Арнау
Титандардың Құралдары
Tim Ferriss
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).


Біріншіден, Джеймс Фэдиман айтқандай, «жолдағы серіктестерім» — баршаңызға ризашылығымды білдіремін.
Екіншіден, авторлық гонорардың бір бөлігі мына маңызды қайырымдылық жобаларына аударылады:
After-School All-Stars (afterschoolallstars.org) — балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және олардың мектепте де, өмірде де табысқа жетуіне көмектесетін кешенді мектептен тыс бағдарламалар ұсынады. DonorsChoose.org — кез келген адамға мұқтаж сыныптарға көмектесуді жеңілдетеді, бұл бізді барлық студенттер сапалы білім алу үшін қажетті құралдарға ие болатын елге айналдыруға жақындатады. Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебі сияқты мекемелердегі ғылыми зерттеулер. Мұнда энтеогендер (сананы өзгерту үшін қолданылатын өсімдік тектес заттар) емге көнбейтін депрессияны, терминалды қатерлі ісікке шалдыққан науқастардың өлім алдындағы мазасыздығын және басқа да ауыр жағдайларды емдеу үшін зерттелуде.
Үшіншіден, барлық ізденушілерге айтарым: іздегендеріңізден де көп нәрсе табуға жазсын. Бәлкім, бұл кітап көмектесер.
Алғы сөз
Мен — бәріне өз күшімен жеткен адам емеспін.
Бизнес-конференцияда баяндама жасағанда, колледж студенттерімен сөйлескенде немесе Reddit желісінде AMA (Ask Me Anything — «кез келген нәрсені сұра» форматындағы сұрақ-жауап сессиясы) өткізгенде, біреу міндетті түрде былай дейді:
«Губернатор/Губернатор мырза/Арнольд/Арни/Шварци/Шницель (қай жерде екеніме байланысты), бәріне өз күшімен жеткен адам ретінде айтыңызшы, сіздің табысқа жету жоспарыңыз қандай? »
Мен оларға ілтипаттары үшін алғыс айтып, бірақ: «Мен бәріне өздігінен қол жеткізген адам емеспін. Маған көп адам көмектесті», — дегенімде, олар әрдайым таңғалады.
Менің Австрияда су құбыры жоқ үйде өскенім рас. Америкаға тек спорттық сөмкемді арқалап, жалғыз келгенім де шындық. «Конан-варвар» (Conan the Barbarian) фильмінде қылыш сермемес бұрын, тас қалаушы болып жұмыс істеп, жылжымайтын мүлікке инвестиция салып, миллионер болғаным да өтірік емес.
Бірақ мен бәрін өзім жасадым деу шындыққа жанаспайды. Барлық адамдар сияқты, мен де бүгінгі биігіме шығу үшін алыптардың иығына сүйендім.
Менің өмірім ата-анамның, жаттықтырушыларым мен мұғалімдерімнің негізінде қаланды; маған ұйықтайтын диван немесе спорт залының қосалқы бөлмелерін берген мейірімді жандардың; даналығымен және кеңесімен бөліскен тәлімгерлердің; журнал беттерінен мені жігерлендірген кумирлердің (және өмірім өскен сайын жеке араласу арқылы) көмегімен құрылды.
Менің үлкен мақсатым мен бойымда жалыным болды. Бірақ анам үй тапсырмасына көмектеспесе (және оқуға дайын болмағанымда ұрсып бермесе), әкем маған «пайдалы бол» деп айтпаса, мұғалімдер қалай сату керектігін түсіндірмесе немесе жаттықтырушылар ауыр атлетиканың негіздерін үйретпесе, мен ешқашан ештеңеге қол жеткізе алмас едім.
Егер мен мұқабасында Рег Парк бейнеленген журналды көрмегенімде және оның «Әлем мырзасы» (Mr. Universe) атағынан үлкен экранда Геркулес рөлін сомдауға дейінгі жолы туралы оқымағанымда, мен әлі күнге дейін Австрия Альпісінде йодль (тирольдік ән айту мәнері) айтып жүрер ме едім. Мен Австриядан кеткім келетінін және Американың дәл менің орным екенін білдім, бірақ Рег менің бойымдағы отқа май құйып, жол сілтеді.
Джо Вейдер мені Америкаға әкеліп, қамқорлығына алды, бодибилдингтегі мансабыма көмектесті және бизнес туралы үйретті. Люсиль Болл тәуекелге бел буып, мені шоуына қонақ ретінде шақырды, бұл менің Голливудтағы алғашқы үлкен мүмкіндігім болды. Ал 2003 жылы 4 206 284 калифорниялықтың көмегінсіз мен ешқашан ұлы Калифорния штатының губернаторы болып сайланбас едім.
Ендеше, мен қалайша бәріне «өзім жеттім» деп айта аламын? Бұл атақты иемдену — мені осы деңгейге жеткізген әрбір адам мен әрбір кеңесті жоққа шығару деген сөз. Және бұл қате түсінік береді — бәрін жалғыз жасауға болады деген ой қалыптастырады.
Менің қолымнан келмеді. Сондықтан, сіздің де қолыңыздан келмеуі әбден мүмкін.
Бәрімізге «жанармай» қажет. Басқалардың көмегісіз, кеңесісіз және шабыттандыруынсыз біздің ойымыздың тетіктері тоқтап қалады және біз ешқайда бара алмай қаламыз.
Мен өмірімнің әр кезеңінде тәлімгерлер мен кумирлерді жолықтырғаным үшін бақыттымын және олардың көбімен жүзбе-жүз кездестім. Джо Вейдерден Нельсон Манделаға дейін, Михаил Горбачевтен Мұхаммед Әлиге дейін, Энди Уорхолдан кіші Джордж Бушқа дейін — мен өз жалынымды лаулату үшін басқалардан даналық сұраудан ешқашан қымсынған емеспін.
Сіз Тимнің подкасттарын тыңдаған боларсыз. (Мен әсіресе австриялық акценті бар сүйкімді бодибилдермен болған эпизодты ұсынамын). Ол өз платформасын сіздерге бизнес, ойын-сауық және спорт саласындағы түрлі тұлғалардың даналығын жеткізу үшін пайдаланды. Мен сіздердің олардан бір нәрсе үйренгендеріңізге сенімдімін — және жиі сіз күтпеген нәрсені де кездестірдіңіздер деп ойлаймын.
Таңертеңгілік әдет болсын, философия немесе жаттығу кеңесі болсын, немесе жай ғана күнді өткізуге мотивация болсын — бұл планетада сырттан келетін кішігірім көмектен пайда көрмейтін бірде-бір адам жоқ.
Мен әрқашан әлемге өз сыныбым сияқты қарадым, алға қарай жолымды жалғастыру үшін сабақтар мен оқиғаларды бойыма сіңірдім. Сіз де солай етесіз деп үміттенемін.
Сіз жасай алатын ең жаман нәрсе — мен бәрін білемін деп ойлау.
Ешқашан үйренуді тоқтатпаңыз. Мүлдем.
Міне, сондықтан сіз бұл кітапты сатып алдыңыз. Сіз өмірдің қай кезеңінде болсаңыз да, сізге сыртқы мотивация мен түсінік қажет болатын сәттер болатынын білесіз. Сізде жауап болмайтын немесе жігер таусылатын кездер болады және сіз өзіңізден тысқары қарауға мәжбүр боласыз.
Сіз бәрін жалғыз істей алмайтыныңызды мойындай аласыз. Мен, әрине, істей алмаймын. Ешкімнің қолынан келмейді.
Енді парақты ашыңыз да, жаңа нәрсе үйреніңіз.
— Арнольд Шварценеггер
Алыптардың иығында
Мен сарапшы емеспін. Мен — эксперимент жасаушымын, жылнамашымын және жолбасшымын.
Егер сіз бұл кітаптан таңғажайып нәрсе тапсаңыз, бұл мұғалім, ресурс, сыншы, үлес қосушы, корректор және сілтеме ретінде көмектескен данышпан ақыл-ой иелерінің арқасы. Егер сіз бұл кітаптан күлкілі немесе қисынсыз бірдеңе тапсаңыз, демек мен олардың кеңесіне құлақ аспадым немесе қателестім.
Жүздеген адамдарға қарыздар болсам да, менің подкастымда қонақ болған және осы кітаптың беттерінде кездесетін көптеген жандарға алғыс айтқым келеді, олар алфавит бойынша тізілген:
Скотт Адамс (261-бет), Джеймс Альтушер (246-бет), София Аморузо (376-бет), Марк Андрессен (170-бет), Секу Эндрюс (642-бет), Патрик Арнольд (35-бет), Питер Аттиа (59-бет), Гленн Бек (553-бет), Скотт Бельский (359-бет), Ричард Беттс (563-бет), Майк Бирбиглия (566-бет), Алекс Блумберг (303-бет), Амелия Бун (2-бет), Джастин Борета (356-бет), Тара Брах (555-бет), Брене Браун (586-бет), Брайан Каллен (483-бет), Шей Карл (441-бет), Дэн Карлин (285-бет), Эд Кэтмалл (309-бет), Маргарет Чо (538-бет), Пауло Коэльо (511-бет), Эд Кук (517-бет), Кевин Костнер (451-бет), Уитни Каммингс (477-бет), Доминик Д'Агостино (21-бет), Ален де Боттон (486-бет), Джо Де Сена (38-бет), Майк Дель Понте (299-бет), Питер Диамандис (369-бет), Трейси ДиНунцио (313-бет), Джек Дорси (509-бет), Стивен Дж. Дубнер (574-бет), Дэн Энгл (109-бет), Джеймс Фэдиман (100-бет), Джон Фавро (592-бет), Джейми Фокс (604-бет), Крис Фусселл (435-бет), Кэл Фуссман (495-бет), Адам Газзали (135-бет), Малкольм Гладуэлл (572-бет), Сет Годин (237-бет), Эван Голдберг (531-бет), Марк Гудман (424-бет), Лэрд Гамильтон (92-бет), Сэм Харрис (454-бет), Вим Хоф (41-бет), Рид Хоффман (228-бет), Райан Холидей (334-бет), Чейз Джарвис (280-бет), Даймонд Джон (323-бет), Брайан Джонсон (609-бет), Себастьян Юнгер (420-бет), Ноа Каган (325-бет), Сами Камкар (427-бет), Каскейд (329-бет), Сэм Касс (558-бет), Кевин Келли (470-бет), Брайан Коппельман (613-бет), Тим Крейдер (489-бет), Пол Левек (128-бет), Фил Либин (315-бет), Уилл Макаскилл (446-бет), Брайан Маккензи (92-бет), Джастин Магер (72-бет), Николас Маккарти (208-бет), Ген. Стен Маккристал (435-бет), Джейн Макгонигал (132-бет), Би Джей Миллер (400-бет), Мэтт Малленвег (202-бет), Кейси Нейстат (217-бет), Джейсон Немер (46-бет), Эдвард Нортон (561-бет), Б. Дж. Новак (378-бет), Алексис Оганян (194-бет), Аманда Палмер (520-бет), Ронда Патрик (6-бет), Кэролайн Пол (459-бет), Мартин Поланко (109-бет), Чарльз Поликвин (74-бет), Мария Попова (406-бет), Рольф Поттс (362-бет), Навал Равикант (546-бет), Габби Рис (92-бет), Тони Роббинс (210-бет), Роберт Родригес (628-бет), Сет Роген (531-бет), Кевин Роуз (340-бет), Рик Рубин (502-бет), Крис Сакка (164-бет), Арнольд Шварценеггер (176-бет), Рамит Сети (287-бет), Майк Шинода (352-бет), Джейсон Силва (589-бет), Дерек Сиверс (184-бет), Джошуа Скинес (500-бет), Кристофер Соммер (9-бет), Морган Сперлок (221-бет), Келли Старретт (122-бет), Нил Страусс (347-бет), Шерил Стрэйд (515-бет), Чад-Менг Тан (154-бет), Питер Тиль (232-бет), Павел Цацулин (85-бет), Луис фон Ан (331-бет), Джош Вайцкин (577-бет), Эрик Вайнштейн (523-бет), Шон Уайт (271-бет), Джокко Виллинк (412-бет), Рэйн Уилсон (543-бет), Крис Янг (318-бет), Эндрю Циммерн (540-бет).
Алдымен осыны оқыңыз — Бұл кітапты қалай пайдалану керек
«Шеткері жерде жүріп, сіз орталықтан көрінбейтін көптеген нәрселерді көресіз. Үлкен, қиял жетпес дүниелерді — шетте жүрген адамдар бірінші болып байқайды». — Курт Воннегут
«Зерек адам үшін күнделікті қалыпты дағды (routine) — амбицияның белгісі». — У. Х. Оден
Мен — жазба жазуға құмар адаммын.
Нақтырақ айтсам, мен 18 жасымнан бері әрбір жаттығуымды жазып келемін. Үйімдегі сөрелердің шамамен 8 футын (шамамен 2,4 метр) қойын дәптерлер толтырып тұр. Айта кетейін, бұл тек бір тақырыпқа ғана қатысты. Ал ондай тақырыптар ондап саналады. Кейбір адамдар мұны ОКБ (обсессивті-компульсивті бұзылыс — мазасыз ойлар мен қайталанатын әрекеттер) деп атар еді, ал көбі мұны бос әурешілік деп санар еді. Мен болсам, бұған қарапайым қараймын: бұл — менің өмірімнің рецепттер жинағы.
Менің мақсатым — бір нәрсені бір рет үйреніп, оны мәңгілікке пайдалану.
Мысалы, 2007 жылғы 5 маусымда түскен суретімді көріп қалып: «Шіркін, тағы да осындай күйде болсам ғой», — деп ойладым делік. Ешқандай проблема жоқ. Мен 2007 жылғы шаң басқан томдарды ашып, 5 маусымға дейінгі 8 апталық жаттығулар мен тамақтану журналдарын қарап шығамын, соларды қайталаймын — және вуаля — мен өзімнің жас кезімдегідей қалыпқа келемін (шашымнан басқасының бәрі). Бұл әрдайым оңай бола бермейді, бірақ көбіне солай.
Бұл кітап та, менің басқа кітаптарым сияқты, өзім пайдалану үшін жинаған жоғары өнімділік рецепттерінің жинағы. Дегенмен, бір үлкен айырмашылық бар — мен мұны ешқашан жариялауды жоспарламаған едім.
Мен қазір Париждің Рю Сен-Жак көшесіне жақын маңдағы Люксембург бағына қарайтын кафеде отырмын. Рю Сен-Жак — Париждегі ең көне көше болуы мүмкін және оның бай әдеби тарихы бар. Виктор Гюго мен отырған жерден бірнеше квартал жерде өмір сүрген. Гертруда Стайн осында кофе ішіп, Ф. Скотт Фицджеральд жақын маңда араласып жүрген. Хемингуэй тротуарларда ары-бері жүрген, оның басында кітаптары пісіп-жетілсе, қанында шарап тасып жүрген болар.
Мен Францияға бәрінен демалу үшін келдім. Әлеуметтік желілерсіз, электрондық поштасыз, әлеуметтік міндеттемелерсіз, нақты жоспарларсыз... тек бір жобадан басқа. Бұл ай жақында 100 000 000 рет жүктелген The Tim Ferriss Show подкастымда сұхбат берген 200-ге жуық әлемдік деңгейдегі тұлғалардан алған сабақтарымды сараптауға арналды. Қонақтар арасында шахмат вундеркиндері, кино жұлдыздары, төрт жұлдызды генералдар, кәсіби спортшылар мен хедж-қор менеджерлері болды. Бұл — әртүрлі адамдардан құралған топ еді.
Олардың көбі инвестициядан бастап тәуелсіз фильмдерге дейінгі бизнес және шығармашылық жобаларда менің серіктестеріме айналды. Соның нәтижесінде мен жазбалардан тыс уақытта — жаттығулар, шарап ішіп отырғандағы әңгімелер, смс-хаттар, кешкі астар немесе түн ортасындағы телефон қоңыраулары кезінде олардың көптеген даналығын бойыма сіңірдім. Барлық жағдайда мен оларды БАҚ-тағы үстірт тақырыптардан әлдеқайда тереңірек таныдым.
Осы сабақтардың арқасында менің өмірімнің барлық салалары жақсарды. Бірақ бұл тек «мұзтаудың шыңы» ғана еді. Асыл тастардың көпшілігі әлі де мыңдаған беттік стенограммалар мен қолмен жазылған ескертулерде қалып қойған еді. Мен бәрін бір нұсқаулыққа жинақтау мүмкіндігін бәрінен де қатты армандадым.
Сондықтан, мен өзім үшін ең жақсы жиынтық жазбаны (CliffsNotes) жасау үшін бүкіл бір айды шолуға (және шынымды айтсам, pain au chocolat (шоколадты круассан) жеуге) арнадым. Бұл барлық қойын дәптерлердің соңғысы болатын дәптер болуы тиіс еді. Маған бірнеше минут ішінде көмектесетін, бірақ өмір бойы оқуға болатын нәрсе.
Мақсатым асқақ болды, бірақ нәтиженің қандай болатынына сенімді емес едім.
Жұмыс басталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, нәтиже барлық үміттерден асып түсті. Мен қандай жағдайда болсам да, бұл кітаптағы бір нәрсе маған көмектесе алды. Енді өзімді тығырыққа тірелгендей, тұйыққа тірелгендей, үмітсіз, ашулы, екіұдай немесе жай ғана түсініксіз күйде сезінгенде, менің ең бірінші істейтін ісім — қолыма бір кесе қою кофе алып, осы беттерді парақтау. Осы уақытқа дейін, қазір сіздің досыңызға айналатын осы «достарға» қайта оралғаннан кейін 20 минут ішінде қажетті «дәрі» табылып отырды. Сізге арқадан қағатын қолдау қажет пе? Ол үшін мұнда адам бар. Бетіңізге шындықты басып айтатын шапалақ керек пе? Ондайлар да жетерлік. Қорқыныштарыңыздың негізсіз екенін немесе сылтауларыңыздың бос сөз екенін түсіндіретін біреу керек пе? Ол да бар.
Мұнда көптеген әсерлі дәйексөздер бар, бірақ бұл кітап тек дәйексөздер жинағы емес. Бұл — сіздің өміріңізді өзгертуге арналған құралдар жиынтығы.
Интервьюлер жинақталған кітаптар өте көп. Бірақ бұл кітаптың орны бөлек, өйткені мен өзімді интервьюер емес, эксперимент жасаушы ретінде көремін. Егер мен бір нәрсені күнделікті өмірдің бейберекет шындығында тексере алмасам немесе нәтижесін қайталай алмасам, ол маған қызық емес. Осы беттердегі барлық нәрсе тексерілген, зерттелген және менің жеке өміріме белгілі бір дәрежеде қолданылған. Мен бұл тактикалар мен философиялардың ондаған түрін жоғары тәуекелді келіссөздерде, қауіпті жағдайларда немесе ірі бизнес мәмілелерінде қолдандым. Бұл сабақтар маған миллиондаған доллар табыс әкелді және босқа кеткен жылдар мен көңіл қалудан құтқарды. Олар сізге ең қажет болған сәтте көмектеседі.
Кейбір әдістер бір көргеннен түсінікті болса, басқалары нәзік келеді және бірнеше аптадан кейін душта қиялға беріліп отырғанда немесе ұйықтар алдында «Ойбай, енді түсіндім! » деген сезім тудырады.
Көптеген қысқа қайырымды сөздер тұтас томдардың жүгін арқалап тұр. Кейбіреулері бір сөйлеммен бүкіл саланың үздік қағидасын түйіндейді. Джош Вайцкин (577-бет), шахмат шебері және «Searching for Bobby Fischer» фильмінің шабыт көзі, бұл кішігірім білімдерді «микро арқылы макроны үйрену» (кішігірім детальдар арқылы үлкен заңдылықтарды түсіну) әдісі деп атар еді. Оларды біріктіру процесі мен үшін жаңалық болды. Егер мен бұрын «Матрицаны» көрдім деп ойласам, қателескен екенмін немесе оның тек 10%-ын ғана көргенмін. Соған қарамастан, жекелеген менторлар туралы жазбалардан тұратын сол 10%-дың өзі өмірімді өзгертіп, нәтижелерімді 10 есе арттыруға көмектесті. Бірақ жүзден астам ақыл-ой иелерін бір тұтас жүйе ретінде қайта қарап шыққанда, бәрі тез арада қызықты бола бастады. Кино сүйер қауым үшін бұл «The Sixth Sense» немесе «The Usual Suspects» фильмдерінің соңы сияқты болды: «Есіктің қызыл тұтқасы! Сол қарғыс атқан Kobayashi кофе шыныаяғы! Қалай байқамағанмын?! Бұл баяғыдан көз алдымда тұрды ғой! »
Сізге де соны көруге көмектесу үшін, мен қонақтардың ұқсас әдеттерін, сенімдері мен ұсыныстарын белгілеп, бүкіл кітап бойына ортақ заңдылықтарды өруге тырыстым.
Құрастырылған мозайка оның жеке бөлшектерінің қосындысынан әлдеқайда құнды.
Бұл адамдарды не ерекшелендіреді?
«Адамды жауаптарына қарап емес, сұрақтарына қарап бағалаңыз». — Пьер-Марк-Гастон
Бұл әлемдік деңгейдегі тұлғалардың ерекше қабілеттері жоқ. Олар өздері үшін жасап алған ережелер шындықты өзгертуге мүмкіндік беретіні соншалық, бұл сиқыр сияқты көрінуі мүмкін, бірақ олар мұны үйренген және сіз де үйрене аласыз. Бұл «ережелер» көбінесе сирек кездесетін әдеттер мен ауқымды сұрақтардан тұрады.
Көптеген жағдайларда күш — абсурдта (қисынсыздықта) жатыр. Сұрақ неғұрлым абсурдты, неғұрлым «мүмкін емес» болса, жауап соғұрлым терең болады. Мысалы, миллиардер Питер Тильдің өзіне және өзгелерге қоюды ұнататын сұрағын алайық: «Егер сізде [бір жерге] жетудің 10 жылдық жоспары болса, мынаны сұрауыңыз керек: Неге мұны 6 айда істей алмайсыз? »
Мұны көрнекі ету үшін мен сұрақты былай өзгерткен болар едім: «Егер шекеңізге тапанша тіреп тұрса, алдағы 10 жылдық мақсаттарыңызға жету үшін алдағы 6 айда не істер едіңіз? »
Енді кідірейік. Мен сізді 10 секунд ойланып, содан кейін алдағы бірнеше айда 10 жылдық арманыңызды сиқырлы түрде орындайды деп күтпеймін. Бірақ бұл сұрақ сіздің санаңызды жаңа мүмкіндіктерге жол ашу үшін, дәл көбелектің пілләні жарып шығуы сияқты өнімді түрде өзгертеді деп сенемін. Сіздегі «қалыпты» жүйелер, өзіңізге таңған әлеуметтік ережелер, стандартты құрылымдар — мұндай сұраққа жауап беру кезінде жұмыс істемейді. Сіз жасанды шектеулерден теріңізді сыпырып тастағандай арылуға мәжбүр боласыз және шындықты баяғыдан-ақ қайта құруға қабілетті болғаныңызды түсінесіз. Бұл жай ғана жаттығуды қажет етеді.
Менің ұсынысым — осы кітаптағы ең күлкілі деп тапқан сұрақтарыңызға нақты уақыт бөліңіз. 30 минут бойы «сана ағыны» (ойға келгенді іріктемей жазу) әдісімен күнделік жүргізу (224-бет) өміріңізді өзгертуі мүмкін.
Сонымен қатар, әлем алтын кеніші болса, байлықты табу үшін басқа адамдардың басына «үңгіп» кіруіңіз керек. Сұрақтар — сіздің қайлаңыз (құралыңыз) және бәсекелестік артықшылығыңыз. Бұл кітап сізге таңдауға болатын үлкен арсенал береді.
Өнімділікті арттыратын детальдар
Барлық материалдарды өзім үшін жүйелеген кезде, мен 37 қадамнан тұратын ауыр бағдарлама жасағым келмеді. Мен дереу нәтиже беретін «қолжетімді жемістерді» қаладым. Бұл беттердегі шағын ережелерді PEDs (Performance-enhancing details — өнімділікті арттыратын детальдар) деп есептеңіз. Оларды кез келген дайындық режиміне (түрлі мансаптар, жеке қалаулар, бірегей жауапкершіліктер және т. б. ) қосу арқылы прогрестің отына май құюға болады.
Бақытымызға орай, 10 есе нәтиже алу үшін әрдайым 10 есе күш жұмсау қажет емес. Үлкен өзгерістер кішкентай пакеттерде келуі мүмкін. Өміріңізді түбегейлі өзгерту үшін 100 мильдік жарысқа қатысудың, PhD дәрежесін алудың немесе өзіңізді толықтай қайта құрудың қажеті жоқ. Жүйелі түрде жасалатын ұсақ-түйек нәрселер — бұл үлкен нәрселер (мысалы, тоқсан сайын бір рет жасалатын «red teaming» (жоспардың осал тұстарын табу үшін жасалатын сыни тексеріс), Тара Брахтың медитациялары, стратегиялық ашығу немесе экзогенді кетондар және т. б. ).
Бұл кітапта «құрал» (tool) ұғымы кең мағынада қолданылады. Оған күнделікті әдеттер, кітаптар, ішкі монологтар, ББҚ (биологиялық белсенді қоспалар), сүйікті сұрақтар және тағы басқалар жатады.
Олардың арасында қандай ортақ нәрсе бар?
Бұл кітапты оқу барысында сіз ортақ әдеттер мен ұсыныстарды іздейтініңіз анық және солай істеуіңіз де керек. Міне, кейде таңқаларлық көрінетін бірнеше заңдылықтар:
Интервью алған адамдардың 80%-дан астамы күнделікті зейін қою немесе медитация практикасымен айналысады 45 жастан асқан ер адамдардың (әйелдер емес) таңқаларлық саны ешқашан таңғы ас ішпейді немесе өте аз тамақтанады (мысалы, Лэрд Хэмилтон, 92-бет; Малкольм Гладуэлл, 572-бет; генерал Стэнли Маккристал, 435-бет) Көбісі ұйықтар алдында салқындату үшін ChiliPad (матрас салқындатқыш құрылғы) құрылғысын қолданады «Sapiens», «Poor Charlie’s Almanack», «Influence» және «Man’s Search for Meaning» сияқты кітаптарға өте жоғары баға береді Шоғырлану үшін бір әнді қайталап тыңдау әдеті (507-бет) Барлығы дерлік «spec work» (өз уақыты мен қаражаты есебінен жобаны аяқтап, сосын оны әлеуетті сатып алушыларға ұсыну) жасаған «Сәтсіздік — бұл соңғы нүкте емес» деген сенім (Роберт Родригес, 628-бет) немесе оның нұсқалары Барлық қонақтар дерлік анық «әлсіз тұстарын» үлкен бәсекелестік артықшылыққа айналдыра алған (Арнольд Шварценеггер, 176-бет)
Әрине, мен сізге бұл нүктелерді қосуға көмектесемін, бірақ бұл — кітап құндылығының жартысына да жетпейді. Ең жігерлендіретін шешімдер көбінесе жалпы ережеден тыс адамдардың (outliers) арасында кездеседі. Мен сіздің жеке болмысыңызға сәйкес келетін «қара қойларды» (ерекше адамдарды) іздегеніңізді қалаймын. Шэй Карлдың қарапайым жұмысшыдан YouTube жұлдызына, содан кейін шамамен 1 миллиард долларға сатылған стартаптың негізін қалаушысына дейінгі жолы (441-бет) сияқты дәстүрлі емес жолдарға назар аударыңыз. Әртүрлілік — бұл тұрақтылық. Бағдарламалық жасақтама инженері айтқандай: «Бұл қате (bug) емес. Бұл — функция (feature)! »
Емін-еркін алыңыз, ерекше түрде біріктіріңіз және өз жоспарыңызды жасаңыз.
Бұл кітап — фуршет. Одан барынша пайда алу жолы:
Емін-еркін аттап өтіңіз. Сізге қызық емес нәрсенің бәрін өткізіп жібергеніңізді қалаймын. Бұл кітапты оқу қызықты болуы керек және бұл таңдауға болатын фуршет. Ешнәрсеге бола қиналмаңыз. Егер асшаянды жек көрсеңіз, оны жеудің қажеті жоқ. Мұны өзіңіз таңдайтын шытырман оқиғалы нұсқаулық ретінде қабылдаңыз, мен оны солай жаздым. Менің мақсатым — әр оқырманға мазмұнның 50%-ы ұнаса, 25%-ын жақсы көрсе және 10%-ын ешқашан ұмытпаса екен деймін. Неге десеңіз: подкастты тыңдаған миллиондаған адамдар мен бұл кітапты оқыған ондаған адамдар үшін бұл 50/25/10 пайыздық көрсеткіштер әр адамда әртүрлі болды. Бұл мені таңғалдырды. Аттап өтіңіз, БІРАҚ мұны саналы түрде жасаңыз. Осыған қарамастан, өткізіп жіберген нәрселеріңізді есіңізде сақтаңыз. Мүмкін беттің бұрышына кішкентай нүкте қойып немесе тақырыпты белгілеп қойыңыз. Дәл осы тақырыптарды немесе сұрақтарды аттап өту сіздің өміріңіздегі «соқыр нүктелерді», қиындықтар мен шешілмеген мәселелерді тудырып отырған жоқ па? Менің жағдайымда дәл солай болды.
Егер бір нәрсені өткізіп жіберуді шешсеңіз, оны белгілеңіз де, кейінірек оған қайта оралып: «Мен мұны неге аттап кеттім? » деп сұраңыз. Бұл сізді ренжітті ме? Сіз үшін тым төмен деңгейлі болып көрінді ме? Әлде тым қиын ба? Бұл шешімге терең ойланып келдіңіз бе, әлде бұл ата-анаңыздан немесе басқалардан дарыған бейсаналы түсінік пе? Көбінесе «біздің» сенімдеріміз біздікі емес.
Мұндай практика — өзіңізді ашуға тырысудың орнына, өзіңізді құрудың жолы. Өзіңізді танудың да құндылығы бар, бірақ бұл көбінесе өткен шақ: бұл артқы көрініс айнасы сияқты. Ал алдыңғы терезеге қарау — баратын жеріңізге жетудің жолы.
Екі принципті есте сақтаңыз
Жақында мен Сена өзенінің жағасындағы Луи Арагон алаңында Paris American Academy жазушылық курсының студенттерімен пикникте болдым. Бір әйел мені шетке шығарып, бұл кітаптағы ең басты жеткізгім келген ой не екенін сұрады. Содан кейін бәріміз ортаға оралып, қатысушылар осы жерге келулеріне себеп болған бұралаң жолдары туралы айта бастады. Барлығы дерлік Парижге келуді жылдар бойы — кейбіреулері 30-40 жыл бойы — армандаған, бірақ мұны мүмкін емес деп ойлаған.
Олардың әңгімелерін тыңдай отырып, мен бір жапырақ қағазға оның сұрағына жауап жазып алдым. Бұл кітаптың өзегінде мен мынаны жеткізгім келеді:
Жетістік, сіз оны қалай анықтасаңыз да, егер сіз дұрыс тексерілген сенімдер мен әдеттерді жинасаңыз, оған қол жеткізуге болады. Сіздің «жетістік» туралы түсінігіңізді бұрын біреу міндетті түрде іске асырған. «Бірақ, Марсты отарлау сияқты бірінші рет жасалатын нәрсе ше?» деп сұрауыңыз мүмкін. Оның да рецепттері бар. Басқа саладағы империя құру жолдарына қараңыз, Роберт Мозестің өміріндегі ең маңызды шешімдерді зерттеңіз немесе сол кезде мүмкін емес деп саналған ұлы істерді жасаған адамды табыңыз (мысалы, Уолт Дисней). Олардан алуға болатын ортақ тәжірибе бар. Сіздің санаңыздағы «суперқаһармандар» (идолдар, иконалар, титандар, миллиардерлер және т.б.) — бұл 1 немесе 2 мықты тұсын барынша дамытқан, кемшіліктері бар адамдар. Адамдар — кемелсіз жаратылыс. Сіз «жетістікке» кемшіліктеріңіз жоқ болғандықтан жетпейсіз; сіз өзіңіздің бірегей күшті тұстарыңызды тауып, солардың айналасында әдеттер қалыптастырғандықтан жетесіз. Мұны анық көрсету үшін мен бұл кітапқа әдейі екі бөлімді (197 және 616-беттер) қостым, оны оқығанда: «Мәссаған, Тим Ферристің өмірі бейберекет екен ғой. Ол қалай бірдеңе тындырып жүр?» деп ойлайсыз. Әрбір адам сіз білмейтін ішкі шайқасты бастан кешіруде. Бұл кітаптағы қаһармандар да сондай. Барлығы қиналады. Осыдан жұбаныш табыңыз.
Формат бойынша бірнеше маңызды ескертулер
Құрылымы
Бұл кітап үш бөлімнен тұрады: Сау (Healthy), Бай (Wealthy) және Ақылды (Wise). Әрине, бұл бөлімдер бір-бірімен тығыз байланысты. Шын мәнінде, бұл үшеуін өмір теңгеріліп тұрған үш аяқты тіреуіш (штатив) ретінде қарастыруға болады. Тұрақты жетістік пен бақыт үшін үшеуі де қажет. Бұл кітаптағы «Бай» ұғымы ақшадан да кең мағынаны білдіреді. Ол уақыттың, қарым-қатынастардың және басқа да құндылықтардың молдығын қамтиды.
Менің басындағы ниетім «The 4-Hour Workweek» (4HWW), «The 4-Hour Body» (4HB) және «The 4-Hour Chef» (4HC) арқылы Бенжамин Франклиннің әйгілі сөзіне негізделген трилогия жасау болатын: «Ерте жатып, ерте тұру адамды сау, бай және ақылды етеді».
Адамдар менен үнемі: «Егер 4HWW кітабын қайта жазсаңыз, оған не қосар едіңіз? Оны қалай жаңартар едіңіз? » — деп сұрайды. 4HB және 4HC үшін де солай. «Tools of Titans» кітабында осы үшеуіне де қатысты жауаптардың көбі бар.
Кеңейтілген цитаталар
Бұл кітапты жазбас бұрын мен Франц Кафка мен Пабло Пикассо сияқты 161 шығармашылық тұлғаның ритуалдарын сипаттаған «Daily Rituals» кітабының авторы Мейсон Карриге хабарластым. Мен одан кітапқа қатысты ең дұрыс шешімі қандай болғанын сұрадым. Мейсон: «Мен кейіпкерлерімнің дауысын барынша сақтауға тырыстым және бұл менің ең дұрыс жасаған ісім болды. Көбінесе олардың әдеттерінің егжей-тегжейі емес, сол туралы қалай айтқандары қызықты болды», — деп жауап берді.
Бұл өте маңызды байқау және көптеген «цитаталар жинағының» неге нақты әсері болмайтынының себебі де осында.
Мысалы, Джейми Фокстың: «Қорқыныштың арғы жағында не бар? Ештеңе», — деген сөзін алайық. Бұл есте қалады және сіз оның астарындағы терең мағынаны жорамалдауыңыз мүмкін. Бірақ бір аптадан кейін оны ұмытып кететініңізге бәс тігемін. Ал егер мен бұл сөзді Джеймидің балаларына сенімділікті үйрету үшін неге осы қағиданы қолданатыны туралы түсіндірмесімен бірге берсем ше? Контекст пен түпнұсқа тіл сізге тек цитаталарды жаттауды емес, әлемдік деңгейдегі тұлға сияқты ОЙЛАУДЫ үйретеді. Бұл біздің негізгі мақсатымыз. Осы мақсатта сіз көптеген кеңейтілген цитаталар мен оқиғаларды көресіз.
Мен кейде цитата ішіндегі жолдарды қалың қаріппен белгіледім. Бұл менің екпін түсіруім, қонақтың емес.
Цитаталарды оқу тәртібі — Микро деңгей
. . = Диалогтың алынып тасталған бөлігі [төртбұрышты жақшадағы сөздер] = Интервьюдің бөлігі емес, бірақ талқыланып жатқан нәрсені түсіну үшін қажетті қосымша ақпарат немесе менің ұсыныстарым
Цитаталарды оқу тәртібі — Макро деңгей
Менің подкаст қонақтарымның бірі, өзім білетін ең ақылды адамдардың бірі, оған сөзбе-сөз транскриптті көрсеткенімде таңғалды. «Мәссаған, — деді ол. — Мен өзімді ақылды жігітпін деп ойлайтынмын, бірақ өткен, осы және келер шақты араластырып, ақымақ сияқты сөйлейді екенмін».
Транскрипттер қатал болуы мүмкін. Мен өзімдікін де оқығанмын, сондықтан оның қаншалықты нашар болатынын білемін. Сөйлеу барысында грамматика ұмытылып, сөйлем үзінділері мен қате бастамалар көбейеді. Бұл ауызекі сөйлесуде қалыпты, бірақ қағаз бетінде оқуға қиын соғады.
Сондықтан цитаталар түсінікті болуы үшін және оқырманға ыңғайлы болу үшін кей жерлерде өңделді. Мен цитатаның рухы мен мағынасын сақтай отырып, оны барынша оқылымды етуге тырыстым.
Заңдылықтар
Қонақтардың ұқсас ұсыныстары немесе философиялары болса, мен оларды жақша ішінде көрсеттім. Мысалы, егер Джейн Доу жоғары бағаларды сынаудың құндылығы туралы айтса, мен «(Марк Андриссенді қараңыз, 170-бет)» деп қосуым мүмкін.
Мен кітапқа абсурдты, күлкілі нәрселерді де қостым. Біріншіден, егер біз үнемі байсалды болсақ, маңызды істерді бітірмей жатып қажып кетеміз. Екіншіден, емоциясыз ақпарат есте қалмайды. Тони Роббинспен (210-бет) келісемін: сезім араласпаған ақпарат сақталмайды.
Рух жануарлары
Иә, рух жануарлары (spirit animals). Бұл кітапта фотосуреттерге орын болмады, бірақ мен қызықты болуы үшін суреттер қаладым. Сосын подкаст қонақтарымның бірі Алексис Оганян (194-бет) жұмысқа үміткерлерден: «Сенің рух жануарың қандай? » — деп сұрайтыны есіме түсті. Осылайша, менімен бірге ойнауға келіскен кез келген адам үшін рух жануарларының суреттерін қостым. Ең қызығы, ондаған адам бұл сұраққа өте байсалды қарады. Практикалық кеңестерге толы кітапта бұларды кішкентай «қуаныш сәттері» ретінде қабылдаңыз.
Қосымша мазмұн және Тим Феррис тараулары
Барлық бөлімдерде қонақтар мен менің тарапымнан жазылған жеке профиль емес мақалалар бар. Олар негізгі принциптер мен құралдарды тереңірек түсіндіруге арналған.
Подкасттың барлық эпизодтарын fourhourworkweek. com/podcast сайтынан табуға болады. Тек қонақтың атын іздесеңіз, толық аудио, жазбалар мен сілтемелер шыға келеді.
Әр қонақтың профилінде олармен әлеуметтік желілерде қай жерде байланысуға болатынын көрсеттім: TW = Twitter, FB = Facebook, IG = Instagram, SC = Snapchat және LI = LinkedIn.
Қоштасу — Қалғандарына жол ашатын 3 құрал
Герман Гессенің «Сиддхартха» кітабын осы кітаптағы көптеген қонақтар ұсынады. Онда Навал Равикант (546-бет) менімен бірге серуендеп жүргенде бірнеше рет айтқан бір маңызды ой бар. Басты кейіпкер Сиддхартха — қайыршы сияқты көрінетін монах, ол қалаға келіп, Камала есімді танымал куртизанкаға ғашық болады. Ол оның көңілін тапқысы келеді, ал Камала: «Сенде не бар? » — деп сұрайды. Сол сияқты бір көпес те: «Өзің үйренген, бізге бере алатын нең бар? » — деп сұрайды.
Көпес: «. . . Егер сенің ештеңең болмаса, қалай бере аласың? » Сиддхартха: «Әркім өзінде барын береді. Жауынгер күшін, көпес тауарын, мұғалім ілімін, шаруа күрішін, балықшы балығын береді». Көпес: «Жақсы, ал сен не бере аласың? Не үйрендің? » Сиддхартха: «Мен ойлана аламын, мен күте аламын, мен ашыға (ораза ұстай) аламын». Көпес: «Осы-ақ па? » Сиддхартха: «Меніңше, осы». Көпес: «Олардың пайдасы не? Мысалы, ашығудың не пайдасы бар? » Сиддхартха: «Оның маңызы зор, мырза. Егер адамның жейтін ештеңесі болмаса, ашығу — ол істей алатын ең ақылды нәрсе. Егер, мысалы, Сиддхартха ашығуды үйренбегенде, ол бүгін сізден немесе басқа жерден жұмыс іздеуге мәжбүр болар еді, өйткені аштық оны соған итермелейтін еді. Бірақ қазір Сиддхартха сабырмен күте алады. Ол шыдамсыз емес, оған ештеңе шұғыл қажет емес, ол аштықты ұзақ уақыт бойы жеңе алады және оған күле қарайды».
Мен Сиддхартханың жауаптары туралы жиі ойлаймын және оларды былай түсінемін:
- «Мен ойлана аламын» → Шешім қабылдаудың дұрыс ережелеріне және өзіңізге де, өзгелерге де қоя алатын дұрыс сұрақтарға ие болу. «Мен күте аламын» → Ұзақ мерзімді жоспарлау, ұзақ ойын ойнау және ресурстарыңызды дұрыс бөлу қабілеті. «Мен ашыға аламын» → Қиындықтар мен апаттарға төтеп бере алу. Өзіңізді ерекше төзімді болуға және ауырсынуға жоғары төзімділікке үйрету.
Бұл кітап осы үшеуін де дамытуға көмектеседі.
Мен «Tools of Titans» кітабын жасадым, өйткені бұл — мен өмір бойы оқығым келген кітап. Мен оны жазудан қандай ләззат алсам, сіз де оқудан сондай ләззат аласыз деп үміттенемін.
Pura vida (Таза өмір),
Тим Феррис Париж, Франция
1 Саулық
«Мен өзімнің кім екенімді босатқанда, мен бола алатын тұлғаға айналамын». — Лао-цзы
«Түбегейлі ауру қоғамға жақсы бейімделу — денсаулықтың өлшемі емес». — Дж. Кришнамурти
«Соңында, жеңіске жету — бұл тыныш ұйықтау». — Джоди Фостер
«Мен ең мықты емеспін. Мен ең жылдам емеспін. Бірақ мен қиындыққа төзуге өте шебермін».

Рух жануары: Тұқы балық
Амелия Бун
Амелия Бун (TW: @ameliaboone, ameliabooneracing. com) «кедергілермен жүгірудің (OCR — Obstacle Course Racing) Майкл Джорданы» деп аталып кеткен және әлемдегі ең көп марапатқа ие кедергілермен жүгіруші болып саналады. Спорттың бұл түрі пайда болғалы бері ол 30-дан астам жеңіске жетіп, 50 рет жеңіс тұғырына көтерілді. 2012 жылғы «World’s Toughest Mudder» (Әлемдегі ең қиын батпақ жарысы) жарысында (ол 24 сағатқа созылады, Амелия 90 миль қашықтықты бағындырып, 300-ге жуық кедергіні еңсерді) ол 1000-нан астам қатысушының ішінде ЖАЛПЫ есепте екінші орын алды, ал қатысушылардың 80%-ы ер адамдар болатын. Оны басып озған жалғыз адам небәрі 8 минут қана алда болды. Оның негізгі жеңістерінің қатарында «Spartan Race» әлем чемпионаты мен «Spartan Race Elite Point Series» бар, сондай-ақ ол «World’s Toughest Mudder» жарысының жалғыз үш дүркін жеңімпазы (2012, 2014 және 2015). 2014 жылғы чемпионатты тізесіне ота жасалғаннан кейін 8 апта өткен соң жеңіп алды. Амелия сонымен қатар «Death Race» (Өлім жарысы) додасын үш рет аяқтаған, Apple компаниясында толық күндік заңгер болып жұмыс істейді және бос уақытында ультра-жүгірумен (Western States 100 жарысына жолдама алған) айналысады.
✸ Билбордқа не жазар едіңіз? «Саған ешкім ештеңе қарыз емес».
✸ Амелияның 100 доллардан аспайтын ең жақсы заты? Манука балы қосылған таңғыштар. Амелияның иығы мен арқасында тікенек сымдардан қалған тыртықтар өте көп.
✸ Ең көп сыйға тартқан немесе ұсынған кітабы Марк Данилевскийдің «House of Leaves» (Жапырақтар үйі) кітабы: «Бұл — қолыңа ұстап оқу керек кітап, себебі оның кейбір бөлімдерін оқу үшін кітапты төңкеру керек. Кейбір беттерін оқып отырғанда мәтін дөңгеленіп кетеді... Бұл кітап — толыққанды сенсорлық тәжірибе».
Амелияның кеңестері мен тәсілдері
Гидролизденген желатин + қызылша ұнтағы: Мен бұрын дәнекер тіндерді (буындар мен сіңірлерді байланыстыратын мата) қалпына келтіру үшін желатин қолданатынмын. Бірақ оны ұзақ уақыт қолдана алмадым, себебі желатинді суық суға араластырғанда құрылымы шағаланың тезегіне ұқсап кететін. Амелия маған Great Lakes гидролизденген нұсқасын (жасыл этикеткалы) таныстырып, буындарым мен талғамымды құтқарды, ол оңай әрі тегіс араласады. Ага, BeetElite сияқты қызылша ұнтағының бір ас қасығын қоссаңыз, сиыр тұяғының дәмі жоғалып, бәрі өзгереді. Амелия BeetElite-ті төзімділікті арттыру үшін жарыс пен жаттығу алдында қолданады, ал мен одан да ары кеттім: мен оны көмірсуға деген құштарлығым оянғанда, қантсыз мармелад жасау үшін пайдаланамын.
RumbleRoller: Бұл — фом-роллер (бұлшықеттерді босаңсытуға арналған цилиндрлік құрал) мен монстр-трак дөңгелегінің қосындысы сияқты. Кәдімгі фом-роллерлер маған еш әсер етпейтін, бірақ бұл «азаптау құралы» қалпына келуіме бірден оң әсер етті. (Ұйықтар алдында қолдансаңыз, ұйқыға да көмектеседі. ) Ескерту: Баяу бастаңыз. Мен Амелияға еліктеп, алғашқы сеанста 20 минуттан астам уақыт жасадым. Келесі күні өзімді ұйықтайтын қапқа салып, ағашқа бірнеше сағат бойы ұрғандай сезіндім.
Тізе асты сіңірлерінің икемділігін арттыру үшін еденде гольф добының үстінде аяқты айналдыру. Бұл лакросс добына қарағанда әлдеқайда тиімді. Гольф добының астына сүлгі төсеңіз, әйтпесе ол атылып кетіп, итіңіздің көзіне тиіп кетуі мүмкін.
Төменгі денеңіз жарақат алғанда жаттығу үшін Concept2 SkiErg құрылғысын қолданыңыз. Тізе отасынан кейін Амелия жүрек-қан тамырларының төзімділігін сақтау және 2014 жылғы «World’s Toughest Mudder» жарысына дайындалу үшін осы төмен жүктемелі машинаны пайдаланды және отадан 8 апта өткен соң жеңіске жетті. Келли Старретт (122-бет) те бұл құрылғының үлкен жанкүйері.
Құрғақ ине шаншу (Dry needling): Мен Амелияны кездестіргенге дейін бұл туралы естімегенмін. «[Акупунктурада] мақсат — инені сезбеу. Ал құрғақ ине шаншуда инені бұлшықеттің ортасына сұғып, оның дірілдеуіне (twitch) қол жеткізу керек, сол діріл — бұлшықеттің босаңсуы». Бұл әдіс өте қатты ширыққан бұлшықеттер үшін қолданылады және инелер іште қалмайды. Егер мазохист болмасаңыз, мұны балтырыңызға жасатпаңыз.
Төзімділік үшін сауна: Амелия саунаны пайдалану оның төзімділігін арттыратынын байқаған, бұл тұжырымды кейін басқа да спортшылар, соның ішінде АҚШ-тың жеті дүркін чемпионы, велошабандоз Дэвид Забриски растады. Ол саунадағы жаттығуды жоғары таулы аймақты имитациялайтын шатырлардың тиімді баламасы деп санайды. 2005 жылғы «Тур де Франс» жарысында Дейв 1-кезеңде жеңіске жетіп, барлық үш Гранд-турда кезең жеңімпазы болған алғашқы американдық атанды. Забриски Лэнс Армстронгты бірнеше секундқа басып озып, сағатына орташа 54,676 километр (! ) жылдамдық көрсетті. Қазір мен саунаны аптасына кемінде төрт рет пайдаланамын. Ең дұрыс протоколдарды білу үшін мен подкасттың тағы бір қонағы Ронда Патриктен сұрадым. Оның жауабы 7-бетте.
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз? «Triple H — спортшыдан бизнес-менеджерге тамаша ауысқан адамның жақсы үлгісі. Яғни, Пол Левек». (128-бетті қараңыз. )
Кездейсоқ фактілер Амелия жарыс алдындағы таңғы асының бөлігі ретінде Pop-Tarts жейді. Оның қос айналымды секіру (секіртпемен бір секіргенде арқанды аяқ астынан екі рет өткізу) бойынша рекорды — 423, бұл барлық кроссфитшілерді таңғалдырады. Олар Амелияның үшінші сыныпта секіртпеден штат чемпионы болғанын білмейді. Сондай-ақ, оның 423-те тоқтағанының себебі — дәретке қатты барғысы келгені сонша, шалбарына жіберіп қойған. Амелия жаңбыр мен суықта жаттығуды жақсы көреді, себебі оның бәсекелестері мұндай ауа райында үйде отыратынын біледі. Бұл төзімді болу үшін «ең нашар сценарийді дайындаудың» бір мысалы (474-бетті қараңыз). Ол а-капелла (аспаптардың сүйемелдеуінсіз ән айту) стиліндегі дарынды әнші және Сент-Луистегі Вашингтон университетінің «Greenleafs» тобының мүшесі болған.

Рухани жануары: Койволк (койот пен қасқырдың буданы)
Ронда Персиавалле Патрик
Ронда Персиавалле Патрик, PhD (TW/FB/IG: @foundmyfitness, foundmyfitness. com) доктор Брюс Эймс сияқты атақты ғалымдармен бірге жұмыс істеген. Брюс Эймс — Эймс мутагендік тестінің (заттардың ДНҚ-ны зақымдау қабілетін анықтайтын тест) негізін қалаушы және 1973-1984 жылдар аралығында барлық сала бойынша әлемдегі ең көп сілтеме жасалған 23-ші ғалым. Доктор Патрик клиникалық зерттеулер жүргізеді, Солк биологиялық зерттеулер институтында қартаю процесін зерттеген және Сент-Джуд балалар зерттеу ауруханасында қатерлі ісік, митохондриялық метаболизм және апоптоз (жасушаның бағдарламаланған өлімі) мәселелері бойынша ғылыми жұмыстар атқарған. Жақында доктор Патрик D витаминінің мидағы серотонин өндірісін реттеу механизмі және оның ерте жастағы жетіспеушілігі мен нейропсихиатриялық бұзылыстарға қатыстылығы туралы мақалаларын жариялады.
Тіс перісі сіздің (немесе балаларыңыздың) өмірін сақтап қалуы мүмкін Доктор Патрик маған тістерді діңгекті жасушалар банкі үшін пайдалануды үйретті. Егер сіз ақыл тістеріңізді алдырып жатсаңыз немесе балаларыңыздың сүт тістері (оларда діңгекті жасушалардың концентрациясы өте жоғары) түсіп жатса, оларды StemSave немесе National Dental Pulp Laboratory сияқты компаниялар арқылы сақтап қоюды ойластырыңыз. Бұл компаниялар сіздің хирургқа арнайы жиынтық жібереді, содан кейін биологиялық материалды сұйық азотпен мұздатады. Шығындар әртүрлі, бірақ шамамен тіркелу үшін 625 доллар және сақтау үшін жылына 125 доллар тұрады. Тіс пульпасынан (тістің ішкі жұмсақ тіні) алынған мезенхималық діңгекті жасушаларды кейінірек сүйек, шеміршек, бұлшықет немесе қан тамырларын қалпына келтіру үшін, сондай-ақ жұлын жарақатын емдеу немесе ми жарақаты сияқты өмірге қауіпті жағдайларда қолдануға болады.
Ыстық — жаңа тренд «Гипертермиялық кондициялау» (бақыланатын ыстық температура әсері) өсу гормонының (GH) деңгейін арттыруға және төзімділікті айтарлықтай жақсартуға көмектеседі. Қазір мен жаттығудан немесе созылудан кейін аптасына кемінде төрт рет 160-170°F (шамамен 71-77°C) температурада 20 минуттық сауна сеанстарын қабылдаймын. Бұл DOMS (кешіктірілген бұлшықет ауыруы) сезімін айтарлықтай төмендететін сияқты.
Төзімділік пен өсу гормонына қатысты доктор Патриктің кейбір бақылаулары: «Зерттеулердің бірі көрсеткендей, 3 апта бойы аптасына екі рет жаттығудан кейін 30 минуттық сауна қабылдау қатысушылардың шаршағанға дейінгі жүгіру уақытын 32%-ға арттырған. Бұл төзімділіктің артуы плазма көлемінің 7,1%-ға және эритроциттер санының 3,5%-ға артуымен қатар жүрді». «80°C (176°F) температурада 20 минуттық екі сауна сеансы (арасында 30 минуттық салқындау үзілісімен) өсу гормонының деңгейін екі есе арттырды. Ал 100°C (212°F) температурада 15 минуттық екі құрғақ ыстық сеансы өсу гормонының бес есе артуына әкелді... Бұл әсер әдетте саунадан кейін бірнеше сағат бойы сақталады».
TF: Ыстық ванналар да өсу гормонын айтарлықтай арттыра алады. Сауна мен ыстық ванна пролактиннің (жараның жазылуына көмектесетін гормон) жаппай бөлінуіне себеп болатыны дәлелденген. Мен әдетте ыстық ваннада немесе саунада 20 минуттай боламын, бұл жүрек соғысын жиілетуге жеткілікті. Мен динорфин (адамды мазасыз күйге түсіретін зат) бөліне бастаған соң да бірнеше минут күтемін, бұл кезде адам дисфориялық күйге түсіп, шығып кеткісі келеді (бірақ басыңыз айналатындай деңгейге жетпеңіз). Әдетте, ыстық кезінде Нил Гейманның «The Graveyard Book» сияқты аудиокітабын тыңдаймын, содан кейін 5-10 минут мұздай ваннада салқындаймын (шамамен 7°C температураға жеткізу үшін үлкен ваннаға 18 келі мұз саламын) немесе мұздай су ішемін. Бұл циклді 2-4 рет қайталаймын.
✸ Доктор Патрик соңғы бір жылда кімдерден көп нәрсе үйренді? Доктор Брюс Эймс, доктор Сатчин Панда (Сан-Диегодағы Солк институтының профессоры), доктор Дженнифер Даудна (Беркли университетінің биохимия және молекулалық биология профессоры).
«Егер әлемдегі ең үздіктер мықты болу үшін барын салып созылса, сіз неге созылмайсыз? »

Рухани жануары: Сұңқар
Кристофер Соммер
Кристофер Соммер (IG/FB: @GymnasticBodies, gymnasticbodies. com) — АҚШ ұлттық гимнастика құрамасының бұрынғы жаттықтырушысы және мен соңғы 8 ай бойы тексеріп жүрген «GymnasticBodies» жаттығу жүйесінің негізін қалаушы. Әлемге әйгілі жаттықтырушы ретінде Соммер өз шәкірттерін әлемдегі ең мықты спортшыларға айналдырумен танымал. 40 жылдық мансабында ол өзінің жаттығу әдістерін, жеңістері мен сәтсіздіктерін мұқият жазып отырған, осылайша ол үздік элементтерді кәсіби және бастаушы спортшыларға арналған жоғары деңгейлі жүйеге айналдырды. Оның төрт онжылдық бойы жүргізген бақылаулары Гимнастикалық күш жаттығуларының (GST — Gymnastics Strength Training) тууына әкелді.
Өткен тарих GST және АкроЙоганың (52-бет) үйлесімі соңғы бір жылда менің денемді толық өзгертті. 39 жасымда 20 жастағы кезімнен гөрі икемдірекпін. Мен көптеген техникалық терминдерді (мысалы, Мальталық крест, Сталдер пресс) түсіндіріп жатпаймын, оларды видеодан немесе суреттен көрген дұрыс.
Әлсіз тұстарыңызбен жұмыс істеу туралы «Егер болашақта тұлпар болғың келсе, қазір есек болуға көнуің керек». Жаттықтырушы маған мұны алғаш рет иықтың созылуы (қолды арқаға айқастырып, белді бүкпей көтеру) бойынша нәтиженің баяулығына шағымданғанда айтқан болатын. Күмән туса, өзіңіз ең қатты ұялатын кемшіліктермен жұмыс істеңіз. Менің ең әлсіз тұстарым — иық созылуы және кеуде омыртқасын (бел емес) пайдаланып көпір жасау болды. 3-4 аптадан кейін оларды 10%-ға жақсартқан соң, мені жылдар бойы мазалаған физикалық мәселелер жоғалып кетті. Әлсіз тұстарыңызды анықтау үшін Функционалдық қозғалысты бағалау (FMS — Functional Movement Screen) маманын табыңыз. Соммерден тағы бір кеңес: «Сізге қандай карта түскеніне сіз кінәлі емессіз. Бірақ сол карталармен ең жақсы ойын көрсету — сіздің міндетіңіз».
«Икемділік» (Flexibility) және «Қозғалғыштық» (Mobility) Соммердің бұл екі ұғым арасындағы айырмашылығы өте анық. «Икемділік» пассивті болуы мүмкін, ал «қозғалғыштық» қозғалыстың барлық ауқымында, соның ішінде шеткі нүктелерде де күш көрсете алуды талап етеді. 15 және 18-беттердегі J-curl және pike pulse жаттығулары қозғалғыштықтың немесе «активті икемділіктің» мысалы болып табылады.
Қарқындылықтан гөрі тұрақтылық маңызды «Асықпа. Өрт шығып жатыр ма? » Бұл — кейбір физикалық бейімделулер үшін апталар немесе айлар бойы тұрақты ынталандыру қажет екенін еске салатын жаттықтырушының сөзі. Егер асықсаңыз, сыйақыңыз жарақат болады. GST жаттығуларында ұзақ уақыт прогресс болмағаннан кейін, кенеттен секіріс болады. Тізе асты сіңірлерін алты ай бойы созғаннан кейін, бір түнде икемділігім екі есе артқандай болды. Соммер үшін бұл таңсық емес еді.
«Мен спортшыларыма айтатынмын: ақымақ гимнасттар болады, қарт гимнасттар болады, бірақ қарт әрі ақымақ гимнасттар болмайды, өйткені олардың бәрі өліп қалған».
«Диета мен жаттығу» → «Тамақтану және дайындық» Жаттықтырушы Соммер фитнестегі «диета мен жаттығу» деген тіркесті ұнатпайды. Ол «тамақтану және дайындық» (eat and train) дегенге назар аудару әлдеқайда тиімді деп санайды. Біріншісі — эстетикалық, екіншісі — функционалдық. Біріншісінің нақты мақсаты болмауы мүмкін, ал екіншісінде ол әрдайым бар.
Олар қыздырынудан құлады! Жаттықтырушының 2007 жылы кәсіби емес ересектерге арналған алғашқы семинары туралы: «Онда өте мықты атлеттер жиналды. Мен олармен ең қарапайым плиометриялық (бұлшықет күшін арттыруға арналған секіру жаттығулары) және едендегі жаттығуларды жасағым келді. Спортшы неғұрлым мықты болса, соғұрлым тезірек құлады: тізе, бел, тобық... Қарапайым нәрселерден. Біз қиын ештеңе жасаған жоқпыз. Тек бір орында тұрып, тізені бүкпей, тек балтырдың көмегімен еденде секіру туралы айтып жатырмыз. Мүмкін емес. Олардың тіндері шыдамады. Олар бұрын-соңды мұндай ештеңе істемеген. Қозғалғыштықтың қаншалықты нашар болғанын көрсету үшін: бізде созылуға 15 минут бөлінген еді. Күрделі ештеңе жоқ — жай ғана негізгі созылу. Күнді бастау үшін денелерін жазу керек болды. Сол созылу бір жарым сағатқа созылды. Әр жерде адамдар сұлап жатты. Өзімді Вьетнамдағы соғыс туралы кино түсіріп жатқандай сезіндім. Қызметкерлеріме қарап: «Енді не істеймін? Олар қыздырынудан құлады. Қыздырынудан құлады! » — дедім».
Неліктен олимпиадалық гимнасттардың бицепстері алып болады? Еркек гимнасттардың бицепстері гантель көтергеннен емес, негізінен түзу қолмен жасалатын жаттығулардан, әсіресе шығыршықтағы (rings) «Мальталық крест» жаттығуынан өседі. Бірақ жаңадан бастаған адам мұны қалай жасай алады? Мен денемнің салмағын екі есе азайтатын 50/50 шығыр жүйесін қолданамын. Сонымен қатар «power levers» деп аталатын, қолға тағылатын металл құрылғыларды пайдаланамын, бұл жүктемені біртіндеп шынтақтан қолға қарай жылжытуға мүмкіндік береді.
Әрбір адам жасауы тиіс 3 қозғалыс: J-Curl (15-бет). Иық созылуы: Тік тұрып арқаңызда таяқты көтеріңіз немесе еденде отырып, қолдарыңызды артқа қарай жылжытыңыз. Кеуде көпірі: Созылуды белде емес, арқаның жоғарғы бөлігі мен иықта сезіну үшін аяқтарыңызды жоғары (шамамен 1 метрдей) қойыңыз. Қолды түзу ұстап, тыныс алуға назар аударыңыз.
Кейде сізге жай ғана вибратор керек Жаттықтырушы Соммер маған ресейлік медициналық массаж маманын таныстырды, ол Hitachi Magic Wand құрылғысын жоғары режимде қолдануды ұсынды. Бұл гипертоникалық (бұлшықеттердің шамадан тыс ширығуы) бұлшықеттерді босаңсыту үшін қажет. Құрылғыны бұлшықеттің ортасына 20-30 секундқа қойыңыз. Бас ауруы немесе мойынның қатаюы ма? Бұл бас сүйегінің негізіндегі бұлшықеттерді босаңсыту үшін тамаша.
Гимнаст сияқты мықты Ерекше және тиімді дене салмағы жаттығулары
Жаттықтырушы Соммердің протоколдарын 8 аптадан аз уақыт орындағаннан кейін, мен үмітімді үзген аймақтарда таңғажайып нәтижелер көрдім. Менің сүйікті жаттығуларымның бірнешеуін байқап көріңіз, сонда гимнасттар сіз бұрын-соңды білмеген бұлшықеттерді қолданатынын түсінесіз.
QL Walk — Ерекше қыздырыну Соммер бұл жаттығуды пауэрлифтер Донни Томпсоннан алған. QL walk — бұл бөксе мен белдің шаршы бұлшықетін (QL — quadratus lumborum) іске қосуға арналған: 1. Кілемшеге отырыңыз. Аяқтарыңызды алдыңызға созыңыз, арқаңыз түзу болсын. Бұл «pike» (бүктелу) позициясы. 2. Гір тасын немесе гантельді бұғана тұсына дейін көтеріңіз (фронталды отырып-тұру сияқты). Мен 13-27 келілік гір тасын қолданамын. 3. Аяғыңызды түзу ұстап (тізені бүкпей), бөксеңізбен — сол, оң, сол, оң — еденде алға қарай «жүріңіз». Мен әдетте 3-4,5 метр жүремін. 4. Кері бағытта дәл солай артқа қарай жүріңіз. Солай.
Джефферсон иілісі (J-Curl)

Мұны баяу, бақыланатын, түзу аяқпен жасалатын «станолық тарту» деп елестетіңіз. Соммер: «Баяу және шыдамдылықпен алға жылжыңыз. Асықпаңыз. Мұндай жүктемелі икемділік жаттығуында ешқашан күшенбеңіз. Тегіс, бақыланатын қозғалыс — басты қағида». Түпкі мақсат — штангада өз салмағыңызды ұстау, бірақ 7 келіден бастаңыз. Бұл жаттығу арқаның ортаңғы бөлігінің қозғалғыштығы үшін керемет әсер береді. Соммер бұны әр жаттығудың басында жасауды ұсынады.
- Түзу тұрыңыз, аяқтарыңызды бекітіңіз, штанганы бел деңгейінде ұстаңыз. (А суреті) 2. Иегіңізді кеудеге тығыз қойыңыз (бүкіл қозғалыс кезінде солай ұстаңыз) және мойыннан бастап омыртқа-омыртқамен төмен қарай баяу бүгіліңіз. (B суреті) Қолды түзу ұстап, штанганы аяққа жақын ұстаңыз. Мүмкіндігінше төмен түсіңіз. Икемді болған сайын, қораптың (box) үстіне тұрып, білегіңізді аяқ деңгейінен төмен түсіруге тырысыңыз. 3. Омыртқа-омыртқамен баяу жоғары көтеріліңіз. Иегіңіз ең соңында көтерілуі керек. (C суреті) Бұл — 1 рет. Барлығы 5-10 рет қайталаңыз.
Шығыршықты сыртқа бұрап (RTO) жасалатын брусья (Dips)

Сонымен, сіз 10-20 рет кәдімгі брусьяда тартыла аласыз ба? Керемет. Енді сізге жаңа сынақ: сақинада жоғарғы нүктеде қолды сыртқа дұрыс бұра отырып («тірек қалып»), 5 рет баяу тартылып көріңіз. Ең жоғарғы нүктеде саусақ буындары сағат 10 мен 2 бағытын көрсетіп тұрғанын елестетіңіз. Мұны пайк (жамбастан бүгілу) жасамай немесе денені алға еңкейтпей орындаңыз. Бұл жаттығу жоғарғы нүктеде brachialis (тоқпан жілік бұлшықеті — иық пен шынтақ арасындағы терең бұлшықет) бұлшықетінің барынша жұмыс істеуін, ал төменгі нүктеде иықтың жақсы созылуын талап етеді — бұл менің ең әлсіз тұсым. Қазір мені балағаттаңыз, бірақ 8 аптадан кейін алғыс айтасыз. Егер 10-15 рет кәдімгідей тартыла алмасаңыз, Келли Старретт (122-бет) маған алғаш көрсеткен сақинаны сыртқа бұрып (RTO) жерден итерілуден (push-ups) бастаңыз. Жерден итерілгенде 19-беттегі қабырға бойымен жүру жаттығуындағыдай «ішке тартылған» және «алға созылған» қалыпты сақтаңыз.
Шарнирлі тарту (Hinge Rows)
Бұл — ортаңғы трапеция мен иықтың сыртқы ротатор бұлшықеттерін шынықтыруға арналған қаупі төмен тамаша нұсқа. Бұл бұлшықеттер қолмен тұруда және гимнастиканың кез келген түрінде қолданылады. Өзіңізді табыттан атылып шыққан Дракула сияқты елестетіп, содан кейін екі жақты бицепсті көрсету позасына көшіңіз. Бір шарт: қолыңыз бүкіл уақыт бойы сақиналарды ұстап тұруы керек. Шарнирлі тартуды 20 рет жасай алғаннан кейін, Google-дан «lat flys» деп іздеп, соған көшіңіз.

