жерден қайта тексеруден өтуге жіберген дәрігерлерді табу еді. Іздеуді бастауға ең жақсы жер Финикс қаласы болды, ол жерде Theranos қырықтан астам орынға дейін кеңейген еді. Менің алғашқы ойым Кармен Вашингтонға бару болды, бірақ ол Осборн Роуд пен Орталық авенюдің қиылысында жұмыс істеген Walgreens емханасынан кетіп қалған екен, әрі ол маған айтқан үш емделушінің аты-жөндері оның есінде жоқ екен.

Дегенмен, Yelp сайтынан Theranos-пен болған жаман тәжірибеге шағымданған адамдарды іздегеннен кейін, менде тағы бір ілік пайда болды. Шынында да, «Натали М. » деген лақап атпен тіркелген дәрігер сияқты көрінетін бір әйел шағым қалдырыпты. Yelp сайтында пікір қалдырушыларға хабарлама жіберу мүмкіндігі бар, сондықтан мен оған өзімнің байланыс мәліметтеріммен хат жібердім. Ол маған келесі күні қоңырау шалды. Натали М. -нің шын аты Николь Сундене екен. Ол Финикс маңындағы Фаунтин-Хиллз қалашығындағы отбасылық дәрігер болған және Theranos-қа қатты наразы еді. Өткен күзде ол компаниядан келген қорқынышты зертханалық есептің кесірінен өзінің бір емделушісін жедел жәрдем бөліміне жіберген, кейін бұл оқиғаның жалған дабыл екені анықталған. Мен доктор Сунденемен және оның емделушісімен кездесу үшін Финикске ұшып бардым. Ол жақта болған кезде зертханалық талдаулар үшін Theranos-ты пайдаланатын басқа да дәрігерлік тәжірибе орындарына ескертусіз баруды жоспарладым. Мен салалық дереккөзден олардың жарты ондығының атауын алған едім.

Доктор Сундененің емделушісі Морин Глунц үйінің жанындағы Starbucks-та кездесуге келісті. Елу жастар шамасындағы шағын денелі әйел Алан Бим қауіптенген екі сценарийдің бірінің тірі мысалы болды. Оның Theranos-тан алған зертханалық есебінде кальций, ақуыз, глюкоза және үш бауыр ферментінің деңгейі қалыптан тыс көтерілгені көрсетілген еді. Ол құлағының шыңылдауына шағымданғандықтан (кейін оның ұйқысыздықтан болғаны анықталды), доктор Сундене оны инсульт алдында тұруы мүмкін деп қауіптеніп, тікелей ауруханаға жіберген. Глунц Алғыс айту күні қарсаңында жедел жәрдем бөлімінде төрт сағат өткізді, сол уақытта дәрігерлер оған бірнеше сынақтар, соның ішінде CT scan (КТ сканерлеу – компьютерлік томография, ішкі ағзаларды қабаттап түсіретін рентген әдісі) жасады. Аурухана зертханасында жасалған жаңа қан талдауларының нәтижелері қалыпты болып шыққаннан кейін ол ауруханадан шығарылды. Алайда бұл мұнымен бітпеді. Сақтық шарасы ретінде ол келесі апта ішінде екі рет МРТ-дан өтті. Олардың да нәтижелері қалыпты болып шыққан кезде ғана ол уайымдауын қойғанын айтты.

Глунцтың ісі өте нанымды болды, өйткені ол қате нәтижелер тудырған денсаулыққа деген қорқыныштың эмоционалды да, қаржылық та зардабын көрсетті. Тәуелсіз жылжымайтын мүлік брокері ретінде ол өзін-өзі сақтандырған және оның high deductible (жоғары шегерім – сақтандыру өтемі басталғанға дейін емделушінің өзі төлейтін ірі сома) денсаулық жоспары бар еді. Жедел жәрдем бөліміне бару және одан кейінгі МРТ-лар үш мың долларға түскен – бұл соманы ол өз қалтасынан төлеуге мәжбүр болған.

Доктор Сунденемен оның кеңсесінде кездескен кезде мен Глунцтың нәтижелері күдікті болып табылған жалғыз емделуші емес екенін білдім. Ол маған оннан астам емделушісінің калий мен кальций деңгейлері күмәнді түрде жоғары болғанын және ол сол нәтижелердің дәлдігіне де күдіктенгенін айтты. Ол Theranos-қа шағым хат жазған екен, бірақ компания оған жауап бермек түгіл, хатты алғанын да растамаған.

Доктор Сундененің көмегімен мен кішігірім эксперимент жүргізуді жөн көрдім. Ол маған зертханалық жолдама жазып берді, мен оны келесі күні таңертең қонақүйіме ең жақын орналасқан Walgreens-ке апардым, ең дәл көрсеткіштерді қамтамасыз ету үшін аш қарынға барғаныма көз жеткіздім. Walgreens ішіндегі Theranos сауықтыру орталығы көзге түсерліктей емес еді: бұл орындық пен кішкентай су бөтелкелері қойылған, шкафтан сәл ғана үлкен кішкентай бөлме болатын. Safeway-ден айырмашылығы, дәріханалар желісі жоғары деңгейлі емханалар жасау үшін дүкендерін қайта жабдықтауға қыруар қаражат жұмсамаған. Мен отырып, phlebotomist (флеботомист – қан алушы маман) менің жолдаманы компьютерге енгізіп, біреумен телефон арқылы сөйлескенше бірнеше минут күттім. Ол тұтқаны қойғаннан кейін, менен көйлегімнің жеңін түруді сұрады да, қолыма бұрау (турникет) байлады. Неліктен саусақтан алынбайды? деп сұрадым мен. Ол менің жолдамамдағы кейбір талдаулар венадан қан алуды қажет ететінін айтты. Мен бұған аса таңғалмадым. Алан Бим маған Theranos ұсынатын 240-тан астам талдаудың тек 80-ге жуығы ғана саусақ ұшынан алынған кішкентай үлгілермен жасалатынын (он шақтысы Edison-да және тағы 60 не 70-і бұзылған Siemens машиналарында) түсіндірген болатын. Қалғандары, оның айтуынша, Холмс БАҚ-қа берген сұхбаттарында ортағасырлық азаптау механизміне теңеген қорқынышты гиподермиялық инені қажет ететін. Енді мен мұның расталуын өз көзіммен көрдім. Walgreens-тен шыққаннан кейін мен жалға алған көлігіммен жақын маңдағы LabCorp бөлімшесіне барып, тағы да қан тапсырдым. Доктор Сундене маған екі нәтижені де келген бойда жіберуге уәде берді. Ойлап қараса, ол да біздің салыстырмалы үлгімізді кеңейту үшін өзін екі жерде де тексеретінін айтты.

Келесі бірнеше күнді мен басқа дәрігерлердің кеңселерінің есігін қағумен өткіздім. Скоттсдейлдегі бір тәжірибе орнында мен дәрігерлер Эдриен Стюарт, Лорен Бирдсли және Саман Резаимен сөйлестім. Доктор Стюарт маған өзінің бір емделушісінің Ирландияға ұзақ жоспарланған сапарын соңғы сәтте Theranos-тың зертханалық нәтижесіне байланысты кейінге қалдырғанын айтты, бұл нәтиже оның бойында deep vein thrombosis (терең вена тромбозы – қан тамырларында ұйыған қанның пайда болуы) (қан ұйығы, көбінесе аяқта пайда болатын жағдай) болуы мүмкін екенін көрсеткен. ТВТ бар адамдарға ұшуға болмайды, өйткені ұйыған қан жұлынып кетіп, қан тамырлары арқылы өтіп, өкпеге тұрып қалу қаупі бар, бұл pulmonary embolism (өкпе эмболиясы – өкпе артериясының тромбпен бітеліп қалуы) тудырады. Доктор Стюарт кейіннен емделушінің аяғына жасалған ультрадыбыстық зерттеу және басқа зертханадан алынған екінші қан талдау нәтижелері қалыпты болған кезде Theranos нәтижесін жоққа шығарған.

Бұл оқиға Theranos оның басқа бір емделушісі үшін TSH көрсеткіші қалыптан тыс жоғары екенін көрсететін зертханалық есеп жіберген кезде оны сақ болуға итермелеген. Емделуші онсыз да қалқанша безінің дәрісін ішіп жүрген және нәтиже оның дозасын көтеру керектігін көрсеткен. Доктор Стюарт ешқандай шара қолданбас бұрын емделушіні Quest пен Banner Health ауруханалар жүйесінің бірлескен кәсіпорны болып табылатын Sonora Quest-ке қайта тексеруге жіберген. Sonora Quest нәтижесі қалыпты болып шықты. Егер ол Theranos нәтижесіне сеніп, емделушінің дәрілік дозасын көбейткенде, оның салдары апатты болуы мүмкін еді, деді доктор Стюарт. Емделуші жүкті болатын. Оның дозасын арттыру оның қалқанша безінің гормон деңгейін тым жоғарылатып, жүктілігіне қауіп төндіретін еді.

Мен сондай-ақ қаланың басқа бөлігіндегі отбасылық дәрігер доктор Гари Бетцпен кездестім, ол өткен жазда бір емделушісімен болған жаман тәжірибеден кейін өз емделушілерін Theranos-қа жіберуді тоқтатқан екен. Ол емделуші де, әйел адам, қан қысымын төмендететін дәрі қабылдап жүрген. Дәрінің ықтимал жанама әсерлерінің бірі жоғары калий болды, сондықтан доктор Бетц оның қанын үнемі бақылап отыратын. Theranos бұл емделуші үшін калий көрсеткішінің критикалық шекке жақын екенін хабарлағаннан кейін, доктор Бетцтің кеңсесіндегі медбике нәтиженің дұрыстығына көз жеткізу үшін оны қайтадан қан тапсыруға сол жерге жіберген. Бірақ екінші барғанында флеботомист оның қанын алуға үш рет сәтсіз әрекет жасап, содан кейін оны үйіне қайтарған. Доктор Бетц келесі күні мұны білгенде қатты ашуланды: егер бастапқы нәтиже дұрыс болса, оны емдеуге өзгерістер енгізуі үшін оның расталуын мүмкіндігінше тез алуы өте маңызды болды. Ол емделушіні Sonora Quest-ке қайта тексеруден өтуге жіберді. Белгілі болғандай, бұл тағы бір жалған дабыл еді: Sonora Quest сол күні кешке хабарлаған калий көрсеткіші Theranos нәтижесінен әлдеқайда төмен және қалыпты диапазонда болды. Доктор Бетц маған бұл оқиға оның Theranos-қа деген сенімін толығымен жойғанын айтты.

Мен сапарымды аяқтап жатқанда, Мэтью Трауб есімді адамнан электрондық хат алдым. Ол DKC деп аталатын қоғаммен байланыс фирмасында жұмыс істейтінін және Theranos-тың атынан сөйлеп тұрғанын айтты. Ол менің компания туралы мақаламен жұмыс істеп жатқанымды түсініп, маған қандай да бір ақпаратпен көмектесе алатын-алмайтынын білгісі келді. the cat was out of the bag (құпия ашылды – жасырын нәрсенің мәлім болуын білдіретін идиома), бәрібір солай болуы керек еді. Мен Нью-Йоркке оралған бойда компаниямен байланысуды жоспарлаған едім. Journal-да бізде «Ешқандай тосын сый жоқ» деп аталатын басты ереже болды. Біз ешқашан оқиға субъектісіне репортажымызда жинаған әрбір ақпарат туралы хабарламай, оларға барлығын қарап шығуға және теріске шығаруға жеткілікті уақыт пен мүмкіндік бермейінше мақаланы баспаға бермейтінбіз.

Мен Траубқа мақаланың дайындалып жатқанын растау үшін жауап жаздым. Ол Холмспен сұхбат ұйымдастырып, Theranos-тың штаб-пәтері мен зертханасына баруға мүмкіндік жасай ала ма? деп сұрадым мен. Мен оған мамыр айының басында Сан-Франциско шығанағы аймағына баруды жоспарлап отырғанымды, оған шамамен екі апта уақыт қалғанын және сол кезде онымен кездесе алатынымды айттым. Ол Холмстың кестесін тексеріп, маған қайта хабарласатынын айтты.

Бірнеше күннен кейін мен Journal-дағы жұмыс үстеліме оралған кезде, пошта бөлімінің қызметкері маған қалың конверт табыс етті. Ол доктор Сунденеден келген еді. Ішінде біздің Theranos пен LabCorp-тан алған зертханалық есептеріміз бар болатын. Өз нәтижелерімді қарап шыққан кезде мен бірқатар сәйкессіздіктерді байқадым. Theranos менің үш көрсеткішімді қалыптан тыс жоғары және біреуін қалыптан тыс төмен деп белгілепті. Алайда LabCorp есебінде осы төрт көрсеткіштің барлығы қалыпты деп көрсетілген. Сонымен қатар, LabCorp менің жалпы холестерин мен ТТЛП холестеринімді (жаман холестерин ретінде де белгілі) жоғары деп белгілесе, Theranos есебі біріншісін «қалаулы», ал екіншісін «оңтайлы деңгейге жақын» деп сипаттаған.

Бұл айырмашылықтар доктор Сундененің өз нәтижелерінен тапқан үлкен қателігімен салыстырғанда түк емес еді. Theranos-тың мәліметі бойынша, оның қандағы cortisol (кортизол – стресске жауап беретін бүйрек үсті безінің гормоны) мөлшері бір децилитрге 1 микрограммнан аз болған. Мұндай төмен көрсеткіш әдетте Addison’s disease (Аддисон ауруы – бүйрек үсті безі жеткілікті гормон бөлмейтін қауіпті дерт) байланысты болады – бұл емделмеген жағдайда өлімге әкелуі мүмкін қатты шаршаумен және төмен қан қысымымен сипатталатын қауіпті жағдай. Ал оның LabCorp есебінде кортизол деңгейі бір децилитрге 18,8 микрограмм деп көрсетілді, бұл сау адамдар үшін қалыпты диапазонда еді. Доктор Сундене екі көрсеткіштің қайсысы дұрыс екеніне еш күмән келтірмеді.

ТРАУБТАН қайта жауап алғанымда, ол маған Холмстың кестесі өте тығыз болғандықтан, маған мұндай қысқа мерзімде сұхбат бере алмайтынын айтты. Мен бәрібір Тайлер Шульцпен және Рошель Гиббонспен жеке кездесу үшін Сан-Францискоға ұшуды ұйғардым. Сондай-ақ маған құпиялылық кепілдігін берген жағдайда сөйлесуге дайын тағы бір бұрынғы Theranos қызметкері бар болатын.

Жаңа дереккөз менімен Оклендтегі Колледж авенюде орналасқан Trappist Provisions деп аталатын шағын сыра қайнату орнында кездесті. Ол Эрика Чеунг есімді жас әйел еді. Мен сөйлескен басқа бұрынғы қызметкерлер сияқты, Эрика да басында қатты жүйкесі жұқарып отырды. Бірақ мен оған қаншама ақпарат жинап қойғанымды айтқан кезде, ол айтарлықтай жеңілдеп, білгенінің бәрін айта бастады.

Theranos зертханасында жұмыс істеген адам ретінде Эрика 2013 жылғы желтоқсандағы зертханалық тексеруді өз көзімен көрген еді. Алан сияқты ол да мемлекеттік инспектордың алданғанын сезінген. Ол маған зертхана мүшелеріне тексеру кезінде "Нормандияға" кіруге немесе одан шығуға қатаң тыйым салынғанын және оған апаратын есіктің құлыптаулы болғанын айтты. Ол сондай-ақ маған Тайлермен достығы туралы және Тайлер жұмыстан кеткен күні кешке Джордж Шульцтің үйінде болған кешкі асқа қатысқаны туралы айтып берді. Тайлер сияқты, ол да Edison-дағы талдауларды растауға бағытталған ғылыми қатаңдықтың жоқтығына шошынған. Ол Theranos ешқашан емделушілердің үлгілерін сынауды бастамауы керек еді деді. Компания сапаны бақылаудағы сәтсіздіктер мен сынақ қателерін үнемі елемей, емделушілердің әл-ауқатына толықтай немқұрайлылық танытты, деді ол. Ақыр соңында, ол өзінің не нәрсеге қатысып жүргенінен жиіркенгендіктен жұмыстан кеткенін айтты маған. Бұл қатаң сөздер еді және Эриканың қаншалықты күйзелгенінен оның бұл сөздерді шын жүректен айтып тұрғаны анық байқалды.

Келесі күні мен Google-дың штаб-пәтері орналасқан Маунтин-Вьюге көлікпен бардым да, Тайлермен Steins деп аталатын сыра бағында кездестім. Кеш батып келе жатқан еді және бұл жер бақытты сағатты (happy hour) тамашалап жатқан Силикон алқабының жас мамандарына лық толы болды. Біз отыратын орын таба алмадық, сондықтан сырттағы террасада ағаш сыра бөшкесінің айналасында тұрып, оны үстел ретінде пайдаландық. Бір пинта салқын эль сырасын іше отырып, Тайлер маған Theranos-тағы уақыты туралы егжей-тегжейлі айтып берді, соның ішінде ол жұмыстан кеткен күні Холмстың қорқытуын жеткізген анасының үрейлі қоңырауы және сол күні кешке оның және Эриканың Джордж Шульцті ақылға шақырмақ болған әрекеттері туралы да айтты. Ол ата-анасының ақылын тыңдап, бәрін ұмытуға тырысқан екен, бірақ бұл қолынан келмепті.

Мен одан атасы әлі де Холмсқа адал ма деп сұрадым. Иә, оның бұған еш күмәні жоқ екенін айтты. Мен одан неге олай ойлайтынын сұрағанымда, ол жаңа бір оқиғаны айтып берді. Шульцтер отбасының дәстүрі бойынша олар Алғыс айту күнін (АҚШ-тағы отбасылық мереке) бұрынғы мемлекеттік хатшының үйінде атап өтетін. Сол күні Тайлер, оның ағасы және ата-анасы атасының үйіне келгенде, олар Холмспен және оның ата-анасымен бетпе-бет кездеседі. Джордж оларды да шақырған екен. Тайлердің жұмыстан кеткеніне небәрі жеті ай ғана өткен және жараның орны әлі суи қоймаған еді, бірақ оған ештеңе болмағандай кейіп танытуға тура келді. Кешкі ас үстіндегі ыңғайсыз әңгіме Калифорниядағы құрғақшылықтан басталып, жаңа Theranos бас кеңсесіндегі оқ өтпейтін терезелерге дейін ауысты. Тайлер үшін ең азапты сәт Холмстың орнынан тұрып, Шульцтер отбасының әрбір мүшесіне деген сүйіспеншілігі мен ризашылығын білдіріп тост айтуы болды. Ол өзін әрең ұстағанын айтты.

Тайлер мен Эрика өте жас әрі Theranos-тың кіші қызметкерлері болса да, мен оларды сенімді дереккөз ретінде қабылдадым, өйткені олардың айтқандарының көбі Алан Бимнің сөздерін растады. Мені сондай-ақ олардың этикалық ұстанымдары тәнті етті. Олар өздері куә болған жағдайдың бұрыс екеніне кәміл сенді және осы қателікті түзету үшін менімен сөйлесу тәуекеліне баруға дайын болды.

Келесі кезекте мен Стэнфорд медицина мектебінің профессоры Филлис Гарднермен кездестім. Холмс он екі жыл бұрын колледжден шығып қалған кезде өзінің алғашқы пластырь идеясы туралы осы кісімен ақылдасқан еді. Филлис маған Стэнфорд кампусы мен оның айналасын аралатып көрсетті. Оның көлігімен айналаны аралап жүріп, Пало-Альтоның қандай кішкентай әрі оқшауланған жер екеніне таңғалдым. Филлистің үйі Джордж Шульцтің үлкен шатырлы үйінен сәл төменірек төбеде орналасқан еді, және екеуі де Стэнфордқа тиесілі жерде тұрған. Филлис итін серуендетуге шыққанда кейде Ченнинг Робертсонды кездестіріп қалатын. Джордж Шульц пен Theranos директорлар кеңесінің басқа мүшелерінің кеңселері орналасқан Гувер институтының ғимараты кампустың қақ ортасында еді. Пейдж Милл Роудтағы Theranos-тың жаңа бас кеңсесі Стэнфордқа тиесілі жерде, екі мильден аз қашықтықта орналасқан болатын. Қызық болғанда, Филлис бұл жерде бұрын Wall Street Journal баспаханасы болғанын айтты.

Сапарымның соңғы күнінде мен Рошель Гиббонспен Пало-Альтодағы бирмандық Rangoon Ruby мейрамханасында түскі ас іштім. Ианның қайтыс болғанына екі жыл өтсе де, Рошель әлі қайғырып жүр екен және көз жасын әрең тежеді. Ол күйеуінің өліміне Theranos-ты кінәлады және оның сол жерде ешқашан жұмыс істемегенін қалады. Ол Theranos адвокаты Ианды Фуис ісі бойынша куәлік беруден жалтару үшін пайдалануға көндірген дәрігер анықтамасының көшірмесін берді. Адвокаттың электрондық хатындағы уақыт белгісі оның Ианның өз-өзіне қол жұмсауынан бірнеше сағат бұрын жіберілгенін көрсетті. Рошель күйеуінен миллиондаған доллар тұруы мүмкін Theranos акцияларының опциондарын мұраға алғанына қарамастан, бұл туралы ашық айтты. Ол ақшаға қызықпайтынын және кез келген жағдайда акциялардың ешқандай құны бар екеніне сенбейтінін жеткізді.

Мен келесі күні Нью-Йоркке репортажым үшін қажетті сыни массаға жеткеніме және оны жариялауға көп уақыт кетпейтініне сенімді түрде ұшып кеттім. Бірақ бұл кімге қарсы тұрғанымды жете бағаламау еді.

ЖИЫРМАСЫНШЫ ТАРАУ

Торуыл

Тайлер Шульцтің Лос-Альтос-Хиллсте бес бөлмелесімен бірге жалдап тұратын үйі Лос-Гатостағы ата-анасының үйінен жиырма бес минуттық қашықтықта орналасқан еді, сондықтан ол екі аптада бір рет олармен бірге кешкі ас ішуге тырысатын. 2015 жылдың 27 мамыры күні кешке қарай Тайлер өзінің кішкентай Toyota Prius C көлігін ата-анасының гаражына кіргізіп, ас үй арқылы үйге кірді. Ол әкесін көрген бойда бірдеңенің дұрыс емес екенін бірден сезді. Оның бет-әлпетінде алаңдаушылық пен дүрбелең бар еді.

— Сен Theranos туралы зерттеуші журналистпен сөйлестің бе? — деп сұрады әкесі айыптай сөйлеп. — Иә, — деп жауап берді Тайлер. — Сен қалжыңдап тұрмысың? Қалайша мұндай ақымақ боласың? Олар бәрін біліп отыр.

Тайлер атасының жаңа ғана қоңырау шалып, Theranos-тың оның Wall Street Journal тілшісімен байланыста болғанынан хабардар екенін айтқанын білді. Егер ол Джордждың сөзімен айтқанда «алапат бәледен» құтылғысы келсе, келесі күні компания заңгерлерімен кездесіп, бірдеңеге қол қоюы керек болатын.

Тайлер атасына қайта қоңырау шалып, сол түні екеуі заңгерлерсіз кездесе ала ма деп сұрады. Джордж өзі мен Шарлоттаның кешкі асқа кеткенін, бірақ тоғыздар шамасында үйге келетінін және Тайлердің сол кезде келе алатынын айтты. Тайлер ата-анасымен тез кешкі ас ішті де, атасымен болатын әңгімені қалай бастайтынын ойластыру үшін үйіне бет алды. Ол есіктен шығып бара жатқанда, анасы мен әкесі оны қатты құшақтады.

Үйге келген соң Тайлер маған қоңырау шалды. Дауыс ырғағынан оның қатты жүйкесі жұқарғаны байқалып тұрды. Ол менен біздің байланысымызды Theranos-қа ашып қойдым ба деп сұрады. Мен мүлдем олай еместігін айтып, дереккөздерге берген құпиялылық уәдесіне өте байыппен қарайтынымды жеткіздім. Біз не болғанын түсінуге тырыстық.

Маунтин-Вьюдегі сыра бағында кездескенімізге үш апта өткен еді. Нью-Йоркке оралған соң, Мэттью Трауб Холмспен сұхбаттасу туралы өтінішімді үнемі кейінге қалдырып, оның орнына сұрақтарды жіберуімді сұрады. Мен оған Иан Гиббонстан бастап біліктілікті тексеруге (зертхананың сапасын бақылау әдісі) дейінгі Theranos-пен талқылағым келетін жеті негізгі тақырыпты қамтитын электрондық хат жібергенмін.

Мен хатты Тайлерге қайта жібердім, ол біз телефонмен сөйлесіп тұрғанда оған көз жүгіртіп шықты. Талдауды валидациялауға қатысты бір бөлімде мен Эдисон қан талдауларының біріне арналған вариация коэффициентін (деректердің шашырауын өлшейтін статистикалық көрсеткіш) енгізгенмін, бірақ ол Тайлердің өзі есептеген көрсеткіш екенін білмеппін. Хатта оны нұсқайтын басқа ештеңе жоқ еді, сондықтан Тайлер олардың ілігіп отырғаны осы деп топшылады. Ол сәл сабасына түскендей болды. Ол бұл санды оңай түсіндіре алатынын айтты. Ол кез келген адамнан келуі мүмкін еді ғой.

Тайлер маған атасына баратынын айтпады, тек Theranos оның келесі күні кеңсеге келіп, заңгерлерімен кездесуін қалайтынын ғана жеткізді. Мен оған бармауға кеңес бердім. Ол енді бұл компанияда жұмыс істемейтін және бұл өтінішті орындауға міндетті емес еді. Егер барса, олар оны әшкерелеуге тырысатынын ескерттім. Тайлер бұл туралы ойланатынын айтты. Біз келесі күні қайта хабарласуға келістік.

ТАЙЛЕР атасының үйіне кешкі сағат 8:45-те келді. Джордж бен Шарлотта әлі үйде жоқ еді, сондықтан ол олардың көлігінің жолға бұрылғанын көргенше көшеде күтті. Ол оларға жайғасуға бірнеше минут беріп, сосын үйге кірді. Олар қонақ бөлмеде отыр екен.

— Сен Theranos туралы қандай да бір тілшілермен сөйлестің бе? — деп сұрады Джордж. — Жоқ, — деп өтірік айтты Тайлер. — Олардың неліктен бұлай ойлап жүргенін білмеймін. — Элизабет сенің Wall Street Journal-мен сөйлескеніңді біледі. Тілші сенің хаттарыңның біріндегі нақты сөз тіркесін қолданған екен. Шарлотта күйеуінің сөзін түзетті: — Меніңше, ол бір сан деп айтты. — Ол біліктілікті тексеруге қатысты сан ба? — деп сұрады Тайлер. Оның айтуынша, бұл деректерді көп адам көрген. Журнал оны басқа көптеген бұрынғы қызметкерлерден алуы мүмкін еді. — Элизабет ол тек сенен ғана келуі мүмкін екенін айтады, — деді Джордж қатал үнмен.

Тайлер өз позициясында берік тұрды. Ол тілшінің ақпаратты қалай алғанынан мүлдем бейхабар екенін айтты.

— Біз мұны сен үшін істеп жатырмыз, — деді Джордж. — Элизабеттің айтуынша, егер мақала жарияланса, сенің мансабың аяқталады.

Ештеңені мойындамастан, Тайлер атасын Theranos-тың оны адастырып отырғанына тағы бір рет сендіруге тырысты. Ол бір жыл бұрын айтқан барлық нәрселерді, соның ішінде компания қан талдауларының өте аз бөлігін ғана өзінің меншікті Edison құрылғыларында жасайтынын қайталады. Джордж бұған сенбеді. Ол Тайлерге Theranos болашақта құпиялылық міндеттемелерін орындайтынын растайтын, қол қоюы керек бір беттік құжат дайындағанын айтты. Оның түсіндіруінше, Wall Street Journal Theranos-тың коммерциялық құпияларын жариялағалы жатыр, ал егер компания оларды қорғау үшін шара қолданғанын көрсетпесе, бұл коммерциялық құпиялар жалпыға ортақ игілікке айналып кететін көрінеді. Тайлер мұны неге істеуі керек екенін түсінбеді, бірақ егер бұл компанияның оны мазалауын тоқтататынын білдірсе, оны қарастыруға дайын екенін айтты.

— Жақсы, жоғарыда Theranos-тың екі заңгері отыр, — деді Джордж. — Мен оларды шақыра аламын ба?

Тайлер өзін қақпанға түскендей және сатқындыққа ұшырағандай сезінді. Ол олардың заңгерлерсіз кездесуін арнайы сұраған болатын. Бірақ егер ол қазір жалтарып кеткісі келсе, бұл оның жасыратын бірдеңесі бар деген күдікті күшейте түсер еді, сондықтан ол өзінің қалай: «Әрине», — деп айтқанын байқамай қалды.

Джордж жоғарыға көтерілген кезде, Шарлотта Тайлерге Theranos «қорабының» шынайы екеніне күмәндана бастағанын айтты. «Генри де солай», — деді ол Генри Киссинджерді меңзеп, — «және ол одан шыққысы келетінін айтып жүр».

Шарлотта одан әрі бірдеңе айтып үлгермей тұрып, бір ер адам мен әйел пайда болып, Тайлерге қарай агрессивті түрде адымдап келді. Олардың есімдері Майк Брилл мен Мередит Дирборн еді. Олар Boies, Schiller & Flexner компаниясының серіктестері болатын. Брилл Тайлерге Journal дереккөздерінің кім екенін анықтау тапсырылғанын және оны шамамен бес минут ішінде тауып алғанын айтты. Ол оған үш құжатты ұстатты: уақытша тыйым салу ордері (соттың белгілі бір әрекетті жасауға тыйым салатын шешімі), екі күннен кейін сотқа келу туралы хабарлама және Theranos Тайлердің құпиялылық міндеттемелерін бұзғанына негіз бар екенін және оған қарсы сотқа жүгінуге дайын екенін мәлімдейтін хат.

Тайлер тілшімен сөйлескенін қайтадан жоққа шығарды.

Брилл оның өтірік айтып тұрғанын білетінін айтып, оны мойындауға мәжбүрледі, бірақ Тайлер өз дегенінен қайтпады. Заңгер оны тыныш қалдырудан бас тартты. Ол дәл бір шабуылдаушы ит сияқты болды. Ол Тайлерге мәңгіліктей көрінген уақыт бойы тиісуін жалғастыра берді. Бір кезде Тайлер өгей әжесіне қарап, оның да өзі сияқты ыңғайсыздық сезініп отырғанын-отырмағанын сұрады. Шарлотта Бриллге алая қарап отырды және оған дәл қазір оң қолымен соққы беретіндей көрінді.

— Бұл әңгімені тоқтату керек, — деді ақыры Тайлер.

Джордж немересіне көмекке келді. «Мен бұл баланы білемін, және бұл бала өтірік айтпайды. Егер ол тілшімен сөйлеспедім десе, онда ол тілшімен сөйлескен жоқ! » — деп айқайлады ол. Бұрынғы мемлекеттік хатшы екі заңгерді үйден шығарып жіберді. Олар кеткеннен кейін, ол Холмсқа қоңырау шалып, бұл олардың келіскен нәрсесі еместігін айтты. Ол мәдениетті түрде сөйлесуге дайын адамның орнына айыптаушы прокурор жіберген еді. Тайлер келесі күні сотқа баруға дайын, деп ескертті ол.

Тайлер Шарлоттаның Джордждың қолынан телефонды жұлып алып: «Элизабет, Тайлер олай деген жоқ! » — деп айтқанын естігенде, жүрек соғысының жиілеп, қолдарының дірілдеп кеткенін сезді.

Джордж қайтадан телефон тұтқасын алды және олар мәмілеге келді: келесі күні таңертең олар үйде қайта кездеседі, ал Theranos Тайлердің құпиялылық міндеттемелерін орындайтынын растайтын бастапқыда талқыланған бір беттік құжатты әкеледі. Тұтқаны қояр алдында ол Холмстан бұл жолы басқа заңгер жіберуін өтінді.

КЕЛЕСІ КҮНІ ТАҢЕРТЕҢ Тайлер атасының үйіне ерте келіп, асханада күтіп отырды. Қайтадан Брилл келгенін көргенде ол таңғалмады. Холмс оның атасын қуыршақ құрлы ойнатып отыр еді.