Еденде отырғанда басыңыздан шамамен 30 см жоғары тұратындай етіп бір жұп сақинаны орнатыңыз. Еденде отырып, сақиналарды ұстаңыз. Өкшеңізді еденде ұстап, артқа шалқалаңыз және — қолды түзу ұстап — жамбасыңызды жерден көтеріңіз. Денеңізді (бастан өкшеге дейін) таяқтай түзу ұстауға тырысыңыз. (А-суреті) Басыңыз сақиналардың арасына келгенше көтеріліп (бүгіліп), бицепс позасын жасаңыз. Беліңіз бен шынтағыңыз шамамен 90 градусқа бүгілуі керек. (Б-суреті) Өзіңізді баяу төмен түсіріңіз. 5-тен 15 ретке дейін қайталаңыз.
Артқы тірекпен жүру (Ag Walks with Rear Support)

Бұл өте нәтижелі жаттығу және көпшілік үшін нағыз «ояту сигналы» болады. Сіздердің 99%-ыңыз осы маңызды қалыпта иық икемділігі немесе күші мүлдем жоқ екенін түсінесіздер.
Жиһаз жылжытқыштарын ($5-$15) алыңыз. Олар сусын қойғыштарға ұқсайды және еденді сызбай жиһазды жылжыту үшін қолданылады.
Пайк (аяқты алға созып отыру) қалыбында отырып, өкшеңізді жиһаз жылжытқыштарына қойыңыз (мен оларды саяхат кезінде жаттығу жасау үшін әрқашан өзіммен бірге аламын). Қолыңызды жамбас тұсында еденге қойып, — қолды түзу ұстап — жамбасыңызды жерден көтеріңіз. Шарнирлі тартудағыдай, денеңізді иықтан өкшеге дейін мінсіз түзу ұстауға тырысыңыз. Оңай ма? Енді қолыңызбен алға жүріп, аяғыңызды еден бойымен сырғытыңыз. Мұны алға және артқа қарай жасауға болады. 5 минут бойы тоқтаусыз қозғалуды мақсат етіңіз, бірақ 60 секундтан бастасаңыз да болады (өзіңіз көресіз). Кәсіби кеңес: бұл түн ортасы сағат 2-де қонақүй дәліздерінде жасалса, адамдарды шошытудың керемет тәсілі.
Пайк-пульсация (Pike Pulses)
Менің «төртпақ» достарымның бірі менің гимнастикалық жаттығуларыма күлгенде, мен оларға осыны жасатып көремін. Әдетте бұл басын шайқап, таңырқаған «Мәссаған, бұл не? » деген сөзбен аяқталады.

Бөлменің ортасында пайк қалыбында отырыңыз. Аяқ ұштарын созып, тізеңізді бүкпеңіз. Қолыңызды еден бойымен аяғыңызға қарай мүмкіндігінше алысқа созыңыз. Енді өкшеңізді жерден 2-10 см көтеруге тырысыңыз, бұл 1 қайталау немесе «пульсация» деп аталады. Сіздердің 99%-ыңыз үшін бұл мүлдем мүмкін емес болып көрінеді және өзіңізді мұз мүсіндей сезінесіз. Сәл артқа шегініп, қолыңызды жамбас пен тізе арасына қойыңыз. Қалай болатынын көріп, содан кейін 15-20 рет қана жасауға мүмкіндік беретіндей етіп қолыңызды алға жылжытыңыз.
Егер бұл сізге оңай болса, енді оны беліңізді қабырғаға тіреп жасап көріңіз. Не болды?! Кешір, достым, сен шын мәнінде пульсация жасаған жоқсың, жай ғана бесік сияқты алға-артқа теңселдің. Өзіңізге адал болу үшін мұны қабырғаға сүйеніп жасаңыз.
Қабырға бойымен теріс жүру (Cast Wall Walk)
Егер сізде гимнастикалық дайындық болмаса, бұл жаттығу қызықты әрі қиын болады. Мен мұны жаттығудың соңында орындаймын және сізге де соны ұсынамын, өйткені бұдан кейін ештеңеге шамаңыз келмей қалады. Алдымен сақтау керек қалыптарды анықтап алайық.
Денені «ішке тарту» (Hollow): Орындыққа арқаңызды түзу ұстап отырыңыз, қолыңызды тізеңізге қойыңыз. Енді төс сүйегіңізді кіндікке жақындатуға тырысыңыз; іш бұлшықеттерін жиырып, денені 7-10 см-ге «қысқартыңыз». Жаттығу кезінде осы қалыпты сақтайсыз. Беліңізді бүгуге немесе салбыратуға болмайды.
Иықты «алға созу» (Protracted): Денеңізді жоғарыдағыдай «ішке тартылған» күйде ұстаңыз. Енді телефон бағанын құшақтап жатқандай кейіп танытыңыз. Иықтарыңыз кеудеден алға шығып, төс сүйегі артқа қатты тартылуы керек. Қолыңызды түзу ұстаңыз, бірақ осы қалыпты сақтаңыз. Содан кейін, осы айтылғандардың ешқайсысын бұзбай, қолыңызды басыңыздан асыра мүмкіндігінше жоғары көтеріңіз. Міне, болды. Енді бастауға болады.
Мұрныңызды қабырғаға қаратып, қабырғаға сүйеніп қолмен тұру қалыбына келіңіз. (А-суреті) Денеңізді бір сызықтың бойында ұстап, қолыңызбен алға, ал аяғыңызбен қабырға бойымен төмен қарай бірдей жүріңіз. (Б-суреті) Тізеңізді түзу ұстап, тобықпен қозғалыңыз. Қадамдар кішкентай болуы керек. Аяғыңыз еденге тигенше төмен түсіп, жерден итерілу қалыбына келіңіз. (С-суреті) Қалпыңызды барынша «ішке тартылған» және «алға созылған» күйге келтіріңіз. Кері бағытта қабырғамен жоғары жүріп, қайтадан қолмен тұру қалыбына оралыңыз. Бұл 1 қайталау болады.



Мақсат — 10 қайталау, бірақ бұл жаттығуды бұлшықеттеріңіз толық шаршағанға дейін бірнеше қайталау қалғанда тоқтатыңыз. Әйтпесе, тартылыс күші басыңызды еденге соққанда жағдайыңыз қиын болады.

Рухты жануары: Құндыз
Доминик Д’Агостино
Доктор Доминик «Дом» Д’Агостино (TW: @DominicDAgosti2, ketonutrition. org), PhD — Оңтүстік Флорида университетінің Морсани медициналық колледжінде молекулалық фармакология және физиология кафедрасының доценті және Адам мен машинаның танымдық институтының (IHMC) аға ғылыми қызметкері. Сондай-ақ, ол 7 күндік ашығудан кейін 227 кг-ды (500 фунт) 10 рет көтерген (deadlift).
Ол нағыз мықты адам және — таңқаларлық емес — оңтайлы спорттық нәтижелерге жету үшін «реактивті отын» қолданған менің дәрігер досым доктор Питер Аттианың (59-бет) жақын жолдасы. Дом зертханасының негізгі бағыты — метаболикалық терапияларды, соның ішінде кетогендік диетаны (майы көп, көмірсуы аз тамақтану түрі), кетон эфирлерін және кетондық қоспаларды дамыту мен сынау. Оның жұмысының көп бөлігі экстремалды жағдайларда жоғары өнімділік пен төзімділікке арналған тағамдық стратегиялармен байланысты. Оның зерттеулерін Әскери-теңіз күштері басқармасы, Қорғаныс министрлігі және жеке қорлар қолдайды.
Аз белгілі деректер
Шамамен 1995 жылы Дом Тони Роббинстің (210-бет) «Personal Power» аудио жинағын барлық студент достарына сыйлаған. Екі досы оған бірнеше жылдан кейін хабарласып, өмірлерін өзгерткені үшін алғыс айтқан. Доммен өткен менің алғашқы подкастымнан кейін бүкіл елдегі Whole Foods дүкендерінде Wild Planet брендінің консервіленген сардиналары таусылып қалды.
Кіріспе
Бұл профиль сіздің өміріңізді сақтап қалуы мүмкін бірнеше бөлімнің бірі және ол менің өмірімді де өзгертті. Сондықтан ол әдеттегі форматтан ауытқып, кетоз туралы шағын нұсқаулық ретінде берілген. Мұнда диета туралы көп айтылады, бірақ қоспалар мен ашығуды жеке құрал ретінде қарастыруға болады — бекон немесе майлы қаймақ міндетті емес. Оқуға ыңғайлы болу үшін кейбір ұғымдар қарапайым тілмен түсіндірілген. Менің қазіргі жеке режимім де қосылған.
Алдымен, кейбір негіздер
Кетогендік диета (немесе «кето») — бұл ашығу физиологиясына еліктейтін майы көп диета. Сіздің миыңыз бен денеңіз қуат алу үшін қандағы қанттың (глюкоза) орнына кетондарды (жинақталған немесе қабылданған майдан алынған молекулалар) қолдана бастайды — бұл күй «кетоз» деп аталады. Диета алғашқыда эпилепсиямен ауыратын балаларды емдеу үшін жасалған. Кетозға ашығу, диета, экзогенді кетондар немесе олардың комбинациясы арқылы жетуге болады.
Кетозда екеніңізді қалай білуге болады? Ең сенімді жолы — Abbott шығарған Precision Xtra құрылғысын пайдалану. Ол қандағы глюкозаны да, бета-гидроксибутират (BHB — кетон түрі) деңгейін де өлшей алады. 0,5 ммоль деңгейіне жеткенде, сізді жеңіл «кетозда» деп санауға болады. Мен 1 ммоль немесе одан жоғары деңгейде ойымның анықтығын сезіне бастаймын.
Негізгі ресурс: Домның кетогендік диета бойынша ең басты ұсынысы, соның ішінде жиі қойылатын сұрақтар мен тамақтану жоспарлары: [LINK url=”http://ketogenic-diet-resource. com”]ketogenic-diet-resource. com[LINK].
«Мен денсаулық пен ұзақ өмір сүру үшін 1-ден 3 ммоль аралығындағы жеңіл немесе орташа кетозды қолдаймын». — Доминик Д’Агостино
TF: Бұл деңгейлер ДНҚ-ны зақымданудан қорғауға көмектеседі.
Неліктен кетозды немесе кетондық қоспаларды қарастыру керек?
Май жоғалту және дене құрылымын өзгерту. Қатерлі ісікке қарсы күшті әсерлер. Оттегіні жақсырақ пайдалану: Дом терең кетозда болғанда демін қалыпты уақыттан екі есе ұзақ ұстай алады (2 минуттан 4 минутқа дейін). Мен де дәл осыны байқадым. Негізінде, кетон метаболизмі арқылы әрбір оттегі молекуласынан көбірек энергия алуға болады. Күшті сақтау немесе арттыру: 12 адам қатысқан зерттеуде Дом тіпті тәжірибелі ауыр атлетикашылардың да 2 апталық кето-адаптациядан кейін күшін, өнімділігін және гипертрофиясын (бұлшықет өсуі) сақтай алатынын немесе арттыра алатынын дәлелдеді.
Лайм ауруы: (Ескерту: бұл жеке тәжірибе, ғылыми зерттеу емес). Ашығу арқылы терең кетозға (мен үшін 3-6 ммоль) жетіп, содан кейін бір апта бойы калориясы шектелген кетоны жалғастыру Лайм ауруының (кене арқылы жұғатын инфекция) симптомдарын толығымен жойды. Бұл менің алғашқы антибиотик курсымнан кейін көмектескен жалғыз нәрсе болды. Бұл жер мен көктей айырмашылық берді: менің ақыл-ой қабілетім мен ойлау анықтығым 10 есе жақсарды. Бір жылдан астам уақыт өтті және симптомдар қайтып оралған жоқ.
Неліктен ашығуды қарастыру керек?
Дом өзінің әріптесі, Бостон колледжінің докторы Томас Сейфридпен бірге емдік «тазарту ашығуы» идеясын талқылады. Домның айтуынша: «Егер сізде қатерлі ісік болмаса және жылына 1-3 рет емдік ашығу жасасаңыз, денеңізде өмір сүруі мүмкін кез келген қатерлі ісік алдындағы жасушаларды жоя аласыз».
Егер сіз 40 жастан асқан болсаңыз, қатерлі ісік — сізді 80% ықтималдықпен өлтіретін төрт ауру түрінің бірі (докторы Питер Аттианы 59-беттен қараңыз), сондықтан бұл ақылды сақтандыру болып көрінеді.
Сондай-ақ, 3 күн немесе одан ұзақ ашығу діңгекті жасушалардың регенерациясы арқылы иммундық жүйені тиімді түрде «қайта жүктей» алатынын көрсететін дәлелдер бар. Дом жылына 2-3 рет 5 күндік ашығуды ұсынады.
Дом Оңтүстік Флорида университетінде дәріс оқып жүргенде 7 күндік ашығу жасаған. 7-ші күні ол сабаққа глюкоза деңгейі 35-45 мг/дл және кетондары 5 ммоль шамасында кірген. Содан кейін, ашығуды тоқтатпас бұрын, жаттығу залына барып, 227 кг-ды (500 фунт) 10 рет, содан кейін 265 кг-ды (585 фунт) 1 рет көтерген. Домды алғашқы 7 күндік ашығуға Гарвард медициналық мектебінің зерттеушісі Джордж Кэхилл шабыттандырған, ол 1970 жылы адамдарды 40 күн бойы ашықтырған қызықты зерттеу жариялаған.
Кейбір жеке алғышарттар
Мен алғашқы ұзақ ашығуымды соңғы амал ретінде жасадым. Лайм ауруы мені әлсіретіп, 9 ай бойы жұмыс қабілетімді 10%-ға түсіріп тастады. Буындарым соншалықты ауыратындықтан, төсектен тұру үшін 5-10 минут қажет болатын, ал қысқа мерзімді жадым нашарлап, жақын достарымның есімдерін ұмыта бастадым. Дәрілер де, тамыр ішіне жіберілетін ем де көмектеспеген соң, мен тамақпен қоса барлық сыртқы әсерлерді алып тастауды шештім.
Менің алғашқы 7 күндік ашығуым өте ауыр болды. Бұл клиникада дәрігердің бақылауымен өтті. Науқастарға дистилденген судан басқа ештеңе тұтынуға рұқсат етілмеді. Тіпті тіс тазалау мен шомылуға да кеңес берілмеді. 3-ші және 4-ші күндері белімнің ауырғаны сонша, мен төсекте бүктеліп жаттым. Дәрігерлер бұл «токсиндердің» шығуы деді, бірақ мен оған сенбедім. Белімнің ауруының себебі қарапайым екен: бүйрегіме өте жоғары несеп қышқылы соққы беріп жатты. Менің денем бұлшықет тіндерін ыдыратып, бауыр оны глюкозаға айналдырып жатты, ал несеп қышқылы соның жанама өнімі еді. Оның үстіне, электролиттердің таусылуынан ешкім ұйықтай алмады. Соған қарамастан, мен пайдасын көрдім: тері мәселелері мен созылмалы буын аурулары бірнеше күннен кейін жоғалып кетті.
Сонымен, сіз қандай ашығуды қолданасыз?
Қазір мен айына бір рет 3 күндік ашығуды және тоқсанына бір рет 5-7 күндік ашығуды мақсат етемін. Соңғы ашығуымда мен бұлшықет массасын мүлдем жоғалтқан жоқпын. Қалайша? Біріншіден, мен ашығу кезінде күніне аз мөлшерде BCAA (тармақталған тізбекті амин қышқылдары) және 300-500 калория таза майға рұқсат бердім. Екіншіден, мен бұлшықеттер ыдырамауы үшін мүмкіндігінше тез кетозға кірдім. Қазір мен мұны 3-4 күннің орнына 24 сағатқа жетпейтін уақытта жасай аламын.
Менің әдеттегі 3 күндік ашығу протоколым (бейсенбі кешкі астан жексенбі кешкі асқа дейін):
Сәрсенбі және бейсенбі күндері жұмаға телефон қоңырауларын жоспарлаңыз. Бейсенбі күні сағат 18:00 шамасында көмірсуы аз кешкі ас ішіңіз. Жұма, сенбі және жексенбі таңертең мүмкіндігінше кеш ояныңыз. Ұйқы сіз үшін жұмыстың бір бөлігін атқарсын. Оянғанда және күні бойы 3-4 сағат сайын экзогенді кетондар немесе MCT майын (орташа тізбекті триглицеридтер майы) тұтыныңыз. Олар көмірсудан бас тартқандағы алғашқы күндердің қиындығын жеңілдетеді. Жұма күні (және қажет болса сенбіде) аздап кофеин ішіп, ЖҮРУГЕ дайындалыңыз. Оянғаннан кейін 30 минуттан кешіктірмей далаға шығыңыз. Мен бір литр суға аздап лимон шырынын және тұз қосып, серуендеп жүріп ішемін. Бұл қарқынды жаттығу емес, жай ғана жылдам жүру — бұл кетозға тезірек кірудің кілті. Жексенбі күні кешке ашығуды тоқтатыңыз. Одан ләззат алыңыз.
Кетозға кіргеннен кейін оны ашығусыз қалай сақтауға болады?
Күніне көп мөлшерде май (дене салмағының әр килограмына ~1,5-2,5 г), өте аз көмірсу және қалыпты мөлшерде ақуыз (әр кг-ға 1-1,5 г) тұтыныңыз. Ақуыз тым көп, ал май аз болса, бұл жұмыс істемейді. Бауырыңыз артық амин қышқылдарын глюкозаға айналдырып, кетозды тоқтатады. Калорияның 70-85%-ы майдан келуі керек. Сүт өнімдері липидтік профильді бұзуы (мысалы, ЛПНП — «жаман» холестеринді көтеруі) мүмкін, сондықтан оларды азайтыңыз. Оның орнына кокос сүтін қолданыңыз.
Үлкен Домның (салмағы ~100 кг) таңғы асы:
4 жұмыртқа (сары май мен кокос майы қоспасына пісірілген) 1 банка зәйтүн майындағы сардина (Wild Planet бренді сияқты) ½ банка устрица (Crown Prince бренді) Аспарагус немесе басқа көкөніс TF: Дом екеуміз де саяхатқа өзімізбен бірге сардина, устрица және макадамия жаңғақтарын ала жүреміз.
«Түскі ас»
Түскі ас орнына Дом күні бойы Quest Nutrition MCT Oil Powder арқылы көп мөлшерде <span data-term="true">MCT</span> (орташа тізбекті триглицеридтер — май қышқылдарының бір түрі) тұтынады. Сондай-ақ ол термосына жарты пачка сары май мен 1-2 қасық MCT ұнтағын қосып кофе дайындайды; оны күні бойы ішіп, жалпы алғанда 3 кеседей кофе тұтынады.
Кешкі ас
«Менің байқаған бір айла-тәсілім — күндізгі негізгі асым болып табылатын кешкі астың алдында бір табақ сорпа ішу. Әдетте бұл брокколи немесе саңырауқұлақтан жасалған крем-сорпа. Мен сүт өнімдерінің орнына қоюлатылған кокос сүтін пайдаланамын. Калориясы тым көп болмауы үшін оны [бір аз сумен] сұйылтамын. Осыны ішкеннен кейін, менің жегім келетін тағам мөлшері екі есе азаяды».
Домның кешкі асы әрқашан үлкен салаттан тұрады, оның құрамына әдетте мыналар кіреді:
Аралас көкөністер мен шпинат Ең жоғары сортты зәйтүн майы (Extra-virgin) Артишоктар Авокадо MCT майы Бір аз Пармезан немесе фета ірімшігі Орташа мөлшерде — шамамен 50 г — тауық, сиыр еті немесе балық. Ол еттің ең майлы бөліктерін таңдайды, ал егер сол күні жаттығу жасаса, салаттағы ақуыз мөлшерін 70–80 грамға дейін арттырады.
Салатқа қоса, Дом сары май мен кокос майына пісірілген Брюссель қырыққабаты, аспарагус немесе жапырақты қырыққабат сияқты басқа да көкөністер дайындайды. Ол көкөністерді «май тасымалдау жүйесі» ретінде қарастырады.
Домның кето-балмұздақ рецепті
Домның «балмұздақ» рецепті шамамен 100 г майды немесе 900 ккал кето (энергияны майдан алу күйі) пайдасын қамтиды. Егер кешкі асыңызда май жетіспесе, бұл нағыз құтқарушы (жалпы калорияның 70-85%-ы майдан болуы керектігін ұмытпаңыз! ):
2 кесе қаймақ (маған Straus Creamery бренді ұнайды) немесе тәттілендірілмеген кокос кремі (кокос суы емес) 1 ас қасық ащы шоколадты пісіру какаосы 1–2 шымшым теңіз тұзы (менің сүйіктім — қабыршақты Maldon) 1–2 шымшым даршын Кішкене стевия (Дом NOW Foods органикалық стевиясын көтерме алады) Міндетті емес: 1/3–1/2 кесе көкжидек, егер Дом күні бойы көмірсу тұтынбаған болса немесе жаттығу жасаса
Осының бәрін қою мусс болғанша араластырып, балмұздақ консистенциясына жеткенше тоңазытқышқа салыңыз. Оны шығарып, жеуге дайын болғанда, сол күйінде тұтынуға немесе үстіне мыналарды қосуға болады:
Майлылығы жоғары кілегейді (шамамен 100% май) және бір аз стевияны пайдаланып, шайқалған кілегей (whipped cream) жасаңыз. Үстіне 1 ас қасық жылытылған кокос майын құйыңыз (әсіресе «бомбаның» ішінде көкжидек болса) және бәрін араластырыңыз; бұл ауызда қытырлақ шоколад кесектерінің сезімін береді.
Кето диетасы Домның 100 кг (220 фунт) салмағында күніне шамамен 300 г май тұтынуды талап етеді. Бұл десерт май мөлшерін айтарлықтай арттыруға көмектеседі. Ол өте дәмді де. Домның әйелі кетогендік диетаны ұстанбайды, бірақ тіпті ол да бұл десертті жақсы көреді.
Домның вегетариандарға арналған кеңесі
«MRM Veggie Elite Performance Protein — шоколадты мокко дәмі өте жақсы. Егер сіз шамамен бір қасық ұнтақты алып, оны кокос сүтімен араластырып, ішіне жарты авокадо салып, бір аз MCT майын (C8 майын) құйсаңыз — мен жасаған бұл [коктейльдің] калориясының 70%-ы майдан, 20%-ы ақуыздан және 10%-ы көмірсулардан тұрады».
Дом жиі қолданатын ББҚ (Биологиялық белсенді қоспалар)
Quest Nutrition MCT Oil Powder және Quest Nutrition Coconut Oil Powder. Kettle & Fire Bone Broth (сүйек сорпасы) — аптасына 2-3 рет. Идебенон (Idebenone) — «бұл мен ұшқанда немесе ауыр жаттығу алдында қабылдайтын [400 мг] тағы бір өнім. Мен идебенонды коэнзим Q10-ның бір нұсқасы ретінде қарастырамын. Ол жақсырақ сіңеді және митохондрияларға (жасушаның энергия станциялары) оңай жетеді. Бұл митохондриялық антиоксидант сияқты». Күнделікті магний. «Магний цитраты, магний хлориді және магний глицинаты... Кетогендік диетаны бастағанда, менің бұлшықеттерім тартыла бастады (судороги). Қазір қоспалар қабылдап жүрмін, ешқандай түйілулер жоқ... Егер маған тек бір магний түрін таңдау керек болса, мен Natural Calm деп аталатын магний цитраты ұнтағын таңдар едім». Scivation XTEND Perform BCAA (тармақталған тізбекті аминқышқылдары): лейцин, изолейцин және валин 2:1:1 арақатынасында, формуланың негізгі бөлігі лейцин болып табылады. «Лейцин — mTOR-дың қуатты активаторы, бұл жақсы нәрсе; қаңқа бұлшықеттерінде mTOR-ды белсендіру қысқа жаттығу кезінде өте маңызды. Мен бұл өнімді жаттығу алдында және жаттығу кезінде қолданамын». KetoCaNa және KetoForce. Prüvit KETO//OS — кремді экзогенді кетондар (сырттан қабылданатын кетондар), дәмі керемет. Kegenix — ащылау Kool-Aid дәміне ұқсас.
Prüvit те, Kegenix те Домның зертханасы әзірлеген және оның университетіне тиесілі BHB + MCT патентіне негізделген.
Ашығу және қатерлі ісікті емдеу туралы толығырақ
«Химиотерапия алдында ашығу — біздің онкологиялық бөлімшелерде міндетті түрде енгізілуі тиіс нәрсе», - дейді Дом. Ол былай деп қосады: «Ашығу негізінен жылдам бөлінетін жасушаларды баяулатады (кейде тоқтатады) және қатерлі ісік жасушаларын химия мен радиацияға сезімтал ететін «энергетикалық дағдарысты» тудырады». Мұны растайтын жақсы зерттеулер бар. **
Менің бір досым асқынған аталық без қатерлі ісігінен толық ремиссияда (аурудың басылуы). Онымен бірге химиотерапия алған басқалар сеанстан кейін 2-3 күн бойы төсектен тұра алмай жатты, ал ол сеанс алдында 3 күн ашығып, келесі күні таңертең 10 миль (16 км) жүгіріп жүрді. Ашығу қатерлі ісік жасушаларын химияға сезімтал етеді, бірақ ол сонымен бірге қалыпты жасушаларға улылыққа қарсы тұруға көмектеседі. Бұл барлық емделушілерге, әсіресе экстремалды кахексиясы (бұлшықеттің азғындауы) барларға сәйкес келмеуі мүмкін, бірақ көбісіне қолдануға болады.
Кахексия жағдайында кейбір селективті андрогендік рецепторлардың модуляторлары (SARMs — бұлшықет өсіруге арналған қоспалар) пайдалы болуы мүмкін. Олар тестостеронның анаболикалық (тінді құрушы) күшіне ие, бірақ оның андрогендік (яғни, екіншілік гормоналды) әсерлері жоқ. Дом сонымен қатар BCAA қолдануды зерттеп жатыр. Ол кетогендік диетаға BCAA қосу арқылы қатерлі ісікке шалдыққан егеуқұйрықтардың өмір сүру деңгейін шамамен 50%-ға арттырды. Ең бастысы, жануарлар дене салмағын сақтап қалды.
Бір зерттеуде Дом, доктор Сейфрид және басқа ғалымдар кето диетасы мен гипербариялық оксигенацияны (HBOT — жоғары қысымды оттегімен емдеу) қолдана отырып, мидың қатерлі ісігі бар тышқандардың орташа өмір сүру уақытын 31,2 күннен (стандартты диета) 55,5 күнге дейін арттырды. HBOT хаттамасы үшін Дом дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері 60 минут бойы 2,5 Атмосфераны (2,5 ATA) қолданды. Қысымды көтеру мен түсіруді қосқанда, әр сеанс шамамен 90 минутқа созылды.
Тіпті ең нашар жағдайда — егер емделушіге интубация жасалып, өлім аузында жатса да — глюкозамен бірге (немесе оның орнына) тамыр ішіне экзогенді кетондарды қосуға болады. Өйткені экзогенді кетондар, тіпті рационда көмірсулар болса да, ісікті айтарлықтай тежейтіні немесе кішірейтетіні дәлелденген. Мен үшін курсивпен жазылған соңғы бөлім — ең таңғаларлығы.
Егер сіз кетогендік диета тек есі ауысқандарға арналған деп ойласаңыз, экзогенді кетондарды қабылдау үшін тек бір қасық ұнтақты суға араластырып, іше салу жеткілікті.
Асқынған төтенше жағдайда жасалатын 5 ҚАДАМ
Мұнда Домның ең нашар сценарийлердің бірі — глиобластома (GBM), яғни мидың агрессивті қатерлі ісігі диагнозы қойылған жағдайда жасайтын 5 қадамы берілген.
Домның кейбір әріптестері химиотерапия сияқты «стандартты күтім» хаттамаларына қарсы. Әдебиеттерге сүйене отырып, Дом бұларды аталық без қатерлі ісігі, лейкемия, лимфома және 1-ші және 2-ші сатыдағы сүт безі қатерлі ісігі жағдайында орынды деп санайды. Осы мысалдардан тыс, «қатерлі ісікті біз күшті канцероген (химиотерапия) деп білетін нәрсемен емдеудің мағынасы аз».
Дом таңдаған 5 әдістің бәрі бір-бірін толықтыратын механизмдер арқылы жұмыс істейтін сияқты. Бұл оларды бірге қолданудың синергиясы бар дегенді білдіреді. Тұтас нәрсе оның бөліктерінің қосындысынан үлкенірек. Айталық, 1 + 1 + 1 + 1 + 1 = 5 емес, 10 болады. Төмендегі тізімде мен өзім тәжірибе жасап көргендерімді жұлдызшамен белгіледім.
Кетогендік диета негізгі терапия ретінде. Бұл — іргетас. Интервалды ашығу: күніне 4 сағаттық терезеде 1 рет тамақтану. Кетон қоспаларын күніне 2-4 рет қабылдау: Оның мақсаты BHB (бета-гидроксибутират) деңгейін жоғарыда аталған екі әдіс арқылы қол жеткізілген базалық деңгейден 1-2 ммоль жоғарылату болады. Басқаша айтқанда, егер ол күніне 1 рет тамақтанатын өзгертілген Аткинс диетасымен ~1,5 ммоль деңгейінде болса, ол 2,5–3,5 ммоль деңгейіне тұрақты жету үшін жеткілікті қосымша кетондар қабылдайды. Ең оңай нұсқалары — KetoCaNa және/немесе Quest Nutrition MCT Oil Powder. Оларды біріктіре отырып, сіз «әскери мақсаттар үшін әзірленген кетон эфирінің қуатына жақындайсыз». Ұнтақ түріндегі MCT майға қарағанда ішекке 2-3 есе жақсырақ төзімді, сондықтан оны көбірек тұтынуға болады. Метформин: Ол асқазан-ішек жолдарының бұзылуына (диарея немесе рефлюкс) жеткенше күнделікті дозаны біртіндеп арттырады (титрлеу), содан кейін оны аздап азайтады. Бұл оған жоғарғы төзімділік шегін береді, ол көптеген адамдар үшін күніне 1500-ден 3000 мг-ға дейін болады. DCA (дихлорацетат қышқылы): Себебі толық белгісіз және кейбір жағдайларда DCA қатерлі ісік жасушаларын қалыпты жасушалар үшін салыстырмалы түрде улы емес дозаларда өлтіре алады. Дом дене салмағының әр килограмына 10 мг-нан бастап (ол ~100 кг тартады), 50 мг-нан асырмай дозаны біртіндеп көтерер еді, өйткені бұл деңгейде перифериялық нейропатия (жүйкелердің зақымдануы) басталуы мүмкін (тиамин [B1] нейропатияны азайта алады). Клиникалық сынақтар шамамен 20 мг/кг қолданады. DCA барлық диеталарда, соның ішінде көмірсуы жоғары диетада да жақсы жұмыс істейтін сияқты.
Мен өзім сенетін басқа бір медицина докторына Домның жауаптарын көрсетпей, дәл осындай сұрақ қойдым («Егер сізде асқынған GBM болса, не істер едіңіз? »). Оның анонимді жауабы төменде берілген. Мен тағы да өзім тәжірибе жасап жүргендерімді жұлдызшамен белгіледім.
«Егер менде (яғни [есімі алынып тасталған], барлық заманның феномені) GBM болса, мен мынаны істер едім: - Радиациясыз - Экзогенді BHB қолдауымен калориясы шектелген кето диетасы - Күніне 2 немесе 2,5 г Метформин - DCA - *Гипербариялық оттегі - Рапамициннің қалыпты, интервалды дозалары - Чекпойнт ингибиторы (иммунотерапияның бір түрі) тиімді болатынын білу үшін ісіктің генетикалық тізбегін (sequence) анықтау
Дегенмен, мұны ешкімге ұсына алар-алмасымды білмеймін».
✸ Дом ең көп сыйлайтын немесе ұсынатын кітаптар
Thomas Seyfried-тің «Cancer as a Metabolic Disease» (Қатерлі ісік метаболикалық ауру ретінде) кітабы: Домның барлық студенттері үшін міндетті оқулық. Travis Christofferson-ның «Tripping Over the Truth» (Шындыққа сүріну): Дом өткен жылы бұл кітапты жеті немесе сегіз адамға сыйға тартты. Francis Collins-тің «The Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief» (Құдай тілі: Ғалымның сенімге арналған дәлелдері).
✸ Көруге ұсынылатын видео
<a href="Alessio">Alessio</a>
✸ Мен бүкіл елге таралғанын қалайтын керемет идея
KetoPet Sanctuary (KPS): Epigenix қоры қаржыландыратын KPS емделмейтін, терминалды қатерлі ісігі бар иттерді құтқаруға барын салады. Олардың мақсаты — өлім алдындағы иттерге тек күтім жасау (хоспис) емес. Әрине, олар жануарларға қамқорлық жасайды және жақсы көреді, бірақ иттерді тағдырдың жазуына тастап салмай, KPS оларға адам деңгейіндегі метаболикалық қатерлі ісік терапиясын ұсынады.
- Cahill, George F. “Starvation in Man. ” New England Journal of Medicine 282 (1970): 668–675.
** Safdie FM, Dorff T, Quinn D, Fontana L, Wei M, Lee C, Cohen P, Longo VD. “Fasting and cancer treatment in humans: A case series report. ” Aging (Albany NY) 1. 12 (2009): 988–1007. Dorff TB, Groshen S, Garcia A, Shah M, Tsao-Wei D, Pham H, Cheng CW, Brandhorst S, Cohen P, Wei M, Longo V, Quinn DI. “Safety and feasibility of fasting in combination with platinum-based chemotherapy. ” BMC Cancer, 16. 360 (2016). Bianchi G, Martella R, Ravera S, Marini C, Capitanio S, Orengo A, Emionite L, Lavarello C, Amaro A, Petretto A, Pfeffer U, Sambuceti G, Pistoia V, Raffaghello L, Longo VD. “Fasting induces anti-Warburg effect that increases respiration but reduces ATP-synthesis to promote apoptosis in colon cancer models. ” Oncotarget 6. 14 (2015): 11806–19. Lee C, Raffaghello L, Brandhorst S, Safdie FM, Bianchi G, Martin-Montalvo A, Pistoia V, Wei M, Hwang S, Merlino A, Emionite L, de Cabo R, Longo VD. “Fasting cycles retard growth of tumors and sensitize a range of cancer cell types to chemotherapy. ” Science Translational Medicine 4. 124 (2012): 124ra27.
Патрик Арнольд
Патрик Арнольд (FB: @prototypenutrition, [LINK url=”http://prototypenutrition. com”]prototypenutrition. com[LINK]), кеңінен «прогормондардың атасы» деп саналады. Ол андростендионды (Марк МакГвайр есіңізде ме? ) және басқа қоспаларды ББҚ әлеміне енгізген органикалық химик. Ол сондай-ақ THG немесе «The Clear» деп аталатын дизайнерлік стероидты жасап шығарды. Патрик өндірген THG және басқа екі анаболикалық стероид (ең танымалы: норболетон) жасалған кезде тыйым салынбаған еді. Бұл анықтау қиын препараттар Барри Бондс пен басқалар қатысқан BALCO допинг жанжалының ортасында болды. Қазіргі уақытта Патрик кетон қоспаларының заңды әлемінде жаңалықтар енгізуде, соның ішінде әскери және коммерциялық мақсаттарға арналған жетістіктер бар.
Жаңа өнімділік арттырғыштар
Мен бірінші Олимпиададан бері қолданылып келе жатқан өнімділікті арттыратын барлық препараттарға қызығамын. Заңды жағынан, мен Патриктің өзіме пайдалы деп тапқан екі туындысын атап өтемін:
«Ur Spray» Урсол қышқылы
Урсол қышқылы денені қайта құруға (recomposition) көмектеседі. Пайдасы бір зерттеудің тақырыбында жақсы көрсетілген: «Урсол қышқылы қаңқа бұлшықеті мен қоңыр майды арттырады, сонымен қатар диетадан туындаған семіздікті, глюкозаға төзімсіздікті және бауырдың майлы ауруын азайтады». * Оны таблетка түрінде қабылдауға болмайды, өйткені ол бауырдағы метаболизм кезінде жойылып кетеді; сондай-ақ оны инъекция түрінде де енгізу мүмкін емес, өйткені ол маймен араласпайды. Бұл Патриктің урсол қышқылы гидрофильді де, гидрофобты да болмағандықтан, спирттік суспензия түріндегі сыртқа қолданатын спрей жасауына түрткі болды. Күрделі нәрсе. Ur Spray оның Prototype Nutrition сайтында сатылады.
Қызықты жазба: доза шамамен 249 мг белсенді урсол қышқылы үшін 50 рет себуді құрайды. Бұл өте көп себу! Кейбір басқа қонақтардың әйелдері түн ортасында ваннадан естілетін және ешқашан бітпейтіндей көрінетін «Пшшш! Пшшшш! Пшшш! » дыбыстарына шағымданған.
Патрик Арнольдтың жаттығу алдындағы «Коктейлі»
Егер сіз кетоз күйінде болсаңыз, жаттығу алдында және жаттығу кезінде экзогенді кетондарды ішу көмірсуларды алмастыра алады. Патрик түсіндіргендей: «Бұл өте керемет. Мен мұны «Мен кетогендік диетадамын, жаттығу жасағанда өзімді нашар сезінемін» дейтін адамдарға бердім. Мен «Мынаны байқап көр» деймін, олар: «Мәссаған! Мен шаршаған жоқпын. Денемде барлық қажетті отын болды», — дейді.
«Менің досым Ян Даннидің компаниясы — Optimum EFX-тің Amino Matrix атты өнімі бар. Ол өте қымбат, бірақ мен онымен бірге жұмыс істегендіктен — біз оның кейбір өнімдерін жасаймыз — мен оны тегін аламын. Бұл негізінен аминқышқылдарының толық спектрі: тармақталған тізбекті аминқышқылдары және басқа да қосымшалар: липой қышқылы, цитруллин малат және тағы басқалар.
Мен мұны шамамен 45 мл KetoForce-пен араластырамын, бұл — таза күйінде ішуге болмайтын [сұйық экзогенді кетондар] (60-беттегі «реактивті отын» туралы оқиғаны қараңыз). Егер оны дәмі өте қышқыл Amino Matrix-пен араластырсаңыз, ол KetoForce-тың сілтілігін теңестіреді (буферлейді) және нәтижесінде дәмі өте жақсы болады».
TIM: Бір ас қасық лимон шырыны да (KetoForce-ты сұйылту үшін қолданатын суда) буферлеу үшін жақсы жұмыс істейді. Егер KetoForce асқазаныңызға тым түрпідей көрінсе, Патрик әзірлеген ұнтақ түріндегі KetoCaNa-ны байқап көріңіз, мен оны аэробикалық жаттығулар алдында жиі қолданамын.
Өмірді ұзартуға арналған Метформин
Патрик Арнольд та, оның жиі әріптесі Доминик Д'Агостино (21-бет) да Метформинге (қант диабетіне арналған препарат) қызығушылық танытады, бірақ бұл олардың туындысы емес. Дом оны ғылыми тұрғыдан қартаюға қарсы ең перспективалы препарат деп санайды және менің есебімше, бұл кітаптағы ондаған адам оны қолданады.
2-ші типті диабетиктерде (оларға бұл дәрі жазып беріледі) метформин бауырдың глюкозаны жасау және оны қанға шығару қабілетін төмендетеді. Метформин сонымен қатар қатерлі ісіктің өсуі мен таралуына байланысты сигналдық жолдарды баяулатады. Домның зерттеулеріндегі асқынған қатерлі ісігі бар егеуқұйрықтардың өмір сүру деңгейі 40-50%-ға артты. Ол көп жағынан калорияны шектеу мен ашығуды имитациялайды. Кейбір зерттеушілер ол митохондрияларды зақымдауы мүмкін деп санайды, соған қарамастан көптеген дәрігерлер мен технологтар қатерлі ісіктің алдын алу үшін метформинді профилактикалық түрде қабылдап жүр.
Дом 12 апта бойы күнделікті 1 г метформин қабылдап, бүкіл кезең бойы қан анализін тапсырып тест жасады. Оның диетасы мен жаттығулары өзгерген жоқ. Оның «соңғы» тестінде триглицеридтері бұрын-соңды болмаған ең төменгі деңгейде болды, оның HDL (жақсы холестерин) шамамен 98 болды (80-нен көтерілді), ал оның С-реактивті ақуызы тіпті өлшенбейтіндей деңгейге түсті. Оның көрген жалғыз жанама әсері — тестостерон деңгейінің төмендеуі болды, бірақ метформин қабылдауды тоқтатқаннан кейін ол қалыпты деңгейге оралды.
- Kunkel SD, Elmore CJ, Bongers KS, Ebert SM, Fox DK, Dyle MC, et al. “Ursolic acid increases skeletal muscle and brown fat and decreases diet-induced obesity, glucose intolerance and fatty liver disease. ” PLoS ONE 7(6) (2012): e39332 doi:10. 1371/journal. pone. 0039332.

Spirit animal: Wolf
Джо Де Сена
Джо Де Сена (TW/FB/IG: @SpartanRace, Spartan. com) — Death Race (Өлім жарысы), Spartan Race (1 миллионнан астам қатысушы) және тағы басқа жарыстардың негізін қалаушы. Ол ит жегілген шанамен жүретін әйгілі ауыр Iditarod жарысын... жаяу аяқтаған. Ол сондай-ақ Badwater ультрамарафонын (120°F/49°C жоғары температурада 135 миль), Vermont 100 және Lake Placid Ironman жарыстарын — бәрін бір аптаның ішінде аяқтады. Бұл адам нағыз ессіз және ол өте стратегиялық бизнесмен. Мен онымен алғаш рет Summit Series (summit. co) арқылы таныстым. Ол мені Вермонтқа қонаққа шақыра береді, бірақ мен қорыққандықтан бас тартамын.
Неліктен ол Уолл-стритте жұмыс істеп жүріп, осындай ессіз жарыстарға қатыса бастады
«Сіз бір тапсырысты қате жіберу немесе клиенттердің енді сізбен жұмыс істемейтінін айтуы салдарынан бірнеше минут ішінде 30-40 мың доллар тауып немесе жоғалта аласыз. Бұл өте стрессті бизнес болды. Мен өмірдің мәніне қайта оралғым келді... [Бір досым] айтты: «Сен өліп кетуің мүмкін. Міне біреуі бар — Аляскадағы Iditarod. Олар оны қыстың ортасында жасайды, жаяу жүру керек және температура нөлден төмен 30 градус. Бірақ сен... » «Мені жаз. Мен мұны істеуім керек». Маған тек су, тамақ және баспана керек болатын сол күйге оралу керек болды. Менің өмірімдегі барлық ессіздік — мен қабылдаған осы Уолл-стрит өмірі — жойылып, еріп кетер еді».
Death Race-тің шығу тарихы туралы
«Ал егер мен — бір досыммен бірге — осы адамдарды әдейі сындыратын жарыс жасасам ше? Мен қатысқан жарыстар немесе марафон сияқты емес, қатысушыларды шынымен есінен тандыратын жарыс. Оларға қашан басталатынын айтпаймын, қашан аяқталатынын айтпаймын, су бермеймін, жарыстың ортасында автобустар беріп: «Осы жерден тоқтауыңа болады. Тек автобусқа мін. Бұл сен үшін емес. Сен тым әлсізсің» деймін... Бұл менің жарыс бизнесімнің басы болды».
ТИМ: «Адамдарды қалай сындырасыз? »
ДЖО: «Меніңше, олар не күтіп тұрғанын білмеді, өйткені біз мұны бұрын-соңды жасамаған едік. Бір жігіт — нақты есімде — жылай бастады, ол: «Мен өте жақсы жүгірушімін. Тек ағаш жаруды білмеймін» деді. Сынды. Өйткені ешкім білмеді. Біз оларға айтпадық. Сонымен, Олимпиада деңгейіндегі тау шаңғышысы Дуг Льюис бұл істе 15, 18 сағат болды және ол шыдай алмай жатты. Ол сынып, маған бұрылып: «Мен Олимпиадаға қатыстым. Өмір бойы жаттықтым. Мен өте мықты жігітпін. Бұл — нағыз ессіздік», — деді. Осы сәтте біз жеңіске жеткенімізді түсіндік».
Амелия Буннан қызықты анекдот
Амелия Бун (2-бет) Death Race-ті үш рет аяқтады және маған мынаны жіберді: ««Ирен» дауылы оның иелігіндегі көпірді шайып кетті. Салмағы 1 тонна болатын металл арқалық (I-beam) суда бірнеше жылдан бері жатқан еді, егер оны алып тастамаса, мемлекет оған өте үлкен айыппұл салмақшы болды. Оны алып тастау үшін оған ондаған мың доллар шығындалу керек еді, сондықтан оның орнына ол өзінің қысқы Death Race қатысушыларын қаңтар айында өзенге түсіріп, оны өзі үшін алдыртты. Бұл бізге шамамен 8 сағатқа созылды. Менің аяғымның көптеген саусақтары екінші дәрежелі үсік алды, басқалар да солай. Ал ең қызығы не? Адамдар ОҒАН сол тәжірибені бастан өткеру үшін ақша төледі (жарысқа қатысу жарнасы), ЖӘНЕ ол айыппұлдар мен алып тастау шығындарынан құтылды. Нағыз данышпан».
Кейінгі әңгімелерден кездейсоқ үзінділер
Джо, Джоко [Уиллинк, 412-бет] сияқты, кофеин мен алкогольдің қажеті жоқ деп санайды. Ол сондай-ақ: «Сіз күн сайын полиция қуғандай терлеуіңіз керек», — деп есептейді.
Адамдар Джоға «тоқтап, раушан гүлдерінің хош иісін сезуді» айтқанда, оның бірінші жауабы: «Раушандарға кім күтім жасап жүр? » болады.
✸ Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздеріңіз бар ма?
«Бұдан да жаман болуы мүмкін еді».
«Дем ал, арамтамақ! » (Breathe, motherfucker! ) — Вимнің «Жарнама тақтасына не жазар едіңіз? » деген сұраққа жауабы.
Вим «Мұзды адам» Хоф
Wim Hof (TW/IG: @Iceman_Hof, icemanwimhof.com) — «Мұзды адам» лақап атымен танымал Нидерландылық әлемдік рекордшы. Ол Вим Хоф әдісінің негізін қалаушы және 20-дан астам әлемдік рекордқа ие. Вим — батыл жандардың арасындағы <span data-term="true"> аутлайер </span> (орташа деңгейден айтарлықтай ерекшеленетін адам), өйткені ол ғалымдардан өзінің жетістіктерін үнемі өлшеп, растап отыруды сұрайды. Міне, бірнеше мысал:
2007 жылы ол Эверест тауындағы «өлім аймағы» биіктігінен (~7 500 метр) тек шорты мен аяқ киіммен өтті.
2009 жылы Вим Финляндияда Арктикалық шеңберден жоғары жерде, −20°C (−4°F) суыққа қарамастан, тағы да тек шортымен толық марафонды жүгіріп өтті.
Вим мұзды ваннада шыдамдылық танытудан бірнеше рекорд орнатты, оның ең үздік уақыты — шамамен 2 сағат.
2011 жылы ол Намиб шөлінде сусыз толық марафон жүгірді. Сондай-ақ ол биіктік ауруына шалдықпай, таулы аймақтарда жүгіре алады.
ЕСКЕРТУ: ТЫНЫС АЛУ ЖАТТЫҒУЛАРЫН ЕШҚАШАН СУДА НЕМЕСЕ СУДАҒЫ ЖАТТЫҒУ АЛДЫНДА ЖАСАМАҢЫЗ. ТАЯЗ СУДА ЕСТЕН ТАНУ (су астында демді ұзақ ұстаудан кенеттен естен тану) ӨЛІМГЕ ӘКЕЛУІ МҮМКІН ЖӘНЕ СІЗ ОНЫҢ БАСТАЛҒАНЫН ТЫМ КЕШ БОЛҒАНША СЕЗБЕЙСІЗ.
Вим Хоф тыныс алу жаттығуларын ешқашан су жанында жасауға болмайды. Джошуа Вайцкин (577-бет), ондаған жылдық фридайвинг тәжірибесі бар тағы бір подкаст қонағы, Нью-Йорктегі қоғамдық бассейнде таяз суда естен танып, құтқарушы шығарып алғанға дейін 3 минут бойы су астында қалған. Ол тағы 20 минут бойы ес-түссіз жатты, содан кейін 3 күн ауруханада жатып, зақымдануды, соның ішінде мидың зақымдануын тексеру үшін көптеген сынақтардан өтті. Ол өте оңай өліп кетуі мүмкін еді. Сондықтан, қайталап айтамын: тыныс алудың бұл түрін суға түсумен біріктіріп жатпаңыз. Есіңізден танып қалғанға дейін ешқандай ескерту белгісі болмайды. Түсінікті ме?
Таңғалдырарлық эксперимент
Жаттығуды сипаттамас бұрын, мен әдеттегі ескертуімді қайталаймын: ақымақтық жасап, өзіңізді жарақаттамаңыз, өтінемін. Егер бетіңізбен құлап қалсаңыз, зақым келмеуі үшін өте жұмсақ бетті қолданыңыз.
Шынтақты бүгіп-жазу (push-ups) жиынтығын жасаңыз және күшіңіз таусылуға бірнеше рет қалғанда тоқтаңыз. Санды жазып алыңыз.
Кем дегенде 30 минут демалыңыз.
Келесі тыныс алу жаттығуын ~40 рет қайталаңыз: Максималды тыныс алу (кеудені көтеру) және «жібере салу» (let go) арқылы дем шығару (кеудені тез түсіру). «Жібере салу» арқылы дем шығаруды қысқа «ха» дыбысы ретінде елестетуге болады. Егер сіз мұны дұрыс жасасаңыз, 20-30 қайталаудан кейін жеңілдік, бастың айналуы және денеде аздап шаншу сезілуі мүмкін. Шаншу көбінесе алдымен қолдарда сезіледі.
Соңғы тыныс алу циклінде толық дем алып, толық дем шығарыңыз, содан кейін тағы бір рет push-up жасаңыз. Көбінесе адамдардың өкпесі бос болса да, push-up санының күрт артқанын байқайды.
Суық — бұл ұлы тазартушы күш
Вим, серфинг королі Лэрд Хэмилтон (92-бет) және Тони Роббинс (210-бет) — бәрі де суықты құрал ретінде пайдаланады. Ол иммундық функцияны жақсартады, май жоғалтуды арттырады (ішінара адипонектин (май тіндері бөлетін гормон) гормонының деңгейін жоғарылату арқылы) және көңіл-күйді айтарлықтай көтереді. Тіпті Ван Гогқа өз құлағын кесіп алғаннан кейін психиатриялық бөлімшеде күніне екі рет суық ванна қабылдау тағайындалған болатын.
«Күнделікті өмірдегі барлық мәселелерім [суықпен әсер етуді] жасағанда басылады. Өзімді лайықты суыққа ұшырату... бұл — ұлы тазартушы күш».
Вим суықты қорқынышты шектен шығуға дейін жеткізеді (бірде мұз астындағы көлде жүзіп жүргенде көзінің тор қабығы қатып қалған), бірақ сіз душты «суықпен аяқтаудан» бастай аласыз. Душтың соңғы 30–60 секундын таза суық сумен өткізіңіз. Осы кітаптағы басқалармен қатар Навал Равикант (546-бет), Джошуа Вайцкин (577-бет) және мен қазір солай жасаймыз. Джош мұны кішкентай ұлы Джекпен бірге жасайды, ол ұлын шыдау мүмкін болмаған кезде «Бұл керемет! » деп айтуға үйреткен.
Төменде менің қазіргі суық режимім берілген, ол көбінесе ыстықпен алмасып отырады (оны 7-бетте қарастырдық). Менің толық «жаттығу» процесім: 1) жаттығу алдындағы BCAA, 2) жаттығу, 3) жаттығудан кейінгі сарысу протеині (whey protein), 4) бірден ыстық (~20 минут), одан кейін 5) суық (5-10 минут). Мен ыстық-суық циклін 2-4 рет қайталаймын.
Менің жаттығудан кейінгі суық режимім келесідей:
Ваннаға ~40 фунт (шамамен 18 кг) мұз салып (бұл ваннаның көлеміне байланысты), содан кейін сумен толтырыңыз. Бұл реттілік судың шашырамауын қамтамасыз етеді және процесті тездетеді. Мұзды жеткізу үшін Instacart ыңғайлы немесе тек мұз пакеттеріне арналған гараж мұздатқышын сатып алыңыз, бұл күрделі мұз жасаушы құрылғылардан әлдеқайда оңай.
20 минуттан кейін, судың температурасы ~45°F (7°C) жеткенде, ол дайын болады. Мен бақылау үшін суға Carolina Biological Supply Company компаниясының 5 долларлық термометрін саламын. Коуч Соммер (9-бет) өзінің спортшылары үшін 50°F (10°C) төмен температураны қолданады.
Ыстықтан кейін мен мұзды ваннаға қолдарымды судың сыртында ұстап кіремін. Бұл маған ұзағырақ отыруға мүмкіндік береді, өйткені қолдарда капиллярлық тығыздық жоғары. Қолдарымды соңғы 3-5 минутта ғана суға батырамын.
Сиқырлы диета
Мен Вим сияқты «мутанттың» ерекше диеталық айлалары болады деп күткен едім. Мен одан әдеттегі кешкі асы туралы сұрағанымда, оның жауабы мені күлдірді: «Маған паста ұнайды, сонымен қатар бірнеше стақан сыра ішкенді де ұнатамын. Иә! » Ол мұндай тамақпен қалай жұмыс істей алады? Генетика рөл атқаруы мүмкін, бірақ ол кешкі сағат 6-ға дейін сирек тамақтанады және күніне бір рет қана тамақтануға бейім. Қазіргі тренд тілімен айтқанда: ол ондаған жылдар бойы интервалды аштықпен (белгілі бір уақыт аралығында ғана тамақтану әдісі) айналысып келеді.
Жүректен жүрекке құшақтасу
Мен Калифорниядағы Малибуда Виммен алғаш рет жаттыққанда, оның адамдарды басқалардан өзгеше құшақтайтынын байқадым. Ол сол қолын адамның иығына асып, басын олардың оң жағына қояды. Мен оның командасындағы біреуден оның солақай екенін сұрадым. «Жоқ. Ол жай ғана әрбір адаммен жүректен жүрекке құшақтасқысы келеді». Маған бұл өте ұнайды және осы кітаптағы бірнеше достарым қазір ерекше жағдайларда осылай жасайды. Тек ескерту: бұл адамдарды абдыратып тастауы мүмкін, дәл біреуге амандасу үшін сол қолыңызды созған сияқты. Сондықтан алдын ала түсіндірген жөн (жүрегіңізді түртіп, «жүректен жүрекке» деп айтыңыз). Бұл сонымен қатар бастардың соғысып қалуын болдырмауға көмектеседі.
Вим + Дом = Қызықты
Сол жаттығу кезінде менің әдеттегі 45 секундтық тыныс алуды тоқтату уақытым ешқандай байқалатын жанама әсерлерсіз 4 минут 45 секундқа дейін жетті. Бірнеше айдан кейін, 8 күндік аштықтан кейін терең кетоз (ағзаның энергия үшін майды пайдалану күйі) жағдайында (6+ ммоль), мен осы жаттығуларды 2. 4 ATA қысымындағы гипербариялық оттегі камерасында (жоғары қысыммен оттегі берілетін камера) жасадым. Нәтижесінде? Мен демімді таңғалдырарлық 7 минут 30 секунд бойы ұстап тұрдым, содан кейін миым еріп кете ме деген қорқынышпен тоқтадым. Егер сіз осы профильдің басындағы ескертуімді (42-бет) кездейсоқ өткізіп алсаңыз, оны оқыңыз. Оқыған болсаңыз, қайта оқыңыз. Кетоз бен аштық туралы көбірек білу үшін Доминик Д’Агостиноны (21-бет) қараңыз.
Рик Рубиннің бөшке-саунасы
Мұнда Рик Рубиннің (502-бет) бөшке-саунасының техникалық сипаттамалары берілген, бұл Лэрд Хэмилтонның (92-бет) саунасының сәл кішірек нұсқасы. Қабырғалар бойында екі ұзын орындық бар және онда 6-8 адам еркін сыяды. Оның диаметрі мен биіктігі шамамен 7 фут (2,1 метр).
Менің ауламда да дәл сондай көшірме бар, мен оны күніне 1-2 рет қолданамын, өйткені ол небәрі 5-15 минутта қызады. Ол қалайша соншалықты жылдам? Қыздырғыш (пеш) оның көлеміне қажетті мөлшерден 3-4 есе үлкен. Бұл әдейі жасалған, бірақ бұл кішкентай саунаны үлкен қыздырғышпен біріктіруден қорқатын жеткізушілерді шошытуы мүмкін. Оларды өз тәуекеліңізбен біріктіріңіз!
Сауна мен қыздырғыш компоненттері әдетте бөлек сатылады. Бұл кітап мен қолданған Dundalk сауна компаниясына «өлім құшағын» сыйлауы мүмкін — олар сұраныстардың астында қалып, жұмысын тоқтатуы ықтимал. Төменде бірнеше балама нұсқаларды ұсындым. Бағалар уақыт өте келе өзгеруі мүмкін.
Сауна Dundalk 7' x 8' Қызыл балқарағай бөшке-саунасы, терезесімен және жиналмалы орындықтарымен — Құны ~$6,500 (жинақталмаған) dundalkleisurecraft.com
Қарастыруға тұрарлық басқа жеткізушілер: almostheaven. com barrel-sauna. com
Қыздырғыш NC-12 моделі, SC-9 басқару блогымен және 1-фазалы релелік қораппен, плюс 2 қорап тас (мендегі нұсқа) — Құны ~$2,000 sauna.com/nordic-sauna-heaters