Заңгер өзімен бірге құжаттардың жаңа топтамасын әкелді. Олардың бірі — Тайлердің Theranos туралы ешқандай үшінші тұлғалармен ешқашан сөйлеспегенін және Journal-мен сөйлескен өзі білетін барлық қазіргі және бұрынғы қызметкерлердің есімдерін атауға уәде беретінін мәлімдейтін аффидевит (сотта дәлел ретінде қолданылатын жазбаша ант) болды. Брилл Тайлерден аффидевитке қол қоюын сұрады. Тайлер бас тартты.

— Тайлер тыңшы емес. Wall Street Journal-мен кім сөйлескенін анықтау оның емес, Theranos-тың мәселесі, — деді Джордж.

Брилл бұрынғы мемлекеттік хатшыны елеместен, Тайлерді құжатқа қол қоюға және газеттің дереккөздерін атауға үгіттеуін жалғастырды. Жағдайға оның көзқарасымен қарауды өтінді: ол өз жұмысын атқару үшін одан осы ақпаратты алуы керек екенін айтты. Бірақ Тайлер міз бақпады.

Ыңғайсыз текетірес ұзаққа созылғаннан кейін, Джордж Бриллді бөлек бөлмеге алып кетіп, Тайлермен оңаша сөйлесу үшін қайта оралды. Ол немересінен сол құжатқа қол қоюы үшін не қажет екенін сұрады. Тайлер Theranos оны сотқа бермеуге уәде ететін бап қосуы керек деп жауап берді.

Джордж қарындашты алып, аффидевитке Theranos-тың Тайлер Шульцті екі жыл бойы сотқа бермеуге міндеттенетіні туралы бір жол жазып қойды. Тайлер қас-қағым сәтте атасы өзін ақымақ деп санай ма деп ойлап қалды.

— Бұл маған жарамайды, — деді ол. — Онда олар мені ешқашан сотқа бермейді деп жазылуы керек. — Мен жай ғана Theranos келісетін бірдеңе ойлап таппақпын, — деп қарсылық білдірді Джордж.

Бірақ қарт жаңа ғана өзі ұсынған нәрсенің абсурд екенін түсінгендей болды. Ол «екі жыл» деген сөздерді сызып тастап, оларды «ешқашан» дегенге ауыстырды. Содан кейін ол Бриллмен сөйлесу үшін асханадан қайта шығып кетті. Олар бірнеше минуттан кейін қайтып келді, көрініп тұрғандай, Брилл Тайлердің шарттарымен келіскен еді.

Бұл қысқа үзіліс Тайлерге ойлануға уақыт берді және ол ештеңеге қол қоймаймын деп шешті. Брилл сол күні таңертең әкелген басқа құжаттардың бірі Тайлердің бастапқы Theranos құпиялылық келісімі болатын. Тайлер аффидевитке қол қоймайтынын айтудың ең жақсы жолын ойластырып жатқанда, құжатты оқып жатқандай кейіп танытты. Ұзаққа созылған ыңғайсыз үнсіздіктен кейін, ол өзінің бас тартуын қалай жеткізуге болатынын шешті.

— Theranos заңгері мұны Theranos-тың мүддесін көздей отырып құрастырған, — деді ол. — Менің ойымша, оны менің мүддемді көздей отырып қарайтын заңгер табуым керек.

Атасы да, Брилл де әбден ашуланғандай көрінді. Джордж Тайлерден, егер оның мүлік бойынша заңгері Боб Андерс құжатты қарап шығып, оған қол қоюға болатынын айтса, қол қоя ма деп сұрады. Тайлер келісетінін айтты, сондықтан Джордж өзгертілген аффидевитті Андерске факспен жіберу үшін жоғарыға көтерілді. Баспалдақпен көтеріліп, факс аппаратын іске қосуға біраз уақыт кететінін есептеген Тайлер, ас үйге барып, атасының телефон кітапшасынан мүлік заңгерінің нөмірін іздей бастады. Ол оған бірінші болып қоңырау шалғысы келді. Ол беттерді парақтап жатқанда, Шарлотта оған нөмірі жазылған қағазды ұстатты. «Оған қоңырау шал», — деді ол.

Тайлер қоңырауды ауладан шалды. Ол Андерске жағдайды тез түсіндіріп берді. Барлық ақпаратты әлі де қорытып үлгермеген заңгер Theranos-тың атынан кім өкілдік етіп жатқанын сұрады. Тайлердің қолында Брилл алдыңғы түні берген оны сотқа береміз деп қорқытқан хат бар еді. Ол Андерске хатқа «Дэвид Бой-зи» қол қойғанын айтты, бұл әйгілі заңгердің тегін қате айтқаны еді.

— О, құдайым! Оның кім екенін білесің бе?

Бойс Америкадағы ең ықпалды және көрнекті заңгерлердің бірі еді, деп түсіндірді Андерс. Бұл өте маңызды жағдай, деді ол. Ол Тайлерге сол күні түстен кейін Сан-Францискодағы кеңсесіне келіп кездесуді ұсынды.

Тайлер оның кеңесін тыңдап, қалаға қарай көлікпен жол тартты. Ол Андерспен және оның серіктестерінің бірімен Қаржы ауданындағы неоготикалық мұнара, бір кездері Сан-Францисконың ең биік ғимараты болған Расс Билдингтің он жетінші қабатында кездесті. Екі заңгермен ақылдасқаннан кейін Тайлер құжатқа қол қоймауға шешім қабылдады. Олар бұл хабарламаны Theranos-қа оның атынан жеткізуге келісті, бірақ мүдделер қақтығысын болдырмау үшін ақырында оны басқа адвокатқа жіберуі керек болатын. Олардың Farella Braun + Martel фирмасы да Холмс мүлкінің мүддесін қорғайтын еді.

Андерс Майк Бриллге Тайлердің аффидевитке қол қоймайтынын хабарлаған кезде, Брилл Theranos-тың оны сотқа беруден басқа амалы қалмайтынын ескертті. Тайлер келесі күні сотқа шақырыламын деп күтіп үйіне қайтты, бірақ сол күні кешке Брилл Андерске Theranos-тың екі тарапқа мәселені шешуге көбірек уақыт беру үшін сот ісін кейінге қалдыруға шешім қабылдағаны туралы электрондық хат жіберді. Тайлер бұл жаңалықты естігенде жеңілдеп қалды.

АНДЕРС ТАЙЛЕРДІ күрделі іскерлік дауларды шешуде тәжірибесі бар Сан-Францискодағы шағын заң фирмасын басқаратын Стивен Тейлор есімді адвокатқа жіберді. Келесі апталар ішінде Брилл мен Тейлор аффидевиттің төрт түрлі жобасымен алмасты.

Тайлер келісімге келу үшін мәмілеге келуге тырысты және құжаттың жаңа нұсқаларында Journal-мен сөйлескенін мойындады. Theranos оған өзінің жас әрі аңқау болғанын және тілші оны алдап соққанын айтуды ұсынды, бірақ ол бұдан бас тартты. Ол не істеп жатқанын нақты білді және оның жастық шаққа еш қатысы жоқ еді. Ол егер қырықта немесе елуде болса да, дәл осылай әрекет етер едім деп үміттенді. Theranos-ты тыныштандыру үшін, Тайлер біліктілікті тексеру, талдауды валидациялау және зертхана жұмыстары сияқты тақырыптар туралы сөз болғанда, не айтып тұрғанын білуі мүмкін емес, міндеттері өте мардымсыз кіші қызметкер ретінде көрсетілуіне келісім берді.

Бірақ келіссөздер екі мәселеге келгенде тоқтап қалды. Theranos әлі де Тайлердің Journal-дың басқа дереккөздерін атауын қалады, бірақ Тайлер бұдан үзілді-кесілді бас тартты. Сондай-ақ компания оған беруге дайын болған сот ісінен босату құжатына оның ата-анасы мен мұрагерлерін енгізуден бас тартты. Тығырыққа тірелген жағдай созыла бергендіктен, Boies Schiller өзінің аты шыққан қатыгез тактикасына жүгінді. Брилл егер Тайлер аффидевитке қол қоймаса және Journal дереккөздерін атамаса, оны сотқа берген кезде фирманың бүкіл отбасын банкротқа ұшырататынын білдірді. Тайлер сондай-ақ өзін жеке тергеушілер аңдып жүргені туралы хабарлама алды. Оның адвокаты мұны жеңілге бууға тырысты.

— Бұл аса үлкен мәселе емес, — деді ол. — Тек баруға болмайтын жерлерге бармаңыз және жұмысқа шығарда үйіңіздің сыртындағы бұталардың арасында тұрған адамға күлімсіреп, қол бұлғауды ұмытпаңыз.

Бір күні кешке Тайлердің ата-анасына оның атасы қоңырау шалды. Джордж Холмстың Тайлер Journal-дағы ақпараттың басым бөлігіне жауапты екенін және мүлдем қисынсыз әрекет етіп жатқанын айтқанын жеткізді. Тайлердің ата-анасы оны ас үйде отырғызып, келесі мүмкіндікте Theranos қандай құжатқа қол қоюды сұраса, соған қол қоюын жалынып сұрады. Әйтпесе, олар оның заңдық шығындарын өтеу үшін үйлерін сатуға мәжбүр болар еді. Бәрі соншалықты оңай емес, деп жауап берді Тайлер, бұдан басқа артық ештеңе айта алмай. Ол оларға не болып жатқанын түсіндіргісі-ақ келді, бірақ оған Theranos-пен келіссөздерді ешкіммен талқыламау туралы нұсқау берілген еді.

Тайлер ата-анасына жағдайдың қалай болып жатқанын хабарлай алуы үшін, Тейлор олардың өз заңгерлік кеңесшісі болуын ұйымдастырды. Осылайша ол олармен заңгерлер арқылы сөйлесе алатын еді және бұл әңгімелер адвокат-клиент құпиялығымен (адвокат пен клиент арасындағы ақпаратты қорғау құқығы) қорғалатын. Бұл Тайлерді де, оның ата-анасын да шошытқан оқиғаға әкелді. Ата-анасының жаңа заңгері олармен алғаш рет кездескеннен кейін бірнеше сағаттан соң, оның көлігі бұзылып, кездесудегі жазбалары бар портфелі ұрланды. Бұл кездейсоқ ұрлық болуы мүмкін болса да, Тайлер бұған Theranos-тың қатысы бар деген күдіктен арыла алмады.

МЕН бұлардың ешқайсысынан хабарсыз едім. Тайлер ата-анасының үйінде кешкі ас ішкен түні мазасыздана қоңырау шалғаннан кейін, мен онымен қайта байланысуға тырыстым. Мен оның қауіпсіздігі үшін өзі талап еткен Колин Рамирес адресіне электрондық хат жібердім және оның бір реттік телефонына қоңырау шалдым. Бірақ хатым жауапсыз қалды, ал телефоны өшірулі сияқты көрінді және дауыстық поштасы болмады. Мен бірнеше апта бойы электрондық пошта мен телефон арқылы байланысуға тырыса бердім, бірақ нәтиже болмады. Тайлер ізім-ғайым жоғалып кеткендей болды.

Мен Theranos оған қысым көрсетіп жатыр деп күдіктендім, бірақ ол құпия дереккөз болғандықтан, бұл туралы компаниямен бетпе-бет келе алмадым. Мен оның қысымға төтеп беретініне үміттендім және оның маған Theranos тәжірибелеріне күмән келтіріп Холмсқа жазған электрондық хатын және Нью-Йорк штатына түсірген шағымын жіберіп қойғаны көңіліме жұбаныш болды. Оларды мен Алан Бимнен алған біліктілікті тексеруге қатысты ішкі электрондық хаттар тізбегіне қосқан кезде, бұл айыптауға толықтай жеткілікті, жойқын құжаттар қорына айналды.

Мен репортажымды жалғастырып, Нью-Йорк штатының Денсаулық сақтау департаментіне қоңырау шалдым да, Тайлердің анонимді шағымының тағдыры не болғанын сұрадым. Маған оның тергеу үшін федералдық Centers for Medicare and Medicaid Services (CMS - Медициналық көмек және медициналық қызмет көрсету орталықтары) мекемесіне жіберілгенін айтты. Бірақ мен CMS-ке қоңырау шалғанымда, ондағы ешкім оның ізін таба алмайтынын білдім. Ол қағаздардың арасында белгісіз бір жолмен жоғалып кеткен екен. Бір жақсысы, агенттіктің зертханалық қадағалау бөлімін басқаратын қызметкерлер оның бар екенін білген соң, бұл істі байыппен қолға алған сыңайлы болды. Олар менен шағымды өздеріне қайта жіберуді өтініп, бұл жолы назардан тыс қалмайтынына сендірді.

Сол уақытта Мэтью Трауб мені алдаусыратуын жалғастыра берді. Америкада Холмс сұхбат бермейтін жалғыз тілші мен сияқты көріндім. Ол жақында CBS-тің таңғы жаңалықтар бағдарламасында, CNN-дегі Фарид Закарияның шоуында және CNBC-дегі Джим Крамердің "Mad Money" бағдарламасында пайда болған еді. Маусым айының басындағы бір кеште компьютерімнен басымды көтеріп, жаңалықтар бөлмесіндегі теледидарлардың біріне көзім түскенде, оның өзінің қара водолазкасын киіп алып, Чарли Роуздың бағдарламасында көсіліп сөйлеп жатқанын көруім – бәрінен асып түсті. Келесі күні болған қызу телефон әңгімесінде мен Траубқа Theranos мені шексіз күттіре алмайтынын айттым. Егер Холмс болмаса, компаниядан басқа біреу менің сұрақтарыма жауап беру үшін менімен кездесуі керек және бұл жақын арада болуы тиіс деп, Бруклиндегі үйімнің баспалдағы алдында әрі-бері жүріп айқайладым.

Бірнеше күннен кейін Трауб маған хабарласып, Манхэттендегі Boies Schiller кеңсесінде Theranos өкілімен кездесуді ұсынды. Мен бастапқыда келістім, бірақ кейін райымнан қайттым. Бұл тура арыстанның апанына кіріп барғанмен бірдей болар еді. Мен оған қайта қоңырау шалып, Theranos өкілі және оны сүйемелдейді деп күтілген адвокаттар тобы маған келуі керек екенін айттым. Кездесу 23 маусым, сейсенбі күні түскі сағат 1:00-ге, Wall Street Journal басылымы орналасқан Америка авенюі, 1211 мекенжайына белгіленді.

| ЖИЫРМА БІРІНШІ ТАРАУ |

Коммерциялық құпиялар

Journal кеңсесіне келген Theranos делегациясы негізінен заңгерлерден тұрды. Топты Дэвид Бойс бастап келді. Оның қасында Майк Брилл, Мередит Дирборн және Boies Schiller-дің бұрынғы серіктесі әрі Хиллари Клинтонның көмекшісі болған, ал екі айға жетпейтін уақыт бұрын Theranos-тың бас кеңесшісі қызметіне тағайындалған Хизер Кинг болды. Топты Мэтью Трауб пен Вашингтондағы оппозициялық зерттеу фирмасының негізін қалаушылардың бірі, Journal-дың бұрынғы тілшісі Питер Фритч толықтырды. Жалғыз Theranos басшысы Дэниел Янг еді.

Қызу айтыс боларын күткендіктен, мен өзіммен бірге тергеу тобын басқаратын редакторым Майк Сиконолфиді және журналистиканың сезімтал мәселелері бойынша жаңалықтар бөлімімен тығыз жұмыс істейтін Journal-дың бас компаниясының бас кеңесшісінің орынбасары Джей Контиді ертіп келдім. Мен екеуін де өз репортажымның барысынан хабардар етіп отырғанмын және ақпарат көздерімнің кім екені туралы құпияны оларға ашқан едім.

Біз Journal жаңалықтар бөлімінің бесінші қабатындағы мәжіліс залына жайғастық. Кинг пен Дирборн кішкентай диктофондарды шығарып, мәжіліс үстелінің екі шетіне қойған кезде-ақ кездесудің бағыты бірден айқындалды. Олардың не айтқысы келгені түсінікті еді: олар бұл кездесуді болашақ сот ісіндегі deposition (сотқа дейінгі айғақ алу процесі) ретінде қарастырып отырды.

Траубтың өтініші бойынша, мен екі апта бұрын талқылауымызға негіз болуы тиіс сексен сұрақтан тұратын жаңа тізім жібергенмін. Кинг кездесуді олардың осы сұрақтарда қамтылған "жалған алғышарттарды" жоққа шығару үшін келгенін айтумен бастады. Содан кейін ол алғашқы соққысын жасады.

"Бізге сіздің негізгі ақпарат көздеріңіздің бірі Тайлер Шульц есімді жас жігіт екені анық көрінеді. " Ол мұны айтқанда маған тура қарады, бұл мені састыру үшін алдын ала дайындалған шабуыл екені көрініп тұрды. Мен сыр бермей, үндемедім. Олар Тайлерден қанша күдіктенсе де өз еріктері, бірақ мен оның маған артқан сенімін сатып, олар іздеп отырған растауды беруге ниетті емес едім. Ол Тайлерді жас әрі біліксіз деп қаралап, содан кейін менің басқа ақпарат көздерім де дәл сондай сенімсіз, наразы бұрынғы қызметкерлер екенін алға тартты. Майк оның сөгісін бөліп жіберді. Біз құпия ақпарат көздеріміздің кім екенін ашпаймыз және Theranos олардың жеке басын білеміз деп ойламауы керек, – деді ол сыпайы, бірақ қатаң түрде.

Бойс алғаш рет сөзге араласып, Кингтің "жаман полицей" рөліне қарсы "жақсы полицейді" ойнады. "Біз тек мұнда ешқандай оқиға жоқ екенін өзіңіз көруіңіз үшін бәрін қадам-қадаммен талдап шыққымыз келеді," – деді жетпіс төрт жастағы атақты заңгер жұмсақ үнмен. Қалың қасы мен сиреген бурыл шашы бар ол керісіп қалған балаларды татуластыруға тырысып жатқан атаны еске түсірді.

Мен өзім жіберген сұрақтарды талдауды бастауды ұсындым, бірақ біріншісін оқып үлгермей жатып, Кингтің мінез-құлқы қайтадан агрессивті бола бастады және ол қатаң ескерту жасады:

"Біз сіздің біздің коммерциялық құпияларымызды жариялауыңызға келісім бермейміз. "

Кездесудің басталғанына санаулы минуттар ғана өткен еді және оның негізгі стратегиясы бізді қорқытуға тырысу болатыны маған айқын болды, сондықтан оған бұл әдістің іске аспайтынын жеткізетін кез келді деп шештім.

"Біз өзіміздің журналистік құқықтарымыздан бас тартуға келісім бермейміз," – деп мен шорт кестім.

Менің жауабым күткендей әсер еткен сияқты. Ол сәл райынан қайтып, біз осында отырған жалғыз Theranos ресми өкілі ретінде Дэниел Янг жауап береді деген түсінікпен сұрақтарымды бір-бірлеп талдай бастадық. Алайда, көп ұзамай біз қайтадан келіспей қалдық.

Янг Theranos-тың коммерциялық қан анализаторларына ие екенін (ол оларды пациенттердің нәтижелерін шығару үшін емес, тек салыстыру мақсатында қолданатынын мәлімдеді) мойындағаннан кейін, мен олардың бірі Siemens ADVIA ма деп сұрадым. Ол коммерциялық құпияларға сілтеме жасап, түсініктеме беруден бас тартты. Содан кейін мен Theranos-тың саусақтан алынған кішкентай қан үлгілерін арнайы сұйылту хаттамасы арқылы Siemens ADVIA құрылғысында тексеретін-тексермейтінін сұрадым. Ол сұраққа жауап бермеу үшін қайтадан коммерциялық құпияларды алға тартты, бірақ қан үлгілерін сұйылту зертханалық салада қалыпты жағдай екенін айтып дауласты.

Осыдан кейін талқылау бір шеңбердің бойымен айнала берді. Бұл сұрақтар менің мақаламның негізі болып табылады, дедім мен. Егер олар жауап беруге дайын болмаса, біздің кездесуіміздің мәні неде? Бойс олардың көмектесуге тырысып жатқанын, бірақ біз құпияны жария етпеу туралы келісімдерге қол қоймайынша, Theranos-тың қандай әдістерді қолданатынын ашпайтындарын айтты. Оның айтуынша, бұл Quest және LabCorp компаниялары кез келген жолмен, соның ішінде industrial espionage (өндірістік шпионаж - бәсекелестердің құпияларын ұрлау) арқылы білуге жанұшыра тырысып жатқан құпиялар еді.

Мен нақтырақ жауаптар талап етуді жалғастырған сайын, Бойс ашулана бастады. Ол кенеттен мейірімді ата бейнесінен арылды. Ол кәрі гризли аюындай ырылдап, тістерін ақситты. Бұл сот залындағы қарсыластарының үрейін ұшыратын сол баяғы Дэвид Бойс еді деп ойладым ішімнен. Ол менің репортаж жасау әдістеріме шүйлігіп, кейбір дәрігерлерге Theranos-қа зиян келтіретін арандатушы сұрақтар қойғанымды айтты. Бұл арамызда қызу пікірталас тудырды. Біз үстелдің екі жағынан бір-бірімізге көз алмай қарап отырдық.

Джей Конти жағдайды ушықтырмау үшін сөзге араласты, бірақ көп ұзамай Кинг және Бриллмен сөз қағыстыра бастады. Олардың дауы тіпті күлкілі жағдайға ұласты.

"Сіздер бізден Кока-Коланың құрамында күшән жоқ екеніне көз жеткізу үшін оның формуласын беруімізді талап етіп отырған сияқтысыздар," – деді Кинг.

"Ешкім Кока-Коланың формуласын сұраған жоқ! " – деп жауап берді Джей ашуланып.

Одан кейін заңды түрде не нәрсе коммерциялық құпия болып саналатыны туралы тағы да дау-дамай туындады. Үшінші тарап өндірген коммерциялық анализаторға қатысты кез келген нәрсе қалайша Theranos-тың коммерциялық құпиясы болып саналуы мүмкін? – деп сұрадым мен. Брилл бұл айырмашылық мен ойлағандай қарапайым емес екенін айтып, сенімсіз жауап берді.

Біз менің Edison құрылғысына қатысты сұрақтарыма көштік. Theranos бұл құрылғыда қанша қан анализін жасады? Бұл да коммерциялық құпия, деді олар. Мен өзімді Абсурд театрының тірі қойылымын тамашалап отырғандай сезіндім.

"Theranos-та шынымен де қандай да бір жаңа технология болды ма? " – деп сұрадым мен арандату мақсатында.

Бойс қайтадан бұрқ ете қалды. Саусақтан алынған кіп-кішкентай үлгілерді тексеру зертхана саласында бұрын-соңды ешкімнің қолынан келмеген нәрсе, деп ашуланды ол.

"Theranos мұны жасап жатыр, егер бұл сиқыр болмаса, онда бұл жаңа технология! "

"Бұл Оз елінің сиқыршысы туралы ертегіге ұқсайды екен," – деп әзілдеді Джей.

Біз Theranos-тың коммерциялық анализаторлармен салыстырғанда Edison-да қанша тест жүргізетіні туралы нақты жауап ала алмай, бір орында айналсоқтай бердік. Бұл жүйкені жұқартты, бірақ сонымен бірге менің дұрыс жолда екенімнің белгісі еді. Егер олардың жасыратын ештеңесі болмаса, бұлайша үзілді-кесілді қарсылық көрсетпес еді.

Кездесу осы сарында тағы төрт сағатқа созылды. Менің сұрақтарымның тізімін талдауды жалғастырған кезде, Янг кейбір сұрақтарға коммерциялық құпияларды алға тартпастан жауап берді. Ол Theranos-тың калий тестіндегі ақауларды мойындады, бірақ олардың тез арада шешілгенін және қате нәтижелердің ешқайсысы пациенттерге берілмегенін мәлімдеді. Алан Бим маған басқаша айтқан болатын, сондықтан мен Янгтың бұл туралы өтірік айтып тұрғанына күдіктендім. Янг сондай-ақ Theranos-тың proficiency testing (біліктілікті тексеру - зертхананың дәлдігін бағалау әдісі) процесін көптеген зертханаларға қарағанда басқаша жүргізетінін растады, бірақ мұны оның технологиясының бірегейлігімен ақтауға тырысты. Ол CLIA инспекторының тексеру кезінде Theranos зертханасының "Нормандия" деп аталатын бөлігін көрмегенін растады, бірақ оған оның бар екені туралы ескертілгенін мәлімдеді.

Оның жауаптарының бірі маған оғаш көрінді. Мен Холмс тең автор болған Hematology Reports зерттеуін тілге тиек еткенімде, Янг оны бірден ескірген деп жоққа шығарды. Ол Theranos-тың ескі технологиясымен жүргізілгенін және оның деректері 2008 жылдан бері келе жатқан өте көне екенін айтты. Олай болса, неге Холмс оны The New Yorker журналына мысал ретінде келтірді? – деп ойладым мен. Theranos енді одан бойын аулақ ұстап жатқан сияқты көрінді, бәлкім, оның негізсіз екенін түсінгендіктен болар.

Мен Ян Гиббонс туралы сұрадым. Янг Янның компанияның алғашқы жылдарында маңызды үлес қосқанын мойындады, бірақ оның өмірінің соңында мінез-құлқы өзгермелі болып кеткенін айтып, сол кезеңде оның көп нәрседен хабарсыз болғанын тұспалдады. Кинг сөзге араласып, Гиббонсты маскүнем деп кемсітті. Ал Бойс болса, Рошель Гиббонстың Фьюис ісінде ант етілген мәлімдеме бере алмағанын, соның салдарынан судья оның сотта куәлік беруіне рұқсат етпеу туралы шешім қабылдағанын алға тартып, оның сенімділігіне шабуыл жасады.

Оның Фьюис ісінде ант етілген мәлімдеме бергені немесе бермегені бұл мәселеге қатысы жоқ екенін айттым мен оған. Мен оны сенімді ақпарат көзі деп таптым және ол маған ресми түрде жауап беріп жатыр.

"Ол менің алдымда ант берген," – дедім мен.

Ақыры біз репортаж барысында мен жинаған күмәнді тест нәтижелерінің мысалдарына көштік. Пациенттерге қатысты менің нақты мысалдарыма жауап бере алуы үшін, Кингтің айтуынша, Theranos әрқайсысынан өздерінің пациент құпиялылығы құқықтарынан бас тартатыны туралы қол қойылған рұқсаттамалар алуы керек еді. Ол менен пациенттерден осы бас тарту құжаттарын жинауға көмектесуімді сұрады. Мен бұған келістім.

Кездесу ақыры аяқталған кезде сағат кешкі алтылар шамасы еді, ал Кинг маған көкірегіме қанжар сұғып алғысы келіп тұрғандай қарады.

ҮШ КҮННЕН КЕЙІН Эрика Чунг өзінің жаңа жұмыс орны, Antibody Solutions деп аталатын биотехнологиялық фирманың зертханасында кешке дейін жұмыс істеп жатқан болатын. Сол кезде бір әріптесі келіп, оны бір ер адамның сұрап тұрғанын айтты. Әріптесінің айтуынша, ол адам автотұрақта өз көлігінде ұзақ уақыт бойы күтіп отырған.

Эрика бірден сақсына қалды. Theranos-тың адами ресурстар бөлімінің басшысы Мона Рамамурти сол күні ертерек оның ұялы телефонының дауыстық поштасына онымен шұғыл талқылауы керек бірдеңе бар екенін айтып, бірнеше хабарлама қалдырған еді. Эрика оның қоңырауларына жауап бермеген болатын, ал енді сыртта қандай да бір жұмбақ ер адам онымен сөйлесуді күтіп тұр. Ол бұл екі жағдайдың бір-бірімен байланысты екеніне күдіктенді.

Бұл жұма күнгі кешкі сағат алты болатын және Antibody Solutions-тің Саннивейлдегі кеңселерінде адам көп қалмаған еді. Қауіпсіздік үшін Эрика әріптесінен өзін көлігіне дейін шығарып салуды өтінді. Олар ғимараттан шыққан кезде, жол талғамайтын көліктен бір жас жігіт шығып, қолындағы конвертпен оларға қарай жылдам басып келді. Ол оны Эрикаға ұстатты да, бұрылып кетіп қалды.

Конверттегі мекенжайды көргенде, Эриканың жүрегі тоқтап қала жаздады.

Қолма-қол жеткізу арқылы

Эрика Чунг ханымға

926 Мутон шеңбері

Ист-Пало-Альто, Калифорния 94303

Оның сол жерде тұратынын білетін жалғыз адам әріптесі Джулия еді. Екі апта бұрын Эрика Оклендтегі пәтерінің жалдау мерзімін аяқтап, күзде Қытайға көшу жоспарының алдында уақытша Джулияның үйіне көшіп барған болатын. Ол онда тек жұмыс күндері түнеп, демалыс күндері табиғатқа шығып немесе саяхаттап жүрген. Бұл мекенжайды тіпті оның анасы да білмеген. Оны білудің жалғыз жолы – оның соңынан аңдып жүру еді.

Конверт ішіндегі хат Boies Schiller-дің фирмалық бланкісінде жазылған екен. Эрика оны оқыған сайын, оның бойын билеген үрей күшейе түсті:

Құрметті Чунг ханым,

Бұл фирма Theranos, Inc. ("Theranos" немесе "Компания") мүддесін қорғайды. Бізде сіз Компанияның белгілі бір коммерциялық құпияларын және басқа да құпия ақпаратты рұқсатсыз жария етті деп есептеуге негіз бар. Сондай-ақ, сіз мұны Компанияның бизнесіне зиян келтіру мақсатында ол туралы жалған және жала жабатын мәлімдемелер жасаумен байланысты істедіңіз деп санауға негізіміз бар. Сізге осы әрекеттерді дереу тоқтату және одан бас тарту бұйырылады. Егер бұл мәселе осы хатта көрсетілген шарттарға сәйкес 2015 жылдың 3 шілдесі, жұма күні кешкі сағат 5:00-ге (Тынық мұхиты уақыты) дейін шешілмесе, Theranos барлық тиісті шараларды, соның ішінде сіздің үстіңізден сотқа шағым түсіруді қарастырады.

Хаттың жалғасында, егер Эрика сот ісінен аулақ болғысы келсе, ол Boies Schiller адвокаттарына сұхбат беріп, Theranos туралы қандай ақпаратты және кімге жария еткенін айтуы тиіс екені жазылған. Хатқа Дэвид Бойс қол қойған. Эрика Джулияның үйіне көлікпен барып, бүкіл демалыс күндерін терезе перделерін жауып, далаға шығуға да қорқып, үйде өткізді.

АЛ БАСҚА ЖАҒАЛАУДА мен жағдайдың ушығып бара жатқанын сезе бастадым. Сол жұма күні кешке маған Алан Бимнен хабарлама келді. Бұл одан екі айға жуық уақыт ішінде алған алғашқы хабарым еді.

"Theranos мені қайтадан қорқытып жатыр," – деп жазды ол. "Олардың адвокаттары менің affidavit (ант берілген жазбаша түсініктеме) құжатымды бұзып жатқаныма күдіктенетіндерін айтады. "

Біз телефонмен сөйлестік, мен оған бірнеше күн бұрын Journal-да Theranos делегациясымен болған ұзаққа созылған кездесу туралы айтып бердім. Мен алаңдағандай оны қорқытудың орнына, Алан бұл жаңалықтарға қатты қызығушылық танытты. Ол Medicare алаяқтығына қарсы күрес тобында жұмыс істеген бұрынғы федералды прокурор, жаңа заңгермен ақылдасқан екен және Theranos-тың қорқыту тактикасына бұрынғыдай осал емес екенін сезінді. Шын мәнінде, ол өз ойын өзгерткен сияқты және мақаланы жарыққа шығаруға маған қайта көмектескісі келетіндей көрінді.

Сол түні менің электрондық поштамның кіріс жәшігіне Мередит Дирборннан хат түсті. Оған хаттың негізгі алушысы болған Джей Контиге бағытталған Дэвид Бойстың ресми хаты тіркелген екен. Калифорнияның бірнеше заңдарына сілтеме жасай отырып, хатта Journal-дан өздеріндегі Theranos-тың барлық коммерциялық құпияларын және құпия ақпаратын "жою немесе қайтару" қатаң түрде талап етілген. Бойс біздің мұны істеуіміздің еш мүмкін еместігін білсе де, бұл ескерту соққысы еді.

Келесі дүйсенбінің таңында Theranos-тың агрессивті қарсы шабуыл жасап жатқанына қатысты менде қалған барлық күмәндар сейілді. Мен көлігімнің ішінде көшені тазалайтын көліктің өтіп кетуін күтіп (бұл Бруклиндегі өмірдің жағымсыз тұстарының бірі), радио тыңдап отырғанымда, ұялы телефоным шырылдады. Мен радионың дауысын бәсеңдетіп, тұтқаны көтердім.