Тотемдік жануар: Қоян
Jason Nemer Джейсон Немер (IG: @jasonnemer, acroyoga.org) — йоганың рухани даналығын, тай массажының мейірімділігін және акробатиканың серпінді күшін біріктіретін АкроЙоганың (AcroYoga) негізін қалаушылардың бірі. Джейсон спорттық акробатикадан АҚШ-тың жасөспірімдер арасындағы екі дүркін чемпионы болды және 1991 жылы Бейжіңдегі әлем чемпионатында АҚШ атынан қатысты. Ол 1996 жылғы Олимпиаданың ашылу салтанатында акробатикалық өнер көрсетті. Қазіргі уақытта АкроЙоганың 60-тан астам елде сертификатталған мұғалімдері және жүз мыңдаған практиктері бар.
Алғышарт
2015 жылы мен Лос-Анджелестегі бір досымның үйінде кешкі ас кезінде Джейсонның қасында отырдым. Қалай екені белгісіз, мені мазалап жүрген бел ауруым туралы сөз қозғалды, ол маған дәл сол жерде «ұшуды» (fly) ұсынды. Оның не екенін білмесем де, келістім. Нәтижесінде ол мені өз аяқтарымен ауада 15 минуттай айналдырды. Бұл таңғажайып болды және физика заңдарына қайшы келетіндей көрінді. Екі нәрсені айта кеткен жөн: менің салмағым ~180 фунт (81 кг), ал онікі ~160 фунт (72 кг) (ол мұны 127 кг және бойы 2 метрлік адамдармен де жасаған), сондай-ақ басыммен төмен қарап созылғаннан кейін белім ауырмайтын болды.
Бұрын мені йога әрқашан итеріп тастайтын: тым көп бос сөз (mumbo-jumbo) және тым аз қызық. АкроЙога — мүлдем басқа дүние. Сізге кейде санскрит сөздеріне шыдауға тура келеді, бірақ әйтпесе бұл — өз салмағыңмен күш жаттығулары, би (мұнда «база» — бағыттаушы, ал «ұшушы» — ілесуші), еркін күрес (көп құлаулар) және жамбасты қалпына келтірудің (он сессиядан кейін менің денемнің төменгі бөлігі 10 жылға жасарғандай болды) үйлесімі.
Бұл сондай-ақ қозғалысқа негізделген ең үздік «Прозак» (депрессияға қарсы дәрі). Дене жанасуы тыйым салынған мәдениетте бұл сізге сексуалдық емес, сенсуалдық (сезімтал) байланысты сезінуге мүмкіндік береді, сонымен бірге керемет күшті және икемді боласыз. Соңғысы, бірақ маңыздысы, мен барлық жаттығулардың кем дегенде 50%-ында күлемін. Бұл мен жасап жүрген барлық «байсалды» жаттығуларға тамаша тепе-теңдік. Егер менің қалай база және ұшушы болғанымды, сондай-ақ кейбір негізгі әдістерді үйреткенімді көргіңіз келсе, youtube. com/timferriss арнасынан «acroyoga» деп іздеңіз.
Әртүрлі мәліметтер
«Үйрек тезегі» Улун шайы (Duck Shit Oolong Tea) Джейсон жазба кезінде ішу үшін осы дәмді шайды ала келді. Оны кейде «үйрек тезегі хош иісті шай» деп те атайды. Аңыз бойынша, баяғыда Қытайдың бір аймағында жергілікті халық бұл таңғажайып шайды тек өздеріне қалдырғысы келіп, оны «үйрек тезегі» деп атап кеткен. Ақылды қадам. Ол ғасырлар бойы еленбей келді, соңында оның дәмі «үйрек тезегіне» мүлдем ұқсамайтыны қайта ашылды. Джейсон оны Quantitea (quantitea.com) дүкенінен алады.
Джейсон соңғы 6 жыл бойы әлемді аралап жүр, бір жерде 3 аптадан артық тұрақтап көрмеген. Ол өте аз жүкпен саяхаттайды, бірақ өзімен бірге укулеле мен бір есектің жүгіндей шай алып жүруді талап етеді.
FeetUp (Иықпен тұруға арналған құрылғы) немесе баламалары Қолмен тұруды үйренушілердің көбі үшін шектеуші фактор — білектер. Бұл әлсіз тұс сізге төңкеріліп жаттығуға кедергі жасайды. FeetUp құрылғысы осы мәселені шешеді — төмен орындыққа бекітілген кішкентай жұмсақ унитаз орындығын елестетіңіз. Басыңызды оның ортасына салып, иығыңызды жұмсақ бөлікке тірейсіз, екі тұтқадан ұстап, иығыңызға салмақ салып, қолмен немесе басыңызбен тұруға көтерілесіз. Бұл сізге дененің түзулігі мен тығыздығын жоғары көлемде жаттықтыруға мүмкіндік береді. Джейсон FeetUp-ты жөн көреді, бірақ оны АҚШ-тан табу қиын (en.feetup.eu). BodyLift Yoga Headstand және Yogacise Bench құрылғылары ұқсас, немесе «yoga headstand bench» деп іздеңіз.
Джейсонның тәлімгерлерінің бірі, қытайлық шебер акробат Лу И-дің сөзі: «Mo’ extension!» (көбірек созылу). Қолмен тұрғанда иығыңызды құлағыңызға мүмкіндігінше жақындатуыңыз (немесе асыруыңыз) керек. Егер сіз гантельмен иық көтеру (shrugs) жаттығуын жасаған болсаңыз, соны қолыңызды жоғары көтеріп жасап жатқаныңызды елестетіңіз және арқаңызды бүкірейтпеңіз. Сондай-ақ, қолмен тұру кезінде сұқ саусақтың бірінші буыны жерден көтерілуге бейім болады. Джейсон оны «бұзық буын» (the naughty knuckle) деп атайды.
Инстаграмнан шабыт алу үшін мына профильдерді тексеріңіз: @theacrobear, @duo_die_acrobatics, @acrospherics, @cheeracro_, @acropediaorg, @mike. aidala, @yogacro, @lux_seattleacro
АкроЙога сабақтарын, мұғалімдерін және қозғалыстарын табу үшін: Acropedia. org Facebook — қалаңыздың атын және «acroyoga» деп іздеңіз. Мысалы, AcroYoga Berlin парақшасында 3 650-ден астам ойын серіктестері мен жаттығу достары бар. Acromaps. com Acropedia. org (техникалар)
Бөтен адамдарға сену туралы: «Адамдарға сенуге болатынына сенемін. Көптеген адамдарға сенуге болады. Бейтаныс адамдардан қорқып өмір сүрудің қажеті жоқ. Бейтаныс адамдар — бұл сіз әлі бірге «ұшпаған» адамдар ғана. Көптеген мәдениеттерде балаларымызды бейтаныс адамдардан қорқуға және олармен сөйлеспеуге үйрететініміз маған ақылға қонымсыз көрінеді. Мен бүкіл әлемде болдым. Мен Таяу Шығысқа алғаш рет бара жатқанда анам қуанған жоқ. Мен Бостонда мұғалімдерді даярлау курсын өткізгелі жатқанда Бостон марафонында жарылыс болды. Менің 15 студентім 24 сағат бойы оқшаулауда (lockdown) болды.
Мен анама телефон соғып: „Қарашы, анашым, сен Израильді қауіпті деп ойлайсың. Мен Бостондамын. Қауіптен қашып құтыла алмайсың“, — дедім. Бірақ мен бұл адамдарға сенбеуге себеп деп ойламаймын. Мен әлемнің өте күмәнді жерлерін араладым және маған ешқашан жаман ештеңе болған емес.
Мен адамдар туралы жақсы ойда боламын. Олар менің қателескенімді дәлелдегенше, мен оларға сенуге болады деп есептеймін. Бұл тәжірибені жеткілікті түрде жасағанда, сенім — сіз жаттықтыратын бұлшықет сияқты болады. Бұл менің бұған бейберекет қарайтынымды білдірмейді. Менде несиелік бағалау (credit assessment) қабілеті өте жақсы».
ТИМ: «Тоқтай тұр — сен маған жаман ештеңе болған жоқ дедің. Оның қаншалықты бөлігі жай ғана заттарға ең оң көзқараспен қараудың нәтижесі? Өйткені Панамада кеденшілер сенің лақтыратын пышақтарыңды [тәркілеп] алды ғой. Сондықтан жағымсыз жағдайлар болып тұрады деп ойлаймын».
Джейсон күліп, бір секунд үнсіз қалды да, былай деп жауап берді:
«Маған болған ең таңғажайып нәрселердің бірі — менің барлық заттарым менен босатылды (liberated).... Негізінде, мен бұдан былай мейрамханаларда жұмыс істегім келмеді және: „Мен йогпын. Мен мұны істеймін. Қаншалықты қиын болса да бәрібір. Мен мұны жақсы көремін“, — дедім. Содан кейін мен фургонда тұра бастадым.
30 жасқа толған туған күнімде досым маған кеш ұйымдастырды. Сол түні мен буддизм туралы кітап, бір жәшік кокос алдым және достарыммен уақыт өткіздім. Келесі күні менің фургоным жоқ. Үйім жоқ. Барлық затым жоқ. Содан кейін мен бір кокосты жарып, буддизм туралы оқи бастадым, өйткені... басқа не істей аламын? Ал 4-бетте үйсіздік пен қаңғыбастық туралы айтылған екен. Мен: „Менің істейтінім осы“, — деп ойладым. Солай менің көшпелі саяхатым басталды. Егер мен Сан-Францискода қалып, йога мұғалімі ретінде нәпақа табуға тырысқанымда, АкроЙога бүкіл әлемдік тәжірибеге айналмас еді.
Жұмыс істемейтін нәрсені жіберіңіз және не жұмыс істейтінін және „мені не қуанта алады? “ дегенді шынайы бағалаңыз. Бұл маған жаман нәрселер болмайды дегенді білдірмейді. Мен көп нәрсені жақсы/жаман деп белгілемеймін. [Оның орнына мен] „осыдан дами аламын ба? Қазір не қалаймын? Қазір менің орталығым қайда? “ деп сұраймын».
Ең көп сыйға тартылған немесе ұсынылған кітаптар
Халил Джебранның «Пайғамбары»: «Маған өте қысқа, шакти (рухани қуат пен күш) толы мәлімдемелер ұнайды — бірнеше минутта оқуға болатын немесе бүкіл өмірің бойы оқи алатын нәрсе». [ТФ: Бұл кішкентай том 100 бетке де жетпейді. Автордың иллюстрациялары бар нұсқасы үшін артық 5 доллар жұмсаңыз.]
Лао-цзының «Дао Дэ Цзин»: Джейсон бұл кітаппен бірге саяхаттайды. «Көбінесе медитация алдында мен оны кездейсоқ бір бетінен ашамын. Бірдеңе оқимын, содан кейін отырғанда соны ой елегінен өткіземіз». (Рик Рубин, 502-бет және Джошуа Вайцкин, 577-бетті қараңыз). Мен Джейсоннан хат арқылы қай аударма ұнайтынын сұрағанымда, ол: «Стивен Митчелл», — деп жауап берді.
Джейсонның 100 доллар немесе одан аз сомаға жасаған ең жақсы сатып алуы
Джейсон диск-гольфті (Фрисби) жақсы көреді және дискілермен саяхаттайды. Атап айтқанда, Innova компаниясының Roc орта қашықтыққа арналған дискісі және TeeBird — оның негізгі дискісі. Ол бұл ойынды ойнайды, бірақ сирек жағдайларда дискті жібере салады:
«Адамдар тым байсалды болып кеткенде мен оларды түзеймін, өйткені кеддилері (көмекшілері) бар адамдар бар. Шынымен. Ол адамдар мұны спорт деп ойлайды. Бұл — қаншалықты тер төксеңіз де, жай ғана уақыт өткізу. Бұл — пластик кесегі, оны лақтырып жүрсіз.... Бірақ дисктің бір минуттай ұшқанын көру — сиқырлы нәрсе.... Йогада сваха деген философия бар. Мен оны „Бәрібір, жібере сал“ деп атаймын.... Маған фрисбилерді өте биік нысандардан лақтырған ұнайды. Мачу-Пикчу сияқты рәсімдік жерлерде болғанымда, мен „Мен нені босатып жатырмын? “ деп ойлаймын. Демек, бұл — мақсатты әрекет».
Билбордқа не жазар едіңіз?
«Ойнаңыз! Көбірек ойнаңыз. Меніңше, адамдар тым байсалды, ал балалық ойнақылық даналығына қайта оралу үшін көп нәрсе қажет емес. Егер маған әлемдегі денсаулық пен бақытты жақсарту үшін екі нәрсені тағайындау керек болса, ол қозғалыс пен ойын болар еді. Өйткені қозғалмай ойнау мүмкін емес, сондықтан олар бір-бірімен тығыз байланысты.
Жүгіру жолдары (treadmills) рухыңызды өлтіреді. Жүгіру жолдарын қолданатын себептер мен уақыттар болады, бірақ егер бұл сіздің денеңізді қозғалтудың жалғыз жолы болса, сіз өзіңізді шектеп жатырсыз. Денеңізді қозғалтудың әлдеқайда керемет және қызықты жолдары бар. Менде осы керемет нәрселерді үйрену бақыты бұйырды. Сондықтан ойнаңыз».
Қорытынды ойлар: Шамадан тыс шектемеңіз Теориялық йога мен қолданбалы йога туралы: «Мен сондай-ақ йоганың шегі бар екенін сеземін және ол шек мынадай: сізде осындай таңғажайып білім мен тәжірибе бар, бірақ сіз оны әлемге қалай әкелесіз? Кептелісте қалғанда не болады? Анаңызбен қарым-қатынасыңыз қалай? Онымен сөйлесесіз бе? Оған шындықты айтасыз ба? »
АкроЙога — «Тай және ұшу» (Thai and Fly)
АкроЙога үш қосымша пәннің қосындысынан тұрады: йога, акробатика және терапия.
Терапиялық бөлімді АкроЙоганың тағы бір негізін қалаушы Дженни Сауэр-Клейн (Джейсон Немермен бірге, 46-бет) енгізді және ол аспалы тай массажына ұқсайды. Сондықтан оны жиі «Тай және ұшу» деп атайды.
Мен Джейсонның Folded Leaf («Бүктелген жапырақ», 55-бет) позасымен жоғары деңгейлі акробаттарды (тіпті Cirque du Soleil-ден келгендерді де) таңғалдырғанын көрдім. Бұл — АкроЙоганың ең оңай терапиялық позаларының бірі. Ескерту: бұл позаны кейде әзілдеп «Leaf Blower» деп атайды, өйткені ол бетті шап аймағына жақын орналастырады. Егер серіктесіңіз бұған дайын болмаса, Hippie Twist (54-бет) — ыңғайлырақ балама.
Сізді «Акро» әлемімен таныстыру үшін мен терапиялық ұшудан өзімнің сүйікті бірнеше қозғалыстарымды бөлісемін. Олар мұғалім мен сақтандырушыны қажет ететін акробатикаға қарағанда әлдеқайда қауіпсіз.
5 минут ішінде мен осы әдісті осы кітапта сипатталған кем дегенде алты адамның бел ауруын емдеу үшін қолдандым. «Мен мұндай жеңілдік пен релаксацияны көптеген жылдар бойы... немесе ешқашан сезінген емеспін» деген жауапты жиі естимін. ЖАЙЛАП жасаңыз және рахат алыңыз! Егер ыңғайсыз болса, сіз оны дұрыс жасап жатқан жоқсыз. Мұны матраста немесе шөптің үстінде жасаңыз және қозғалыстарды берілген ретпен орындауды ұсынамын.
Тырнақша ішіндегі сөздер — бұл менің «база» (арқасымен жатқан адам) ретінде бірінші рет «ұшушыға» (төңкеріліп тұрған адам) айтатын сөздерім. Акро және өмір үшін жақсы ереже: адамдарға не қаламайтыныңызды емес, не қалайтыныңызды айтыңыз және оны қарапайым етіп жеткізіңіз. Басқаша айтқанда, «қолыңды бүкпе» деудің орнына «шынтағыңды мықты ұста» деңіз. «Ішімді бармақтарыңмен түртпе» деудің орнына «аяғыңды жұмсақ ұста» деңіз.
Біреуді төңкермес бұрын
ҰШУШЫ: Ауада істейтін нәрсеңізді жерде жаттығыңыз.
Жерге отырыңыз, аяқтарыңызды түзу және алшақ ұстаңыз (90 градус жеткілікті), арқаңызды мүмкіндігінше түзу ұстаңыз. Бұл — «pike straddle» (аяқты жайып бүгілу) позициясы. Денеңіз бен жамбасыңыздың арасындағы бұрыш 90 градус болуы керек. Жамбастағы бұл бүгілу өте маңызды, өйткені ол базаның аяқтары үшін «сөре» (тірек) болады. Қолыңызды жамбас қатпарының үстіне және одан 2-5 см төмен жерге қойыңыз. Мен: «Менің аяқтарым дәл осы жерде болады», — деймін.
Енді аяқтарыңызды жақындатып, табандарыңызды біріктіріп, «butterfly» (көбелек) созылу позициясына келіңіз. Аяқтарыңыздың арасындағы бос кеңістік ромбқа ұқсауы керек. Санскритті жақсы көретін йогтар үшін бұл — баддха-конасана. „Asana“ жұрнағы жай ғана „поза“ дегенді білдіреді. Мен үйрене бастағанда бұл маған ештеңе білдірмеді, сондықтан мен оны айлар бойы «баттер-канаса» деп атадым.
Көбелек позициясын сақтай отырып, енді қолыңызды арқаңызға апарып, шынтақтарыңыздан ұстаңыз. Егер оған жете алмасаңыз, білектеріңізден ұстаңыз.
БАЗА: Аяқтарыңызға сынақ жүктемесін беріңіз.
Арқаңызбен жатып, аяқтарыңызды тік жоғары көтеріңіз. Бұл «L-base» (L-тәрізді тірек) позициясы.
Флайер (акройогадағы жоғарыда болатын серіктес) қолдарын кеудесіне айқастырсын. Ол білектерін сіздің екі табаныңызға қойып, салмағын аяғыңызға түсіріп, сізге қарай еңкейсін. Өзіңізді қалай сезінесіз?
Аяқ саусақтарыңыздың бетіңізге қарай қисаюына жол бермеңіз, әйтпесе жаттығу қиындап кетеді. Мүмкін болса, жамбас бұрышын 90 градуста ұстаңыз.
Егер сіздің тізе асты сіңірлеріңіз тым қатып қалған болса, йога кілемшесін немесе сүлгіні бүктеп, белдің астына қоюға болады. Бұл биіктік көмектеседі.
Хиппи бұралуы (Hippie Twist)

БАЗА: Жерге жатыңыз. ФЛАЙЕР: Базаның жамбас тұсына жақын тұрыңыз, аяқтар иық енінен екі есе кең.
БАЗА: Сәл сыртқа қараған табандарыңызды флайердің жамбас қатпарларына қойыңыз.
БАЗА: Флайерге: «Қолдарыңды менің тізелеріме қой», — деп айтыңыз. (А суреті)
«Көзіме қара, терең дем ал. Деміңді шығарғанда алға еңкей, мен сенің иығыңнан ұстаймын. Қолдарыңды менің тіземде ұста, бірақ шынтақтарыңды бүгуге рұқсат бер». Және қажет болса: «Басыңның төбесін менің ішіме тигізуге тырыс».
БАЗА: Флайердің иығын тік қолдармен, саусақтарды жоғары қаратып қарсы алыңыз және оны ауаға көтеріңіз. (B суреті)
«Аяқтарыңды кең ұста, табандарың ауыр болсын. Бас бармақтар жерге қарасын». ФЛАЙЕР: Жамбасыңызды мықты бүгіңіз. Көптеген флайерлер аяқтарын көтеріп жібереді, соның салдарынан «тірек» (shelf) жоғалып, құлауға әкелуі мүмкін. Тағы бір нұсқау: «Аяқтарыңды еденге барынша жақын ұста».
«Денеңнің жоғарғы бөлігі бос болсын, ал аяқтарың өте ауыр болсын».
«Енді қолың жетсе, арқаңның артынан өз шынтақтарыңнан ұста. Білектеріңнен немесе буындарыңнан ұстасаң да болады».
«Табандарыңды біріктіріп, "көбелек" созылу күйіне кел. (C суреті) Енді аяқ саусақтарың көрінетіндей етіп төмен түсір». Бұл дұрыс «тіректі» қамтамасыз етеді.
БАЗА: Қолдарыңыз бен аяқтарыңыз тік болуы керек. «Терең дем ал және деміңді шығар». БАЗА: Дем шығарған кезде флайерді белінен бұрау үшін бір аяғыңызды баяу бүгіңіз. Қайтадан тіктеліңіз. Тыныс алуды және екінші жаққа бұрылуды қайталаңыз. Барлығы 4-6 рет орындаңыз.
Бүктелген жапырақ (Folded Leaf) және Жапырақ құшақтаушы (Leaf Hugger)
«Хиппи бұралуының» 1-7 қадамдарын қайталаңыз.

- БАЗА: Флайерге айтыңыз: «Енді қолдарыңды толық босат та, қолдарыңның сыртын еденге қой. Мен көмектесемін». Флайердің білектерінен ақырын ұстап, қолдарын жамбасының артына қойыңыз. (D суреті) Флайер ешқандай салмақ салмауы керек. Флайердің аяқтары кең және ауыр, күш түсірмей еденге барынша жақын болуы тиіс. Бұл «Бүктелген жапырақ» позициясы.
- БАЗА: Қолдарыңызды флайердің қолтық астына өткізіп, арқасының жоғарғы жағына қойыңыз. (қосымша суретті қараңыз)
- БАЗА: Флайердің қабырғаларын жіліншіктеріңізге жеңіл тіреу үшін аяқтарыңызды бүгіңіз. (E суреті) бұл флайердің иығы үшін қауіпсіз бұрыш жасайды.
- БАЗА және ФЛАЙЕР: Бірге дем алыңыз. БАЗА: Қолдарыңызбен флайердің денесінің жоғарғы бөлігін кері тартқанда, бүгілген аяқтарыңызбен флайерді артқа қарай созыңыз. Бұл «Жапырақ құшақтаушы» жаттығуы.
- БАЗА: Созылуды босатып, аяқтарды қайтадан тіктеңіз, содан кейін 2-4 рет қайталаңыз.
Аяққа күтім — «Гравитациялық етік» (Gravity Boots)
AcroYoga сессиясының соңында базаның аяқтары әдетте қатты шаршайды. Дәл осы кезде «Аяққа күтім» кезеңі келеді — флайер базаның аяқтары мен жамбасындағы кернеуді түсіруге көмектеседі. Көптеген техникалар бар (мысалы, «Автобус жүргізушісі»), бірақ бұл әдіс өте тиімді. Оның ресми атауын естімегендіктен, мен оны «Гравитациялық етік» деп атаймын, өйткені әсері соған ұқсас.
Тіпті AcroYoga-сыз қолданғанның өзінде, бұл жаттығудың терапиялық құндылығы бар.

БАЗА: Арқаңызбен жатып, аяқтарыңызды тік ұстап, бірнеше футқа ашыңыз.
ФЛАЙЕР: Базаның аяқтарының арасында тұрып, оның табандарын ахилл сіңірінің төменгі жағы мен өкшенің жоғарғы жағынан ұстап көтеріңіз. База толық босаңсуы керек және көмектеспеуі тиіс.
ФЛАЙЕР: Бір аяғыңызды алға қойып, базаның табандарын ішке қарай бұраңыз — «майтабан» (pigeon-toe) позициясы сияқты — өз жамбасыңыздың артына қойыңыз (қосымша суретті қараңыз), содан кейін 2-5 секундқа артқа шалқайыңыз. (А суреті) Бұл базаның жамбасы мен аяқтарындағы қысымды түсіреді. 3-5 рет қайталаңыз.
Спорт пен дағдыларды сұрақтар арқылы талдау
Тони Роббинс айтқандай: «Сұрақтарыңыздың сапасы өміріңіздің сапасын анықтайды».
Мен 2008-2010 жылдары «4 сағаттық дене» (The 4-Hour Body) кітабы үшін ерекше тактикаларды іздеп, спортшылар мен жаттықтырушылардан сұхбат алғанда, ондаған сарапшыларға келесі сұрақтардың түрлі комбинацияларын жібердім. Бұл сұрақтарды тек спортқа ғана емес, кез келген дағдыға немесе тақырыпқа бейімдеуге болады. Тек [СПОРТ] сөзінің орнына үйренгіңіз келетін нәрсені қойып, тәлімгерлеріңізді табыңыз. Көбіне бұрынғы алтын және күміс жүлдегерлер Skype арқылы сағатына 50-100 долларға жауап беруге дайын болады, бұл өте тиімді және сіздің бірнеше жылдық бос талпынысыңызды үнемдеуі мүмкін.
Дене бітімі [СПОРТ] түріне сәйкес келмесе де, кім бұл салада мықты? Кім бұл істе мықты болмауы керек еді, бірақ соған қарамастан жетістікке жетті? [СПОРТ] саласындағы ең даулы немесе дәстүрлі емес спортшылар немесе жаттықтырушылар кімдер? Неге? Олар туралы не ойлайсыз? Ең таңғаларлық, бірақ онша танымал емес мұғалімдер кімдер? Сізді басқалардан не ерекшелейді? Сізді кім жаттықтырды немесе кім әсер етті? Басқаларды осыған үйреттіңіз бе? Олар сіздің нәтижелеріңізді қайталай алды ма? [СПОРТ] жаттығуларындағы ең үлкен қателіктер мен мифтер қандай? Уақытты босқа кетіретін ең үлкен нәрсе не? Бұл тақырып бойынша сіздің сүйікті оқулықтарыңыз немесе ресурстарыңыз қандай? Егер адамдар өздігінен үйренуі керек болса, не ұсынар едіңіз? Егер сіз мені [БОС ОРЫНДЫ ТОЛТЫРЫҢЫЗ] жарысына 12 апта бойы дайындауыңыз керек болса және бәске миллион доллар тігілсе, жаттығу қалай болар еді? Ал егер мен тек 8 апта жаттықсам ше?
Баскетбол жағдайында мен жоғарыдағыларға тағы төртеуін қостым. Келесі сұрақтар «Better Basketball» негізін қалаушы Рик Торбеттке электронды пошта арқылы жіберілді:
Жаңа бастаушылар доп лақтыруда немесе лақтыруды жаттықтыруда қандай үлкен қателіктер жібереді? Уақытты ең көп босқа кетіретін нәрсе не? Тіпті кәсіби деңгейде қандай қателіктер жиі кездеседі? Жақсырақ және тұрақты лақтыру үшін негізгі принциптеріңіз қандай? Айыппұл лақтыру мен 3 ұпайлық лақтырудың айырмашылығы неде? Жаттығулар тізбегі (прогрессия) қалай көрінеді?
Мен оның жауаптарын алдым және 2 күннен кейін өмірімде бірінші рет 10 айыппұл лақтырудың 9-ын дәл түсірдім. Содан кейін, Рождество қарсаңында боулингке барып, баскетболдың көптеген принциптері (мысалы, вертикаль «орталық сызықты» жылжыту үшін басым көзді анықтау) жолға да қатысты екенін түсіндім. Мен 124 ұпай жинадым, бұл менің алғаш рет 100-ден асуым және әдеттегі 50-70 ұпайымнан әлдеқайда жоғары. Үйге оралған соң, бірден сыртқа шығып, өмірімдегі алғашқы екі 3 ұпайлық допты себетке салдым. Бұл өте қызық. Мұның бәрі жақсы сұрақтардан басталады.
Питер Аттия
Питер Аттия, медицина ғылымдарының докторы (MD) — бұрынғы ультра-төзімділік спортшысы (мысалы, 25 мильдік қашықтыққа жүзу), өзіне тәжірибе жасауды ұнататын және мен білетін ең қызықты адамдардың бірі. Ол өнімділік немесе ұзақ өмір сүруге қатысты мен сенетін дәрігерлердің бірі. Питер Стэнфорд университетінде медицина докторы дәрежесін алды және Кингстондағы (Онтарио) Куинс университетінде механикалық инженерия және қолданбалы математика бойынша бакалавр дәрежесіне ие. Ол Джонс Хопкинс ауруханасында жалпы хирургия бойынша резидентурадан өтіп, Ұлттық онкология институтында доктор Стивен Розенбергтің жетекшілігімен зерттеу жүргізді. Онда Питер реттеуші Т-жасушаларының ісік регрессиясындағы рөліне және қатерлі ісікке қарсы басқа иммундық терапияларға назар аударды.
Питердің таңғы асы
«Ол әдетте ештеңеден басталады, содан кейін мен екінші тағамды ішемін — өйткені сәл қарным ашады — және мен тағы да ештеңе жемеймін. Соңында мен оны тағы да біраз ештеңемен аяқтаймын».
Питер таңғы асты сирек ішеді және интермитентті оразаның (аралық ашығу) көптеген түрлерімен тәжірибе жасады: күніне бір рет тамақтанудан (яғни, тәулігіне 23 сағат ашығу) үйреншікті 16/8 және 18/6 үлгілеріне дейін (яғни, 16 немесе 18 сағат ашығу және тек 8 немесе 6 сағаттық терезеде тамақтану). Тамақсыз 16 сағат жүру әдетте автофагия (жасушалардың өзін-өзі тазартуы) мен анаболизм (бұлшықет құрылуы) арасындағы дұрыс тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.
Кездейсоқ мәліметтер
Питер қатарынан 3 жыл бойы нутрициялық кетоз (ағзаның энергия үшін майларды жағу күйі) күйінде болды және тек ультра-ұзақ қашықтыққа велосипед тебу мен жүзуде ғана емес, сонымен қатар күш жаттығуларында да жоғары деңгейді сақтады (мысалы, 450 фунттық шинаны 16 секундта 6 рет аударды). Ол әлі де ораза ұстаудың арқасында аптасына кемінде бір рет кетозға кіреді (күніне шамамен сағат 18:00-20:00-де бір негізгі тамақтану) және кетогендік диетада өзін жақсы сезінетінін айтады. Одан бас тартуының негізгі себебі — жемістер мен көкөністерге деген құштарлық болды.
Питер көптеген нәрселерге, соның ішінде сағаттарға (мысалы, 1950 жылдардан бері бар Omega Speedmaster Professional, Caliber 321) және кәсіби деңгейдегі автожарыс симуляторларына құмар. Питерге тиесілі симулятор iRacing бағдарламалық жасақтамасын пайдаланады, бірақ аппараттық құралдары (орындық, рөл, гидравлика және т. б. ) тапсырыспен жасалған, сондықтан оның аты жоқ. Оның айдағанды ұнататын көлігі — Formula Renault 2000.
Неге Питер екеуміз тіл табысамыз?
Питер өзінің алғашқы эксперименталды синтетикалық (экзогенді) кетондарын ішкендегі қуанышын былай сипаттайды:
«Мен бірінші болып бета-гидроксибутират эфирін байқап көрдім, оны маған жақын досым жіберген [Доминик Д’Агостино, 21-бет]. Маған бұл нәрселердің дәмі өте жаман болатынын айтқан еді. Мен оны бұрын ішкен екі адаммен сөйлескенмін, олар төзімді, әскери жігіттер болатын. Олар 6 жасар балалар емес еді. Олар: "О, адам, бұл жер бетіндегі ең жаман дәм", — деді. Мен мұны білетінмін, бірақ қорап келгендегі қуаныштан бұл ақпарат ұмытылып кетсе керек. Мен қорапты ашып жібердім, онда мұны басқа оншақты нәрсемен араластырып, ішуге болатын коктейль жасау туралы нұсқаулық болды. Мен оған мән бермей, 50 мл құтыны алдым.
Мен оны бір деммен ішіп салдым. Таңғы сағат 6:00 шамасы болатын, өйткені әйелім әлі ұйықтап жатқан. Біріншіден, оны ішкенде дәмі реактивті отын немесе дизель отыны сияқты сезілді. Егер сіз дистилляттың иісін сезсеңіз, бұл жағымсыз иіс және оның дәмі қандай болатынын елестете аласыз. Дәмі дәл сондай болды. Менің алғашқы ойым: "Құдай-ау, соқыр болып қалсам ше? Мұнда метанол болса ше? Мен не істедім? " — болды. Содан кейінгі ойым: "О, Құдайым, сенің жүрегің айнып жатыр. Егер мұны құсып жіберсең, құсығыңды қайта жалауға тура келеді. Бұл нағыз апат болады". Осылайша, мен отбасымды оятып алмауға және кетон эфирлерін бүкіл ас үйге шашып алмауға тырысып, лоқсып тұрдым. Велосипедпен серуендеуге шығу үшін маған шамамен 20 минут қажет болды, бұл тәжірибенің негізгі мақсаты сол еді».
Жұмыс құралдары
Питер тәулік бойы глюкоза деңгейін бақылау үшін Dexcom G5 мониторын тағып жүреді, деректер оның iPhone-ында көрсетіледі. Оның негізгі мақсаты — орташа глюкозаны және оның ауытқуын төмен деңгейде ұстау. Бұл инсулиннің «қисық астындағы ауданын» (AUC) азайтуға мүмкіндік береді. Ол үшін Питер тәуліктік орташа глюкозаны 84-88 мг/дл және стандартты ауытқуды 15-тен төмен ұстауға тырысады. Dexcom осының бәрін көрсетеді. Питер Dexcom-ды күніне 2-3 рет OneTouch Ultra 2 глюкометрімен калибрлейді, ол аз қанды қажет етеді және мен кетондарды өлшеу үшін қолданатын Precision Xtra-ға қарағанда дәлірек көрінеді.
Ортаңғы бөксе бұлшықетіне (Glute Medius) арналған жаттығу
«Қазіргі заман адамы латеральды (бүйірлік) жазықтықта ең әлсіз және тұрақсыз. Тізе мен жамбастың дұрыс сәйкестендірілуі және өнімділіктің ұзақ сақталуы үшін өте күшті ортаңғы бөксе бұлшықеті (gluteus medius), кең фасцияны тартушы (tensor fasciae latae) және медиалды кең бұлшықет (vastus medialis) қажет».
Бірде Питер Сан-Францискоға келгенде, екеуміз спорт залына бардық. Мен становая тяга жасап жатып, шеттен Питердің Джейн Фонданың жаттығуларына ұқсайтын бірдеңе жасап жатқанын көрдім. Күлкімді тоқтатқан соң, ол маған бұл жаттығулар жиынтығының арқасында тізесіне ота жасатпай аман қалғанын түсіндірді. Бұл жаттығуларды оған жылдамдық бойынша сарапшы Райан Флаэрти және кинезиолог Брайан Дорфман үйреткен.
Мен оның «кері thighmaster» сериясын байқап көрдім және ортаңғы бөксе бұлшықетімнің қаншалықты әлсіз екеніне таң қалдым. Бұл өте ауыр болды (Соммер жаттықтырушының 10-беттегі «Егер сен мықты болғың келсе... » деген сөзін қараңыз). Төмендегі 7 қимылдың әрқайсысын 10-15 қайталаудан бастаңыз. Барлық 7-уін қатарынан 20 рет жасай алғаннан кейін, тобығыңызға салмақ қосуды ойластыруға болады.
Алғашқы бірнеше жаттығуда өзіңізге риза болып отыруыңыз мүмкін, бірақ есіңізде болсын: 7 жаттығудың бәрі біткенше және олардың арасында үзіліс жасауға болмайды.
Мұның бәрінде — дұрыс бұлшықеттердің жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін үлкен бармақты өкшеден төмен ұстаңыз (майтабан сияқты) және бұл серияны аптасына 2 рет орындаңыз.
Жоғары/Төмен

Қырыңызбен жатып, басыңызды қолыңызбен тіреңіз. Аяқтарыңызды тік ұстап, үстіңгі аяғыңызды көтеріп, қайта түсіріңіз, табаныңызды жоғарыда сипатталғандай ішке бұрып ұстаңыз. Аяқты тым жоғары көтермеңіз. Аяқтар арасындағы ең үлкен бұрыш 30 градустан аспауы керек. Одан жоғары болса, кернеу азаяды және жаттығу мәнін жояды.
2-4 жаттығулар үшін аяқтар арасында төменгі нүктеде шамамен 12 дюйм (30 см) қашықтықты сақтаңыз. Тек көлденең жазықтықта қозғалыңыз. Алғашқы 1-2 жаттығуда сіз үшін ең қиын болатын аяқ биіктігін табыңыз. Әдетте бұл төменгі тобықтан 12-18 дюйм биіктік. Бармақты өкшеден төмен ұстауды ұмытпаңыз.
- Алға сермеу (Front Kick/Swing) Үстіңгі аяғыңызды жамбас тұсынан 45 градусқа алға сермеңіз. «Кабаре» стилінде деп елестетіңіз.

- Артқа сермеу (Back Swing) Арқаңызды иіп алмай, аяғыңызды барынша артқа сермеңіз.
- Толық алға және артқа сермеу Аяғыңызды алға, сосын бірден артқа сермеңіз (алдыңғы екеуінің комбинациясы), ортада тоқтамаңыз.
- Сағат тілімен шеңбер жасау Өкшеңізбен диаметрі 18 дюймдік шеңбер сызыңыз. Есіңізде болсын, шеңбердің төменгі жағында тобықтар арасында 12 дюйм болуы керек. Егер тобықтар жақындап кетсе, демек сіз қулық жасап жатырсыз.
- Сағат тіліне қарсы шеңбер жасау Басқа бағытта қайталаңыз.
- Велосипед қозғалысы Велосипед теуіп жатқандай педаль айналдырыңыз.
Оңай ма? Енді екінші жаққа ауысып, қайталаңыз.
Швейцариялық доптағы (Swiss Ball) планка шеңберлері
Бұл бөлек жаттығудың мақсаты — жауырын қозғалысы мен ротациясын жасау. Жауырынның мобильділігі — дененің жоғарғы бөлігінің жұмысы мен ұзақ өмір сүруінің кілті. Нысаналы бұлшықеттер: кіші жұмыр бұлшықет, қылқан асты, қылқан үсті, жауырын асты және ромб тәрізді бұлшықеттер.
Орындалуы қарапайым: Шынтақтарыңызды швейцариялық допқа тіреп, планка позициясына тұрыңыз, білектер алға қарап тұрсын. Жауырын арасында немесе белде салбырап кетпеңіз (19-бетте сипатталған «қуыс» және «созылған» позицияларды сақтаңыз). Тұрақтылық үшін аяқтарды кең ашыңыз, күшейген сайын аяқтарды жақындатуға болады. Осы қалыпта білектеріңізбен допты төмендегідей қозғалтыңыз. Бір жиынтық (set) үзіліссіз әрқайсысын 10-15 рет қайталаудан тұрады:
Сағат тілімен шеңберлер Сағат тіліне қарсы шеңберлер Алға және артқа (яғни, шынтақтарды 6-12 дюйм алға жылжытып, қайта қабырғаға қарай тарту)
Мұны дұрыс жасағанда, бүкіл жауырындарыңыздың қозғалып жатқанын сезуіңіз керек.
Питер аптасына 2 рет, әр жаттығуда 3 жиынтық жасайды. Ол бұларды тренажердегі «Росомаха» (Wolverines) жаттығуымен кезектестіріп орындайды (Google-ден іздеңіз).
Питер ЖАЛПЫ ұсынатын 5 қан анализі
«Әрине, жауаптар адамның жеке басына, отбасылық тарихы мен генетикасына байланысты болатын қауіп-қатерлерге (жүрек-қан тамырлары аурулары, қатерлі ісік және т. б. ) байланысты, бірақ жалпы алғанда, өлімнің алдын алу тұрғысынан бұл бес тест өте маңызды».
APOE генотипі: «Бұл маған адамның Альцгеймер ауруына (АА) шалдығу қаупі туралы ақпарат береді. Геннің болуы міндетті түрде ауруды тудырмайды, бірақ қай нұсқасы мен қанша көшірмесі бар екеніне байланысты қауіпті біршама немесе айтарлықтай арттырады. Айтпақшы, apoE фенотипі (яғни, ағзадағы липопротеиннің нақты мөлшері) генге қарағанда АА-ны дәлірек болжайды, бірақ мұндай тест әлі сатылымда жоқ. Күте тұрыңыз, мен мұнымен жұмыс істеп жатырмын». NMR арқылы LDL бөлшектерінің саны (қандағы липопротеиндер санын есептей алатын технология): «Бұл холестеринді тасымалдайтын барлық LDL бөлшектерін есептейді. Бұл бөлшектердің саны неғұрлым көп болса, жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупі соғұрлым жоғары болатынын білеміз». NMR арқылы Lp(a) («L-P-кіші-A»): «Lp(a) бөлшегі ағзадағы ең атерогенді (тамырларды бітейтін) бөлшек болуы мүмкін. Бұл санға диета мен дәрі-дәрмектер әсер етпейтін сияқты, сондықтан біз басқа факторларға көбірек көңіл бөлеміз. Адамдардың шамамен 10%-ында Lp(a) деңгейі жоғары болады және бұл тұқым қуалайтын атеросклероздың ең жиі кездесетін себебі. Көптеген дәрігерлер мұны тексермейді, бірақ мұны білу сіздің өміріңізді сақтап қалуы мүмкін. Шамамен 3-4 жылдан кейін мұны емдейтін жаңа дәрілер («apo(a) antisense») пайда болады». OGTT (Пероральді глюкозаға төзімділік тесті): «Бұл тестте сіз глюкоза ерітіндісін ішесіз, содан кейін 60 және 120 минуттан кейін инсулин мен глюкозаның реакциясын тексересіз. 1 сағаттық көрсеткіш метаболикалық мәселелердің хабаршысы болуы мүмкін гиперинсулинемияны (инсулиннің шамадан тыс көп болуы) анықтауға көмектеседі». IGF-1 (Инсулин тәрізді өсу факторы-1): «Бұл қатерлі ісіктің дамуына ықпал ететін күшті фактор. Диета таңдауы (мысалы, кетогендік диета, калорияны шектеу, аралық ашығу) IGF-1 деңгейін төмен ұстауға көмектеседі».
Кетоздың қауіп белгілері
«Кето көптеген адамдарға жақсы әсер етеді, бірақ бәріне бірдей емес. Егер белгілі бір маркерлер (мысалы, C-реактивті ақуыз, несеп қышқылы, гомоцистеин және LDL бөлшектерінің саны) жоғарыласа, бұл диетаның сол адамға сәйкес келмейтінін білдіреді. Кето диетасында LDL деңгейі көтерілген кейбір емделушілер қаныққан майларды 25 грамнан азайтып, оны моноқанықпаған майлармен (мысалы, макадамия жаңғағы майы, зәйтүн майы) алмастыру арқылы жағдайды түзей алады».
Толық тексеруден өтпес бұрын, әрекет ету шегін анықтап алыңыз
«Толық тексеруден өтіп, бәрінің "қалыпты" болу ықтималдығы төмен. Сондықтан, егер сіз толық емес немесе қарама-қайшы ақпарат негізінде шешім қабылдауға дайын болмасаңыз, тест тапсырмаңыз. Мысалы, APOE генін тексермес бұрын, егер нәтиже жаман болса, не істейтініңізді алдын ала білуіңіз керек».
ТФ (Тим Феррисс): Эмоцияларға берілмей, қандай нәтижелерге назар аударып, қайсысын елемеу керектігін және «егер/онда» деген әрекет жоспарыңызды алдын ала шешіп алыңыз.
Қан анализінің «лездік суреттерінің» қаупі
Динамиканы бақылау үшін қан тапсырып тұру маңызды, бірақ шұғыл әрекет жасамас бұрын қорқынышты нәтижелерді қайта тексеріп, растау қажет. Бұл туралы менің подкастымның басқа қонақтары Джастин Мейгер (72-бет) және Чарльз Поликвин (74-бет) де айтқан болатын:
«2005 жылы мен Каталина аралынан Лос-Анджелеске дейін жүзіп өттім. Досым Марк Льюис, анестезиолог (наркоз беруші дәрігер) , мен Каталинада суға түсуден 10 минут бұрын және Лос-Анджелесте 10,5 сағаттан кейін судан шыққан соң 10 минуттан кейін қанымды алды. Бұл мен үшін нағыз жаңалық болды, өйткені менде SIRS (жүйелі қабыну реакциясы синдромы — организмнің ауыр зақымға жалпы жауабы) дамыған екен. Мұндай жағдай әдетте ауыр инфекциясы бар немесе оқ тиген, жол апатына түскен ауыр жарақат алған пациенттерде кездеседі.
Менің тромбоциттерім (қанның ұюына жауапты жасушалар) қалыпты деңгейден 6 есеге дейін өсті. Ақ қан жасушаларының (лейкоциттер) саны қалыпты деңгейден шамамен 5 есеге артты. Қанымдағы барлық осы үлкен өзгерістер соншалықты қарқынды болды, мені жаңа ғана оқ тиген адамнан ажырату мүмкін емес еді. . .
Мен кез келген «лездік сурет» (snapshot) негізінде, ол қаншалықты нашар көрінсе де, пациентті емдеуге әрдайым сақтықпен қараймын. Мысалы, жақында бір адамды көрдім, оның таңертеңгі кортизол (стресс гормоны) деңгейі қалыпты мөлшерден 5 есе жоғары болды. Сіз: «Ой, бұл адамда бүйрек үсті безінің ісігі бар шығар? » — деп ойлауыңыз мүмкін, солай ма? Бірақ бірнеше нақтылаушы сұрақтан кейін мен сол күні таңғы сағат 3-те, қан тапсырардан бірнеше сағат бұрын оның үйінде су жылытқыш жарылғанын білдім. Таңертеңгі кортизолдың қалыпты деңгейі адамның түнде тыныш ұйықтауын талап етеді. Ал ол болса, үйіндегі суды тазартумен әуре болған».
Айналып өтуге тиіс 4 қауіп
«Егер жасыңыз 40-тан асқан болса және темекі шекпесеңіз, өлімнің 70–80% ықтималдығы мына төрт аурудың бірінен болады: жүрек ауруы, цереброваскулярлық ауру, қатерлі ісік немесе нейродегенеративті ауру».
«Ұзақ өмір сүрудің екі негізгі бөлігі бар. Біріншісі — созылмалы аурулардың (жоғарыдағы «үлкен төрттік») пайда болуын тежеу арқылы өлімді барынша кешіктіру. Біз мұны қорғаныс ойыны деп атаймыз. Екіншісі — өмір сапасын жақсарту, яғни шабуылдаушы ойын. Қорғаныс ойынында сізді өлтіруі мүмкін негізінен төрт ауру бар. Басқаша айтқанда, егер сіз 40 жаста болсаңыз және бұл мәселеге алаңдасаңыз, сіз жол апатынан немесе кісі қолынан өлмеуіңіз мүмкін, өйткені сіз ол демографиялық топтан шығып кеттіңіз. X, Y және Z себептерінен өлу ықтималдығыңыз төмен. Өлім-жітім кестелеріне қарасаңыз, сіздің жүрек-қан тамырлары ауруынан, цереброваскулярлық (ми тамырларының зақымдануы) аурудан, қатерлі ісіктен немесе нейродегенеративті (ми жасушаларының біртіндеп бұзылуы) аурудан өлуіңізге 80% мүмкіндік бар, нүкте.
Егер басқа ештеңе есте қалмаса, мынаны есте сақтаңыз: егер сіз 40 жаста немесе одан үлкен болсаңыз және ұзақ өмір сүруге қызығушылық танытсаңыз (бұл сізді бірден іріктелген санатқа жатқызады), осы төрт аурудың бірінен қайтыс болу ықтималдығыңыз 80%-ды құрайды. Сондықтан ұзақ өмір сүруге бағытталған кез келген стратегия осы аурулардың қаупін адам мүмкіндігінше барынша азайтуға бағытталуы тиіс.
[Білмейтіндер үшін,] цереброваскулярлық ауру дегеніміз инсульт болып табылады және инсульттің екі жолы бар. Бірі — тамырдың бітелуі (окклюзия), екіншісі — қан кету, бұл әдетте жоғары қан қысымына және соған ұқсас жағдайларға байланысты болады. Нейродегенеративті ауру, аты айтып тұрғандай, мидың дегенерациясы (бұзылуы). Оның ең көп таралған себебі — Альцгеймер деменциясы, ал Альцгеймер АҚШ-тағы өлімнің негізгі он себебінің бірі болып табылады.
[Зерттеулер] маған жоғары деңгейде тазартылған көмірсулар мен қанттардың (және, мүмкін, протеиннің, бірақ ол басқа себепке байланысты болуы мүмкін) инсулин деңгейін көтеретінін көрсетеді. Ал біз инсулиннің, өз кезегінде, инсулин тәрізді өсу факторын ( IGF — жасушалардың өсуін ынталандыратын гормон) көтеретінін білеміз. Сондай-ақ, IGF тек қартаюды ғана емес, сонымен қатар барлығын болмаса да, көптеген қатерлі ісік түрлерін қоздыратыны белгілі».
Питер ішпейтін ББҚ-лар (Биологиялық белсенді қоспалар)
Питер өзінің қан талдауына негізделген қоспалардың айтарлықтай көлемін тұтынады, сондықтан бұл өте дербестендірілген процесс. Дегенмен, ол кейбір кең таралған қоспаларды қабылдамайды:
Мультивитаминдер: «Олар екі әлемнің де нашар жағын біріктіреді. Олардың құрамында сізге қажет емес заттар көп, ал сізге шынымен қажетті заттар жеткіліксіз. Бұл ешқандай пайдасыз, қажетсіз тәуекел тудырады». А және Е дәрумендері: Ол тұтас өнімдер арқылы сіңіретін мөлшерден көп қажет екеніне сенімді емес. К дәрумені: «Егер сіз жасыл жапырақты көкөністер жесеңіз, сіз оны жеткілікті мөлшерде аласыз. К2 дәрумені адамның диетасына байланысты басқа мәселе болуы мүмкін». С дәрумені: «Көбіміз диетамыздан жеткілікті мөлшерде аламыз, ал мегадозалар қызықты болуы мүмкін болса да, әсіресе вирустық аурулармен күресу үшін, ол ішке қабылдағанда тиісті биожетімділікке (заттың ағзаға сіңу деңгейі) ие емес».
Ол магний қабылдауды қолдайды. Біздің сау бүйректер арқылы магнийді буферлеу қабілетіміз өте жоғары. Ол күніне 600–800 мг қабылдайды, магний сульфаты мен магний оксидін кезектестіріп ішеді. Сондай-ақ, аптасына 2 рет кальций карбонатын қабылдайды. Оның таңдаулы брендтерінің екеуі — Jarrow Formulas және NOW Foods.
Төмен дозалы литийдің логикасы
Питермен сөйлескеннен кейін мен қазір 5 мг литий оротаты (ми жұмысын қолдауға арналған минералды қоспа) түріндегі төмен дозалы литийді қабылдаймын. Эпидемиологиялық (аурулардың таралу заңдылықтарын зерттейтін) зерттеулерді көбірек оқыған сайын, мен литийді маңызды немесе шартты түрде маңызды элемент ретінде көре бастадым. 1-ден 5 мг-ға дейінгі мөлшер сіздің АҚШ-тағы жерасты суларында табиғи түрде кездесетін жоғары деңгейді алуыңызды тиімді қамтамасыз етуге жеткілікті. Кіріспе ретінде «New York Times» мақаласын оқуды ұсынамын: «Біз бәріміз литийдің аз мөлшерін ішуіміз керек пе? »* Сол мақаладан:
«Жерасты суларында кездесетін литийдің микроскопиялық мөлшерінің кез келген маңызды медициналық әсері болуы мүмкін екендігі оғаш көрінгенімен, ғалымдар мұндай әсерлерді көбірек іздеген сайын, оларды соғұрлым көп ашуда. Литийдің салыстырмалы түрде аз дозалары пайдалы әсерге ие болуы мүмкін екендігі туралы дәлелдер баяу жиналуда. Олар суицид деңгейін айтарлықтай төмендететін көрінеді және тіпті мидың саулығын жақсартып, көңіл-күйді көтеруі мүмкін».
Питерден: «Егер бүйрек функциясы қалыпты болса, литий іс жүзінде өте, өте қауіпсіз — негізінен 150 мг-нан төмен кез келген мөлшерде. Бұл — биполярлы бұзылысты емдеу үшін кейде қажет болатын үлкен дозалардың (1200 мг-ға дейін) кесірінен жаман атқа ие болған дәрілердің бірі, бірақ ол дозалардың жоғарыдағы логикамен ешқандай ортақтығы жоқ».
Күлкілі жағдай — Питер бұрын 170-тен 210 фунтқа (шамамен 77-ден 95 келіге) дейін семіріп, негізінен май жинаған кез
«Шынымды айтсам, мен қатты ашуландым. Қазір біз бұған күлеміз, бірақ сол кезде мен әйеліме: «Мен гастрошунттау (асқазан көлемін кішірейту отасы) жасатқалы жатырмын», — дедім. Ол маған: «Сен — осы уақытқа дейін өмір сүрген ең күлкілі адамсың. Егер сен 210 фунт салмақпен осыны қарастырып жүрсең, біз некеміз туралы сөйлесуіміз керек болады», — деді. Мен шынымен де Сан-Диего қаласындағы ең үздік бариатрия маманына (артық салмақпен күресуге маманданған дәрігер) бардым. Бұл қызық оқиға болды, өйткені менің артық салмағым анық болса да, күту залындағы ең арық адам мен болдым. Бұл жағдайды түсінуге көмектесті. [Өз-өзіме айттым:] «Питер, сенің проблемаларың бар деп ойлайсың ба? Мына адамдардың әрқайсысы 400 фунт тартады». Дәрігерге көрінетін кезек келгенде, медбике мені таразыға апарып өлшеді. Мен 210 фунт болдым. Ол: «А, бұл керемет! Сіз бақылауға келдіңіз бе? » — деді».
Жүгіруді тастап, салмақ көтеруге көшу туралы
«Салмақ тастауға тырысып жүрген, аптасына 20 миль жүгіруім керек деп ойлайтын адамды көргенде жүрегім ауырады. Олардың мұны істеуге зауқы жоқ, тізелері ауырады, олар мұны жек көреді және салмақ тастамайды. Мен оларға: «Сен үшін тамаша жаңалығым бар. Өміріңде бұдан былай бір қадам да жүгірудің қажеті жоқ, өйткені бұның ешқандай пайдасы жоқ», — дегім келеді.
Жаттығудың пайдасы бар, бірақ менің ойымша, жаттығудың ең маңызды түрі, әсіресе тиімділік тұрғысынан, өте жоғары қарқынды, ауыр күштік жаттығулар болмақ. Күштік жаттығулар глюкозаны жоюдан бастап, метаболикалық денсаулыққа, митохондриялық тығыздыққа (жасушадағы энергия көздерінің мөлшері) және ортопедиялық тұрақтылыққа (буын мен сүйектің беріктігі) дейін бәріне көмектеседі. Соңғысы сіз 30-дан асқан жас жігіт болғанда онша маңызды болмауы мүмкін, бірақ 70-ке келгенде, бұл жамбас сүйегінің сынуы мен саябақта серуендеудің арасындағы айырмашылық болады».
Питердің медитацияға жолы
Дэн Харристің «10% Happier» атты кітабы Питерді жүйелі түрде медитация жасауға итермеледі. Ашық бақылау немесе «mindfulness» (саналылық) медитациясында шектеулі табысқа жеткеннен кейін, оны досы Дэн Лоеб — миллиардер және 17 миллиард долларлық активтерді басқару фирмасы Third Point LLC-дің негізін қалаушы — Трансцендентальды медитациямен таныстырды.
✸ Ең көп сыйға тартылған немесе ұсынылған кітаптар
Surely You’re Joking, Mr. Feynman! авторы Ричард Фейнман.
Mistakes Were Made (But Not by Me) авторы Кэрол Тэврис және Эллиот Аронсон. Соңғысы адам ойлауындағы жалпы әлсіздіктер мен біржақтылықтарды қарастыратын когнитивті диссонанс (қарама-қайшы ойлардың әсерінен туындайтын психологиялық жайсыздық) туралы кітап. Питер өмірде өз-өзіне тым сенімді болмай өткісі келеді және бұл кітап оған өз ойларын қайта саралауға көмектеседі.
✸ Питердің 100 доллар немесе одан аз сомаға жасаған ең жақсы сатып алуы?
Питердің 8 жасар қызымен ай сайынғы «әке мен қыз» кездесуі бар. Төмендегі жағдай бір серуеннің соңында болған:
«Біз қонақ үйге қайтып бара жатқанбыз, бір рикша толық жарықтандырылған велосипедпен жанымызға келді. Әдетте мен мұндай нәрселерге міну туралы ойламас едім, бірақ мен оның көзінен: «Уау, бұл велосипедтің жан-жағында оттар жанып тұр», — дегенді көрдім. [Сонымен біз міндік. ] Бұл жігіт бізді қайтып апарды, бұл шамамен 20 доллар тұрды, тіпті 100 доллар да емес. Және маған сеніңіз, бұл жаяу қайтуға болатын жол үшін жұмсалған артық 20 доллар еді, бірақ оның жүзіндегі қуаныш мендегі әрбір долларға татитын. Мен сәл сезімге берілдім, өйткені кәрі әкелер сондай болады, бірақ бұл — менің көптен бері жұмсаған ең жақсы 20 долларым болды».
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
Питер бірнеше адамды, соның ішінде Нью-Йорктегі хедж-қор менеджері досы Джон Гриффинді атап өтті, бірақ мен оның соңғы жауабын ерекше атап өткім келеді: оның інісі. Питердің інісі Пол — федералды прокурор, керемет спортшы және 5 жасқа дейінгі 4 баланың әкесі. Ол қалай жақсы федералды прокурор болу туралы көп ойлайды және қалай жақсы әке болу туралы да дәл солай көп ойланады. Питер толықтырады:
«Табыс дегеніміз — балаларың сені ең жақсы әке ретінде есте сақтай ма? Оларға бәрін берген әке емес, бірақ олар бір күні саған бәрін айта ала ма? Олар саған кез келген уақытта, не болса да, кенеттен қоңырау шала ала ма? Сен олар кеңес сұрайтын алғашқы адамсың ба? Сонымен қатар, заңгер, дәрігер, брокер немесе кім болуды шешсең де, өз ісіңнің нағыз шебері бола аласың ба? »
- Anna Fels. «Should We All Take a Bit of Lithium? » The New York Times (Sept. 13, 2014).
Джастин Мэгер
Доктор Джастин Мэгер маған ондаған «адам-тәжірибелік қоян» эксперименттеріне, соның ішінде қан талдауы мен келесі буын бақылауларына көмектесті. Ол өте ақылды әрі көңілді адам. Джастин подкастта ортақ досымыз әрі серіктесіміз Келли Старреттпен (122-бет) бірге болды. Эпизодты аяқтаған кезде мен әдеттегідей: «Адамдар сізді қайдан таба алады? » — деп сұрадым. Джастиннің жауабы: «Менің шынайы қоштасу сөзім — мені іздемеңіздер, жай ғана айнаға қарап, өз-өздеріңізді тексеріңіздер. Менің арманым — жер астына түсіп, елес болу». Бұл жігітті жақсы көремін.
«Біз нысан емеспіз, біз процесспіз»
«Біз заттарды жақсы немесе жаман деп бағалағымыз келеді. . . Сонымен, қабыну — жаман, [сәйкесінше оның керісіншесі] — жақсы деген түсінік бар. Жоғары холестерин — жаман, төмен холестерин — жақсы. [Бірақ] сіз қан талдауының іс жүзінде нені білдіретінін түсінуіңіз керек. Біріншіден, бұл — лездік сурет (snapshot). Бұл — уақыттың бір сәті, ал біз нысан емеспіз, біз процесспіз».
«Оңтайлы» көрсеткіш неге ұмтылатыныңызға байланысты
«[Мысалы], егер сізде жоғары LDL холестерині болса, сіз бұлшықет массасын жылдамырақ қалыптастыра алатыныңызды көрсететін кейбір әдебиеттер бар. Сонымен, егер сіз күш жинау кезеңінде болсаңыз, бұл көрсеткіштің болуы сізге тиімді болуы мүмкін . . . контексті білу керек. Сіз сондай-ақ маркердің жай ғана жақсы немесе жаман екенін бағалап қана қоймай, оның іс жүзінде нені білдіретінін түсінуіңіз керек».
Ей, док, холестерин не істейді?
«Мен мұны дәрігерлерден, әсіресе олар менің жұмыс әдістеріме қарсы шыққанда сұрағанды ұнатамын. Мен: «Ей, холестерин не істейді? » — деймін, және бұл қызық, өйткені олардың көбі артқа шегініп, абдырап қалады. Себебі олар «Маған тек жоғары холестеринді анықтап, оны емдеу керек» деген алгоритмге баулынып кеткен, бірақ оның адам ағзасында қандай мақсатқа қызмет ететінін түсінбейді».
TF: Бір нәрсені түсіну (сіз дәрігерден соны қалайсыз) мен оның атын білу немесе оған таңба басу арасында үлкен айырмашылық бар. Бұл сондай-ақ Нобель сыйлығының лауреаты Ричард Фейнманның әкесі оған үйреткен сабақтардың бірі. Бұл оқиға осы кітаптағы бірнеше адамның ең көп сыйлаған кітабы Surely You’re Joking, Mr. Feynman! -да, сондай-ақ The Pleasure of Finding Things Out атты тамаша қысқа деректі фильмде баяндалған.
«Ереже: Негіздер — бұл негіздер, және сіз негіздерді жеңе алмайсыз».
«Аузыңызға салған нәрсе — стрессор, және сіздің айтқан сөзіңіз — аузыңыздан шыққан нәрсе де — стрессор».

Рухани жануар: Сібір жолбарысы
Чарльз Поликвин
Чарльз Поликвин — әлемдегі ең танымал күштік жаттықтырушылардың бірі. Ол 20-ға жуық түрлі спорт түрлерінен элиталық спортшыларды, соның ішінде Олимпиада алтын медаль иегерлерін, NFL All-Pros, NHL All-Stars және Стэнли кубогының чемпиондарын, сондай-ақ IFBB бодибилдинг чемпиондарын дайындады. Оның клиенттерінің қатарында Американың әйелдер күресінен алғашқы Олимпиада алтын медаль иегері Хелен Марулис, ұзындыққа секіруден алтын медаль иегері Дуайт Филлипс, NHL MVP Крис Пронгер және MLB соққы беру чемпионы Эдгар Мартинес және басқа да көптеген адамдар бар. Поликвин күштік жаттығулар туралы 600-ден астам мақала жазған және оның еңбектері 24 түрлі тілге аударылған. Ол 8 кітап жазды, соның ішінде Arm Size and Strength: The Ultimate Guide атты қысқаша жауһар бар.
Жаттығу жасағаныңыз қантты суға лайықты екеніңізді білдірмейді
«Менің тамақтану туралы білген ең маңызды нәрсем — көмірсуларға лайықты болуыңыз керек . . . жаттығудан кейін [жүздеген ккал көмірсуға] лайықты болу үшін сіздің дене майыңыз 10%-дан төмен болуы керек. Ер адам ретінде дене майыңыздың 10%-дан төмен екенін білудің ең жылдам жолы: Мен сіздің іш бұлшықеттеріңізде lineal alba (іш бұлшықеттерінің тік бөлінуі) сызығын көре аламын ба? Басқаша айтқанда, мен барлық іш бұлшықеттерінің қатарларын көре аламын ба? Бір қатар есептелмейді; сіз бәрін көруіңіз керек. Басқаша айтқанда, іш бұлшықеттеріңізде «мүше терісі» болуы керек».
TF: Бір әйел оқырман әлеуметтік желіде: «Егер бұл басқа біреудің мүше терісі болса ше? » — деп жауап берді. Бұл мәселені шешудің жолы болуы мүмкін.
«Менде 70% көмірсу, 20% протеин, 10% маймен жақсы нәтиже көрсететін кейбір спортшылар бар. Бірақ олар өз көмірсуларына лайықты. Олардың ұйқы безі жақсы жұмыс істейді, олар инсулинге сезімтал, тағысын тағы, оларда бұлшықет массасы көп. Бірақ кейбір спортшыларға әр 6 ай сайын кептірілген қараөрікті 10 рет жалауға рұқсат етіледі. Олардың лайықтысы — осы және олардың алатыны да — осы. Ал 6 айдан кейін оларға аптасына бір рет күнтізбедегі торттардың суреттеріне қарауға рұқсат беріледі».
TF: Жаттығудан кейінгі төмен көмірсулы нұсқа үшін 84-беттегі ешкі сарысуын қараңыз (Portable Fuel).
Жақсы күштік жаттықтырушыны қалай анықтауға болады?
«Жақсы күштік жаттықтырушы дене майына қарамастан кез келген әйелді 12 аптада 12 рет тартылуға (chin-ups) үйретуі керек».
Чарльздың әдеттегі таңғы асы
Чарльз таңғы асқа өте байыппен қарайды. Оның әдеттегі комбинациясы жабайы жануардың етін (әдетте Meyenberg ешкі майына табада қуырылған), жаңғақтарды және кейде жидектер мен авокадоны қамтиды:
«Маған макадамия жаңғақтары өте ұнайды, бірақ мен оны жақпаушылық (intolerance) тудырмау үшін түрлендіріп отырамын. . . Жолда жүргенде Marriott қонақ үйлерінде қалуымның бір себебі — бұл стейк пен жұмыртқа беретін жалғыз жер». Саяхаттағанда, әрине, қиынырақ болуы мүмкін: «Мысалы, Манчестерде [Ұлыбритания] таңғы асқа стейк пен жұмыртқа алудың ешқандай жолы болмады, сондықтан көмекшім екеуміз сардина сатып алдық. Осылайша келесі күні таңғы асқа сардина мен бразилиялық жаңғақ жедік. Мен бұл мәселеде келіссөзге бармаймын. Мен үшін не ет, балық немесе теңіз өнімдері және кейбір жаңғақтар болуы керек».
TF: Мен жоғарыдағыны қалың қаріппен белгіледім, өйткені тағамға жақпаушылыққа тест тапсырып, маған: «Менің ақ үрмебұршаққа аллергиям бар екен! Жұмыртқа ағына да! » — деп қоңырау шалатын достарым көп. Мұндай нәтижелер сіздің генетикаңыз бұл тағамдарға тыйым салады дегенді білдірмейді. А) Сіз жай ғана бір тағамды тым көп тұтынып, түзетуге болатын аутоиммундық реакция тудырған болуыңыз немесе Б) зертхана қателескен болуы мүмкін. Мен бір аптада зертхананың әрбір пациентті (ондаған адамды) жұмыртқа ағына жақпаушылығы бар деп көрсеткенін көрдім. Зертханалық қателер болады, жабдықтар бұзылады және адамдар қателеседі. Оқиғаның түйіні: Тағам көздерін түрлендіріп отырыңыз және кез келген қорқынышты тест нәтижелерін екінші тестпен растаңыз.
Бос тері немесе созылу белгілері (striae) үшін
« Готу кола (азиялық центелла — емдік шөп) деп аталатын шөп бар, оны мен ертедегі тәлімгерлерімнің бірі доктор Мауро Ди Паскуаледен үйрендім — ол біз қажетсіз тыртық тіні немесе қажетсіз дәнекер тін деп атайтын нәрселерден арылуға көмектеседі. Шындыққа келетін болсақ, сіз бос тері бойынша 6 ай бойы ешқандай прогресті көрмейсіз. Сондықтан адамдар бұл оған тұрмайды дейді, бірақ мен адамдарға мұны 6 ай бойы істей беріңіз деймін. Содан кейін ол бір түнде болғандай әсер береді. . .
Кейбір рецепт бойынша дәрі дайындайтын фармацевттер сізге готу коладан биосіңіргіш крем жасап бере алады. Ол әлдеқайда жылдам жұмыс істейді. Егер сіз мұны істейтін және ол биологиялық белсенді түрі болатын фармацевт тапсаңыз, сол нәтижеге шамамен 2-3 айда қол жеткізе аласыз деп айтар едім».
TF: Мен Чарльздан ішке қабылдау көздері туралы сұрадым, ол күніне бір тамшуыр Gaia Herbs Gotu Kola Leaf сұйық сығындысын ұсынды, ол сонымен қатар сіңірлердің қалпына келуін және когнитивті функцияны жақсартады.
Әр 8 апта сайын тексеруге тиіс 4 тест
Чарльз бұл биомаркерлерді әр 8 апта сайын тексеруді ұсынады:
Таңертеңгі (аш қарынға) инсулин Таңертеңгі (аш қарынға) глюкоза: «Мен талап ететін бір нәрсе — олар [бұл тестті] әрқашан соңғы тамақтан соң дәл 12 сағаттан кейін жасауы керек. Неге? Өйткені мен өлшеулердің дұрыс болғанын қалаймын. Сіздің таңғы глюкозаңыз әртүрлі болуы мүмкін, өйткені сіз артық 2 сағат аш жүрдіңіз, бұл жағдайда ол дұрыс емес».
TF: Бұл өте маңызды сәт. Мүмкіндігінше көп айнымалыларды стандарттаңыз. Мысалы, мен қан талдауын аптаның бір күнінде жасаймын және бірдей мөлшерде су ішуге тырысамын, әдетте 1-2 литр су ішіп, зәрімнің мөлдір болуын қадағалаймын. Елестетіп көріңізші, сіз бір қан талдауын бейсенбіде жасайсыз, содан кейін бақылау тестін ішімдік ішілген демалыстан кейінгі дүйсенбіде жасайсыз, бұл бауыр ферменттерін көтеруі мүмкін. Мұндай мәндерді салыстыруға келмейді. Сондай-ақ, қабыну маркерлерінен қате нәтиже алмас үшін, мүмкіндігінше, қан тапсырар алдында 24 сағат бұрын ауыр жаттығулардан аулақ болған дұрыс. Өз айнымалыларыңызды бақылаңыз!
- Реактивті инсулин тесті: «Менің ойымша, реактивті инсулин тесті — денсаулық сақтау саласындағы ең лайықты бағаланбаған тест». (Доктор Питер Аттиа да мұны өзінің үздік 5 тестіне OGTT (ішілетін глюкозаға төзімділік тесті) ретінде қосады; толығырақ 65-беттен қараңыз). 4. HbA1c (әдетте «гликозирленген гемоглобин» деп оқылады): «Негізінде, сіз инсулин өндіру жылдамдығымен қартаясыз дейді. HbA1c маған соңғы 3 айдағы орташа инсулиннің қандай болғанын айтып береді. . . Мен жылдар бойы тұтынатын магнийдің, қосымша магнийдің мөлшері сол мәнді төмендетудің ең жылдам жолы екенін анықтадым. Сондықтан магний, бәлкім, қартаюға қарсы ең жақсы минералдардың бірі болып табылады».
Магний туралы толығырақ
«Менің ойымша, егер біреуін таңдайтын болсам, ең жақсы магний — магний треонаты. Бірақ мен әртүрлі хелаттарды (минералдардың оңай сіңетін қосындысы) алғанды ұнатамын. [TF: Доминик Д’Агостино да магний қабылдайды; оның ойларын 30-беттен қараңыз]. Сондықтан мен глицинат пен оротатты қолданамын. Егер оның артындағы физиологияға қарасаңыз, бұл туралы көптеген жақсы зерттеулер бар, магнийдің әр түрі белгілі бір тінге бағытталады. Мысалы, магний глицинаты бауыр мен бұлшықет тіндеріне басымдық береді; магний оротаты тамыр жүйесінде көбірек жұмыс істейді. Магний треонаты көбірек ГАМҚ (GABA) индукторы болып табылады, сондықтан ол ұйқыны жақсартады. Жеке өзім ұйықтар алдында соңғы тамақпен бірге 2 г магний треонатын қабылдаймын және GabaMag сияқты түрлі хелат формаларын қолданамын».
Ұйқыға арналған тағы бір рецепт: ұйықтар алдында глютамин және дәрігер тағайындаған пробиотиктер (брендтерді өзгертіп отырыңыз).
Жақсы дәрігерлер туралы
«Олардың сапасының ең жақсы көрсеткіші — сіздің алғашқы қабылдауыңызға қанша уақыт бөлетіні».
Тестостеронды (T) арттыру үшін кортизолды (C) азайтыңыз
«Ереже бойынша... тестостеронды арттырудың ең жақсы жолы — кортизолды [күйзеліс гормоны] төмендету. Өйткені тестостерон мен кортизолдың жасалуына қажетті негізгі шикізат прегненолон (барлық гормондардың бастапқы заты) деп аталады. Күйзеліс жағдайында денеңіз автоматты түрде кортизол жолына бағытталады».
ТФ: Егер сіз төсекке өте шаршап жатып, бірақ жүйкеңіз қозып, ұйықтай алмасаңыз, бұған кортизол себеп болуы мүмкін. Осы «шаршаған әрі қозып тұрған» күйді басу, сонымен қатар ұйқы алдында глюкоза деңгейін төмендету үшін мен фосфатидилсерин (ми жұмысын реттейтін фосфолипид) және N-ацетилцистеин (NAC — күшті антиоксидант) қабылдаймын. Мен үшін бұл келесі күні мазасыздықтың айтарлықтай төмендеуіне де әсер етеді.
«Гормондарды алмастыру терапиясы (HRT) бойынша ең үздік маман — бельгиялық Тьерри Хертог.
✸ «Атлеттеріңіз үшін артқы, алдыңғы немесе бастан асыра көтеріп отырып-тұру (squat) жаттығуларының ішінен біреуін ғана таңдау керек болса, қайсысын таңдар едіңіз? »
«Алдыңғы отырып-тұру. Менде бұл туралы көптеген статистикалық деректер бар. Өйткені алдыңғы отырып-тұруда қулық жасау мүмкін емес. Мен «жерге тигенше» терең отыруды айтып отырмын, яғни төменгі нүктеде кілемде із қалдыратындай болуы керек. Менің ойымша, спорттық мақсаттар үшін барлық отырып-тұру осылай жасалуы тиіс... Олар мұны олимпиадалық ауыр атлеттер сияқты орындауы керек. Қолдар иық енінен сәл кеңірек, шынтақтар мүмкіндігінше жоғары, ал шынтақ ішке қарай бағытталады. Бұл штанганы дәл тамақтың алдында бекітеді. Егер бұл жаттығу сізге ыңғайлы болып көрінсе, демек сіз оны дұрыс жасап жатқан жоқсыз. Дұрыс алдыңғы отырып-тұру кезінде мойныңызда біршама қысым сезінуіңіз керек».
(Келли Старреттің отырып-тұру туралы ойларын 124-беттен қараңыз. )
Отырып-тұру жаттығуының алдындағы №1 қадам
«Толарсақтың иілгіштігі төменгі аяқ жарақаттарының (мейлі ол ACL (алдыңғы айқас байлам) үзілуі, санның артқы бұлшықеттерінің созылуы немесе шаптың жыртылуы болсын) алдын алатынын көрсететін көптеген зерттеулер бар. Сондықтан мен [отырып-тұру алдында] ең алдымен балтыр бұлшықеттерін созатын тренажерға барып, балтырды созып, содан кейін 8 секунд бойы статикалық созылу жасап тұрар едім. Соңында бұлшықетті өз еркіммен жиырылтатын жаттығумен аяқтаймын, себебі бұл күш үлгісін қайта іске қосады. Зерттеулер анық: егер сіз статикалық созылуды жасап, оны жиырылумен аяқтамасаңыз, жарақат алу қаупі жоғары болады».
ТФ: Бұл ақпарат пен Пол Левектің кеңесі мені «казакша отырып-тұруға» (Cossack squats, 87-бетті қараңыз) байыппен қарауға итермеледі. Енді мен жарақаттың алдын алу және аяқтың жоғарғы бөлігінің иілгіштігі үшін балтырларыма бұрынғыдан да көп көңіл бөлемін (Кристофер Соммерді қараңыз, 9-бет).
Санның артқы бұлшықеттерін (Hamstrings) іске қосу

Мен бірде Чарльздың Кинетикалық тізбекті (бұлшықеттер мен буындардың өзара байланыс жүйесі) жақсарту семинарына қатысқанмын, онда ол менің иығымның қозғалыс ауқымын ART (белсенді босату әдістемесі) арқылы санаулы минуттарда екі есе арттырған болатын («The 4-Hour Body» кітабын қараңыз). Ол бізге «бұлшықет-сіңір әдісін» үйретті — бекіту нүктелерінің жанында қарапайым көлденең үйкелісті қолдану арқылы санның артқы бұлшықеттерін және басқа бұлшықеттерді қалай іске қосуға болатынын көрсетті. Мысалы, тренажерда сан бұлшықеттерін бүгу кезінде күшті бірден арттыру үшін, еденге жатып, біреуден қолының қырымен осы суреттегі әрбір нүктелі сызықтардың бойымен 8-10 секунд бойы жылдам үйкелеуді сұрауға болады. Мұндағы себептер тым ұзақ болғандықтан қысқа қайырсақ: сан бүгу жаттығуын бөксе қатпарынан (бөксе астындағы сызықтар) бастаңыз, ал становой тяга (жерден ауырлық көтеру) үшін тізеден сәл төмен сызықтардан бастаңыз.
✸ Жиі сыйға тартылатын немесе ұсынылатын кітаптар
Ричард Вайзманның «59 секунд: Өміріңізді бір минуттан аз уақытта өзгертіңіз» (күйзелісті азайту үшін) «Аптасына 4 сағат жұмыс» Гэри Келлердің «Бір нәрсе: Ерекше нәтижелердің артындағы таңқаларлық қарапайым шындық»
«Осы [«Аптасына 4 сағат жұмыс» және «Бір нәрсе»] кітаптарын оқығаннан кейін, үйде болғанда мен күніне ең көбі 2,5 - 4 сағат жұмыс істеймін. Шілде айында демалыс аламын. Тамыздың алғашқы 2 аптасында демаламын. Желтоқсаннан қаңтардың соңына дейін жұмыс істемеймін, сонымен қатар айына бір апта демалыс аламын».
✸ Чарльздың 100 доллардан аспайтын ең жақсы сатып алған заты
«Бұл сыйлық болғандықтан, бағасын нақты білмеймін, бірақ өте қымбат емес шығар. Ол «Bamboo Bench» [неміс тренері Бернд Штёслайн жасаған] деп аталады. Оның омыртқа тірелетін жарты ай тәрізді пішіні бар [кез келген орындыққа бекітіледі]. Сондықтан штанганы немесе гантельді кеудеден көтеру кезінде шынтақтарды қарапайым орындыққа қарағанда әлдеқайда төмен түсіруге болады. Бұл жауырынның еркін қозғалуына, жаттығу кезінде үлкенірек қозғалыс траекториясына және дененің жоғарғы бөлігін ауырсынусыз жаттықтыруға мүмкіндік береді».
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
Уинстон Черчилль. «Бұл адам нағыз ержүрек болды. Ол Гитлерге қарсы тұрды, Біріккен Корольдікті біріктірді, берілуден бас тартты. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Мұны өте аз адам біледі».
ТФ: Бір қызық жайт — Чарльз мұны менің подкастымда айтқаннан кейін, Уинстон Черчилльдің бұрынғы үйінің иесі хабарласып, оны қонаққа шақырды.
«Баяу көмірсулы диета» (Slow-Carb Diet®) бойынша нұсқаулық
Көптеген адамдар арықтауға тырысқанда үмітін үзеді.
Бақытымызға орай, бәрі күрделі болмауы керек. Мен үнемі ораза ұстап, кетоз (энергия үшін майды жағу күйі) күйіне енсем де, «Баяу көмірсулы диета» (SCD) он жылдан астам уақыт бойы менің негізгі диетам болып келеді. Ол таңқаларлықтай нәтиже береді және тек сыртқы келбетке ғана емес, денсаулыққа да әсер етеді. Бір оқырманнан келген хат:
«Тимге «The 4-Hour Body» кітабын зерттеп жазғаны үшін шын жүректен алғыс айтқым келеді. 60-тан асқан анам 45 фунт (20 кг-нан астам) тастап, 20 жылдан астам уақыт бойы ішіп келген жоғары қан қысымына қарсы дәрілерінен құтылды. Ол мұның бәрін шамамен 3 айда жасады. Бұл менің анамның қасымда әлі ұзақ болатынын білдіреді».
Негізгі ережелер қарапайым, аптасына 6 күн орындалады:
**«Ақ» крахмалды көмірсулардан (немесе ақ түсті болуы мүмкін тағамдардан) аулақ болыңыз.** Бұл барлық нан, паста, күріш, картоп және дәнді дақылдарды (иә, киноаны да қоса алғанда) білдіреді. Егер күмәндансаңыз — жемеңіз. **Бірнеше тағам түрін қайта-қайта жеңіз, әсіресе таңғы және түскі асқа.** Жақсы жаңалық: сіз мұны онсыз да істейсіз. Тек жаңа негізгі тағамдарды таңдаңыз. Қарапайым болуы үшін тәрелкеңізді үш бөлікке бөліңіз: ақуыз, көкөністер және бұршақ тұқымдастар. **Калорияны ішпеңіз.** Ерекшелік: түнде 1-2 стақан құрғақ қызыл шарап ішуге рұқсат етіледі, бірақ бұл менопауза кезеңіндегі кейбір әйелдерде салмақтың тұрып қалуына әкелуі мүмкін. **Жеміс-жидек жемеңіз.** (Фруктоза → глицеролфосфат → денедегі майдың көбеюі). Авокадо мен қызанаққа рұқсат беріледі. **Мүмкіндігінше прогресті жалпы салмақпен емес, денедегі май пайызымен өлшеңіз.** Таразы сізді алдауы және көңіліңізді қалдыруы мүмкін. Мысалы, SCD кезінде майды жоғалтып, бұлшықет жинау жиі кездеседі. Сізге керегі де осы, бірақ таразыдағы сан өзгермейді, бұл сізді ренжітуі мүмкін. Таразының орнына мен DEXA сканерлеуді (рентгендік зерттеу), BodyMetrix үй ультрадыбыстық құрылғысын немесе кәсіби маманның көмегімен калиперді (май қабатын өлшейтін құрал) қолдануды ұсынамын (Джексон-Поллоктың 7 нүктелі әдісін ұсынамын). **Аптасына бір күн демалыс алып, қалағаныңызды жеңіз.** Мен сенбі күнін таңдаймын және ұсынамын. Бұл «еркін күн» (cheat day), оны көптеген оқырмандар «Семіз сенбі» (Faturday) деп те атайды. Биохимиялық және психологиялық себептерге байланысты өзіңізді тежемеу маңызды. Кейбір оқырмандар апта бойы «жегісі келетін тағамдар» тізімін жүргізеді, бұл оларға зиянды әдеттерден тек 6 күнге ғана бас тартатынын еске салып тұрады.
Толық қадамдық нұсқауларды, соның ішінде сұрақ-жауаптар мен ақауларды жоюды «The 4-Hour Body» кітабынан табуға болады, бірақ жоғарыдағы қысқаша нұсқаулық көбінесе бір айда 20 фунт (9 кг) салмақ тастауға және киім өлшемін 2 сатыға азайтуға жеткілікті. Ондаған оқырман SCD арқылы 100-200 фунт салмақ тастады.
Сөмкедегі 6 бөліктен тұратын жаттығу залым
Саяхатқа шыққанда өзіммен бірге осы 6 затты алып жүремін. Кейде мен Л. А. және Нью-Йорк сияқты жиі баратын жерлерімдегі қонақ үйлерде сақталатын бірнеше жиынтық сатып аламын. Бірнеше рейс үшін багаж тексеру құнына мен бірнеше қалада дайын тұратын «жиынтығыма» ие боламын және тіркеу кезектерінен құтыламын.
Voodoo Floss (20–30 доллар):** Бұл резеңке ACE таңғышына ұқсайды. Ол қатқан немесе жарақаттанған дене мүшелерін орау және қысу үшін қолданылады. Ол күртеше қалтасына сыйып кететіндей кішкентай, бірақ көбінесе қымбат инелер мен сағатына 200 доллар тұратын терапиядан гөрі ауырсынуды жақсырақ басады және қозғалыс ауқымын арттырады. Ауыр гимнастикалық жаттығулар кезінде мен Voodoo Floss-ты күніне 1-2 рет шынтағым мен білегіме қолданамын. Дереккөз: Келли Старретт (122-бет). Жиһаз сырғытпалары (5–15 доллар):** Мен бұларды бүкіл әлемдегі қонақ үйлерде қонақтарды таң қалдыру үшін қолдандым. Мен оларды өкшемнің астына қойып, «артқы тірегі бар ауыр жүріс» (Ag walks with rear support, 17-бет) деп аталатын жаттығуды кілем төселген дәліздерде жасаймын. Дереккөз: Кристофер Соммер (9-бет). RumbleRoller:** Бұл көбік ролик пен монстр-трак шинасының қосындысы сияқты. (Толығырақ 3-бетте). Дереккөз: Амелия Бун (2-бет). Инелер төсегі:** Техникалық тұрғыдан мен «Nayoya Acupressure Mat» сатып алдым. Amazon-да «Bed of Nails» деп аталатын ұқсас бәсекелесі де бар. Мұндай тікенектері бар инелі кілемшені маған Cirque du Soleil-дің бір қолмен қолда тұру шеберлерінің бірі Андрий Бондаренко (IG: @andrii_bondarenko) ұсынған болатын. Оның бұрынғы украиндық спорттық акробатика жаттықтырушысы атлеттерге бұларды күніне бір сағатқа дейін қолдануға мәжбүрлейтін. Таңертең 5-10 минут жату керемет нәтиже береді, әсіресе арқа ауруына. Бірде арқамның кең бұлшықеті жыртылғанда, бұл құрылғы мені жаттығуға қайта оралтқан жалғыз емдеу әдісі болды. Tera’s Whey Goat Whey Protein (ешкі сүтінің сарысуы ақуызы):** Егер сіз лактозаға сезімтал болсаңыз, бұл нағыз құтқарушы болуы мүмкін. Тіпті сүт өнімдерін жақсы көтеретіндер де (мен сияқты) оны қорыту жеңілірек екенін айтады. Мен араластыру үшін қарапайым шыны банканы қолданамын. Егер ол сізге тым «ешкі» иісін берсе (маған өте бейтарап көрінеді), «BeetElite» немесе басқа брендтің бір ас қасық қызылша ұнтағын қосып көріңіз. Дереккөз: Чарльз Поликвин (74-бет). Мини-параллеттер:** Гимнастиканы көрген кез келген адам параллель брустарды біледі. CrossFit залында болғандар ПВХ құбырларынан жасалған «параллеттерді» көрген шығар. Бірақ көпшілігі қол жүгіне сыйып кететіндей кішкентай «Vita Vibe MP12» ультра жеңіл мини-параллеттерін көрмеген. Олар тек саусақ буындары жерге тимейтіндей биіктікте және L-отырыс, горизонтқа еңкею (planche leans) және қолмен тұру жаттығулары үшін өте қолайлы. Бұл қолды еденге тіреп жасағаннан көрі білекке әлдеқайда жеңіл. Әйгілі нейробиолог, PhD Адам Гэззали (135-бет) маған ең алғашқы жақсы үй параллеттерін таныстырған болатын.
Павел Цацулин
Павел Цацулин (TW/FB: @BeStrongFirst, StrongFirst. com) — бүкіләлемдік күш мектебі StrongFirst, Inc. төрағасы. Ол бұрынғы Кеңес арнайы жасағы «Спецназдың» дене шынықтыру нұсқаушысы болған және қазіргі уақытта АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусының, АҚШ Құпия қызметінің және АҚШ Теңіз арнайы жасағының (Navy SEALs) сарапшысы болып табылады. Оған қазіргі уақытта АҚШ-та кең таралған гиряны енгізгені үшін үлкен құрмет көрсетіледі және ол «Kettlebell: Simple & Sinister» кітабының авторы.
Дыбыс тексеру (Sound Check)
Сұхбат алдында мен әрқашан жабдықты бір сұрақпен тексеремін. Ол адамдарды кем дегенде 10 секунд сөйлетуге арналған. Павелмен болған жағдай былай болды:
ТИМ: «Павел, қарсы болмасаң, дыбыс тексеру ретінде бүгін таңғы асқа не ішкеніңді айтып берші». ПАВЕЛ: «Дыбыс тексеру. Таңғы ас: Кофе».
Бұл маған соншалықты күлкілі көрінгені соң, мен оны эпизодтың басына қойып қойдым. Көптеген жанкүйерлер оны күлу үшін қайта-қайта тыңдайды.
Екі қыздыру жаттығуы: «Гало» және казакша отырып-тұру
Егер сіз қысқа, бірақ тиімділігі жоғары қыздыру жаттығуларын іздесеңіз, мына екеуін қарастырыңыз.
Гало (Halos)
Иық белдеуін босату үшін салмақты екі қолмен ұстап, оны басыңызды айналдыра бұраңыз. Мен бұл үшін 25-45 фунттық гиряны немесе дискіні қолданамын және әр бағытта 5 баяу қайталау жасаймын. Жеңіл салмақтан бастаңыз.

Казакша отырып-тұру (Cossack Squat)
Басқа ештеңе көмектеспегенде, гирямен жасалған казакша отырып-тұру (төменде көрсетілгендей) менің толарсағымның иілгіштігін шамамен екі есе арттырды, бұл тізбекті оң әсер етті.
Өкшеңізді жерден ажыратпаңыз, тізеңізді саусақтардың бағытымен бір сызықта ұстаңыз және жақтан жаққа ауысқанда жамбасыңызды мүмкіндігінше төмен ұстаңыз. Мен әр жаққа 5-6 қайталаудан 2-3 жиынтық жасаймын, көбінесе Эрик Крессидің «жүретін өрмекші-адам» қыздыруымен кезектестіремін.

Күш алудың негізгі қағидалары
«Күш — барлық физикалық қасиеттердің анасы». «Күш — бұл дағды, сондықтан оны машықтандыру керек». «Ауыр көтеріңіз, бірақ қиналмаңыз». «5 қайталаудан артық кез келген нәрсе — бұл бодибилдинг... Егер күшті болғыңыз келсе, қайталау санын 5-тен асырмаңыз». «Егер сіз күшке жаттығып жатсаңыз, бұлшықеттің «күйіп» (burn) ауырсынуынан мүлдем аулақ болуға тырысыңыз. «Күйіп» ауырсыну — сіздің жауыңыз». «Жаттығу ләззат сыйлауы керек».
Соңғы дәйексөз жай ғана мотивациялық сөз емес. Ол тура мағынасында айтылған. Егер сіз максималды күш үшін жаттығып жатсаңыз, жаттығу залына кірген кездегіге қарағанда шыққанда өзіңізді жақсырақ сезінуіңіз керек. Мұнда жүйке жүйесінің рөлі зор.
Күш жұмсамай-ақ супер-адам болу
Павел мені жеңіл атлетика жаттықтырушысы Барри Росспен таныстырды. Росс Гарвардтағы Питер Вейанд жүргізген зерттеуді оқыған, онда спринтердің жетістігінің кілті оның салыстырмалы күші екені айтылған: атап айтқанда, ол дене салмағының әр фунтына жерге қаншалықты күш түсіретіні. Содан кейін Росс Павелдің бұлшықет массасын арттырмай күшті қалай көбейту туралы нұсқаулығын оқыды: ауыр салмақпен, аз қайталаумен, аз көлеммен және негативті фазаға (штанганы түсіру кезеңі) мән бермей становой тяга жасау. Барри осы екі ақпаратты біріктіріп, әлемдік деңгейдегі спринтерлерді даярлау үшін становой тягаға негізделген бағдарлама әзірледі. Оның алғашқы шәкірттерінің бірі Эллисон Феликс болды. Оның хаттамасы шектеулі қозғалыс ауқымын және негативті фазаның болмауын қолданады. Мен бұл хаттаманы шамамен 8 апта бойы орындадым және оны «The 4-Hour Body» кітабында егжей-тегжейлі сипаттадым, сондықтан мұнда тек қарапайым негіздерін беремін:
**Негізгі техника:** Штанганы тізеңізге дейін көтеріп, содан кейін оны тастай салыңыз. Мен «сумо» стилін қолдандым, бірақ классикалық стиль де жарайды. **Формат:** Әрқайсысы 2-3 қайталаудан 2-3 жиынтық, әр жиынтықтан кейін плиометрия (секіру жаттығулары — мысалы, 10-20 метрге жүгіру немесе биіктікке 6-8 рет секіру), содан кейін кем дегенде 5 минут демалыс. Менің ең жақсы нәтижелерім 10 минуттық демалыстардан келді, бұл күш атлеттері арасында қалыпты жағдай. **Жиілік:** Мен мұны аптасына екі рет, дүйсенбі және жұма күндері жасадым. Жалпы апталық «кернеу астындағы уақыт» 5 минуттан аз болды.
Нәтижелері: Мен 8 апта ішінде максималды становой тягама 120 фунттан (54 кг) астам салмақ қостым және 10 фунттан аз масса жинадым. Салыстырмалы күш үшін мен бұрын-соңды мұндайды көрген емеспін. Становой тяга жасау үшін тым кәрімін немесе басқа себептер бар деп ойлайсыз ба? Павелдің әкесі бұл жаттығуды 70 жасында бастаған. Бірнеше жылдан кейін ол белдіксіз 400 фунттан (181 кг) астам салмақты көтеріп, бірнеше Америка рекордтарын орнатты.
«Тыныс алу сатысы» (Breathing Ladder)
Шыдамдылығыңыз нашар ма? Міне, Павелдің әріптесі, фитнес нұсқаушысы Роб Лоуренстен стратегия. Гиря сілтеу, спринт немесе сізді алқындыратын кез келген жаттығу үшін жиынтықтар арасында белгілі бір тыныс алу саны бойынша демалуды алдын ала шешіп алыңыз (мысалы, 5, 10, 30 тыныс). Бұл сізді тынысыңызды баяулатуға және жүйке жүйесіне шамадан тыс жүктеме түсірмеуге үйретеді. Бұл бақылау биохимиялық бейімделулер басталғанға дейін-ақ шыдамдылығыңызға көмектеседі.
Амелия Бун (2-бет) «тыныс алу сатысын» қыздыру ретінде берпи (кешенді секіру жаттығуы) жаттығуымен қолданады. Ол 1 қайталаудан 10-ға дейін өсетін жиынтықтар жасайды. Яғни, ол 1 берпи жасайды, 1 рет тыныс алады, 2 берпи жасайды, 2 рет тыныс алады және осылайша 10 берпи мен 10 тынысқа дейін жетеді.
3 тиімділігі жоғары жаттығу — Павелдің «Simple & Sinister» гиря бағдарламасы
Бір қолмен гиря сілтеу Түрікше тұру (Turkish get-up — TGU) Гоблет отырып-тұруы (Goblet squat)
Осы үш жаттығуды күнделікті қандай да бір түрде жасаңыз, сонда сіз керемет нәтижеге кепілдік аласыз. TGU сонымен қатар денедегі әлсіз тұстарды анықтау үшін өте қолайлы.
«Қуыс» қалып (Hollow Position) тек гимнастика үшін емес
Егер сіз турникке тартылуды меңгергіңіз келсе, «қуыс қалыпты» (19-бетті қараңыз) дамытуыңыз керек. Бұл және аяқ саусақтарын ішке қарату (қиғаш бұлшықеттерді толық іске қосу) маған аяғыма 24 кг іліп, қатаң әскери тартылуды (мойынды турникке тигізіп, кідіріс жасау) орындауға көмектесті. Қуыс қалыпты іс жүзінде көру үшін шығыршықтағы кез келген гимнасшыны бақылаңыз: құйымшақ ішке тартылған және дене табақ тәрізді болып көрінеді. Павелдің кеңесі: құйымшағыңыз бен кіндігіңізді бір-біріне жақындатуға тырысыңыз.
«Күмәндансаңыз, ұстау күші мен өзекті (core) жаттықтырыңыз»
«Дененің ортаңғы бөлігі мен ұстау күшін (grip) нығайту кез келген көтеру жаттығуында күшіңізді автоматты түрде арттырады. Іш бұлшықеттеріне келетін болсақ, бұл әсер іш қуысындағы қысымның жоғарылауына және тұрақтылықтың жақсаруына байланысты. Ұстау күшіне келетін болсақ, сіз жүйке жүйесіндегі иррадиация (қозудың таралуы) құбылысын пайдаланасыз — кернеу ұстаушы бұлшықеттерден басқа бұлшықеттерге «таралады».
«Элиталық ұстау күшіне баратын ең төте жол — IronMind компаниясының Captains of Crush Grippers [олар 365 фунтқа дейінгі қарсылықпен қолжетімді]. Дененің ортаңғы бөлігіне арналған тиімді жаттығуларға «күшті тыныс алу», «қуыс тербеліс» (hollow rocks), Янда көтерілулері, турникте аяқты көтеру және «қатаң стильдегі планка» жатады. Соңғысын жасау үшін планканы бірнеше минут емес, максималды кернеумен 10 секунд ұстаңыз. Оны біреу сізді тебуге жатқандай сезіммен ұстаңыз және қатайған іш бұлшықеттерінің «қалқаны артында» тыныс алыңыз. Қиындату үшін аяғыңызды еденнен бірнеше дюйм жоғары қабырғаға қоюды қарастырыңыз».
Қайталаулар мен жиынтықтар үшін: динамикалық жаттығуларда 3-5 қайталаудан 3-5 жиынтық жасаңыз немесе статикалық жаттығуларда ~10 секунд ұстаңыз. Жиынтықтар арасында 3-5 минут демалыңыз.
Күш пен төзімділік үшін «Арнаны майлау» (Grease the Groove — GTG)
«Тартылу санын арттыру үшін, күні бойы қайталанатын жиынтықтарда өзіңіз жасай алатын қайталау санының жартысын жасаңыз (мысалы, ең көп дегенде 8 рет тартыла алсаңыз, 4 қайталаудан жасаңыз). Жиынтықтар арасында кем дегенде 15 минут үзіліс жасап, күндізгі көлемді әрқашан сергек сезінетіндей етіп реттеңіз».
GTG әдісін бірнеше ай қолдана отырып, Павелдің қайын атасы 64 жасында 10 тартылудан 20-ға дейін жетті — ол тіпті жас кезінде Теңіз жаяу әскерінде болғанда да соншалықты көп тартыла алмайтын. Креатинфосфаттың шамадан тыс өтелуі үшін кем дегенде 15 минуттық демалыс қажет.
«Көптеген күш-төзімділік бағдарламалары сүт қышқылына төзуді үйретсе, GTG керісінше қышқылдың аз бөлінуін үйретеді. Ол жылдам жиырылатын бұлшықет талшықтарындағы митохондриялардың саны мен сапасын арттырып, оларды аэробты етеді».
Егер сіз максималды күш қозғалысы үшін «арнаны майлап» жатсаңыз, бір жиынтықта 5 қайталаудан асырмаңыз. Бұл жағдайда әдіс басқа механизм арқылы жұмыс істейді (синапстық жеңілдету және миелинизация — жүйке талшықтарының қабықтануы). Мысалы, сіз бір қолмен мінсіз отжимание жасауға ұмтылып жүрсіз делік. Ол үшін аяғыңызды еденге, ал қолыңызды үстелдің қырына қойып бір қолмен итерілуді жасауыңыз мүмкін. Егер сіздің максимумыңыз 6 қайталау болса, онда GTG жиынтықтарында 2-3 қайталаудан асырмауыңыз керек.
Менің сүйікті ерекше созылу жаттығуым — «Диірмен» (Windmills)
Гирямен жасалатын «диірмен» жаттығуы жамбасты қалпына келтіру және жарақаттың алдын алу үшін керемет. Тұру қалпы йогадағы триконасанаға ұқсайды, бірақ сіз гиряны бастан асыра ұстап тұрып, салмақтың 70-80 пайызын бір аяққа түсіресіз. YouTube сізге көмектеседі.
Сүйікті дәйексөз
«Enter the Dragon» фильмінен: «Спарта, Рим, Еуропа серілері, самурайлар... бәрі күшке табынған. Өйткені басқа құндылықтардың болуын мүмкін ететін — осы күш».
«Сабырлылық жұқпалы» (Calm Is Contagious)
Бұл Павелдің тағы бір сүйікті дәйексөзі. Міне, бұрынғы Navy SEAL командирі Рорк Денвердің баяндамасынан үзінді:
«Әскери-теңіз флотындағы ең жоғары шенді шебер-басшы (master chief) — ол біз үшін құдайдай болатын — бізге Вьетнам соғысы кезінде басқа шебер-басшыдан үйренген баға жетпес кеңесін айтты. Ол: «Бұл SEAL дайындығында үйренетін ең маңызды нәрселерің болады», - деді. Біз оның не екенін білуге асықтық, ал ол: «Сен көшбасшы болғанда, адамдар сенің мінез-құлқыңды кем дегенде қайталайтын болады... Бұл — кепілдік. Сондықтан басты кеңес осы: «Сабырлылық жұқпалы».
✸ Жиі сыйға тартылатын немесе ұсынылатын кітап
«Көптеген адамдар қосу және өшіру түймесінің арасында өмір сүреді. Олар не толық күшімен жұмыс істей алмайды, не толықтай өшіп, шынайы демалыстың рахатын көре алмайды. Өзіңіздің қосу және өшіру түймесін басқаруды үйрену үшін доктор Джадд Биасиоттоның Psych кітабын оқыңыз. Ол тарихтағы ең табысты пауэрлифтерлердің (ауыр салмақты көтеруші) бірі, 44 жасында арқасына ота жасалғаннан кейін, допингсіз-ақ, өз салмағы 132 фунт бола тұра, 600 фунттан астам салмақпен отырып-тұру жаттығуын жасаған».

Тотемдік жануарлары: Лэрд — арлан кит; Габби — қаршыға; Брайан — құзғын.
Лэрд Хэмилтон, Гэбби Рис және Брайан Маккензи
Лэрд Хэмилтон (TW/FB: @LairdLife, [LINK url=”lairdhamilton. com”]lairdhamilton. com[LINK]) барлық уақыттың ең ұлы үлкен толқын серфері болып саналады. Оған тоу-ин серфингінің (серферді алып толқындарға су мотоциклімен сүйреп апару) негізін қалаушы, сондай-ақ сапбордингтің (тақта үстінде есу) қайта жаңғыруына себепкер ретінде құрмет көрсетіледі. Хэмилтон көптеген серфинг фильмдеріне түскен және үлкен толқын серфингі туралы Riding Giants деректі фильмінің басты кейіпкері болды.
Габриэль Рис (TW/IG: @GabbyReece, [LINK url=”gabriellereece. com”]gabriellereece. com[LINK]) Women’s Sports & Fitness журналының нұсқасы бойынша «Спорттағы ең ықпалды 20 әйелдің» бірі ретінде танылды және волейболдағы жетістіктерімен танымал. Рис әйелдер жағажай волейболы лигасында қатарынан төрт маусым бойы килл (ұпай әкелетін шабуылдаушы соққы) жасаудан көш бастады. Бұл жетістігін ол табысты модельдік мансапқа ұластырып, кейін The Biggest Loser шоуында жаттықтырушы болды. Оның жан-жақты табысы Nike үшін аяқ киім дизайнын жасаған алғашқы әйел спортшы болуына жол ашты. Rolling Stone оны «Ғажайып әйелдер» тізіміне қосты.
Брайан Маккензи (TW/IG: @iamunscared) — CrossFit Endurance (төзімділікке бағытталған кроссфит) негізін қалаушы және New York Times бестселлері Unbreakable Runner кітабының авторы. Брайан алыс қашықтыққа жүгірудегі минималистік тәсілді ұсыну арқылы үлкен пікірталас тудырды. Ол тек ұзақ қашықтыққа жүгіруге ғана емес, сонымен қатар көмірсуы көп диеталарға да қарсы шығып, 5 шақырымнан ультрамарафондарға дейінгі қашықтықты бағындыру үшін қарқынды күш жаттығуларын қолданады. Ол The 4-Hour Body кітабында марафонға 8-12 аптада қалай дайындалу керектігін сипаттаған кейіпкер ретінде танымал болды. Брайан туралы Runner’s World, Men’s Journal, ESPN, Outside және The Economist басылымдары жазған.
Алғышарттар
Лэрд менің The Tim Ferriss Experiment телесериалымдағы серфинг мұғалімдерімнің бірі болды. Сериалды Энтони Бурденнің No Reservations, Parts Unknown және т. б. жобаларын түсірген ZPZ продакшн компаниясы түсірді.
Лэрд, Габби және Брайанмен сұхбатым жаттығудан кейін бірден Малибудағы Лэрд пен Габбидің ас үй үстелінде өтті. Мен өзімді өте көтеріңкі сезіндім. Брайан мені Лэрдтің тереңдігі 13 фут болатын, еденіне сатылар салынған арнайы бассейнінде жаттығуды көруге алып келді. Онда сондай-ақ музыкаға арналған су асты динамиктері және су бетінен шамамен 2 фут биіктікте слэклайн (тепе-теңдік сақтауға арналған созылмалы арқан) орнатылған. Брайан мені бұған дейін де шақырған, бірақ суға батып кетуден қорқып, әрқашан бас тартатынмын. Сол күні таңертең мен тәуекелге бел буып, басқа 6-10 адаммен бірге шамамен 90 минут бойы мынадай циклді қайталауға қосылдым: гантельдермен су астындағы жаттығулар, кем дегенде 3 минуттық мұз ваннасы, содан кейін 15 минут бойы 220°F (110°C) ыстық сауна. Бүкіл топ бұл жаттығуды аптасына екі рет жасайды, оны аптасына екі рет болатын құрлықтағы салмақ көтеру жаттығуларымен кезектестіреді. Олар бір-бірін жігерлендіреді, бұл тамаша көрініс. Жағымсыз адамдар бұл жерде ұзақ тұрақтай алмайды.
Мықты жігіттерге арналған «Жылыну»
Кейде атақты кәсіби спортшылар Лэрдтің бассейніндегі жаттығуын сынап көру үшін келеді. Егер менмендік танытқан үлкен бұлшықетті адам келсе, Лэрд оған Габбимен бірге «жылынуды» ұсынады. Бұл — құпия код. Габби оларды оңай «талқандап», көздері алақ-жалақ еткен, қорқынышқа толы және қажыған күйде қалдырады. Олар жеткілікті түрде кішіпейілділік танытқаннан кейін, Лэрд: «Жақсы, жаттығуды бастауға дайынсыз ба? » деп сұрайды. Брайан айтқандай: «Су былай дейді: „О, сен мықты әрі агрессивтісің бе? Тамаша. Онда мен сені батырып жіберемін“».
Біз не іштік?
Жаттығу алдында: Лэрд бәріне кофе дайындап, оны өзінің мокко дәмі бар «суперфуд кремімен» (lairdsuperfood.com) араластырды. Ол адамды Рождество шыршасындай жарқыратып жібереді. Жаттығудан кейін: Жаңа сығылған куркума тамыры, чага саңырауқұлағы, сұйық бұрыш сығындысы, табиғи бал, алма сірке суы және су (дәміне қарай сұйылтылған). Лэрд қалдық ащыны азайту үшін кейде куркуманы KeVita комбучасымен араластырады.
Бассейнге арналған жабдықтар
Cressi Big Eyes екі линзалы сүңгуір маскасы. Жәй көзілдіріктер су астында шешіліп кетеді.
Бел-мықын бұлшықетін босату — бұл жағымды болмауы тиіс
Лэрд үнемі өзінің psoas (бел мен жамбасты қосатын терең бұлшықеттер) бұлшықеттерін босатып тұрады. Ол үшін ол жерге жатып, бел-мықын бұлшықетінің астына не гір тасының тұтқасын, не 25 фунттық олимпиадалық диск жиегін қойып, үстіне жатады.
Ерлердің кітап клубы
Лэрдте Габби «ерлердің кітап клубы» деп атайтын топ бар. Оның үйіне жаттығуға келетін тұрақты адамдар — олардың арасында жұлдыздар, әлемдік рекорд орнатқан фридайверлер және өте табысты бас директорлар бар — айдың көркем емес кітабын ұсынады және бәрі оны талқылау үшін оқиды. Рик Рубин — осы клубтың жиі қатысушысы. Міне, біздің сұхбатымыздың алдында іріктелген екі кітап: Кристофер Макдугаллдың Natural Born Heroes кітабы. Лоренс Гонзалестің Deep Survival кітабы, оны Лэрд «қорқыныш және қорқынышпен күресу туралы ғажайып кітап» деп атайды.
Бірінші болуды әдетке айналдырыңыз
ГАББИ: «Мен әрқашан бірінші боламын деп айтамын... Бұл дүкенде кезекте тұрсам, бірінші болып сәлем беремін дегенді білдіреді. Егер біреумен кездесіп, көзіміз түйіссе, мен бірінші болып жымиямын. Адамдар мұны өз өмірінде аз да болса байқап көрсе екен деймін: бірінші болыңыз, өйткені — әрқашан болмаса да, көп жағдайда — бұл сіздің пайдаңызға шешіледі. Жауап реакциясы таңқаларлық... Өткенде балалармен Hurricane Harbor аквапаркінде болдым. Құдай-ай, ол нағыз тозақ сияқты. Онда менен сәл үлкенірек екі әйел болды. Біз мүлдем басқа әлем адамдары сияқты көріндік, иә? Мен олардың жанынан өтіп бара жатып, тура қарап жымидым. Олардың жүзінде бірден жымиыс пайда болды. Олар дайын, бірақ сіз бірінші қадам жасауыңыз керек, өйткені қазіргі әлемде бізді оқшаулануға үйретіп жатыр — енді ешкім бірінші болып қадам жасамайды».
ТФ: Адамдар көрінгеннен гөрі мейірімдірек, бірақ сіз бірінші қадам жасауыңыз керек. Бұл маған Justified телесериалындағы Рейлан Гивенс атты ойдан шығарылған кейіпкердің сөзін еске түсірді: «Егер таңертең бір ақымақты жолықтырсаңыз, демек, сіз ақымақты жолықтырдыңыз. Егер күні бойы тек ақымақтарды жолықтырсаңыз, онда ақымақ — сізсіз». Мен таңертеңгілік күнделігіме күнделікті ескерту ретінде жиі «БІРІНШІ БОЛ» деп жазып қоямын.
Жанама ескерту: Дерек Сиверс (184-бет) бұл эпизодты тыңдап, Габбидің «бірінші болу» қағидасын ең сүйікті ойларының бірі ретінде атап өтті.
Кайтбординг танымал болмай тұрған кездегі алғашқы тәжірибелер
«Біз француздың қайта іске қосылмайтын кайттарын (батпырауықтарын) алған алғашқылардың бірі болдық... ол кайтты жібергенде, ол құлағанша ұша береді, сосын бәрі бітеді. Кейде сіз теңіздің ортасында, жағадан 2 миль қашықтықта алып көрпемен қалғандай боласыз. Алып көрпемен жүзуге тырысып көрдіңіз бе? Бұл өте қиын. Алып көрпе... және түскі ас науасы сияқты тақта. Шынымен де, тақта түскі ас науасына ұқсайды, сіз 2 миль қашықтықта жағаға қарап тұрып: „Бүгін менің күнім емес екен“ дейсіз».
Тыңдармандар сізді қайдан таба алады?
Мен бұл сұрақты барлық сұхбаттарымның соңында қоямын, сонда қонақтар әлеуметтік желілерді, веб-сайттарды және т. б. айта алады. Лэрд еш ойланбастан жауап берді: «Тынық мұхитынан».
Дон Уайлдманның шабыты
БРАЙАН, Дон Уайлдман және оның 82 жастағы таңқаларлық физикалық күші туралы: «Дон Уайлдман өткен жылы 80 күн сноуборд тепті. Мен онымен осыдан 1-2 ай бұрын Аляскада хели-сноубордингке (тікұшақпен тау басына шығып тебу) бардым. Хели-бординг — бұл өте қиын әрекет, бір апта бойы күніне 15-16 рет таудан түсу. Үшінші, төртінші күні аяғың дірілдей бастайды, бірақ „атқыштан“ бірде-бір артық сөз шықпайды... Мен кез келген адамды велосипедте басып оза аламын (егер ол кәсіби велосипедші болмаса), ал ол сізді шаң қаптырып кетеді».
ГАББИ: «Донның тағы бір данышпандық қасиеті — ол өз тобына адамдарды тартады, өйткені ешбір адам бәрін жалғыз істей алмайды. Сондықтан оның айналасында әрқашан адамдар жүреді, олардың көбі өзінен әлдеқайда жас. Соның арқасында ортақ қуат жиналып, бәрі алға жылжиды». [ТФ: Рик Рубин де 506-бетте Дон туралы айтады. ]
«Жалғыздық — бұл ынтаның жоқтығы»
Лэрдтің бұл сөзі оның айналасында көргенімнің бәрін айқындап берді. Оның жанында бір-біріне тығыз байланысқан «тайпасы» бар және жоспарланған топтық жаттығулар бұл топты біріктіріп тұрған желім сияқты. Егер сіз де мен сияқты жаттығудың «қалай» және «не» екеніне (жаттығулар түрі, бағдарламалау және т. б. ) көп уақыт бөлсеңіз, өзіңізге мынадай сұрақ қойып көріңіз: «Егер мен барлық жаттығуларымды „Кіммен? “ деген сұраққа сүйеніп таңдауым керек болса ше? Егер жаттығу тек басқа адамдармен бірге болғанда ғана рұқсат етілсе, мен не істер едім? » Осылайша мен АкроЙогаға (екі немесе одан да көп адаммен жасалатын акробатикалық йога) келдім (52-бет).
Ата-аналарға кеңес
1997 жылдан бері некеде тұрған Лэрд пен Габбидің үш баласымен қарым-қатынасы өте тығыз әрі жылы. Мен мұны талай рет байқадым. Оларда физикалық жанасу көп және үйлерінде жылылық сезіледі. Мұндай ортада болу өте жағымды. Төмендегі ата-ана тәрбиесіне қатысты үзінділер әңгіменің әртүрлі бөліктерінен алынды.
ЛЭРД: «Балаларыңызды жақсы көру көптеген қателіктерді жуып-шая алады. [Тіпті кейбір детальдарда қателессеңіз немесе жаңсақ қадамдар жасасаңыз да]».
ГАББИ: «Біз балаларымызды шеттетпейміз және оларға ересек адам сияқты қараймыз. Біз олармен әрқашан үлкендерше сөйлесетінбіз... Ата-ана ретінде сіз қателік жібергенде кешірім сұрауды үйренуіңіз керек... Кейде былай деуге болады: „Білесің бе? Мен бүгін қатты шаршадым, шыдамым таусылып тұр. Мен саған әділетсіздік жасадым, кешірші“. Өзіңіздің кемелді емес екеніңізді мойындап, сол есікті ашуыңыз керек... Мен қыздарымнан әрқашан: „Сендерге махаббат жеткілікті ме? “ — деп сұраймын... Олар: „Ой, қойыңызшы, анашым“ — дейді. Бірақ меніңше, мұны сұрап тұру керек... Мен балаларыма: „Кешіріңіз, бұл маған сәйкес келмейді“ — деп айтуды үйретемін. Мен ер адамдардың ортасында жүріп көп нәрсені үйрендім. Көптеген қасиеттерді құрметтеймін. Хабарламаны эмоциясыз жеткізуге болады. Әдетте, әйелдер өз құқығын қорғау үшін шегіне жетеді де, соңында жарылып айтады, оның орнына жай ғана: „Жоқ, бұл маған сәйкес келмейді“ — деу керек. Және [балаларыма үйрететінім] сол шекараны сызғаннан кейін өз-өздеріне күмәнданбау. Меніңше, бұл өте маңызды. Егер сізде қабілет пен талант болса, ол қандай болса да, бұл үшін өзіңізді кінәлі, жаман немесе біртүрлі сезінбеңіз... Мен балаларға әрқашан айтамын: „Егер сен командада болсаң — жолың болды, ал егер сен ең мықтысы болсаң — сен ең бақыттысың“».
Габби табандылықты үйрену туралы
«Әйел ретінде бізді кішкентай кезімізден: „Сыпайы бол. Жақсы қыздар өзін осылай ұстайды“ — деп тәрбиелейді, сондықтан „мен адамдарға ұнамайтын нәрселерді жасаймын, айтамын және соған сенемін, бұл мен үшін қалыпты жағдай болады“ деген ойға келу үшін ұзақ уақыт қажет. Ер адамдар мұны оңайырақ жасайды, ал әйелдерге бұл үшін көп жыл керек. Мұны оңай жасайтын жалғыз [әйел] спортшылар — әдетте ағаларының арасында өскен ең кіші қыздар». (Кэролайн Полды қараңыз, 459-бет. )
Қарым-қатынастағы ер мен әйел динамикасы туралы
ЛЭРД: «[Зерттелген 10 000 табысты жұптың ішінде] динамикасы қандай болса да, бәріне ортақ бір ғана нәрсе бар. Ол не? Ер адам әйелді құрметтейді. Бұл — бірінші орындағы нәрсе».
ГАББИ: «Бірақ мен бір нәрсе айта аламын ба? Мен бұл динамикалардың бәрі әртүрлі екенін білемін — әйел асыраушы болуы мүмкін, ер адам асыраушы болуы мүмкін, ол басым, бұл басым, бәрібір — бірақ соңында, әйел өз серігін өзгертуге немесе оған „ана“ болуға тырысудан бас тартса, ер адамның оны құрметтеуіне мүмкіндік көбірек болады. Ер адамға қолдау керек. Айтайын дегенім, мен сендерді жақсы көремін, сендер мықтысыңдар, бірақ сендер өте нәзіксіңдер, сендерге қолдау және [біз тарапынан] өз дауыстарыңды толық табуға көмек керек. Лэрд біз бірге болған алғашқы бірнеше жылда маған айтқан болатын — өкінішке орай, біз бірге болған екінші жылы оның анасы қайтыс болды: „Менің анам болды және ол қайтыс болды“. Ол мұның талқыланбайтынын анық түсіндірді... Әйелдер табиғатынан қамқоршы, иә? Сондықтан кейде бұл: „Жаным, түскі ас үстіндегі ол әзілің орынсыз болды, сен тым қатты сөйлеп жатырсың“ — деген сияқты сөздерге ұласады. Ер адам сүйікті болғысы келгендіктен, біздің көңілімізді аулап, біз қалағандай өзгереді, сосын ол бізге тартымсыз болып қалады. Сондықтан жай ғана: „Мен құндылықтар жүйесі ұқсас серікті таңдаймын, біз мақсатқа әртүрлі жолдармен жетуіміз мүмкін, бірақ үлкен мәселелерде көзқарасымыз бір“ — деп айту керек».
Құрбандықтарды жеке тұлғаға байланысты бағалау туралы — сіз үшін оңай нәрсе басқа үшін қиын болуы мүмкін
ГАББИ: «Ер адамның: „Мен тек бір әйелмен болуға тырысамын“ — деуі, ол өзінде бардың барын... шамамен 80%-ын беріп жатыр дегенді білдіреді. Әйел үшін моногамды (бір некелі) болу үшін 35%-ын беруі мүмкін... Немесе мен өте ұяң болсам және сізбен жақсы сөйлесіп отырсам, табиғатыма қарамастан сізге 200%-ымды беріп отырған болармын. Сондықтан олардың кім екенін, қалай бере алатынын түсініп, оны сол күйінде қабылдау керек... »
Физикалық әлсіздіктерді түзету туралы
ЛЭРД: «Барлық икемді адамдар темір көтеруге баруы керек, ал барлық ауыр атлеттер йогамен айналысуы керек... Біз әрқашан өзіміздің мықты жақтарымызға ұмтыламыз, өйткені сол жерде өзімізді керемет сезінеміз».
Жарақат алған бұрынғы спортшыларға кеңес?
БРАЙАН: «Кішіпейілділік керек. Сондықтан мен сенің осында келгеніңді маңызды деп санадым. Бұл: „О, маған Тимге кішіпейілділік туралы сабақ беру керек“ — деген сөз емес. Жоқ, бұл: „Кел, өміріңнің соңына дейін жасай алатын нәрсені қолданудың қандай екенін көр“ — деген сөз».
ТФ: «Кішіпейілділік» дегенде, мен Брайанның қорқынышты нұсқаларды жаңа үйренушінің ашық санасымен қарастыруды айтқанын түсіндім. Лэрд және оның тобымен жаттығу үшін ыңғайсыз жағдайға түсу тәуекеліне барғаныма өте қуаныштымын. Біріншіден, бұл маған қарқынды, бірақ тұрақты жаттығу әдісін көрсетті, оның ішінде мен жиі ескермейтін компоненттер бар (әлеуметтік бірлік, далада жаттығу және т. б. ). Екіншіден, бұл менің қолымнан ойлағанымнан әлдеқайда көп нәрсе келетініне сендірді.
30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
ГАББИ: «Ештеңені жеке басыңа қабылдама, сонымен бірге өзіңді шектеме. Меніңше, бұл ер адамдарға қарағанда әйелдерге тән қасиет. Біз кейде біреудің көңіліне тимеу үшін немесе ерекшеленбеу үшін таланттарымыз бен әлеуетімізді тұншықтырып тастаймыз... Мен бір керемет оқиға естідім. Бірде менде АҚШ ерлер волейбол құрамасының көмекші жаттықтырушысы болған бапкер болды. Бір ойында [оларға бір ұпай керек болды], жаттықтырушы Карч Кирайға тура қарап: „Маған сенің мына допты соғып, осы ойынды жеңгенің керек“ — деді. Және — бум — „Жақсы“. Карч мұны орындады. [Кейін сол жаттықтырушы] әйелдерді өте жоғары деңгейде жаттықтырды және ол команданың көшбасшысына дәл солай айтты. Бірақ бұл нәтиже бермеді, өйткені... бізге [әйелдерге] ерекшелену қиынға соғады, оның орнына ерекшелену — ортақ игілік үшін екенін түсінуіміз керек».
ЛЭРД: «Ішуді қазір тоқтат. Ішуді дәл қазір тоқтат және барлық идеяларыңды патентте... және күн сайын жанашырлық таныт».
Джеймс Фадиман
Джеймс Фадиман, PhD (psychedelicsresearch@gmail. com, [LINK url=”jamesfadiman. com”]jamesfadiman. com[LINK]), 1960-шы жылдардан бастап психоделиктік (сананы кеңейтетін заттар) зерттеулермен айналысады. Ол бакалавриатты Гарвардта, ал магистратураны Стэнфордта бітірген, онда Гарвард тобымен, Менло-Парктегі Батыс жағалау зерттеу тобымен және Кен Кизимен бірге жұмыс істеген. Ол The Psychedelic Explorer’s Guide кітабының авторы және оны жиі Американың психоделиктер және оларды қолдану саласындағы ең білімді және құрметті сарапшысы деп атайды.
Алғысөз
Менің жақындарымның кейбіреуі соңғы 4 жылда жасаған ең маңызды жұмысым — психоделиктерді зерттеу және оларды орынды қолдану деп айтар еді. Бір мысал ретінде, 2 жыл бұрын 48 сағаттық «медициналық жұмыстан» кейін, 25 жылдан астам уақыт бойы ішімде сақталған жасырын ашу мен реніштің ~90%-ы жойылды (себебі әлі күнге дейін толық түсініксіз), және ондаған жылдар бойғы ашушаңдық әдетім қайтып оралған жоқ.
ЕСКЕРТУ: Мен бұл қосылыстардың фармакологиялық қауіптері асыра сілтелген деп ойлаймын, бірақ олардың заңдық зардаптары асыра сілтелмеген. АҚШ-та классикалық психоделиктердің көбі (ЛСД, «сиқырлы саңырауқұлақтардағы» псилоцибин, пейот және т. б. ) героинмен бірдей заңдық класта (Schedule I) және ұқсас жазалар қарастырылған. LD50 көрсеткіші — халықтың 50%-ы үшін өлімге әкелетін доза, уыттылықтың жалпы өлшемі — көптеген психоделиктер үшін өте жоғары немесе іс жүзінде жоқ болса да, бақыланбайтын ортада жағдай өте нашар болуы мүмкін (мысалы, көлік қозғалысына қарсы шығу), және олар бұрыннан бар психикалық ауруларды қатты ушықтыруы мүмкін. Мен бір танысымның ЛСД-ны жиі қолданғаннан кейін «қалыпты» күйден шизофренияға (оның отбасында мұндай тарих болған) қалай ауысқанын көрдім. Әрине, мен сіздің түрмеге отырғаныңызды немесе өзіңізге зақым келтіргеніңізді қаламаймын, сондықтан психоделиктерді тек кәсіби медициналық бақылаумен заңды контекстте қолданыңыз. Заңды балама ретінде 110-беттегі Дэн Инглдің флотациялық танктер туралы талқылауын қараңыз.
Психоделиктер деген не?
Психоделик (грек тілінен аударғанда «сананы ашатын») сөзі әдетте сізді эгоңыздан сенімді түрде бөліп, мистикалық немесе трансцендентті тәжірибеге бөлейтін қосылыстарға қатысты қолданылады. The British Journal of Psychiatry журналында Н. Кроули берген «психоделиктердің» ең жақсы ресми анықтамасы мынадай: «Психоделиктер (энтеогендер — ішкі құдайлықты оятатын заттар) мен басқа психотроптық препараттардың айырмашылығы — энтеогендер „психиканың ерекше емес күшейткіштері“ ретінде жұмыс істейді, сананың өзгерген немесе әдеттен тыс күйін тудырады (Гроф, 2000). Тәжірибенің мазмұны мен табиғаты олардың мимен фармакологиялық әрекеттесуінің жасанды өнімі („уытты психоздар“) емес, психиканың әдетте бақылау мен зерттеу үшін қолжетімді емес деңгейлеріндегі жұмысын көрсететін шынайы көріністері болып саналады».
Көптеген психоделиктерді (псилоцибин, мескалин және т. б. ) жергілікті мәдениеттер жүздеген немесе мыңдаған жылдар бойы салтанатты түрде қолданып келеді. Соңғы уақытта бүкіл әлемдегі университеттер бұл молекулаларды емге көнбейтін депрессияны емдеу, қатерлі ісікке шалдыққан науқастардың өлім алдындағы үрейін басу, никотинге тәуелділікті тоқтату және т. б. үшін сынай бастады. Джонс Хопкинс медициналық мектебінің профессоры, PhD Роланд Гриффитс алғашқы зерттеулердің бірінің нәтижесімен бөліседі: «[36] еріктілердің көбі 14 айдан кейін өз тәжірибелеріне қайта қарап, оны өмірлеріндегі ең маңызды немесе ең маңызды бес рухани оқиғаның бірі деп бағалады». Балалары бар еріктілер үшін бұл тәжірибе жиі бірінші баласының дүниеге келуінен жоғары немесе сонымен тең қойылды.
Психофармакологиялық тұрғыдан алғанда, көптеген психоделиктер DMT деп аталатын табиғи молекулаға ұқсайды және 5-HT2A (серотонин) немесе NDMA рецепторларының агонистері ретінде әрекет етеді, бірақ ерекшеліктер де бар және әсер ету механизмдері әлі де толық түсінікті емес. Менің Джонс Хопкинс және UCSF сияқты орындардағы ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға көмектесуімнің бір себебі осы.
Марихуана, кетамин және MDMA-ның маңызды медициналық қолданылуы болса да, мен оларды психоделиктерге жатқызбаймын. Джим MDMA-ны мысалға келтіре отырып, біздің ортақ айырмашылығымызды түсіндіреді: «Бұл дәл мағынасында психоделик емес, өйткені сіз өз болмысыңызды артта қалдырмайсыз, бірақ бұл емделмейтін посттравматикалық стресстік бұзылысты жеңудің ең жақсы жолы».
Менің жақсы досым
Менің жақсы досым бар, оны Слим Беррисс деп атайық. Ол өзі үшін практикалық микродозинг (заттарды өте аз мөлшерде қабылдау) мен тереңірек аумақтарға алдын ала жоспарланған 1-2 күндік «саяхаттарды» біріктіретін кесте жасап алған. Ол үшін бұл қоспа күнделікті әл-ауқатты арттырудың, эмпатияны дамытудың және «басқа дүниені» қарқынды зерттеудің құрылымдық тәсілі болып табылады. Міне, бұл қалай көрінеді:
Слим ибогаин гидрохлоридін (тәуелділікті емдеуде қолданылатын африкалық өсімдік тектес зат) аптасына екі рет, дүйсенбі және жұма күндері микродозалайды. Дозасы — 4 мг, бұл Слимнің 80 кг салмағына шаққандағы толық салтанатты дозаның шамамен 1/200 бөлігі немесе одан да аз. Ол ЛСД-ны ұнатпайды, ал саңырауқұлақтардағы псилоцибиннің (кейбір саңырауқұлақтарда кездесетін алкалоид) дәл мөлшерін анықтауды қиын деп санайды. Әуежайда жүгін тапсырып жатқанда «микродозасы» жүк пойызындай соққы берген адамның халі мүшкіл (бейшара Слим). Бұл мәселені шешу үшін оған капсулаланған ибогаин сыйға тартылды.
Псилоцибиннің орташа дозасы (2,2-ден 3,5 г-ға дейін) 6-8 аптада бір рет шоколадқа қосылған ұнтақталған саңырауқұлақ түрінде қабылданады. Оның жеке тәжірибесі Джимнің осы мақалада кейінірек сипаттайтын 150-ден 200 мкг-ға дейінгі ЛСД әсеріне ұқсайды. Слимді тәжірибелі ситтер (процесс кезінде қауіпсіздікті қадағалайтын адам) бақылайды.
Жоғары дозалы аяуаска (Оңтүстік Америкадағы психобелсенді сусын) 3-6 айда бір рет, қатарынан 2 түн бойы қолданылады. Әсерін 500 мкг-ден астам ЛСД-мен салыстыруға болады (бірақ бұл мүлдем басқа тәжірибелер). Слимді ең көбі 4-6 адамнан тұратын шағын топта 1-2 тәжірибелі ситтер қадағалайды. ЕСКЕРТУ: Осы сессиялардан 4 апта бұрын ол ибогаин немесе псилоцибин тұтынбайды.
Барлық психоделиктер барлық адамдарға бірдей әсер бермейтінін ескеріңіз. Мысалы, Джим аяуасканы қолданбайды. Сан-Францискодағы каньонда серуендеп жүргенде ол маған: «Меніңше, өсімдіктің [аяуасканың] өз жоспары бар сияқты», — деді. Мен онымен келісуге мәжбүрмін, бірақ бұл туралы жеке кітап жазуға болады. 109-беттегі Дэн Энгл мен Мартин Поланконың аяуаска мен ибогаинге арналған профильдерін міндетті түрде оқыңыз.
Шығу тегі және қауіпті кітаптар
«Психоделиктерді ойлап тапқан екі ұлы тұлға бар: Құдай және Саша Шульгин. Меніңше, Саша көбірек ойлап тапқан болуы мүмкін, өйткені ол жүздеген заттармен тәжірибе жасап, зерттеген». Саша өзінің жаңалықтары мен тәжірибелері туралы екі кітап жазды:
Pihkal: A Chemical Love Story (Pihkal = Мен білетін және жақсы көретін фенэтиламиндер — химиялық қосылыстар класы)
Tihkal: The Continuation (Tihkal = Мен білетін және жақсы көретін триптаминдер — химиялық қосылыстар класы)
Бұл екі томдық түрлі молекулаларды қалай синтездеуге болатыны туралы нұсқауларға толы. Ол бұл кітаптарды үкімет адамдардың тәжірибе жасауына кедергі келтіре алмауы үшін шығарғанын айтты. Жеке өзім мыңдаған жылдар бойы қолданылып келе жатқан тұтас өсімдік көздерін қалаймын.
Ол қандай сезім сыйлайды?
«Егер сіз депрессияда болсаңыз, өткен шақта өмір сүріп жатырсыз. Егер мазасыз болсаңыз, болашақта өмір сүріп жатырсыз. Егер тыныш болсаңыз, осы шақта өмір сүріп жатырсыз». — Лао-цзы
Көбіміз компьютер алдында 20 терезе ашып отырған жағдайды бастан өткердік. Бұл қалай болды? Мен мұны өткен аптада ғана реттемеп пе едім? Содан кейін «Жүктеу дискісі толып қалды» деген ескерту келеді. Сіз жағдайды реттеу үшін бірнеше видеоны өшіресіз, бірақ... неге бәрі әлі де соншалықты баяу жұмыс істеп тұр? Әне, Dropbox синхрондалуда. Slack-те 17 жаңа хабарлама. Microsoft-қа тағы бір «критикалық» жаңарту керек пе? 20 терезенің үстінде тағы 20 қосымша жұмыс істеп тұр, бұл сіздің зейін қою қабілетіңізді бөлшектейді. 60 минуттан кейін сіз көп нәрсе істедіңіз, пернетақтаны көп бастыңыз, көп энергия жұмсадыңыз, бірақ неге қол жеткізгеніңізді айта алмайсыз. Асығыс пен реніш сезімі билеп, шаршау басталады. Тағы бір кофе ішу керек...
Өмір де осындай болуы мүмкін. Қаржы, салықтар, қарым-қатынастар, үйлену тойына шақырулар, көлікті тексеру, Facebook, азық-түлік... «Жүктеу дискісі толып қалды».
Мен үшін бақылаудағы псилоцибиннің орташа және жоғары дозасы «hard reboot» (қатты қайта жүктеу) қызметін атқарады. Ол барлық терезелерді жабады, барлық қосымшаларды мәжбүрлі түрде тоқтатады, кэшті тазартады, жаңартуларды орнатады және мен «қалыпты» күйге оралғанда, менің стратегиялық көзқарасымды қалпына келтіреді. Ол артық шуды жойып, ең маңызды басымдықтар мен шешімдерді анық көруге мүмкіндік береді. Мен псилоцибинді алғаш рет жеткілікті жоғары дозада қолданғанда, анксиолитиктік — мазасыздықты басатын — әсері 3-6 айға созылды. Бұл тек түсінік қана емес, әрекет етуге де серпін береді.
Керемет естіледі, иә? Солай болуы мүмкін, бірақ бұл нәтижеге кепілдік жоқ. Психоделиктер әдетте сізге қалаған нәрсеңізді емес, қажет нәрсеңізді береді. Ләззатқа жету үшін алдымен ауырсынуды жеңуіңіз керек.
Дозалар мен әсерлер — Ниагара сарқырамасынан жайбарақат серуенге дейін
ЕСКЕРТУ: Төмендегі дозаларды Джим көрсеткен. Олар жоғарыдан төменге қарай тізілген және ЛСД-ға қатысты, бірақ әсерлері көптеген психоделиктермен сәйкес келеді. Міне, Джимнің контексті: «Бұл заттар, басқа дәрі-дәрмектердің барлық түрлерінен айырмашылығы, әртүрлі доза деңгейінде мүлдем басқаша әсер етеді. Олар тіпті әртүрлі заттар сияқты көрінеді».
Қаһармандық доза (Heroic dose): Этноботаник Теренс МакКенна бұл терминді 5 немесе одан да көп грамм саңырауқұлаққа немесе 400 мкг-ден астам ЛСД-ға теңестірді. Джеймс бұл дөрекі күшпен дозалауды ұсынбайды, оны МакКенна «ең төзімді эгоны жаншуға жеткілікті» деп сипаттаған. Джим бұл дозада сіз ештеңені есте сақтамайсыз және ешқандай тәжірибе алып келмейсіз деп санайды. «Бұл шамамен былай: Жүзгіңіз келе ме? Ниагара сарқырамасынан секірсеңіз қайтеді? »
400 мкг — трансценденттік (адамның күнделікті тәжірибесінен тыс) немесе мистикалық тәжірибе алатын деңгей. Бұл немесе одан жоғары дозада нұсқаушы түріндегі білікті бақылаудың болуы өте маңызды. Мұндағы «трансценденттік» сөзі шамамен «тек басқа адамдармен ғана емес, сонымен бірге басқа заттармен және тірі жүйелермен байланысты екеніңді сезіну немесе түсіну» дегенді білдіреді. Бұл туралы кейінірек толығырақ.
200 мкг психотерапия, өзін-өзі тану, терең ішкі жұмыс және емдеу үшін қолданылуы мүмкін.
100 мкг жеке емес мәселелерді (мысалы, физика, биомеханика немесе сәулет) шығармашылықпен шешу үшін пайдалы. Химия, биология және басқа салалардағы бірқатар Нобель сыйлығының лауреаттары өздерінің жаңалықтарын ЛСД-мен байланыстырады.
Джим бір кездері жаңа схемалық плата дизайны сияқты өте қиын мәселелерді шешуге тырысатын ірі компаниялар мен зерттеу институттары қатысқан зерттеуде жұмыс істеді. Еріктілерге психоделиктер берілді және 48 мәселенің 44-і «шешілді», яғни патентке, өнімге немесе жарияланымға әкелді. Джим мұны зейіннің артуымен және заңдылықтарды тану қабілетімен байланыстырады. Төмен дозалар (яғни, 100 мкг ЛСД немесе 200 мг мескалин) мәселелерді шешу қабілетін айтарлықтай арттырады.
«Біз былай дедік: „Сіз бұл зерттеуге келе аласыз және біз сізге өміріңіздегі ең шығармашылық күнді сыйлаймыз. Бірақ сізде бірнеше ай бойы айналысып жүрген және шеше алмаған мазасыз мәселе болуы керек“... Біз олардың эмоционалдық „ойынға тігілген ақшасы“ болғанын қаладық. Оларға психоделиктер беріп, бірнеше сағат бойы музыкамен және көз таңғыштарымен демалуға мүмкіндік бердік. Содан кейін, әсері шарықтау шегіне жеткенде, біз оларды шығарып: „Сіз өз мәселеңізбен жұмыс істей аласыз“, — дедік... Ең таңғаларлығы, ешкім жеке терапиялық жұмыспен айналысқан жоқ, өйткені олар ол үшін келмеген еді. Адамдар алып келген 48 мәселенің 44-інің шешімі табылды».
50 мкг «концерттік доза» немесе «мұражайлық доза» деп есептеледі. Түсінікті болса керек.
10-нан 15 мкг-ға дейін — бұл «микродоза». Джим сипаттағандай: «Бәрі сәл жақсырақ болады. Күннің соңында „О, бұл шынымен жақсы күн болды“ дейтін сәтті білесіз бе? Көптеген адамдар микродозинг туралы осылай айтады. Олар сәл мейірімдірек болады».
Ол толықтырады: «Менің байқағаным, ЛСД немесе саңырауқұлақтардың микродозалары депрессияға өте пайдалы болуы мүмкін, өйткені олар сізді өміріңіздегі қателіктерді түзеу үшін бірдеңе істей алатындай жақсы сезіндіреді. Біз депрессияны ауруға айналдырдық. Бұл дененің: „Сен бірдеңені шешуің керек, өйткені бұл сені қатты мұңайтады“, — деп айту тәсілі болуы мүмкін».
«[Психоделиктердің микродозасы] шын мәнінде жеткілікті төмен доза, оны „перцептивті емес“ (қабылдаудан тыс) деп атауға болады, яғни сіз сыртқы дүниеде ешқандай айырмашылықты көрмейсіз. Бір адам маған айтқандай: „Тастар кішкене де болса жылтырамайды, ал гүлдер бұрылып саған қарамайды“».
ЛСД-ны ойлап тапқан Альберт Хофман микродозингті зерттеудің ең назардан тыс қалған саласы деп санаған. Хофман өмірінің соңғы бірнеше онжылдығында ЛСД-ны жиі микродозалаған. Ол 101 жасында қайтыс болғанға дейін санасы сергек болды. Ол оны ағаштар арасында серуендегенде қабылдайтын. Джимнің пікірінше, психоделиктерді микродозалау біз қазір «когнитивті күшейткіштер» деп атайтын дәрілерден әлдеқайда жақсы жұмыс істейді, олардың көбі спидтің (стимулянттардың түрі) туындылары ғана.
Бір қызығы, микродозингтің кешіктірілген әсері (lag effect) туралы тұрақты мәліметтер бар. Мен мұны өзім де бастан өткердім және Слим Беррисстің ибогаинді дүйсенбі/жұма аралығында қабылдауының себебі осы. Көптеген микродозерлер, соның ішінде бес елде өндірісі бар ірі корпорацияны басқаратын бір басшы: «Екінші күн жақсырақ», — деді.
Қай пайдаланушыларда ең тұрақты оң әсерлер болады?
Қысқаша айтқанда, бұл «трансценденттік тәжірибені» бастан өткергендер. Осы бір күрделі терминді еске түсіріңізші?
Джим мұны былай сипаттайды: «Бұл тек басқа адамдармен ғана емес, сонымен бірге басқа заттармен, тірі жүйелермен және сіз жұтатын ауамен байланысты екеніңізді сезіну немесе түсіну. Біз өзімізді оқшауланғанбыз деп ойлауға бейімбіз... Әрине, мен жұтып жатқан ауа бүкіл әлемнен келеді және оның кейбіреуі миллиард жыл бұрын пайда болған. Әр 8 жыл сайын менің барлық жасушаларым дерлік жаңарып отырады. Мен жеген нәрсенің бәрі менімен байланысты. Мен кездестірген әрбір адам менімен байланысты. Дәл қазір екеуміз сыртта отырмыз, аяғымыз жерге тиіп тұр. Біз жермен байланыстымыз. Мұның бәрін интеллектуалды, тіпті поэтикалық тұрғыдан айту оңай. Бірақ сіз осы үлкен жүйенің бөлігі екеніңізді шын мәнінде сезінгенде, түсінетін нәрселердің бірі — сіздің эгоңыз — сіздің жеке болмысыңыз — сіздің соншалықты үлкен бөлігіңіз емес».
«Менің үйренгенім — бұл 1961 жылғы жеке тәжірибемнен — „Джим Фэдиман“ менің бір бөлігім ғана, ал нағыз „мен“ өте үлкен, әлдеқайда ақылды және „Джим Фэдиманнан“ көп нәрсені біледі».
Ол өзінің диссертациялық (ғылыми атақ алу үшін қорғалатын жұмыс) зерттеуі кезінде адамдардан ұқсас өзгерісті көрді және олар бұл шындықты түсінгенде жиі күлетін:
«Өте терең мағынада, бұл марихуанадан болатын күлкі емес. Бұл „менің кім екенімді қалай ұмытып кеткенмін? “ деген таңданыс күлкісі. Кейінірек, олар өздеріне келіп, бұрынғы денесінде екенін түсінгенде... бір адам өте әдемі айтты: „Мен мені тежейтін барлық нәрселердің түрмесіне оралдым, бірақ есіктің іштен құлыпталғанын көрдім“».
Тәжірибені асықтырмаңыз, тәжірибені құнсыздандырмаңыз
«Salvia [divinorum] (Салвия дивинорум — галлюциногендік шалфей түрі) деп аталатын нәрсе бар және оның ерекшелігі — оның мен айтқан басқа нәрселермен химиялық байланысы жоқ... Ол Мексикада тарихи түрде мыңдаған жылдар бойы болжау жасау, бірдеңені білу үшін қолданылған. Және тағы да, біз американдықтар ретінде жергілікті нәрсенің бәрін бұзып алуға шеберміз. Адамдар салвияны шегеді де, қысқа, қарқынды, кейде мағыналы тәжірибе алады. Бірақ ол дәстүрлі түрде бұлай қолданылмаған. Ол шайналады, яғни ол шамамен бір сағатқа созылады және баяу басталады. Бұл мүлдем басқа тәжірибе».
ТФ: Салвия дивинорум кез келген жағдайда заңсыз екенін ескеріңіз. Мәселе — қолдану тәсілінің маңыздылығында.
«Ситтерлер» туралы
«Ситтер» — бұл психоделикалық тәжірибені қадағалайтын, қауіпсіздік пен жайлылықты қамтамасыз ететін адам. Джимнің кітабында (The Psychedelic Explorer’s Guide) бұл рөлге арналған толық нұсқаулар бар, бірақ қарапайым тілмен айтқанда: «Жақсы ситтер — бұл сіз сенетін адам. Керемет ситтер — бұл сізді жақсы көретін және сіз сенетін адам. Ең үздік ситтер — бұл ешқандай жеке мақсаты жоқ адам. Олар сіздің белгілі бір нәрсені көргеніңізді қаламайды. Олар сіздің белгілі бір күйде болғаныңызды қаламайды. Олар сіздің белгілі бір нәрсені ашқаныңызды қаламайды». Психоделиктермен немесе оларсыз болсын, бұл жақын достар үшін де жақсы критерий сияқты естіледі.
«Алдын ала» және «кейінгі» жұмыстардың маңыздылығы туралы
Психоделикалық әлемде мынадай сөз бар: «Егер жауап алсаңыз, телефон тұтқасын қойыңыз». Басқаша айтқанда, қажетті хабарламаны алған кезде, сіз үй тапсырмасын орындамайынша немесе алған түсінігіңізді өмірді өзгерту үшін қолданбайынша, сұрай бермеуіңіз керек (яғни, тәжірибені қайталамауыңыз керек). Дәрі-дәрмекті балдақ ретінде пайдаланып, өз жұмысыңыздан қашу оңай, өйткені қосылыстардың өзі қысқа мерзімді антидепрессант ретінде көмектеседі.
Мәжбүрлі қолданушылар әдетте дайындық пен сессиядан кейінгі интеграция жұмысына мән бермейді. Мысалы, MDMA — адамдарды ПТСР-ден (посттравмалық стресстік бұзылыс) босатудың тамаша құралы, бірақ табыс көбінесе психотерапевтпен тәжірибеге дайындалуға, екі нұсқаушының (ер және әйел) болуына және тәжірибеден кейін сөйлесу мен интеграцияға көп уақыт жұмсауға байланысты. Егер келесі қадамдарды жасамайтын болсаңыз, мотивациялық семинарға барудың еш мәні жоқ.