Бұл Эрика екен және ол қатты шошып қалғандай көрінді. Ол маған жол талғамайтын көліктегі ер адам, конверттегі мекенжай және Бойстың ультиматумы туралы айтып берді. Мен оны тыныштандыруға тырыстым. Иә, оның аңдуда болуы әбден мүмкін екенін мойындадым. Бірақ бұл жақында ғана басталғанына және Theranos-та оның менің ақпарат көздерімнің бірі екеніне ешқандай дәлел жоқ екеніне сенімді едім. Бұл оны әшкерелеу әрекеті дедім мен. Олар босқа қорқытып жатыр. Мен оны хатты елемеуге және әдеттегідей өз шаруаларымен айналыса беруге үгіттедім. Оның дірілдеген дауысынан әлі де қорқып тұрғанын байқадым, бірақ ол менің кеңесіме құлақ асуға келісті.

Келесі күні мен Финикстегі доктор Сунденеден электрондық хат алдым. Theranos-тың сату жөніндегі өкілі оның кеңсесіне келіп, компания президенті Санни Балвани қалада екенін және онымен кездескісі келетінін айтқан. Ол шақырудан бас тартқан кезде, өкіл дұшпандық танытып, оның бұл бас тартуының теріс салдары болатынын тұспалдаған. Мен бұған сене алмадым. Менің құпия ақпарат көздерімнің соңына түсу бір бөлек, бірақ маған ресми түрде сұхбат берген дәрігерді қорқыту шектен шыққандық еді. Мен Хизер Кингке сату өкілінің доктор Сундененің кеңсесіне барғанынан хабардар екенімді және егер осындай тағы бір оқиғалар туралы білсем, оларды жаңалық ретінде бағалап, мақаламда атап өтетінімді білдіріп хат жібердім. Кинг сату өкілінің қандай да бір қателік жібергенін жоққа шығарды.

Шегінудің орнына Theranos қысымды одан әрі күшейтті. Сол аптаның соңында Бойс Journal-ға екінші хат жіберді. Екі-ақ беттен тұратын біріншісінен айырмашылығы, бұл хат жиырма үш бетке созылды және егер біз Theranos-тың беделіне нұқсан келтіретін немесе оның коммерциялық құпияларын ашатын мақала жарияласақ, сотқа береміз деп ашық қорқытты. Хаттың басым бөлігі менің журналистік адалдығыма жасалған қатаң шабуыл болды. Бойс өзінің хатында менің репортажым барысында "әділ, объективті немесе бейтарап болудан мүлдем алшақтап кеткенімді" және оның орнына "алдын ала белгіленген (және жалған) хикая жасауға" бел буғанымды жазды.

Бұл уәжді қуаттау үшін оның негізгі дәлелі – мен сөйлескен басқа екі дәрігерден Theranos-тың алған қол қойылған мәлімдемелері болды, онда олар менің айтқандарын бұрмалағанымды және осы ақпаратты жарияланатын мақалада қолдануым мүмкін екенін оларға түсіндірмегенімді мәлімдеген. Бұл дәрігерлер мен барған Скоттсдейл клиникасындағы Лорен Бирдсли мен Саман Резаи еді.

Шындығында, мен дәрігерлер Бирдсли мен Резаи маған айтып берген пациент жағдайын қолдануды жоспарламағанмын, өйткені бұл жанама ақпарат еді. Сөз болып отырған пациент олардың клиникасындағы басқа дәрігерде емделіп жүрген, ал ол дәрігер менімен сөйлесуден бас тартқан болатын. Бірақ олардың қол қойған мәлімдемелері менің мақаламды еш әлсіретпесе де, олардың компания қысымына беріліп қалу ықтималдығы мені алаңдатты.

Мен осы клиникада сұхбаттасқан үшінші дәрігер Адриен Стюарттан қол қойылған мәлімдеме жоқ екенін байқадым. Бұл жақсы жаңалық еді, өйткені мен оның өзіммен талқылаған пациент жағдайларының бірін немесе екеуін де қолдануды жоспарлап жүргенмін. Оған телефон соққанымда, ол Индианадағы отбасына қонаққа кеткенін және Theranos өкілдері клиникаға келген кезде болмағанын айтты. Мен оған әріптестерінің қол қойған мәлімдемелері туралы айтып, қайтып келгенде компания оған да дәл сондай қатал тактиканы қолдануға тырысуы мүмкін екенін ескерттім.

Доктор Стюарт бірнеше күннен кейін хат жазып, Аризонаға оралысымен Балвани мен тағы екі ер адамның онымен сөйлесуге келгенін хабарлады. Қабылдау бөлмесіндегі қызметкер оларға оның пациенттермен бос еместігін айтқан, бірақ олар кетуден бас тартып, ол ақыры шығып олармен амандасқанға дейін күту залында сағаттап отырған. Олар оны келесі жұма күні таңертең (яғни екі күннен кейін) кездесуге көндірген. Мен бұл кездесуден жақсылық күтпедім, бірақ қолдан келер қайран жоқ еді. Доктор Стюарт ешқандай қысымға берілмейтініне уәде берді. Ол өз пациенттері үшін және зертханалық тексерулердің адалдығы үшін позициясын қорғап қалу маңызды деп санады.

Жұма күні жеткенде, мен таңертең доктор Стюартпен бірнеше рет байланысуға тырыстым, бірақ хабарласа алмадым. Мен жұбайым және үш баламмен демалыс күндеріне шығыс Лонг-Айлендке бара жатқанымда, кешке жақын ол өзі қайта қоңырау шалды. Оның дауысы қобалжулы шықты. Ол маған Балвани оны әріптестері қол қойған мәлімдемеге ұқсас құжатқа қол қоюға мәжбүрлемек болғанын, бірақ оның сыпайы түрде бас тартқанын айтты. Ашуға мінген ол, егер дәрігер Theranos туралы қандай да бір Journal мақаласында көрінсе, оның атына кір келтіріп, беделін түсіретінін айтып қорқытыпты. Дауысы дірілдеп, ол менен бұдан былай оның есімін қолданбауымды өтінді. Мен оған бұл жай ғана бос қорқыту екеніне сендіруге тырысқаныммен, бұл адамдардың менің мақаламның жарыққа шықпауы үшін ештеңеден тайынбайтынын түсіндім.

| ЖИЫРМА ЕКІНШІ ТАРАУ |

La Mattanza

2015 жылдың шілде айының алғашқы күндері Theranos үшін екі жақсы жаңалық әкелді. Біріншісі, FDA АҚШ Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы компанияның герпес вирусының екі штаммының бірі болып табылатын HSV-1-ге арналған саусақтан қан алу арқылы жасалатын жекеменшік тестін мақұлдады. Екіншісі, Аризона штаты қабылдаған, азаматтарға дәрігердің нұсқауынсыз қан тапсыруға рұқсат беретін жаңа заң күшіне енуге жақын қалды — бұл заң жобасын Theranos іс жүзінде өзі жазып шығып, оны белсенді түрде лоббилеген мүдделі топтардың билік шешімдеріне ықпал етуі болатын.

Компания бұл маңызды белестерді Page Mill Road-тағы жаңа бас кеңседе Тәуелсіздік күніне (Төртінші шілде) орай кеш ұйымдастыру арқылы атап өтті. Мерекелік шара асханада Холмс пен Балванидің жігерлі сөз сөйлеуімен басталып, содан кейін ғимарат ауласына жалғасты, онда қызметкерлерді ашық бар, кейтеринг көшпелі мейрамхана қызметі тағамдары және техно-музыка күтіп тұрды.

Theranos герпес тестінің мақұлдануын өз технологиясының жұмыс істейтінінің дәлелі ретінде жар салды, бірақ мен терең күмәнмен қарадым. Зертханалық тілмен айтқанда, герпес тесті сапалық тест болатын. Мұндай тесттер адамда белгілі бір аурудың бар-жоғын анықтайтын сұраққа қарапайым «иә» немесе «жоқ» деген жауап береді. Оларды қандағы аналиттің талдауға жататын зат немесе химиялық қосылыс нақты мөлшерін өлшеуге арналған сандық тесттерге қарағанда техникалық жағынан дұрыс жасау әлдеқайда оңай. Кәдімгі қан анализдерінің көпшілігі сандық болып табылады.

Мен FDA-дің медициналық құрылғылар бөлімінде жоғары қызмет атқаратын өз дереккөзіме хабарластым. Ол менің ойымды растады. Герпес тестін мақұлдау Theranos технологиясын толыққанды қолдауды білдірмейтін бірреттік рұқсат екенін айтты. Шын мәнінде, компанияның саусақтан қан алу арқылы жасалатын басқа да бірқатар тесттері үшін агенттікке ұсынған клиникалық деректері нашар болған және талапқа сай келмейді, деп қосты ол. Өз кезегінде мен оған репортаж барысында білгендерім туралы, Theranos-тың сұйылтылған саусақ қанының үлгілерін коммерциялық анализаторларда тексеру тәжірибесінен бастап, біліктілік тесттерін алдауы және кейбір дәрігерлер мен пациенттер алған күмәнді тест нәтижелері туралы айтқанымда, ол қатты алаңдаушылық білдірді.

Мәселенің бір бөлігі Холмстың қазір зейнетке шыққан подполковник Дэвид Шумейкермен қақтығысынан кейін үш жыл өтсе де, Theranos-тың реттеушілік тұрғыдан ешкімнің бақылауына жатпайтын аймақта жұмыс істеуді жалғастыруында еді. Өзінің жекеменшік құрылғыларын тек өз зертханасының қабырғасында ғана пайдаланып, оларды коммерцияландыруға ұмтылмау арқылы компания FDA-дің қатаң бақылауынан әрі қарай да жалтарып келді. Сонымен қатар, зертханада әзірленген тесттерді (LDT) тек бір зертхана ішінде жасалып, қолданылатын in vitro диагностикалық тест реттеу бастамасын ашық қолдап және герпес тесті сияқты өзінің кейбір LDT-лерін мақұлдау үшін өз еркімен ұсыну арқылы агенттікпен ынтымақтасып жатқандай сыңай танытты.

Дереккөзімнің айтуынша, агенттікке өзін зертханалық әлемде FDA реттеуінің ең үлкен жақтаушысы ретінде көрсететін компанияға, әсіресе Theranos сияқты саяси байланыстары мықты компанияға қарсы қандай да бір жағымсыз шара қолдану қиын болған. Бастапқыда мен ол директорлар кеңесін меңзеп тұр деп ойладым, бірақ бұл оның ең соңғы уайымы еді. Ол Холмстың Обама әкімшілігімен қаншалықты жақын араласып кеткенін атап өтті. Ол оны осы жылдың басында президенттің дәлме-дәл медицина бастамасының іске қосылуында көрген, бұл оның соңғы айларда Ақ үйде бірнеше рет бой көрсетуінің бірі ғана болатын. Соңғысы Жапония премьер-министрінің құрметіне берілген мемлекеттік кешкі ас еді, онда ол денесіне қонымды қара көйлек киіп, ағасының қолтығынан ұстап суретке түскен. Осының бәріне қарамастан, оның қоштасар алдында айтқан сөздері маған Theranos енді FDA-ді ұзақ уақыт алдай алмайды деген ой салды: «Мен олардың не істеп жатқанына қатты алаңдаймын».

АЛ FORTUNE ЖУРНАЛЫНДА Роджер Парлоффтың герпес тестінің мақұлдануына қатысты көзқарасы менікінен өзгеше болды. Ол журналдың веб-сайтында жариялаған мақаласында бұл Theranos әдістерінің «тұтастығын күшті қолдау» екенін жазды.

Осы екінші мақала үшін Холмс оған берген телефон арқылы сұхбаты барысында Парлофф Theranos әзірлеп жатқан Эбола тесті туралы сұрады. Бірнеше ай бұрын өткен конференцияда Джордж Шульц бұл туралы жанама түрде атап өткен болатын. Батыс Африкада Эбола эпидемиясының бір жылдан астам уақыт бойы өршіп тұрғанын ескерсек, Парлофф өлімге әкелетін вирусты анықтайтын саусақтан қан алатын жылдам тест қоғамдық денсаулық сақтау органдарына үлкен пайда әкелуі мүмкін деп есептеп, сол туралы жазуға қызығушылық танытқан. Холмс жақында бұл тестке төтенше жағдайда қолдануға рұқсат алатынына сенімді екенін айтып, оны Boies Schiller-дің Манхэттендегі кеңсесінде өтетін тікелей көрсетілімді тамашалауға шақырды.

Бірнеше күннен кейін Парлофф заңгерлік фирмаға келді, оны Кристиан Холмстың Дьюк университетіндегі студенттік бауырластық бойынша досы Дэн Эдлин қарсы алды. Эдлин оны қатар қойылған екі қара Theranos құрылғысы бар мәжіліс залына бастап апарды (олар Edison-дар емес, miniLab-тар еді). Парлоффқа түсініксіз себептермен, Холмс көрсетілімге калий тестінің де кіргенін қалаған (себебі мен дәл осы тестке қатысты қатаң сұрақтар қойып жүргенім сөзсіз еді). Сонымен, Эдлин Парлоффтың саусағынан екі рет қан алды. Ол бір машина Эбола тестін, ал екіншісі калий тестін жасайтынын түсіндірді. Парлофф бір сәт неліктен құрылғылардың бірі бір қан үлгісінен бірден екі тестті қатар жасай алмайтынына таңғалды, бірақ бұл мәселені қазбаламауды жөн көрді.

Парлофф пен Эдлин тест нәтижелерін күту барысында аздап әңгімелесті. Шамамен жиырма бес минуттан кейін тесттер әлі аяқталмаған еді. Эдлин бұл құрылғылардың жаңа ғана орнатылғанына және қызуы керек екеніне байланысты деді. Тесттердің барысы құрылғылардың цифрлық экрандарындағы шеңбердің жиегі қарайып толуымен көрсетілді, бұл дәл iPhone-дағы қосымшалардың жүктелуіне ұқсас еді. Шеңбердің ішіндегі пайыздық көрсеткіш пайдаланушыға тесттің қаншалықты аяқталғанын көрсетіп тұрды. Шеңберлердің бірінің жиегі қаншалықты баяу толып жатқанына қарап, Парлоффқа бұл тағы бірнеше сағатқа созылатындай көрінді. Ол осыншама ұзақ күте алмайтын еді. Ол Эдлинге жұмысқа қайтуы керектігін айтты.

Парлофф кеткеннен кейін, Стэнфордта Ченнинг Робертсон атындағы академиялық сыйлықты жеңіп алған жас химия инженері Кайл Логан мәжіліс залына кірді. Ол сол күні таңертең Сан-Францискодан Эдлинмен бірге түнгі рейспен (red-eye) түнде ұшып, таңертең жететін авиарейс ұшып келген болатын және техникалық қолдау көрсету үшін сол жерде еді. Калий тестін жасап жатқан miniLab-тың 70 пайыздық деңгейде қатып қалғанын байқаған ол, картриджді шығарып алып, машинаны қайта іске қосты. Ол не болғанын жақсы түсініп тұрды.

Балвани Theranos-тың Майкл Крейг есімді бағдарламалық жасақтама инженеріне miniLab-тың бағдарламалық жасақтамасы үшін тест ақауларын жасыратын қосымша жазуды тапсырған болатын. Машинаның ішінде бірдеңе дұрыс болмай қалған кезде, қосымша іске қосылып, цифрлық дисплейде қате туралы хабарламаның шығуына жол бермейтін. Оның орнына экранда тест барысының өте баяулап кеткені көрсетілетін.

Парлоффтың калий тестімен дәл осы жағдай орын алды. Бақытымызға орай, ақау шыққанға дейін тесттің айтарлықтай бөлігі өтіп үлгергендіктен, Кайл машинадан нәтижені ала алды. Бұзылу құрылғы үлгінің бақылау бөлігінде тестті қайта жүргізіп жатқан кезде орын алған. Әдетте, бастапқы нәтиженің бақылау тестімен расталғаны құпталар еді, бірақ Дэниел Янг Кайлға телефон арқылы бұл жағдайда онсыз да жарай беретінін айтты.

Нақты валидация деректері өнімнің немесе жүйенің белгіленген талаптарға сай келетінін дәлелдейтін мәліметтер болмағандықтан, Холмс директорлар кеңесінің мүшелерін, әлеуетті инвесторларды және журналистерді miniLab-тың дайын, жұмыс істеп тұрған өнім екеніне сендіру үшін осы көрсетілімдерді пайдаланды. Майкл Крейгтің қосымшасы елесті сақтап тұру үшін қолданылған жалғыз қулық емес еді. Бас кеңседегі көрсетілімдер кезінде қызметкерлер келген мәртебелі қонақтың саусақтан алынған қан үлгісін miniLab-қа салып жатқандай көрініс жасайтын, ал қонақ бөлмеден шығып кеткенше күтіп, содан кейін үлгіні шығарып алып, оны түрлендірілген коммерциялық анализаторлардың бірінде тексеретін зертхана қызметкеріне апарып беретін.

Ал Парлоффқа келсек, ол өзінің алданып қалғанын мүлдем сезген жоқ. Сол күні кешке ол Theranos-тан құпия сөзбен қорғалған, ішінде өзінің нәтижелері бар тіркемесі бар электрондық хат алды. Ол тіркемені ашқан кезде Эболаға тапсырған тестінің теріс шыққанын және оның калий мөлшері қалыпты деңгейде екенін көріп қуанды.

КАЛИФОРНИЯДА Холмс пен Балвани бұдан да үлкенірек көрсетілімнің іргетасын қалап жатқан болатын. Холмс Вице-президент Джо Байденді қазір Theranos-тың клиникалық зертханасы да, оның miniLab өндірісі де орналасқан Ньюарктегі нысанына келіп қайтуға шақырған еді.

2014 жылдың желтоқсанында Алан Бим кеткеннен бері зертхананың нақты директорсыз жұмыс істеп тұрғанын ескерсек, бұл өте батыл қадам болатын. Мұны жасыру үшін Балвани зертхананың CLIA лицензиясындағы АҚШ-тағы клиникалық зертханаларды реттейтін заңнамалық стандарттар Бимнің орнына Сунил Дхаван есімді дерматологты жұмысқа алған. Дхаванның патология бойынша дәрежесі немесе кеңес сертификаты болмаса да, ол техникалық жағынан штаттық және федералдық талаптарға сай келді, өйткені ол медициналық дәрігер болды және өзінің дерматологиялық тәжірибесіне тиесілі, тері үлгілерін талдайтын шағын зертхананы басқарған. Алайда, шын мәнінде оның толыққанды клиникалық зертхананы басқаруға біліктілігі жоқ еді. Бірақ бұл маңызды емес болатын. Балвани оны тек қағаз жүзіндегі басшы етуді ғана көздеді. Ньюарктегі кейбір зертхана қызметкерлері Дхаванды ғимарат ішінен ешқашан көрген емес.

Зертхана тек басшысыз ғана емес, сонымен бірге ондағы моральдық рух та құлдырап кеткен еді. Екі ай бұрын қазіргі және бұрынғы қызметкерлер компаниялар туралы анонимді түрде пікір қалдыратын Glassdoor веб-сайтында Theranos-қа қатысты өткір сын жарияланғаннан кейін Балвани қызметкерлерді қорқытып-үркіткен болатын. «Пиарға құрылған өтіріктер үйіндісі» деп аталған жазбаның бір бөлігінде былай делінген:

Қызметкерлердің өте жиі ауысуы жұмыста ешқашан ішіңіз пыспайтынын білдіреді. Егер сіз интроверт болсаңыз да жақсы, өйткені әр ауысымда адам жетіспейді. Әсіресе кешкі немесе түнгі ауысымда болсаңыз. Негізінде компания үшін сіз жоқ адаммен теңсіз.

Зертханалық халаттар мен қорғаныш көзілдіріктері үшін несіне әуре болу керек? ЖҚҚ жеке қорғаныш құралдары мүлдем қажет емес. АИТВ немесе Сифилис сияқты бірдеңе жұқтырып алғаныңыз кімге қызық дейсіз? Бұл компанияға бәрібір екені анық!

Жағымпаздану немесе жарамсақтану сізді алысқа апарады.

Theranos-та қалай ақша табуға болады:

Компания туралы Glassdoor-дағы жағымсыз пікірлер қалыпты жағдай болатын. Балвани олардың орнын HR бөлімінің мүшелеріне жазуды бұйырған жалған оң пікірлердің тұрақты ағынымен толтыруды қамтамасыз ететін. Бірақ дәл осы жазба оның ашуын қатты келтірді. Glassdoor-ға оны өшірткеннен кейін, ол Ньюаркте нағыз «мыстан аулауды» кінәлілерді іздеп, негізсіз қудалау кампаниясы бастап, оны жазды-ау деп күдіктенген қызметкерлерден жауап алды. Ол Брук Бивенс есімді қызметкер әйелге өте дөрекі мінез көрсеткені соншалық, оны жылатып жіберді. Ол кінәліні сол күйі таба алмады.

Жақында Балвани микробиология тобының көпшілікке ұнайтын және сыйлы мүшесі Лина Кастроны жұмыстан шығарған болатын. Линаның кінәсі — компанияны зертханада қоршаған ортаны қорғау және қауіпсіздік техникасының стандартты ережелерін енгізуге итермелегені еді. Оны жұмыстан шығарғанның ертеңіне таңертең Балвани оның тобының қалған мүшелеріне өзінің миллиардтаған байлығы бар екенін және күн сайын жұмысқа тек өзі қалағандықтан ғана келетінін айтып мақтанды. Барлық басқа адамдар да дәл осылай сезінуі керек, деді ол Кастроның тым негативті болғанын және Theranos миссиясына жеткілікті түрде берілмегенін тұспалдап.

Пало-Альтодағы бұрынғы Facebook ғимаратындағыдай, Ньюарктегі зертхананың жұмысы «Юра кезеңінің саябағы» және «Нормандия» болып екіге бөлінген еді. Жаңа «Юра кезеңінің саябағы» неон шамдары мен винил едені бар үлкен бөлмені алып жатты. Зертхана қызметкерлерінің үстелдері үнемі шабыттандыратын дәйексөздер мен тұтынушылардың мақтау пікірлерін көрсетіп тұратын алып жалпақ экранды монитордың астындағы бір бұрышқа шоғырланған. Кәдімгі венадан алынған үлгілерді өңдеуге қолданылатын коммерциялық анализаторлар қалған кеңістікке шашырай орналасқан. «Нормандия» ондаған ақ-қара Edison-дар мен Дэниел Янг және Сэм Гонг бұзып кіріп өзгерткен Siemens машиналарына лық толы басқа бөлмені алып жатты.

Холмс пен Балвани вице-президентті озық, толығымен автоматтандырылған зертхана көрінісімен таң қалдырғысы келді. Сондықтан оған нақты зертхананы көрсетудің орнына олар жалған зертхана жасап шығарды. Олар микробиология тобына үшінші, кішірек бөлмені босаттырып, оны қайта боятып, қабырғаларына металл сөрелерге қаз-қатар қойылған miniLab-тарды орналастырды. Құрастырылған miniLab-тардың көпшілігі Пало-Альтода болғандықтан, бұл көріністі ұйымдастыру үшін оларды шығанақ арқылы қайтадан тасымалдауға тура келді. Микробиология тобының мүшелері алғашында неліктен басқа жерге көшірілгендерін түсінбеді, бірақ Байденнің келуіне бірнеше күн қалғанда Құпия қызметтің алдыңғы шептегі тобы келген кезде олар бәрін ұқты.

Сапар күні зертхана мүшелерінің көпшілігіне үйде қалу бұйырылды, ал іс-шараның баспасөзде жариялануын қамтамасыз ету үшін бірнеше жергілікті жаңалықтар фотографтары мен телекамераларға ғимаратқа кіруге рұқсат етілді. Холмс вице-президентке нысанды аралатып, оған жалған автоматтандырылған зертхананы көрсетті. Одан кейін ол ғимарат ішінде жарты ондаған сала басшыларының, соның ішінде Стэнфорд ауруханасының президентінің қатысуымен профилактикалық денсаулық сақтау туралы дөңгелек үстел өткізді.

Дөңгелек үстел барысында Байден жаңа ғана көргенін «болашақтың зертханасы» деп атады. Ол сондай-ақ Холмсты FDA-мен белсенді түрде ынтымақтасқаны үшін мақтады. «Мен FDA-дің жақында сіздің инновациялық құрылғыңызды оң бағалап шыққанын білемін», - деді ол. «Барлық тесттеріңізді FDA-ге өз еркіңізбен ұсынып жатқаныңыз сіздің өз ісіңізге деген сенімділігіңізді көрсетеді».

БІРНЕШЕ КҮННЕН КЕЙІН, 28 шілдеде мен Journal-дың сол таңертеңгі санын ашып, ішіп отырған кофеме шашалып қала жаздадым: газеттің бірінші бөлімін парақтап отырып, Элизабет Холмс жазған, Theranos-тың герпес тестінің мақұлдануын мақтан еткен және барлық зертханалық тесттерді FDA-дің тексеруіне шақырған авторлық мақалаға көзім түсті. Ол маған бірнеше ай бойы сұхбат беруден бас тартып келген, оның заңгерлері кедергі жасап, менің дереккөздерімді қорқытып келген еді, ал енді ол өзінің реттеуші органдардың ең жақын досы екені туралы аңызды одан әрі нығайту үшін мен жұмыс істейтін газеттің пікірлер бетін пайдаланып отыр.

Journal-дың жаңалықтар мен редакциялық бөлімдері арасындағы ақпараттық тосқауылдың арқасында Пол Гиго мен оның қызметкерлері менің компания туралы үлкен зерттеу мақаласымен жұмыс істеп жатқанымнан бейхабар еді. Сондықтан мен оларды өздері дұрыс деп тапқан нәрсені жариялағаны үшін кінәлай алмадым. Бірақ менің ашуым келді. Мен Холмс редакциялық беттегі оң көзқарастағы жарияланымды газеттің менің зерттеуімді басып шығаруын қиындату үшін пайдалануға тырысып жатыр деп күдіктендім.

Ал бұл кезде Алан Бимге Boies-тің сыбайластары тарапынан қайтадан қысым жасала бастады. Олар оны жұмыстан шығар алдында өзінің Gmail аккаунтына жіберген кейбір электрондық хаттарда пациенттер туралы ақпарат болды деген желеумен HIPAA АҚШ-тың денсаулық сақтау саласындағы құпиялылықты қорғайтын федералды заңы ережелерін бұзғаны үшін үстінен шағым түсіреміз деп қорқытты. Оның жаңа заңгеріне әйелімен демалыста жүрген Лондонынан оларға тойтарыс беруге тура келді. Балвани сондай-ақ мен сөйлескен кейбір пациенттерді мазалай бастап, олардың өзімен телефон арқылы сөйлесуін талап етті және олар тұтқаны көтерген кезде қатаң тергеуге алды.

Мен мақаламның шимайбас нұсқасын бір апта бұрын тапсырған едім және редакторымның өңдеу жұмысының қай сатыда екенін білу үшін оның кеңсесіне баруды ұйғардым. Ол жұмысын аяқтағаннан кейін, мақала газеттің бірінші бетінің редакторына жіберілетін, ал ол оны екінші, мұқият өңдеу үшін өз тобындағы біреуге тапсырар еді. Содан кейін стандарттар жөніндегі редактор мен заңгерлер оны жолма-жол тексеріп шығатын. Бұл көбінесе апталарға, кейде айларға созылатын баяу процесс болатын. Мен оны тездеткім келді. Біз жариялауды қаншалықты ұзаққа созсақ, Theranos-қа менің дереккөздерімді өз жағына бұрып алуға соншалықты көп уақыт беретін едік.

Мен кеңсесіне басымды сұққанымда Майк Сиконолфи әдеттегідей көңілді екен. Ол маған отыр дегендей ишарат жасады. Мен оған жылдамырақ қимылдауымыз керек екенін сезіп тұрғанымды айттым. Theranos пен Boies келесі жолы не істейтінін болжау мүмкін емес еді. Мен Холмстың мақаласын және бірнеше күн бұрын Байденнің Theranos-тың Ньюарктегі нысанына жасаған шулы сапарын атап өттім.

Майк сабырлық сақтауға шақырды. Бұл мақала жарылыс іспетті болғандықтан, біз оны баспаға бергенде оның мүлтіксіз екеніне көз жеткізуіміз керек, деді ол. Майк итальян-америкалық тектен шыққандықтан итальяндық метафораларды қолданғанды жақсы көретін. Мен оның тоғызыншы ғасырда Амальфи жағалауын қоршаған аймақты басқарған ата-бабасы ханзада Сиконульф туралы хикаясын кем дегенде он рет естігенмін.

«Мен саған la mattanza туралы айттым ба? » — деп сұрады ол. Құдай-ай, тағы басталды, деп ойладым мен.

Ол la mattanza-ның Жерорта теңізіне балықшылардың белге дейін суға түсіп, қолдарына шоқпар мен найза ұстап, балықтар олардың бар екенін байқамай қалғанша бірнеше сағат бойы тапжылмай тұратын ежелгі сицилиялық дәстүр екенін түсіндірді. Ақырында, олардың айналасына жеткілікті балық жиналған кезде, біреуі байқалмайтын белгі беретін де, қас-қағым сәтте табиғаттан тыс тыныштық орнаған көрініс балықшылар ештеңеден бейхабар олжасына қатыгездікпен соққы берген қанды қырғынға ұласатын. Біздің жасап жатқанымыз la mattanza-ның журналистік нұсқасы еді, деді Майк. Біз жариялауға дайын болғанша шыдамдылықпен торуылдап күтіп жатырмыз, содан кейін өзіміз таңдаған уақытта соққы береміз. Осылай дей келе, ол найзасын қаһарлана сілтеп тұрған сицилиялық балықшыны бейнелеп көрсетті, бұл мені күлдірді.

Мен оған мақала қазан айында Лагуна-Бичте өтетін Journal-дың жыл сайынғы технологиялық конференциясында Холмс сөз сөйлегенге дейін жарық көрсе, mattanza тәсілін қолдайтынымды айттым. Жақында мен оның конференцияның қонақ спикерлері тізімінде екенін естіген едім және егер менің мақалам сол уақытқа дейін жарияланбаса, бұл газетті өте ыңғайсыз жағдайға қалдыратынын сездім. Майк келісті. Конференцияға дейін екі жарым ай бар болатын. Бұл бізге жеткілікті уақыт береді, деді ол.

| ЖИЫРМАСЫНШЫ ҮШІНШІ ТАРАУ |

Залалды бақылау

Ал бұл уақытта сахна сыртында Холмс мақаланы тоқтатудың басқа жолын іздестіріп жатқан болатын.

Наурыз айында, мен компанияны зерттей бастағаннан бір ай өткен соң, Theranos кезекті қаржыландыру раундын жапқан еді. Мен бейхабар болғаныммен, бас инвестор Journal-дың бас компаниясы саналатын News Corporation-ды басқаратын, тегі австралиялық медиамагнат Руперт Мердок еді. Theranos осы соңғы раундта жинаған 430 миллион доллардан астам қаражаттың 125 миллионы Мердоктан түскен. Бұл оны компанияның ең ірі инвесторына айналдырды.

Мердок Холмспен алғаш рет 2014 жылдың күзінде Кремний алқабындағы үлкен салтанатты шаралардың бірі — жыл сайынғы Breakthrough Prize кешкі асында кездескен. Маунтин-Вьюдегі NASA-ның Эймс зерттеу орталығының 1-ші ангарында өткен бұл марапат өмір туралы ғылымдар, іргелі физика және математика салаларына үлкен үлес қосқан тұлғаларға берілетін. Оны ресейлік технологиялық инвестор Юрий Мильнер Facebook негізін қалаушы Марк Цукерберг, Google негізін қалаушылардың бірі Сергей Брин және қытайлық техно-магнат Джек Мамен бірлесіп құрған. Кешкі ас кезінде Холмс Мердоктың үстеліне келіп, өзін таныстырып, онымен әңгіме-дүкен құрды. Оның қалдырған күшті алғашқы әсерін Мильнер одан әрі нығайта түсті, кейінірек Мердок одан осы жас әйел туралы не ойлайтынын сұрағанда, ол оны жер-көкке сиғызбай мақтаған еді.