Рухани жануар: Мартин = Gummy bear (сағыз қонжық)
Мартин Поланко және Дэн Энгл
Мартин Поланко, медицина докторы (TW: @Martin_Polanco7, CrossroadsIbogaine. com), Мексиканың Росарито қаласында орналасқан Crossroads емдеу орталығының негізін қалаушы және бағдарлама директоры. Crossroads пациенттерге ибогаин және 5-MeO-DMT (сонымен қатар «Құдай молекуласы» деп аталады) көмегімен күшті тәуелділіктерді (мысалы, героин немесе кокаин) жеңуге көмектесуге маманданған.
Дэн Энгл, медицина докторы (TW: @drdanengle, drdanengle. com), психиатрия және неврология саласында сертификатталған маман. Ол денсаулықты қалпына келтіру мен жоғары өнімділікті арттыру үшін функционалды медицинаны интегративті психиатриямен біріктіреді. Оның алдыңғы тәжірибесіне ми жарақатын зерттеу және Перу джунглиінде аяуаска сияқты өсімдік дәрілерімен жұмыс істеу кіреді.
Бұл профильде біз бірнеше психоделиктерді, соның ішінде бір заңды нұсқаны: флотация терапиясын талқылаймыз. Ибогаин мен 5-MeO-DMT Мартиннің клиникасында қолданылатындықтан, олар егжей-тегжейлі қарастырылған. Ибогаин — героинге тәуелділіктің физикалық тоқтату белгілерінің 90%-дан астамын бірден жоя алатын мен көрген жалғыз қосылыс. Бұл сонымен қатар сізді өлтіруі мүмкін бірнеше психоделиктердің бірі, сондықтан мен оны соңында айтамын.
✸ Жарнама тақтасына не жазар едіңіз? ДЭН: «Қызығушылық танытыңыз».
Флотациялық танк «психоделик» ретінде
ДЭН: «Мен флотация терапиясына психоделиктерге қызыққандай қызығамын, өйткені бәрі бірдей психоделикті қолдана бермейді. Мүмкін бұл бәрінің мүддесіне сай емес шығар... бірақ бәрі флотация жасай алады. Жақсы дайындалғанда және уақыт өте келе жүйелі түрде орындалғанда, ол ерекше „психоделикалық“ алаң бола алады. Мен мұнымен өзіңмен тереңірек байланысқа оралуды айтамын».
ТФ: «Флотация терапиясы» (тұзды суда салмақсыздық күйінде демалу) — қарапайым тілмен айтқанда, қақпағы бар шамамен 37°C ыстық ваннада қалқу. Ол жерде мүлдем қараңғы, ешқандай дыбыс жоқ және суда 360-тан 540 кг-ға дейін Эпсом тұзы бар, ол сізді бетінде қалқытып, салмақсыздық сезімін сыйлайды. Оны сенсорлық оқшаулау танкі деп ойлауға болады.
Егер сіз флотациялық танкте кем дегенде 60 минутқа шыдай алмасаңыз, сіз тоқтатылмайтын психоделикалық тәжірибеге дайын емессіз. Соңғысының бір нұсқаушысы маған айтқандай: «Мен музыканы қоса аламын, бірақ оны тоқтата алмаймын». Керісінше, егер сіз флотация кезінде мазасыздансаңыз, сыртқа шыға аласыз. Бұл ортаны жаттығу ретінде пайдаланыңыз. Зертханада тексерілген люцидті түс көру (Google-дан „Lucid Dreaming 101 Ferriss“ деп іздеңіз) психоделиктерді басқару дағдыларын дамыту үшін де пайдалы, бірақ тұзды суда жату аз күш жұмсауды талап етеді.
Мүмкіндігінше, мен қазір аптасына екі рет — дүйсенбі және жұма күндері флотация жасауға тырысамын. 2 аптадан кейін мен өзімді медитация жасамасам да, күнделікті медитация жасаған бір айдан кейінгідей сезінемін.
ДЭН: «[Оқшаулау танкінде қалқу] — бұл біздің пайда болған кезімізден бері алғаш рет сенсорлық тәжірибесіз, қоршаған ортаның сенсорлық тітіркендіргіштерінсіз болуымыз. Дыбыс жоқ, көру жоқ, температура градиенті жоқ және гравитация жоқ. Сонымен, мидың қоршаған ортадан ақпаратты іздеу және сүзу әрекетінің бәрі демалады. Фонда болған — „перденің артындағы“ — нәрсенің бәрі енді ашылуы мүмкін. Уақыт өте келе жүйелі түрде жасалғанда, бұл стероидтағы медитация сияқты. Ол бүкіл нейроэндокриндік жүйені қайта калибрлей бастайды. Стресс режимінде немесе симпатикалық шамадан тыс жүктемеде жүрген адамдар уақыт өте келе босаңси бастайды және бұл әсер күнделікті өмірге де ауысады. Бұл тек танк ішінде болатын нәрсе емес. Ол танктен тыс жерде де жалғасады. Сіз жүрек соғу жиілігінің, гипертонияның, кортизолдың (стресс гормоны) қалыпқа келгенін көресіз. Ауырсыну басыла бастайды. Метаболикалық мәселелер шешіле бастайды».
«Мазасыздық, ұйқысыздық және мазасыз ойларды [аптасына 2-3 рет, барлығы] 3-тен 7-ге дейінгі сеанста айтарлықтай жақсартуға болады. Ауырсыну үшін әдетте 7-10 сеанс қажет. Егер адамдардың мүмкіндігі болса, мен 2 сағаттық флотацияны ұсынамын».
ТФ: Дэннің айтуынша, көптеген адамдар екі бөлек 1 сағаттық сеанстан қарағанда, бір 2 сағаттық сеанстан экспоненциалды түрде көбірек пайда алады. Соған қарамастан, 2 сағаттық флотация мені әлі де мазасыздандырады, сондықтан мен үнемі 1 сағаттық сеанстар жасаймын.
Қарапайым тілмен айтқанда, Дэн 1 айдың ішінде 2-3 флотациядан бастауды ұсынады. «Менде ешкім қайтып келіп: „Иә, бұл жұмыс істемеді“, — деп айтқан емес».
Аяуаска немесе «La Purga» (Тазару)
Бұл амазониялық қайнатпа — Дэннің мамандықтарының бірі. Тәжірибе әдетте 4-тен 7 сағатқа дейін созылады.
Егер сіз псилоцибинді, ЛСД-ны немесе пейотты алкогольдің әртүрлі түрлері — айталық, арақ, қызыл шарап және скотч — деп ойласаңыз, аяуаска көбінесе коктейльге ұқсайды. Бұл оны стандарттауды қиындатады. Old Fashioned коктейліндегі сияқты, мұнда да негізгі ингредиенттер бар. Бұл жағдайда олар — құрамында ДМТ бар чакруна жапырағы және аяуаска жүзімінің өзі, оның құрамында чакруна ДМТ-сын ауыз арқылы қабылдауға болатын МАО тежегіші бар. Әртүрлі аяуаскеролар (аяуаска шамандары) қайнатпаға өз ингредиенттерін қосады, кейде оған тоэ (құрамында скополамин бар Солтүстік Америкалық Датура өсімдігіне ұқсас) сияқты күшті немесе тіпті қауіпті өсімдіктер де кіреді. Ешбір сессия басқасына ұқсамайды.
Мен үшін аяуаска көптеген себептерге байланысты психоделиктер арасында ерекше болды.
Мысалы, екінші сессиямда мен өмірімдегі ең қорқынышты жағдайды бастан өткердім. Ол басқа нәрселермен қатар, еденде 2 сағат бойы бақыланбайтын үлкен эпилептикалық ұстамаларды қамтыды. Мен оянғанда бетім мен қолымның бәрі үйкелістен күйіп кеткен екен және келесі 48 сағат бойы шындықтан қол үздім. Бақытыма орай, мен демалыс күндері және одан кейін мені тәулік бойы бақылайтын адамды жалдаған едім. Ол маған күтім жасап, ессіз идеялардың өмірді құртатын әрекеттерге айналуына жол бермеді. Оның қайталап айтқан кеңесі: «Егер бұл бүгін шындық болса, ол ертең де шындық болып қалады» болды.
Содан бері менде мұндай экстремалды реакция болған жоқ, бірақ ол орын алды.
Мұндай жауап әдеттегі болмаса да, сирек те емес. Сіз таңғалуыңыз мүмкін: Осыдан кейін мен неге аяуасканы тағы да қолданамын? Міне, себебі: Кейінгі апталарда мен өмірімдегі ең маңызды қарым-қатынастардың кейбіреуі толық жөнделгенін түсіндім. Мен бәрін басқаша көрдім, басқаша реакция бердім және басқаша араластым, тура мені қайта бағдарламалап тастағандай болды. Бұл өзгерістердің бәрі бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Сонымен, егер оған жеңіл қарасаңыз немесе дұрыс емес адамдармен жасасаңыз, үлкен әлеуетті пайдасы да, сонымен бірге үлкен әлеуетті зияны да бар.
Мен бұл сақтандыру хикаясын айтып отырмын, өйткені аяуаска өте танымал болып кетті. Бұл коктейль кештеріндегі ЕҢ басты тақырыпқа айналды және мен мына сияқты сөздерді естіген сайын түршігемін: «Мен осы жексенбі күні кешке Манхэттендегі досымның үйіне ая салтанатына бара жатырмын. Ол Гавайиден почта арқылы қайнатпа алдыртты, біз оны бірге жасаймыз. Керемет болады». Қазір бірнеше кітап оқып, бірнеше YouTube видеоларын көрген немесе өздері бірнеше рәсімдерді бастан өткергеннен кейін «шаман болып ойнауға» бел буған жүздеген жаңа заманғы адамдар — йога нұсқаушылары, диджериду орындаушылары, кім болса да — бар. Мен мұның бәрін психологиялық «орыс рулеткасы» деп санаймын.
Менің ұсынысым — аяуаскаға ми хирургы мидағы ісікті алып тастауды жоспарлап жатқандай қараңыз. Рухани тұрғыдан алғанда, сіздің жасап жатқаныңыз дәл осы.
Мұндай жағдайда сіз мүмкіндігінше бірнеше ай бойы барлық ең жақсы дәрігерлерді зерттейтін едіңіз. Оған өлім мен өмір арасындағы шешім ретінде қарар едіңіз, өйткені дұрыс жасалмаса, не қате болуы мүмкін екенін білесіз. Өзімнің тікелей тәжірибемнен мен аяуаска осындай деңгейдегі сақтықты, құрметті, дайындықты және мұқият тексеруді талап етеді деп есептеймін. Мартин толықтырады:
«Сондықтан тәжірибеге дейін дайындықтан өту және одан кейін интеграция (тәжірибеден алған білімді өмірге енгізу процесі) кезеңі болуы өте маңызды, өйткені сіз ашық әрі қабылдағыш күйде боласыз және кез келген нәрсені тез қабылдайсыз. Тәжірибеден кейінгі апталарда қалыптастырған әдеттеріңіз — мейлі ол жақсы болсын, мейлі жаман болсын — санаңызда берік орнығып қалуы мүмкін».
ДЭН: «Аяуаска дәстүрлі түрде топтық рәсімде жасалады, бірақ бұл — адамның өз ішіне үңілетін жеке сапары. Әдетте ол джунглиде, қараңғыда өткізіледі. Сіз терең психологиялық емдеуден өтесіз, көбінесе туғаннан 4 жасқа дейінгі аралықта болған, тілмен айтып жеткізу қиын превербалды (сөйлеу қабілеті шыққанға дейінгі кезең) жарақаттар емделеді. Даму психологиясы тұрғысынан алғанда, бұл кезең — тұлғаның негізгі ұзақ мерзімді қасиеттері қалыптасатын уақыт. Сіз бақылаушы позициясын иеленесіз, қорқыныш орталықтары босайды, ал жарақаттар сана экранына қайта шығады... көбінесе ерте кездегі оқиғалар қайталанып, оларды түзетуге мүмкіндік туады...
Сол арқылы мен өзара байланысты факторлар мен әлеуеттер желісін көре аламын. Менің санаым белгілі бір нәрселердің маған қалай әсер еткенін, олардың әлемге қалай әсер етіп жатқанын және осы сапарда келесі қадамдарым қандай болуы керектігін түсіне бастайды».
ТФ: Аяуасканы кейде la purga («тазарту») деп атайды, өйткені қатысушыларда жиі бақыланбайтын құсу немесе іш өту процестері болады. Менің басымнан мұндай өтпеген, бірақ серіктестерімнің бәрі кем дегенде бір рет құсты. Бір кездері мен мұны «дұрыс істеп жатқан жоқпын ба» немесе «толық нәтиже алмай жатырмын ба» деп уайымдадым, бірақ шаман бұл тазару процесі тәжірибенің құндылығын өлшейтін көрсеткіш емес екеніне сендірді. Ол өзі 10 жыл ішінде тек екі рет қана құсқан екен.
ДЭН: «Бұл адамдарға созылмалы депрессиядан эутимия (қалыпты, тұрақты көңіл-күй) жағдайына өтуге өте жақсы көмектеседі. Көптеген адамдар қалыпты көңіл-күйдің не екенін де білмейді; бірақ оптимизм, сенім, батылдық, күш және жеке тұлғаның қуаттануы — оның басты қасиеттері».
ТФ: Аяуаска классикалық түрде өте «көріпкелдік» немесе визуалды галлюцинацияларға бай деп сипатталады, бірақ кейбір адамдар көбірек менталды немесе кинестетикалық (дене сезімдері арқылы қабылдау) тәжірибені бастан өткереді. Менде ол әдетте үш кезеңнен тұрады: визуалды (көбіне тым күшті), менталды (интеллектуалды түрде араласып, шешімдер мен жауаптарды көру мүмкіндігі), содан кейін физикалық. Көбінесе мен әрбір ұзақ икаро (шаман айтатын емдік ән) кезінде осы үш кезеңді қайталап өтемін. Жақын бейнесін көру үшін YouTube-тен Ян Куненнің «Ayahuasca Visions» деген видеосын іздеп көріңіз.
5-MeO-DMT
Мартин пациенттерді ибогаин және ибогамен емдегеннен кейін 5-MeO-DMT қолданады. DMT-ні кейде «рух молекуласы», ал оның нұсқасы 5-MeO-DMT-ні «Құдай молекуласы» деп атайды. 5-MeO-DMT шөл дала бақасының уында кездеседі, ол буланып, деммен ішке тартылады (ішке қабылданбайды; жұтып қойса, улы). Бұл небәрі 5-тен 15 минутқа дейін созылатын тәжірибе.
Мән-жайды түсіну үшін Мартиннің клиникасындағы героинге тәуелді адамның кестесі келесідей болуы мүмкін:
Бірнеше апталық алдын ала күтім: Диетаны жақсарту және жаттығулар, психиатриялық дәрілерден бас тарту және т. б.
Емдеу аптасының дүйсенбісі: Мексикада толық медициналық тексеру; героинге тәуелділер морфийге ауыстырылады.
Сәрсенбі түні: Тұзды ерітінді мен электролиттердің тамыр ішілік инъекциясы, содан кейін дене салмағының әр килограмына 10-12 мг дозада капсулаланған ибогаин. Пациенттер үнемі кардиомониторингке қосылып тұрады. Жүрек соғысы тым баяулап кеткен жағдайда (брадикардия) атропин енгізу үшін катетер тамырда қалдырылады.
Бейсенбі: Пациенттер әдетте ұйықтамайды, бұл күнді «сұр күн» деп атайды. Тәуелділерде кейде қалдық сыну белгілері байқалады және олар емнің пайдасы жоқ сияқты сезінеді.
Жұма: Пациенттер өздерін жақсы сезіне бастайды және аяққа тұрады. Егер қалдық белгілер сақталса, құрамында ибогаин мен басқа да алкалоидтары бар ибога (300 мг капсула, қажет болса көбірек) қолданылады.
Сенбі: 5-MeO-DMT енгізіледі.
Кейінгі күтім: Сан-Диегода 2-3 апта (ұсынылады, бірақ міндетті емес).
МАРТИН: «DMT аяуаскада кездеседі, ал 5-MeO-DMT кейбір өсімдіктерде және Сонора шөліндегі бақаның (Колорадо өзенінің бақасы деп те аталады) уында табиғи түрде кездеседі. Ол Мексиканың солтүстігі мен Аризонаның оңтүстігінде мекендейді. Оның уын Мексиканың байырғы халықтары мистикалық сана күйлеріне ену үшін жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы қолданып келген деп есептеледі.
Бұл медицинаның бізге ұнайтыны және есірткіге тәуелділікті емдеуде өте тиімді болатыны — оның мистикалық тәжірибеге кепілді түрде жетелеуі. Біздің пациенттеріміздің шамамен 75%-ы уақыт пен кеңістіктен тыс асқан таңданыс, илаһи қатысу, тыныштық, қуаныш пен бақыт сезімін бастан өткергенін айтады. Адамдар көбінесе 5-MeO тәжірибесін өмірлеріндегі ең маңызды рухани сәт ретінде сипаттайды.
Денеде 5-MeO-DMT серотонин 1A және 2A рецепторларына әсер етеді, олар LSD және псилоцибин сияқты басқа психоделиктерде де мистикалық тәжірибемен байланысты. Дегенмен, классикалық психоделиктермен салыстырғанда, 5-MeO бұл күйлерді тұрақтырақ, күштірек және қысқа уақыт ішінде тудырады. Қызығы, 5-MeO сигма-1 рецепторына әсер етуі арқылы қабынуға қарсы, иммунитетті реттейтін және ауырсынуды басатын әсерге ие екені дәлелденген. Біздің пациенттер бұл тәжірибенің нәтижесінде ауырсынудың азайғанын немесе мүлдем жойылғанын жиі хабарлайды. Жиі сеанс кезінде адамдар бұрын байқамаған физикалық және эмоционалдық кернеуден арылу үшін денелерін созып немесе қозғалады.
5-MeO-DMT-ні емдеу бағдарламасына қосу арқылы біз ибогаин тәжірибесінен өткен пациенттерге көтерілген мәселелерден арылуға, сондай-ақ өмірін жалғастыруға мотивация мен шабыт алуға көмектесеміз. Ибогаин подсознаниеден көп нәрсені шығаруы мүмкін және адамдар тәжірибеден кейін есеңгіреп қалады. Психоделиктерді тәуелділікті емдеу үшін қолдану туралы жақында жарияланған шолу мақаласында мистикалық тәжірибенің тереңдігі ұзақ мерзімді сәттіліктің басты көрсеткіші екені айтылған. Біз ибогаин протоколына 5-MeO-DMT қосқанда, пациенттерде тек ибогаинді қолданғанға қарағанда жақсырақ нәтижелерді көрдік».
ТФ: 5-MeO-DMT АҚШ-та 2011 жылға дейін 1-ші тізімдегі заттар қатарына жатқызылмаған болатын, ал Мексикада оны қолдану заңды.
ДЭН: «Бұл зат өте күшті және Құдайға қайта бағыттайтын зымыран сияқты әсер етеді... Ол сізді бастапқы санаға қайтарады».
МАРТИН: «[Тәуелділер] өздерінің қасиетті жаратылыс екенін түсінеді. Өзіңіздің жойылмайтын, шексіз және илаһи екеніңізді түсінгенде, қолыңызға ине шаншып, есірткі қолдануды жалғастыру өте қиын болады».
ТФ: Мен 5-MeO-DMT қолданып көрдім, бірақ ішке қабылданатын, ұзақ әсер ететін психоделиктерді жөн көремін. Мен 5-MeO тәуелділігі туралы көп уайымдамаймын, бірақ оның тез әсер етуі және қысқа мерзімділігі мен аулақ болғым келетін заттарға (мысалы, крак) ұқсас. Менің ыңғайлылық іздейтін мінезім үшін бұл тым «пайдалануға жеңіл» сияқты көрінеді. Маған өсімдік негізіндегі ішке қабылданатын заттардың адамды сәл жүрек айнытқаны, 4-8 сағат немесе одан да ұзақ әсер еткені және тым көп қолдансаң, міндетті түрде құстыратыны ұнайды. Мен бұл қасиеттерді табиғи қорғаныс механизмдері ретінде көремін. Әркімнің талғамы әртүрлі.
Ибога/Ибогаин
Ал енді «ауыр артиллерияға» көшейік.
МАРТИН: «Ибога — бұл көңіл көтеру үшін қолданылмайтын, танымал емес психоделик, өйткені ол рекреациялық тәжірибе емес. Бұл, бәлкім, ең аз көңіл көтеретін психоделик... Бұл ондаған жылдар бойы опиаттық тәуелділікті және есірткіні теріс пайдаланудың басқа түрлерін емдеу үшін қолданылып келген африкалық психоделик».
ТФ: «Ибога» — бұл өсімдіктің, нақтырақ айтқанда, Габондағы Бвити сенімін ұстанушылар ғасырлар бойы есейту рәсімдерінде қолданған тамыр қабығының атауы. Ибогаин — ибогада кездесетін негізгі алкалоид. Екеуі де диссоциатив (сананың денеден бөліну сезімін тудыратын зат) ретінде әсер етеді. Әсерлері ұқсас болғанымен, бірдей емес. Айырмашылығы қабыну кезінде тал қабығын қолдану мен оның тазартылған нұсқасы — аспиринді қолдану сияқты. Мартиннің клиникасы пациенттерді детоксикациялау үшін ибогаинді, ал емдеуден кейін «күшейткіш» немесе қосымша дәрі ретінде ибоганы қолданады.
Қызығы, ибогаин тудыратын галлюцинациялар серотонин рецепторлары арқылы емес, түс көру мен есте сақтауға қатысатын мускариндік холинергиялық жолдар, сондай-ақ каппа-опиоидтық рецепторлар (Salvia divinorum өсімдігі де осыны белсендіреді) арқылы жүреді.
МАРТИН: «Ибогаинге кім лайықты үміткер, ал кім емес? Маған тек өз санасын зерттегісі келетін немесе депрессиясы бар, балалық шақтағы жарақаттарын шешкісі келетін адамдардан өтініштер түседі. Мен оларды жиі аяуаскаға бағыттаймын, өйткені ибогаин — бұл өте күшті құрал және ол негізінен тәуелділікті емдеу үшін жақсы қолданылады. Бұл тәуелділігі жоқ адамдар одан пайда көрмейді деген сөз емес, бірақ олар алдымен қаупі аздау басқа әдістерді зерттеуі керек деп ойлаймын».
ДЭН: «Бір нәрсенің тиімді болуы адамның оған дайын екенін білдірмейді... Ибога Эверест сияқты. Бұл үлкен тауға шығумен бірдей. Ешқашан жаяу жорыққа шықпай, бірден Эвересттен бастау — жаман идея.
[Ибога] — бұл өте эго-орталықты медицина. Ол адамның бас тартудан және тәжірибеге берілуден басқа амалы қалмағанша оның санасын аяусыз мазалайды. Содан кейін олар тәуелділік сияқты шектеулерден арылып, өздері болғысы келген немесе болудан қорыққан тұлғаға айналу тәжірибесіне бой ұсынады...
Ибога опиаттық тәуелділерді емдеудегі кез келген жалпы психиатриялық оңалту әдістерінен төрт-бес есе жоғары. Сіз созылмалы посттравмалық стресстік бұзылысты (ПТСБ) емдеудегі MDMA терапиясымен бірдей деңгейдегі сәттілікті көре аласыз. Сондықтан MDMA III фазалық сынақтардан өтіп жатыр. Псилоцибин де солай III фазалық сынақтардан өтуде, өйткені қатерлі ісіктің соңғы сатысындағы адамдардың мазасыздықтан арылып, өлімді абыроймен және күшпен қарсы алуында өте жоғары нәтижелер байқалды».
ТФ: III фазалық сынақтар психоделиктердің мәртебесін өзгерту үшін өте маңызды, бұл оларды білікті дәрігерлердің тағайындауына жол ашады. Жоғарыда айтылғандай, қазіргі уақытта барлық дерлік психоделиктер АҚШ-та «теріс пайдалану әлеуеті жоғары» және «медициналық қолданысы жоқ» деп анықталған 1-ші тізімдегі препараттар болып табылады. Бұл заттар негізінен тәуелділік тудырмайды, сондықтан теріс пайдалану туралы мәлімдеме негізсіз, бірақ қазіргі құқықтық шектеулерге байланысты мұны адамдарға жасалған ұзақ мерзімді зерттеулерде дәлелдеу қиын. Сондықтан «заңды рецепт» алудың ең тиімді жолы — емге көнбейтін депрессия немесе қатерлі ісікке шалдыққан науқастардың өлім алдындағы мазасыздығы сияқты жағдайларда нақты медициналық қолданысын көрсету. Инвестициялық ойыннан шыққаннан бері (384-бетті қараңыз) мен қаржылық назарымды осы салаға аудардым.
Бір қызықты жағдай: 1972 жылғы президенттік сайлау науқаны кезінде Хантер С. Томпсон Демократиялық партияның кандидаты Эдмунд Маскиді ибогаинге тәуелді деп айыптады. Хантер мұның бәрін ойдан шығарды, бірақ БАҚ-ты дүр сілкіндіру үшін осы өтірікті шебер қолданды.
Ибога/Ибогаин тәжірибесі
ЕСКЕРТУ: Ибогаиннің/ибоганың дәстүрлі рәсімдік дозалары опиаттық (мысалы, героин) тәуелділікті рекордтық уақытта жоюға көмектескенімен, шамамен әрбір 300 адамның бірінде өлімге әкелетін жүрек ақауларын тудыруы мүмкін. Тіпті кейбір антибиотиктер ибогаинмен әрекеттесіп, аритмия тудыруы ықтимал.
Осы себепті Дэн де, Мартин де оны әдетте емдеу шараларысыз есірткі қолданудан немесе соған байланысты зорлық-зомбылықтан ерте өлуі мүмкін тәуелділерге ғана сақтайды. Тәуелді емес, бірақ «толық» ибога қабылдаған немесе микродозалап жүрген достарымның жазбаларына сүйенсек, аптасына екі рет микродозалау тәуелділіктен арылудың кем дегенде 50% пайдасын береді, ал қаупі өте аз.
Әдеттегі ибогаин тәжірибесі ұзаққа созылады — барлығы 36 сағатқа дейін — және үш негізгі кезеңнен тұрады. Ол пациенттерді бірнеше күн бойы ұйықтатпауы мүмкін. Мартин түсіндіреді:
Бірінші кезең
«Біріншісі — көріпкелдік компоненті, ол 3-тен 12 сағатқа дейін созылуы мүмкін және бұл галлюцинациялар өз өміріңіз туралы фильмді тамашалаумен бірдей.
Бұл өмірге шолу жасау. Адамдар көздерін жұмғанда алып экрандардан балалық шақтарындағы суреттерді көретінін айтады. Олар жіберіп алған мүмкіндіктерін, ренжіткен адамдарын және шешілуі тиіс аяқталмаған істерін көреді. Меніңше, өзіңнің шын бейнеңмен бетпе-бет келу және одан қаша алмау қиын болуы мүмкін. Опиат қолданатын пациенттер әдетте өздерін ұйықтатып тастауға тырысады. Олар ойланғысы, сезінгісі келмейді. Ибогаин оларды осы әңгімеге мәжбүрлейді. "Не істегеніңе қара, егер осылай жалғастырсаң, қайда баратыныңа қара". Сондықтан бұл көңілді тәжірибе емес.
Көптеген тәуелділік жағдайлары посттравмалық стресстік бұзылыспен байланысты. Бұл мәселе ибогаинмен де шешілуі мүмкін, өйткені ол адамға сол жарақат алған оқиғаға қайта барып, оны ешқандай эмоционалды ауырсынусыз сезінуге мүмкіндік береді. Адам сол оқиғаны жіберуге, онымен келісуге немесе жай ғана оған басқа тұрғыдан қарауға қабілетті болады.
Доктор Энгл айтқандай, көптеген жарақаттар тіл шыққанға дейін болады... Ми мұны эмоционалды заряд ретінде сақтайды, өйткені бұл тәжірибемен байланысты сөздер жоқ. Ибогаин оларға бөлмеде бақылаушы ретінде қалықтап жүргендей, не болғанын көруге мүмкіндік береді. Олар бұл тәжірибені ересек адамның көзімен көргендіктен, оны басқа тұрғыдан бағалай алады.
Ибогаин тәжірибесі кезінде пайда болатын басқа бейнелер өсімдіктер әлемінің санасына немесе интеллектіне, ғаламның жаратылуы мен тағдырына және біздің өлімімізге қатысты болады. Кейбір бейнелер пациенттерді мазасыздандыруы мүмкін. Сіз аруақтар мен өлген адамдардың бейнелерін көресіз. Африкада ибогаинді "бақыланатын өлім тәжірибесі" деп атайды. Сіз өлілер әлеміне барасыз және ата-бабаларыңыздан ақпарат аласыз, оны кейін осы әлемге қайтып келгенде өміріңізде қолдана аласыз».
Екінші кезең
«Екінші кезең — интроспекция (ішкі толғаныс) кезеңі, ол 24 сағатқа дейін созылуы мүмкін. Опиаттық сыну белгілері мен есірткіге деген құштарлық осы кезде мүлдем жойылады. Ибогаиннің өте күшті антидепрессанттық әсері бар, сондықтан оны қабылдаған адамдар біршама уақыт бойы көңіл-күйлерінің көтеріңкі болғанын сезеді.
Ибогаин мен аяуасканың айырмашылығына келетін болсақ, меніңше, интроспективті өмірге шолу жасау ибогаинде айқынырақ, бірақ бұл адамдардың тек 70%-ында ғана болады. Яғни, 30%-ында ешқандай көріністер болмайды. Аяуаска бойынша статистиканы білмеймін, бірақ ол бұл тұрғыда ибогаинге қарағанда тұрақтырақ психоделик болуы мүмкін».
Үшінші кезең
«Клиникалық тәжірибеден кейінгі үшінші кезең "уақытша бостандық" немесе "мүмкіндіктер терезесі" деп аталады, өйткені ибогаиннің метаболиті — норибогаин (ибогаиннің ағзада өңделгеннен кейінгі түрі) 3 айға дейін өз жұмысын жалғастырып, жаңа дағдылар мен әдеттердің қалыптасуын жеңілдетеді. Бұл "интеграция кезеңі" деп аталады, мұнда адам тәжірибе кезінде ашылған қажетті оң өзгерістерді жүзеге асыру үшін әрекет етеді. Осы кезеңдегі оқу және даму мүмкіндіктерін пайдалану және норибогаин ағзадан шыққаннан кейін өзін-өзі бақылауды сақтауға көмектесетін әдеттерді қалыптастыру маңызды».
Биохимиялық тұрғыдан ибогаин неге соншалықты тиімді?
«[Ибогаин] алмастырушы дәрі сияқты сыну белгілерін жай ғана жасырып қоймайды. Мысалы, егер героинге тәуелді адам метадон қабылдаса, ол біраз уақыт сынуды сезбейді, бірақ метадон ағзадан шыққан бойда ол қайта оралады. Ибогаинде бұлай болмайды. Сіз ибогаин қабылдайсыз және сыну белгілері жойылады — 90%-ы толық кетеді. Бұл ибогаиннің рецепторды адам есірткі қолдана бастағанға дейінгі қалпына келтіретінін көрсетеді. Ол оны іс жүзінде қайта құрып, емдейді. Ибогаин нейромедиаторлардың барлық дерлік негізгі кластарына, негізінен опиоидтық, NMDA, серотонин, сигма және никотиндік рецепторлар арқылы әсер етеді. Белгілі ибогаин зерттеушісі, доктор Кеннет Алпер [Нью-Йорк университетінің медицина мектебі] өз баяндамаларында ибогаиннің кейбір аспектілері фармакологиядағы дәстүрлі парадигмаларға бағынбайтынын айтқан болатын».
ТФ: Мен микродозалаудың менің бақыт деңгейімді 5-10%-ға арттырғанын байқадым. Бұл әсер қолданғаннан кейін бірнеше күн бойы сақталады. Алдын ала мәліметтер бойынша, бұл әсер му-опиоидтық рецепторлардың белсенділігінің артуымен байланысты. Бір зерттеуден: «... ибогаиннің норибогаинге айналуынан кейін оның μ-опиоидтық рецептормен өзара әрекеттесу мүмкіндігі туралы дәлелдер алынды».
МАРТИН: «[Химиялық тәуелділікті емдеуде] бұл тек опиаттарға ғана тән. Біз кейбір психиатриялық дәрілер үшін де пайдасын көрдік, бірақ бензодиазепин немесе алкогольдік сыну кезінде емес. Бұл екі жағдай іс жүзінде қауіпті. Адамның денесі дірілдей бастағанда, бұл DT (delirium tremens — алкогольдік еліру) болуы мүмкін және бұл өлімге әкелуі ықтимал. Сондықтан бұл өте нәзік процесс және алкогольге физикалық тұрғыдан тәуелді адам ибогаин қабылдамауы керек. Олар алдымен детоксикациядан өтуі керек, содан кейін ғана психологиялық және тәуелділікке қарсы пайдасы үшін ибогаин қабылдай алады».
Алтынды сақтаңыз — оны өзіңізге жақын ұстаңыз
Психоделиктермен емделудің күшті тәжірибесінен кейін Дэннің басты кеңесі — «Алтынды сақтау». Ол түсіндіреді:
«Бұл тәжірибені өзіңізде құпия ұстаңыз. Онымен бөлісетін уақыт келді деп сезінгенде, сіздің өміріңізді өзгерткен сапардан келгеніңізді түсінетін және сізді қолдайтын сезімтал адамдарға ғана айтыңыз.
Оны келеке етпейтін, сынамайтын немесе айыптамайтын адамдарды таңдаңыз, өйткені мұның бәрі сіздің негізгі тәжірибеңізге әсер етеді. Көптеген адамдар үлкен тәжірибеден өткен соң онымен бірден бөліскісі келеді, бірақ кейде олар алған жауап әрдайым қолдау бола бермейді. Бұл сіз жаңа ғана алған емдік әсерді бұзуы мүмкін».
Ресурстар Heffter Research Institute (heffter.org): Мен бұл ұйыммен ең көп жұмыс істедім. Оны негізінен ғылым докторлары мен медицина докторлары құрған және басқарады. Heffter Джонс Хопкинс, NYU, Цюрих университеті сияқты оқу орындарында алдыңғы қатарлы зерттеулерге жағдай жасайды. MAPS (maps.org): 1986 жылы негізі қаланған Психоделик зерттеулердің пәнаралық қауымдастығы (MAPS) — адамдардың психоделиктер мен марихуананы мұқият қолдануынан пайда алуы үшін медициналық, құқықтық және мәдени жағдайларды дамытатын коммерциялық емес ұйым. ICEERS (iceers.org): Испанияда орналасқан Этноботаникалық білім беру, зерттеу және қызмет көрсету халықаралық орталығының басты мақсаты — байырғы халықтардың этноботаникалық білімін (негізінен ибога мен аяуаска) батыс ғылымымен және терапиялық практикасымен ұштастыру. GITA (ibogainealliance.org): Жаһандық Ибогаин Терапиясы Альянсы — бұл ибогаин мамандарының, зерттеушілер мен белсенділердің халықаралық тобы.
Қатысты және ұсынылатын кітаптар Singing to the Plants: A Guide to Mestizo Shamanism in the Upper Amazon, Стефан В. Бейер. Аяуаска туралы ең толық кітап. The Cosmic Serpent, Джереми Нарби. Autobiography of a Yogi, Парамаханса Йогананда. Дэн джунглиде тұрғанда оқыған ең әсерлі кітаптардың бірі. Стив Джобс бұл кітапты өзінің жерлеу рәсіміне келгендерге таратуды тапсырған. The Journey Home: Autobiography of an American Swami, Радханат Свами. Ibogaine Explained, Питер Франк. Tryptamine Palace: 5-MeO-DMT and the Sonoran Desert Toad, Джеймс Орок. The Toad and the Jaguar, Ральф Метцнер. Психоделик терапиясының пионерінен 5-MeO-DMT туралы қысқаша нұсқаулық.
- Bhargava, Hemendra N. , Ying-Jun Cao, and Guo-Min Zhao. “Effects of ibogaine and noribogaine on the antinociceptive action of μ-, δ-and κ-opioid receptor agonists in mice. ” Brain Research 752, no. 1 (1997): 234–238.

Тотемдік жануар: Үш лотосы бар арыстан.
Келли Старрет
Доктор Келли Старрет (TW/IG: @mobilitywod, mobilitywod. com) — менің сүйікті спорттық жаттықтырушыларымның бірі. Ол өзінің жұбайымен бірге 2005 жылы негізін қалаған San Francisco CrossFit (Жоғары қарқынды функционалды жаттығулар жүйесі) орталығында 11 жылдан астам уақыт ішінде спортшыларды 150 000 сағаттан астам жаттықтырған. Бұл — әлемдегі 10 000-нан астам CrossFit филиалдарының ішіндегі алғашқы елудің бірі. Келлидің клиенттерінің арасында Олимпиада алтын медалінің иегерлері, Тур де Франс велошабандоздары, ауыр атлетика мен пауэрлифтингтен әлемдік рекорд иелері, CrossFit Games жүлдегерлері, кәсіби балет бишілері және элиталық әскери қызметкерлер бар. Ол ұшқыр сөздердің қайнар көзі және «Becoming a Supple Leopard» (Икемді барысқа айналу) атты New York Times бестселлерінің авторы.
Сахна сыртында
Біз екінші подкастымызды жазбас бұрын, Келли маған бір шыны аяқ кофе ұсынды. Мен оны ішіп салған соң, ол маған бөтелкені көрсетті: бұл сумен араластыру керек суық кофе концентраты екен. Мен жаңа ғана шамамен бес шыны аяқ кофе ішіп қойған едім. Келли оны өзінің «қорқыныш шыныаяғы» деп атайды. Біз жазуды бастадық, мен бірден гиеналардан қашып бара жатқандай терлей бастадым.
Келли 230 фунт (шамамен 104 кг) салмағымен артқа сальто жасай алған. Дәл осы салмақта ол Брайан Маккензидің (92-бет) арқасында 5 шақырымнан асатын бірде-бір жаттығу жүгірісінсіз ультрамарафонды аяқтады. Сондай-ақ Келли 365 фунтты (165 кг) кеудеге көтерген, бірақ оның білегі зақымдалғандықтан, ол салмақты бір қолын сәлем бергендей кеудесіне бүгіп ұстайды.
Ол таңқаларлық мөлшерде су ішеді және мүмкіндігінше суына бір шымшым тұз салады. Неге? Өйткені басты қауіп сусыздану емес, гипонатриемия (қандағы натрий концентрациясының қауіпті төмендеуі). New England Journal of Medicine журналындағы 2005 жылғы CSD Almond және басқалардың зерттеуінен: «Гипонатриемия марафоншылар арасында жарысқа байланысты өлім мен өмірге қауіп төндіретін аурулардың маңызды себебі ретінде анықталды». *
Келли — нағыз фэнтези және ғылыми фантастика жанкүйері. Ол Фрэнк Герберттің «Дюнасын» және Нил Стивенсонның «Алмас дәуірін» (The Diamond Age) өте жақсы біледі. Белгілі бір себептермен, бұл кітаптағы көптеген ер адамдарға дәл осы екі көркем шығарма ұнайды. Келлидің қыздары бар және ол маған жас қыз кейіпкер туралы баяндайтын соңғы кітап туралы мынадай хабарлама жазды: «Жүйенің ішінде жүріп, оны талқандайтын және сонымен бірге жақсырақ жүйені қайта құратын қыздарды қалай тәрбиелеуге болады? »
Эрекция бар ма, жоқ па?
«Ер адамдар, егер сіз таңертең оянғанда эрекция болмаса, онда мәселе бар деген сөз. Иә немесе жоқ? Бір ме, әлде нөл ме? Эрекция бар ма, жоқ па? »
TF: «Quantified self» (өз көрсеткіштерін деректер арқылы бақылау) бақылауы күрделі болуы шарт емес. Қан анализінің, геномиканың және т. б. озық технологиялардың соңынан қуып жүріп, көз алдыңыздағы жарқылдаған қызыл сигналды байқамай қалу оңай. Ер адамдар үшін «эрекция бар ма, жоқ па» тесті — ұйқы сапасының, гормоналды денсаулықтың (өсу гормоны, фолликула ынталандырушы гормон, тестостерон), циркадтық ырғақтың (ағзаның тәуліктік биологиялық сағаты) және басқалардың қарапайым, бірақ тамаша көрсеткіші.
«Campfire Squat» (Алау қасындағы отырыс) тесті
«Егер сіз аяғыңыз бен тізеңізді түйістіріп, жерге дейін толық отыра алмасаңыз, онда сізде жамбас пен толарсақ (топай) буындарының қозғалыс ауқымы жеткіліксіз. Дәл осы механизм жамбас буынының қысылуына, табан фасциитіне, ахилл сіңірінің үзілуіне, балтыр бұлшықетінің созылуына және т. б. себеп болады. Мәселе осында және сіз осыны түзетуге күш салуыңыз керек».
«Орта жастағы ер адамдар үшін ең қауіпті спорт түрі — жеңіл атлетикалық жаттығулар [өйткені ағза үйреншікті емес қозғалыс ауқымында жоғары күшпен жұмыс істейді]».
Төбеден асыра көтеріп отыру (Overhead Squat) туралы
«[Грег] Глассман [CrossFit негізін қалаушы] бұны ең маңызды қабілеттердің бірі деп бағалады. Шын мәнінде, алғашқы әрі ең жақсы CrossFit жаттығуларының бірі — меніңше, ол «Нэнси» деп аталады — 400 метрге жүгіру және 95 фунтты (43 кг) төбеден асыра көтеріп 15 рет отырып-тұру. Қарапайым көрінеді, иә? Содан кейін осы тізбекті 5 рет қайталау. Көп ұзамай бәрінің алғашқы 3 ретінде алдап-сулап істей алатынын көресіз. Бірақ шаршай бастағанда немесе дене қалпыңыз тұрақсыз болғанда, бәрі бұзылады. Өзіңізді өте нашар сезінесіз...
«Төбеден асыра көтеріп отыру» дегенде менің айтқым келгені: «Маған денеңізді тік ұстап отыра алатыныңызды көрсетіңіз». Бұл кәдімгі спортқа ұқсайды емес пе? Егер бұл үшін алға қатты еңкею керек болса, демек сіздің жамбас пен толарсақ буындарыңыз толық жұмыс істемейді және сіз денеңізді (корпусты) тұрақтандыруды білмейсіз».
TF: Тар қалыпта (feet narrow) жеңіл салмақпен төбеден асыра көтеріп отыруды «Козак отырыстарымен» (Cossack squats, 87-бет) біріктіріп 3 ай бойы жасау маған жоғарыдағы «алау тестінен» 99% өтуге көмектесті. Менің сол жақ толарсағым, өкінішке орай, әлі де сүйекке сүйек тиіп тұр.
«Егер тыныс ала алмасаңыз, демек сіз өз денеңізді басқара алмайсыз». Басқаша айтқанда, егер белгілі бір қалыпта тынысыңыз тарылса, демек сіз сол қозғалысты әлі меңгермегенсіз.
Күнделікті жасалатын үздік мобилизациялар
«Сиыр» созылуы. Бұл йога сабақтарындағы «мысық-түйе» жаттығуына ұқсайды. Бұл омыртқаны жазуға көмектесетін және ұзақ отырудан пайда болатын бүкірейген қалыптан шығаратын төмен деңгейлі статикалық жаттығу. Тізерлеп алға қадам жасау (Lunge). Осы қалыпта мүмкіндігінше көбірек уақыт өткізіңіз. [TF: Жаттығу алдында Эрик Крессидің «жүретін өрмекші-адам» жаттығуын жасау өте пайдалы. Мен келесі жаққа ауыспас бұрын ішкі шынтағымды жерге тигіземін. Бұл АкроЙогадағы жамбас икемділігі үшін де өте тиімді.] Ішті «жаншу». Ұйықтар алдында жүйкені тыныштандыру үшін медициналық доптың (medicine ball) үстіне жатып, ішпен домалаңыз. [TF: Бұл ұйқыға көмектесу құралы ретінде шынымен жұмыс істейді. Менің сүйікті құралым Келли жасап шығарған MobilityWOD Supernova (120 мм). Амелия Бун (2-бет) әрқашан өзімен бірге соны алып жүреді.] Иықтың ішке қарай айналуы. Иықтың ішке қарай толық айналуын тексеру үшін Бургенер жылыну жаттығуларын (Burgener warmup) жасаңыз. [/LIST_STEPS]
«Жаттығудан кейін компрессиялық шұлықтарды кию — бәрін өзгертетін тәжірибе». Қазіргі уақытта Келлиге SKINS бренді ұнайды.
Ұйқы гигиенасы
Қараңғылық дегеніміз — ТҮЙІРДЕЙ ЖАРЫҚ ЖОҚ деген сөз. «Олар біреудің тізесінің артына лазер сәулесін бағыттаған зерттеулер жүргізді және адамдар оны сезді. Бұл жарық. Бөлмеңізде телефон болмауы керек. Теледидар болмауы керек. Бөлме түндей тас қараңғы болуы тиіс».
Жұмсақтық — төсек-орын үшін басты шешім. «Бүгінгі заманауи адам жұмсақ матраста ұйықтауы керек. Ең дұрысы — гамакта ұйықтау. Сіз таңертең белді жазбай-ақ өзіңізді керемет сезініп оянуыңыз керек. Көптеген спортшылар мен адамдар ұзақ отырудан және жазылуға бағытталған жаттығулардан (мысалы, жүгіру, секіру, отырып-тұру) жазылуға сезімтал (extension-sensitive) болып келеді. Қатты төсекте ұйықтау денеңізді керісінше жазылған қалыпқа мәжбүрлейді, бұл сізге қажет емес. Иә, негізінде еденде ұйықтап, таңертең жақсы сезінуге болады, бірақ біз ұзақ отыру мен қимылсыздықтың кесірінен енді ондай адамдар емеспіз».
Келлидің матрас таңдау тізімі
Таба алатын ең жұмсақ матрас — ең жақсысы, бірақ тек жады бар көбіктен (memory foam) жасалғандарын алмаңыз, өйткені ол сізді жазылған қалыпта құлыптап тастайды. Матрас дүкеніндегі төсекте 5 минут жатып көріңіз. Егер аяғыңызды айқастыру керек болса, төсегіңіз тым қатты. Егер денеңізді бүгу үшін аяғыңыздың астына жастық қою керек болса, сізге жұмсағырақ төсек керек. Сондай-ақ жамбас буынының ашылуына назар аударуыңыз қажет. [/LIST_DOT]
Пульсоксиметр: Дайындық деңгейін анықтау
Келли таңертең спортшыларының жаттығуға дайын немесе дайын еместігін анықтау үшін пульсоксиметрлермен (қандағы оттегі деңгейін өлшейтін құрылғы) бірге Restwise бағдарламасын қолданады. Бұл жүйе «Мен тым қатты жаттығып жүрмін бе, әлде жеткіліксіз бе? » деген сұраққа жауап береді. Компания осы жүйені қолданатын спортшылардың 62 әлем чемпионатында жеңіске жеткенін алға тартады. Мұнда көптеген ерекшеліктер бар, бірақ негізгісі мынау: егер сіздің пульсоксиметр көрсеткішіңіз қалыптыдан 1-2 ұпайға төмен болса, бұл өкпенің қабынуын немесе суық тиюдің басталғанын білдіруі мүмкін. Мұндай жағдайда жаттығуды кейінге қалдырған дұрыс.
Күнделікті мультивитамин: Табиғи өнімдер негізіндегі Nutriforce WODPak.
Созылмалы ауруларға арналған тактика — жарақат алған қозғалысқа ұқсас әрекетті қолдану
«Қозғалыс пен ауырсыну мида картаға түседі. Егер сіз бір ай бойы белгілі бір қозғалыс кезінде ауырсынуды сезінсеңіз, бұл созылмалы ауырсыну күйі болып саналады. Сіздің миыңыз ауырсыну жолын қозғалыс жолымен байланыстырып тастайды. Тіпті жарақат болмаса да, сол баяғы қозғалысты жасаған сайын миыңыз ауырсыну сигналын береді. Созылмалы ауырсынудан құтылудың бір жолы — жаңа қозғалыс бағдарламасын құру (мысалы, тізеңізді ішке қарай бүкпей отыру)».
Балаларыңызға «Zero Drop» аяқ киімін таңдаңыз
Балаларыңызға (және өзіңізге) өкшесі мен табаны жерден бірдей қашықтықта орналасқан «zero drop» (нөлдік айырмашылық) аяқ киімдерін алыңыз. Мен осы себепті Vans киемін, менің сүйікті моделім — Vans Classic Slip-On қара түсті скейт аяқ киімі. Оларды жорыққа да киюге болады немесе іскерлік кездесуге де киіп баруға болады. Келли «zero drop» таңдауының мәнін былай түсіндіреді: «Нашар аяқ киіммен балаларыңыздың ахилл сіңірлерін жүйелі түрде қысқартпаңыз. Бұл болашақта толарсақ буынының қозғалыс ауқымын нашарлатады. Балаларыңызға Vans, Chuck Taylors немесе соған ұқсас аяқ киімдер алыңыз. Олар мүмкіндігінше тегіс аяқ киімде немесе жалаң аяқ жүрсін».
- Almond, Christopher SD, et al. “Hyponatremia among runners in the Boston Marathon. ” New England Journal of Medicine 352, no. 15 (2005): 1550–1556.
«Жетістікке жеткенде, жұмыс одан сайын қиындай түседі».

Тотемдік жануар: Арыстан
Пол Левек (Triple H)
Пол Левек, көбіне Triple H (TW/FB/IG: @TripleH) деген атпен танымал, World Wrestling Entertainment (WWE) бойынша 14 дүркін әлем чемпионы. Ол сонымен қатар WWE-дегі таланттар, тікелей эфирдегі іс-шаралар және креативті бағыт бойынша атқарушы вице-президент.
Сахна сыртында
Полдың үш баласы бар, ал іскерлік және отбасылық міндеттері кешке дейін созылады. Ол әдетте жаттығу залында түнгі 10-нан түнгі 1-ге дейін «The 4-Hour Body» кітабында айтылған Джо ДеФранкомен бірге жаттығады. Пол таңғы 6-да оянып, бәрін қайтадан бастайды. Оның жиі жасайтын қыздыру жаттығуларының бірі — салмақсыз жасалатын «Козак отырыстары».
«Балалар сіздің айтқаныңызды істемейді. Олар сіздің істегеніңізді көреді. Сіздің өмір сүру салтыңыз — олар үшін үлгі».
Кето «Фраппучино»
Ол WrestleMania-ға (WWE-нің жыл сайынғы ең үлкен іс-шарасы) дайындық кезінде диета бойынша бодибилдер Дейв «Джамбо» Палумбомен жұмыс істейді. Дейв Полға кетогендік диетаны (майды көп, көмірсуды аз тұтыну) ұсынады және Пол өзіне ыңғайлы пайдалы «фраппучино» рецептін жасап алған:
«Мен Палумбоның Species Nutrition компаниясы шығаратын ақуыз ұнтағын қолданамын. Әр таң сайын мен төменге түсіп: 2 қасық сарысу ақуызы (whey protein), мұз, Starbucks ерітілетін кофесі, аздап макадамия жаңғағының майын қосып, коктейль жасаймын. Күн осылай басталады».
Акклиматизациядан (Jet Lag) арылу
Саяхаттарының ең қызған шағында Пол жылына 260 күннен астам жолда жүріп, әр кеш сайын әртүрлі қалада өнер көрсеткен. Оның бір ережесі мынадай:
«Ұшақтан қонғанда мен бірден қонақүйге баратынмын. Тіркеле сала: «Жаттығу залы ашық па? Жаттығуға бола ма? » деп сұраймын. Тіпті бәрін қалпына келтіру үшін 15 минут велосипед тепсем де жетерлік еді. Мен осылай істегенде акклиматизацияның болмайтынын ерте түсіндім».
TF: Бұл шынымен жұмыс істейтін сияқты, тіпті түнгі сағат 1-де бар болғаны 3-5 минут жасалса да. Мен физиологиялық механизмін білмеймін, бірақ оны қолданамын.
Бұл арман ба, әлде мақсат па?
«[Эвандер Холифилд] өзінің жаттықтырушысы алғашқы күні: «Сен келесі Мұхаммед Әли бола аласың. Осыны қалайсың ба? » деп сұрағанын айтты. Эвандер анасынан сұрауы керек екенін айтты. Ол үйіне барып, қайтып келіп: «Мен мұны қалаймын» деді. Сонда жаттықтырушы: «Жақсы. Бұл арман ба, әлде мақсат па? Өйткені бұл екеуінің айырмашылығы бар» деді.
Мен бұрын мұндай сөзді естімеген едім, бірақ ол менің жадымда мәңгі сақталып қалды. Содан бері мен мұны өз балама да айтамын: «Бұл арман ба, әлде мақсат па? Өйткені арман — бұл сен қиялдайтын, бірақ ешқашан орындалмайтын нәрсе. Ал мақсат — бұл сен жоспар құрып, соған қарай жұмыс істеп, жететін нәрсе». Мен әрқашан өз істеріме осылай қараймын. Мен үшін табысты үлгі болған адамдар — нақты мақсаттары бар және соған жету үшін жоспар құрған адамдар. Арнольд [Шварценеггер] мен қайын атам [Винс Макмэн] мені осы қасиеттерімен тәнті етті».
Қазір уайымдау ештеңені өзгертпейді
«Мен Флойд Мейвезермен доспын. Бірде оны рингке дейін шығарып салдым. Негізгі жекпе-жекке дейінгі айқастарды көргім келіп, ерте бардық. Содан соң оның адамдары келіп: «Флойд дайындалмас бұрын сенімен бірнеше минут сөйлесіп, сәлемдескісі келеді» деді. Мен әйелім Стефпен киім ауыстыратын бөлмеге кірсек, ол диванда баскетбол ойынын көріп жатыр екен. Ол «Сәлем, отырыңдар» деді. Біз аздап сөйлестік, бірақ мен оның алдағы үлкен жекпе-жегіне кедергі келтірмеуге тырыстым.
Әңгіме бәсеңдегенде мен: «Жақсы, біз кетейік, сенің дайындалуыңа кедергі болмайық» дедім. Ол болса: «Достым, кетудің қажеті жоқ. Отыра бер. Маған әңгімелескен ұнайды» деді. Ол өте сабырлы еді.
Әңгіме тағы тоқтағанда мен: «Флойд, біз барайық, бөгет болмайық» дедім. Ол: «Хантер, мен саған айтып тұрмын: мен жай ғана демалып, ойын көріп отырмын» деді. Мен: «Сен мүлдем уайымдап тұрған жоқсың ба? » деп сұрадым. Ол: «Неге уайымдауым керек? Мен не дайынмын, не дайын емеспін. Қазір уайымдау ештеңені өзгертпейді. Солай емес пе? Не болатыны болады. Мен бұған дайын болу үшін не бәрін жасадым, не жасаған жоқпын» деп жауап берді».
TF: Уитни Каммингс (477-бет) маған үлкен стендап шоулары туралы осыған ұқсас нәрсе айтқан еді: «Менің жұмысым бүгін біткен жоқ. Менің жұмысым 3 ай бұрын біткен, ал бүгін мен жай ғана сахнаға шығуым керек».
Оның алғашқы тәлімгері Киллер Ковальскиден бір сабақ
«Оның сол кезде айтқан көптеген сөздерін мен қазір жас жігіттерге айтып жүремін... Мысалы, егер сен бір нәрсені жақсы істей алмасаң, оны жақсартуға уақыт бөлмейінше жасама. Күні бүгінге дейін мен рингте кейбір жігіттердің бір нәрсені дұрыс істей алмайтынын, бірақ оны үнемі қайталайтынын көремін. Олай істеуге болмайды».
TF: Бұл мені өзімнен: «Мен өзім жақсы істей алмайтын қандай істі әлі де істеп жүрмін? » деп сұрауға мәжбүр етті. Оны не жақсарту керек, не жою керек, не біреуге тапсыру (делегирлеу) керек.
«Мен бір маңызды әдісті үйрендім: болашақты болжай білу үшін, өткенге көз жүгіртуді үйрену керек».
«Ойынның қарама-қайшылығы — жұмыс емес. Бұл — депрессия».

Тотемдік жануар: Кокос сегізаяғы
Джейн Макгонигал
Джейн Макгонигал, PhD (TW: @avantgame, janemcgonigal. com) — «Институт болашағы» (Institute for the Future) ғылыми қызметкері және New York Times бестселлері «Reality Is Broken» кітабының авторы. Оның еңбектері The Economist, Wired және New York Times басылымдарында жарияланған. Ол BusinessWeek нұсқасы бойынша «Бақылауға алынуы тиіс он үздік инноватордың» бірі және Fast Company нұсқасы бойынша «Бизнестегі 100 ең креативті адамның» бірі. Оның ойындар туралы TED-тегі сөздері 10 миллионнан астам рет қаралған.
Терапия ретіндегі Тетрис
Ұйықтауға қиналасыз ба? 10 минут Тетрис ойнап көріңіз. Соңғы зерттеулер көрсеткендей, Тетрис немесе Candy Crush Saga сияқты ойындар жағымсыз визуализацияны жоюға көмектеседі. Бұл тәуелділікпен (мысалы, шамадан тыс тамақтану), жарақаттан кейінгі стресстік бұзылудың (PTSD) алдын алуда және менің жағдайымда — инсомниямен (ұйқысыздық) күресуде қолданылады. Джейн бұл ойындардың көру қабілетін қажет ететін және мәселені шешуге бағытталған ерекшеліктері туралы былай дейді:
«Сіз көз алдыңызға бейнелерді елестетесіз [мысалы, түсіп жатқан блоктар]. Олар сіздің миыңыздың визуалды өңдеу орталығын иеленіп алады, соның нәтижесінде сіз өзіңіз құмартқан [немесе мазалаған] нәрсені елестете алмайсыз. Бұл әсер 3-4 сағатқа созылуы мүмкін. Сондай-ақ, егер сіз трагедиялық оқиғаны көргеннен кейін Тетрис ойнасаңыз [ең дұрысы 6 сағат ішінде, бірақ 24 сағат ішінде де тиімділігі дәлелденген], бұл естеліктердің қайталануын болдырмайды және жарақаттан кейінгі стресс белгілерін азайтады».
Аз белгілі дерек
Мен егіздері бар екі адаммен сұхбаттастым: Джейн Макгонигал және Кэролайн Пол (459-бет). Екеуі де «қашықтықтағы тылсым әрекетті» бастан кешкен: яғни өз егіздерінің не сезініп жатқанын нақты уақытта сезіну немесе қабылдау.
✸ Ұсынылатын деректі фильмдер
G4M3RS: A Documentary (YouTube-те тегін табуға болады) The King of Kong
TF: Соңғысы сонымен қатар Кевин Келлидің де (470-бет) ең сүйікті фильмдерінің бірі.
✸ Ең көп сыйға тартылатын немесе ұсынылатын кітаптар
Джеймс Карс, «Шекті және шексіз ойындар» (Finite and Infinite Games) Чери Хубер, «Азап шегу — ерікті таңдау» (Suffering Is Optional)
TF: Черидің сонымен қатар Open Air атты подкасты бар.
✸ 100 доллардан төмен бағаға соңғы кездегі ең жақсы сатып алу? BabyBjörn бала тасымалдағышы (кенгуру).
✸ Өмірлік ұстанымыңызға айналған немесе жиі ойлайтын дәйексөздеріңіз бар ма?
«Джим Датордың «Болашақ туралы кез келген пайдалы мәлімдеме алғашында күлкілі болып көрінуі керек» деген сөзі. Сондай-ақ Элвин Тоффлердің «Болашаққа келгенде, дұрыс болудан гөрі, қиялдың бай болғаны әлдеқайда маңызды» деген сөзі. Екеуі де танымал футуристер. Бұл сөздер маған әлемді өзгертетін идеялар көптеген адамдарға абсурд болып көрінетінін және мен істей алатын ең пайдалы жұмыс — мүмкін деп саналатын нәрселердің шекарасын кеңейту екенін еске салады. Егер менің істеп жатқаным көпшілікке қисынды болып көрінсе, онда мен жеткілікті деңгейде креативті және инновациялық кеңістікте жұмыс істеп жатқан жоқпын! »
✸ Сіз сенетін, бірақ басқалар ақымақтық деп санайтын нәрсе не?
«Мораль немесе этика мәселесі болмаса, ешқашан ешкімді немесе ешнәрсені көпшілік алдында сынамау керек. Сіз айтқан кез келген теріс сөз кем дегенде біреудің күнін бұзуы мүмкін, немесе одан да сорақысы — біреудің көңілін қалдыруы немесе болашақ одақтасыңыз бола алатын адамды сізді мейірімсіз немесе әділетсіз сыншы ретінде есте сақтайтын адамға айналдыруы мүмкін. Бүгінде әлеуметтік желілерде басқалардың жұмысын сынау немесе біреуді қателігі үшін бәрі жабылып жазғыру өте үйреншікті жағдайға айналған. Мен мұны істемеймін. Әлемнің сыншысы болу — менің жұмысым емес, және мен болашақ одақтастарымнан айырылғым келмейді».

Тотемдік жануар: Күміс түлкі
Адам Газзали
Доктор Адам Газзали (FB/TW: @adamgazz, neuroscape. ucsf. edu) Нью-Йорктегі Mount Sinai медицина мектебінде медицина докторы және нейроғылым бойынша PhD дәрежесін алды, кейін Берклидегі Калифорния университетінде когнитивті нейроғылым бойынша постдокторлық дайындықтан өтті. Қазір ол Сан-Францискодағы Калифорния университетінің когнитивті нейроғылым зертханасы болып табылатын Gazzaley Lab директоры.
Доктор Газзали — емдік бейнеойындарды әзірлейтін Akili Interactive компаниясының тең құрылтайшысы және бас ғылыми кеңесшісі, сондай-ақ адам әлеуетін арттыруға бағытталған технологияларға инвестиция салатын JAZZ Venture Partners венчурлық компаниясының тең құрылтайшысы. Сонымен қатар, ол Apple, GE, Magic Leap және Nielsen сияқты ондаған технологиялық компаниялардың ғылыми кеңесшісі.
Сахна сыртында
Адам Кевин Роузбен (340-бет) виртуалды шындық бойынша бәстескен. Адам оның болашағына сенеді (bullish), ал Кевин сенбейді (bearish). Жүлде: Жапонияға ұшып барып қана табуға болатын 25 жылдық Suntory Hibiki вискиі. Олар оны бірге барып ішетін болады, сондықтан Кевин айтқандай, бұл екі жаққа да тиімді бәс.
Адамдар миының тек 10%-ын ғана пайдалана ма? Мүлдем олай емес...
«Бүкіл ғаламдағы ең күрделі құрылымда біреу келіп көлік қоятын немесе құрылыс бастайтын бос тұрақ жоқ. Оның бәрі үнемі және біз әрдайым түсіне бермейтін күрделі жолдармен қолданылады».
Ол өз зертханасына қызметкерлерді қалай іріктейді
«Менде мұны қалай жасау керектігі туралы нақты әдістеме жоқ. Көбінесе бұл адамдардың өз ісі, оларды не қызықтыратыны туралы айтқан кездегі өзара байланысқа негізделеді. Мен әдетте: «Сені шынымен не толқытады? » деген сұрақтан бастаймын. Өйткені маған түйіндемедегі стандартты талаптар тізімінен гөрі, адамды не алға жетелейтіні, не жігерлендіретіні және таңертең төсектен тұруға не итермелейтіні маңыздырақ».
Тек жұмыс істеп, ойнамау Джекты зеріктіреді
2008 жылдан бері Адам ай сайынғы бірінші жұмада әртүрлі достарына (әдетте 40-тан 80-ге дейін адам) «Бірінші жұма» (First Friday) атты кеш өткізеді. Ол осы іс-шаралар үшін алкогольдің барлық түрін сынап көрді, қазіргі таңдағы сүйіктісі — қара бидай вискиі (rye whiskey). Біздің әңгімемізде ол «Whistle Pig» маркасын ұсынды.
«Қара бидай вискиі — өте қызықты сусын, өйткені ол Пробация (АҚШ-тағы алкогольге тыйым салынған кезең) алдында американдық вискидің негізгі түрі болған. Себебі өндіріс негізінен солтүстікте — Пенсильвания, Вермонт, Нью-Йорк және т. б. жерлерде шоғырланды, онда қара бидай жақсы өсетін. Содан кейін Пробация кезеңінде өндіріс жүгері өсетін оңтүстікке ауысып, бурбон танымал болып кетті және ол әлі де үстемдік етіп тұр. Бірақ қара бидай вискиі қайта оралуда және маған бұл ұнайды».
✸ Сүйікті деректі фильм
Карл Саганның «Космос» (Cosmos) сериясы Адамның ғалым болуына шабыт берген. Бұл мен кездестірген және сұхбат алған көптеген жоғары деңгейлі ғалымдарға тән қасиет. [Тим Ферристен: Нил Деграсс Тайсонның «Космос» фильмінің қайта өңделген нұсқасы да тамаша. ]
«Бұл мені бала кезімде баурап алған ғаламның күрделілігі мен ғажайыптарымен танысудың өте әсерлі әрі түсінікті жолы болды. Мен оны әкеммен бірге тамашаладым. Бұл біз үшін жақсы жақындасу сәті болды. [Саганның] жеткізу мәнері баурап алатын еді және бұл менің ғалым болғым келетініне түпкілікті көзімді жеткізді».
✸ 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Мен ешқандай қорқыныш болмасын дер едіңіз. Яғни, сенде керемет нәрселер жасауға бір ғана мүмкіндік бар, ал қателесуден немесе мүлт кетуден қорқу — маңызды істер атқарудың жолы емес. Сен жай ғана қорықпауың керек».
Контекст ретінде Адам әңгімеміздің басында былай деген болатын: «Мен мүмкіндігінше іргелі серпілістер жасағым келеді. Егер сенде сондай ойлау жүйесі болса, өзіңе солай талап қойсаң, өміріңді, осы жердегі аз ғана уақытыңды өзгеріс енгізуге арнағың келсе, онда мұның жалғыз жолы — басқалар қауіпті немесе тіпті ақылсыздық деп санайтын зерттеулермен айналысу. Бұл ойынның бір бөлігі».
Жылдам әрі сапалы ұйықтауға арналған 5 құрал
Бұрын өмір бойы <span data-term="true">инсомниядан</span> (ұйқысыздықтан зардап шегетін адам) зардап шеккен адам ретінде, мен тезірек ұйықтап, ұзағырақ демалудың барлық жолын сынап көрдім.
Мұнда тиімді бес әдіс берілген. Мен мелатонин мен рецепт бойынша берілетін дәрілерді әдейі алып тастадым, өйткені оларды тек үлкен уақыт белдеулері өзгергенде ғана қолданамын. Төмендегілерді ұйқыға 60–90 минут қалғанда тізім бойынша ретімен қолданамын. Өзіңізге ұнамайтынын өткізіп жіберіп, ұнайтынын көріңіз.
(Міндетті емес) Егер қасымда серіктесім болса, Акро-базалау
Мен оларды «Бүктелген жапырақ» (Folded Leaf) қалпына келтіріп, бірнеше минут бойы акро-базалауды (акро-йогадағы серіктесті көтеріп ұстау әдісі) жасаймын (55-бетте толығырақ). Күні бойы отырғаннан кейін, бұл жамбас сүйегінің басын өз орнына келтіруге көмектеседі. Келесі қадам бұл нәтижені жоққа шығармайды.
Омыртқаны босаңсыту (Декомпрессия)
Мен күнделікті декомпрессияны Польшадан келген 60-тан асқан эмигрант және ауыр атлетикадан әлемдік рекордшы Ежи Грегоректан үйрендім. Ол сондай-ақ «Бақытты дене» (The Happy Body) кітабын жазды, онда Навал Равикант (546-бет, бізді таныстырған адам) екеуміз күн сайын дерлік жасайтын таңғы қозғалыс жаттығулары сипатталған. Ежи ауыр жаттығулардан кейін төмен қарап асылып тұруды міндетті деп санайды. Есіңізде болсын, шамамен 61 кг салмағы бар Ежи әлі күнге дейін жүздеген фунтты басынан асыра лақтырып, мінсіз отырып жұлқа көтеру (ауыр атлетикадағы жаттығу түрі) қалпына түсе алады. Салмақты сәл азайтса, ол мұны теңселетін тақтада (Indo Board) да жасай алады. Ол өте тік мінезді адам. Онымен алғашқы жаттығуымның алдында біз шай ішіп (ол тек Mariage Frères Marco Polo қара шайын ішеді), мақсаттарды талқылауға отырдық. Әңгіме ортасында ол маған сығырая қарап, үстелдің үстінен қолын созып, кеудемнен шымшып алды да: «Сен тым семізсің», — деді. Нағыз менің адамым.
Төменде қауіпсіздік деңгейі бойынша өсу ретімен үш нұсқа берілген. Менің протоколым бойынша кез келгені үшін: 5–7 секундтан 2–3 сессия жасау жеткілікті:
- **Teeter EZ-Up Gravity Boots (Гравитациялық етіктер):** Бұл менің негізгі таңдауым және тартылысты арттыру үшін көбінесе салмақтарды (9–23 кг) ұстап тұрамын. Бірақ гравитациялық етіктерді дұрыс қолданбаса, мойынмен құлап, өлімге әкелуі мүмкін. Өтінемін, абай болыңыз. Егер сіз турникке еркін тартыла алмасаңыз немесе түзу аяқпен башайларыңызға қолыңызды тигізе алмасаңыз, бұдан бас тартыңыз. 2. **Инверсиялық үстел:** Мен оны қолданбаймын, бірақ Арнайы операциялық күштердегі бірнеше досым оны күнделікті қолдануды құптайды. Олар тележарнамаларда жиі көрсетіледі және гравитациялық етіктерге қарағанда қауіпсіздігі әлдеқайда жоғары. 3. **The Lynx Portable Back Stretcher немесе Teeter P3 Back Stretcher:** Бұл фотоштатив өлшеміне жуық портативті құрылғы. Етікпен асылып тұру қиын немесе қауіпті болған кезде (кешкі астан немесе алкогольден кейін) мен мұны аптасына бірнеше рет қолданамын. Ол тобықтарды бекітіп, жатып алып, белдің тартылуын босатуға мүмкіндік береді. Бұл ең жылдам әдіс, бірақ ол жоғарғы торакалды/цервикалды (кеуде және мойын омыртқалары) бөлікті босаңсытуға мүмкіндік бермейді. Егер қасыңызда адам болса, 56-беттегі «Аяққа махаббат» (Leg Love) жаттығуы жақсы балама болады.
ChiliPad
Бұл құрылғымен мені алғаш рет Келли Старрет (122-бет) пен Рик Рубин (502-бет) таныстырды. Рик екеуміз оны ұйқыға бір сағат қалғанда ең суық температураға қоямыз.
Көпке таныс жағдайды елестетіп көрейік. Ер адам мен әйел бір төсекте, бір жамылғының астында ұйықтап жатыр. Әйелдің дене температурасы пицца пешіндей қызып тұр. Ер адам терлеп, бір аяғын жамылғының сыртына шығарады. 10 минуттан кейін тоңып, аяғын қайта кіргізеді және бұл шексіз қайталанады. Ол тіпті жамылғыны бала сияқты өзіне тартып, әйелдің мазасын алуы мүмкін. Ұйқы кезіндегі температура — өте жеке мәселе.
ChiliPad сізге қалыпты жайманың астына өте жұқа төсеніш төсеуге мүмкіндік береді, ол арқылы сіз таңдаған нақты температурадағы су айналып тұрады. Оның екі аймақты нұсқалары бар, сондықтан қатар жатқан екі адам әртүрлі температураны таңдай алады. Мүмкін сіздің сиқырлы ұйқы температураңыз 13°C (55°F) шығар? ChiliPad 13-тен 43°C-қа дейінгі аралықта реттеледі. Эксперимент жасап, өз шешіміңізді табыңыз.
Силикон алқабындағы бірнеше жақын достарым менің кітаптарым мен подкасттарымда берген кеңестердің ішінде ChiliPad олардың өмір сапасына ең үлкен әсер еткенін мойындады.
Бал + Алма сірке суы немесе Yogi Soothing Caramel ұйқы алдындағы шайы немесе Калифорния көкнәрінің сығындысы
Нәтиже әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте осылардың кем дегенде біреуі көмектеседі.
**Бал + Алма сірке суы:** Менің сүйікті тыныштандыратын сусыным қарапайым: 1 кесе ыстық суға 2 ас қасық алма сірке суын (мен Bragg маркасын қолданамын) және 1 ас қасық бал қосып араластыру. Мұны маған марқұм доктор Сет Робертс үйреткен. Оның кейбір оқырмандары бұл коктейльді ұйқы алдында қолданғаннан кейін бірнеше күннен соң жаттығулардағы күш-қуатының бірден артқанын байқаған.
**Yogi Soothing Caramel Bedtime Tea:* Егер сіз қанттан (балдан) қашсаңыз, бұл жақсы балама. Бұл шайдың қаптамасы әйелдерге арналғандай көрінеді. Бұрынғы құрбым ұсынғанда, мен оны етеккір ауырсынуына арналған деп ойлап, бас тартқаным есімде. Бірақ бірнеше түннен кейін өзім дәмді ыстық сусын ішкім келіп, осы карамель шайын демдедім. 10 минуттан кейін мен теңселе бастадым, өзімді «Уолл-стрит қасқыры» фильміндегі телефон будкасында тұрған Леонардо Ди Каприо сияқты сезіндім. Өте олақ күйде жатын бөлмеге жетіп, ұйықтап қалдым. Сағат кешкі 9 болатын. Ескертпе: Бұл шай оқырмандарымның тек 30%-ына ғана осылай әсер етеді. *
**Калифорния көкнәрінің (California Poppy) сығындысы:** Егер алдыңғы екеуі көмектеспесе, С жоспарын қолданып көріңіз: жылы суға бірнеше тамшы Калифорния көкнәрінің сығындысын қосыңыз. Yogi шайының құрамында бұл сығынды бар, бірақ оны тікелей қабылдау мөлшерді арттыруға мүмкіндік береді.
Көзбен қайта жазу (Visual Overwriting)
«Көзбен қайта жазу» — бұл менің ұйқыға кедергі келтіретін ойларды (электрондық пошта, істер тізімі, дау-дамай және т. б. ) миымнан шығару үшін ұйқы алдында жасайтын әрекетім. Мен тиімді деп тапқан екі құрал:
Ұйқы алдында 10 минут Тетрис ойнау:** Бұл кеңесті доктор Джейн Макгонигал (132-бет) берді. Тегін нұсқасы да жарайды. НЕМЕСЕ** Қысқа әрі көңіл-күйді көтеретін телехикаялар:** Мен тек бір нұсқаны ұсынамын: «Escape to River Cottage», бірінші маусым. Мен бұл топтаманы бірнеше рет көрдім. Егер сіз қаладан қашып, ауылда өз тағамдарыңызды өсіруді армандасаңыз, бұл сізге таптырмас сыйлық. Жүргізуші/аспаз Хью Фернли-Уиттингсталл сіз тіпті қызанақты жек көрсеңіз де, оны өсіруге құштарлығыңызды оятады.
Қараңғылыққа ену
**Sleep Master ұйқы маскасы және Mack’s силикон құлақ тығындары:** Sleep Master — керемет өнім, бірақ атауы сәтсіз. Мен ондаған масканы сынап көрдім, бұл — ең жақсысы. Оның ең маңызды ерекшелігі — ол құлақтың үстін емес, құлақты толық жауып тұрады. Бұл дыбысты азайтады, құлақты тітіркендірмейді және қозғалмайды. Сондай-ақ, ол резеңкенің орнына Velcro (жабысқақ) таспасын қолданады.
**Mack’s Silicone Putty** құлақ тығындары қорыл мен шуды жақсы басады. Олар өте жұмсақ әрі ыңғайлы.
**Marpac Dohm DS «ақ шу» машинасы:** Егер құлақ тығындары сізге ыңғайсыз болса, осы машинаны қолданыңыз. Ол көшедегі шуды, қатты сөйлейтін көршілерді және басқа да кедергілерді жояды. Amazon-да оның 10 000-ға жуық пікірі бар және 75%-ы 5 жұлдызды.
Күнді жеңіспен бастауға көмектесетін 5 таңғы ритуал
Сонымен... сіз ояндыңыз. Енді не істеу керек? 100-ден астам сұхбат алушыдан таңғы дағдылары туралы сұрағаннан кейін, мен өзім үшін тиімділерін іріктеп алдым.
Егер мен осы бес істің үшеуін орындасам, таңым сәтті өтті деп есептеймін. Ал таңды жеңіспен бастасаңыз, күніңіз де жеңісті болады. Күннің алғашқы 60–90 минуты келесі 12+ сағатқа бағыт береді. Бұл кішкентай нәрселер болып көрінуі мүмкін, бірақ есіңізде болсын: кішкентай нәрселер — бұл үлкен нәрселер.
#1—Төсегіңізді жинаңыз (<3 минут)
2011 жылы Торонтода мен Дандапани есімді бұрынғы монахты кездестірдім. Сол кезде менің өмірім өте берекетсіз болып, энергияым жан-жаққа шашырап жүргендей сезінетінмін. Ол маған орнықтылық үшін төсегімді жинаудан бастауға кеңес берді.
Егер маңдайында үш нүктесі бар монах сіз үшін тым оғаш көрінсе, Адмирал Уильям Макрейвеннің сөзін тыңдаңыз:
«Егер сіз әр таң сайын төсегіңізді жинасаңыз, сіз күннің алғашқы тапсырмасын орындаған боласыз. Бұл сізге аз да болса мақтаныш сезімін ұялатады және ол сізді келесі тапсырмаларды орындауға жігерлендіреді. Күннің соңында орындалған бір тапсырма көптеген орындалған істерге айналады. Төсекті жинау өмірдегі ұсақ-түйектің маңызды екенін дәлелдейді».
Мен үшін «төсекті жинау» — бұл жай ғана визуалды тазалық. Мен жаймаларды бүктемеймін, жай ғана үлкен жамылғымен бетін жауып, тегістеймін. Бұл өте қарапайым. Егер сіз үйден жұмыс істесеңіз, бұл өте маңызды.
Өмір күтпеген жағдайларға толы. Күні бойы қиындықтарды жеңуге екі нәрсе көмектеседі: А) стоицизм туралы бірнеше бет оқу (мысалы, Марк Аврелийдің «Толғаныстары») және Б) өзіңіз бақылай алатын кем дегенде бірнеше нәрсені бақылауда ұстау.
«Таңертең оянғанда өзіңе былай де: мен бүгін кездесетін адамдар — мазасыз, алғыссыз, өркөкірек, өтірікші, қызғаншақ және дөрекі болады. Олар жақсылық пен жамандықты ажырата алмағандықтан сондай. Бірақ мен жақсылықтың сұлулығын, жамандықтың ұсқынсыздығын көрдім... Сондықтан олардың ешқайсысы маған зиян тигізе алмайды». (Марк Аврелий)
Күніңіз қаншалықты жаман болса да, сіз төсегіңізді жинай аласыз. Бұл сізге өмір тізгіні әлі де өз қолыңызда екенін сезіндіреді. Күн соңында сіз атқарылған бір іске ораласыз. Сондықтан нөмірі бірінші ереже: төсегіңізді жинаңыз.
#2—Медитация (10–20 минут)
Бұл кітаптағы кейіпкерлердің кем дегенде 80%-ы күнделікті ақыл-ой жаттығуларын жасайды. Кейде мен медитацияның орнына Ежи Грегоректьің «Бақытты дене» жаттығуларын жасаймын. Осыдан кейін мен ас үйге барып, Adagio электр шәйнегімен шайға су қоямын.
#3—Бір жаттығуды 5–10 рет жасау (<1 минут)
Бұл жаттығу толыққанды жаттығу емес, тек «күйді баптау» және ояну үшін жасалады. Денеңізді 30 секунд ішінде қозғалысқа келтіру көңіл-күйіңізге керемет әсер етеді. Мен сақинадағы отжимание (RTO push-ups) жасағанды ұнатамын. Содан кейін көбінесе Тони Роббинс сияқты 30–60 секунд салқын душ қабылдаймын.
#4—«Титан шайын» дайындау (2–3 минут)
Мен Rishi шыны шәйнегін қолданамын. Төмендегі қоспа ми жұмысы мен май жағу үшін өте тиімді (әрқайсысынан 1 шай қасық): Пуэр (ескіріп піскен қара шай) «Айдаһар құдығы» (Dragon well) немесе басқа жасыл шай * Куркума және имбирь ұнтағы
Суды құйып, 1–2 минут демдеңіз. Содан кейін саптыаяғыңызға мыналардың бірін қосыңыз: 1–2 ас қасық кокос майы немесе Quest MCT (орта тізбекті триглицеридтер, пайдалы май түрі) майының ұнтағы. Бұл шайға кремді консистенция береді. Шайды ішіп, келесі қадамға көшіңіз.
#5—«Таңғы парақтар» немесе «5 минуттық күнделік» (5–10 минут)
Күнделік жүргізу — бұл «Қымбатты күнделік» стилінде емес. Мен екі түрді кезектестіремін: «Таңғы парақтар» (Morning Pages) — мәселені шешу үшін, ал «5 минуттық күнделік» (5MJ) — басымдықтар мен алғыс айту үшін.
**Таңертең жауап беретін сұрақтар:** 1. Мен мыналар үшін алғыс айтамын... (3 жауап) 2. Бүгінгі күнді не тамаша етер еді? (3 жауап) 3. Күнделікті аффирмациялар (жағымды ой-тұжырымдар). Мен... (3 жауап)
**Кешке толтыратын бөлім:** 1. Бүгін болған 3 тамаша жағдай... 2. Бүгінгі күнді қалай жақсартуға болар еді?
Маған ең маңыздысы — алғыс айту бөлімі. Мен сияқты үнемі болашаққа назар аударатын адам үшін алғыс айту — бұл емдік дәрі. «Мен мыналар үшін алғыс айтамын... » дегенде төрт санатты ескеруді ұсынамын: 1. Сізге шынымен көмектескен немесе сіз жоғары бағалайтын ескі қарым-қатынас. 2. Бүгінгі мүмкіндік (мысалы, ата-анаға қоңырау шалу). 3. Кеше болған тамаша оқиға (өзіңіз бастан кешкен немесе куә болған).
Жаныңыздағы немесе көз алдыңыздағы қарапайым нәрсені таңдаңыз. Бұл Тони Роббинстің ұсынысы болатын. Алғыс айту нүктелері тек «менің мансабым» сияқты дерексіз ұғымдардан тұрмауы керек. Оларды қарапайым әрі нақты нәрселермен теңгеріңіз: терезе сыртындағы әдемі бұлт, ішіп отырған кофеңіз, қолыңыздағы қалам немесе сол сәттегі кез келген нәрсе болуы мүмкін.
Мен Intelligent Change компаниясының түптелген «5-Minute Journal» (5 минуттық күнделік) нұсқасын қолданамын және ыңғайлылық үшін соны ұсынамын, бірақ сіз өз блокнотыңызда да жаттыға аласыз. Кем дегенде айына бір рет кешкі уақытта жазған «таңғажайып оқиғалар» жауаптарын қайта қарап шығу — өте қызықты әрі жақсы терапия.
Түсінікті ме? Менің таңғы рәсімдерім қағаз бетінде іс жүзіндегіден ұзағырақ көрінеді.
Әрине, өмір өз дегенін істеп, шұғыл шаруалар шығатын күндер болады. Мен әрқашан осы бес қадамның бәрін орындаймын ба? Әрине, жоқ. Бұл ең жақсы дегенде уақыттың 30 пайызында ғана жүзеге асады.
Бірақ сіз әрқашан кем дегенде біреуін орындай аласыз, ал егер үшеуін белгілесеңіз, меніңше, сол күннің керемет өту ықтималдығы шексіз арта түседі.
Сананы жаттықтыру 101
«Біз өз үміттеріміздің деңгейіне көтерілмейміз. Біз дайындығымыздың деңгейіне құлаймыз». — Архилох
Ең тұрақты заңдылық
Мен сұхбат алған әлемдік деңгейдегі орындаушылардың 80%-дан астамы күнделікті медитацияның немесе зейін қою практикасының (mindfulness) қандай да бір түрімен айналысады. Екеуін де «реактивті болмауға көмектесетін қазіргі сәттегі хабардарлықты дамыту» деп түсінуге болады. Бұл Арнольд Шварценеггерден (176-бет) бастап The Glitch Mob тобындағы Джастин Боретаға (356-бет), Амелия Бун (2-бет) сияқты элиталық спортшылардан Мария Попова (406-бет) сияқты жазушыларға дейін бәріне қатысты. Бұл олардың арасындағы ең тұрақты заңдылық.
Бұл — басқаның бәрін жақсартатын «мета-дағды» (басқа барлық қабілеттерді жетілдіретін іргелі дағды). Сіз өз күніңізді маңызды емес кезде (диванда 10 минут отыру) зейін қоюды жаттықтырудан бастайсыз, осылайша кейінірек маңызды сәттерде (келіссөздер, жақын адаммен сөйлесу, ауыр салмақ көтеру, т. б. ) жақсырақ зейін қоя аласыз.
Егер сіз аз стресспен жақсы нәтижелерге қол жеткізгіңіз келсе, «мен былай айтуым керек еді» деген сияқты ойлардан арылғыңыз келсе, медитация санаға арналған «жылы ванна» рөлін атқарады. Мүмкін сіз элиталық зейіні бар, әлемді бағындырушы машина шығарсыз, бірақ күйіп кетпес бұрын күніне бірнеше минут бойы тынышталуыңыз (chill out) керек болуы мүмкін.
Медитация маған сыртқа қадам жасап, «куәгер көзқарасына» ие болуға мүмкіндік береді, осылайша мен ойларымның ағынында қалмай, оларды сырттай бақылаймын. Мен кір жуғыш машинаның ішінен шығып, оның ішіне байсалды түрде қарай аламын.
Ояу кезіміздің көбінде біз басымыздың үстінен оқтар ұшып жатқан алғы шептегі окопта жүргендей сезінеміз. 20 минуттық тұрақты медитация арқылы мен төбе басында тұрып шайқас алаңына қарайтын қолбасшыға айнала аламын. Мен аумақтың картасына қарап, жоғары деңгейлі шешімдер қабылдауға мүмкіндік аламын. «Мына жігіттер мұнда мүлдем соғыспауы керек еді. Б полкі ол жақта не істеп жүр? Оларды кері шақырыңдар. Қырқаның айналасына көбірек әскер керек. Мақсаттарға келетін болсақ, біз А, Б және В жоспарларын ретімен орындауымыз керек. Осылар шешілмейінше, басқа «шұғыл» мәселелердің бәрін елемеңіздер. Керемет. Енді терең дем алып... іске кірісіңіз».
Таңдау еркіндігі
Егер мен денеге арналған тек бір ғана жаттығу таңдай алсам, бұл hex-bar (алтыбұрышты штанга) көтеру немесе екі қолмен гиря сермеу болар еді. Егер мен санаға арналған тек бір ғана жаттығу таңдай алсам, бұл күніне кем дегенде бір рет 10-нан 20 минутқа дейін медитация жасау болар еді.
Нұсқалар өте көп. Бір қызығы, оқырмандар арасында жүргізілген сауалнамада ерлердің көбі Трансценденталды медитацияға (ойды арнайы дыбыс не сөз арқылы тыныштандыру әдісі), ал әйелдердің көбі випассанаға (өзіңді бақылау арқылы ішкі шындықты тану практикасы) тоқталған. Қазіргі уақытта мен екеуін де шамамен 60/40 қатынасында қолданамын. Бірақ әр адам өзіне шақ келетін «аяқ киімді» табуы керек.
Headspace немесе Calm сияқты қосымшаларды қолданыңыз. Headspace-тің тегін «Take10» бағдарламасы сізге 10 күн бойы күніне 10 минут жол көрсетеді. Көптеген қонақтарым ұйықтар алдында Headspace-ті қолданады. Мен Headspace-тің дикторын (Энди Паддикомб) ұнатамын, бірақ Calm-да жүйкені тыныштандыратын табиғат дыбыстары бар. Сэм Харрис (454-бет) немесе Тара Брахтың (555-бет) бағытталған медитациясын тыңдаңыз. Мария Попова күн сайын таңертең бір жазбаны — Тара Брахтың 2010 жылғы жазғы «Күлкімен бағытталған медитациясын» (Smile Guided Meditation) тыңдайды. Трансценденталды медитация (ТМ) курсын алыңыз (tm.org). Бұл шамамен 1000 доллар немесе одан да көп тұруы мүмкін, бірақ бұл нұсқа коуч пен жауапкершілікті ұсынады. Мен үшін бұл 2 жылдан астам тұрақты медитация жасауға негіз болды. 4 күн қатарынан мұғалімнің бақылауында болу — әдетті қалыптастыру үшін маған қажетті ынта болды. Мен медитация жасай бастасам, «өткірлігімді жоғалтып», агрессивтілігім немесе мақсатқа ұмтылысым азая ма деп қорыққан едім. Бірақ бұл негізсіз болып шықты; медитация мақсатқа ұмтылысты әрбір көрінген нысанаға емес, шын мәнінде маңызды нәрселерге бағыттауға көмектеседі. Курссыз мантраға негізделген медитацияны байқап көргіңіз келсе, таңертең ерте 10-20 минут бойы үнсіз отырып, екі буынды бір сөзді (мен бұрын «на-тюре» сөзін қолданғанмын) іштей қайталаңыз. Мұны орындықта тік отырып, аяғыңызды еденге тигізіп жасасаңыз жеткілікті. Йога сияқты күрделі қалыптар қажет емес. Чад-Менг Тан ұсынған жаттығулардың бірін немесе бірнешеуін жасап көріңіз (154-беттен басталады). Олар қарапайым әрі керемет. Мен оларды аптасына бірнеше рет, көбінесе саунада жасаймын.
Нәтиже көру үшін қанша уақыт қажет?
Макро
Кем дегенде бір 7 күндік циклге уақыт бөліңіз. Одан аз уақыт пайдасыз деп ойлаймын. Бұл «қайнамаған/қайнаған» күйлер арасындағы ауысу сияқты. Егер дәрігер бір апталық антибиотик жазып берсе, ал сіз оны тек 3 күн ішсеңіз, инфекция емделмейді және сіз бастапқы нүктеге ораласыз. Медитацияның минималды тиімді дозасы — шамамен 7 күн.
Егер сізге серпін керек болса, Coach. me немесе Stickk. com сияқты сервистер арқылы жауапкершілік бойынша серіктестерді қолданыңыз немесе бәстесіңіз.
Ұзақтыққа ұмтылмас бұрын 7 сессияны аяқтаңыз. 10 минут жеткілікті. Бірден 30 немесе 60 минуттық сессиялардан бастамаңыз, әйтпесе нәтижеге жетпей тастап кетесіз. Кішігірім қадамдардан бастаңыз және жеңіске жететіндей жағдай жасаңыз.
Далай Ламадан өмірді өзгертетін әсерлер үшін қанша уақыт қажет екенін сұрағанда, ол қысқаша: «Шамамен 50 сағат», — деп жауап берді. Бұл өте көп емес. Соңғы зерттеулерге сәйкес, бар болғаны 100 минуттық жалпы «отыру» уақыты субъективті маңызды өзгерістерді сезіну үшін жеткілікті.
Микро
Менің 20 минуттық сессияларымның 15 минуты судағы лайдың басылуына ұқсайды, ал соңғы 5 минутында мен нақты пайдасын сезінемін. Бұл ауыр атлетикадағы «соңғы мүмкіндікке дейін» жаттығу сияқты. Негізгі пайда соңғы қайталаулардан келеді, бірақ оған жету үшін алдыңғылары қажет.
Сұрақ: Егер мен 20 минуттың 19,5 минутында істер тізімін, өткендегі айтыс-тартыстарды немесе порноны ойласам не болады? Медитациядан «екі» аламын ба? Жауап: Жоқ. Егер сіз осы ойларға кетіп қалғаныңызды байқап, зейініңізді қайтадан мантраңызға (немесе басқасына) бір секундқа болса да бұрсаңыз, бұл — «сәтті» сессия. Тара Брах атап өткендей, сіз жаттықтырып жатқан бұлшықет — зейінді қайтару қабілеті. Менің сессияларым 99% «маймыл-санадан» (бір ойдан екіншісіне секіретін мазасыз ақыл-ой) тұрады, бірақ қалған 1% маңызды. Мақсат — ойды «өшіру» емес, ойларды бақылау. Егер басыңызда бір сандырақтар айналып жатқанын байқасаңыз, іштей «ойлап жатырмын, ойлап жатырмын» деп айтыңыз да, фокусыңызға оралыңыз.
Тұрақты түрде жасалса, медитация үшін менің сыйым — стрессті 50%-ға азайта отырып, күніне 30%-дан 50%-ға дейін көбірек іс тындыру. Неге? Өйткені мен зейінді жинақтау бойынша таңғы дайындықты жасап қойдым. Егер кейінірек жұмыс уақытында менің көңілім бөлінсе, мен негізгі тапсырмаға тезірек әрі толығырақ орала аламын.
«Ағаш кесуге алты сағат берсеңіз, мен алғашқы төрт сағатын балтаны қайрауға жұмсаймын». — Авраам Линкольн
Мұқалған балтамен ағаш шабу — өмір сүрудің жолы емес. 7 күн бойы байқап көріңіз және ақылыңызды қайраңыз. Рик Рубин мен Чейз Джарвис менен сұрағандай: Жоғалтатын неңіз бар?

Рух жануары: Қытай айдаһары
Google пионерінен үш кеңес
Чад-Менг «Менг» Тан (TW/FB: @chademeng, chademeng. com) — Google пионері, марапатқа ие болған инженер және бестселлерлер авторы. Менг Google-дың №107 қызметкері болды және қызметкерлерге арналған «Search Inside Yourself» (Өз ішіңнен ізде) атты зейін қоюға негізделген эмоционалды интеллект курсын жасауға жетекшілік етті. Оның «Joy on Demand» атты кітабы медитация туралы мен тапқан ең практикалық кітаптардың бірі болып табылады.
Менгтің сөзі
Медитация практикасын ол өзін-өзі қолдайтындай деңгейге дейін қалай жеткізуге болады? Менің үш ұсынысым бар:
Серіктесіңіз болсын. Мен мұны досым әрі тәлімгерім Норман Фишерден үйрендім. Біз спорт залы аналогиясын қолданамыз. Жалғыз бару қиын, бірақ бірге баруға уәделескен «жаттығу серіктесіңіз» болса, тұрақты бару ықтималдығыңыз жоғары болады. Біз «зейін қою серіктесін» тауып, апта сайын 15 минуттық әңгімелесуге кеңес береміз. Қолыңыздан келгеннен азырақ жасаңыз. Бұл идея — практиканы ауыртпалыққа айналдырмау. Мысалы, егер сіз жалықпай 5 минут отыра алсаңыз, 5 минут емес, тек 3 немесе 4 минут қана отырыңыз. Егер зейін қою практикасы ауыр жұмыс сияқты сезілсе, ол тұрақты болмайды. Медитация — бұл рақаттану. Күніне бір рет дем алыңыз. Мен әлемдегі ең жалқау нұсқаушы шығармын, өйткені шәкірттеріме күніне бір рет саналы түрде дем алуға уәде берсеңіз жеткілікті деймін. Бар болғаны біреу. Саналы түрде дем алып, дем шығарыңыз, сонда сол күнге берген уәдеңіз орындалды. Қалғанының бәрі — бонус.
Менгтің ең сүйікті екі жаттығуы
«Жай ғана жоқ болғанын белгіле» (Just Note Gone). Бұл практика бұрын болған нәрсенің енді жоқ екенін байқауға үйретеді. Мысалы, тыныс алудың соңында тыныстың аяқталғанын байқаңыз. «Жоқ болды». Дыбыс бәсеңдегенде, оның біткен сәтін байқаңыз. «Жоқ болды». Бір ой аяқталғанда немесе эмоция (қуаныш, ашу, мұң) басылғанда — оның біткенін байқаңыз. «Жоқ болды». Бұл — барлық уақыттағы ең маңызды медитация практикаларының бірі. Мейірімділік және 7 жылдағы ең бақытты күн. Бұл — 10 секундтық жаттығу. Бөлмедегі екі адамды таңдап, іштей: «Осы адамның бақытты болуын тілеймін», — деп ойлаңыз. Болды. Ештеңе айтудың не істеудің қажеті жоқ, бұл тек ойша жаттығу. Басқа адамға жақсылық тілеу сізді бақыттырақ етеді.
Бірде мен Спирит-Рок медитация орталығында сөйлеп, тыңдаушыларға үй тапсырмасын бердім: жұмыс күні бойы сағатына бір рет қастарыңыздан өтіп бара жатқан екі адамға іштей бақыт тілеңіздер. Келесі күні маған Джейн есімді әйелден хат келді. Ол өз жұмысын жек көретінін, бірақ осы жаттығуды орындаған күні соңғы 7 жылдағы ең бақытты күні болғанын жазды. Бар болғаны 80 секундтық ойлау процесі осындай нәтиже берді.
Бейресми практика: Кездейсоқ адамдарға бақыт тілеу Жұмыс немесе оқу уақытында қасыңыздан өтіп бара жатқан немесе маңайыңызда отырған екі адамды таңдаңыз. Іштей: «Осы адамның бақытты болуын тілеймін», — деп айтыңыз. Бұл — бүкіл практика. Мұны кез келген уақытта, кез келген жерде жасай аласыз. Егер жаныңызда ешкім болмаса, біреуді көз алдыңызға елестетіңіз.
Ресми практика: Мейірімділік қуанышына көңіл бөлу Өзіңізге ыңғайлы қалыпта отырыңыз. Көзіңізді жұмуға немесе ашық қалдыруға болады. Минутына бір рет мына циклді қайталаңыз: Өзіңізге мейірімділік сезімін тудыру оңай болатын адамды елестетіңіз. Оған бақыт тілеңіз. Егер мейірімділік қуанышы пайда болса, ол жоқ болғанша бар назарыңызды соған аударыңыз. Минуттың қалған бөлігінде демалыңыз. Мұны барлығы 3 минут бойы жасаңыз. Тіпті одан да ұзақ жасауға болады. Ең маңыздысы — мейірімділік сыйлайтын қуаныш сезіміне мән беру.
TF: Мен түнде 3-5 минуттық бір сессия жасауға бейіммін, онда өзім бақытты болғанын қалайтын үш адам туралы ойлаймын: көбінесе екі қазіргі досым және көп жылдар бойы көрмеген бір ескі досым. Парижде осы кітаппен жұмыс істеп жүргенде, осы жаттығуды бастағаныма небәрі үш күн болғанда, күн бойы өз-өзімнен: «Неге мен соншалықты бақыттымын? » — деп таңғалдым. Меніңше, мұның тиімділігінің бір себебі — медитация әдетте өте «менге» бағытталған әрекет, сондықтан өз «мәселелеріңіз» туралы ойлардың иіріміне оңай түсіп кетесіз. Бұл мейірімділік жаттығуы (loving-kindness drill — айналаға ізгілік тілеу тәжірибесі) назарды өзіңнен толықтай басқаға аударады, бұл мен үшін ішкі мазасыз ойлардың кем дегенде 90%-ын бірден басады.
Соммер жаттықтырушы — Бір ғана шешім
Барлығымыз да күйзеліске түсеміз.
Мен, әсіресе, жаңа бір нәрсені бірнеше апта бойы жаттықтырғаннан кейін ешқандай ілгерілеушілік болмағанда, түңілуге бейіммін.
Соммер жаттықтырушының (9-бет) дәнекер тіндердің бейімделуіне 200-ден 210 күнге дейін уақыт кететіні туралы тұрақты ескертулеріне қарамастан, бірнеше апта бойы «аяқты созып L-қалыпта көтеру» жаттығуымен алысқаннан кейін, менің шыдамым таусылды. Тіпті үшінші жаттығудан кейін мен жаттығу күнделігіме оның атын «бақаның тартылуы» деп өзгерттім, өйткені оны жасап жатқанда тоқ соққан бақаға ұқсайтынмын.
Әр апта сайын мен Dropbox арқылы Соммер жаттықтырушыға жаттығуларымның видеоларын жіберіп отырдым. Бірде оған жолдаған жазбамда бұл жаттығудан ешқандай нәтиже шықпай жатқаны қатты таусылдыратынын айттым. Төменде оның маған жіберген электронды хаты берілген, мен оны жиі қайталап оқу үшін бірден Evernote-қа сақтап қойдым.
Мұның бәрі тамаша, бірақ мен өзіме ең ұнаған бөлігін қалың қаріппен белгіледім.
Сәлем, Тим,
Сабыр сақта. Күштің артуын күту әлі тым ерте. Күштің артуы [мұндай қозғалыстар үшін] кем дегенде 6 аптаны қажет етеді. Оған дейінгі байқалған кез келген ілгерілеушілік — жай ғана синаптикалық жеңілдетудің (synaptic facilitation — жүйке жүйесінің белгілі бір қозғалысқа бейімделіп, тиімдірек жұмыс істей бастауы) нәтижесі. Қарапайым тілмен айтқанда, орталық жүйке жүйесі жаттығу арқылы сол нақты қозғалысты орындауға тиімдірек бола бастады. Алайда, мұны нақты күштің артуымен шатастырмау керек.
**Ілгерілеушіліктің болмауынан туындаған уақытша күйзеліспен күресу — шеберлікке баратын жолдың ажырамас бөлігі. Шын мәнінде, бұл өте маңызды және кез келген элиталық спортшы мұнымен күресуді үйренуі керек болған. Егер шеберлікке ұмтылу оңай болса, онымен бәрі айналысар еді. Негізінде, күйзеліске шыдамайтын бұл сабырсыздық — көптеген адамдардың мақсаттарына жете алмауының басты себебі. Уақытқа қатысты негізсіз үміттер сәтсіздік сезімін тудырып, қажетсіз түңілуге әкеледі. Ерекше жетістікке жету — сызықтық процесс емес. **
**Құпиясы мынада: кел, жұмысты істе және үйіңе қайт. **
**Қайтпас жігермен ұштасқан қарапайым жұмысшы этикасы. Бәрі дәл осылай қарапайым. Ештеңе кедергі болмауы керек. Ештеңе сені мақсатыңнан тайдыра алмайды. Шешім қабылданғаннан кейін, шегінуден бас тарт. Мәмілеге келуден бас тарт. **
**Және сапалы ұзақ мерзімді нәтижелер сапалы ұзақ мерзімді фокусты қажет ететінін қабылдаңыз. Эмоциясыз. Драмасыз. Жолдағы кішкентай кедергілер үшін өзіңізді кінәламаңыз. Процесстен ләззат алуды және оны бағалауды үйреніңіз. Бұл өте маңызды, өйткені сіз соңындағы қысқа жеңіс сәттеріне қарағанда, нақты саяхатқа әлдеқайда көп уақыт жұмсайсыз. **
Жеңіс сәттері болғанда, оларды әлбетте тойлаңыз. Ең бастысы, жеңіліс болғанда, одан сабақ алыңыз. Шын мәнінде, егер сіз тұрақты түрде жеңіліске ұшырамасаңыз, демек, сіз жеткілікті түрде тырыспай жатсыз. Және өз қолыңыздан келетін ең жақсы нәтижеден азын қабылдаудан үзілді-кесілді бас тартыңыз.
Уақыт шеңберін лақтырып тастаңыз. Оған қанша уақыт керек болса, сонша уақыт кетеді.
**Егер міндеттеме бірқатар кішігірім аралық мақсаттарға емес, ұзақ мерзімді мақсатқа бағытталса, онда тек бір ғана шешім қабылдап, соны ұстану керек. Анық, қарапайым, түсінікті. Бұл әр қадамда кездесетін қиындықтармен күресу үшін қайта-қайта кішкентай шешімдер қабылдағаннан әлдеқайда оңай. Кішкентай шешімдер таңдалған мақсаттан байқаусызда ауытқып кетуге тым көп мүмкіндік береді. Бұл «бір ғана шешім» — құралдар қорабындағы ең қуатты құралдардың бірі. **
«Егер сіз өз мақсаттарыңызды шектен тыс жоғары қойып, сәтсіздікке ұшырасаңыз, онда сіздің жеңілісіңіз басқалардың жетістігінен жоғары болады». — Джеймс Кэмерон
«Егер сіз әділ шайқасқа тап болсаңыз, демек, сіз өз миссияңызды дұрыс жоспарламағансыз». — Полковник Дэвид Хакворт
«Бұл менің циркім емес. Бұл менің маймылдарым емес». — Поляк мәтелі
«Бұл сәттілік болуы мүмкін, бірақ бұл кездейсоқтық емес».