Олар бірнеше аптадан соң медиамагнаттың Солтүстік Калифорниядағы ранчосында қайта кездесті. Қасында бір ғана оққағары бар Мердок Холмстың өзімен бірге алып келген күзетшілерінің көптігіне таң қалды. Ол одан мұның не үшін қажет екенін сұрағанда, ол директорлар кеңесінің талап еткенін айтты. Ранчо қызметкерлері дайындаған түскі ас үстінде Холмс Мердокқа инвестиция салуды ұсынып, өзінің ұзақ мерзімді инвесторларды іздеп жүргенін баса айтты. Әзірге ешқандай тоқсандық есептерді, ал бастапқы жария орналастыруды (IPO) компания акцияларын алғаш рет көпшілікке сатуға шығару тіпті де күтпеңіз деп ескертті ол. Кейінірек Мердоктың Манхэттендегі кеңсесіне жеткізілген инвестициялық құжаттар пакеті де осы хабарламаны қайталады. Оның ілеспе хатының бірінші абзацында Theranos-тың «ұзақ мерзімге» жекеменшік компания болып қалуды жоспарлап отырғаны жазылған және бұл екі сөз кем дегенде он бес рет қайталанған еді.

Мердоктың Кремний алқабындағы стартаптарға инвестиция салумен әуестенетіні белгілі еді. Ол Uber-дің алғашқы инвесторы болып, салған 150 000 долларын шамамен 50 миллион долларға айналдырған. Бірақ ірі венчурлық капитал фирмаларынан айырмашылығы, ол айтарлықтай кешенді тексеру (due diligence) инвестиция салмас бұрын нысанның қаржылық және құқықтық жағдайын жан-жақты тексеру жүргізбейтін. Сексен төрт жастағы магнат тек өзінің ішкі түйсігіне сүйенуге бейім еді, бұл тәсіл оған әлемдегі ең үлкен медиа және ойын-сауық империяларының бірін құру жолында көп көмегін тигізген. Ол Theranos-қа инвестиция салмас бұрын бір-ақ адамға, Кливленд клиникасының бас директоры Тоби Косгроувқа қоңырау шалды. Холмс әлемге әйгілі жүрек орталығымен серіктестік туралы жариялауға жақын екенін айтқан болатын. Юрий Мильнер сияқты, Мердок хабарласқан кезде Косгроув та тек жақсы сөздер айтты.

Theranos — Мердоктың өзі басқаратын медиа активтерден (оның ішінде 20th Century Fox киностудиясы, Fox хабар тарату желісі және Fox News бар) тыс жасаған ең үлкен инвестициясы болды. Оны Холмстың харизмасы мен көрегендігі ғана емес, сонымен қатар ол ұсынған қаржылық болжамдар да баурап алды. Ол жіберген инвестициялық топтамада 2015 жылы 1 миллиард доллар табыстан 330 миллион доллар пайда, ал 2016 жылы 2 миллиард доллар табыстан 505 миллион доллар пайда түседі деп болжанған. Бұл сандар қазіргі 10 миллиард долларлық бағалауды арзан етіп көрсетті.

Мердок сондай-ақ Theranos тартып үлгерген басқа да беделді инвесторлардың бар екенін естіп, көңілі орнықты. Олардың қатарында Атлантада орналасқан, төрағасы Джим Кеннедимен Мердок дос болып келетін отбасылық conglomerate (әртүрлі саладағы компаниялардың бірігуі) Cox Enterprises және Walmart даңқымен танымал Уолтондар болды. Ол білмейтін басқа да атақты инвесторлардың қатарында New England Patriots қожайыны Боб Крафттан бастап, мексикалық миллиардер Карлос Слим және Fiat Chrysler Automobiles компаниясын басқаратын итальяндық өнеркәсіпші Джон Элканн бар еді.

Шілде айының соңында Майк Сиконолфи екеуіміз Сицилиядағы балық аулаудың ежелгі өнері туралы сөйлескен кезде, Холмс Мердокпен үш рет жеке кездесіп үлгерген болатын. Соңғы кездесу сол айдың басында ол Мердокты Пало-Альтода күтіп алып, оған miniLab-ты көрсеткен кезде өтті. Сапар барысында ол менің мақалам туралы сөз қозғап, мен жинаған ақпараттың жалған екенін және егер ол жарияланса, Theranos-қа үлкен зиян келтіретінін айтқан. Мердок бұған қарсылық білдіріп, газет редакторларының бұл мәселені әділ шешетініне сенетінін айтқан.

Қыркүйек айының соңында, біз жарияланымға жақындап қалған кезде, Холмс Мердокпен төртінші рет оның Манхэттеннің орталығындағы News Corporation ғимаратының сегізінші қабатындағы кеңсесінде кездесті. Менің Journal редакциясындағы жұмыс үстелім бар-жоғы үш қабат төмен орналасқан еді, бірақ мен оның ғимаратта екенінен бейхабар болдым. Ол Мердок мақаланы жоюды ұсынады деген үмітпен менің мақаламды қайтадан шұғыл түрде көтерді. Салынып тұрған қомақты инвестициясына қарамастан, ол тағы да араласудан бас тартты.

ХОЛМС Journal қожайынын өз жағына тартуға сәтсіз тырысып жатқанда, Theranos менің ақпарат көздеріме қарсы scorched-earth campaign (қарсыласты толық жоюға бағытталған аяусыз күрес стратегиясы) жалғастырды.

Boies Schiller фирмасынан Майк Брилл Рошель Гиббонсқа хат жіберіп, егер ол компания мен оның басшылары туралы «жалған және жала жабатын мәлімдемелер» деп атаған сөздерін тоқтатпаса, оны сотқа беретінін айтып қорқытты. Финиксте дәрігер Сунденнің кабинетіне екі жаңа пациент келіп, жанжал шығарды. Олардың Yelp сайтында ол туралы жазған арандатушылық пікірлерін өшіру үшін оған заңгер жалдауға тура келді. Мен дәрігер Стюартты Балванидің қысымына берілмеуіне көндіре алдым, бірақ Theranos оның дәл емес тест нәтижелері туралы мәлімдемесін жұмсарту үшін оның емханасын кеңсе ішіндегі зертханалық қызметтерді қабылдауға көндірген еді.

Дегенмен, дәрігер Гари Бетц, медбике Кармен Вашингтон және Алғыс айту күні қарсаңында жедел жәрдем бөлімінде бірнеше сағат өткізген пациент Морин Глунц сияқты басқа да ашық ақпарат көздері компанияның қорқыту тактикасына бой алдырмады. Ал Алан Бим мен Эрика Чунг, сондай-ақ басқа да бірнеше бұрынғы қызметкерлер құпия ақпарат көздері ретінде мақаламен ынтымақтасуды жалғастырды.

Тайлер Шульцпен байланысу мүмкін болмағанымен (мен оның анасымен телефон арқылы сөйлесіп, оған хабарлама қалдырған едім, бірақ нәтиже болмады), егер Theranos оны сөзінен қайтуға көндіре алғанда, дәрігерлер Резаи мен Бердслидің мәлімдемелеріне ұқсас қол қойылған құжатты бізге ұсынар еді деп ойладым. Оның үстіне, ол маған берген электрондық хаттарды жойып жіберу үшін олар ештеңе істей алмас еді. Ол хаттар бәрін өздері-ақ айтып тұрды.

Жарияланымға жол бермеудің соңғы әрекеті ретінде Бойс Journal-ға үшінші ұзақ хат жіберіп, газетті сотқа беретіні туралы қаупін қайталады және менің репортажымды бай қиялдың жемісінен туған күрделі фантазия деп жоққа шығарды:

Мен The Journal-дың біз жалған, жаңылыстыратын және әділетсіз екенін білетін, сондай-ақ Theranos коммерциялық құпия ретінде қатаң қорғайтын ақпаратты ашу қаупі бар мақаланы жариялауды қарастырып жатқан жағдайға қалай жеткенімізді түсінуге тырыстым.

Мәселенің тамыры тілшінің бастапқы тезисінің драмасында жатуы мүмкін, ол «тексеру үшін тым жақсы» санатына жатуы ықтимал. Бұл тезис, мистер Каррейру бізбен талқылау кезінде түсіндіргендей, академиялық, ғылыми және денсаулық сақтау қауымдастығының Theranos жетістіктерінің серпінді үлесін мойындауының барлығы қате екенін; Theranos туралы бұрын жарияланған әрбір есептің, соның ішінде The Journal-дың өзінде жарияланғандардың да компанияның жаңылыстыратын манипуляциясының нәтижесі екенін; және компания мен оның құрылтайшысы жұмыс істемейтін технологияны дәріптеп, Theranos жаңа технологиямен жасалғандай етіп көрсететін тестілерді өткізу үшін қолданыстағы коммерциялық жабдықты пайдалану арқылы негізінен алаяқтық жасап жатқанын алға тартады. Әрине, мұндай әшкерелеу, егер рас болса, зерттеу журналистикасының күшті туындысы болар еді. Мәселе мынада болуы мүмкін: бұл тезис шындыққа жанаспаса да, одан бас тарту үшін тым драмалық көрінеді.

Хатта Journal-дың бас редакторы Джерри Бейкермен кездесу сұралған. Әділдік үшін Бейкер оған кездесуге рұқсат берді, бірақ маған және Майкқа, сондай-ақ газеттің стандарттар жөніндегі редакторы Нил Липшутц пен Джей Контиге қатысуға шақыру жібергенін қадағалады.

Бейсенбі, 8 қазан күні сағат 16:00-де біз Journal редакциясының алтыншы қабатындағы басқа мәжіліс залында Бойспен қайта кездестік. Бұл жолы ол Хизер Кинг пен Мередит Дирборннан құралған шағын топпен келді. Маусым айындағыдай, Кинг кішкентай диктофон шығарып, оны ортамыздағы үстелге қойды.

Олар менің репортажымның қате әрі дәл емес екенін үзілді-кесілді дәлелдеуді жалғастырғанымен, осы екінші кездесу барысында Бойс пен Кинг біздің ұстанымымызды нығайтатын екі маңызды мойындау жасады. Theranos өзінің барлық қан сынақтарын жеке құрылғыларында өткізбейтінін алғаш рет мойындай отырып, Бойс бұған көшу процесін компанияның аяқтауы үшін біраз уақытты қажет ететін «саяхат» деп сипаттады. Екіншісі мен Theranos веб-сайтынан байқаған бірнеше соңғы мәтіндік өзгерістерді көтергеннен кейін болды. Олардың бірі ерекше мәнге ие болып көрінді: «Біздің көптеген тестілеріміз тек бірнеше тамшы қанды қажет етеді» деген сөйлем өшірілген еді. Мен оның себебін сұрағанда, Кинг байқаусызда мұны «маркетингтік дәлдік» үшін деп ойлайтынын айтып салды. (Кейінірек ол бұл сөздерді ешқашан айтпағанын алға тартатын болады. )

Кездесудің соңына таяу Бойс соңғы бір амалды жасап көрді: егер біз баспаға жіберуді сәл ұзағырақ кейінге қалдыруға келіссек, ол Theranos құрылғысының демонстрациясын ұйымдастыратын болды. Олар жақында ғана Fortune журналы үшін осындай демонстрация жасағанын, сондықтан оны бізге де жасамауға ешқандай себеп жоқ екенін айтты. Мұндай демонстрация біздің машинаның жұмыс істемейтіндігі туралы қателескенімізге бұлтартпас дәлел болады деп мәлімдеді Бойс.

Майк екеуіміз бұл қаншалықты тез арада өтуі мүмкін екенін, қандай тестілер жүргізілетінін және нәтижелердің қандай да бір көзбояушылықсыз тікелей құрылғыдан алынатынына қандай кепілдік болатынын сұрадық. Бойс оны ұйымдастыруға бірнеше апта қажет болуы мүмкін деп жауап беріп, басқа мәселелер бойынша нақты ештеңе айтпаған соң, Бейкер бұл ұсыныстан сыпайы түрде бас тартты. Ол Холмстың Journal-дың технологиялық конференциясына қатысуына дейін, яғни екі аптадан аз уақыт бұрын мақаланы жариялауымыз керек деген біздің көзқарасымызбен келісті.

Бейкер Бойсқа бірнеше апта күтпейтінімізді, бірақ Холмсқа менімен сөйлесуге соңғы мүмкіндік беру үшін жарияланымды тағы бірнеше күнге шегеруге дайын екенін айтты. Ол оған келесі аптаның басына дейін телефон тұтқасын көтеріп, маған қоңырау шалуға уақыт берді. Бірақ ол ешқашан хабарласпады.

МАҚАЛА 2015 жылдың 15 қазаны, бейсенбі күні Journal-дың бірінші бетінде жарияланды. «Бағалы стартаптың қиындықтары» деген тақырып қарапайым көрінгенімен, мақаланың өзі күйретіп түсерліктей болды. Theranos өзінің тестілерінің аз ғана бөлігін қоспағанда, барлығын кәдімгі машиналарда өткізетінін әшкерелеумен және оның біліктілікті тексерудегі айла-шарғылары мен саусақтан алынған қан үлгілерін сұйылтуын ашумен қатар, мақала олардың жеке құрылғыларының дәлдігі туралы күрделі сұрақтар туындатты. Мақала Морин Глунцтың «адамдарға тәжірибе жасау және қателесу — дұрыс емес» деген сөзімен аяқталып, мен үшін ең маңызды болып көрінген ойды жеткізді: компания пациенттерді ұшыратқан медициналық қауіп.

Бұл оқиға үлкен дау-дамай тудырды. NPR таңертең бірінші кезекте өзінің Marketplace бағдарламасында менен сұхбат алды. Холмсты жұлдыз деңгейіне көтеру үшін басқалардан көбірек еңбек еткен Fortune басылымының редакторы бұл мақаланы оқырмандарға арналған күнделікті электрондық хатының негізгі тақырыбына айналдырды. «Бүгін таңертең Wall Street Journal-дың бірінші бетіндегі терең зерттелген мақала аспанда қалықтаған unicorn (құны 1 миллиард доллардан асатын стартап компания)-ды жерге жақындатты», — деп жазды ол. Холмстың танымал болуына үлес қосқан басқа екі журнал, Forbes пен The New Yorker, сондай-ақ көптеген басқа да жаңалықтар агенттіктері бұл тақырыпты іліп әкетті.

Кремний алқабында бұл басты талқылау тақырыбына айналды. Кейбір венчурлық капиталистер рефлекторлы түрде Холмсты қорғауға кірісті. Олардың бірі Netscape компаниясының бұрынғы негізін қалаушылардың бірі Марк Андриссен болды, оның әйелі жақында ғана New York Times стиліндегі журналдың мұқабасында «Әлемді өзгертіп жатқан бес көреген технологиялық кәсіпкер» деген тақырыппен Холмс туралы мақала жазған еді. Бірақ көптен бері өз күмәндарын іште сақтап келген басқалары онша кешірімді болмады. Неліктен Холмс өз технологиясы туралы әрқашан соншалықты құпия болды? Неліктен ол ешқашан қан ғылымы туралы негізгі білімі бар директорлар кеңесінің мүшесін жұмысқа алмады? Және неліктен денсаулық сақтау саласында тәжірибесі бар бірде-бір венчурлық фирма компанияға ақша салмады? Бұл бақылаушылар үшін мақала олардың іштей күдіктенген нәрселерін растады.

Theranos-тың үзілді-кесілді теріске шығаруларын ескере отырып, неге сенерін білмейтін адамдардың үшінші тобы да болды. Веб-сайтында жарияланған пресс-релизде компания бұл мақаланы «фактілік және ғылыми тұрғыдан қате, сондай-ақ тәжірибесіз әрі наразы бұрынғы қызметкерлер мен саладағы бәсекелестердің негізсіз мәлімдемелеріне құрылған» деп атады. Сондай-ақ, айыптауларды жоққа шығару үшін Холмстың сол күні кешке Джим Крамердің Mad Money бағдарламасына шығатынын мәлімдеді.

Біз күрестің әлі аяқталмағанын және Theranos пен Бойстың алдағы күндер мен апталарда бізге қатты шабуыл жасайтынын білдік. Менің репортажым олардың шабуылдарына төтеп бере ме, жоқ па, ол негізінен реттеуші органдардың қандай да бір әрекеттер жасауына байланысты болмақ еді. Theranos-тың бұрынғы қызметкерлері арасында FDA (Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) тексеруі туралы қауесеттер тараған болатын, бірақ біз баспаға жібергенге дейін мен оны растай алмадым. Мен агенттіктегі ақпарат көзіме бірнеше рет қоңырау шалған едім, бірақ онымен байланыса алмадым.

Мен сол күні түскі ас алдында оған қайта хабарласып көруді ұйғардым. Бұл жолы ол телефон тұтқасын көтерді. Қатаң құпиялық жағдайында ол маған жақында FDA-дің Ньюарк пен Пало-Альтодағы Theranos нысандарында тосын тексеру жүргізгенін растады. Оның айтуынша, агенттік компанияның нанотейнерін рұқсат етілмеген медициналық құрылғы деп жариялап, оны одан әрі пайдалануға тыйым салып, компанияға ауыр соққы берген.

Ол FDA-дің бұл кішкентай түтікшені нысанаға алуының себебін түсіндірді, өйткені медициналық құрылғы ретінде ол агенттіктің құзыретіне тікелей кіретін және компанияға қарсы шара қолдануға ең берік заңды негіз беретін еді. Бірақ тексерудің негізгі себебі Theranos-тың өз тестілерін мақұлдату үшін агенттікке ұсынған нашар клиникалық деректері болды. Инспекторлар орнында ешқандай жақсырақ деректер таба алмағаннан кейін, нанотейнерді алып қою арқылы компанияның саусақтан қан алу тестін тоқтату туралы шешім қабылданды, деді ол. Бұл бәрі емес еді: оның айтуынша, Medicare және Medicaid қызметтері орталықтары да жақында ғана Theranos-қа өз тексеруін бастаған. Ол оның әлі жалғасып жатқанын-жатпағанын білмеді, бірақ бұл компания үшін көбірек қиындық тудыратынына сенімді болды. Майк екеуіміз осы ашылған жаңалықтарды талқыладық та, келесі күнгі газетке арналған жалғастырмалы мақаламен жұмыс істеуге тез кірісіп кеттік.

Бірнеше сағаттан кейін мен жаңа мақаламмен жұмыс істеп жатқан бірінші беттің редакторының жанында тұрғанымда, жақын маңдағы CNBC арнасына қосылған теледидардан Холмстың бейнесі пайда болды. Біз редакциялаудан үзіліс жасап, дыбысты көтердік. Өзінің әдеттегідей тұтас қара киімін киіп, жасанды жымиған ол прогреске кедергі келтіргісі келетін тамыры терең мүдделі топтар тарапынан жала жабылған Кремний алқабының көреген инноваторы рөлін ойнады. «Бұл нәрселерді өзгерту үшін жұмыс істегенде болатын жағдай», — деді ол. «Алдымен олар сені жынды деп ойлайды, содан кейін сенімен күреседі, сосын кенеттен сен әлемді өзгертесің». Бірақ Джим Крамер одан мақаланың нақты элементтері туралы, мысалы, компанияның өз тестілерінің көпшілігі үшін үшінші тарап анализаторларын пайдалануы туралы сұрағанда, ол қорғаныс позициясына көшіп, жалтарып әрі жаңылыстыратын жауаптар берді.

Мен күндіз Хизер Кингке екінші мақаламен жұмыс істеп жатқанымды хабарлау үшін және мен баяндағалы отырған мәселелер туралы Theranos-тан түсініктеме сұрау үшін электрондық хат жіберген едім. Кинг жауап бермеді. Енді мен оның себебін білдім: Крамерге берген сұхбатының соңына таяу Холмс нанотейнерді қайтарып алу туралы сөз қозғап, оны ерікті түрде қабылданған шешім ретінде көрсетті. Ол менің scoop (басқалардан бұрын жарияланған эксклюзивті жаңалық) жасауымның алдын алуға тырысып жатты.

Біз менің жалғастырмалы мақаламды желіде тез жарияладық. Барлығын өз орнына қоя отырып, мақала FDA-дің компанияны пациенттердің саусақтарынан алынған қанды тестілеуді тоқтатуға мәжбүрлегенін және оның нанотейнерін «мақұлданбаған медициналық құрылғы» деп жариялағанын ашты. Бұл мақала келесі күні таңертең газеттің баспа нұсқасының бірінші бетіне шығып, қазіргі уақытта нағыз жанжалға айналған оқиғаға отқа май құйғандай болды.

БІЗДІҢ БІРІНШІ мақаламыз жарияланған күні Холмс Пало-Альтода болған жоқ. Ол Гарвард медициналық мектебінің стипендиаттар кеңесінің жиналысына қатысып жатқан еді. Ол өзінің CNBC-ге сұхбатын сол күні кешке Бостоннан берді. Ол өсіп келе жатқан дағдарысты шешу үшін Калифорнияға тек келесі күні ғана ұшып келді.

Theranos сол күні таңертең біз жаңалықтар бизнесінде «теріске шығармайтын теріске шығару» деп атайтын екінші пресс-релиз шығарды. «Біз The Wall Street Journal-дың әлі де фактілерін дұрыстай алмай жатқанын көріп көңіліміз қалды», — деп басталған ол, одан әрі компанияның кішкентай қан түтіктерін «уақытша» қайтарып алғанын мойындап, мұны оларды пайдалануға FDA рұқсатын алу үшін жасалған проактивті қадам ретінде көрсетті.

Түстен кейін барлық компания қызметкерлеріне Page Mill Road ғимаратының асханасына жиналысқа жиналуды бұйыратын электрондық хат жіберілді. Холмс әдеттегідей жинақы көрінбеді. Сапардан оның шашы дудырап, контактілі линзаның орнына көзілдірік таққан еді. Оның жанында Балвани мен Хизер Кинг тұрды. Қарсылық білдіретін үнмен ол жиналған қызметкерлерге Journal жариялаған екі мақаланың наразы бұрынғы қызметкерлер мен бәсекелестер таратқан жалғандықтарға толы екенін айтты. Оның айтуынша, сенің сәтсіздікке ұшырағаныңды қалайтын ықпалды бәсекелестері бар үлкен саланы бұзу үшін жұмыс істегенде мұндай жағдайлар міндетті түрде болады. Journal-ды «сары басылым» деп атап, ол газетке қарсы күресуге уәде берді.

Ол сұрақтарға кезек бергенде, оның жаңашыл бейнесін жасауға көмектескен жарнама индустриясының бұрынғы басшысы Патрик О’Нил бірінші болып қол көтергендердің бірі болды.

«Біз шынымен де Wall Street Journal-мен күрескіміз келе ме? » — деп сұрады ол сенімсіздікпен.

«Journal-мен емес, журналистпен», — деп жауап берді Холмс.

Ол тағы бірнеше сұраққа жауап бергеннен кейін, аппараттық қамтамасыз ету жөніндегі аға инженерлердің бірі Балваниден ұрандатуға жетекшілік ете ме деп сұрады. Инженердің ойында қандай ұран бар екенін барлығы бірден түсінді. Үш ай бұрын, компания герпес тестін FDA-ден мақұлдаған кезде, асханада өткен осындай жиналыста Балвани қызметкерлерді бір ауыздан «Құрыңдар» деп айқайлауға шақырған болатын. Ол кезде бұл айқай Quest пен LabCorp-қа бағытталған еді.

Балвани инженердің қайталау туралы өтінішін қанағаттандыруға қуана келісті.

«Бізде Каррейруға арналған хабарлама бар», — деді ол.

Оның белгісімен ол және қатысып отырған бірнеше жүз қызметкердің көпшілігі: «Құры, Каррей-ру! Құры, Каррей-ру! » деп ұрандатты.

ХОЛМС Journal-ға қарсы күресуді жоспарлап отырғанын айтқанда, ол мұны шын ниетімен айтқан еді.

Көптеген адамдар оны келесі аптада өтетін газеттің WSJ D. Live конференциясына қатысудан бас тартады деп ойлаған. Бірақ белгіленген күні және белгіленген уақытта ол Лагуна Бичтегі теңіз жағасындағы Montage қонақ үйі мен курортында өзінің күзетшілер тобымен бірге пайда болып, сахнада Journal-дың технологиялар жөніндегі редакторы Джонатан Кримге қосылды. Үш күндік конференцияға қатысу үшін әрқайсысы бес мың доллардан төлеген жүзден астам көрермен — венчурлық капиталистер, стартап құрылтайшылары, банкирлер және қоғаммен байланыс бөлімінің басшылары араласқан қауым — асыға күтумен улап-шулап жатты.

Майк Сиконолфи сұхбатты менің жүргізгенімді қалады, бірақ газетке айлап жоспарланған іс-шараға соңғы сәтте өзгерістер енгізу идеясы ұнамады. Оның үстіне мен Нью-Йорктен кете алмас едім. Әйелім Бруклиннен екі сағаттық жерде орналасқан Лонг-Айлендтегі Ислиптегі федералдық сотта алқабилер міндетін атқарып қалып қойған болатын. Маған балаларымызға қарауға тура келді.

Өрбіп келе жатқан Theranos оқиғасына деген қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, Journal сұхбатты өз веб-сайтында тікелей эфирде көрсетуге шешім қабылдады. Бірнешеуіміз оны Нил Липшутцтің кеңсесінде тамашаладық.

Холмс бірден шабуылға көшті. Бұл таңқаларлық емес еді: біз оның жауынгерлік көңіл-күйде болатынын күткенбіз. Біздің толық күтпегеніміз — оның қоғамдық форумда көпе-көрінеу өтірік айтуға дайындығы болды. Оның үстіне жарты сағаттық сұхбат барысында бір рет емес, қайта-қайта. Нанотейнерді қайтарып алудың ерікті болғанын алға тартуды жалғастырумен қатар, ол менің мақалаларымда аталған Edison құрылғылары Theranos бірнеше жылдан бері пайдаланбаған ескі технология екенін айтты. Ол сондай-ақ компанияның саусақтан қан алу тестілері үшін коммерциялық зертханалық жабдықты ешқашан пайдаланбағанын жоққа шығарды. Және ол Theranos-тың біліктілікті тексеру тәсілі тек толығымен заңды ғана емес, сонымен қатар реттеушілердің тікелей рұқсаты болғанын мәлімдеді.

Менің ойымша, ең үлкен өтірік оның Theranos-тың саусақтан алынған үлгілерді коммерциялық машиналарда іске қоспас бұрын сұйылтатынын үзілді-кесілді теріске шығаруы болды. «Journal сипаттағандай — біз үлгіні алып, оны сұйылтып, коммерциялық анализаторға саламыз дегені — дәл емес, және біз олай істемейміз», — деді ол Кримге. «Шын мәнінде, егер сіз оны жасап көрсеңіз, ол жұмыс істемейді деп бәс тігуге бармын, өйткені үлгіні сұйылтып, оны коммерциялық анализаторға салу мүмкін емес. Яғни, бұл жерде қате нәрселер өте көп». Мен жиіркенішпен басымды шайқап тұрғанымда, телефонымның экранында хабарлама жарқ етті. Ол Алан Бимнен еді: «Оның жаңа ғана не айтқанына сене алар емеспін! » — деп жазды ол.

Содан кейін Холмс менімен сөйлескен бұрынғы қызметкерлерге назарын аударып, оларды «шатасқан» деп атады және олардың беделін түсіру үшін анонимділігін пайдаланды. Ол олардың бірі Theranos-та 2005 жылы бар-жоғы екі ай жұмыс істеген деп мәлімдеді, бұл толығымен ойдан шығарылған еді. Біздің барлық құпия ақпарат көздеріміз компанияда соңғы уақытта жұмыс істеген болатын. Рошель Гиббонс туралы сұраққа жауап ретінде ол Journal-ды «сары басылымға» теңеп, бес күн бұрын өз қызметкерлерімен қолданған сөздерін қайталады. Ал мені «біз туралы жалған нәрселер» хабарлаған «бір жігіт» деп атады.

Оның алдынан шыққан бір мәселе — енді Theranos туралы сұрақтарды көтеріп жатқан тек біз ғана емес едік. Кремний алқабының бірнеше көрнекті қайраткерлері компанияны көпшілік алдында сынай бастады. Олардың бірі Apple компаниясының бұрынғы белгілі басшысы Жан-Луи Гассе болатын. Бірнеше күн бұрын Гассе өз блогында жазда Theranos пен Стэнфорд ауруханасынан алған қан анализінің нәтижелеріндегі күрт айырмашылықты сипаттайтын мақала жариялаған еді. Гассе сәйкессіздіктер туралы сұрау үшін Холмсқа хат жазған, бірақ ешқашан жауап алмаған. Крим Гассенің жағдайын көтергенде, Холмс оның электрондық хатын ешқашан алмағанын мәлімдеді. Енді оның шағымы туралы білгеннен кейін, Theranos не болғанын түсінуге тырысу үшін онымен байланысады, деді ол.

Ал біздің бірінші мақаламызда сипатталған дәл емес тест нәтижелерінің басқа мысалдарына келетін болсақ, ол оларды жалпы қорытынды жасауға болмайтын және жасалмауы керек бірнеше оқшауланған жағдайлар ретінде жоққа шығарды.

Сұхбат аяқталғаннан кейін көп ұзамай, Theranos өз сайтында менің мақаламды тармақ-тармақ бойынша жоққа шығаруды көздейтін ұзын құжат жариялады. Майк екеуміз оны стандарттар жөніндегі редакторлармен және заңгерлермен бірге қарап шығып, онда біз жариялаған мәліметтерді жоққа шығаратын ештеңе жоқ деген қорытындыға келдік. Бұл кезекті көзбояушылық еді. Газет менің мақалаларымды қолдайтынын мәлімдеп, ресми хабарлама таратты.

Холмстың Journal конференциясындағы сөзінен КЕЙІН, Theranos директорлар кеңесінде (компанияны басқаратын алқалы орган) өзгерістер жасайтынын хабарлады, өйткені менің алғашқы мақалам жарияланғаннан бері кеңес үнемі келемежге ұшырап жүрген болатын. Джордж Шульц, Генри Киссинджер, Сэм Нанн және басқа да қартайған бұрынғы мемлекет қайраткерлері кеңесшілер алқасы деп аталатын жаңа символикалық органға ауысу үшін қызметтерінен кетті. Олардың орнына Theranos қастықтың ушыққанын білдіретін жаңа директорды тағайындады: ол Дэвид Бойс еді.

Көп ұзамай, Journal Хизер Кингтен менің алғашқы екі мақаламның негізгі элементтерін жоққа шығаруды талап еткен, оларды "жала жабушы мәлімдемелер" деп атаған хаттар алды. Одан кейін газеттен Theranos-қа қатысты барлық құжаттарды, соның ішінде "электрондық хаттарды, жедел хабарламаларды, шимайқағаздарды, бейресми файлдарды, қолмен жазылған жазбаларды, факстарды, меморандумдарды, күнтізбе жазбаларын, дауыстық хабарламаларды және қағаз түрінде немесе кез келген электрондық пішінде (соның ішінде жеке ұялы телефондарда) немесе кез келген басқа тасымалдағышта сақталған кез келген басқа жазбаларды" сақтауды талап еткен үшінші хат келді.

Wired журналына берген сұхбатында Бойс жала жапқаны үшін сотқа шағымдану (defamation suit - біреудің абыройына нұқсан келтіретін жалған ақпарат таратқаны үшін заңды талап) ықтималдығы жоғары екенін тұспалдады. Ол журналға:

"Менің ойымша, адамдар фактілердің қандай екенін біледі деп айыптауға болатындай жеткілікті мәліметтер жарияланды", – деді.

Кинг пен Бойстың сөздеріне сүйене отырып, Journal-дың заң бөлімі сот ісіне дайындық ретінде менің ноутбугім мен телефонымның ішіндегі мәліметтерді көшіріп алу үшін техник маманды жіберді.

Бірақ Theranos бұл қоқан-лоқы бізді райымыздан қайтарады деп ойласа, қатты қателесті. Келесі үш аптаның ішінде біз тағы төрт мақала жарияладық. Оларда Walgreens компаниясының Theranos сауықтыру орталықтарын бүкіл ел бойынша кеңейту жоспарын тоқтатқаны, Theranos менің алғашқы мақалам жарияланбас бұрын бірнеше күн бұрын жоғарырақ бағамен көбірек акция сатуға тырысқаны, оның зертханасының нақты директорсыз жұмыс істеп жатқаны және Safeway компаниясы тестілеуге қатысты алаңдаушылықтарға байланысты бұрын жария етілмеген серіктестіктен бас тартқаны әшкереленді. Әрбір жаңа мақала шыққан сайын Хизер Кингтен жоққа шығару туралы жаңа талап келіп түсіп жатты.

Пало-Альтодағы Пейдж Милл Роуд ғимаратының екінші қабатында орналасқан терезесіз "соғыс бөлмесінде" Холмс пен оның коммуникация жөніндегі кеңесшілері менің мақалаларыма қалай қарсы соққы беру стратегияларын талқылады. Ол құптаған тәсілдердің бірі – мені мизогинист (әйелдерді жек көретін немесе кемсітетін адам) етіп көрсету еді. Қоғамның жанашырлығын одан әрі ояту үшін, ол Стэнфордта студент кезінде жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын көпшілікке жариялауды ұсынды. Оның кеңесшілері бұл жолға бармауға кеңес берді, бірақ ол бұл ойдан толықтай бас тартқан жоқ. Bloomberg Businessweek журналына берген сұхбатында ол өзінің сексизмнің (адамды жынысына бола кемсіту) құрбаны болғанын тұспалдады.

"Соңғы төрт аптада болған оқиғаларға дейін мен бұл салада әйел болудың не екенін түсінбедім", – деді ол журналға. "Әрбір мақала 'Жас әйел' деп басталады. Солай ғой? Өткенде маған біреу келіп: 'Мен Марк Цукерберг туралы мақаланың 'Жас жігіт' деп басталатынын ешқашан оқымаппын' деді. "

Сол мақалада оның бұрынғы Стэнфордтағы профессоры Ченнинг Робертсон Theranos тестілерінің дәлдігі туралы сұрақтарды ақылға қонымсыз деп жоққа шығарды, ол компания адам өмірі тәуелді өнімнің сенімсіз екенін біле тұра нарыққа шығару үшін "ақылынан адасқан" болуы керек деді. Ол сондай-ақ Холмсты Ньютон, Эйнштейн, Моцарт және Леонардо да Винчимен салыстыра отырып, оны ғасырда бір туатын данышпан деп санауды жалғастырды.

Холмс та өзінің асқақ бейнесін сақтауды жалғастырды. Карнеги-холлда өткен Glamour журналының "Жыл әйелдері" марапатын қабылдау сөзінде ол өзін жас қыздарға үлгі ретінде көрсетті.

"Ғылымда, математикада және инженерияда үздік болу үшін қолыңыздан келгеннің бәрін жасаңыз", – деп үндеді ол оларға. "Біздің кішкентай қыздарымыз өскенде кім болғысы келетіні туралы ойлана бастағанда осыны көреді. "

Бұл масқараның аяқталуының бір ғана жолы бар еді, ол – клиникалық зертханалардың бас реттеушісі CMS компанияға қарсы қатаң шаралар қолданса ғана. Мен сол екінші реттеуші тексерістің немен аяқталғанын білуім керек болды.

ЖИЫРМА ТӨРТІНШІ ТАРАУ

Патшайымның киімі жоқ

Қыркүйектің аяғындағы сенбі күні кешке, Journal менің алғашқы мақаламды жариялаудан шамамен үш апта бұрын, 2012 жылы ескі Facebook ғимаратына ескертусіз келіп, Санни Балваниге зертхана ережелері туралы дәріс оқыған CMS-тің тәжірибелі далалық инспекторы Гари Ямамотоның электрондық поштасына хат келіп түсті. "CMS шағымы: Theranos Inc. " деген тақырыппен ол былай басталды:

Құрметті Гари,

Мен бұл хатты жіберуге, тіпті жазуға да жүрексіндім. Theranos құпиялылық пен жасырындықты шектен тыс деңгейге жеткізгені соншалық, мен әрқашан бірдеңе айтуға қорқатынмын... Бұл шағымды ертерек түсірмегенім үшін өз-өзімнен ұяламын.

Бұл хат Эрика Чеунгтан келген еді және онда ғылыми заң бұзушылықтардан бастап, зертханадағы салғырт жұмыс тәжірибелеріне дейінгі бірқатар айыптаулар болды. Сондай-ақ, онда Theranos-тың меншікті құрылғылары сенімсіз екені, компанияның біліктілікті тексеру кезінде алаяқтық жасағаны және 2013 жылдың соңында зертхананы тексерген мемлекеттік инспекторды жаңылыстырғаны айтылған. Эрика хатын жалған және жаңылыстыратын нәтиже беру арқылы "біреудің өмірін құртып жіберуім мүмкін" екенін біле тұра, өзімен-өзі келісімде өмір сүре алмайтындықтан компаниядан жұмыстан шыққанын айтып аяқтады.

Ямамото және оның CMS-тегі басшылары шағымды өте байыппен қабылдағаны соншалық, агенттік үш күннен жетпейтін уақыт ішінде Theranos зертханасына тосын тексеріс ұйымдастырды. 22 қыркүйек, сейсенбі күні таңертең Ямамото және CMS-тің Сан-Францискодағы аймақтық кеңсесінің тағы бір далалық инспекторы Сара Беннетт Ньюарктегі нысанға келіп, зертхананы тексеру үшін келгендерін түсіндірді. Құлаққап таққан, қара костюм киген адамдар оларды ішке кіргізбей, шағын қабылдау бөлмесінде күтуді бұйырды.

Біраз уақыттан кейін Санни Балвани, Дэниел Янг, Хизер Кинг және Boies Schiller-ден Мередит Дирборн келді. Олар екі CMS инспекторын мәжіліс залына апарып, оларға PowerPoint презентациясын көрсетуді талап етті. Бұл назар аударуға арналған тактика сияқты көрінгенімен, Ямамото мен Беннетт оны сыпайы түрде соңына дейін тыңдап отырды. Ол аяқтала сала, олар зертхананы аралап шығуды сұрады.

Олар мәжіліс залынан шыққан кезде, саусақтарын құлақтарына басқан қара костюмді адамдар оларды алып жүрді. Кинг пен Дирборн ноутбуктарын ұстап, жазбалар жасап, олардың соңынан ілесіп отырды. Зертхана бөлмелеріне жеткенде, олар есіктердің саусақ ізін сканерлеу құрылғыларымен жабдықталғанын және ішке кірген кезде дыбыс шығатынын байқады. Бұл Ямамотоға ликер сататын дүкендердегі есік қоңырауларын еске түсірді.

Ямамото мен Беннетт бастапқыда тексеруге екі күн бөлген болатын, бірақ олар көптеген проблемаларды тапты және Theranos-та көптеген негізгі зертханалық құжаттардың жоқтығы соншалық, олар қайтып келу керек деген қорытындыға келді. Балвани екі айға кейінге қалдыруды сұрады. Ол компанияның жаңа қаржылық жылы басталуға жақын екенін және олардың жаңа қаржыландыруды тарту үстінде екенін алға тартты. Олар қараша айының ортасында қайтып келуге келісті.

Олар қайтып келген кезде, Journal зерттеуі жарияланып, агенттікке шара қолдануға қысым күшейген болатын. Ямамото қауіпсіздік шараларының сәл жеңілдегенін және оларды қарсы алу үшін Холмстың сол жерде екенін байқады. Балвани мен Кинг те, басқа сыртқы заңгерлер тобымен және кейбір зертханалық кеңесшілермен бірге тағы да қатысып отырды. Инспекторлар екіге бөлінді: Ямамото зертхана бөлмелерін аралап, зертхана қызметкерлерін сұрақтардың астына алды, ал оның соңынан барған жерінің бәрінде Балвани ілесіп жүрді, ал Беннетт мәжіліс залына жайғасты, онда Кинг пен басқа заңгерлер оны қатаң бақылауда ұстады.

Бұл жолы олар төрт күн болды. Бір кезде Беннетт Нормандияда жұмыс істейтін және Эдисондармен тікелей тәжірибесі бар зертхана қызметкерлерінің бірімен құпия сұхбат жүргізуді сұрады. Оны терезесіз бөлмеде жас әйел пайда болғанша ұзақ уақыт күтуге мәжбүр етті. Ол отыра сала заңгердің қатысуын сұрады. Ол алдын ала дайындалған және қорқып тұрған сияқты көрінді.

Эрика Чеунг екеуміз маусым айының соңында көлік тұрағындағы қорқынышты оқиғадан кейін анда-санда байланысып тұрдық, бірақ оның федералдық реттеушіге жүгінуге батылы барғанын білмедім. CMS тексерісі туралы алғаш естігенімде, оның Эриканың бастамасымен болғанын мүлдем білген жоқпын.

2015 жылдың күзінен 2016 жылдың қысына дейін мен тексерудің не анықтағанын білуге тырыстым. Ямамото мен Беннетт қараша айындағы екінші сапарларын аяқтағаннан кейін, қазіргі қызметкерлермен байланыста болған бұрынғы Theranos қызметкерлері арасында бәрі жақсы өтпегені туралы сыбыстар таралды, бірақ нақты мәліметтерді табу қиын болды. Қаңтардың аяғында біз іспен таныс дереккөздерге сілтеме жасай отырып, CMS инспекторлары Ньюарк зертханасында "елеулі" кемшіліктер тапқаны туралы мақала жариялай алдық. Қаншалықты елеулі екені бірнеше күннен кейін агенттік компанияға жіберген хатын жариялағанда белгілі болды, онда олардың "науқастардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне тікелей қауіп" төндіретіні айтылған. Хат компанияға сенімді түзету жоспарын жасауға он күн уақыт берді және талаптарға тез арада қайта сай келмеу зертхананың федералдық сертификатынан айырылуына әкеп соғуы мүмкін екенін ескертті.

Бұл өте маңызды еді. Америка Құрама Штаттарындағы клиникалық зертханаларды қадағалаушы орган Theranos-тың қан анализінде елеулі ақаулар бар екенін растап қана қоймай, бұл ақауларды науқастарды тікелей қауіп-қатерге ұшырататындай ауыр деп тапты. Кенеттен, біз жариялаған әрбір мақаладан кейін сағат механизміндей дәл келіп тұратын Хизер Кингтің жазбаша жоққа шығару талаптары тоқтап қалды.

Алайда, Theranos жағдайдың маңыздылығын төмендетуді жалғастырды. Өз мәлімдемесінде ол көптеген кемшіліктерді жойғанын және тексеру нәтижелері Ньюарк зертханасының қазіргі жағдайын көрсетпейтінін алға тартты. Ол сондай-ақ бұл мәселелер зертхананың қалай басқарылуымен ғана шектелетінін және олардың меншікті технологиясының сенімділігіне еш қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Тексеру есебіне қол жеткізбей, бұл мәлімдемелерді жоққа шығару мүмкін емес еді. CMS әдетте мұндай құжаттарды ереже бұзған зертханаға жібергеннен кейін бірнеше аптадан соң көпшілікке жариялайтын, бірақ Theranos оның құпия сақталуын талап ету үшін коммерциялық құпияға сілтеме жасады. Осы есепті қолыма түсіру өте маңызды болды.

Мен федералдық үкіметтегі оған қол жеткізе алатын бұрыннан келе жатқан дереккөзіме хабарластым. Оның ең көп істей алғаны – телефон арқылы кейбір үзінділерді оқып беру болды. Бұл бізге тексерудің ең ауыр қорытындыларының бірін жариялауға жеткілікті болды: зертхана оның ақаулы екенін көрсететін бірнеше реттік сапаны бақылау сәтсіздіктеріне қарамастан, айлар бойы қанның ұю тестін жүргізуді жалғастырған. "Протромбин уақыты" (қанның ұю жылдамдығын көрсететін көрсеткіш) деп аталатын бұл тест қателесуге болмайтын өте қауіпті тест еді, өйткені дәрігерлер инсульт алу қаупі бар науқастарға тағайындайтын қан сұйылтатын дәрілердің дозасын анықтау үшін соған сүйенетін. Қан сұйылтатын дәріні тым көп тағайындау науқастардың қансырауына әкелуі мүмкін, ал тым аз тағайындау оларды өлімге әкелетін қан ұйығыштарының пайда болу қаупіне ұшыратуы мүмкін. Theranos біздің мақаламызды жоққа шығара алмады, бірақ ол тағы да өзінің меншікті технологиясының бұған қатысы жоқ екенін алға тартты. Олар протромбин уақытын тексеру коммерциялық жабдықты пайдалана отырып, кәдімгі веналық үлгілерде жүргізілгенін айтты. Тығырыққа тірелген кезде, компания өз құрылғыларының жұмыс істейтіні туралы елесті сақтауға көмектесетін болса, қарапайым анализаторларды қолданғанын мойындауға дайын болды.

CMS-ті тексеру есебін жариялауға мәжбүрлеу үшін мен Ньюарк зертханасын тексеруге қатысты кез келген және барлық құжаттарға Ақпарат еркіндігі туралы заңға (АҚШ-тағы мемлекеттік құжаттарды алуға мүмкіндік беретін заң) сәйкес сұрау жібердім және оны жеделдетуді өтіндім. Бірақ Хизер Кинг агенттікті бұл есепті кең көлемде өңдеусіз жарияламауға шақыруын жалғастырып, бұл құнды коммерциялық құпияларды ашады деп мәлімдеді. Санкциялар қаупі төніп тұрған зертхана иесінің тексеру есебін өңдеуді талап етуі бірінші рет еді және CMS қалай әрекет етерін білмейтіндей көрінді. Күн өткен сайын мен тексерудің толық қорытындылары ешқашан жарияланбай ма деп алаңдай бастадым.

Тексеру есебі үшін Хизер Кингпен тартыс жалғасып жатқанда, Холмстың Пало-Альтодағы Theranos штаб-пәтерінде Хиллари Клинтонның президенттік науқанына арналған қаражат жинау шарасын өткізетіні туралы жаңалық пайда болды. Ол Клинтондармен бұрыннан қарым-қатынас орнатып, Клинтон қорының бірнеше іс-шараларына қатысқан және олардың қызымен дос болған. Қаражат жинау шарасы кейінірек Сан-Францискодағы технологиялық кәсіпкердің үйіне ауыстырылды, бірақ іс-шарадан алынған фотода Холмстың қолына микрофон ұстап, қасында Челси Клинтонмен бірге жиналған қонақтардың алдында сөйлеп тұрғаны көрінді. Сайлауға сегіз ай қалғанда және Клинтон фаворит саналған кезде, бұл Холмстың саяси байланыстарының қаншалықты күшті екенін еске салатын жағдай еді. Оның реттеуші органдармен проблемаларын шешуге жеткілікті ме? Кез келген нәрсе мүмкін сияқты көрінді.

Мен дереккөзіме қайта оралып, бұл жолы оны маған барлық тексеру есебін жасырын түрде беруге көндірдім. 121 беттен тұратын бұл құжат күткендегідей өте ауыр айыптауларға толы еді. Біріншіден, ол Холмстың өткен күзде Journal-дың технологиялық конференциясында өтірік айтқанын дәлелдеді: Theranos зертханада қолданған меншікті құрылғылар шынымен де "Эдисон" деп аталған, ал есеп олардың мәзіріндегі 250 тестің тек он екісі үшін ғана қолданылғанын көрсетті. Қалған барлық тесттер коммерциялық анализаторларда жүргізілген.

Одан да маңыздысы, тексеру есебі зертхананың өз деректеріне сүйене отырып, Эдисондардың өте тұрақсыз нәтижелер бергенін көрсетті. Бір айдың ішінде олар сапаны бақылау тексерулерінен үштен бірге жуық жағдайда өте алмаған. Эдисондарда жүргізілген қан сынақтарының бірі, тестостерон деңгейіне әсер ететін гормонды өлшеуге арналған тест, сапаны бақылаудан таңғаларлық 87 пайыз жағдайда сәтсіз өткен. Простата обырын анықтауға көмектесетін тағы бір тест өзінің сапаны бақылау тексерулерінің 22 пайызынан өте алмаған. Дәл сол қан үлгілерін пайдаланған салыстырмалы тексерулерде Эдисондар кәдімгі аппараттардың нәтижелерінен 146 пайызға дейін ерекшеленетін нәтижелер шығарған. Тайлер Шульц айтқандай, құрылғылар өз нәтижелерін қайталай алмады. В12 витаминін өлшейтін Эдисон тестінің вариация коэффициенті (статистикалық көрсеткіш) 34-тен 48 пайызға дейін ауытқыды, бұл көптеген зертханаларда бұл тест үшін қалыпты саналатын 2 немесе 3 пайыздан әлдеқайда асып түсті.

Зертхананың өзіне келсек, онда нағыз бейберекетсіздік еді: компания біліктілігі жоқ қызметкерлерге емделушілердің үлгілерімен жұмыс істеуге рұқсат берген, олар қанды дұрыс емес температурада сақтаған, реагенттердің (химиялық реакция тудыратын заттар) жарамдылық мерзімінің өтіп кетуіне жол берген және емделушілерге қате тест нәтижелері туралы хабарламаған, одан бөлек тағы көптеген кемшіліктер болған.

Хизер Кинг бізге есепті жариялауға кедергі жасауға тырысты, бірақ тым кеш еді. Біз оны Journal сайтында жарияладық, ал онымен бірге шыққан мақалада зертхана сарапшысының оның қорытындылары Эдисондардың нәтижелері жай ғана болжамнан артық еместігін көрсетеді деген сөзі келтірілді.

Соңғы соққы бірнеше күннен кейін біз CMS-тің Theranos-қа жіберген жаңа хатын алған кезде жасалды. Онда компанияның инспекторлар көрсеткен қырық бес кемшіліктің қырық үші түзетілмегені айтылған және Холмсты қан тестілеу бизнесінен екі жылға шеттету қаупі төнген еді. Тексеру есебі сияқты, Theranos хаттың жарияланып кетуіне жол бермеуге барынша тырысты, бірақ жаңа бір дереккөз маған кенеттен хабарласып, оны маған беріп жіберді.

Біз ықтимал тыйым салу туралы жаңалықты жариялаған кезде, Холмсқа жағдайдың ауырлығын төмендетіп көрсету енді мүмкін болмады. Оған шығып, бірдеңе айту керек болды, сондықтан ол NBC телеарнасының Today бағдарламасында Мария Шрайверге сұхбат беріп, өзінің "күйзеліске ұшырағанын" мәлімдеді. Бірақ бұл өзі қауіп-қатерге ұшыратқан науқастардан кешірім сұрауға жеткіліксіз сияқты көрінді. Оған қарап отырып, оның өкініш білдіруі тек көрініс қана деген айқын әсер алдым. Мен одан әлі де ешқандай шынайы өкініш немесе эмпатияны сезінбедім.

Сайып келгенде, Theranos қызметкерлері, оның инвесторлары және оның бөлшек саудадағы серіктесі Walgreens – барлығы тексеру нәтижелері мен төніп тұрған тыйым туралы Wall Street Journal-ды оқу арқылы білді. Егер Холмс жағдайды түзеуге шын ниетті болса, онда неге олардың жария етілуіне жол бермеуге соншалықты тырысты?

2016 жылғы мамырда мен Тайлер Шульцке не болғанын білу үшін Сан-Франциско шығанағы аймағына қайта оралдым. Біздің Маунтин-Вьюдегі сыра бағында кездескенімізден бері тура бір жыл өткен еді. Эрика маған Тайлердің Стэнфордтағы нанотехнология профессорымен зерттеу жобасында жұмыс істеп жатқанын айтқан болатын, сондықтан мен жалға алған көлігіммен Пало-Альтоға барып, оны Стэнфордтың инженерлік мектебінен іздедім. Сұрастыра келе, ақыры оны материалтану ғимаратындағы бір бөлмеден таптым.

Тайлер мені көргеніне таңқалған жоқ. Эрика маған оның нақты электрондық пошта мекенжайын берген еді, мен оған қалаға қайта келетінімді ескертіп хат жазғанмын. Ол менімен кездесуге құлықсыз болатын. Бірақ қазір мен сол жерде болғандықтан, ол көнді. Біз түскі ас ішу үшін жақын жердегі асханаға қарай жаяу барып, жеңіл әңгімеге кірісіп кеттік.

Тайлер көңілді көрінді. Ол маған өзінің көп миллион долларлық Qualcomm Tricorder XPRIZE байқауына қатысу үшін канадалық компаниямен біріккен Стэнфордтағы шағын зерттеушілер тобының мүшесі екенін айтты. Олар адамның қанынан, сілекейінен және өмірлік көрсеткіштерінен оннан астам ауруды диагностикалай алатын портативті құрылғы жасауға тырысып жатты.

Әңгімеміз Theranos-қа бұрылғанда, оның қабағы түйіліп, ширығып кетті. Ол бұл тақырыпты басқа адамдар еститін ашық жерде талқылағысы келмейтінін айтты. Ол материалтану ғимаратына қайтуды ұсынды. Біз сол жерден бос дәрісхана тауып, отырдық. Асханадағы оның еркін мінез-құлқы енді айқын көрініп тұрған үрейге ұласты.

"Менің заңгерлерім маған сізбен сөйлесуге тыйым салды, бірақ мен бұны бұдан әрі ішімде сақтай алмаймын", – деді ол.

Мен оның маған айтайын деп жатқан кез келген нәрсесін жарияламауға және болашақта ол рұқсат берген жағдайда ғана жазуға келістім.

Келесі қырық бес минут бойы мен Тайлердің атасының үйіндегі тосқауыл және ол бастан кешірген айлар бойы жалғасқан заңдық қорқытулар туралы әңгімесін түңіле тыңдадым. Осының бәріне қарамастан, ол ешқашан берілмеді. Ол Boies Schiller ұсынған кез келген құжатқа қол қоюдан үзілді-кесілді бас тартқан. Егер оның батылдығы және оның ата-анасы заңгерлеріне жұмсаған 400 000 доллардан астам қаржы болмағанда, мен өзімнің алғашқы мақаламды ешқашан жариялай алмас едім деп түсіндім. Оны осындай ауыр сынаққа ұшыратқаным үшін өзімді кінәлі сезіндім.

Осының бәрінің ішіндегі ең жүрек ауыртатыны – Тайлердің атасымен арақатынасының үзілуі еді. Менің мақалам әшкерелеген барлық нәрсеге қарамастан, Джордж Шульц Холмсты жақтауын жалғастырды. Ол және Тайлер бір жылға жуық уақыт бойы бір-бірін көрмеген және олар тек заңгерлер арқылы ғана сөйлесетін. Өткен желтоқсанда Шульцтер отбасы Джордждың тоқсан бес жасқа толуын атап өту үшін Сан-Францискода өздеріне тиесілі пентхауста кеш өткізген болатын. Оған Холмс қатысқан, бірақ Тайлер емес.

Тайлер ата-анасынан атасының әлі де Theranos-тың болашағына сенетінін естіген. Жылдар бойы жалғасқан қатаң құпиялылықтан кейін мүлдем керісінше әрекет етіп, Холмс 2016 жылдың 1 тамызында Америкалық клиникалық химия қауымдастығының жыл сайынғы жиынында өз технологиясының ішкі жұмысын таныстырмақ болды. Джордж оның тұсаукесері күмәншілдердің үнін өшіреді деп сенді. Тайлер оның өтіріктерін неге көре алмайтынын түсінбеді. Ол ақыры шындықты қабылдауы үшін не болуы керек еді?

Қоштасар кезде Тайлер маған бұл оқиғаны табандылықпен зерттегенім үшін алғыс айтты. Ол Theranos оның колледждің үшінші және төртінші курстары арасындағы жазғы тағылымдамасынан бастап, өмірінің соңғы төрт жылын жалмағанын атап өтті. Мен өз кезегімде оған оқиғаны жарыққа шығаруға көмектескені үшін және оған түскен орасан зор қысымға төтеп бергені үшін алғыс айттым.

Көп ұзамай Theranos Тайлердің заңгерлеріне хабарласып, біздің кездесуіміз туралы білетінін айтты. Екеуміз де бұл туралы ешкімге тіс жармағандықтан, Холмс екеуміздің біреуімізді немесе екеумізді де аңдытып жүрген болар деп түйдік. Бақытымызға орай, Тайлер бұған аса алаңдамаған сыңайлы. «Келесі жолы PIs (жеке тыңшылар) жалдап әуре болмасы үшін, сенімен селфи жасап, оған жібере салармын», – деп әзілдеді ол электронды хатында.

Енді мен Theranos екеумізді де бір жыл бойы үздіксіз бақылауда ұстады деп күдіктендім. Сонымен қатар, Эрика Чунг пен Алан Бимді де аңдығаны әбден мүмкін.

ХОЛМС «Today» шоуында Мария Шрайверге Ньюарктағы зертхананың сәтсіздіктері үшін жауапкершілікті өз мойнына алатынын айтқан болатын, бірақ оның салдарынан зардап шеккен Балвани болды. Ол кінәні өз мойнына алудың орнына жігітін құрбан етті. Ол онымен қарым-қатынасын үзіп, жұмыстан шығарып жіберді. Баспасөз хабарламасында Theranos оның кетуін өз еркімен зейнетке шығу ретінде көрсетті.

Бір аптадан кейін біз Theranos компаниясының CMS (Медициналық қызмет көрсету орталықтары) талаптарына қайта сай болу және олардың тыйым салуынан құтылу мақсатында ондаған мың қан тапсыру нәтижелерін, соның ішінде екі жылдық Edison тесттерін жарамсыз деп тапқанын хабарладық. Басқаша айтқанда, компания агенттікке өзінің меншікті құрылғыларында жасалған қан тесттерінің бірде-біреуіне сенім артуға болмайтынын іс жүзінде мойындады. Холмс тағы да жарамсыз деп танылған тесттерді құпия ұстаудан үміттенген еді, бірақ мен олар туралы маған CMS-тің Холмсты зертхана саласынан шеттетеміз деп қорқытқан хатын жылыстатқан жаңа дереккөзімнен білдім. Чикагодағы Walgreens басшылары жарамсыз деп танылған тесттердің ауқымын білгенде қатты таңғалды. Дәріханалар желісі бірнеше ай бойы Theranos-тан оның тұтынушыларға тигізетін әсері туралы жауап алуға тырысып келген болатын. 2016 жылдың 12 маусымында ол компаниялардың серіктестігін тоқтатып, өз дүкендерінде орналасқан барлық сауықтыру орталықтарын жапты.

Тағы бір ауыр соққы ретінде, шілде айының басында CMS Холмс пен оның компаниясына зертханалық бизнеспен айналысуға тыйым саламыз деген қорқытуын іске асырды. Одан да жаманы, Theranos енді Сан-Францискодағы АҚШ прокуратурасының қылмыстық тергеуінің және Бағалы қағаздар мен биржалар жөніндегі комиссияның SEC (АҚШ бағалы қағаздар нарығын реттейтін агенттік) қатар жүргізіп жатқан азаматтық тексеруінің нысанына айналды. Осы сәтсіздіктердің барлығына қарамастан, Холмс қоғамдық пікірді өзгерту үшін өзінде әлі де бір мүмкіндік бар деп есептеді: ол өзінің технологиясын көрсету арқылы әлемді таң қалдырғысы келді.

ТАМЫЗ АЙЫНЫҢ БАСЫНДАҒЫ қапырық жаз күндерінің бірінде Филадельфиядағы Пенсильвания конвенция орталығының үлкен би залына 2500-ден астам адам жиналды. Олардың көпшілігі AACC (Америкалық клиникалық химия қауымдастығы) жылдық жиналысында Холмстың сөзін тыңдауға келген зертхана ғалымдары болатын. Қоғамдық хабарлау жүйесінен Rolling Stones тобының «Sympathy for the Devil» (Шайтанға жанашырлық) әні ойнап тұрды, бұл музыканы таңдау кездейсоқтық емес сияқты көрінді.

Қауымдастықтың Холмсқа жіберген шақыруы оның мүшелері арасында үлкен дау тудырды. Кейбіреулері соңғы айлардағы оқиғаларды ескере отырып, оны кері қайтарып алу керек деп үзілді-кесілді пікір білдірді. Бірақ қауымдастық басшылығы бұдан әдеттегідей тыныш өтетін ғылыми конференцияға жарнама жасап, шу шығару мүмкіндігін көрді. Бұл тұрғыда олардың қадамы дұрыс болып шықты: бірнеше ондаған журналистер осы көріністі тамашалау үшін Филадельфияға арнайы келген еді.

AACC президенті Патрисия Джонстың бірнеше кіріспе сөзінен кейін Холмс мінберге көтерілді. Ол қара пиджактың ішінен ақ блузка киген. Өткен күзден бері күлкі нысанына айналған қара түсті водолазка жоқ еді.

Бұдан кейін болған оқиға ғылыми тұсаукесерден гөрі жаңа өнімнің көрмесіне көбірек ұқсады. Келесі бір сағат ішінде Холмс осыдан үш жылдай бұрын Theranos өз қан тесттерін іске қосқан кезде тек ақаулы прототип қана болған құрылғыны – miniLab-ты таныстыруға кірісті. Theranos инженерлері мен химиктері сол алғашқы үлгіден бері құрылғыны жетілдірді, бірақ компания саусақтан алынған қанды пайдалана отырып, талдаулардың кең ауқымында оның сенімді жұмыс істейтінін дәлелдейтін толық клиникалық зерттеу жүргізбеген еді. Холмстың тұсаукесерінде кейбір мәліметтер қамтылғанымен, олардың көпшілігі қолдан алынған вена қанына қатысты болды. Ондағы саусақтан қан алуға қатысты аздаған мәліметтер тек он бір қан тестін ғана қамтыды және тәуелсіз тексеруден немесе сараптаудан өтпеген еді. CMS жаңа ғана Холмсқа клиникалық зертханаларды басқаруға тыйым салды, бірақ оған қарамастан: ол miniLab-тың Theranos штаб-пәтеріндегі серверлерге сымсыз қосылатынын және оны тікелей емделушілердің үйлерінде, дәрігерлердің кеңселерінде немесе ауруханаларда орнатуға болатынын, осылайша орталық зертхананың қажеттілігін жоятынын түсіндірді.

Іс жүзінде, ол өзінің Wi-Fi немесе ұялы байланыс желілері арқылы қашықтан басқарылатын портативті қан тексеретін машиналар туралы бастапқы идеясына қайта оралды. Әрине, болған оқиғалардың бәрінен кейін FDA (АҚШ Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) мақұлдауынсыз мұндай жүйені коммерцияландыру мүмкін емес еді. Ал агенттік көргісі келетін мұқият зерттеулерді жинақтау үшін жылдар қажет болар еді. Оның басынан-ақ FDA-ны айналып өтуге тырысқанының себебі де осы болатын.

Қылмыстық тергеуде жүріп Холмстың бұл соңғы Гудини (сиқыршы) трюгін сәтті орындай алу ықтималдығы өте төмен еді, бірақ оның аудиторияға өзінің тамаша слайд-шоуын сенімді түрде көрсетіп жатқанын бақылау маған оның осыншама жетістікке қалай жеткенін түсінуге көмектесті: ол ғажайып сатушы болатын. Ол бірде-бір рет мүдірген жоқ немесе ойын жоғалтпады. Ол инженерлік және зертханалық терминдерді еш қиындықсыз қолданды және NICU (Жаңа туған нәрестелердің жансақтау бөлімі) бөліміндегі нәрестелерді қан құюдан құтқару туралы айтқанда, шын жүректен шыққандай сезімге бөленді. Өзінің пірі Стив Джобс сияқты, ол адамдарды бір сәтке күмәннан арылуға мәжбүрлейтін шынайылықты бұрмалау өрісін таратты.

Алайда, Нью-Йорктегі Уэйлл Корнелл медициналық орталығының патология бойынша доценті және Холмсқа сұрақ қою үшін сахнаға шақырылған үш панелисттің бірі Стивен Мастер miniLab-тың мүмкіндіктері оның бастапқы мәлімдемелерінен әлдеқайда төмен екенін атап өткен сұрақ-жауап сессиясы кезінде бұл сиқырдың күші жойылды. Оның бұл пікірі көрермендердің ду қол шапалақтауына ие болды. «Today» шоуындағы сұхбатындағы тәубасына келген бейнесіне қайта оралып, Холмс Theranos-тың зертханалық қауымдастықпен «байланыс орнату» үшін (өзі айтқандай) көп жұмыс істеуі керектігін мойындады. Бірақ ол тағы да кешірім сұраудан немесе кінәсін мойындаудан тартынды.

Кейінірек Гонконг Қытай университетінің патология профессоры Деннис Ло одан miniLab компанияның емделушілердің сынамаларында қолданған зертханалық технологиясынан несімен ерекшеленетінін сұрағанда, ол сұрақтан жалтарып кетті. Бұл айналып өтуге болмайтын үлкен мәселе еді, дегенмен жиналған жүздеген патологтар оның жалтақтығына қарамастан сыпайы әрі құрметпен қарады. Ешқандай шу немесе наразылық айқайлары болған жоқ. Тәртіп сұрақ-жауаптың соңында Холмс сахнадан кетуге бұрылған кезде ғана қысқа уақытқа бұзылды. Тарап жатқан тобырдың арасынан: «Сен адамдарға зиян тигіздің», - деген дауыс естілді.

ЕГЕР ХОЛМС miniLab-ты таныстыру арқылы өз беделін қалпына келтіруге және бұқаралық ақпарат құралдарындағы әңгімені өзгертуге үміттенсе, бұл оқиғадан кейін жарияланған көптеген сын мақалалардың легі бұл үміттің күл-талқанын шығарды. Wired журналындағы бір тақырып бұл реакцияны өте жақсы сипаттады: «Theranos-та өз атын ақтап алуға мүмкіндік болды. Оның орнына ол бағытын өзгертуге тырысты».