Рухани жануар: Жануарлар бейнесіндегі печеньелер
Крис Сакка
Крис Сакка (TW/FB/IG/SC: @sacca, lowercasecapital. com) — Twitter, Uber, Instagram, Kickstarter және Twilio-ны қоса алғанда, ондаған компаниялардың ерте кезеңдегі инвесторы. Ол венчурлық капитал (venture capital — жаңа бастаған жобаларға тәуекелмен салынатын инвестиция) тарихындағы ең табысты қор болуы мүмкін Lowercase Capital-дың арқасында 2015 жылы Forbes-тің «Мидас» санының мұқабасына шықты. Бұған дейін Крис Google Inc. -те арнайы бастамалар бөлімінің басшысы болған, қазір ABC арнасының Shark Tank бағдарламасында тұрақты қонақ «Акула» болып табылады.
Кездейсоқ деректер
Мен Криспен алғаш рет 2008 жылы Кевин Роуз (340-бет) ұйымдастырған барбекюде таныстым. Өмір бойы менде суға түсу фобиясы және суға батып кетуден қатты қорқыныш болды. Шарап үстінде осы тақырып қозғалғанда, Крис: «Менде сенің дұғаңа жауап бар», — деді. Ол мені Терри Лафлиннің «Толық бату» (Total Immersion) жүзу әдісімен таныстырды және 10 күнге жетпейтін жеке жаттығудан кейін мен 25 ярдтық бассейнде 2 айналымнан (максимум) 40-тан астам айналымға дейін көтерілдім. Бұл мені таңғалдырды, енді мен рахат үшін жүземін.
Крис — стартаптарға инвестиция салу ойынында маған жомарттықпен тәлімгерлік еткен адамдардың бірі. Басқа негізгі тұлғаларға Навал Равикант (546-бет), Кевин Роуз (340-бет) және мені бұл іске бастаған Майк Мэйплс (250-беттегі «Real-World MBA»-ды қараңыз) жатады.
Крис менің подкастымда бірнеше кітаптарды атап өтті, соның ішінде Бакминстер Фуллердің «Мен етістікке ұқсаймын» (I Seem to Be a Verb) кітабы бар. 48 сағаттан кейін оның ескі даналары Amazon-да 999 доллардан сатыла бастады.
Сіз шабуылдасыз ба, әлде қорғаныстасыз ба?
Адамдар Кристі «Силикон алқабының инвесторы» деп атағанымен, ол 2007 жылдан бері Сан-Францискода тұрмайды. Оның орнына ол Тахоның арзанырақ көршісі — ауылдық Тракиден коттедж сатып алып, шаңғы тебу мен жаяу серуендеуге қолайлы жерге көшіп кетті. Бұл технологиялық орталық емес. Ол кезде Крис инвестициядан әлі нақты ақша таппаған еді, бірақ оның бұл демалыс орнын сатып алуға өз себебі болды:
«Мен шабуылға (offense) шыққым келді. Күні бойы бітпейтін кофе кездесулерін өткізе бергеннен көрі, зейін қоюға, үйренгім келген нәрселерді үйренуге, жасағым келген нәрсені жасауға және шынымен дамытқым келетін қарым-қатынастарға уақыт бөлгім келді».
TF: Ол енді өзі қаламайтын кездесулерге баруға мәжбүр болмайды. Енді таңертеңгі кофелер мен кешкі әлеуметтік түскі астар жоқ. Керісінше, Крис нақты негізін қалаушыларды (founders) демалыс күндерін «жам-падта» (jam pad) және «жам-тубта» (jam tub — сырттағы ыстық ванна) өткізуге шақырды. Ол бұл үйді өзінің ең жақсы инвестициясы деп санайды:
«Бәрі тауға келгенді жақсы көреді. Жылдар бойы бұл маған тұрақты достық қарым-қатынастар орнатуға көмектесті. Солардың кейбірі Uber, Twitter және басқаларына салған инвестицияларыма себепші болды. Менде тіпті био-хакингпен айналысатын, гриль жасайтын, ең көп сатылатын кітаптардың авторы бірнеше рет қонды. [TF: Мен еуропалық үлгідегі Speedo шомылу киімімен де ұятқа қалдым. ] 3 бөлмелі үйге несие алып, орнына өмірлік достар мен өте табысты бизнес алдым ба? Ең жақсы айырбас».
Крис былай деп толықтырады: «Жалпы, мұның бәрі сіздің шабуылда немесе қорғаныста екеніңізге келіп тіреледі. Өміріңіздегі қиындықтарды қарап отырып, мынаны ойлаңыз: солардың қайсысын өзіңіз таңдадыңыз, ал қайсысын біреуге жағу үшін жасап жатсыз? Сіздің кіріс хаттар жәшігіңіз (inbox) — бұл әлемдегі кез келген адам тапсырма қоса алатын істер тізімі. Маған сол жәшіктен шығып, өзімнің істер тізіміме қайта оралу керек болды».
Мүмкіндігінше жоғары деңгейдегі кездесулерге көп барыңыз
ТИМ: «Стартап ортасында жұмыс істегенде, барынша көп нәрсені үйрену және даму үшін не істеу керек немесе неге назар аудару керек? »
КРИС: «Шақырылмасаңыз да, барлық кездесулерге барыңыз және қалай пайдалы болу керектігін түсініңіз. Егер адамдар сіздің неге мұнда жүргеніңізге таңғалса, жай ғана жазбалар (notes) жаза бастаңыз. Компания туралы таба алатын барлық басқа жазбаларды оқып шығыңыз және сіздің шектеулі лауазымыңыз бермейтін жалпы білімді меңгеріңіз. Осылайша өзіңізді пайдалы әрі көмекші етіп көрсетіңіз. Бұл маған бірнеше түрлі ортада көмектесті, сізге де көруге кеңес беремін».
TF: Крис Google-да кез келген адаммен, тіпті құрылтайшылармен де кездесулерге бара беретіндігімен танымал болды. Тіпті қатысушылар бір-біріне таңырқап қараса да, Крис отырып алып, олар үшін жазбалар жүргізетінін айтатын. Бұл нәтиже берді. Ол Google-дың ең жоғары деңгейлерінде болып жатқан жайттарды жақыннан көрді және көп ұзамай сол кездесулердің тұрақты мүшесіне айналды.
Ковбой жейделері
Крис өзінің біршама күлкілі ковбой жейделерімен танымал. Бұл оның қолтаңбасына айналды. Алекс Конрадтың Forbes-тегі Крис туралы мақаласынан үзінді: «Стив Джобстың қара водолазкасы болды. Крис Сакканың кестеленген ковбой жейдесі бар. Ол өзінің алғашқы жейдесін сөз сөйлеуге бара жатып, Рено әуежайында ойланбастан сатып алған, ал адамдардың реакциясы оны қайтар жолда дүкеннің жартысын сатып алуға мәжбүр еткен». Ол Scully және Rockmount брендтерін ұнатады. Олардың кең таңдауын VintageWesternWear. com сайтынан көруге болады.
Жейде кішкентай нәрсе болып көрінуі мүмкін, бірақ Крис табысты инвестор болу тек қай компанияға инвестиция салуды білу емес екенін ерте түсінді. Процестің бір бөлігі — негізін қалаушылардың сізді тануын қамтамасыз ету. Егер бір ғана жейде БАҚ-та шексіз аталуға себеп болса және беделіңізге нұқсан келтірмесе, бұл — оңай қол жетімді мүмкіндік. Оған қоса: «Бұл маған не кисем екен деп ойлануға кететін уақытты және костюмдерге жұмсалатын көп ақшаны үнемдеді».
Қиын сәттерде — «Бүгін түнде мен өз төсегімде боламын».
2009 жылы Крис Trek Travel командасымен бірге Санта-Барбарадан (Калифорния) Чарльстонға (Солтүстік Каролина) дейін қайырымдылық велосипед сапарына қатысты:
«Менің басымда қайталай беретін бір сөйлемім болды: „Бүгін түнде мен өз төсегімде боламын. Бүгін түнде мен өз төсегімде боламын. Бүгін түнде мен өз төсегімде боламын“. ... Бұл менің қазіргі бастан кешіп жатқан қиындығымның уақытша екенін және не болса да, күннің соңында өз төсегімде жататынымды есіме түсіру үшін керек болды».
«Жаңа бастаушының санасын» дамытудың артықшылығы туралы
«Тәжірибе көбінесе ең бірінші кезекте күмән тудыруы керек болған жорамалдарды санамызға терең сіңіріп тастайды. Бір нәрседе тәжірибеңіз көп болса, сіз ондағы жаңа нәрселерді байқамайсыз. Түзетуді қажет ететін ерекшеліктерді көрмейсіз. Кемшіліктердің қайда екенін, не жетіспейтінін немесе не дұрыс істемейтінін байқамайсыз».
TF: Малкольм Гладуэллдің әкесі (573-бетті қараңыз) және Алекс Блумберг (303-бет) сияқты, Крис те бәрінің көз алдында тұрған «ақымақ» сұрақтарды қоюға өте шебер.
Эмпатия тек өмір үшін емес, бизнес үшін де пайдалы
«Жасаушы ретінде, кәсіпкер ретінде, егер сіз басқа адамдармен аз да болса таныс болмасаңыз, әлемге олардың көзімен қарап көре алмасаңыз, олар үшін қалай бір нәрсе жасай аласыз? »
Тәтті және ащы жаз
«Ата-анам жасаған бір ерекше нәрсе бар. Менің ағам екеуміз оны „Тәтті және ащы жаз“ деп атаймыз. Ата-анам бізді жаздың бірінші жартысында қызықты жұмысы бар туысымыздың немесе отбасылық досымыздың қасына тағылымдамаға жіберетін. Осылайша, 12 жасымда мен Вашингтондағы лоббист (lobbyist — заң жобаларына ықпал етуші маман) болып жұмыс істейтін өкіл ағамның қасына тағылымдамаға бардым. Мен онымен бірге конгрессмендерге барып, жобаларды ұсынатынмын. Менің бір галстугім болды және мен жақсы жазатынмын. Мен біз ұсынатын заң жобаларының бір беттік қысқаша мазмұнын жазатынмын және аузынан ақ ит кіріп, көк ит шығатын конгрессмендердің — мысалы, Алабаманың ескі сенаторларының — қасында отырып, ұсыныстың қалай жасалатынын көретінмін. Бұл керемет еді. Мен көп нәрсе үйрендім, өзіме деген сенімділігім артты және оқиға айту (storytelling) шеберлігімді шыңдадым.
Бірақ содан кейін мен үйге келіп, құрылыс компаниясында өте ауыр жұмыс істейтінмін. Септик жүйелерін жөндеуге пайдаланылған жабдықтарды жуу, жанармай құю, аулада ауыр заттарды тасу, пропан бактарын толтыру. Төменгі сатыдағы ең кіші қызметкер болып, сол күні маған ашуланған кез келген мерзімінен бұрын босатылған сотталушыдан сөз еститінмін. Меніңше, бұл олардың жоспарының бір бөлігі болды: „Сенің алдыңда керемет мүмкіндіктер әлемі бар, бірақ біз сенің бойыңда тек жұмыс этикасын ғана емес, сонымен бірге мұндай ауыр жұмыстарда қалмауың үшін саған бір „сілкініс“ бергіміз келеді... “».
ТИМ: «Сізде лоббистік жұмысқа бару үшін өкіл ағаңызбен таныстыру болды. Ата-анаңыз әр жаздың „ащы“ бөлігін де ұйымдастыруға көмектесті ме? »
КРИС: «Сол құрылыс компаниясын басқаратын адам әкемнің ең жақын досы еді және ол біздің ол жерде ең ауыр күнді өткізуімізді қадағалау туралы қатаң бұйрық алған болатын».
«Жақсы оқиғалар әрқашан жақсы кестелерді жеңеді»
«Ақша жинасаңыз да, өніміңізді тұтынушыларға ұсынсаңыз да, компанияны сатсаңыз да немесе қызметкерлерді жұмысқа алсаңыз да, ешқашан ұмытпаңыз: барлық математика мен MBA-дің бос сөздерінің астында біз бәріміз — эмоцияға берілген адамдармыз. Біз оқиғаларға (narratives) бауыр басқымыз келеді. Біз теңдеулер үшін әрекет етпейміз. Біз өз сенімімізге еріп жүреміз. Сезімімізді оятатын көшбасшылардың соңынан ереміз. Егер сіздің кәсібіңіздің алғашқы күндерінде біреу сандарға тым терең үңілсе, бұл олардың сіз туралы шын жүректен қамқорлық жасауға себеп таба алмай жатқанын білдіреді».
«Өзіңіздің еш бүкпесіз оғаш болмысыңызды сақтаңыз»
«Осыдан бірнеше жыл бұрын Миннесотада бітіру кешінде сөз (commencement speech) сөйледім. Оның негізгі түйіні — өзіңіздің еш бүкпесіз оғаш (weird) болмысыңызды сақтау болды. Меніңше, қазіргі уақытта шынайылық — ең тапшы нәрселердің бірі».
Сол сөзден үзінді: «Оғаштық — біздің достарымызды жақсы көруіміздің себебі. ... Оғаштық — бізді әріптестерімізбен байланыстыратын нәрсе. Оғаштық — бізді ерекшелендіреді, жұмысқа орналасуымызға көмектеседі. Өзіңіздің еш бүкпесіз оғаш болмысыңыз болыңыз. Шын мәнінде, оғаш болу сізге нағыз бақыт сыйлауы мүмкін».
TF: Мысалы — маллет париктері.
КРИС: «Егер сіз кешті керемет өткізу үшін бір нәрсе әкеле алсаңыз, ол — париктер, шынымен. Қазір Amazon-ға барып, 50 маллет (mullet — алды қысқа, арты ұзын шаш үлгісі) паригіне тапсырыс беріңіз. Маллет париктері бәрін өзгертеді».
Марк Андрессен
Марк Андрессен (TW: @pmarca, a16z. com) — Силикон алқабындағы аңызға айналған тұлға, оның туындылары әлемді өзгертті. Тіпті технологиялардың орталығында да бұдан артық қызықты тұлғаны табу қиын. Марк алғашқы кеңінен қолданылған графикалық веб-браузер — Mosaic-тің тең авторы. Сондай-ақ ол кейіннен AOL-ға 4,2 миллиард долларға сатылған Netscape компаниясының негізін қалаушы. Содан кейін ол Loudcloud-ты құрды, ол Opsware ретінде Hewlett-Packard-қа 1,6 миллиард долларға сатылды. Ол Uniform Resource Locator (URL), Hypertext Transfer Protocol (HTTP) және ерте HTML стандарттарын енгізген Тим Бернерс-Ли сияқты пионерлермен бірге қазіргі Интернеттің негізін қалаушы әкелерінің бірі болып саналады.
Бұның бәрі оны миллиардтан астам адам қолданатын бағдарламалық жасақтама санаттарын жасаған және бірнеше миллиард долларлық компаниялардың негізін қалаушы санаулы адамдардың біріне айналдырады. Марк қазір Andreessen Horowitz венчурлық инвестициялық компаниясының тең құрылтайшысы және бас серіктесі, ол әлемдегі ең ықпалды технологиялық инвесторлардың біріне айналды.
«Бағаны көтеріңіз»
Бұл Марктың «Егер сізде кез келген жерде билборд болса, онда не деп жазылар еді? » деген сұраққа берген жауабы. Ол оны Сан-Францисконың қақ ортасына қояр еді және оның себебі мынау:
«Компаниялар қиналғанда кездесетін басты мәселе — олар өз өнімдері үшін жеткілікті ақы алмайды. Силикон алқабында табысқа жетудің жолы — өнімнің бағасын барынша төмендету деген түсінік қалыптасқан. Олар баға төмен болса, бәрі сатып алады және сауда көлемі артады деп ойлайды», — деді ол. «Біз адамдардың осы ұстаныммен сәтсіздікке ұшырағанын қайта-қайта көреміз, өйткені олар „жеу үшін тым аш“ (too hungry to eat) деген мәселеге тап болады. Олар өнімді сатуға және маркетингке жұмсалатын шығындарды өтеу үшін өнімге жеткілікті баға қоймайды. Егер адамдар ол үшін көбірек төлеуге дайын болмаса, сіздің өніміңіз шынымен жақсы ма? »
Сәтсіздікті табыну нысанына айналдырмаңыз
«Мен ескі көзқарастағы адаммын. Менің ортамда адамдар табысқа жеткенді ұнатады. ... Мен негізін қалаушы болған кезімде, бізде „пивот“ (pivot — бағытты өзгерту) деген сөз болған жоқ. Ол үшін ерекше сөз ойлап таппаған едік. Біз оны жай ғана „бүлдіру“ (fuck-up) деп атайтынбыз.
Біз әр кездескен сайын бағытын өзгертетін (pivot) компанияларды көреміз. Олар әрдайым жаңа бір нәрсеге көшіп отырады, бұл лабиринттегі қоянды бақылап тұрғанмен бірдей. Олар ешқашан бір нәрсеге тоқтамайды, өйткені олар оны зерттеп, дұрыс жасауға уақыт бөлмейді».
(Питер Тильдің сәтсіздік туралы ойларын 233-беттен қараңыз. )
«Түндегі нердтер» тесті
Марк жаңа мүмкіндіктерді қалай іздейді? Оның ондаған құралдары бар, бірақ оның эвристикаларының (heuristic — шешім қабылдауға көмектесетін қарапайым ереже) бірі өте қарапайым:
«Біз бұл тестті „Нердтер (технологияқұмарлар) түнде және демалыс күндері немен айналысады? “ деп атаймыз. Олардың күндізгі жұмысы Oracle, Salesforce. com, Adobe, Apple немесе Intel сияқты компанияларда, немесе сақтандыру компаниясында, банкте болуы мүмкін [немесе олар студент]. Бұл қалыпты жағдай. Олар ақша табу үшін не істеу керек болса, соны істейді. Сұрақ мынада: Олардың хоббиі не? Олар түнде немесе демалыс күндері не істейді? Міне, сонда бәрі қызық бола бастайды».
Идеяларды «Қызыл командамен» (Red Team) тексеру
«Біздің әрбір бас серіктесіміздің (GP) дауыс берусіз немесе консенсуссыз мәміле жасауға мүмкіндігі бар. Егер мәмілеге жауапты адамның оған деген сенімі мен құлшынысы жоғары болса, тіпті залдағы басқалардың бәрі мұны ең ақымақ идея деп санаса да, біз сол инвестицияны жасауымыз керек... алайда, сіз мұны „стресс-тестсіз“ өз бетіңізше жасай алмайсыз. Қажет болса, біз „қызыл команда“ құрамыз. Біз екінші тараптың дәлелдерін айтатын қарсы күшті ресми түрде жасаймыз».
TF: Жаңадан келген қызметкерлер аға қызметкерлерге қарағанда көбірек қысымға ұшырамауы үшін, Марк пен оның серіктесі Бен Хоровиц бір-бірін «сынға алуды» әдетке айналдырған. «Бен бір мәміле әкелген сайын, мен оны аяусыз сынға аламын. Мен бұл ең керемет идея деп ойлауым мүмкін, бірақ мен оның быт-шытын шығарып, басқаларды да соған итермелеймін. Соңында, егер ол әлі де үстелді ұрып: „Жоқ, бұл нағыз керемет дүние... “ деп тұрып алса, онда біз: „Жақсы, біз сенімен біргеміз. Біз сені қолдаймыз“, — дейміз. Бұл — „келіспесең де, міндеттемені орында“ (disagree and commit) мәдениеті. Айтпақшы, ол маған да соны істейді. Бұл — төзімділік тесті».
TF: Өз өміріңізде ең маңызды сенімдеріңізді тексеру үшін қай жерде «қызыл команда» құра аласыз? (Сами Камкарды, 427-бет; Стэн Маккристалды, 435-бет; және Джоко Виллинкті, 412-бет қараңыз. )
Тек алға
Төмендегі диалог бәрін өзі айтып тұр. Бұл философия менің блогымда (fourhourblog. com) жазған «21 күн шағымсыз» тәжірибесімен жақсы үйлеседі:
ТИМ: «Netscape-тегі 20 жастағы Маркқа қандай кеңес берер едіңіз? »
МАРК: «Мен бұл туралы ешқашан ойламаппын. Мен өткенді қайта қарағанды ұнатпаймын. Мен ешқашан жауап бермейтін сұрақ: „Егер сіз Х-ті білгеніңізде, не істер едіңіз? “ Мен бұл ойынды ешқашан ойнамаймын, өйткені сіз Х-ті білген жоқсыз.
Егер сіз ұлы детектив жазушысы Роберт Крейстің Элвис Коул туралы романдарын оқыған болсаңыз — Элвис Коул Лос-Анджелестің жеке детективі. Бұл керемет романдар және оның Джо Пайк деген серіктесі бар. Ол — менің ең сүйікті кейіпкерім. Ол теңіз жаяу әскерінің бұрынғы барлаушысы, сенің досың Джокоға ұқсайды. Романда Джо Пайк күн сайын бір киім киіп жүреді. Ол джинсы, жеңі кесілген жейде және айналы көзілдірік киеді. Оның иығында алға қарай бағытталған ашық қызыл жебелер татуировкасы бар. Және оның бүкіл болмысы — „алға“».
ТИМ: «Сонда сіздің сезіміңіз осындай ма? »
МАРК: «Алға, яғни: Біз тоқтамаймыз. Біз бәсеңдемейміз. Біз өткен шешімдерге қайта оралмаймыз. Біз күмәнданбаймыз. Шынымды айтсам, ол сұраққа қалай жауап берерімді білмеймін».
ТИМ: «Меніңше, сіз жаңа ғана жауап бердіңіз».
МАРК: «Жақсы. Алға».
«Берік көзқарастар, бірақ оларға байланбау» (Strong Views, Loosely Held)
Ұзақ уақыт бойы бұл сөз тіркесі Марктың Twitter-дегі өмірбаянында тұрды. Мен одан мұның мағынасын түсіндіруді өтіндім:
«Көптеген адамдар өмір бойы ештеңеге қатысты нық көзқарас қалыптастырмайды немесе көпшіліктің пікіріне еріп кете береді. Негізін қалаушы (founder) ретінде де, инвестор ретінде де іздеу керек нәрселердің бірі — көпшілік келіспейтін, жалпы қабылданған даналыққа қайшы келетін дүниелер. . . Содан кейін, егер сіз соның төңірегінде компания ашпақ болсаңыз немесе оған инвестиция салғыңыз келсе, сізде нық сенім болуы керек, өйткені сіз уақытыңызды немесе ақшаңызды, не екеуін де бәске тігіп отырсыз. [Бірақ] әлем өзгерсе не болады? Басқа бірдеңе орын алса ше? »
Тим Феррисс (TF): Міне, «loosely held» (өзгеріске ашық болу) деген осы жерде қажет. Адамдар өз пікірін өзгерткенді жек көреді, бірақ жаңа ақпарат пайда болғанда икемделе білу керек. Осы кітаптағы көптеген достарым сізбен қандай деңгейдегі тақырып болсын, аяғына дейін тартысып, тіпті дастархандас адамдарды ыңғайсыз күйге түсіруі мүмкін, бірақ сіз нақтырақ ақпарат немесе жақсырақ логика келтірсеңіз, олар бірден: «Сен мүлдем хақсың. Мен бұл туралы ешқашан ойламаппын», — деп жеңілгенін мойындай салады.
Өмір сүрудің екі ережесі
Марк екеуміз де Стив Мартиннің «Born Standing Up: A Comic’s Life» атты автобиографиясының үлкен жанкүйеріміз. Марк мына бір түйінді ерекше атап өтті: «Ол табыстың кілті — "Олар сені елемей алмайтындай деңгейде мықты бол" (Be so good they can’t ignore you) дейді».
TF: Марктың тағы бір басты қағидасы бар: «Ақылды адамдар бірдеңе жасап шығаруы керек (Smart people should make things)». Ол: «Егер сізде осы екі принцип болса — бұл бағыт алудың өте жақсы жолы», — дейді.
Сіздің мінсіз күніңіз қандай?
«Кемелді күн — 10 сағат кофеин, 4 сағат алкоголь. Бұл бәрін тамаша теңестіреді».
TF: Бұл әзіл ретінде айтылса да, менің crunch time (шұғыл жұмыс кезеңі) кезіндегі әдісіме таңқаларлықтай ұқсас. Жазу мерзімі таяғанда түнде қолданатын менің сүйікті «Силикон алқабының спидболы» — Cruz de Malta ерба мате шайы мен 2-3 бокал Malbec қызыл шарабының комбинациясы. Оларды араластырмаймын, кезектестіріп ішемін. Шайды бірнеше сағат бойы дәстүрлі bombilla (сүзгісі бар металл түтікше) арқылы сорап, әр 5-10 минут сайын «құдайлар шырынынан» бір жұтым ұрттап қоямын. Кәсіби кеңес: үшінші бокалдан кейін жазуыңыз жақсара қоймайды.
Тұғырдағы адамдарды асыра бағаламаңыз
«Бұрын бірдеңе жасаған адамдардың ой-санасына үңіліп, олардың іс жүзінде қандай болғанын түсініп көріңіз, сонда олардың сізден еш айырмашылығы жоқтығын байқайсыз. Олар істі бастаған кезде тура сіз сияқты болды. . . сондықтан қалғандарымызға да дәл сондай істі жасауға ештеңе кедергі емес».
Марк те, Airbnb бас директоры Брайан Чески де Нил Гэблердің Уолт Дисней туралы өмірбаянын оқыған және оны ұсынады. Сондай-ақ Марк біздің әңгімемізде Стив Джобстың мына бір дәйексөзін келтірді. Бұл 1995 жылы Санта-Клара алқабының тарихи қауымдастығына берген сұхбатында, Джобстың әлі NeXT компаниясында жүрген кезінде жазылған:
«Өмір әлдеқайда кең болуы мүмкін, егер сіз бір қарапайым фактіні түсінсеңіз: сіз "өмір" деп атайтын айналаңыздағының бәрін сізден ақылды емес адамдар жасаған. Және сіз оны өзгерте аласыз, оған әсер ете аласыз, басқа адамдар қолдана алатын өз дүниелеріңізді құра аласыз. Осыны түсінген соң, сіз ешқашан бұрынғыдай болмайсыз».
Қарама-қайшылықтарды зерттеңіз
Марк технология мен ерте кезеңдегі инвестиция саласындағы бәсекелестерін зерттеумен қатар, спектрдің мүлдем қарама-қарсы жағындағы Уоррен Баффет және Сет Кларман сияқты value investors (активтердің ішкі құнын бағалайтын инвесторлар) зерттейді. Бұл олардың бірдей типтегі компанияларға инвестиция салатынын білдірмейді; керісінше, бұл жердегі синергия іргелі принциптерге (first principles) байланысты.
ТИМ [әзілдеп]: «Сен See’s Candies-ке [Баффеттің инвестицияларының бірі] инвестиция салмайсың ба? » МАРК: «Жоқ. Жоқ. Әрине, жоқ. Сонымен қатар, See’s Candies сияқты оқиғаны естіген сайын, мен оларды тас-талқан ететін жаңа ғылыми суперфуд-кәмпит компаниясын тапқым келеді. Бұл мағынада біздің ойлау жүйеміз мүлдем қарама-қайшы. Негізінде, ол өзгеріске қарсы бәс тігеді. Біз өзгеріс үшін бәс тігеміз. Ол қателескенде, ол күтпеген бірдеңенің өзгеруінен болады. Біз қателескенде, біз өзгереді деп ойлаған нәрсенің өзгермеуінен болады. Бұл жағынан біз бұдан артық айырмашылықта бола алмаймыз. Бірақ екі мектептің де ортақ қасиеті — заттарға басқалардың айтқанына немесе солай деп сенілуіне емес, олардың шынайы болмысына қарауға мүмкіндік беретін өзіндік ойлау қабілетіне бағдарлануы».
Қысқа да нұсқа
Мен Маркты Twitter-де біз бетпе-бет кездеспес бұрыннан бақылайтынмын. Міне, оның маған ұнайтын бірнеше твиттері, олардың көбі жоғарыдағы тармақтарға қатысты:
«Менің мақсатым — тез жеңілу (fail fast) емес. Менің мақсатым — ұзақ мерзімді перспективада табысқа жету. Бұл екеуі бір нәрсе емес». «Төл (оригиналды) жұмыс жасау үшін: басқа ешкім білмейтін нәрсені білу міндетті емес. Өте аз адамдар ғана сенетін нәрсеге сену міндетті». «Энди Гроувтың жауабы мынадай болды: Әрбір metric (өнімділік көрсеткіші) үшін бірінші метриканың жағымсыз салдарларын реттейтін басқа "жұп" метрика болуы керек». «Маған өзгеріске бейімделе алмаған ірі компанияны көрсетіңіз, мен сізге тоқсандық және жылдық мақсаттар үшін үлкен ақшалай өтемақы алатын жоғары лауазымды басшыларды көрсетемін». «Әрбір миллиардер бір проблемадан зардап шегеді. Олардың айналасындағы ешкім ешқашан: "Эй, сенің жаңағы ақымақ идеяң шынымен де ақымақтық" демейді». «"Инвесторлар түзетулерді алдын ала болжаймыз деп, түзетулердің өзінен қарағанда әлдеқайда көп ақша жоғалтты". — Питер Линч».
Арнольд Шварценеггер
Арнольд Шварценеггер 1947 жылы Австрияның Таль қаласында дүниеге келген және 20 жасында бодибилдинг спортында үстемдік етіп, «Мистер Юниверс» атағын жеңіп алған ең жас адам атанды. Голливудты бағындыруды мақсат етіп, ол 1968 жылы Америкаға қоныс аударды. Спорттан кетпес бұрын бес рет «Мистер Юниверс» және жеті рет «Мистер Олимпия» атағын иеленді. Алғашқы фильмінде Арнольд Стронг деген лақап атпен жұмыс істеген Шварценеггер үшін 1982 жылғы «Конан-варвар» фильмі үлкен бетбұрыс болды. Бүгінгі таңда оның фильмдері дүниежүзі бойынша 3 миллиард доллардан астам табыс тапты.
Ол 2003 жылдан 2010 жылға дейін Калифорния штатының 38-ші губернаторы ретінде қызмет етті. Шварценеггер Калифорнияны жаңартылатын энергия және климаттың өзгеруімен күрес саласында әлемдік көшбасшыға айналдырды, штаттың маңызды инфрақұрылымын қайта құруға инвестиция салды және саяси реформалар енгізді.
Сахна сыртында
Арнольд шахматтың үлкен жанкүйері және күнделікті ойнайды. Ол серіктестерін ауыстырып тұрады және жылдық есеп карточкаларын жүргізеді. Мен Арнольдпен алғаш кездескенде, оған қалай сөйлеу керектігін білмей, қобалжып сұрадым. Ол: «Маған қалай ыңғайлы болса, солай айта бер. Губернатор, шницель, Арнольд, кез келгені болады. Бірақ Арнольд дұрыс болады деп ойлаймын», — деп жауап берді.
Біздің бірінші сұхбатымызда мен негізгі диктофонмен қатар қосымша диктофонды да (Zoom H4n) қосып қойдым. Арнольд: «Бұл не үшін? » — деп сұрады. Мен: «Негізгісі істен шықса, сақтық көшірме (backup) үшін», — дедім. Ол басын изеп, бөлмеде отырған командасына қарады. Сақтық аудионың болуы жақсы әсер қалдырады. Ричард Брэнсон да Ричард Фуссманға дәл осындай реакция білдірген, өйткені бос емес адам ешқашан жарияланбайтын сұхбат үшін 1-3 сағатын босқа жұмсағысы келмейді.
«Мен жай ғана қатысу үшін емес, жеңу үшін келдім»
Мен Арнольдтың 19 жасар, алғашқы үлкен жарысы — «Юниор Мистер Европаны» жеңіп алар алдындағы суретін көрсетіп: «Сіздің жүзіңіз басқа қатысушылармен салыстырғанда өте сенімді көрінді. Бұл сенімділік қайдан келді? » — деп сұрадым. Ол:
«Менің сенімділігім мақсат-бейнемнен (vision) келді. . . Егер сіз қайда барғыңыз келетінін нақты білсеңіз, қалғаны әлдеқайда жеңіл болады деп сенемін. Өйткені сіз неліктен күніне 5 сағат жаттығатыныңызды, неліктен ауырсыну шегінен өтіп, өзіңізді қинап жатқаныңызды және неліктен тәртіпті болу керектігін әрдайым білесіз. . . Мен жеңе алатынымды сездім және сол үшін келдім. Мен жай ғана қатысу үшін емес, жеңу үшін келдім».
Еуропалық кірпіш қалау
1971 жылы Арнольд өзінің ең жақын досы Франко Коломбомен бірге кірпіш қалау компаниясын ашты. Ол кезде «еуропалық» дегеннің бәрі экзотикалық және жақсырақ деп есептелетін, сондықтан олар L. A. Times газетіне «Еуропалық кірпіш қалаушылар және тас мамандары, мәрмәр шеберлері. Мұржалар мен каминдерді еуропалық стильде саламыз» деген хабарландыру берді.
«Франко "жаман жігіттің", мен "жақсы жігіттің" рөлін ойнадым. Біз біреудің үйіне барамыз, үй иесі: "Менің аулама қараңызшы, бәрі жарылып кеткен. Осы жерге жаңа аула жасап бере аласыздар ма? " — дейді. Мен "иә" деймін де, дереу сантиметрлік рулеткамызды алып шығамыз. Ол кездері ешкім сантиметрмен ештеңені түсінбейтін. Мен өлшеп жатып: "4 метр 82 сантиметр" деймін. Олар не айтып жатқанымызды мүлдем түсінбейтін. Біз долларды, шаршы сантиметрлер мен метрлерді жазып тастайтынбыз. Сосын мен: "Бұл 5 000 доллар болады" деймін, үй иесі есеңгіреп қалады: "5 000 доллар? Бұл сұмдық қой! " Мен: "Сіз не күттіңіз? " деймін, ол болса: "Мен 2 000 немесе 3 000 доллар болады деп ойладым" дейді. Мен: "Маманмен сөйлесіп көрейін, ол нағыз шебер, бірақ мен оның бағасын аздап түсіруге тырысамын" деймін. Сосын Франкоға барып, немісше айтыса бастаймыз. Содан кейін мен әлгі адамға келіп: "Уһ... жақсы, оны 3 800 долларға көндірдім. Осыған келісесіз бе? " деймін. Ол: "Көп рақмет. Сіз шынымен де керемет адамсыз" деп алғысын айтады. Біз бірден ақшасын алып, банкке баратынбыз. Осылайша 2 жыл бойы өте табысты жұмыс істедік».
«Тізеңді ауыртып алдың ба?» және басқа да психологиялық соғыстар
«Америкаға келіп, жарыстарға қатыса бастағанда [бәсекелестеріме]: "Сұрайын дегенім, тізең жарақаттанбаған ба? " дейтінмін. Олар маған қарап: "Жоқ, неге? Тізем өте жақсы. Неге сұрап тұрсың? " дейді. Мен: "Өйткені саның аздап жіңішкеріп қалған сияқты көрінді. Мүмкін отырып-тұру (squat) жаттығуын жасай алмай жүрген шығарсың деп ойладым" деймін. Содан кейін оның 2 сағат бойы жаттығу залында айна алдында санын тексеріп жүргенін көресің. . . Адамдар мұндай нәрселерге келгенде өте осал. Әрине, жарыста мұның бәрін қолданасың. Бұл адамдарды сенбейтіндей деңгейде есеңгіретіп тастайды».
Арнольд киножұлдыз болғанға дейін қалай миллиондар тапты?
«Бастапқыда мен күн көру үшін кинокарьерама иек артпадым. Бұл менің саналы таңдауым болды, өйткені мен жаттығу залында және актерлік курстарда кездескен адамдардың өте дәрменсіз екенін көрдім. Олардың ақшасы болмағандықтан, ұсынылған кез келген рөлге келісуге мәжбүр еді. Мен мұндай жағдайға түскім келмеді. Егер мен жылжымайтын мүлікке ақылмен инвестиция салсам, бодибилдингтен және курстарымды пошта арқылы сатудан тапқан ақшама пәтер жалдайтын ғимарат сатып ала алатынымды түсіндім. 1970-ші жылдары инфляция өте жоғары болды, сондықтан мұндай инвестиция ұтылмайтын еді. 500 мың долларға алған ғимараттарым бір жыл ішінде 800 мың долларға жетті. . . Осылайша мен шоу-бизнестегі карьерам басталғанға дейін-ақ жылжымайтын мүлік арқылы миллионер атандым».
TF: Бұл маған келіссөздердің алтын ережесін еске түсіреді: «Келіссөзде кім аз уайымдаса, сол жеңеді». Арнольдтың тұрақты табысы болғандықтан, ол ұсақ рөлдерден бас тарта алды. Ол өз карьерасының құбылмалылығын жылжымайтын мүлікпен теңестірді.
Ешқашан кастингке бармаңыз — өзіңіздің бірегей орныңызды жасаңыз
«Мен ешқашан кастингке (audition) бармадым. Ешқашан. Мен қарапайым рөлдерге ұмтылған жоқпын, өйткені мен қарапайым көрінетін жігіт емес едім. Менің ойым мынадай болды: Бәрі бірдей көрінеді, бәрі Калифорниядағы аққұба жігіт болуға тырысады. Мен тек өзіме ғана тән қандай орын (niche) таба аламын? . . Әрине, "сенің денең тым үлкен, сен тым құбыжықсың, сені ешқашан киноға алмайды" деушілер көп болды. Бірақ мен біреу бұл ерекшелікті бағалайтын уақыт келетініне нық сендім. Ақыр соңында, агенттер мен продюсерлер "кедергі" деп санаған қасиеттерім менің басты артықшылығыма айналды».
Арнольдтың ең көп табыс әкелген фильмі... «Егіздер» (Twins)?
«"Егіздер" фильмі менде юморлық жағым бар екенін сезгендіктен дүниеге келді». Арнольд «Ghostbusters» фильмін ұнатқандықтан, режиссер Иван Райтманды тапты. Шварценеггер қатысқан комедия сәтсіз болады деп ойлағандар көп болғандықтан, олар мұны өз пайдасына асырды:
«Біз мейрамханада отырып, майлыққа келісімшарт жасастық: "Біз фильмді тегін түсіреміз. Бізге жалақы керек емес, бірақ біз соңғы пайдадан (back end) үлкен үлес аламыз". Universal Studios басшысы Том Поллок бұған келісті. Фильм шыққаннан кейін Том Поллок: "Сендер мені тақырға отырғызып кеттіңдер" деп әзілдеді. Мен бұл фильмнен кез келген басқа фильмнен қарағанда көбірек ақша таптым. Бұл фильм нағыз хит болды».
TF: Бұл маған Джордж Лукастың «Жұлдызды соғыстар» үшін жасаған келісімін еске түсіреді. Келіссөз жүргізгенде өзіңізден сұраңыз: мен қысқа мерзімді табысты ұзақ мерзімді, ойын ережесін өзгертетін мүмкіндікке айырбастай аламын ба? 5-10 жылдан кейін әлдеқайда құнды болатын элемент бар ма? Егер өзіңізге сенімді болсаңыз, өзіңізге бәс тігіңіз.
Бір жыл медитация жасап, өмір бойы пайдасын көру?
Арнольдтың кинокарьерасы басталғанда, ол бұрын-соңды сезінбеген қысым мен мазасыздыққа тап болды. Кездейсоқ жағажайда ол Transcendental Meditation (зейін қоюдың ерекше түрі) мұғалімін кездестірді.
«Мен сол жерге барып, сабақ алдым. Таңертең 20 минут, кешке 20 минут уақытымды бөлдім. 14-21 күн ішінде мен ойымды мүлдем бөлектеп, сананы сергітуді және зейінімді шоғырландыруды үйрендім. Әсерін бірден сезіндім. Мені күтіп тұрған қиындықтарға әлдеқайда сабырлы қарай бастадым. Мен мұны бір жыл бойы жалғастырдым. Содан кейін: "Мен мұны меңгердім, енді маған ештеңе ауыр тимейді" деп сезіндім».
«Тіпті бүгінгі күнге дейін мұның пайдасын көріп келемін, өйткені мен мәселелерді бір-біріне араластырып, бәрін бір үлкен проблема ретінде көрмеймін. Мен әр қиындықты кезек-кезегімен шешемін. Фильм сценарийін оқыған кезде, сол уақытта басқа ешнәрсенің кедергі жасауына жол бермеймін. Тек соған ғана зейін қоямын. Тағы бір үйренгенім — әлемде медитацияның көптеген түрі бар. Мысалы, мен қатты зейін қоюды талап ететін жұмыс істегенде немесе оқығанда, оны тек 45 минут, бәлкім, бір сағат қана істей аламын.
Сондай-ақ, мен жаттығуларымды медитацияның бір түрі ретінде пайдалануға болатынын түсіндім, өйткені бұлшықетке қатты көңіл бөлемін. Бицепсті (иықтың екі басты бұлшықеті) шынықтырғанда, ойым сол бицепстің ішінде болады. Жатқан күйде штанга көтергенде, ойым кеуде бұлшықеттерінде болады. Мен шынымен соның ішіндемін, бұл медитацияның бір түрі сияқты, өйткені сол сәтте басқа ештеңе туралы ойлауға немесе басқаға зейін аударуға мүмкіндік болмайды».
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
Ол Уоррен Баффет, Илон Маск, Нельсон Мандела және Мұхаммед Әли сияқты бірнеше адамды атады, бірақ оның ең соңғы қосқан адамы ерекше болды:
«Цинциннат (б. з. д. V ғасырдағы Римнің мемлекеттік қайраткері). Ол Рим империясында император болған. Айтпақшы, Цинциннати қаласы оның құрметіне аталған, өйткені ол Джордж Вашингтонның үлкен кумирі болған. Ол — табыстың тамаша үлгісі, себебі ол билікке өз қалауымен емес, Рим соғыстар мен шайқастардан жойылып кету алдында тұрғанда, көмектесу үшін шақырылған. Ол фермер болатын. Қуатты адам еді. Ол барып, жауапкершілікті өз мойнына алды, Римді басқарды, армияны басқарып, соғыста жеңіске жетті. Жеңістен кейін ол өз миссиясын орындадым деп есептеді. Оған император болып қалуды ұсынғанда, ол жүзігін (билік белгісін) қайтарып беріп, фермасына қайтып кетті. Ол мұны тек бір рет емес, екі рет жасады. Империяны іштен төңкермек болғанда, оны қайта шақырды, ол қайтып келді. Керемет көшбасшылықтың арқасында ол барлық былықты тазалады. Оның адамдарды біріктіретін ғажайып көшбасшылық қабілеті бар еді. Содан кейін ол тағы да жүзігін қайтарып беріп, фермасына қайтты».
Дерек Сиверс
Дерек Сиверс (TW/FB: @sivers, sivers. org) — менің ең жақсы көретін адамдарымның бірі, мен оған жиі кеңес алу үшін қоңырау шаламын. Оны философ-король бағдарламашы, шебер ұстаз және көңілді тентек деп елістетіңіз. Бастапқыда кәсіби музыкант және цирк клоуны болған (интроверт болмысын теңестіру үшін клоун болған), Дерек 1998 жылы CD Baby (тәуелсіз музыканттардың музыкасын сататын онлайн дүкен) компаниясын құрды. Ол 150 000 музыкант үшін 100 миллион долларлық сатылымы бар тәуелсіз музыканың онлайн режиміндегі ең ірі сатушысына айналды.
2008 жылы Дерек CD Baby-ді 22 миллион долларға сатып, түскен қаражатты музыкалық білім беру қайырымдылық қорына берді. Ол TED конференцияларында жиі сөз сөйлейді, оның баяндамаларын 5 миллионнан астам адам көрген. Ол өз компаниясы Wood Egg арқылы 33 кітап шығарумен қатар, мен кем дегенде он шақты рет оқыған өмірлік сабақтар жинағы — Anything You Want («Қалаған нәрсеңнің бәрі») кітабының авторы. Менде әлі күнге дейін асты сызылған және жазбалары бар алғашқы нұсқасы сақтаулы.
Сахна сыртында
Дерек sivers. org/books сайтында 200-ден астам кітапты оқып, шолу жасап, рейтинг берген. Олар автоматты түрде жақсыдан жаманға қарай реттелген. Ол Уоррен Баффеттің іскер серіктесі Чарли Мангердің үлкен жанкүйері және маған Питер Бевелиннің Seeking Wisdom: From Darwin to Munger («Даналықты іздеу: Дарвиннен Мангерге дейін») кітабын таныстырды.
Ол 18 жасында Тони Роббинстің (210-бет) Awaken the Giant Within («Іштегі алыпты оят») кітабын оқып, ол оның өмірін өзгерткен.
Осы тарауды жазу барысында мен Facebook-ке былай деп жаздым: «Менің келесі кітабымның екінші томын толығымен Дерек Сиверстің білім бомбаларына арнауым керек шығар. Керемет дүниелер өте көп. Қысқарту қиын». Ең көп «лайк» жинаған пікір Кевин О. -дан болды: «Подкастқа сілтеме қойыңыз да, оларды тыңдатыңыз. Ол екі сағатқа да жетпейді, бірақ олардың өмірін өзгертеді. Тим, сен бен Дерек мені байланыс орталығының қызметкерінен бұрын елестете алмаған табыс пен жеңілдіктер үшін көбірек келіссөз жүргізу мүмкіндігі бар, географиялық тәуелсіз фрилансерге дейін жеткіздіңдер. Екеуің де маған „жеткіліктілік“, қанағат пен ризашылықтың, сондай-ақ жетістікке жетудің құндылығын үйреттіңдер». Бұл менің аптамды қуанышқа бөледі, бұл сізді де қуантады деп үміттенемін: fourhourworkweek. com/derek
«Егер жауап көбірек ақпаратта болса, онда бәріміз мінсіз пресс-бұлшықеттері бар миллиардер болар едік».
TF: Мәселе не білетініңде емес, нені жүйелі түрде істейтініңде. (Тони Роббинсті қараңыз, 210-бет. )
«Белгісіз болашақта қалай гүлденуге болады? Ең көп нұсқалары бар жоспарды таңдаңыз. Ең жақсы жоспар — жоспарларыңызды өзгертуге мүмкіндік беретін жоспар».
TF: Бұл Деректің «Директиваларының» бірі — оның жүздеген кітаптардан және ондаған жылдар бойғы сабақтардан түйген өмірлік қағидалары. Басқаларына «Қымбат бол» (Марк Андриссенді қараңыз, 170-бет), «Апатты күт» (Тони Роббинсті қараңыз, 210-бет) және «Мүмкіндігінше аз нәрсеге ие бол» (Джейсон Немерді қараңыз, 46-бет, және Кевин Келлиді қараңыз, 470-бет) жатады.
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
«Кез келген сұраққа берілген алғашқы жауап қызық емес, өйткені ол жай ғана автоматты түрде айтылады. Ойыңызға келген алғашқы картина қандай? Мона Лиза. Бір данышпанды атаңызшы. Эйнштейн. Композитор кім? Моцарт.
Бұл Даниэль Канеманның Thinking, Fast and Slow («Тез және баяу ойлау») кітабының тақырыбы. Мұнда жедел, бейсаналы, автоматты ойлау бар және баяу, саналы, ұтымды, ойластырылған ойлау бар. Мен баяу ойлауды қатты ұнатамын, өмірімдегі нәрселерге автоматты реакцияларымды тоқтатып, оның орнына ойластырылған жауапты баяу қарастырамын. Содан кейін өмірде автоматты реакция пайдалы болатын нәрселер үшін мен саналы түрде жаңасын жасай аламын.
Егер сіз: „Табысты деген сөзді ойлағанда, ойыңызға келетін үшінші адам кім? Неліктен олар бірінші келген адамнан гөрі табыстырақ? “ — деп сұрасаңыз ше? Бұл жағдайда біріншісі Ричард Брэнсон болар еді, өйткені ол — стереотип. Ол мен үшін табыстың Мона Лизасы сияқты. Шынында да, сіз менің екінші жауабым болуыңыз мүмкін, бірақ бұл туралы басқа уақытта сөйлесейік. Менің үшінші және нақты жауабым, жақсылап ойланғаннан кейін — адамның мақсаттарын білмейінше, біз біле алмаймыз.
Егер Ричард Брэнсон тыныш өмір сүргісі келсе, бірақ құмар ойыншы сияқты компаниялар құруды тоқтата алмаса ше? Онда бәрі өзгереді және біз оны бұдан былай табысты деп айта алмаймыз».
TF: Бұл — данышпандық. Бразилиядағы Semco Partners компаниясының бас директоры және негізгі иесі Рикардо Семлер «Неге? » деген сұрақты үш рет қоюды әдетке айналдырған. Бұл оның өз ниеттеріне күмәнданғанда немесе үлкен жобаларды қолға алғанда да дұрыс. Оның логикасы Деректікімен бірдей.
Жаңа бастағандар үшін — «Иә» деп айтыңыз
Дерек 18 жасында Бостонда тұрып, Беркли музыка колледжінде оқып жүрген.
«Мен бір топта ойнайтынмын, бір күні дайындық кезінде басс-гитарист: „Ей, достым, менің агентім маған мына жұмысты ұсынды — Вермонттағы шошқалар көрмесінде ойнағаны үшін 75 доллар төлейді екен“, — деді. Ол көзін айналдырып: „Мен бармаймын, сен барғың келе ме? “ — деді. Мен: „Әрине, ақылы жұмыс па?! О, құдайым! Иә! “ — дедім. Сонымен, мен Берлингтонға, Вермонтқа бару үшін жұмысты қабылдадым.
Меніңше, автобус билеті екі жаққа 58 доллар тұрды. Мен сол шошқалар көрмесіне жеттім, акустикалық гитарамды асынып, шошқалар арасында музыка ойнап жүрдім. Мен мұны шамамен 3 сағат бойы жасадым, сосын автобуспен үйге қайттым, ал келесі күні агент маған қоңырау шалып: „Ей, иә, сен шошқалар көрмесінде жақсы жұмыс істепсің... “ — деді.
Сол бір кішкентай шошқалар көрмесінен қаншама мүмкіндіктер мен 10 жылдық сахналық тәжірибе келді... Мансабыңыздың басында бәріне „иә“ деп айту — ең жақсы стратегия деп ойлаймын. Әрбір кішкентай жұмысқа. Қайсысы лотерея билеті болатынын ешқашан білмейсің».
Стандартты қарқын — ақымақтар үшін
«Кимо Уильямс — ірі қара нәсілді адам, Беркли музыка мектебінде оқыған, кейін сонда біраз уақыт сабақ берген музыкант... Оның маған үйреткені оқуды әдеттегіден екі есе тез бітіруге көмектесті. Ол: „Меніңше, сен Беркли музыка мектебін төрт жылдың орнына екі жылда бітіре аласың. Стандартты қарқын — ақымақтар үшін. Мектеп оқу бағдарламасын ең төменгі ортақ көрсеткішке негіздеп құруы керек, сонда ешкім қалып қоймайды. Олар бәрі үлгеруі үшін баяулауы керек. Бірақ, — деді ол, — сен одан ақылдырақсың“. Ол: „Меніңше, сен сол пәндерге арналған кітаптарды сатып алып, [сабақтарға бармай-ақ], содан кейін кредит алу үшін қорытынды емтихан тапсыру үшін факультет басшысына хабарлассаң болады“, — деді».
Есек болма
ТИМ: «30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? »
ДЕРЕК: «Есек болма».
ТИМ: «Бұл нені білдіреді? »
ДЕРЕК: «Мен бір уақытта көптеген бағыттарға ұмтылатын, бірақ ешқайсысында ілгерілеушілік жасамайтын көптеген 30 жастағы адамдарды кездестіремін, солай емес пе? Әлем олардан бір нәрсені таңдауды талап ететініне олардың ашуы келеді, өйткені олар бәрін істегісі келеді: „Неге мен таңдауым керек? Не таңдарымды білмеймін! “ Бірақ мәселе мынада, егер сіз қысқа мерзімді ойласаңыз, онда [сіз былай әрекет етесіз]: егер осы аптада бәрін істемесеңіз, олар ешқашан болмайтындай көрінеді. Шешім — ұзақ мерзімді ойлау. Бұл істердің бірін бірнеше жыл, содан кейін басқасын бірнеше жыл, сосын тағы біреуін істей алатыныңызды түсіну.
Сіз „Буридан есегі“ (екі бірдей тартымды таңдаудың арасында шешім қабылдай алмай, соңында аштан өлетін жануар туралы тәмсіл) туралы аңызды естіген боларсыз. Ол шөп үйіндісі мен бір шелек судың ортасында тұр. Ол шөпке бір, суға бір қарап, таңдау жасай алмай тұра береді. Шөп пе, су ма, шөп пе, су ма? Ол шешім қабылдай алмайды, сондықтан ақыры құлап, аштық пен шөлден өледі. Есек болашақты ойлай алмайды. Егер ойласа, ол алдымен су ішіп, содан кейін барып шөп жеуге болатынын түсінер еді.
Сонымен, 30 жастағы өзіме берер кеңесім: есек болма. Қалаған нәрсеңнің бәрін істей аласың. Саған тек көрегендік пен шыдамдылық керек».
Бизнес-модельдер қарапайым болуы мүмкін: үнемі «бағытты өзгертудің» қажеті жоқ
Дерек CD Baby бизнес-моделі мен баға белгілеуінің шығу тарихын айтып берді:
«Сол кезде мен Вудстокта, Нью-Йоркте тұратынмын, қалада жергілікті музыканттардың консигнациялық (тауар сатылғаннан кейін ғана ақысын төлеу шартымен саудаға қою) CD-лерін сататын сүйкімді кішкентай дүкен бар еді. Бір күні мен сонда барып: „Ей, егер мен өз дискімді осында сатқым келсе, ол қалай жұмыс істейді? “ — деп сұрадым. Ол: „Сату бағасын өзің қалағандай белгілейсің. Біз сатылған әр дискіден 4 доллар алып қаламыз, апта сайын келіп тұрсаң, ақшаңды төлейміз“, — деді. Сонымен, мен сол күні кешке жаңа веб-сайтыма барып: „Сату бағасын өзіңіз қалағандай белгілеңіз, біз әр сатылған дискіден 4 доллар алып қаламыз және сізге апта сайын төлеп тұрамыз“, — деп жаздым. Содан кейін жүйеге жаңа альбомды енгізу үшін маған шамамен 45 минут кететінін түсіндім, өйткені мен альбом мұқабасын сканерге салуым, Photoshop-пен өңдеп, қиып, музыканттардың өз өмірбаяндарындағы қателерін түзетуім керек еді.
Мен 45 минуттық уақытым шамамен 25 доллар тұрады деп ойладым. Сол кезде уақытымды қалай бағалағанымды осыдан көруге болады. Сонымен, мен бұл нәрсеге тіркелу үшін 25 долларлық алым қоямын дедім. Содан кейін, ооо... менің ойымша, 25 доллар мен 35 доллардың арасында үлкен айырмашылық жоқ сияқты көрінді. 10 доллар мен 50 доллардың айырмашылығы бар, бірақ 25 пен 35 — санада бірдей орын алады. Сонымен, білесіз бе? Мен оны 35 доллар жасаймын, сонда біреу жеңілдік сұрағанда кез келген уақытта бере аламын. Егер біреу телефонда ренжіп тұрса: „Білесіз бе? Мен сізге жеңілдік берейін“, — деп айтамын. Мен адамдар жақсы көретін жеңілдікті беру үшін осы кішкене „буферді“ қостым. Сонымен, 35 доллар тіркелу ақысы, әр сатылған диск үшін 4 доллар, содан кейін, Тим, келесі 10 жыл бойы бәрі осылай болды. Бұл менің бүкіл бизнес-моделім еді, ол жергілікті дүкенге барып, олардың не істейтінін сұрау арқылы 5 минутта жасалды».
Табысқа жеткеннен кейін — егер бұл «Әрине, иә!» болмаса, онда «Жоқ»
Деректің бұл қағидасы менің сүйікті ережелерімнің біріне айналды және ол мені 2015 жылдың соңында белгісіз мерзімге «стартап демалысына» шығуға итермеледі. Мен бұл туралы 385-бетте толығырақ айтамын, бірақ міне оның шығу тарихы:
«[Бұрыннан жоспарланған сапарға] билет алудың уақыты келді, мен: „Уф. Қазір Австралияға барғым келмей тұр. Басқа істермен бос емеспін“, — деп ойладым... Мен керемет музыкант, досым Амбер Рубартпен телефон арқылы сөйлесіп, осыны айтып мұңайдым. Ол маған: „Сенің жағдайыңда бұл „иә“ мен „жоқ“ арасындағы таңдау емес сияқты. Сен өзіңді „Әрине, иә! “ немесе „Жоқ“ сезініп тұрғаныңды анықтауың керек“, — деп нұсқады.
Өйткені көбіміз тым көп нәрсеге „иә“ дейміз, содан кейін өмірімізді осы кішкентай, ортанқол нәрселерге толтырамыз... Мәселе мынада, кейде келетін „О, құдайым, әрине! “ дейтін нәрсе пайда болғанда, оған тиісті деңгейде көңіл бөлуге уақытыңыз болмайды, өйткені сіз басқа да көптеген кішкентай, маңызсыз нәрселерге „иә“ деп қойғансыз, солай емес пе? Мен мұны қолдана бастағаннан кейін өмірім жеңілдеп сала берді».
«Бос емеспін» = Бақылаудан шығу
«Адамдар маған хабарласқан сайын: „Тым бос емес екеніңді білемін... “ — дейді, ал мен әрдайым: „Жоқ, олай емес“, — деп ойлаймын. Өйткені мен өз уақытымды бақылаймын. Мен бәріне үлгеремін. Мен үшін „бос емеспін“ деген сөз „бақылаудан шығу“ дегенді білдіретін сияқты. „О, құдайым, мен соншалықты бос емеспін. Бұл үшін уақытым жоқ! “ деген сияқты. Маған бұл өз өмірін мүлдем бақылай алмайтын адам сияқты естіледі».
TF: Уақыттың жоқтығы — басымдықтардың жоқтығы. Егер мен «бос емес» болсам, бұл мені осындай жағдайға қойған таңдаулар жасағанымды білдіреді, сондықтан мен өзіме «Қалың қалай? » деген сұраққа «Бос емеспін» деп жауап беруге тыйым салдым. Менің шағымдануға құқығым жоқ. Оның орнына, егер мен тым бос болсам, бұл менің жүйелерім мен ережелерімді қайта қарау керектігінің белгісі.
✸ Жарнама тақтасына (билбордқа) не жазар едіңіз?
«Мен Вермонт пен Сан-Паулу (Бразилия) сияқты жарнама тақталарына тыйым салатын жерлерге қатты сүйсінемін. Бірақ бұл сіздің сұрағыңыздың мақсаты емес екенін білемін. Сондықтан менің жақсырақ жауабым: мен кез келген үлкен сауда орталығының немесе автосалонның сыртына „Бұл сені бақытты етпейді“ деген жарнама тақтасын ілер едім. Шын мәнінде, мыңдаған тотықұстарды сатып алып, оларды „Бұл сені бақытты етпейді! “ деп айтуға үйретіп, содан кейін оларды бүкіл әлемдегі сауда орталықтары мен супермаркеттерге жіберу қызықты жоба болар еді. Бұл — менің өмірлік миссиям. Кім маған қосылады? Кім менімен бірге? Кәне, істейік».
43 минуттың орнына 45 минут жұмсаңыз — бетіңіздің қызарғаны соған тұра ма?
«Мен әрқашан „А-типі“ (бәсекеге қабілетті, асығыс және мақсатқа ұмтылғыш мінез-құлық түрі) болдым, сондықтан Лос-Анджелесте тұрғанда досым мені велосипед айдауға қызықтырды. Мен Санта-Моникада жағажайда тұрдым, онда құмның үстінде 25 мильге созылатын тамаша велосипед жолы бар. Мен велосипед жолына шығып, басымды төмен түсіріп, бар күшіммен — бетім қызарып, алқынып айдайтынмын. Мен жолдың бір шетіне дейін барып, қайтып келетінмін және мұны істегенде таймерімді қосып қоятынмын...
Мен оның әрқашан 43 минут болатынын байқадым. Сол велосипед жолымен барынша жылдам жүргенде маған осынша уақыт кететін. Бірақ уақыт өте келе велосипедпен шығуға деген құлшынысым азая бастағанын байқадым. Өйткені ойша бұл маған ауыр жұмыс пен азап сияқты көрінетін... Сонда мен: „Велосипед айдауды жағымсыз нәрселермен байланыстыруым дұрыс емес. Неге мен жай ғана демалмаймын? Осы жолы мен сол жолмен жүремін, бірақ тасбақа сияқты емес, қалыпты қарқынымның жартысымен жүремін“, — деп ойладым. Велосипедке отырдым, бұл өте жағымды болды.
Мен сол жолмен жүріп келе жатып, айналама көбірек қарап отырғанымды байқадым. Мұхитқа қарадым, онда дельфиндер секіріп жүр екен. Марина-дель-Рейге, қайтар нүктеме жеткенде, үстімде бір пеликан ұшып жүргенін көрдім. Жоғары қарап: „Ей, пеликан! “ — деп едім, ол менің аузыма тышып жіберді.
Сонымен, мәселе мынада: мен керемет уақыт өткіздім. Бұл өте жағымды болды. Бетім қызарған жоқ, алқынған жоқпын. Мен әдеттегі тоқтайтын жеріме келгенде сағатыма қарасам, 45 минут болыпты. Мен: „Әдеттегі 43 минуттың орнына қалайша 45 минут болды? Мүмкін емес“, — деп ойладым. Бірақ бәрі дұрыс еді: 45 минут. Бұл менің өміріме деген көзқарасымды өзгерткен маңызды сабақ болды...
Біз есептей аламыз, бірақ менің барлық алқынуым, қызарған бетім мен күйзелісім небәрі артық 2 минут үшін болған. Бұл іс жүзінде ештеңе бермеді... Сондықтан өмірде мен осы максимализацияны — бәрінен максималды доллар алуды, әр секунд пен минуттан максималды пайда алуды ойлаймын — бұл нәрселер үшін күйзелудің қажеті жоқ. Шынында да, содан бері менің ұстанымым осындай. Мен жұмыс істеймін, бірақ бәрі күйзеліске айналғанға дейін тоқтаймын...
Іштегі „Арх“ деген сезімді байқасаңыз — бұл мен үшін белгі. Мен оған физикалық ауырсыну сияқты қараймын. Мен не істеп жатырмын? Ауырған нәрсені тоқтатуым керек. Бұл не? Әдетте бұл менің тым қатты тырысып жатқанымды немесе шын мәнінде істегім келмейтін нәрселерді істеп жатқанымды білдіреді».
Таңертеңгілік режимнің жоқтығы туралы
«Менің тек таңертеңгілік рәсімдерім ғана емес, сонымен қатар тамақ ішу немесе жазудан басқа күн сайын істейтін ештеңем жоқ десе де болады. Себебі: мен бір уақытта тек бір нәрсеге ғана қатты берілемін. Мысалы, бір жыл бұрын мен PostgreSQL (деректер базасын басқару жүйесі) дерекқорын бағдарламалаудың жаңа тәсілін таптым, ол менің кодымды айтарлықтай жеңілдетті. Мен 5 ай бойы — оянғаннан ұйықтағанға дейін — тек осы бір іске толығымен берілдім.
Содан кейін 5 айдан соң мен сол жобаны аяқтадым. Бір апта уақыт алып, Жаңа Зеландиядағы Милфорд-Саундқа жорыққа шықтым. Толығымен офлайн. Ол жақтан оралғанда мен сондай „дзен-табиғат баласы“ (тыныштық пен табиғатқа бөленген адам) болып кеткенім сонша, келесі бірнеше аптаны далада кітап оқумен өткіздім».
✸ Басқа адамдар ақылсыздық деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не?
«О, бұл оңай. Менің танымал емес пікірлерім көп. Мен алкоголь мен зәйтүннің дәмі жаман деп есептеймін. Мен кофе ішіп көрмегенмін, бірақ оның иісі маған ұнамайды. Меніңше, барлық аудиокітаптарды Исландиядан келген адамдар оқуы және жазуы керек, өйткені олардың акценті ең жақсы. Мен өмірімнің соңына дейін әр 6 ай сайын жаңа елге көшіп тұру керемет болар еді деп сенемін. Адамдар сізден сұрамайынша, бизнес бастамау керек деп есептеймін. Мен өзімді орташа деңгейден төменмін деп санаймын. Бұл біздің өзімізді орташа деңгейден жоғары деп есептеу үрдісімізді теңестіру үшін жасалған саналы сенім. Мен „Скотт Пилигрим әлемге қарсы“ фильмін шедевр деп есептеймін. Мен музыка мен адамдар бір-біріне араласпауы керек деп сенемін; музыканы музыканттардың кім екенін көрмей немесе білмей, басқа адамдарсыз жалғыз тыңдап, бағалау керек. Музыканы жай ғана музыка үшін тыңдау керек, айналаңыздағы адамдарды тыңдамай және музыканттың жеке өмірі туралы білетін ақпараттарыңыз арқылы сүзгіден өткізбей тыңдау керек».
Өмірге эксперименттер тізбегі ретінде қараңыз
«Менің ұсынысым — кішкентай сынақтар өткізу. Өзіңіз қалаған өмірді бірнеше ай бойы сүріп көріңіз, бірақ өзіңізге „шығу жоспарын“ қалдырыңыз, өйткені оны іс жүзінде көргеннен кейін ол сізге ұнамай қалуы мүмкін екенін де ескеріңіз... Бұл тақырыптағы ең жақсы кітап — Даниэль Гилберттің Stumbling on Happiness („Бақытқа тап болу“) кітабы. Оның ұсынысы — қазіргі уақытта сіз болғыңыз келетін жерде жүрген бірнеше адаммен сөйлесіп, олардан артықшылықтары мен кемшіліктерін сұрау. Содан кейін олардың пікіріне сеніңіз, өйткені олар дәл соның ішінде жүр, жай ғана есте сақтап немесе елестетіп отырған жоқ».
«Тіпті бәрі нашар болғанда және сенімді болуға ешқандай негіз болмаса да, мен жай ғана сенімді болуға шешім қабылдаймын».
«Курт Воннегуттың бір кітабының ортасында кездейсоқ айтылған тамаша сөзі бар: „Біз кім болып көрінгіміз келсе, соның өзіміз“».
Деректің ең табысты электрондық хаты
Ең қарбалас кезінде Дерек CD Baby-ге әр алты ай сайын шамамен 4 сағат жұмсайтын. Ол бәрін өзінсіз жұмыс істейтіндей жүйелеген еді. Дерек табысты да, бақытты да, өйткені ол қалыптасқан жағдайға қарсы шығудан немесе болжамдарды тексеруден ешқашан қорықпайды. Бұл көп нәрсені талап етпейді және оның төмендегі хаты мұны тамаша көрсетеді.
Дерек айтады:
Бизнес жасағанда, сіз заңдарды өзіңіз басқаратын кішкентай әлем жасайсыз. Басқа жерде істердің қалай жасалатыны маңызды емес. Сіздің кішкентай әлеміңізде бәрін қалай болуы керек болса, солай жасай аласыз.
Мен алғаш рет CD Baby-ді құрғанда, әрбір тапсырыс бойынша тұтынушыға диск жіберілгенін хабарлайтын автоматты электрондық хат жіберілетін. Бастапқыда бұл қарапайым: «Сіздің тапсырысыңыз бүгін жөнелтілді. Егер ол келмесе, бізге хабарлаңыз. Бизнесімізге қолдау көрсеткеніңіз үшін рақмет», — деген хат еді.
Бірнеше айдан кейін бұл менің адамдарды күлімдету миссияммен мүлдем үйлеспейтіндей көрінді. Мен бұдан да жақсырақ жасай алатынымды білдім. Сондықтан 20 минут уақытымды бөліп, мынадай қызықты кішкентай мәтін жаздым:
Сіздің CD-іңіз біздің CD Baby сөрелерімізден стерильденген, ластанбаған қолғаптармен мұқият алынып, атлас жастықтың үстіне қойылды.
50 қызметкерден тұратын топ сіздің CD-іңізді тексеріп, оны поштаға салмас бұрын мүмкін болатын ең жақсы күйде екеніне көз жеткізу үшін жылтыратты.
Жапониядан келген орау маманымыз шам жағып, ол сіздің CD-іңізді ақшаға сатып алуға болатын ең асыл, алтынмен қапталған қорапқа салғанда, жиналған жұрт тына қалды.
Одан кейін бәріміз керемет мерекелік кеш ұйымдастырдық және бүкіл топ көше бойымен пошта бөлімшесіне дейін шерумен барды, онда бүкіл Портленд қаласы бүгін, жұма, 6 маусымда біздің жеке CD Baby реактивті ұшағымызбен сізге қарай жол тартқан сәлемдемеңізге «Ақ жол! » деп қол бұлғап қалды.
CD Baby-ден сауда жасап, уақытыңызды тамаша өткізді деп үміттенеміз. Бізге өте ұнады. Сіздің суретіңіз біздің қабырғамызда «Жылдың үздік тұтынушысы» ретінде ілулі тұр. Бәріміз қатты шаршасақ та, CDBABY. COM сайтына қайта келуіңізді асыға күтеміз!!
Әр тапсырыспен бірге жіберілетін сол бір ақымақ электронды хатты адамдардың жақсы көргені соншалық, егер сіз Google-дан «private CD Baby jet» деп іздесеңіз, 20 000-нан астам нәтиже шығады. Олардың әрқайсысы — сол хатты алып, оны ұнатқаны соншалық, өз сайтында жариялап, барлық достарына айтқан адамдар.
Сол бір қызықты хат мыңдаған жаңа тұтынушыларды тартты.
Бизнесіңізді қалай кеңейту керектігін ойлағанда, үлкен идеялар, әлемді өзгертетін ауқымды жоспарлар туралы ойлауға азғырылуыңыз мүмкін.
Бірақ біліп қойыңыз, көбінесе кішкентай детальдар адамды қатты толқытып, олардың сіз туралы барлық достарына айтуына себеп болады.