Вашингтон университетінің патология профессоры Джеффри Бэрд Financial Times басылымына берген сұхбатында Холмстың тұсаукесерінде «күлкілі дәрежеде аз мәліметтер» қамтылғанын және «түн ортасында соңғы сәтте курстық жұмысты құрастырып жатқан адамның әсерін» қалдырғанын айтты. Басқа зертхана сарапшылары miniLab-тың әртүрлі құрамдас бөліктерінің ешқайсысы жаңа емес екенін тез байқады. Theranos-тың бар жасағаны – оларды кішірейтіп, бір қорапқа салу болды, деді олар.

Холмс конференцияда көрсеткен miniLab тесттерінің бірі бүкіл әлем бойынша мыңдаған жаңа туған нәрестелердің миын зақымдаған, маса арқылы таралатын Зика вирусына арналған еді. Theranos бұл тестіні осы түрдегі саусақтан қан алатын алғашқы тест ретінде көрсетіп, оны шұғыл пайдалануға рұқсат алу үшін FDA-ға өтініш берген болатын. Бірақ тағы бір ұятты жағдай орын алды: FDA инспекторлары көп ұзамай компанияның өз зерттеуіне емделушілерді қорғаудың негізгі шараларын енгізбегенін анықтап, оны өтінішті қайтарып алуға мәжбүр етті.

Холмстың AACC кездесуінде сиқыршыдай бірдеңе ойлап табуы мүмкін деген ықтималдық Theranos-тың мазасыз инвесторларын бүлік шығарудан ұстап тұрған еді. Оның бұл шығуы қатаң сынға ұшырап, Зика вирусымен болған сәтсіздік басты жаңалықтарға айналғаннан кейін, олардың бірі шыдамның шегіне жетті деп шешті: 2014 жылдың басында компанияға 100 миллион долларға жуық инвестиция салған Сан-Францискодағы Partner Fund хедж-қоры Холмсты, Балваниді және компанияны Делавэр канцлерлік сотына беріп, олар «бірқатар өтіріктер, елеулі бұрмалаулар және ақпаратты жасыру» арқылы алдады деп айыптады. Зейнеткер банкир Роберт Колман басқарған инвесторлардың тағы бір тобы Сан-Францискодағы федералдық сотқа жеке шағым түсірді. Ол сондай-ақ бағалы қағаздарға қатысты алаяқтық туралы мәлімдеп, ұжымдық талап-арыз мәртебесін сұрады.

Басқа инвесторлардың көпшілігі соттасудан бас тартып, сотқа бермеу туралы уәде үшін қосымша акциялар үлесін алуға келісті. Бір айтарлықтай ерекшелік Руперт Мердок болды. Медиамагнат басқа табыстарынан үлкен салық жеңілдігін талап ету үшін өз акцияларын Theranos-қа бір долларға қайта сатты. Байлығы 12 миллиард долларға бағаланған Мердок сәтсіз инвестициядан 100 миллион доллардан астам қаражат жоғалтуды көтере алатын еді.

Дэвид Бойс және оның Boies, Schiller & Flexner заң фирмасы федералдық тергеулерді қалай жүргізу керектігі туралы Холмспен келіспей қалғаннан кейін Theranos-қа заңгерлік қызмет көрсетуді тоқтатты. Олардың орнын тағы бір ірі WilmerHale заң фирмасы басты. Холмстың AACC-тегі сөзінен бір ай өткен соң, Хизер Кинг Пало-Альтодағы кеңсесінде серіктес ретінде Boies Schiller-ге қайтып келді. Бойс бірнеше айдан кейін Theranos директорлар кеңесінен кетті.

Theranos-қа жалпы көлемі 140 миллион доллар құйған Walgreens компанияның келісімшартындағы «ең негізгі сапа стандарттары мен заңды талаптарды» орындай алмады деп айыптап, компанияға қарсы өз талап-арызын түсірді. «Тараптар келісімшартының негізгі алғышарты – адам денсаулығына қатысты кез келген бастама сияқты – адамдарға зиян тигізу емес, оларға көмектесу болды», - деп жазды дәріханалар желісі өз шағымында.

Бастапқыда CMS тыйым салуына шағымданбақ болған Холмс сөзсіз болатын жағдайға көндігіп, Калифорниядағы зертхананы, сондай-ақ тек коммерциялық анализаторларды пайдаланған компанияның Аризонадағы екінші зертханасын жапты. Аризонадағы нысанды жабылардан бірнеше күн бұрын тексеру барысында CMS ол жерден де көптеген проблемаларды тапты.

Аризонаның бас прокурорымен жасасқан келісімге сәйкес, Theranos кейіннен компаниядан қан тапсыруға тапсырыс берген 76 217 аризоналыққа өтемақы төлейтін мемлекеттік қорға 4,65 миллион доллар төлеуге келісті.

Theranos-тың Калифорния мен Аризонада жарамсыз деп тапқан немесе түзеген тест нәтижелерінің саны ақырында 1 миллионға жуықтады. Осыншама қате тесттерден емделушілерге келтірілген зиянды анықтау қиын. Он емделуші тұтынушыларды алдау және медициналық зиян келтіру айыптарымен сотқа жүгінді. Олардың бірі Theranos-тың қан тесттері оның жүрек ауруын анықтай алмағанын, соның салдарынан алдын алуға болатын инфаркт алғанын мәлімдеді. Талап-арыздар Аризонадағы федералдық сотта болжамды ұжымдық талап-арызға біріктірілді. Талапкерлердің сотта өздеріне зақым келгенін дәлелдей алатын-алмайтыны әзірге белгісіз.

Бір нәрсе анық: Pathology Blawg блогынан Адам Клэппер маған хабарласқан кездегідей, егер компания өзінің қанды тексеру қызметтерін АҚШ-тағы Walgreens-тің басқа 8 134 дүкеніне дейін кеңейткенде, диагноздардың қойылмауы немесе қате медициналық емдеу салдарынан адамдардың өліп кету ықтималдығы экспоненциалды түрде артатын еді.

Эпилог

Менің Journal басылымындағы алғашқы мақаламнан кейінгі күндері Холмс менің жазғандарымды жоққа шығару үшін өзінің қан тексеру жүйесінің клиникалық мәліметтерін жариялайтынын батыл түрде мәлімдеді. 2015 жылдың 26 қазанында Кливленд клиникасы ұйымдастырған конференцияда ол: «Мәліметтер – қуатты нәрсе, өйткені ол өзі үшін сөйлейді», - деді. Екі жыл үш айдан кейін ол ақыры осы уәдесін орындады: 2018 жылдың қаңтарында Theranos «Bioengineering and Translational Medicine» атты рецензияланатын ғылыми журналда miniLab туралы мақала жариялады. Мақалада құрылғының құрамдас бөліктері мен ішкі жұмысы сипатталды және оның FDA мақұлдаған машиналармен салыстырғанда бәсекеге қабілетті екенін көрсететін кейбір мәліметтер қамтылды. Бірақ мұнда бір үлкен шикілік бар еді: Theranos өз зерттеуінде пайдаланған қан ескі әдіспен – венаға ине салу арқылы алынған болатын. Холмстың бастапқы уәдесі – саусақтан алынған бір-екі тамшы қаннан жылдам әрі дәл тест нәтижелерін алу – бұл мақаланың ешбір жерінде кездеспеді.

Мұқият оқу басқа да елеулі кемшіліктерді анықтады. Біріншіден, мақалада тек бірнеше қан тесті бойынша мәліметтер қамтылған. Оның үстіне, сол тесттердің екеуінің – ТЛП (тығыздығы жоғары липопротеиндер) холестерині мен ТТП (тығыздығы төмен липопротеиндер) холестеринінің нәтижелері FDA мақұлдаған машиналардың нәтижелерінен Theranos-тың өзі «ұсынылған шектерден асады» деп мойындаған ауытқушылық көрсетті. Сондай-ақ компания Холмстың оның технологиясы бір кішкентай қан үлгісінде бір уақытта ондаған тесттер жасай алатыны туралы бұрынғы мәлімдемесін теріске шығара отырып, талдауларды бір-бірлеп жүргізгенін мойындады. Ең соңында, орындалған тесттер miniLab-тың әртүрлі конфигурацияларын қажет етті, өйткені Theranos барлық құрамдас бөліктерді бір қорапқа қалай сыйдыру керектігін әлі түсінбеген еді. Мұның бәрі 2013 жылдың күзінде Theranos Walgreens дүкендерінде өз тесттерін іске қосқан кезде Холмс мақтаған революциялық серпілістен мүлдем алыс болатын.

Холмстың аты мақала авторларының қатарында көрсетілді, ал Балванидікі болған жоқ. 2016 жылдың көктемінде олардың ажырасуы мен оның компаниядан кетуінен кейін, Балвани жер бетінен жоғалып кеткендей көрінді. Холмс оған тиесілі Атертондағы 6555 шаршы футтық үйден (2013 жылы жауапкершілігі шектеулі серіктестік арқылы 9 миллион долларға сатып алынған) көшіп кеткен болатын, ал оның онда тұруын жалғастырған-жалғастырмағаны белгісіз еді. Бір кездері бұрынғы Theranos қызметкерлері арасында ол федералдық тергеушілерден құтылу үшін елден қашып кетті деген қауесет тарады.

Бұл қауесеттер 2017 жылдың 6 наурызы күні таңертең Тайлер Шульц Сан-Францискодағы Мишн-стритте орналасқан Gibson, Dunn & Crutcher кеңселерінің конференц-залына кірген кезде сейілді. Partner Fund соты бойынша одан жауап алу үшін келген жарты ондаған заңгерлердің арасында Theranos қызметкерлерінің үрейін ұшырған ашулы жүзді, таныс аласа бойлы адам тұрды. Балвани бұл сотта жауапкер ретінде аталған болатын, сондықтан оның қатысуы әдеттегіден тыс болды және оның бір ғана мақсаты бар сияқты көрінді: куәгерді қорқыту. Егер мақсат шынымен осы болса, ол іске аспады. Келесі сегіз жарым сағат ішінде Тайлер өзіне қойылған сұрақтарға шыншыл жауап беруге назар аударып, конференц-үстелдің екінші басында отырған ашуланшақ бұрынғы бастығының үнсіз қатысуын елемеді. Жеті аптадан кейін, Балванидің өз жауабын алу қарсаңында, Theranos бұл істі 43 миллион долларға реттеді. (Көп ұзамай ол Walgreens талап-арызын 25 миллион доллардан астам сомаға реттеді).

2017 жылдың соңына қарай Theranos инвесторлардан жинаған 900 миллион долларының басым бөлігін, негізінен заңгерлік шығындарға жаратып, сарқылуға таяу қалған еді. Бірнеше рет қызметкерлерді қысқарту жұмыс күшінің санын 2015 жылғы ең жоғары 800 адамнан 130-дан кем қызметкерге дейін азайтты. Жалға алу ақысын үнемдеу үшін компания барлық қалған қызметкерлерін Сан-Франциско шығанағының арғы жағындағы Ньюарк нысанына көшірді. Банкроттық туралы өтініш беру қаупі төніп тұрды. Бірақ Рождествоға бірнеше күн қалғанда Холмс жеке капитал фирмасынан 100 миллион доллар несие алғанын жариялады. Қаржылық құтқару қатаң шарттармен берілді: несие Theranos-тың патенттік портфелімен қамтамасыз етілді және ақшаны алу үшін компания белгілі бір өнімдік және операциялық кезеңдерді орындауы керек болды.

Үш айдан аз уақыт өткен соң, жағдай қайтадан қиындай түсті: 2018 жылдың 14 наурызында Бағалы қағаздар мен биржалар жөніндегі комиссия Theranos-ты, Холмсты және Балваниді «көп жылдарға созылған мұқият ойластырылған алаяқтық» жасады деп айыптады. Агенттіктің азаматтық айыптауларын шешу үшін Холмс компанияны дауыс беру арқылы басқару құқығынан бас тартуға, өз акцияларының үлкен бөлігін қайтаруға және 500 000 доллар айыппұл төлеуге мәжбүр болды. Сондай-ақ, ол он жыл бойы жария компанияда қызметкер немесе директор болудан шеттетілуге келісті. Балванимен келісімге келе алмағандықтан, SEC оны Калифорниядағы федералдық сотқа берді. Осы арада қылмыстық тергеу қарқын ала түсті. Осы мақала жазылып жатқан кезде Холмс пен Балваниге инвесторлар мен федералдық шенеуніктерге өтірік айтты деген айыппен қылмыстық іс қозғалуы әбден мүмкін болып көрінеді.

«VAPORWARE (Жарияланған, бірақ шығарылмаған өнім)» термині 1980 жылдардың басында үлкен шумен жарияланып, жүзеге асуы үшін көп жылдар қажет болатын немесе мүлдем жүзеге аспайтын жаңа компьютерлік бағдарламалық жасақтаманы немесе аппараттық құралды сипаттау үшін пайда болды. Бұл компьютерлік индустрияның маркетингке келгенде жеңілтек әрі жауапсыз әрекет ету бейімділігінің көрінісі еді. Microsoft, Apple және Oracle компанияларының барлығы бір кездері осы тәжірибемен айналысты деп айыпталған болатын. Мұндай асыра уәде беру Силикон алқабының анықтаушы ерекшелігіне айналды. Тұтынушыларға келтірілген зиян аз болды, ол тек көңіл қалумен және ақталмаған үміттермен өлшенетін.

Theranos-ты Алқаптың қақ ортасындағы технологиялық компания ретінде орналастыра отырып, Холмс осы «қол жеткізгенше өтірік айт» мәдениетін басшылыққа алды және ол бұл жалғандықты жасыру үшін шектен шыққан әрекеттерге барды. Силикон алқабындағы көптеген компаниялар өз қызметкерлеріне ақпаратты жария етпеу туралы келісімдерге қол қойғызады, бірақ Theranos-та құпиялылыққа деген әуестік мүлдем басқа деңгейге жетті. Қызметкерлерге LinkedIn профильдерінде «Theranos» деп жазуға тыйым салынды. Оның орнына оларға «жеке биотехнологиялық компанияда» жұмыс істейміз деп жазу тапсырылды. Кейбір бұрынғы қызметкерлер компаниядағы жұмысының тым егжей-тегжейлі сипаттамаларын жариялағаны үшін Theranos заңгерлерінен әрекетті тоқтату туралы хаттар алды. Балвани қызметкерлердің электрондық пошталарын және интернет-шолғыш тарихын үнемі бақылап отырды. Ол сондай-ақ Google веб-шолғышты пайдаланып, Theranos-тың R&D (Зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар) бөліміне тыңшылық жасауы мүмкін деген теориямен Google Chrome-ды пайдалануға тыйым салды. Ньюарктағы кеңсе кешенінде жұмыс істейтін қызметкерлерге ол жердегі спорт залын пайдаланбауға кеңес берілді, өйткені бұл олардың сол аумақты жалға алған басқа компаниялардың қызметкерлерімен араласуына әкелуі мүмкін еді.

Клиникалық зертхананың «Нормандия» деп аталатын бөлігінде, неміс өндірушісінің машиналарына қызмет көрсетуге келген кезде Siemens техниктері көре алмас үшін, Edison аппараттарының айналасына қалқалар орнатылды. Қалқалар бөлмені лабиринтке айналдырып, шығатын жолды жауып тастады. Зертхананың терезелері күңгірттелген болатын, бұл сырттан ішті көруді мүмкін емес дерлік етті, бірақ компания бәрібір ішінен мөлдір емес пластик парақтарды жабыстырып қойды. Зертхана бөлмелеріне апаратын дәліздің есіктері мен зертхана бөлмелерінің өздері саусақ ізін сканерлейтін құрылғылармен жабдықталды. Егер бір уақытта бірнеше адам кірсе, сенсорлар дабылды іске қосып, қауіпсіздік қызметінің үстеліне фотосурет жіберетін камераны қосатын. Ал бақылау камераларына келетін болсақ, олар барлық жерде болды. Олар линзаның қай бағытқа бағытталғанын болжауға мәжбүр ететін, қою көк күмбезді қақпақтары бар түрден еді. Мұның бәрі сырттай коммерциялық құпияларды қорғау үшін жасалғандай көрінді, бірақ қазір мұның Холмс үшін Theranos технологиясының жай-күйі туралы өтірігін жасырудың бір жолы болғаны анық.

Қаржыландыру алу үшін өзіңіздің шынайы жетістіктеріңізді жасыра отырып, өз өніміңізді асыра мақтау және ақырында шындық осы жарнамаға жетеді деп үміттену технологиялық индустрияда әлі де қолдау табады. Бірақ Theranos-тың дәстүрлі мағынадағы технологиялық компания болмағанын есте ұстау өте маңызды. Ол ең алдымен денсаулық сақтау компаниясы болды. Оның өнімі бағдарламалық жасақтама емес, адамдардың қанын талдайтын медициналық құрылғы еді. Холмстың өзі атақ-даңқының шыңында бұқаралық ақпарат құралдарына берген сұхбаттарында және көпшілік алдында сөйлеген сөздерінде атап өткендей, дәрігерлер өздерінің емдеу шешімдерінің 70 пайызын зертхана нәтижелеріне негіздейді. Олар зертханалық жабдықтың жарнамаланғандай жұмыс істейтініне сенеді. Кері жағдайда, емделушінің денсаулығына қауіп төнеді.

Олай болса, Холмс адамдардың өмірімен құмар ойнауын қалай ақтап алды? Бір көзқарас бойынша, ол Балванидің зұлым ықпалына тұтқын болды. Бұл теорияға сәйкес, Балвани Холмстың Свенгалиі Свенгали – басқа адамды өз дегеніне көндіріп, басқаратын манипулятор болды және оны — үлкен армандары бар бейкүнә қызды — Кремний алқабы аңсаған, бірақ өзі тым кәрі, ер адам және үнділік болғандықтан ойнай алмайтын рөлге, яғни стартаптың ерте жетілген жас әйел құрылтайшысы етіп қалыптастырды. Балванидің жаман ықпал еткеніне күмән жоқ. Бірақ барлық кінәні оның мойнына арта салу тым ыңғайлы ғана емес, сонымен қатар қате болар еді. Екеуінің жақын араласуын көрген қызметкерлер олардың серіктестігінде Холмс жиырма жасқа дерлік кіші болса да, соңғы сөзді әрқашан өзі айтатынын сипаттайды. Оның үстіне, Балвани Theranos-қа 2009 жылдың аяғына дейін қосылған жоқ. Ол кезде Холмс фармацевтикалық компанияларды өз технологиясының дайындығы туралы бірнеше жыл бойы адастырып үлгерген еді. Бас қаржы директорын бопсалаудан бастап бұрынғы қызметкерлерін сотқа беруге дейінгі әрекеттері арқылы ол үлкен адамның айтқанына көнетін, ниеті түзу жас әйелдің портретіне мүлдем қайшы келетін қатыгездік үлгісін көрсетті.

Холмс не істеп жатқанын нақты білді және барлығын өз бақылауында мықтап ұстады. 2011 жылдың жазында бір бұрынғы қызметкер Theranos-қа жұмысқа тұру үшін сұхбаттасуға келгенде, ол Холмстан компания директорлар кеңесінің рөлі туралы сұрады. Ол бұл сұраққа ренжіп қалды. Қызметкердің еске алуынша, ол былай деген:

«Кеңес тек орын басушы ғана. Мұндағы барлық шешімді мен қабылдаймын».

Оның ашуланғаны соншалық, ол сұхбаттан құладым деп ойлады. Екі жылдан кейін Холмс директорлар кеңесінің ешқашан жай орын басушыдан артық болмайтынына көз жеткізді. 2013 жылдың желтоқсанында ол өзіне тиесілі әрбір акцияға жүз дауыс беретін қарарды күштеп өткізіп, өзіне дауыс беру құқығының 99,7 пайызын алды. Сол сәттен бастап Theranos директорлар кеңесі Холмнсыз кворумға Кворум – жиналыстың заңды өтуі үшін қажетті мүшелердің ең аз саны да жете алмады. Кейінірек жауап алу кезінде кеңестің талқылаулары туралы сұралғанда, Джордж Шульц былай деді:

«Біз Theranos-та ешқашан дауыс берген емеспіз. Оның мағынасы жоқ еді. Элизабет не шешсе де, бәрібір солай шешетін».

Бұл не болғанына тәуелсіз тергеу жүргізу үшін кеңестің неліктен ешқашан заңгерлік фирма жалдамағанын түсіндіруге көмектеседі. Ашық сауда-саттыққа түсетін компанияда мұндай тергеу бұқаралық ақпарат құралдарында алғашқы әшкерелеулер шыққаннан кейін бірнеше күн немесе апта ішінде тағайындалар еді. Бірақ Theranos-та Холмстың келісімінсіз ештеңе шешілмейтін де, жасалмайтын да еді.

Керісінше, манипулятордың өзі Холмс болатын. Бірінен соң бірін ол адамдарды өз дегеніне көндіріп, айтқанын істетуге мәжбүрледі. Оның арбауына бірінші болып түскен Стэнфордтың инженерлік профессоры Ченнинг Робертсон болды, оның беделі Холмсқа әлі жасөспірім шағында-ақ сенімділік ұялатуға көмектескен еді. Одан кейін қартайған венчурлық капиталист Дональд Л. Лукас болды, оның қолдауы мен байланыстары оған қаражат жинауды жалғастыруға мүмкіндік берді. Келесі кезекте Walgreens-тен Доктор Джей мен Уэйд Микелон және Safeway бас директоры Стив Бурд тұрды, олардың ізін Джеймс Мэттис, Джордж Шульц және Генри Киссинджер жалғастырды (Мэттистің Theranos-пен байланысы оның президент Дональд Трамптың қорғаныс министрі болып бекітілуіне кедергі болған жоқ). Дэвид Бойс пен Руперт Мердок бұл тізімді аяқтайды, дегенмен мен Холмстың тартымдылығы, ақылы мен харизмасының үйлесіміне арбалған басқа да көптеген адамдарды тізімнен тыс қалдырдым.

Социопатты көбінесе ар-ұжданы аз немесе мүлдем жоқ адам ретінде сипаттайды. Холмстың клиникалық профильге сай келетін-келмейтінін шешуді психологтардың еншісіне қалдырамын, бірақ оның моралдық бағдары қатты бұзылғанына күмән жоқ. Ол он бес жыл бұрын Стэнфордтан оқудан шыққан кезде инвесторларды алдауды және емделушілерді қауіпке төндіруді бастапқыда мақсат етпегеніне мен толық сенімдімін. Барлық мәліметтер бойынша, оның өзі шын жүректен сенген көзқарасы болды және оны жүзеге асыруға бар күшін салды. Бірақ «жалғызмүйіздер» Жалғызмүйіз (unicorn) – құны 1 миллиард доллардан асатын стартап дүмпуінің алтын безгегі ортасында Стив Джобстың екінші нұсқасы болуға деген ессіз ұмтылысында ол дұрыс кеңестерді тыңдауды қойып, бұрмалаушылықтарға бара бастаған кез келді. Оның амбициясы шексіз болды және ешқандай кедергіге төзбеді. Егер оның байлық пен атаққа жету жолында жанама шығындар болса, ол оған көнуге дайын еді.

Алғыс білдіру

Бұл кітап менің Wall Street Journal беттерінде Theranos жанжалын әшкерелеу жұмысымнан басталды, және 2015-2016 жылдар бойы үлкен жеке қауіпке қарамастан менімен сөйлескен құпия ақпарат көздерінің көмегінсіз жарыққа шықпас еді. Тайлер Шульц сияқты кейбіреулері содан бері ашық сөйлеп, баяндауда өздерінің нақты есімдерімен көрінеді. Басқалары лақап аттармен берілген немесе тек аты аталмаған дереккөздер ретінде көрсетілген. Олардың барлығы тап болған заңды және мансаптық тәуекелдерге қарамастан, менімен сөйлесуге бір ғана басты алаңдаушылық итермеледі: Theranos-тың қате қан анализінен зардап шегуі мүмкін науқастарды қорғау. Мен оларға адалдығы мен батылдығы үшін мәңгілік риза боламын. Олар – осы оқиғаның нағыз қаһармандары.

Бұл кітап сонымен қатар бастапқы үрейлерін жеңіп, менімен өз тәжірибелерімен бөліскен және компанияның он бес жылдық тарихын қайта құруға көмектескен ондаған басқа да бұрынғы Theranos қызметкерлерінсіз мүмкін болмас еді. Олардың әрқайсысы өз уақытын аямады және бұл бастаманы барынша қолдады. Мен сондай-ақ қанды зерттеудің күрделі, бірақ қызықты ғылымын маған үйреткен зертханалық сарапшыларға қарыздармын. Олардың бірі, Нью-Йорктегі Вейл Корнелл медициналық орталығының қызметкері Стивен Мастер қателіктерді болдырмауға көмектесу үшін жарияланғанға дейін қолжазбаны қарап шығуға мейірімділік танытты.

Бұл кітап 2015 жылдың басындағы бір құпия хабарламадан басталды. Маған осы хабарламаның соңына дейін баруға қажетті еркіндік пен мызғымас қолдау көрсеткен адамға – Journal-дағы редакторым Майк Сиконолфиге алғыс айтқым келеді. Майк тек маған ғана емес, тілшілердің бірнеше буынына тәлімгер болды, сондай-ақ ол Wall Street Journal сияқты ұлы журналистік институттың ту ұстаушысы болып табылады. Осы оқиғаларды жарыққа шығару жолында Майк менің жалғыз одақтасым болған жоқ: қазіргі Dow Jones & Co. бас кеңесшісі Джейсон Конти және оның орынбасары Джейкоб Голдштейн менің репортаждарымды тексеруге және Theranos заңгерлері тарапынан түскен заңдық қауіп-қатерлерге тойтарыс беруге сансыз сағаттарын жұмсады. Мен сондай-ақ нормативтік сұраулар мен басқа да салдарларды бір жылдан астам уақыт бойы, соның ішінде мен кітап жазуға демалысқа шыққан кезде жариялауға көмектескен тергеу тобындағы әріптесім Кристофер Уиверге үлкен алғыс қарызбын.

Journal-да жұмыс істеудің бір артықшылығы – осы жылдар ішінде сол жерде тапқан достарым. Сол достарымның бірі Кристофер Стюарт бірнеше деректі кітап жазған және менімен баспа саласындағы тәжірибесімен де, байланыстарымен де жомарттықпен бөлісті. Крис арқылы мен өз агентім, Fletcher & Company компаниясынан Эрик Лупфермен таныстым, ол бірден бұл жобаның әлеуетін байқап, жолда кездескен түрлі кедергілерге қарамастан оны жалғастыруға мені итермеледі. Эриктің тұрақты оптимизмі жұқпалы және менің күмәнданған сәттерім үшін тамаша антидот болды.

Бұл кітаптың Knopf баспасына және Эндрю Миллердің епті қолдарына түскеніне өте қуаныштымын. Эндрюдің ынтасы мен маған деген мызғымас сенімі маған оны аяғына дейін жеткізуге қажетті сенімділік берді. Мен сондай-ақ Эндрюдің басшысы, Knopf Doubleday Publishing Group төрағасы Сонни Мехтаның қолдауына ие болғанымды мақтан тұтамын. Мен Random House мұнарасына кірген сәттен бастап Эндрю, Сонни және олардың әріптестері мені жылы қарсы алып, өзімді үйдегідей сезінуге мүмкіндік берді. Мен олардың үмітін ақтадым деп үміттенемін.

Бұл дастан менің өмірімнің соңғы үш жарым жылын алды. Осының бәрінде достарым мен отбасымның ақыл-кеңесіне, қолдауына және жылулығына сүйене алғаным үшін бақыттымын. Янте Дуган, Пауло Прада, Филип Шишкин және Мэттью Камински — тек бірнешеуін ғана атап өтсек — маған жиі қолдау көрсетіп, өте қажетті әзіл-оспақпен демалдырып отырды. Менің ата-анам Джейн мен Жерар және қарындасым Александра мені мәре сызығына дейін қолдады. Бірақ менің күш-қуатым мен шабытымның ең үлкен көзі өмірімді бірге бөлісетін төрт адамнан келді: әйелім Молли және үш балам — Себастьян, Джек және Франческа. Бұл кітап соларға арналады.

The emergence of Twitter: Twitter-дің пайда болуы: Майкл Аррингтон, «Twitter 1 миллиард долларлық бағалаумен жаңа венчурлық раундты жабуда» (Twitter Closing New Venture Round at $1 Billion Valuation), TechCrunch веб-сайты, 2009 жылдың 16 қыркүйегі.

In the spring of 2010: 2010 жылдың көктемінде: Кристин Лагорио-Чафкин, «Uber биыл 1000 адамды қалай жұмысқа қабылдамақ» (How Uber Is Going to Hire 1,000 People This Year), Inc. , 2014 жылдың 15 қаңтары.

Dr. J operated out of an office: Доктор Джей кеңседен жұмыс істеді: Джей Розанның LinkedIn профилі; Джессика Вол, «Walgreen емхана операторы Take Care Health-ті сатып алмақ» (Walgreen to Buy Clinic Operator Take Care Health), Reuters, 2007 жылдың 16 мамыры.

In January 2010, Theranos had approached Walgreens: 2010 жылдың қаңтарында Theranos Walgreens-ке жүгінді: Walgreen Co. Theranos, Inc. -ке қарсы, № 1:16-cv-01040-SLR, АҚШ-тың Уилмингтондағы округтік соты, 2016 жылдың 8 қарашасында берілген шағым, 4–5-беттер.

Two months later, Elizabeth and Sunny: Екі айдан кейін Элизабет пен Санни: Сонда, 5–6-беттер.

On the Walgreens side: Walgreens тарапынан: Walgreens пен Theranos арасындағы 2010 жылдың 24 тамызындағы кездесу хаттамасы.

“I’m so excited that we’re doing this! ”: «Біздің мұны істеп жатқанымызға өте қуаныштымын! »: Сонда.

It would involve: Ол мыналарды қамтитын еді: Walgreen Co. Theranos, Inc. -ке қарсы шағымында С қосымшасы ретінде тіркелген 2010 жылдың 30 шілдесіндегі Theranos бас сатып алу келісімінің F кестесі.

A preliminary contract: Алдын ала келісімшарт: 2010 жылғы шілдедегі Theranos бас сатып алу келісімінің B, F және H1 кестелері.

Theranos had told Walgreens: Theranos Walgreens-ке айтқан болатын: «Theranos базалық талдаулар кітапханасы» (Theranos Base Assay Library) деп аталатын Theranos логотипі бар құжат.

When the Walgreens side had broached: Walgreens тарапы мәселе көтергенде: Кевин Хантердің Walgreens басшыларына 2010 жылдың 26 тамызында жолдаған «WAG / Theranos нысанына бару туралы ойлар мен ұсыныстар» (WAG / Theranos site visit thoughts and Recommendations) атты құпия жазбасы.

Standing in front of a slide: Слайдтың алдында тұрып: 2010 жылдың 28 қыркүйегіндегі «Бета жобасы — Зертханалық индустрияны өзгерту — Бастапқы шолу» (Project Beta—Disrupting the Lab Industry—Kickoff Review) атты PowerPoint презентациясы.

In a report he’d put together: Ол дайындаған есепте: Хантердің Walgreens басшыларына 2010 жылдың 26 тамызындағы жазбасы.

Hunter asked about the blood-test results: Хантер қан сынағының нәтижелері туралы сұрады: 2010 жылдың 6 қазанында Орталық жазғы уақыт CDT — Орталық жазғы уақыт (Central Daylight Time). бойынша 13:00 мен 14:00 аралығында Theranos пен Walgreens арасында өткен бейнеконференцияның хаттамасы.

Elizabeth and Sunny had a testy exchange: Элизабет пен Санни арасында өткір пікірталас болды: 2010 жылдың 10 қарашасында Орталық жазғы уақыт (CDT) бойынша 13:00 мен 14:00 аралығында Theranos пен Walgreens арасында өткен бейнеконференцияның хаттамасы.

The contract the companies had signed: Компаниялар қол қойған келісімшарт: 2010 жылғы шілдедегі Theranos бас сатып алу келісімінің B кестесі.

Documents it gave Walgreens stated: Оның Walgreens-ке берген құжаттарында былай делінген: «Бета жобасы — Зертханалық индустрияны өзгерту — Бастапқы шолу», 5-бет.

It was a letter dated April 27, 2010: Бұл 2010 жылдың 27 сәуіріндегі хат еді: Johns Hopkins Medicine фирмалық бланкісінде құпия деп белгіленген «Hopkins/Walgreens/Theranos кездесуінің түйіні» (Summary of Hopkins/Walgreens/Theranos) атты хат.

He’d gotten hooked on the subject: Ол бұл тақырыпқа қатты қызығып кетті: Ричард С. Данхэм және Кит Эпштейн, «Бір бас директордың денсаулық сақтау жорығы» (One CEO’s Health-Care Crusade), Bloomberg Businessweek, 2007 жылдың 3 шілдесі.

He’d pioneered innovative wellness: Ол инновациялық сауықтырудың бастамашысы болды: Джейми Фуллер, «Барак Обама және Safeway: Махаббат хикаясы» (Barack Obama and Safeway: A Love Story), Washington Post, 2014 жылдың 18 ақпаны.

Like Dr. J, he was serious: Доктор Джей сияқты, ол да байсалды болды: Данхэм және Эпштейн, «Бір бас директордың денсаулық сақтау жорығы».

However, many of his colleagues: Алайда, оның көптеген әріптестері: Мелисса Харрис және Брайан Кокс, «Walgreen Co. қаржы директоры Уэйд Микелон мас күйінде көлік айдағаны үшін екінші рет қамауға алынды» (2nd DUI Arrest for Walgreen Co. CFO Wade Miquelon) DUI — көлікті мас күйінде жүргізу. , Chicago Tribune, 2010 жылдың 18 қазаны.

8. MINILAB

The first commercial spectrophotometer: Алғашқы коммерциялық спектрофотометр: Джерри Галлвас, «Арнольд Орвилл Бекман (1900–2004)» (Arnold Orville Beckman (1900–2004)), Analytical Chemistry, 2004 жылдың 1 тамызы, 264A–65A беттері.

Cytometry, a way of counting blood cells: Цитометрия, қан жасушаларын санау тәсілі: М. Л. Версо, «Қан санау әдістерінің эволюциясы» (The Evolution of Blood-Counting Techniques), Medical History 8, № 2 (Сәуір 1964): 149–58 беттері.

One of them, a device: Олардың бірі, құрылғы: Abaxis веб-сайтында қолжетімді «Piccolo Xpress химиялық анализаторына» (Piccolo Xpress chemistry analyzer) арналған Abaxis брошюрасы.

9. САУЫҚТЫРУ ОЙЫНЫ

The supermarket chain had just announced: Супермаркеттер желісі жаңа ғана хабарлады: Safeway, «Safeway Inc. 2011 жылдың төртінші тоқсанындағы нәтижелерін жариялады» (Safeway Inc. Announces Fourth Quarter 2011 Results), пресс-релиз, 2012 жылдың 23 ақпаны.

One of them, Ed Kelly: Олардың бірі, Эд Келли: Earningscast. com сайтында қолжетімді 2012 жылдың 23 ақпанында Шығыс стандартты уақыты EST — Шығыс стандартты уақыты (Eastern Standard Time). бойынша 11:00-де өткен Safeway компаниясының 2011 жылдың төртінші тоқсанындағы табысы бойынша конференц-қоңырау.

Piqued, Burd said he disagreed: Ызаланған Берд келіспейтінін айтты: Сонда.

A few months earlier: Бірнеше ай бұрын: 2012 жылдың 9 қаңтарында Пало-Альтодағы Хиллвью авеню, 3200 мекенжайында орналасқан Theranos зертханасына тексеру жүргізіліп, ешқандай кемшіліктер табылмағанын көрсететін CMS Form 2567 формасы.

Although the ultimate enforcer: Негізгі бақылаушы орган болғанымен: Калифорния штатының аудит бюросы, «Қоғамдық денсаулық сақтау департаменті: Зертханалық далалық қызметтердің клиникалық зертхананы бақылауының жоқтығы қоғамға қауіп төндіреді» (Department of Public Health: Laboratory Field Services’ Lack of Clinical Laboratory Oversight Places the Public at Risk), 2008 жылдың қыркүйегі.

To Dupuy, Lim’s blunders were inexcusable: Дюпюи үшін Лимнің қателіктері кешірілмес еді: Адвокат Джейкоб Сайдердің Диана Дюпюи атынан Элизабет Холмсқа жіберген 2012 жылдың 25 маусымындағы хаты.

The phlebotomists hadn’t been trained to use: Флеботомисттер пайдалануға үйретілмеген еді: Сонда.

The email, on which she copied Elizabeth: Ол Элизабетті көшірмеге қосқан электрондық хат: 2012 жылдың 27 мамырында Тынық мұхит стандартты уақыты PST — Тынық мұхит стандартты уақыты (Pacific Standard Time). бойынша 11:13-те Диана Дюпюидің Санни Балваниге, Элизабет Холмсты көшірмеге қосып жіберген «Оқиғалар» (Events) тақырыбындағы электрондық хаты.

Sunny agreed to have someone: Санни біреуді жіберуге келісті: 2012 жылдың 27 мамырында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 14:16-да Санни Балванидің Диана Дюпюиге, Элизабет Холмсты көшірмеге қосып жіберген «ЖАУАП: Байқаулар» (RE: Observations) тақырыбындағы электрондық хаты.

Over the next several days: Келесі бірнеше күн ішінде: Дэвид Дойлдың Диана Дюпюиге 2012 жылдың 29 мамыры, 30 мамыры және 1 маусымында жіберген «Theranos-тан маңызды хабарлама» (Important notice from Theranos) және «ЖАУАП: Theranos-тан маңызды хабарлама» (RE: Important notice from Theranos) тақырыптарындағы электрондық хаттары.

Dupuy initially refused: Дюпюи бастапқыда бас тартты: Сайдердің Холмсқа жазған 2012 жылдың 25 маусымындағы хаты.

Burd was asked about the status: Бердтен мәртебе туралы сұралды: Earningscast. com сайтында қолжетімді 2012 жылдың 26 сәуірінде Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 11:00-де өткен Safeway компаниясының 2012 жылдың бірінші тоқсанындағы табысы бойынша конференц-қоңырау.

In the next earnings call: Келесі табыс қоңырауында: Earningscast. com сайтында қолжетімді 2012 жылдың 19 шілдесінде Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 11:00-де өткен Safeway компаниясының 2012 жылдың екінші тоқсанындағы табысы бойынша конференц-қоңырау.

Shortly after the stock market closed: Қор нарығы жабылғаннан кейін көп ұзамай: Safeway, «Safeway Төраға және Бас директор Стив Бердтің зейнетке шығатынын жариялады» (Safeway Announces Retirement of Chairman and CEO Steve Burd), пресс-релиз, 2013 жылдың 2 қаңтары.

Among a list of his achievements: Оның жетістіктерінің тізімінде: Сонда.

Just three months after leaving: Кеткеннен кейін небәрі үш ай өткен соң: Burdhealth. com сайтындағы «Стив Бердтің, Негізін қалаушы және Бас директордың хаты» (Letter from Steve Burd, Founder and CEO).

10. «ПОДПОЛКОВНИК ШУМЕЙКЕР ДЕГЕН КІМ?»

The idea of using Theranos devices: Theranos құрылғыларын пайдалану идеясы: Кэролин Й. Джонсон, «Трамптың Қорғаныс министрі етіп таңдаған адамы проблемалық Theranos қан сараптау компаниясы үшін күресті» (Trump’s Pick for Defense Secretary Went to the Mat for the Troubled Blood-Testing Company Theranos), Washington Post, 2016 жылдың 1 желтоқсаны. LTC — Lieutenant Colonel, подполковник.

With the approval of his boss: Бастығының мақұлдауымен: 2012 жылдың 14 маусымында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 10:16-да Дэвид Шумейкердің Салли Хожватқа жіберген «Theranos-қа қатысты нормативтік кеңес іздеудемін (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» (Seeking regulatory advice regarding Theranos (UNCLASSIFIED)) тақырыбындағы электрондық хаты.

Hojvat forwarded his query: Хожват оның сұрауын қайта жолдады: 2012 жылдың 15 маусымында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 11:43-те Салли Хожваттың Элизабет Мэнсфилдке, Кэтрин Серраноға, Кортни Лиасқа, Альберто Гутиерреске, Дон Сент-Пьерге және Дэвид Шумейкерге жіберген «ҚАЙТА ЖОЛДАУ: Theranos-қа қатысты нормативтік кеңес іздеудемін (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» (FW: Seeking regulatory advice regarding Theranos (UNCLASSIFIED)) тақырыбындағы электрондық хаты.

However, in practice, it had not done so: Алайда іс жүзінде ол олай жасамады: Қоғамдық денсаулық сақтау стратегиясы және талдау басқармасы, Комиссар басқармасы, Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы, «FDA-дің зертханалық әзірленген сынақтарды қадағалауына арналған қоғамдық денсаулық сақтау дәлелдемелері: 20 жағдайлық зерттеу» (The Public Health Evidence for FDA Oversight of Laboratory Developed Tests: 20 Case Studies), 2015 жылдың 16 қарашасы.

That changed in the 1990s: Бұл 1990 жылдары өзгерді: Сонда.

Gutierrez forwarded the Shoemaker email: Гутиеррес Шумейкердің хатын қайта жолдады: 2012 жылдың 15 шілдесінде Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 16:36-да Альберто Гутиеррестің Джудит Йостқа, Пенни Келлерге және Элизабет Мэнсфилдке жіберген «ҚАЙТА ЖОЛДАУ: Theranos-қа қатысты нормативтік кеңес іздеудемін (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

Yost and Keller decided it wouldn’t hurt: Йост пен Келлер бұдан зиян болмайды деп шешті: 2012 жылдың 18 маусымында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 11:46-да Джудит Йосттың Пенни Келлер мен Сара Беннеттке жіберген «ЖАУАП: Theranos-қа қатысты нормативтік кеңес іздеудемін (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

The job fell to Gary Yamamoto: Бұл жұмыс Гари Ямамотоға жүктелді: 2012 жылдың 18 маусымында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 17:48-де Пенни Келлердің Гари Ямамотоға жіберген «ҚАЙТА ЖОЛДАУ: Theranos-қа қатысты нормативтік кеңес іздеудемін (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

Two months later, on August 13, 2012: Екі айдан соң, 2012 жылдың 13 тамызында: 2012 жылдың 15 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 14:03-те Гари Ямамотоның Пенни Келлер мен Карен Фуллерге жіберген «ЖАУАП: Theranos жаңартуы? » (RE: Theranos update? ) тақырыбындағы электрондық хаты.

When he explained that his agency: Ол өз агенттігінің екенін түсіндірген кезде: 2012 жылдың 16 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 13:36-да Пенни Келлердің Дэвид Шумейкерге, Эрин Эдгарды көшірмеге қосып жіберген «ЖАУАП: Theranos (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

In a blistering email to General Mattis: Генерал Мэттиске жазған қатаң хатында: 2012 жылдың 9 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 15:14-те Элизабет Холмстың Джеймс Мэттиске, Йорн Пунг пен Карл Хорстты көшірмеге қосып жіберген «ЖАУАП: Бақылау» (RE: Follow up) тақырыбындағы электрондық хаты.

He forwarded it to Colonel Erin Edgar: Ол оны полковник Эрин Эдгарға қайта жолдады: 2012 жылдың 9 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 22:52-де Джеймс Мэттистің Эрин Эдгарға, Карл Хорст, Карл Манди және Йорн Пунгты көшірмеге қосып жіберген «ҚАЙТА ЖОЛДАУ: Бақылау» (FW: Follow up) тақырыбындағы электрондық хаты.

He also forwarded to Shoemaker: Ол сондай-ақ Шумейкерге қайта жолдады: 2012 жылдың 14 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 13:35-те Эрин Эдгардың Дэвид Шумейкерге жіберген «Қайта жолдау: Бақылау» (Fw: Follow up) тақырыбындағы электрондық хаты.

The blunt-spoken general had: Тік мінезді генералдың: Томас Э. Рикс, Сәтсіздік (Fiasco) (Нью-Йорк: The Penguin Press, 2006), 313-бет.

With Colonel Edgar’s encouragement: Полковник Эдгардың қолдауымен: 2012 жылдың 15 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 15:34-те Дэвид Шумейкердің Пенни Келлер мен Джудит Йостқа, Эрин Эдгар мен Роберт Миллерді көшірмеге қосып жіберген «Theranos (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

The response he got: Оның алған жауабы: 2012 жылдың 16 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 13:36-да Пенни Келлердің Дэвид Шумейкерге, Эрин Эдгарды көшірмеге қосып жіберген «ЖАУАП: Theranos (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

When he confronted Colonel Edgar: Ол полковник Эдгармен бетпе-бет келгенде: 2012 жылдың 16 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 19:23-те Эрин Эдгардың Дэвид Шумейкерге жіберген «Жауап: Theranos (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» тақырыбындағы электрондық хаты.

At 3:00 p. m. sharp on August 23, 2012: 2012 жылдың 23 тамызында тұп-тура сағат 15:00-де: 2012 жылдың 20 тамызында Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 10:58-де Дэвид Шумейкердің Альберто Гутиерреске жіберген «ЖАУАП: Theranos бойынша бақылау (ҚҰПИЯ ЕМЕС)» (RE: Theranos followup (UNCLASSIFIED)) тақырыбындағы электрондық хаты.

11. ФУЙСҚА ШАБУЫЛ ЖАСАУ

The doorbell at 1238 Coldwater Canyon Drive: Колдвотер Каньон Драйв, 1238 мекенжайындағы есік қоңырауы: 2011 жылдың 31 қазанында нотариалды куәландырылған сотқа шақыру қағазын тапсыру туралы аффидевит.

The couple had purchased it: Ерлі-зайыптылар оны сатып алған еді: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, Лоррейн Фуйстің жауап алуы, 2013 жылдың 11 маусымы, 111-бет; Realtor. com.

He had sold it: Ол оны сатып жіберген: «Biovail Fuisz Technologies-ті 154 миллион долларға сатып алады» (Biovail to Buy Fuisz Technologies for $154 Million), Dow Jones, 1999 жылдың 27 шілдесі.

It was now part of: Қазір ол мынаның бір бөлігі еді: «Biovail Valeant-пен бірігеді» (Biovail to Merge with Valeant), New York Times, 2010 жылдың 21 маусымы.

The lawsuit had been filed: Сотқа шағым түсірілген болатын: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, 2011 жылдың 26 қазанында берілген шағым, 7–10-беттер.

The first and only time Fuisz: Фуйстің алғашқы және жалғыз рет: 2006 жылдың 3 шілдесінде Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 08:31-де Ричард Фуйстің Джон Фуйсқа, Джо Фуйсті көшірмеге қосып жіберген «http://www. freshpatents. com/Medical-device-for-analyte-monitoring-and-drug-delivery-dt20060323ptan20060062852. php» тақырыбындағы электрондық хаты.

John replied that McDermott: Джон McDermott деп жауап берді: 2006 жылдың 3 шілдесінде Шығыс стандартты уақыты (EST) бойынша 09:34-те Джон Фуйстің Ричард Фуйсқа, Джо Фуйсті көшірмеге қосып жіберген «Жауап: http://www. freshpatents. com/Medical-device-for-analyte-monitoring-and-drug-delivery-dt20060323ptan20060062852. php» тақырыбындағы электрондық хаты.

John had no reason to wish: Джонның тілейтіндей ешбір себебі жоқ еді: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, Лоррейн Фуйстің жауап алуы, 80–81, 83-беттер.

Noel had even dropped by: Ноэль тіпті келіп кеткен болатын: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, 2013 жылдың 29 мамырында Вашингтон қаласында Джон Фуйстен алынған жауап, 38-бет.

Fuisz had rubbed that fact: Фуйс бұл фактіні бетіне басқан еді: 2010 жылдың 8 қарашасында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 07:29-да Ричард Фуйстің info@theranos. com мекенжайына жіберген «Gen Dis» тақырыбындағы электрондық хаты.

On his way to a resounding: Орасан зор жетістікке жету жолында: Дэвид Марголик, «Microsoft-ты жеген адам» (The Man Who Ate Microsoft), Vanity Fair, 2000 жылдың 1 наурызы.

In one case that illustrated: Мұны көрсететін бір жағдайда: Джон Р. Уилк, «Флоридадағы тағы бір заңдық дастан көрсеткендей, Бойес өз дегенін істейді» (Boies Will Be Boies, as Another Legal Saga in Florida Shows), Wall Street Journal, 2000 жылдың 6 желтоқсаны.

After a judge in Miami: Майамидегі судьядан кейін: Сонда.

One of them was a declaration: Олардың бірі декларация еді: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, 2012 жылдың 12 қаңтарында Вашингтон қаласында орындалған Брайан Б. Макколидің декларациясы.

But in a response five days later: Бірақ бес күннен кейінгі жауапта: Дэвид Бойестің Эллиот Питерске жіберген 2012 жылдың 17 қаңтарындағы хаты.

He also offered to meet: Ол сондай-ақ кездесуді ұсынды: Ричард Фуйстің Дональд Л. Лукасқа, Ченнинг Робертсонға, Т. Питер Томасқа, Роберт Шапироға және Джордж Шульцке жіберген 2012 жылдың 7 маусымындағы хаты.

The only response he got: Оның алған жалғыз жауабы: Дэвид Бойестің Дженнифер Исимотоға жіберген 2012 жылдың 5 шілдесіндегі хаты.

In 1992, when John was fresh: 1992 жылы, Джон жаңа ғана келгенде: Terex Corporation және басқалары Ричард Фуйс және басқаларына қарсы, № 1:1992-cv-0941, Колумбия округі бойынша АҚШ округтік соты, 1993 жылдың 17 ақпанында Вашингтон қаласында Джон Фуйстен алынған жауап, 118–54 беттер.

At the time, Richard Fuisz: Ол кезде Ричард Фуйс: «Өндіруші Сеймур Хершті Scud зымыран тасығышы туралы есебі үшін сотқа берді» (Manufacturer Sues Seymour Hersh over Scud Launcher Report), Associated Press, 1992 жылдың 17 сәуірі.

Even though the incident was twenty years old: Оқиғаның болғанына жиырма жыл өтсе де: Terex Corporation және басқалары Ричард Фуйс және басқаларына қарсы, 1996 жылдың 2 желтоқсанында судья Ройс С. Ламберт берген істі қайта қарау құқығынсыз тоқтату туралы келісім.

Boies’s strategy of painting John: Бойестің Джонды сипаттау стратегиясы: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, жауапкер Джон Р. Фуйстің істі тоқтату туралы өтінішін қанағаттандыру және Fuisz Pharma LLC, Ричард С. Фуйс пен Джозеф М. Фуйстің істі тоқтату туралы өтінішін ішінара қанағаттандыру және ішінара қабылдамау туралы 2012 жылдың 6 маусымында қабылданған бұйрық.

Boies turned around and sued: Бойес бұрылып, сотқа берді: Theranos, Inc. және басқалары McDermott, Will & Emery LLP-ге қарсы, № 2012-CA-009617-M, Колумбия округінің Жоғарғы соты, 2012 жылдың 29 желтоқсанында берілген шағым.

“Simply because attorneys”: «Жай ғана адвокаттар болғаны үшін»: Theranos, Inc. және басқалары McDermott, Will & Emery LLP-ге қарсы, 2013 жылдың 2 тамызында қабылданған жауапкер McDermott-тің істі қайта қарау құқығынсыз тоқтату туралы өтінішін қанағаттандырған бұйрық.

Asked by one of his father’s lawyers: Әкесінің адвокаттарының бірі сұрағанда: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, Джон Фуйстің жауап алуы, 238-бет.

Boies charged clients: Бойес клиенттерден ақы алды: Ванесса О'Коннелл, «Ірі заң фирмаларының сағатына 1000 доллардан асатын клубы» (Big Law’s $1,000-Plus an Hour Club), Wall Street Journal, 2011 жылдың 23 ақпаны; Дэвид А. Каплан, «Дэвид Бойес: Корпоративтік Американың №1 жалдамалы қаруы» (David Boies: Corporate America’s No. 1 Hired Gun), Fortune, 2010 жылдың 20 қазаны.

But then something strange happened: Бірақ кейін оғаш бірдеңе болды: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, сотқа дейінгі конференция мен өтініштерді тыңдау хаттамасы, 2014 жылдың 5 наурызы, 42-бет.

12. ИАН ГИББОНС

Ian and Robertson had met: Иан мен Робертсон кездескен болатын: 1990 жылдың 7 тамызында берілген АҚШ-тың № 4,946,795 патенті.

He complained to his old friend: Ол ескі досына шағымданды: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, сотқа дейінгі конференция мен өтініштерді тыңдау хаттамасы, 2014 жылдың 5 наурызы, 47–48-беттер.

After trying for weeks: Бірнеше апта бойы тырысқаннан кейін: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, 2013 жылдың 6 мамырында берілген Иан Гиббонстан жауап алу үшін жауапкерлердің шақыру қағазы.

With the deadline for his appearance: Оның келу мерзіміне байланысты: 2013 жылдың 15 мамырында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 19:32-де Дэвид Дойлдың Иан Гиббонсқа, Мона Рамамуртиді көшірмеге қосып жіберген «Жауап алу — Құпия, адвокат пен клиент құпиясы» (Deposition—Confidential A/C Privileged) тақырыбындағы электрондық хаты.

Ian forwarded the email: Иан электрондық хатты қайта жолдады: 2013 жылдың 15 мамырында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 19:49-да Иан Гиббонстың Рошель Гиббонсқа жіберген «Қайта жолдау: ҚАЙТА ЖОЛДАУ: Жауап алу — Құпия, адвокат пен клиент құпиясы» (Fwd: FW: Deposition—Confidential A/C Privileged) тақырыбындағы электрондық хаты.

13. CHIAT\DAY

She’d even tried to convince Lee Clow: Ол тіпті Ли Клоуды көндіруге тырысты: Уолтер Айзексон, Стив Джобс (Нью-Йорк: Simon & Schuster, 2011), 162, 327-беттер.

Elizabeth believed in the Flower of Life: Элизабет Өмір гүліне сенетін: Эйприл Холлоуэй, «Өмір гүлінде қандай ежелгі құпиялар жатыр? » (What Ancient Secrets Lie Within the Flower of Life? ), Ancient Origins, 2013 жылдың 1 желтоқсаны. Өмір гүлі (Flower of Life) — ежелгі қасиетті геометриялық пішін.

In an email to Kate listing items: Кейтке жіберген элементтер тізімі бар электрондық хатында: 2013 жылдың 4 қаңтарында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 16:27-де Майк Педиттоның Кейт Вулфқа жіберген «Құқықтық» (Legal) тақырыбындағы электрондық хаты.

It indemnified Chiat\Day: Ол Chiat\Day-ді жауапкершіліктен босатты: TBWA\CHIAT\DAY, Лос-Анджелес пен Theranos Inc. арасындағы 2012 жылдың 12 қазанындағы агенттік келісім.

He fired off an email to Joe Sena: Ол Джо Сенаға электрондық хат жіберді: 2013 жылдың 19 наурызында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 18:23-те Майк Педиттоның Джозеф Сенаға жіберген «Қайта жолдау: Келісімшарт» (Fwd: Contract) тақырыбындағы электрондық хаты.

Sena replied: Сена жауап берді: 2013 жылдың 20 наурызында Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 18:51-де Джозеф Сенаның Майк Педиттоға жіберген «ЖАУАП: Келісімшарт» (RE: Contract) тақырыбындағы электрондық хаты.

But Kate and Mike stayed alert: Бірақ Кейт пен Майк сақ болды: Theranos веб-сайтына енгізілген соңғы минуттық өзгерістердің көпшілігі конференц-қоңырауға дейін бірнеше минут бұрын Джефф Бликманның Кейт Вулф пен Майк Педиттоға электрондық поштамен жіберген «Theranos құпия» (Theranos Confidential) деп белгіленген Microsoft Word құжатында көрсетілген.

14. ІСКЕ ҚОСЫЛУ

He had just finished reading: Ол жаңа ғана оқып бітірді: Уолтер Айзексон, Стив Джобс (Нью-Йорк: Simon & Schuster, 2011).

Another was Chinmay Pangarkar: Тағы бірі Чинмай Пангаркар еді: Чинмай Пангаркардың LinkedIn профилі.

There was also Suraj Saksena: Сондай-ақ Сурадж Саксена да бар еді: Сурадж Саксенаның LinkedIn профилі.

This Frankenstein machine: Бұл Франкенштейн машинасы: PCMag. com сайтында қолжетімді PC Magazine энциклопедиясындағы «блэйд-сервер» (blade server) анықтамасын қараңыз. Блэйд-сервер (blade server) — кеңістікті үнемдеуге және қуат тұтынуды азайтуға арналған ықшам сервер.

on June 5, 2012, she’d signed: 2012 жылдың 5 маусымында ол қол қойған болатын: Walgreen Co. Theranos, Inc. -ке қарсы шағымында А қосымшасы ретінде тіркелген 2012 жылдың 5 маусымындағы өзгертілген және қайта жасалған Theranos бас қызмет көрсету келісімі.

The ADVIA was a hulking: ADVIA үлкен құрылғы еді: Siemens Healthineers-тің АҚШ-тағы веб-сайтындағы ADVIA 1800 химиялық жүйесіне арналған беттің Техникалық сипаттамалар (Technical Specifications) қойындысын қараңыз.

Hemolysis was a known side effect: Гемолиз белгілі жанама әсер еді: Марлис Оостендорп, Воутер В. ван Солинге және Ханс Кемперман, «In Vitro гемолизге байланысты калийдің, бірақ лактатдегидрогеназаның емес, веналық қан үлгілеріне қарағанда капиллярлық қанда жоғары болуы» (Potassium but Not Lactate Dehydrogenase Elevation Due to In Vitro Hemolysis Is Higher in Capillary Than in Venous Blood Samples), Archives of Pathology & Laboratory Medicine 136 (Қазан 2012): 1262–65 беттер.

15. ЮНИКОРН

She hated the artist’s illustration: Ол суретшінің иллюстрациясын жек көрді: Джозеф Раго, «Элизабет Холмс: Лезде диагностика жасау серпілісі» (Elizabeth Holmes: The Breakthrough of Instant Diagnosis), Wall Street Journal, 2013 жылдың 7 қыркүйегі.

A press release was due: Пресс-релиз шығуы керек еді: Theranos, «Theranos жаңа клиникалық зертханалық қызметін ұсынатын ұзақ мерзімді серіктес ретінде Walgreens-ті таңдайды» (Theranos Selects Walgreens as a Long-Term Partner Through Which to Offer Its New Clinical Laboratory Service), пресс-релиз, 2013 жылдың 9 қыркүйегі, Theranos веб-сайты.

The former statesman: Бұрынғы мемлекет қайраткері: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы, сот отырысының стенограммасы, 2014 жылдың 13 наурызы, 92-бет.

Nor did Rago: Раго да олай істемеді: «WSJ-дің Рагосы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды» (WSJ’s Rago Wins Pulitzer Prize), Wall Street Journal, 2011 жылдың 19 сәуірі.

A few weeks later: Бірнеше аптадан кейін: 2013 жылдың 9 қыркүйегінде Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 14:47-де Дональд А. Лукастың Майк Барсанти мен Lucas Venture Group-тың басқа клиенттеріне жіберген «Theranos — уақытты қажет ететін» (Theranos-time sensitive) тақырыбындағы электрондық хаты.

They ranged from Robert Colman: Олар Роберт Колманнан басталды: Роберт Колман және Хилари Таубман-Дай, жеке өздері және ұқсас жағдайдағы басқалардың атынан Theranos, Inc. , Элизабет Холмс және Рамеш Балваниге қарсы, № 5:16-cv-06822, АҚШ-тың Сан-Францискодағы округтік соты, 2016 жылдың 28 қарашасында берілген шағым, 4-бет.

In an article published: Жарияланған мақалада: Эйлин Ли, «Юникорн клубына қош келдіңіз: Миллиард долларлық стартаптардан үйрену» (Welcome to the Unicorn Club: Learning from Billion-Dollar Startups), TechCrunch веб-сайты, 2013 жылдың 2 қарашасы. Юникорн (Unicorn) — құны 1 миллиард доллардан асатын жеке стартап-компания.

A few weeks before Elizabeth’s: Элизабеттен бірнеше апта бұрын: Томио Герон, «Uber Google Ventures пен TPG-ден 258 миллион доллар алғанын растап, сұранысқа ие болашаққа көз тігуде» (Uber Confirms $258 Million from Google Ventures, TPG, Looks to On-Demand Future), Forbes. com, 2013 жылдың 23 тамызы.

There was also Spotify: Сондай-ақ Spotify да болды: Джон Д. Столл, Эвелин Русли және Свен Грундберг, «Spotify жоғары нотаға шықты: Бағалау 4 миллиард доллардан асты» (Spotify Hits a High Note: Valuation Tops $4 Billion), Wall Street Journal, 2013 жылдың 21 қарашасы.

With about $4 billion in assets: Шамамен 4 миллиард долларлық активтері бар: Cliffwater LLC, «Хедж-қорлардың инвестициялық тиісті тексеру есебі: Partner Fund Management LP» (Hedge Fund Investment Due Diligence Report: Partner Fund Management LP), 2011 жылдың желтоқсаны, 2-бет.

After they reached out to her: Олар оған хабарласқаннан кейін: Partner Investments, L. P. , PFM Healthcare Master Fund, L. P. , PFM Healthcare Principals Fund, L. P. Theranos, Inc. , Элизабет Холмс, Рамеш Балвани және Does 1–10-ға қарсы, № 12816-VCL, Делавэр канцлер соты, 2016 жылдың 10 қазанында берілген шағым, 10-бет.

During that first meeting: Сол алғашқы кездесу барысында: Сонда, 11-бет.

At a second meeting three weeks later: Үш аптадан кейінгі екінші кездесуде: Сонда, 15–16 беттер.

The rub was that much of the data: Мәселе мынада еді, деректердің көпшілігі: Partner Investments, L. P. және басқалары Theranos, Inc. және басқаларына қарсы, 2017 жылдың 9 наурызында Калифорния штаты, Пало-Альтода Пранав Пателден алынған жауап, 95–97 беттер.

Sunny also told James and Grossman: Санни сондай-ақ Джеймс пен Гроссманға айтты: Partner Investments, L. P. және басқалары Theranos, Inc. және басқаларына қарсы шағымы, 16–17 беттер.

Sunny and Elizabeth’s boldest claim: Санни мен Элизабеттің ең батыл мәлімдемесі: Сонда, 12–13 беттер.

A spreadsheet with financial projections: Қаржылық болжамдары бар электрондық кесте: Partner Investments, L. P. және басқалары Theranos, Inc. және басқаларына қарсы, 2017 жылдың 16 наурызында Калифорния штаты, Пало-Альтода Дениз Ямнан алынған жауап, 154–58 беттер.

Six weeks after Sunny sent Partner Fund: Санни Partner Fund-қа жібергеннен кейін алты апта өткен соң: Сонда, 140–58 беттер.

As it would turn out: Белгілі болғандай: Кристофер Уивер, «Theranos-тың жыл соңында 200 миллион доллар қолма-қол ақшасы қалды» (Theranos Had $200 Million in Cash Left at Year-End), Wall Street Journal, 2017 жылдың 16 ақпаны.

On February 4, 2014, Partner Fund: 2014 жылдың 4 ақпанында Partner Fund: Partner Investments, L. P. және басқалары Theranos, Inc. және басқаларына қарсы шағымы, 17–18 беттер.

16. НЕМЕРЕ

It was as if you flipped a coin enough times: Бұл тиынды жеткілікті рет лақтырғанмен бірдей еді: Partner Investments, L. P. , PFM Healthcare Master Fund, L. P. , PFM Healthcare Principals Fund, L. P. Theranos, Inc. , Элизабет Холмс, Рамеш Балвани және Does 1-10-ға қарсы, № 12816-VCL, Делавэр канцлер соты, 2017 жылдың 6 наурызында Сан-Францискода, Калифорнияда Тайлер Шульцтан алынған жауап, 138-бет.

Over a period of several days: Бірнеше күн ішінде: 2014 жылдың 11 сәуірінде Тынық мұхит стандартты уақыты (PST) бойынша 15:38-де Тайлер Шульцтің Элизабет Холмсқа жіберген «ЖАУАП: Алдыңғы талқылау бойынша бақылау» (RE: Follow up to previous discussion) тақырыбындағы электрондық хаты.

Moreover, Do wasn’t even authorized: Оның үстіне, До-ға рұқсат та берілмеген: Partner Investments, L. P. және басқалары Theranos, Inc. және басқаларына қарсы, 2017 жылдың 7 наурызында Лос-Анджелесте, Калифорнияда Эрика Чунгтан алынған жауап, 45–47 беттер.

The inspector spent several hours: Инспектор бірнеше сағат өткізді: 2013 жылдың 3 желтоқсанында Theranos зертханасын тексеру барысында айтарлықтай елеусіз кемшіліктер табылғанын көрсететін CMS Form 2567 формасы.

It could be widened at will: Оны қалауынша кеңейтуге болатын: Тайлер Шульцтің 2014 жылдың 11 сәуірінде Элизабет Холмсқа жіберген электрондық хаты.

One of them was Elizabeth’s: Олардың бірі Элизабеттікі еді: Джозеф Раго, «Элизабет Холмс: Лезде диагностика жасау серпілісі» (Elizabeth Holmes: The Breakthrough of Instant Diagnosis), Wall Street Journal, 2013 жылдың 7 қыркүйегі.

Tyler had looked up the CLIA regulations: Тайлер CLIA ережелерін қарап шыққан еді: Федералдық ережелер кодексінің 42-тарауы, 493-бөлім, H қосымшасы, 801-бап. CLIA (Clinical Laboratory Improvement Amendments) — клиникалық зертханалардың сапасын жақсартуға арналған федералдық стандарттар.

Дүйсенбі күні таңғы 9:16-да: 2014 жылғы 31 наурызда EST EST - Шығыс стандартты уақыты бойынша 12:16-да Стефани Шульманнан Колин Рамиреске (яғни Тайлер Шульцке Тайлер Шульц - Theranos компаниясының бұрынғы қызметкері әрі ақпарат таратушысы) жіберілген «RE: Proficiency Testing Question» тақырыбындағы электрондық хат.

Оның берген сипаттамасына жауап ретінде: 2014 жылғы 2 сәуірде EST бойынша 16:46-да Стефани Шульманнан Колин Рамиреске (яғни Тайлер Шульцке) жіберілген «RE: Proficiency Testing Question» тақырыбындағы электрондық хат.

Сөйтіп, ол отыра қалып терді: Тайлер Шульцтің 2014 жылғы 11 сәуірде Элизабет Холмсқа Элизабет Холмс - Theranos компаниясының құрылтайшысы жіберген электрондық хаты.

Әрбір тармақ бойынша теріске шығаруда: 2014 жылғы 15 сәуірде Санни Балваниден Санни Балвани - Theranos компаниясының бұрынғы президенті Тайлер Шульцке жіберілген электрондық хат.

Онда оның тестілеуді жалғастырумен келіспейтіні айтылған: Эрика Чунгтің 2014 жылғы 16 сәуірдегі жұмыстан шығу туралы арызы.

17. ДАҢҚ

Бірақ істі қадағалап отырған судья: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы ісі, сотқа дейінгі конференция мен өтініштерді тыңдаудың стенограммасы, 5 наурыз, 2014 жыл, 48-бет.

Олардың бірі Фуистің дәлелі болды: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы ісі, сот отырысының стенограммасы, 14 наурыз, 2014 жыл, 118–21-беттер.

Оның шашыраңқы кіріспе сөзінде: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы ісі, сот отырысының стенограммасы, 13 наурыз, 2014 жыл, 54-бет.

Андерхилл Макдермотттан кеткен болатын: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы ісі, Джон Фуистің жауабы, 165–66-беттер.

Келесі күні таңертең Фуис түртіп алды: Fairmont Hotels and Resorts фирмалық бланкісіндегі 2014 жылғы 17 наурыздағы қолжазба жазба.

Ашуланған Джон электрондық хат жазды: 2014 жылғы 17 наурызда EST бойынша таңғы 7:15-те Джон Фуистен Джулия Лавқа жіберілген «Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Содан кейін ол хатты қайта бағыттады: 2014 жылғы 17 наурызда EST бойынша таңғы 7:17-де Джон Фуистен Ричард Фуиске, Джо Фуиске, Майкл Андерхиллге және Ронда Андерсонға жіберілген «Fwd: Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Андерхилл ашулана жауап берді: 2014 жылғы 17 наурызда EST бойынша 15:59-да Майкл Андерхиллден Джон Фуиске жіберілген (көшірмесі Дэвид Бойсқа, Ричард Фуиске, Джо Фуиске және Ронда Андерсонға) «RE: Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Хабарлама түсініксіз болған жағдайда: 2014 жылғы 17 наурызда EST бойынша 16:16-да Дэвид Бойстан Джон Фуиске жіберілген (көшірмесі Джулия Лавқа, Майкл Андерхиллге, Ричард Фуиске және Джо Фуиске) «Re: Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Джулия Лавтың мақаласы: Джулия Лав, «Family Gives Up Disputed Patent, Ending Trial with Boies’ Client», Litigation Daily, 17 наурыз, 2014 жыл.

Парлоффтың мұқабадағы мақаласы шыққанда: Роджер Парлофф, «This CEO Is Out for Blood», Fortune, 12 маусым, 2014 жыл.

Егер Парлофф Робертсонның айғағын оқыған болса: Theranos, Inc. және басқалары Fuisz Pharma LLC және басқаларына қарсы ісі, сот отырысының стенограммасы, 14 наурыз, 2014 жыл, 202-бет.

«Bloody Amazing» тақырыбымен: Мэттью Херпер, «Bloody Amazing», Forbes. com, 2 шілде, 2014 жыл.

Екі айдан кейін ол көркімен шықты: «The Forbes 400», Forbes, 20 қазан, 2014 жыл.

Элизабет ең жас адам болды: PRNewswire сайтындағы Горацио Алджер қауымдастығының пресс-релизі, 9 наурыз, 2015 жыл.

Time журналы: Time, «The 100 Most Influential People», 16 сәуір, 2015 жыл.

Президент Обама оны тағайындады: Theranos, «Elizabeth Holmes on Joining the Presidential Ambassadors for Global Entrepreneurship (PAGE) Initiative», пресс-релиз, 11 мамыр, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Элизабеттің жеке аспазы да болды: Кен Аулетта, «Blood, Simpler», New Yorker, 15 желтоқсан, 2014 жыл.

2014 жылдың қыркүйегінде, үш ай өткен соң: Холмстың TEDMED-тегі сөйлеген сөзін YouTube желісінен көруге болады; [LINK url="https://www. youtube. com/watch? v=kZTfgXYjj-A"]https://www. youtube. com/watch? v=kZTfgXYjj-A[/LINK] [белсенді емес].

18. ГИППОКРАТ АНТЫ

Ол оларға өзінің хат алмасуларының бірін жіберді: 2014 жылғы 29 қазанда EST бойынша 21:18-де ДеУэйн Скоттқа жіберілген «Re: The Employment Law Group: Consultation Information» тақырыбындағы электрондық хат.

Филлис және оның күйеуі: Филлис Гарднер Холмс компаниясының А сериялы қаржыландыру раунды кезінде инвесторларды тарту үшін пайдаланған 2004 жылғы желтоқсандағы құпия Theranos Inc. түйіндемесінде ғылыми және стратегиялық кеңесші ретінде көрсетілген.

Бұл мына кезде өзгеретін еді: Кен Аулетта, «Blood, Simpler», New Yorker, 15 желтоқсан, 2014 жыл.

Ол келтірген уәждердің арасында: Стивен М. Чан, Джон Чадвик, Дэниел Л. Янг, Элизабет Холмс және Джейсон Готлиб, «Химиотерапиядан өтіп жатқан гематологиялық қатерлі ісіктері бар пациенттердегі нейтропениялық қызбаны болжауға арналған қарқынды сериялық биомаркерлік профильдеу: Пилоттық зерттеу», Hematology Reports 6 (2014): 5466.

Өз блогындағы жазбасында: Клаппердің блогындағы жазбасын Wayback Machine мұрағатына «PathologyBlawg. com» деп енгізу арқылы көруге болады.

19. КЕҢЕС

Ол маған шыдамдылықпен түсіндірді: Джон Каррейру және Джанет Адами, «How Medicare ‘Self-Referral’ Thrives on Loophole», Wall Street Journal, 22 қазан, 2014 жыл.

«Химиялық процесс былайша орындалады... »: Кен Аулетта, «Blood, Simpler», New Yorker, 15 желтоқсан, 2014 жыл.

Әрине, Марк Цукерберг мұны үйренген болатын: Хосе Антонио Варгас, «The Face of Facebook», New Yorker, 20 қыркүйек, 2010 жыл.

Көптеген Нобель сыйлығының лауреаттарының болуының себебі бар еді: «Average Age for Nobel Laureates in Physiology or Medicine», Nobelprize. org.

Сол уақытта мен кейбір алдын ала зерттеулер жүргіздім: Джозеф Раго, «Elizabeth Holmes: The Breakthrough of Instant Diagnosis», Wall Street Journal, 7 қыркүйек, 2013 жыл.

Бұл соңғы сенбі еді: Н. Р. Кляйнфилд, «With White-Knuckle Grip, February’s Cold Clings to New York», New York Times, 27 ақпан, 2015 жыл.

Ол Theranos-қа хат жазған болатын: Доктор Санденнің 2015 жылғы 20 қаңтарда жазған және «Theranos Quality Control» (Theranos сапаны бақылау бөліміне) бағытталған хаты.

Сапарымды аяқтап жатқанда: 2015 жылғы 21 сәуірде EST бойынша 13:11-де Мэттью Траубтан Джон Каррейруға жіберілген «Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Мен растау үшін Траубқа кері хат жаздым: 2015 жылғы 21 сәуірде EST бойынша 19:08-де Джон Каррейрудан Мэттью Траубқа жіберілген «Re: Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Ол тексеріп көретінін айтты: 2015 жылғы 22 сәуірде EST бойынша 00:02-де Мэттью Траубтан Джон Каррейруға жіберілген «Re: Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Нәтижелерімді қарап шыққанымда: Theranos пен LabCorp LabCorp - медициналық зертханалық қызметтер көрсететін компания-тан алынған менің тест нәтижелерім 2015 жылдың 24 сәуірінде доктор Санденге факс арқылы жіберілді. Мен 2015 жылдың 23 сәуірінде Финикстегі Theranos сауықтыру орталығында, LabCorp бөлімшесінде екінші рет қан тапсырардан қырық төрт минут бұрын қан тапсырдым.

Бұл айырмашылықтар мынаған қарағанда жеңілдеу болды: Доктор Санден LabCorp-тан тест нәтижелерін 2015 жылдың 28 сәуірінде, ал Theranos-тан нәтижелерін 2015 жылдың 30 сәуірінде алды. Ол 2015 жылдың 24 сәуірінде LabCorp бөлімшесінде, Theranos сауықтыру орталығында екінші рет қан тапсырардан елу үш минут бұрын қан тапсырған.

Кешкі ас үстіндегі ыңғайсыз әңгіме: Джон Каррейру, «Theranos Whistleblower Shook the Company—and His Family», Wall Street Journal, 18 қараша, 2016 жыл.

Адвокаттың электрондық хатындағы уақыт белгісі: 2013 жылғы 15 мамырда PST PST - Тынық мұхиттық стандартты уақыт бойынша 19:32-де Дэвид Дойлдан Иэн Гиббонсқа жіберілген (көшірмесі Мона Рамамуртиге) «Deposition—Confidential A/C Privileged» тақырыбындағы электрондық хат.

20. ТОСҚАУЫЛ

Мен оған мән-жайды баяндайтын электрондық хат жіберген едім: 2015 жылғы 9 маусымда EST бойынша 18:33-те Джон Каррейрудан Мэттью Траубқа жіберілген «list of questions for Theranos» (Theranos-қа қойылатын сұрақтар тізімі) тақырыбындағы электрондық хат.

Тайлер атасының үйіне келді: Тайлер Шульцтің басынан өткен ауыр сынақтарының қысқартылған есебі Джон Каррейрудың «Theranos Whistleblower Shook the Company—and His Family» мақаласында жарияланды, Wall Street Journal, 18 қараша, 2016 жыл.

Ол жақында ғана экранға шықты: Холмстың CBS This Morning (16 сәуір, 2015), CNBC арнасындағы Mad Money (27 сәуір, 2015), CNN арнасындағы Fareed Zakaria GPS (18 мамыр, 2015) және PBS арнасындағы Charlie Rose (3 маусым, 2015) бағдарламаларына берген сұхбаттарын YouTube желісінен көруге болады.

21. КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҚҰПИЯЛАР

Топты толықтыра түсті: Фритчтің Fusion GPS фирмасы кейінірек бұрынғы британдық тыңшыдан Президент Дональд Трампқа қатысты (Трамп ресейлік бопсалауға осал болды деген) атышулы досьеге тапсырыс бергені үшін жаман атқа ие болды.

Әңгіме ауаны басынан-ақ белгілі болды: Мен де кездесуді жазып алдым. Дәйексөздер сол жазбадан сөзбе-сөз көшірілген.

Траубтың өтініші бойынша мен жібердім: 2015 жылғы 9 маусымда EST бойынша 18:33-те Джон Каррейрудан Мэттью Траубқа жіберілген «list of questions for Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

Конверт ішіндегі хат: Дэвид Бойстан Эрика Чунгке жазылған 2015 жылғы 26 маусымдағы хат.

Оған ресми хат қоса тіркелген болатын: Дэвид Бойстан Джейсон П. Контиге жазылған (көшірмесі Джон Каррейру мен Майк Сиконолфиге) 2015 жылғы 26 маусымдағы хат.

Келесі күні мен алдым: 2015 жылғы 30 маусымда EST бойынша 19:04-те Николь Санденнен Джон Каррейруға жіберілген «Re: Theranos HIPAA waiver» HIPAA - медициналық ақпараттың құпиялылығын қорғайтын АҚШ заңы тақырыбындағы электрондық хат.

Мен Хизер Кингке электрондық хат жібердім: 2015 жылғы 1 шілдеде EST бойынша 13:07-де Джон Каррейрудан Хизер Кингке жіберілген «Eric Nelson» тақырыбындағы электрондық хат.

Осы аптаның соңына қарай Бойс: Дэвид Бойстан Джейсон П. Контиге жазылған (көшірмесі Марк Х. Джексонға, Джон Каррейруға және Майк Сиконолфиге) 2015 жылғы 3 шілдедегі хат.

Оның сөзін растайтын негізгі дәлелі: Доктор Резаи мен Бердслидің қол қойған мәлімдемелері 2015 жылғы 1 шілдемен мерзімделген.

Доктор Стюарт бірнеше күннен кейін хат жазды: 2015 жылғы 8 шілдеде EST бойынша 20:26-да Доктор Стюарттан Джон Каррейруға жіберілген «Theranos» тақырыбындағы электрондық хат.

22. ЛА МАТТАНЦА Ла Маттанца - италиян тілінен аударғанда "қырғын", "сойыс" деген мағынаны білдіреді, әдетте тунец аулау дәстүріне қатысты айтылады

Біріншісі FDA FDA - АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы туралы еді: Theranos, «Theranos Receives FDA Clearance and Review and Validation of Revolutionary Finger Stick Technology, Test, and Associated System», пресс-релиз, 2 шілде, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Екіншісі жаңа заң туралы болды: Кен Аллтукер, «Do-It-Yourself Lab Testing Without Doc’s Orders Begins», Arizona Republic, 7 шілде, 2015 жыл.

Ең соңғысы мемлекеттік кешкі ас болды: Хелена Эндрюс-Дайер және Эмили Хайл, «Japan State Dinner: The Toasts; Michelle Obama’s Dress; Russell Wilson and Ciara Make a Public Appearance», Washington Post, 28 сәуір, 2015 жыл.

Fortune-де: Роджер Парлофф, «Disruptive Diagnostics Firm Theranos Gets Boost from FDA», Fortune. com, 2 шілде, 2015 жыл.

Екі ай бұрын Балвани үрей тудырған болатын: 2015 жылдың 11 мамырында Glassdoor. com сайтында жарияланған Theranos туралы анонимді пікір.

Дөңгелек үстел барысындағы талқылауда: Theranos, «Theranos Hosts Vice President Biden for Summit on a New Era of Preventive Health Care», пресс-релиз, 23 шілде, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Ол сондай-ақ Холмсты мақтады: Сонда.

Бірнеше күннен кейін, 28 шілдеде мен аштым: Элизабет Холмс, «How to Usher in a New Era of Preventive Health Care», Wall Street Journal, 28 шілде, 2015 жыл.

23. ЗАЛАЛДЫ БАҚЫЛАУ

Наурызда, бір айдан кейін: VC Experts-тің Theranos Inc. туралы есебі.

430 миллион доллардан астам қаражаттың: Кристофер Уивер және Джон Каррейру, «Theranos Offers Shares for Promise Not to Sue», Wall Street Journal, 23 наурыз, 2017 жыл.

Оны ресейлік құрған: Breakthrough Prize веб-сайты; [LINK url="https://breakthroughprize. org"]https://breakthroughprize. org[LINK].

Оның ілеспе хатында былай делінген: Элизабет Холмстың 2014 жылғы 4 желтоқсандағы Theranos фирмалық бланкісінде Руперт Мердокқа жазған хаты.

Оның жасаған жалғыз қоңырауы: Theranos 2017 жылғы 9 наурызда Кливленд клиникасымен одақ құрғанын «Theranos and Cleveland Clinic Announce Strategic Alliance to Improve Patient Care Through Innovation in Laboratory Testing» атты пресс-релизінде мәлімдеді, Theranos веб-сайты.

Ол жіберген инвестициялық пакет: Болжамдар Theranos-тың қаржылық жағдайын, соның ішінде капиталдандыру, ақша қаражатының қозғалысы және балансы туралы ақпаратты қорытындылайтын бес беттік құжатта көрсетілген. Олар алғаш рет Кристофер Уивер мен Джон Каррейрудың мақаласында жарияланды: «Theranos Foresaw Huge Growth in Revenue and Profits», Wall Street Journal, 5 желтоқсан, 2016 жыл.

Олардың ішінде Cox Enterprises болды: Сонда.

Майк Сиконолфи екеуміз келген уақытта: Жалпы алғанда, Холмстың Мердокпен алты кездесуі болды. Олар 2014 жылдың 26 қарашасында; 2015 жылдың 22 сәуірінде; 2015 жылдың 3 шілдесінде; 2015 жылдың 29 қыркүйегінде; 2016 жылдың 30 қаңтарында; және 2016 жылдың 8 маусымында өтті. Екеуі Калифорнияда, ал төртеуі Нью-Йоркте болды.

Boies Schiller фирмасынан Майк Брилл: Майкл А. Бриллден Рошель Гиббонстың мүлік жөніндегі адвокаты Мэри Л. Саймонсқа жазылған 2015 жылғы 5 тамыздағы хат.

Бұған жол бермеудің соңғы әрекетінде: Дэвид Бойстан Джерард Бейкерге жазылған (көшірмесі Джейсон Контиге) 2015 жылғы 8 қыркүйектегі хат.

Мақала мына күні жарияланды: Джон Каррейру, «A Prized Startup’s Struggles», Wall Street Journal, 15 қазан, 2015 жыл.

Fortune редакторы: 2015 жылғы 15 қазанда EST бойынша таңғы 7:18-де Алан Мюррейдің оқырмандарға жіберген Fortune CEO Daily ақпараттық бюллетені.

Forbes және The New Yorker: Мэттью Херпер, «Theranos’ Elizabeth Holmes Needs to Stop Complaining and Answer Questions», Forbes. com, 15 қазан, 2015 жыл; Эрик Лах, «The Secrets of a Billionaire’s Blood-Testing Startup», NewYorker. com, 16 қазан, 2015 жыл.

Олардың бірі Netscape компаниясының бұрынғы тең құрылтайшысы болды: Лаура Арриллага-Андреессен, «Five Visionary Tech Entrepreneurs Who Are Changing the World», New York Times T Magazine, 12 қазан, 2015 жыл.

Ол жариялаған пресс-релизде: Theranos, «Statement from Theranos», пресс-релиз, 15 қазан, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Өзінің әдеттегідей тұтас қара киімін киіп: Холмстың 2015 жылғы 15 қазанда CNBC арнасындағы Mad Money бағдарламасында Джим Крамерге берген сұхбатын YouTube желісінен көруге болады; [LINK url="https://www. youtube. com/watch? v=rGfaJZAdfNE"]https://www. youtube. com/watch? v=rGfaJZAdfNE[LINK].

Біз менің келесі мақаламды тез арада жарияладық: Джон Каррейру, «Hot Startup Theranos Dials Back Lab Tests at FDA’s Behest», Wall Street Journal, 16 қазан, 2015 жыл.

Theranos екіншісін шығарды: Theranos, «Statement from Theranos», пресс-релиз, 16 қазан, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Оның белгі беруімен: Ник Билтон, «How Elizabeth Holmes’s House of Cards Came Tumbling Down», Vanity Fair, 6 қыркүйек, 2016 жыл.

Қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық: Джонатан Кримнің 2016 жылғы 21 қазанда WSJ D. Live конференциясында Холмспен өткізген сұхбатын WSJ. com сайтынан көруге болады.

Бірнеше күн бұрын Гассе: Жан-Луи Гассе, «Theranos Trouble: A First Person Account», Monday Note, 18 қазан, 2015 жыл.

Сұхбат аяқталғаннан кейін көп ұзамай: Theranos, «Theranos Facts», пресс-релиз, 21 қазан, 2015 жыл, Theranos веб-сайты.

Холмс халық алдына шыққаннан кейін: Эндрю Поллак, «Theranos, Facing Criticism, Says It Has Changed Board Structure», New York Times, 28 қазан, 2015 жыл.

Расында да, бірнеше күн ішінде: Хизер Кингтен Wall Street Journal бас компаниясы Dow Jones-тің бас директоры Уильям Льюиске жазылған (көшірмесі Марк Джексонға, Джейсон Контиге, Джерард Бейкерге, Джон Каррейруға және Майк Сиконолфиге) 2015 жылғы 4 және 5 қарашадағы хаттар.

Содан кейін талап еткен үшінші хат келді: Хизер Кингтен Джейсон Контиге жазылған 2015 жылғы 11 қарашадағы хат.

Wired журналына берген сұхбатында: Ник Стоктон, «The Theranos Scandal Could Become a Legal Nightmare», Wired, 29 қазан, 2015 жыл.

Олар Walgreens Walgreens - АҚШ-тағы ірі дәріханалар желісі компаниясының мына әрекетін әшкереледі: Майкл Сиконолфи, Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Walgreens Scrutinizes Theranos Testing», Wall Street Journal, 23 қазан, 2015 жыл.

Theranos мынаны сатуға тырысқан еді: Рольф Уинклер және Джон Каррейру, «Theranos Authorizes New Shares That Could Raise Valuation», Wall Street Journal, 28 қазан, 2015 жыл.

оның зертханасы мынасыз жұмыс істеп тұрды: Джон Каррейру, «Theranos Searches for Director to Oversee Laboratory», Wall Street Journal, 5 қараша, 2015 жыл.

және Safeway Safeway - американдық супермаркеттер желісі бас тартқанын: Джон Каррейру, «Safeway, Theranos Split After $350 Million Deal Fizzles», Wall Street Journal, 10 қараша, 2015 жыл.

Әрбір жаңа оқиғамен: Хизер Кингтен Уильям Льюиске жазылған 2015 жылғы 11 қарашадағы хат.

Bloomberg Businessweek журналына берген сұхбатында: Шила Колхаткар және Кэролайн Чен, «Can Elizabeth Holmes Save Her Unicorn? », Bloomberg Businessweek, 10 желтоқсан, 2015 жыл.

Өзінің қабылдау сөзінде: Энн Коэн, «Reese Witherspoon Asks ‘What Do We Do Now? ’ at Glamour’s Women of the Year Awards», Variety, 9 қараша, 2015 жыл.

24. ИМПЕРАТРИЦАДА КИІМ ЖОҚ

Келесі тақырып бойынша: 2015 жылғы 19 қыркүйекте PST бойынша 18:13-те Эрика Чунгтен Гари Ямамотоға жіберілген «CMS CMS - Медициналық көмек және медициналық қызмет көрсету орталықтары (АҚШ) Complaint: Theranos Inc. » тақырыбындағы электрондық хат.

Қаңтардың соңында біз ақыры мүмкіндік алдық: Джон Каррейру, Кристофер Уивер және Майк Сиконолфи, «Deficiencies Found at Theranos Lab», Wall Street Journal, 24 қаңтар, 2016 жыл.

Оның қаншалықты маңызды екені белгілі болды: Медициналық көмек және медициналық қызмет көрсету орталықтарының ресми өкілі Карен Фуллердің Theranos зертханасының директоры Сунил Дхаванға жазған 2016 жылғы 25 қаңтардағы хаты.

Кенеттен, Хизер Кингтің: Wall Street Journal басылымының Theranos-тан алған теріске шығаруды талап ететін соңғы хаты 2016 жылғы 11 қаңтармен белгіленген.

Алайда, Theranos кішірейтуді жалғастырды: 2016 жылғы 27 қаңтарда EST бойынша 13:49-да Theranos баспасөз хатшысы Брук Бьюкененнің журналистерге жіберген «Statement by Theranos on CMS Audit Results» тақырыбындағы электрондық хат.

зертхана өз жұмысын жалғастырды: Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Theranos Ran Tests Despite Quality Problems», Wall Street Journal, 8 наурыз, 2016 жыл.

Theranos жоққа шығара алмады: 2016 жылғы 7 наурызда EST бойынша 15:35-те Брук Бьюкененнің Джон Каррейру мен Майк Сиконолфиге жіберген «statements from Theranos» тақырыбындағы электрондық хаты.

Бірақ Хизер Кинг жалғастыра берді: Кинг 2016 жылдың наурызында және сәуір айының басында CMS-ке тексеру есебін баспасөзге шығармас бұрын агенттіктен редакциялауды талап ететін бірнеше хат жіберді.

Арқан тартыс жүріп жатқан кезде: Ноа Кулвин, «Theranos CEO Elizabeth Holmes Is Holding a Hillary Fundraiser with Chelsea Clinton», Recode, 14 наурыз, 2016 жыл.

Қаражат жинау шарасы кейінірек басқа жерге ауыстырылды: Эд Силверман, «Avoiding ‘Teapot Tempest,’ Clinton Campaign Distances Itself from Theranos», STAT, 21 наурыз, 2016 жыл.

Хизер Кинг бізге кедергі жасауға тырысты: Хизер Кингтен Джейсон Контиге жазылған (көшірмесі Джон Каррейруға, Майк Сиконолфиге және Джерард Бейкерге) 2016 жылғы 30 наурыздағы хат.

Біз оны Journal веб-сайтында жарияладық: Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Theranos Devices Often Failed Accuracy Requirements», Wall Street Journal, 31 наурыз, 2016 жыл.

Ақтық соққы Coup de grâce - француз тілінен аударғанда "мейірімділік соққысы", аяқтаушы немесе соңғы соққы дегенді білдіреді: CMS өкілі Карен Фуллерден Сунил Дхаванға, Элизабет Холмсқа және Рамеш Балваниге жазылған 2016 жылғы 18 наурыздағы хат.

Біз мынадай жаңалықты хабарлаған кезде: Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Regulators Propose Banning Theranos Founder Elizabeth Holmes for at Least Two Years», Wall Street Journal, 13 сәуір, 2016 жыл.

Ол халық алдына шығуға мәжбүр болды: Холмстың Мария Шрайверге берген сұхбаты 2016 жылдың 18 сәуірінде эфирге шықты және оны YouTube желісінен көруге болады.

Толықтай бетбұрыста: AACC AACC - Америкалық клиникалық химия қауымдастығы 2016 жылдың 18 сәуірінде баспасөз релизін шығарып, онда Холмстың алпыс сегізінші жылдық жиналыста өзінің технологиясын таныстыратынын мәлімдеді.

Ол онымен қарым-қатынасын үзді: Джон Каррейру, «Theranos Executive Sunny Balwani to Depart Amid Regulatory Probes», Wall Street Journal, 12 мамыр, 2016 жыл.

Бір аптадан кейін біз мынаны хабарладық: Джон Каррейру, «Theranos Voids Two Years of Edison Blood-Test Results», Wall Street Journal, 18 мамыр, 2016 жыл.

2016 жылғы 12 маусымда ол тоқтатылды: Майкл Сиконолфи, Кристофер Уивер және Джон Каррейру, «Walgreen Terminates Partnership with Blood-Testing Firm Theranos», Wall Street Journal, 13 маусым, 2016 жыл.

Тағы бір ауыр соққыда: Джон Каррейру, Майкл Сиконолфи және Кристофер Уивер, «Theranos Dealt Sharp Blow as Elizabeth Holmes Is Banned from Operating Labs», Wall Street Journal, 8 шілде, 2016 жыл.

Ең жаманы, Theranos енді мынаған душар болды: Кристофер Уивер, Джон Каррейру және Майкл Сиконолфи, «Theranos Is Subject of Criminal Probe by U. S. », Wall Street Journal, 18 сәуір, 2016 жыл.

Келесі бір сағат ішінде Холмс жалғастырды: Холмстың AACC презентациясын қауымдастықтың AACC. org веб-сайтынан көруге болады.

Холмстың презентациясы мыналарды қамтығанымен: Холмстың AACC презентациясының слайдтары AACC. org сайтында қолжетімді.

Wired журналындағы тақырып мынадай болды: Ник Стоктон, «Theranos Had a Chance to Clear Its Name. Instead, It Tried to Pivot», Wired. com, 2 тамыз, 2016 жыл.

Financial Times-қа берген сұхбатында: Дэвид Кроу, «Theranos Founder’s Conference Invitation Sparks Row Among Scientists», Financial Times, 4 тамыз, 2016 жыл.

Бірақ тағы бір ыңғайсыз сәтсіздікте: Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Theranos Halts New Zika Test After FDA Inspection», Wall Street Journal, 30 тамыз, 2016 жыл.

Сан-Францискодағы хедж-қор саналатын Partner Fund: Кристофер Уивер, «Major Investor Sues Theranos», Wall Street Journal, 10 қазан, 2016 жыл.

Инвесторлардың тағы бір тобы: Кристофер Уивер, «Theranos Sued for Alleged Fraud by Robertson Stephens Co-Founder Colman», Wall Street Journal, 28 қараша, 2016 жыл.

Басқа инвесторлардың көпшілігі таңдады: Кристофер Уивер және Джон Каррейру, «Theranos Offers Shares for Promise Not to Sue», Wall Street Journal, 23 наурыз, 2017 жыл.

Медиамагнат өз акцияларын сатты: Сонда.

Дэвид Бойс және оның заң фирмасы: Джон Каррейру, «Theranos and David Boies Cut Legal Ties», Wall Street Journal, 20 қараша, 2016 жыл.

Холмс AACC-те сөз сөйлегеннен кейін бір ай өткен соң: Каррейру және Уивер, «Theranos Halts New Zika Test After FDA Inspection».

Бойс Theranos басқармасынан кетті: Уивер және Каррейру, «Theranos Offers Shares for Promise Not to Sue».

Қыруар қаражат құйған Walgreens: Кристофер Уивер, Джон Каррейру және Майкл Сиконолфи, «Walgreen Theranos-ты сотқа беріп, 140 миллион доллар өтемақы талап етуде», Wall Street Journal, 8 қараша 2016 жыл.

Алғашында апелляцияға беруге тырысқаннан кейін: Джон Каррейру және Кристофер Уивер, «Theranos қан талдауларынан бас тартты», Wall Street Journal, 6 қазан 2016 жыл.

Аризонадағы нысанды тексеру кезінде: Кристофер Уивер және Джон Каррейру, «Екінші Theranos зертханасы АҚШ тексеруінен өтпеді», Wall Street Journal, 17 қаңтар 2017 жыл.

Аризонаның бас прокурорымен жасалған келісімге сәйкес: Кристофер Уивер, «Аризонаның бас прокуроры Theranos-пен келісімге келді», Wall Street Journal, 18 сәуір 2017 жыл.

Сынақ нәтижелерінің саны: Сонда.

АВТОР ТУРАЛЫ

ДЖОН КАРРЕЙРУ — Wall Street Journal басылымының екі мәрте Пулитцер сыйлығын жеңіп алған зерттеуші-журналисі. Theranos компаниясын жан-жақты жария еткені үшін Каррейру «Қаржылық репортаж» номинациясында Джордж Полк сыйлығымен, «Бит-репортаж» (белгілі бір тақырыпты немесе саланы жүйелі түрде жазу) санатындағы үздік бизнес және қаржылық журналистика үшін Джеральд Лоб сыйлығымен, сондай-ақ зерттеушілік бизнес-журналистика үшін Barlett & Steele күміс жүлдесімен марапатталды. Каррейру әйелімен және үш баласымен Бруклинде тұрады.

Сіздің оқу тізіміңізде келесі кезекте не тұр?

Келесі тамаша кітабыңызды табыңыз!

Осы автор туралы жекелендірілген кітап ұсыныстары мен ең соңғы жаңалықтарды алыңыз.

Қазір жазылыңыз.

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.