Тотемдік жануар: Қара аю
Алексис Оганян
Алексис Оганян (TW/IG: @alexisohanian, alexisohanian. com) Reddit және Hipmunk сервистерінің негізін қалаушы ретінде танымал. Ол әлемдегі ең іріктеуі қатаң стартап-акселератор (жаңа бастаған бизнестердің дамуын тездететін бағдарлама) болып табылатын Y Combinator-дың алғашқы легінде болды, қазір онда серіктес болып табылады. Ол 100-ден астам стартаптың инвесторы немесе кеңесшісі, цифрлық құқықтарды қорғаушы (мысалы, SOPA/PIPA) және «Without Their Permission» бестселлерінің авторы.
«Сен — дөңгелектеу қателігісің»
«Yahoo! компаниясының бір басшысы мені және Стивті [ықтимал сатып алуды талқылау үшін] шақырды — бұл Reddit-тің ерте кезеңі еді — және ол біздің трафигіміз өте аз болғандықтан, бізді дөңгелектеу қателігі (есепке алуға тұрмайтын, елеусіз аз мөлшер) екенімізді айтты. Сол кездесуден кейін мен Reddit кеңсесіндегі қабырғаға өзім үшін теріс мотивация ретінде «Сен — дөңгелектеу қателігісің» деп жазып қойдым. Бұл мен үшін өте құнды әрі пайдалы болып шықты, мен оның осындай дөрекі болғанына әлі күнге дейін ризамын, өйткені бұл өте қатты ынталандырды. Бірақ мен өзім ондай адам болғым келмейді».
(Аманда Палмердің 521-беттегі «Ауырсынуды қабылдап, оны жейде сияқты киіп жүр» деген дәйексөзін қараңыз. )
TF: Reddit қазір әлемдегі ең үздік 50 сайттың қатарына кіреді.
Көп нәрсеге мән беру керек
«[Біздің сайт] кейде [пайдаланушыларды] күлдіретін, өйткені қате туралы хабарламаларда әзілдер болатын. Мен адамдардан былай деп сұраймын: «Маған өз өніміңізге немесе қызметіңізге қосқан, өзіңіз ерекше мақтан тұтатын, адамды «Мәссаған... егер сіз бағдарламалық жасақтамаға, мәтінге немесе кез келген нәрсеге осындай жан бітіре алсаңыз, адамдармен байланыс орната аласыз» деп таңғалдыратын бір мысал келтіріңізші». Айтпақшы, адамдар әлі күнге дейін Hipmunk-тегі қате туралы хабарламамыз туралы твиттер жазады, ал бұл бар болғаны қате туралы хабарлама. Неге олай істейді? Өйткені бұл оларға ұшақ билетін іздеу сияқты зеріктіретін іспен айналысып жатқанда, жеңілдік пен күлкі сыйлады.
Құрылтайшылар меженің өте төмен екенін түсінуі керек, өйткені компаниялардың көбі баяғыда-ақ клиентке мән беруді қойған. Бұл басқа құрылтайшылардан күтетін нәрсем және бұл өте оңай болып шығады. Нақты сайтты құрумен немесе оның ішкі архитектурасын жасаумен салыстырғанда, бұл бірнеше жылдық бағдарламалау тәжірибесін қажет етпейді. Бұл тек сізден көп нәрсеге мән беруді талап етеді, ал бұған көбінің зауқы жоқ».
15 минуттан аз уақытты алатын «Мән беру» тапсырмасы
Бизнесіңізден келетін хабарландыру хатын жақсартыңыз (мысалы, жазылуды растау, тапсырысты растау немесе кез келген басқа нәрсе):
«Оны сәл адамға жақынырақ, немесе брендіңізге байланысты — сәл қызықтырақ, сәл өзгешерек ету үшін аздап уақыт бөліңіз. Бұл соған тұрарлық және бұл — менің сізге тастар міндетім».
(Дерек Сиверстің 192-беттегі ең жақсы электронды хатын қараңыз. )
✸ Оның Y Combinator-ға өтініш беретін құрылтайшыларға қоятын сұрақтарының бірі:
«Сіз әлем әлі түсінбей жүрген қандай өте маңызды нәрсемен айналысып жатырсыз? »
Құрылтайшыларға кері байланыс беру — Күмәніңізді қалай білдіресіз?
Алексистің көптеген тәсілдері бар, әрине, бірақ маған Кэл Фуссман (495-бет) «үнсіздікке жұмыс істету» деп атайтын мына мысал ұнады: «Көтерілген қас арқылы көп нәрсені жеткізуге болады деп ойлаймын».
Алексис мені таныстырған ұйымдар:
Electronic Frontier Foundation (eff. org) — цифрлық әлемдегі азаматтық бостандықтарды қорғайтын жетекші коммерциялық емес ұйым.
Fight for the Future (fightforthefuture. org) — миллиондаған адамдарды қамтитын азаматтық науқандар құру арқылы интернеттің өміріміздегі өзгертуші күшін қорғауға және кеңейтуге арналған.
Невротиктер, маниакалды-депрессивті және жындар (мен сияқты) үшін «Өнімділік» айлалары
Бұл тарауды жазу маған ең қиынға соққандардың бірі болды. Мен бір бөлігін жазып, оны айлап тастап қоятынмын. Кінә сезімі билеп, оған тағы бірнеше сағат жұмсайтынмын, сосын тағы да кейінге қалдыру процесі қайталанатын. Нәтижесінде, бұл сабақтар бірнеше жылға созылды.
Ақырында, мына төмендегі дәйексөз маған осы бөлімді аяқтауға көмектесті. Бұл мен үшін қаншалықты ыңғайсыз болса, сіз үшін соншалықты пайдалы болады деп үміттенемін.
«Көшеде жалаңаш жүргендей сезініп, жүрегіңіз бен ақыл-ойыңызды, ішкі дүниеңізді тым қатты ашып, өзіңізді тым көп көрсетіп қойған сәтіңіз — дәл осы сәт сіздің бәрін дұрыс істей бастаған сәтіңіз болуы мүмкін».
— Нил Гейман, Өнер университетінің бітіру кешіндегі сөзі
Сонымен, бастайық, бұл кем дегенде бірнешеуіңізге көмектеседі деп үміттенемін.
Шындықты тексеру
Жақында менің туған күнім болды.
Бірнеше дос жиналып, бірнеше күн бойы күн астында, жағажайда керемет демалып, сырластық. Соңғы күні мен таңғы 11:30-ға дейін тұрмадым, өйткені соңғы қалған достарымның сағат 12:00-де кететінін жақсы білдім.
Мен жалғыз қалудан қорықтым.
Кішкентай бала сияқты басымды көрпемен жауып (сөзбе-сөз), шындықты бұдан әрі кейінге қалдыру мүмкін болмағанша, оятарды қайталап баса бердім.
Бірақ... мен мұны сізге не үшін айтып отырмын?
«Табысты» адамдар туралы қауіпті мифтер
Бәріміз де «табысты» (бұл терминнің мағынасы бұлыңғыр) көрінгіміз келеді, ал медиа ерекше адамдарды суперқаһармандар ретінде көрсеткенді ұнатады.
Кейде қиындықтарды жеңу туралы осындай драмалық оқиғалар шабыттандырады. Бірақ көбінесе олар зиянды қорытындыға әкеледі:
«Мүмкін олар [суперқаһарман ретінде көрсетілген кәсіпкер/суретші/автор] мұны істей алатын шығар, бірақ мен жай ғана қарапайым жігітпін/қызбын... » Бұл тарау менің өз өмірімнің сахна сыртын көрсетуге арналған. Мен Морган Сперлоктың командасымен «Бір күннің тынысы» сияқты бағдарламаларға түскеніммен, журналистерге «қарапайым» күнімді бақылауға сирек рұқсат беремін.
Неге?
Өйткені мен суперқаһарман емеспін. Мен тіпті тұрақты «қарапайым» да емеспін.
2013 жылы менің үш айлық ауыр кезеңім болды, сол уақытта мен:
«Руди» фильмін көріп отырып жыладым. Жоспарланған ояну уақытынан 1-3 САҒАТ бойы оятарды қайталап басып жата бердім, өйткені жаңа күнді қарсы алғым келмеді. Бәрін тастап, Монреальға, Севильяға немесе Исландияға көшуді ойладым. Орын — мен қашып құтылғым келген қиялыма байланысты өзгеріп отырды. Өмірімнің соңына дейін пессимист болып қалатыныма сенімді болғандықтан, алғаш рет терапевтке бардым. Шұғыл және маңызды шаруаларым бастан асып жатқанда, күндіз «демалу» үшін еркектерге арналған (хмм) сайттарды пайдаландым.* Күнделікті кофеин қабылдауды (өзімді емдеу) сондай жоғары деңгейге жеткіздім, тіпті «тыныштық күйдегі» тамыр соғысым минутына 120-дан асты. Кем дегенде күніне 8-10 кесе кофе. Хаосқа толы апталарда тұрақтылықты сезіну үшін бір джинсы шалбарды бір апта бойы шешпей киіп жүрдім.
Қарап тұрсаңыз, өте бей-берекет, иә?
Бірақ дәл сол кезеңнің соңғы 8 аптасында мен:
Пассивті кірісімді 20%-дан астамға арттырдым. Арман үйімді сатып алдым. Күніне екі рет, әрқайсысы 20 минуттан, еш мүлт кетпей медитация жасадым. Бұл менің алғаш рет жүйелі түрде медитация жасай алуым еді. Кофеинді тұтынуды мүлдем азайттым (соңғы 4 аптада): әдетте таңертең пуэр шайы және түстен кейін көк шай. Блогымның оқырмандарының көмегімен туған күніме орай «charity: water» қорына 100 000 доллардан астам қаражат жинадым. Shyp атты стартапқа 53 минут ішінде 250 000 доллар жинап бердім. Соңғы 10 жылдағы ең қызықты іскерлік келісімдердің біріне — «The Tim Ferriss Experiment» атты телешоуыма қол қойдым. Патрик Арнольдтың (35-бет) арқасында алдыңғы отырып-тұру (front squats) жаттығуының азабы мен қуанышын біліп, шамамен 9 келі бұлшықет қостым. Қан талдауымды ретке келтірдім. Маниакалды-депрессивті белгілер кәсіпкерліктің бір бөлігі екенін тағы бір рет түсіндім. Барлық жақын туыстарыммен қарым-қатынасым жақсарды.
Түйін
Суперқаһармандардың көбі — суперқаһарман емес. Олар көптеген жеңілісшіл әдеттері мен ішкі теріс ойларына ҚАРАМАСТАН үлкен істер жасайтын περίерте, невротикалық тіршілік иелері.
Жеке өзіме келсем, мен тиімділікке (істі тез істеуге) өте нашармын. Мұны өтеу және жеңу үшін, менің нәтижелілікті (дұрыс істерді істеу) арттыруға арналған 8 қадамдық процесім мынадай:
Компьютер экранына отырудан кемінде 1 сағат бұрын ояныңыз. Электронды пошта — ақыл-ойдың жауы. Бір кесе шай жасаңыз (маған пуэр ұнайды) және қалам/қарындаш пен қағаз алып отырыңыз. Сізді ең қатты мазалайтын немесе ыңғайсыз сезіндіретін 3-тен 5-ке дейінгі шаруаны жазыңыз. Көбінесе бұл бір күннен екінші күнге ауысып жүрген істер. Ең маңыздысы әдетте ең ыңғайсызы болады, онда қабылданбау немесе қақтығыс қаупі бар. Әр тармақ үшін өзіңізден сұраңыз: «Егер мен бүгін осы бір ғана істі бітірсем, күніме риза боламын ба?», «Осы істі алға жылжыту басқа шаруаларды маңызсыз ете ме немесе кейінірек орындауды жеңілдете ме?» Басқаша айтқанда: «Не істелсе, қалғанының бәрі оңай немесе қажетсіз болады?» Тек осы сұрақтардың кем дегенде біреуіне «иә» деп жауап берген істерге ғана қараңыз. Бүгін солардың БІРЕУІНЕ ғана назар аудару үшін 2-3 сағат бөліңіз. Қалған шұғыл, бірақ маңыздылығы төмен шаруаларды жиып қойыңыз. Олар ертең де орнында болады. АНЫҚТАМА: Бүгін солардың БІРЕУІНЕ ғана назар аудару үшін 2-3 САҒАТ бөліңіз. Бұл — БІР УАҚЫТ БЛОГЫ. Мұнда 10 минут, ана жерде 10 минутты қосып, 120 минут жинау нәтиже бермейді. Телефон қоңырауларына немесе әлеуметтік желілерге рұқсат жоқ. Егер алаңдап кетсеңіз немесе істі кейінге қалдыра бастасаңыз, үрейге бой алдырмаңыз; жай ғана өзіңіздің БІР маңызды ісіңізге ақырын оралыңыз.
Құттықтаймын! Осы ғана.
Менің ұйықтауға, уақытты босқа өткізуге деген таусылмайтын құштарлығыма қарамастан, үлкен нәтижелерге қол жеткізуімнің жалғыз жолы — осы. Егер менің бір күнде істейтін 10 маңызды шаруам болса, сол күні ештеңе бітпейтініне 100% сенімдімін. Екінші жағынан, мен әдетте күніне 2-3 сағат бойы бір маңызды істі орындап, қалған нашар әдеттерімді тежей аламын.
Айналаңыздағы адамдарға супер-адам немесе «табысты» болып көріну үшін көп нәрсе қажет емес. Шын мәнінде, сізге бір ғана ереже керек: Не істейтініңіз басқаның бәрін қалай істейтініңізден маңыздырақ, ал бір нәрсені жақсы істеу оны маңызды етпейді.
Егер сіз үнемі көп нәрсе тындыру керек деген тиімсіз сезімде болсаңыз, мынаны стикерге жазып қойыңыз:
Асығыс болу — жалқаулықтың бір түрі: жалқау ойлау және талғамсыз әрекет ету.
Асығыс болу көбінесе өте маңызды, бірақ ыңғайсыз бірнеше әрекеттен қашу үшін бүркеме ретінде қолданылады.
Ал егер барлық күш-жігеріңізге қарамастан өмір ойынында ұтылып жатқандай сезінсеңіз, есіңізде болсын: тіпті ең мықтылардың өзі кейде осылай сезінеді. Мен түңілген сәттерімде атақты жазушы Курт Воннегуттың өз жұмысы туралы айтқанын есіме аламын: «Мен жазғанда, аузына қарындаш тістеген қол-аяғы жоқ адам сияқты сезінемін».
Әлемді асыра бағалап, өзіңізді төмендетпеңіз. Сіз ойлағаннан да жақсысыз.
Және сіз жалғыз емессіз.
- Мұны ешқашан істемедім деген еркекке сенуге болмайды.
«Жақсы жаза алсаң, жақсы ойлай аласың».
«Әрбір адам қызықты. Егер сізге әңгіме кезінде ішіңіз пысса, мәселе басқа адамда емес, сізде».

Тотемдік жануар: Теңіз шаяны (Mantis shrimp)
Мэтт Малленвег
Мэтт Малленвег (TW/IG: @photomatt, ma. tt) BusinessWeek нұсқасы бойынша интернеттегі ең ықпалды 25 адамның қатарына енді, бірақ меніңше, бұл тым қарапайым бағалау. Ол қазіргі уақытта бүкіл интернеттің 25%-дан астамына негіз болған WordPress-тің негізгі әзірлеушісі ретінде танымал. Егер сіз Wall Street Journal, Forbes, TED, NFL немесе Reuters сияқты сайттарға кірсеңіз, WordPress-тің жұмысын көрдіңіз деген сөз. Мэтт сонымен қатар құны 1 миллиард доллардан асатын және бүкіл әлем бойынша 500 қызметкерден тұратын толықтай қашықтан жұмыс істейтін командасы бар Automattic компаниясының бас директоры. Мен оның кеңесшісі болғанымды мақтан тұтамын.
Сахна сыртында
Мэтт шынымен де балағат сөз айтпайды. Бірде оның «Бұл өте жаман артқы жақ» (That’s really bad butt) дегенін естідім, мен оған: «Не? Сен «bad ass» деген сөзді айналып өтпексің бе? Жоқ, бұлай істеуге рұқсат жоқ», — деп жауап бердім.
Екеуміз де Питер Друкер мен оның «The Effective Executive» кітабының, сондай-ақ Ален де Боттонның (486-бет) «How Proust Can Change Your Life» кітабының жанкүйерлеріміз.
Мэтт WordPress-тің кодтарының көп бөлігін бір жыл бойғы көп фазалы ұйқы (тәулік ішінде бірнеше рет қысқа уақыт ұйықтау режимі) кезінде жазды: шамамен 4 сағат ояу жүріп, содан кейін 20-30 минут ұйықтау, бұл шексіз қайталанады. Бұл «Убермен» протоколы деп аталады. Неге тоқтатты? «Менің қызым пайда болды».
Біз бірге көптеген елдерді араладық. Ол барлық суреттерді түсіреді, ал мен аударма жасау үшін тілді үйренуге тырысамын. 2008 жылы Грекияға ұшып бара жатқанда, мен «The 4-Hour Workweek» кітабының интернетте қарақшылық жолмен таралуына қатты ашуланып отырдым. Ол менен: «Неге ренжіп отырсың? » — деп сұрады, бұл мені абдыратып тастады. Бұл анық емес пе? Ол сөзін жалғады: «Сенің кітабыңды нашар PDF түрінде жүктеп алатын адамдар — сенің тұтынушыларың емес. Олар оны бәрібір сатып алмас еді. Бұған тегін жарнама ретінде қара». Осы 30 секундтық араласуымен ол менің уайымымды сейілтті.
Мэтт — мен еліктеуге тырысатын адамдардың бірі. Ол қысым кезінде өте сабырлы және логикалық ойлайды. Оның бірнеше деректер орталығының істен шыққанына мән бермей, бильярд ойнап отырып, жайбарақат сыра ішіп отырғанын көргенмін. Бұл туралы сұраған өте ықпалды журналиске не айтуым керек? «Біз бұл мәселемен айналысып жатырмыз деп айт». Содан кейін ол кезекті шарды соғып кіргізді. Ол «ашулану іске көмектеспейді» деген қағиданың тірі үлгісі. Мен жиі өзімнен «Мэтт не істер еді? » немесе «Мэтт маған не айтар еді? » деп сұраймын.
Ит сияқты болмаңыз — «Егер солай болса не болады?» деп ойлаңыз
«WordPress-тің алғашқы күндерінен бастап біз әрқашан былай ойлайтынбыз: «Жақсы, егер біз бүгін Х-ті жасасақ, бұл ертең, бір жылдан кейін, он жылдан кейін қандай нәтиже береді? » Менің жиі қолданатын метафорам — машинаның соңынан қуған ит. Егер ит машинаны қуып жетсе, ол не істейді? Оның жоспары жоқ. Мен кәсіпкерлікте де осыны жиі көремін. Адамдар табысқа жетуге жоспар құрмайды».
400 000 долларлық чекті жоғалту туралы
Мэтт үнемі заттарын жоғалтып жүреді.
«Менде кездесу, ал мен 10 минут бойы әмиянымды іздеймін, өйткені оны бір жерге тастай салғанмын. Ол тоңазытқышта немесе басқа жерде жатуы мүмкін. Білмеймін. Мен әрқашан бірдеңені жоғалтып жүремін. Шын мәнінде, мен алғашқы инвестициялық чектеріміздің бірін жоғалтып алдым. Ол 400 000 доллардың чегі болатын».
ТИМ: «Мұндайды жоғалту жақсы емес».
МЭТТ: «Бұл инвестор Фил Блэк болатын, ол әлі күнге дейін директорлар кеңесінде, ол кәдімгі дүкенде қолданылатын қағаз чек жазып берді. Мен өмірімде көрген ең көп ақша еді. Мен 20 жаста болатынмын. Мен: «Бұл не? » — деп ойладым. Мен оны үлкен чек болады деп күткен едім, білесің бе? Үстелдің көлеміндей».
ТИМ: «Дұрыс, Аладдиннің ұшатын кілемі сияқты соған мініп банкке баратындай».
МЭТТ: «Бақытымызға орай, басқа инвесторлар ақшаны аударыммен жіберді, өйткені мен бұл чекті жоғалтып алдым. Мен: «О, Құдайым, бұл жағдайда не істеймін? » — деп ойладым. Өйткені ол чекті тоқтата алады, бірақ ол маған 400 000 доллар сеніп тапсырды, ал мен оны жоғалтып алдым. Оған айтсам ба? Әлде айтпасам ба? Ол бір кезде байқай ма? Осылай айлар өтті. Шынымен айлар өтті. Ол ештеңе айтпады, мен де ештеңе айтпадым».
ТИМ: «Өйткені сен одан сұрағың келмеді».
МЭТТ: «Мен сұрамадым. Содан Алғыс айту күніне Хьюстонға қайтып бара жатып, оқып жатқан кітабымды ашсам, чекті бетбелгі ретінде қолданыппын. Ол ұшақта кітаптың ішінен түсіп қалды. Мен: «О, Құдайым! » — дедім».
Соңы (The Tail End)
Сан-Францискода серуендеп жүргенде, Мэтт маған Wait But Why блогындағы Тим Урбанның «The Tail End» мақаласын оқуды ұсынды — егер осы айда бір ғана мақала оқитын болсаңыз, осыны таңдаңыз. Ол өмірдің қаншалықты қысқа екенін көрсету үшін диаграммаларды қолданады. Міне, бір құнды ой: «Мектепті бітірген кезде мен ата-анаммен бетпе-бет өткізетін уақыттың 93%-ын пайдаланып қойған екенмін. Қазір мен сол уақыттың соңғы 5%-ын өткізіп жатырмын. Біз соңындамыз». Бұл сіз үшін (және мен үшін) жеке басымдықтарымызды қайта қарауға уақыт келгенін білдіруі мүмкін. Осыған байланысты қайғылы жайт, Мэтт бұл мақаланы маған ұсынғаннан кейін бірнеше апта өткенде оның әкесі кенеттен қайтыс болды. Мэтт оның қасында болды.
Qwerty — бұл бастаушылар үшін
Қалыпты QWERTY пернетақта орналасуы кептелістерді болдырмау үшін операторлардың жұмысын баяулатуға арналған. Ол заман өтті, сондықтан оның орнына Dvorak орналасуын байқап көріңіз, ол сіздің сіңірлеріңізге жеңілірек және карпальды канал синдромының алдын алуға көмектеседі. «The Dvorak Zine» (dvzine. org) оқыңыз. Егер батылыңыз барса, Colemak одан да тиімді. Automattic ішінде Мэтт жылдам теру жарыстарын өткізеді, онда жеңілген адам жеңімпаздың орналасуына ауысуы керек. Осы уақытқа дейін Dvorak әрқашан QWERTY-ді жеңіп келеді.
Ma.tt домендік атын қалай алды
«Маған Тринидад пен Тобагоға бірнеше мың доллар аудару керек болды. Мен Bank of America-да болдым, олар: «Мырза, бұған сенімдісіз бе? » — деп сұрады. Мен: «Иә, иә, бәрі жақсы. Мен мұны интернеттен оқыдым», — дедім».
Жұмыс құралдары
Мэтттің қолданатын негізгі технологиялары:
P2 (WordPress тақырыбы) — электронды поштаны алмастыру үшін (p2theme.com) Slack — жедел хабарламаларды (IM) алмастыру үшін (slack.com) Momentum — назар аударуға көмектесетін Chrome кеңейтімі. Wunderlist — шаруаларды басқаруға арналған қосымша. Telegram — жақсы шифрланған хабарлама алмасу қосымшасы. Calm.com — медитация үшін.
Мэтт қалай қалыпқа келді
Ол ұйықтар алдында бір рет жерден көтерілуге (push-up) уәде берді. Иә, тек бір-ақ рет:
«Қанша кешігіп жатсаңыз да, әлемде не болып жатса да, бір рет жерден көтерілуге қарсы уәж айта алмайсыз. Қойшы, бұл сылтау емес. Мен көбінесе өте кішкентай, тіпті ыңғайсыз деңгейдегі мақсат арқылы алғашқы кедергіден өтуім керек екенін түсінемін, содан кейін бұл әдетке айналуы мүмкін».
TF: Чад-Мень Танның 155-беттегі «бір тыныс» ережесін есіңізге түсіріңіз. Сол идея.
Толық мәтіндік, толықтай дистрибьюторланған
Automattic-тің 500-ден астам қызметкері бар және олар 50-ден астам елде дистрибьюторланған (қашықтан, әр жерде орналасқан). Оларда бетпе-бет немесе телефон арқылы кездесулер дерлік болмайды. Орталық кеңсе жоқ десе де болады. Олар кеңселерден бас тартып, бүкіл әлем бойынша ең жақсы таланттарды жалдайды және үнемделген ақшаны айына 250 долларлық коворкинг төлемақысына және басқа да жеңілдіктерге жұмсайды.
«Сұхбат алу процесі нақты жұмысқа барынша жақын. Бәрі [электронды пошта немесе] мәтіндік чат арқылы өтеді, өйткені біз негізінен осылай сөйлесеміз. Бұл сондай-ақ кез келген ішкі бейсаналық алалаушылықтың алдын алады».
ТИМ: «Сіз не нәрсеге мән бересіз немесе не үшін адамнан бас тартасыз? »
МЭТТ: «Мен құлшынысқа, детальдарға мән беруге, міндетті шаруалардан тыс талпынысқа қараймын. Маған ерекше (quirky) адамдар ұнайды».
ТИМ: «Осы нәрселерді анықтау үшін қандай сұрақтар қоясыз? »
МЭТТ: «Сонымен, қазіргі кезеңде [бастапқы кезеңдерде] менің істейтінім — тек электрондық хаттарды қарау. Ешқандай чат та, басқа ештеңе де жоқ. Бәрі де олардың осы хатқа салған зейіні мен күш-жігеріне негізделген. Біз бұрын формалар мен толтырылатын сауалнамаларды қолданып көрдік, бірақ кейін еркін үлгідегі хаттарға қайта оралдық. Себебі мен олардың қандай файл тіркемелерін қолданатынын көргім келеді. Олардың қандай почта клиентін қолданатынын білгім келеді. Мәтіннің немесе қаріп (шрифт) өлшемдерінің әртүрлілігіне қарап, олардың ақпаратты бір жерден көшіріп алып, қоя салғанын байқауға болатынын тексергім келеді. Осының бәрі — көрсеткіштер, бірақ олардың ешқайсысы жеке дара шешім қабылдауға негіз болмайды.
Білесіз бе, кандидаттардан не іздейтініміз туралы айтсам: жазудың анықтығы. Меніңше, жазудың анықтығы — ойлаудың анықтығының белгісі».
ТФ: Мен «Harvard Business Review» журналының 2014 жылғы сәуір айындағы санынан «Automattic бас директоры мықты команда құру үшін «тыңдаулар» өткізу туралы» (оны hbr. org сайтынан табыңыз) мақаласын оқуды қатты ұсынамын.
Жұмыс істейтін сөздер
Мэтт сөз таңдауға және олардың ретіне (дикция мен синтаксис) ерекше мән береді. Ол «код ақындарын» — талғампаз, поэтикалық стильде жазатын бағдарламашыларды зерттегенді ұнатады, бірақ ол мұны ауызекі тілде де қолданады. Ол маған республикалық саяси стратег Фрэнк Лунц жазған «Words That Work» (Жұмыс істейтін сөздер) кітабын оқуды ұсынды. Бұл керемет туынды. Мэтт былай деп қосты: «Егер біреуге бұл кітап ұнаса, мен оған Джордж Лакоффты ұсынар едім. Оның 1980 жылдардағы «Women, Fire, and Dangerous Things» (Әйелдер, от және қауіпті заттар) атты тамаша еңбегі бар». Ол фрейминг (ақпаратты белгілі бір тұрғыдан ұсыну тәсілі) және тіл туралы кітаптарды жақсы көреді.
✸ 20 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Бәсеңде. Меніңше, жастық шақтағы көптеген қателіктерім жалқаулықтан емес, асығыс амбициядан болды. Сондықтан жай ғана бәсеңдеу керек, бұл медитация ма, әлде экрандардан алыс өзіңе уақыт бөлу ме, немесе кіммен сөйлесіп жатқаныңа, кіммен бірге екеніңе шынайы назар аудару ма — бәрібір».
104 Чикен Макнаггетс
«Супербоул [2004 жылы] Техас штатының Хьюстон қаласында өтті. Мен Релайант стадионынан бір мильдей жерде тұратынмын. Супербоул үшін McDonalds арнайы науқан өткізіп, 20 Макнаггетсті шамамен 4 долларға алуға болатын еді, ал мен ол кезде мүлдем ақшасыз болатынмын. Сонымен мен: «Мұны рамен немесе Кэмпбелл консервілері сияқты арзан кезінде жинап алайын», — деп ойладым. Мен оларды арзандағанда әрқашан көптеп сатып алатынмын.
Сонымен мен бір үйінді Макнаггетс алдым да — мен Макнаггетсті өте жақсы көремін — кассирді майпаз тілмен көндіріп, өзіме көптеген қосымша тәтті-қышқыл соусын алдырттым».
ТИМ: «О, Құдайым».
МЭТТ: «Ал McDonalds-тың тәтті-қышқыл соусы әлемнің басқа жерлеріндегідей емес. Барлық тәтті-қышқыл соустар қызыл болады, ал неге екені белгісіз, олардікі қоңыр. Себебін білмеймін. Бәлкім, сіз білерсіз».
ТИМ: «Мүмкін ол барынша тәуелді қылу үшін генетикалық түрде өңделген шығар? Білмеймін».
МЭТТ: «Ол өте дәмді. Сонымен мен оларды бірінен соң бірін жей бастадым, бір қарасам 104-і кетіпті».
ТИМ: «Бұл тіпті бәстесу де емес пе? Сіз жай ғана 104-ін жеп қойдыңыз ба? »
МЭТТ: «Супербоулды қарап отырып».
Николас Маккарти
Николас Маккарти (TW: @NMcCarthyPiano, nicholasmccarthy. co. uk) 1989 жылы оң қолысыз дүниеге келген және 14 жасында пианинода ойнай бастаған. Оған ешқашан концерттік пианист бола алмайтынын айтқан. Күмән келтірушілер қателесті. Оның 2012 жылы Лондондағы беделді Корольдік музыка колледжін бітіруі бүкіл әлемдік баспасөзде жарияланды, өйткені ол колледждің 130 жылдық тарихында оқу бітірген жалғыз бір қолды пианист болды.
Николас қазір бүкіл әлемде кеңінен өнер көрсетіп жүр, соның ішінде Coldplay тобымен бірге ойнады және 86 000 адамдық тікелей аудитория мен бүкіл әлем бойынша жарты миллиард теледидар көрермендерінің алдында Паралимпиада гимнін орындады. Оның «Solo» деп аталатын алғашқы альбомы үш ғасырды қамтитын сол қолға арналған 17 шығармадан тұрады және бүкіл әлемде үлкен танымалдылыққа ие болды.
Ференц Лист
Николаспен сөйлескенге дейін Лист туралы ешқашан естімегенімді мойындауға ұяламын. Қазір ол менің тұрақты тыңдайтын әуендеріме айналды. YouTube-тен «Best of Liszt» (Halidon Music) деп іздеңіз:
«Ференц Лист — пианино әдебиетінің ұлы романтик композиторларының бірі. Ол XIX ғасырдың нағыз супер-виртуозы ретінде танылды».
✸ Танымал емес, бірақ тыңдап көруге тұрарлық музыканттар бар ма?
«Аргентиналық пианист Марта Аргерихтің концерттері. Ол жай ғана адам сенгісіз талант. Ол қазір жасы ұлғайса да, әлі де ойнайды. Ол биыл BBC Proms-қа келеді. Ол біздің әлемде табынушылық мәртебеге ие».
ТФ: Мен қазір оны үнемі тыңдаймын. Таңғалысқа бөлену үшін «Tchaikovsky Piano Concerto No 1 FULL Argerich Charles Dutoit» деп іздеп, 31-минутты қараңыз.
Ұзақ ойын ойнау
Николас неліктен өзінің оң жақ «кішкентай қолын» (шынтақтан шыққан білегінің қысқа жалғасы) қолданудың орнына, сол қол репертуарына мамандануды шешкенін түсіндіреді:
«Сол кездегі мұғалімім былай деді: «Сен гимммик (назар аударту үшін қолданылатын арзан әдіс) болғың келмейді». Әсіресе, ол кезде жаңадан шығып жатқан теледидарлық таланттар шоулары көбейіп кеткен еді. Бұл «Britain’s Got Talent» басталған кез болатын... Мен оның кеңесін тыңдағаныма өте ризамын, өйткені мен екі жылда тез ақша тауып, ұмытылатын «трюк» болар едім. Бірақ мен қазіргі пианист ретіндегі құрметке ие болмас едім және 60 жасыма дейін жалғастыруды армандайтын мансабыма қол жеткізе алмас едім».
✸ Николастың 100 доллар немесе одан аз сомаға жасаған ең жақсы сатып алуы?
Neal’s Yard ароматерапиялық диффузоры, оны ол үйде болғанда күнде қолданады: «Маған [герань] гүлінің иісі релаксация береді, бірақ сонымен бірге жұмыс істеуге қажетті сергектікті сақтайды».
ТФ: Мен осы подкасттан кейін, осы кітаптың алғашқы жоспарларын жазу кезінде герань майын қолдана бастадым. Диффузорым болмағандықтан, оны білегіме жағып, құлағымның артына, мойныма жағатынмын. Плацебо (емдік қасиеті жоқ, бірақ сенім арқылы әсер ететін зат) ма, әлде басқа ма, білмеймін, бірақ төзімділігімнің артқанын сезіндім. Кейінірек мен үйге қолдану үшін «ағаш текстуралы» InnoGear 200 мл ароматерапиялық диффузорын сатып алдым (басқа диффузорлар әдетте арзан көрінеді).
Тони Роббинс
Тони Роббинс (TW/FB/IG: @tonyrobbins, tonyrobbins. com) — әлемдегі ең танымал нәтижелілік жөніндегі коуч. Ол Билл Клинтон мен Серена Уильямстан бастап Леонардо Ди Каприо мен Опраға (оны «супер-адам» деп атайды) дейін кеңес берген. Тони Роббинс Нельсон Мандела, Михаил Горбачев, Маргарет Тэтчер, Франсуа Миттеран, ханшайым Диана, Ана Тереза және АҚШ-тың үш президенті сияқты халықаралық көшбасшыларға кеңес берген. Роббинс сонымен қатар 1989 жылдан бері Солтүстік Американың кез келген жерінде орта есеппен әр 30 минут сайын, тәулігіне 24 сағат бойы үздіксіз көрсетілетін бес марапатқа ие инфомершиал (жарнамалық телебағдарлама) жасап шығарды.
Шығу тарихы
Мен Тони Роббинстің «Шексіз билік» кітабын алғаш рет мектепте оқыдым. Содан кейін, колледжді бітірген соң, анамнан қалған ескі минивэнмен жұмысқа барып-келіп жүргенде «Personal Power II» кассеталарын тыңдадым. Бұл менің алғашқы нақты бизнесімнің басталуына түрткі болды, ол кейіннен «Аптасына 4 сағат жұмыс» кітабындағы көптеген шытырман оқиғаларға әкелді. Адамдар: «Өз кумирлеріңмен кездеспе», — дейді, өйткені бұл әрдайым көңіл қалумен аяқталады. Бірақ Тонимен бәрі керісінше болды: мен оны жақын таныған сайын, ол мені соғұрлым таңғалдыра түседі.
Мен Instagram-да жариялаған ең алғашқы сурет (@timferriss) Тонидің менің бүкіл бетімді алақанымен жауып тұрған сәті еді. Оның қолдары бейсболшының қолғабындай үлкен.
«Мен жай ғана аман қалған жоқпын, мен дайындалдым». — Нельсон Манделаның Тонидің «Мырза, сіз түрмеде осыншама жыл қалай аман қалдыңыз? » деген сұрағына берген жауабы.
Өміріңізге бағыт беретін дәйексөз бар ма?
«Бұл — сенім: Өмір бізге емес, біз үшін болып жатыр. Оның пайдасы қай жерде екенін табу — біздің міндетіміз. Егер тапсақ, өмір ғажайып болады».
Қысқа да нұсқа
«Стресс» — бұл жетістікке жетушілердің «қорқыныш» деген сөзді алмастыруы».
«Жеңілгендер реакция білдіреді, көшбасшылар алдын ала болжайды».
«Шеберлік инфографикадан келмейді. Сенің не білетінің түкке тұрғысыз. Сен не нәрсені тұрақты түрде істейсің? »
Ол жасаған ең жақсы инвестиция?
17 жасында Джим Ронның 3 сағаттық семинарына төлеген 35 доллар. Ол кезде күзетші болып аптасына 40 доллар табатын Тони үшін бұл 35 доллар үлкен шешім болды, бірақ Джим оның өміріне бағыт берді. Ондаған жылдар өткен соң Тони Уоррен Баффеттен оның ең жақсы инвестициясы не екенін сұрағанда, ол 20 жасында өткен Дейл Карнегидің көпшілік алдында сөйлеу курсы екенін айтты. Оған дейін Баффет көпшілік алдында сөйлер алдында қатты қобалжитын. Курстан кейін — және бұл өте маңызды сәт — Баффет ескі әдетіне қайта оралмас үшін бірден Омаха университетіне барып, сабақ беруді өтінді. Тони Баффеттің сөзін былай жеткізді: «Өзіңе инвестиция салу — өміріңдегі ең маңызды инвестиция. Бұған тең келетін ешқандай қаржылық инвестиция жоқ, өйткені егер сіз көбірек дағды, қабілет, түсінік пен мүмкіндікті дамытсаңыз, нағыз экономикалық еркіндікті солар береді». Бұл Джим Ронның әйгілі сөзімен үндеседі: «Егер сіздің оқуыңыз тек білімге әкелсе, сіз ақымақ боласыз. Егер оқуыңыз іс-әрекетке әкелсе, сіз бай боласыз».
Сапалы сұрақтар сапалы өмірді құрайды
Тони мұны кейде: «Өміріңіздің сапасы — сұрақтарыңыздың сапасы», — деп айтады. Сұрақтар сіздің зейініңізді анықтайды. Көптеген адамдар — мен де кейде бұған кінәлімін — өз өмірлерін негативке («Ол маған мұны қалай айта алды?! ») және дұрыс емес басымдықтарға арнайды.
«Мен» дегенге назар аудару = Қайғы-қасірет
«Біздің басымыздағы бұл ми — 2 миллион жылдық ми. Бұл — сізді көп уақыт бойы басқарып тұратын ежелгі, ескі аман қалу бағдарламасы. Қайғыланған кезде сол аман қалу бағдарламасы қосылады. Қайғыруыңыздың себебі — сіз тек өзіңізге назар аударасыз. Адамдар маған: «Мен олай қайғырып жатқан жоқпын. Мен балаларымды уайымдаймын», — дейді. Жоқ, олардың ренжуінің себебі — олар балаларының алдында сәтсіздікке ұшырағандарын сезеді. Бұл бәрібір олардың өздері туралы. Қайғы-қасірет үш ой үлгісінен келеді: жоғалту, азаю, ешқашан».
ТФ: Жоғарыдағы қалың қаріппен жазылған бөлім мен басқа досымның кеңесі менің өмірімді өзгертті. Нүктелерді қосу үшін маған біраз уақыт қажет болды. Мен өзімді толық нарцисс деп санамаймын, бірақ мұны күнделікті іс-тәжірибеге қалай енгізуге болатынын ойладым. Содан кейін мен досым Чад-Менг Таннан (157-бет) «мейірімділік медитациясы» жаттығуын үйрендім, ол небәрі 3-4 күннен кейін терең әсер етті. Байқап көріңіз.
Күй → Оқиға → Стратегия
Мен мұны Тони Роббинстің алғашқы «Unleash the Power Within» (UPW) шарасында үйрендім. Тонидің басқа сабақтарына қарағанда, соңғы бір жылда мен осы туралы ең көп ойладым. Егер сіз менің күнделігіме дәл қазір қарасаңыз, келесі бірнеше аптаның әр бетінің жоғарғы жағында «КҮЙ → ОҚИҒА → СТРАТЕГИЯ» деп жазылғанын көрер едіңіз. Бұл осы ретпен әрекет етуді еске салу.
Тони төмен эмоционалды күйде біз тек мәселелерді көреміз, бірақ шешімдерді көрмейміз деп есептейді. Айталық, сіз шаршап ояндыңыз. Сіз мәселелерді шешу стратегияларын ойластыруға отырасыз, бірақ ештеңе шықпайды және одан сайын нашар сезінесіз. Себебі сіз негативті күйден бастадыңыз, содан кейін стратегияға көштіңіз, бірақ сәтсіз болдыңыз және өзіңізге «Мен әрқашан осылаймын» деген жеңіліс оқиғаларын айта бастадыңыз. Мұны түзету үшін ол алдымен күйіңізді «праймингтен» өткізуге шақырады. Биохимия сізге жақсы оқиғаны айтуға көмектеседі. Содан кейін ғана стратегия туралы ойланыңыз, сонда сіз тұйыққа тірелудің орнына мүмкіндіктерді көресіз.
Менің күйімді «праймингтеу» көбінесе 5-10 рет жерден көтерілу (отжимание) немесе 20 минут күн астында болу сияқты қарапайым нәрселер. Мен негізгі жаттығуларымды кешке жасасам да, таңертең күйімді реттеу үшін 1-2 минут калистеника немесе гиря көтерумен айналыса бастадым. Тонидің өз прайминг процесі төменде берілген.
Мен қазір өзімнен жиі сұраймын: «Бұл шынымен мен ойлануым керек мәселе ме? Немесе жай ғана биохимиямды реттеуім керек пе? » Мен таңғы асты ертерек ішу, 10 рет жерден көтерілу немесе бір сағат артық ұйықтау қажет болғанда, «мәселелерді» күнделікке жазып, көп уақытымды босқа кетіретінмін. Кейде сіз өмірдің мақсатын табуым керек деп ойлайсыз, бірақ шын мәнінде сізге жай ғана макадамия жаңғағы мен мұздай душ қажет.
Медитацияның орнына таңғы «Прайминг»
Оянғаннан кейін Тони бірден өзінің физиологиясын жылдам өзгертуге бағытталған прайминг күн тәртібіне кіріседі: «Мен үшін, егер сіз керемет өмір сүргіңіз келсе, күнделікті прайминг (дайындық) жасауыңыз керек». Тонидің қолданатын көптеген құралдары бар, олардың кейбірін мен де қабылдадым:
Мұздай суға түсу (мен 30-60 секундтық жылдам мұздай душты қолданамын). Тыныс алу жаттығулары. Ол 30 қайталаудан 3 жиынтық жасайды. Оның отырып жасау техникасы йогадағы мұрынмен жылдам тыныс алуға ұқсайды, бірақ ол тыныс алғанда қолдарын жоғары созып, дем шығарғанда шынтақтарын төмен түсіреді. Балама: «Тыныс алумен жүру». Бұл Тонидің ескі әдісі, бірақ мен оны саяхат кезінде жиі қолданамын. Мұрынмен 4 қысқа тыныс алып, ауызбен 4 қысқа дем шығарып, бірнеше минут жүру керек.
Осыдан кейін Тони 9-10 минут бойы медитацияға ұқсас нәрсе жасайды. Ол үш бөлікке бөлінген:
Алғашқы 3 минут: «Үш нәрсеге толық алғыс айту. Біреуі өте қарапайым болуы керек: бетіме соққан жел немесе бұлттардың көлеңкесі. Мен тек алғыс туралы ойлап қана қоймаймын, оның жанымды толтыруына жол беремін. Сіз алғыс айтқанда ашуға орын болмайды. Бір уақытта ашулы және риза болу мүмкін емес». Екінші 3 минут: «Құдайдың бар екенін сезінуге назар аудару. Осы ішкі күштің денеме, ойыма, эмоцияларыма, қарым-қатынастарыма, қаржыма келіп, бәрін емдеп жатқанын сезіну. Мен оның кез келген мәселені шешіп жатқанын көремін». Соңғы 3 минут: «Мен іске асыратын үш нәрсеге назар аудару. Олар орындалып қойғандай елестетіп, сол эмоцияларды сезіну...»
«Мен әрдайым айтатынымдай, 10 минут таппауға ешқандай сылтау жоқ. Егер сізде 10 минут болмаса, сізде өмір де жоқ».
Үздік инвесторлардың төрт ортақ қасиеті
Тони әлемдегі ең үздік инвесторлармен, соның ішінде Пол Тюдор Джонс, Рэй Далио, Карл Икан және т. б. адамдармен сұхбаттасқан. Ол олардан мынадай заңдылықтарды анықтады:
Шығынды шектеу: «Олардың әрқайсысы ақша жоғалтпауға тырысады. Ричард Брэнсон кез келген бизнеске келгендегі алғашқы сұрағы: «Тәуекел қандай? Және одан қалай қорғанамын?» болды». Асимметриялық тәуекел (аз шығынмен көп пайда алу мүмкіндігі) және қайтарым: «Олар минималды тәуекелмен максималды пайда алуға тырысады. Олар үлкен табыс үшін міндетті түрде үлкен тәуекел керек деп есептемейді». Активтерді бөлу (инвестицияны әртүрлі құралдарға тарату): «Олар өздерінің қателесетініне 100% сенімді, сондықтан олар сәтсіздік кезінде де табысты ететін жүйені құрады. Олар активтерді бөлуді ең маңызды шешім деп санайды». Үлес қосу: «Мен тапқан соңғы қасиет: олардың барлығы дерлік нағыз берушілер болды... Олар қайырымдылыққа өте құштар».
Сұрақ-жауап
✸ «Ұрғың келетін адам» (punchable) дегенде кім еске түседі?
Тони ұзақ кідірістен кейін: «Менің президент Обамамен қызықты кездесуім болды... » — деп, Обамамен жабық кездесудегі әңгімесін сипаттады. Ол сөзін: «Сондықтан, мен «ұру» деп айтпас едім, бірақ оны «сілкіп алғым» келеді», — деп аяқтады.
Ең көп сыйға тартылатын немесе ұсынылатын кітаптар
Виктор Франклдың «Мән іздеген жан» кітабы Уильям Штраус пен Нил Хаудың «Төртінші бетбұрыс» (The Fourth Turning) кітабы Кэрол Дуэк «Mindset» (Тәрбие туралы) Джеймс Аллен «Адамның ойлауындай» (As a Man Thinketh)

Рух жануары: Шана иті
Кейси Найстат
Кейси Найстат
Кейси Найстат (TW/IG: @CaseyNeistat, youtube. com/caseyneistat) — Нью-Йоркте тұратын кинорежиссер және Ютубер. Кейси 15 жасында үйінен қашып кетіп, 17 жасында алғашқы балалы болды. Ол тегін сүт пен жаялық алу үшін әлеуметтік жәрдемақыға күнелтті және содан кейін ата-анасынан ешқашан ақша сұрамаған.
Оның желідегі фильмдері соңғы 5 жылда шамамен 300 миллион рет қаралған. Ол HBO арнасындағы «Ағайынды Найстаттар» (The Neistat Brothers) сериялының авторы, режиссері, монтажшысы әрі жұлдызы, сондай-ақ «Ұзын сирақты әке» (Daddy Longlegs) фильмі үшін 2011 жылғы Independent Spirit Awards марапатында Джон Кассаветис атындағы сыйлықты иеленді. Оның негізгі жұмыстары интернетте жарияланған ондаған қысқаметражды фильмдерден тұрады, оның ішінде жоғары бағаланған New York Times Op-Docs сериясына қосқан тұрақты үлестері де бар. Ол сондай-ақ видео түсіру мен бөлісуді барынша жеңілдетуді мақсат ететін Beme стартапының негізін қалаушы.
Білуіңіз керек нәрсенің бәрі Екінші дүниежүзілік соғыстан басталады
«Мен әрқашан бизнес пен өмірдің қалай жұмыс істейтіні туралы барлық түсінігімді Екінші дүниежүзілік соғысты зерттеуден алдым деп айтамын».
«Малкольм Икстің автобиографиясын» есепке алмағанда, Кейсидің сүйікті кітабы — Джон Киганның «Екінші дүниежүзілік соғыс» (The Second World War) туындысы. Ол бұл ауқымды еңбекті бастан-аяқ үш рет оқып шыққан. Ол осы оқулықты түні бойы оқып, шаршап келгені үшін жұмыста қиындықтарға тап болғанын есіне алады.
«Полковник Блимптің өмірі мен өлімі» (The Life and Death of Colonel Blimp) — Кейсидің сүйікті фильмі, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілген. Уэс Андерсон бұл фильмді зерттеген және оның бейімделген стилін осы туындыдан байқауға болады.
✸ Сүйікті деректі фильм
Вернер Херцогтың 1997 жылы түсірілген «Кішкентай Дитерге ұшу керек» (Little Dieter Needs to Fly) туындысы — Кейсидің сүйікті деректі фильмі. Бұл Вьетнамдағы алғашқы миссиясында ұшағы атып түсіріліп, бірнеше жыл бойы POW (соғыс тұтқыны) ретінде қамауда болған АҚШ истребитель ұшқышы туралы. Бұл деректі фильм сізді есеңгіретіп тастайды. Кез келген уақытта күніңіз сәтсіз болса (немесе өзімді қиналып жүрмін деп ойласаңыз), осы фильмді көріңіз, сонда тірі қалудың не екенін түсінесіз. (Джоко Виллинкті қараңыз, 412-бет).
Сізді ашуландыратын нәрсенің соңынан еріңіз
Кейси 2011 жылы «Велосипед жолақтары» (Bike Lanes) атты қысқаметражды фильм түсірді және бұл оның алғашқы viral (интернетте тез тараған танымал контент) хитіне айналды. Нью-Йорк полиция қызметкері оған велосипед жолағынан тыс жерде жүргені үшін айыппұл салды, бірақ бұл шын мәнінде заң бұзушылық емес еді. Сотқа барып, 50 долларлық айыппұл үшін жарты күнін босқа кетірудің орнына, Кейси өз ашуын басқа арнаға бұрып, ренішін тапқырлықпен көрсететін фильм жасады.
Кейси фильмді полицейдің айтқанын қайталаудан бастайды: ол қауіпсіздік және заңды себептерге байланысты, не болса да, велосипед жолағында қалуы керек. Содан кейін Кейси Нью-Йорк бойынша велосипед теуіп, адамдарға осы ережені сақтауға кедергі келтіретін велосипед жолақтарындағы барлық нәрсеге соғылады. Фильмнің шарықтау шегі — Кейсидің дәл велосипед жолағының ортасында тұрған полиция көлігіне соғылуы.
Оның фильмі өте жылдам тарап, алғашқы күні-ақ шамамен 5 миллион рет қаралды. Бір сәтте мэр Блумберг баспасөз мәслихатында осы видео туралы сұраққа жауап беруге мәжбүр болды. Келесі шығармашылық жобаңызға күмәндансаңыз, ашуыңыздың соңынан еріңіз (Уитни Каммингсті қараңыз, 477-бет, және Джеймс Алтучер, 246-бет).
Сіз жасай алатын ең ерекше нәрсе не?
«Оны маңызды ет» (Make It Count) видеосы 20 миллионға жуық қаралыммен Кейсидің YouTube-тегі барлық уақыттағы ең танымал видеосы болып табылады. Оған не себеп болды: ол 2011 жылға қарай жарнама саласында табысты мансап құрды, бірақ қатты жалықты. Ол Nike компаниясымен үш жарнамалық келісімшарттың ортасында жүрген еді: «Алғашқы екі фильм күткендегідей болды. Оларда 100 миллион долларлық ірі спортшылар болды. Олар өте жақсы қабылданды. Мен оларды түсіргенді ұнаттым. Бірақ үшінші фильмді түсіру кезінде мен бұл процестен қатты шаршадым.
Ең соңғы сәтте мен редакторға қоңырау шалып: «Ей, бұл жарнаманы жасамай-ақ қояйық. Оның орнына мен бұрыннан істегім келген нәрсені істейік: барлық өндірістік бюджетті алып, ақшамыз таусылғанша әлемді шарлайық және соны жазып алайық. Бұл туралы қандай да бір фильм түсіреміз», — дедім. Ол: «Сен жындысың, бірақ жарайды», — деді».
«Make It Count» видеосы экрандағы мынадай мәтінмен басталады: «Nike маған оны қалай маңызды ету керектігі туралы фильм түсіруді өтінді. Олардың фильмін түсірудің орнына, мен бүкіл бюджетті досым Макспен бірге әлемді шарлауға жұмсадым. Біз ақша таусылғанша жүре бердік. Бұл 10 күнге созылды». Олар 15 елді шарлап шықты.
«Make It Count» сіз үшін маңызды нәрсенің соңынан еріп жүгіру туралы видеоға айналды. Бұл науқанның басынан бергі негізгі хабары мен мақсаты болатын. «Make It Count» бірнеше жыл бойы Nike-тың интернеттегі ең көп қаралған видеосы болды.
ТФ: Өзіңіздің bucket-list (арман-тілектер тізімі) армандарыңызды бөлісу арқылы олардың ақшасын қалай өтеуге болады? Шын мәнінде, мен 2004 жылдан бері бүкіл мансабымды осылай құрдым. Ол Бен Франклиннің тамаша кеңесіне негізделген: «Егер өлгеннен кейін ұмытылғың келмесе, не оқуға тұрарлық нәрсе жаз, не жазуға тұрарлық нәрсе істе».
YouTube-тегі бетбұрыс кезеңі
Кейсидің жазылушылар саны мен YouTube-тегі табысы ол 34 жасқа толған туған күнінде күн сайын vlog (бейнекүнделік) жүргізуге шешім қабылдағанда күрт өсті. Шэй Карлдың (441-бет) басынан да осындай жағдай өткен.
Философия және күнделікті жұмыс кестесі
«Сен бөлмедегі ең келбетті адам емес екеніңді түсінесің. Сен бөлмедегі ең ақылды адам болмайсың. Сен ең білімді, ең көп білетін адам да болмайсың. Сен бұл деңгейлерде ешқашан бәсекелесе алмайсың. Бірақ сен әрқашан бәсекелесе алатын, табысқа жетудің шынайы теңдік аспектісі — бұл қажырлы еңбек. Сен әрқашан келесі адамға қарағанда көбірек жұмыс істей аласың».
Кейси айтқанын істейді. Ол аптасына 7 күн, таңғы 4:30-да тұрады және бірден өткен түндегі влогының монтажын аяқтайды.
Монтаж әдетте таңғы 6:30 мен 7:00 аралығында бітеді.
7:00-ден 7:45-ке дейін видеоны өңдеуге, жүктеуге және дизайнына арналады.
Видео аптасына 7 күн, тура сағат 8:00-де жарияланады.
Кейси сағат 8:00-ден кейін бірден жаттығу жасайды, бұл әдетте жүгіруді (8-ден 12 мильге дейін) немесе жаттығу залын қамтиды. Ол Spotify-дағы Jonny Famous плейлистін тыңдағанды ұнатады.
Жаттығудан кейін таңғы 9:30-да кеңсеге барады. Ол кеңседе күні бойы жұмыс істейді және үйіне жетіп, баласын шомылдыру үшін 18:30-да шығуға тырысады. Содан кейін әйелімен бірге сағат 21:00-де ұйқыға кеткенше бір сағаттай уақыт өткізеді.
Әйелі ұйықтағаннан кейін, ол отырып, компьютер алдында талып қалғанша, әдетте түнгі 1:00-ге дейін монтаж жасайды. Кейси әдетте таңғы 4:30-ға дейін диванда ұйықтайды, содан кейін процестің бәрін қайтадан бастайды.
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді ойлайсыз?
«Әжемді. Ол 92 жасында қайтыс болды. Ол менің қаһарманым, ол менің музам, ол менің бәрім. Ол степ биін 6 жасында бастады. Ол кішкентай толық қыз болатын, ата-анасы салмақ тастауы үшін оны бірдеңемен айналысуға мәжбүрледі, сөйтіп ол степ билей бастады және оны жақсы көрді. Ол 6 жасында бір нәрсеге ғашық болды және 92 жасында қайтыс болғанға дейінгі күнге дейін степ билеуді тоқтатқан жоқ. Ол дүйсенбі күні таңертең қайтыс болды, біздің ең бірінші істегеніміз — оның 100 оқушысына хабарласып, сол күні сабақ болмайтынын айту болды.
Табыстың түпкілікті өлшемі не? Мен үшін бұл жақсы көретін ісіңе қанша уақыт жұмсайтының емес. Бұл жек көретін ісіңе қаншалықты аз уақыт жұмсайтының. Және бұл әйел күні бойы, күн сайын өзі жақсы көретін іспен айналысты».

Рух жануары: Мүйізтұмсық
Морган Сперлок
Морган Сперлок (TW: @MorganSpurlock, morganspurlock. com) — Нью-Йоркте тұратын, Оскар сыйлығына үміткер болған деректі фильм режиссері. Ол өнімді жазушы, режиссер, продюсер және «тәжірибелік адам». Оның алғашқы фильмі «Маған үлкен өлшемді бер» (Super Size Me) 2011 жылғы Сандэнс кинофестивалінде премьерасы өтіп, «Үздік режиссура» марапатын жеңіп алды. Фильм кейінірек үздік толықметражды деректі фильм ретінде Академия сыйлығына (Оскар) ұсынылды.
Содан бері Морган CNN-нің жоғары бағаланған «Морган Сперлок: Іштегі адам» (Morgan Spurlock: Inside Man) сериясын, FX-тің «30 күн» (30 Days) сериясын және «Осама бин Ладен әлемнің қай жерінде? », «Фрикономика», «Сатылған ең үздік фильм» және т. б. фильмдерді түсірді, продюсерлік етті және/немесе таратты.
Морганның соңғы жобасы — Clect (clect. com) деп аталатын технологиялық стартап, ол адамдар кез келген түрдегі коллекциялық заттарды (Жұлдызды соғыстар, Смурфтар, комикстер, мотоцикл бөлшектерінен жасалған «Мыңжылдық сұңқары» және т. б. ) көре алатын, сата алатын және сатып ала алатын қауымдастық әрі бірыңғай сауда алаңы.
«Сән-салтанатқа бой алдырсаң, ол бұзылады».
ТФ: Бұл техникалық жабдықтарға қатысты айтылған, бірақ оны басқа көптеген нәрселерге де қолдануға болады.
«Super Size Me» қалай пайда болды?
«Мен анамның диванында керемет tryptophan haze (күркетауық етін жегеннен кейін пайда болатын ұйқышылдық күйі) күйінде отырғанда, McDonald’s-ты сотқа берген екі қыз туралы жаңалық шықты. Бұл қыздар: «Біз семізбіз, аурумыз және бұған сіз кінәлісіз», — деді. Мен: «Қойшы, бұл жындылық қой. Өзің сатып алған, өзің жеген тамақты сатқан адамды сотқа беріп, оны кінәлайсың ба? Мұны қалай істеуге болады? » — деп ойладым. Содан кейін McDonald’s өкілі шығып: «Сіз біздің тағамымызды бұл қыздардың ауруымен байланыстыра алмайсыз. Біздің тағамымызды бұл қыздардың семіздігімен байланыстыра алмайсыз. Біздің тағамымыз пайдалы. Ол құнарлы. Ол сіз үшін жақсы», — деді. Мен: «Мұны да айта алатыныңа сенімді емеспін... Егер ол мен үшін соншалықты жақсы болса, онда мен оны ешқандай жанама әсерсіз 30 күн бойы жей алуым керек емес пе? » — деп ойладым. Сосын мен: «Міне, осы! » — дедім».
ТФ: Сіз ол туралы өнер туындысын жасау арқылы немесе тест жүргізу арқылы теріске шығара алатын ортақ бір нақыл сөз немесе қоғамдық мәлімдеме бар ма? Сізді не ашуландырады? (Кейси Найстатты қараңыз, 217-бет, және Уитни Каммингс, 477-бет).
Ең алдымен өзіңді қолдау туралы
«Туре — керемет жазушы-комментатор. Ол маған бірде [Канье Уэсттің үйіне барғаны туралы] әңгіме айтып берді... Канье үйінің қонақ бөлмесінде Каньенің үлкен плакаты ілулі тұр екен. Туре: «Канье, қабырғада өзіңнің үлкен суретің не үшін тұр? » — деп сұрапты. Сонда Канье: «Басқа біреу мені қолдамас бұрын, мен өзімді қолдауым керек», — деп жауап беріпті. Мен: «Бұл керемет логика екен. Бұл жақсы жауап», — деп ойладым».
Оқиға киноматографиядан маңыздырақ
Болашақ режиссерлерге кеңес: «Жақсы оқиға үшін сапаны құрбан етуге болады... Егер оқиға тамаша болса және ол мені қызықтырса, мен дірілдеген камерамен түсірілген кадрларды да көремін».
«Оның жарық орнатуын бақылау — маймылдың футбол добымен ойнағанын көргенмен тең». — Джеймс Кэмерон
Бұл — Морганның сүйікті қысқа қайырымдарының бірі, ол Джеймс Кэмеронға тиесілі және Кэмерон туралы New Yorker журналындағы «Шектен шыққан адам» (Man of Extremes) профилінен алынған. Мен Джимді Питер Диамандис (369-бет) арқылы кездестірдім, біз бірге zero G flight (салмақсыздық күйін тудыратын арнайы ұшақ траекториясы) ұштық. XPRIZE үшін қаражат жинау шарасының бөлігі ретінде біз бәріміз бірінші «Аватар» өндірісінен қалған экипаж жейделерін алдық. Жейделерде үлкен шрифтпен жазылған үш-ақ сөйлем бар: үміт — стратегия емес. сәттілік — фактор емес. қорқыныш — таңдау емес. Мен әлі күнге дейін үлкен жобалар кезінде мотивация үшін осы футболканы киемін, «4 сағаттық дене» (The 4-Hour Body) кітабының соңғы мерзімінде де солай істедім.
Тіліктеріңізді (шрамдарыңызды) көрсетуден қорықпаңыз
«Бірнеше жыл бұрын бір досым маған жақсы кеңес берді. Ол: «Тіліктеріңді көрсетуден қорықпауың керек», — деді. Бұл — сенің кім екенің, және ол сен соған адал болып қалуың керек екенін айтты. Меніңше, бұл мен алған ең жақсы кеңестердің бірі болды».
✸ Ең көп сыйланған немесе ұсынылған кітап?
Шри Свами Сатчидананданың «Өмірлік Гита: Толық Бхагавад Гита — қазіргі оқырмандарға арналған түсіндірме» (The Living Gita: The Complete Bhagavad Gita—A Commentary for Modern Readers) кітабы.
✸ Сүйікті деректі фильмдер
«Соғыс тұманы» (The Fog of War, Эррол Моррис) — Көптеген қонақтар осыны ұсынады. Бұл таңғажайып фильм және Rotten Tomatoes сайтында 98% орташа рейтингі бар.
«Ағайынды сақтаушы» (Brother’s Keeper, Джо Берлингер және Брюс Синофски)
«Шеңбердегі армандар» (Hoop Dreams, Стив Джеймс)
«Энрон: Бөлмедегі ең ақылды жігіттер» (Enron: Smartest Guys in the Room) және «Анық болу: Сайентология және сенім түрмесі» (Going Clear: Scientology and the Prison of Belief, Алекс Гибни)
Менің таңертеңгі күнделігім қалай көрінеді
Тарих Марк Аврелийден Бен Франклинге дейін, Марк Твеннен Джордж Лукасқа дейін күнделікті күнделік жүргізген табысты (және табыссыз) адамдардың мысалдарына толы.
Бірақ олар не туралы жазды?
Мүмкін сіз олардың жеке күнделіктерінен үзінділер көріп: «Құдай-ау, бұл Геттисберг сөзі сияқты оқылады екен! » деп ойлап, жігеріңіз құм болған шығар.
Бұл тарауда мен сізге өзімнің өңделмеген таңертеңгі күнделігімнің қалай көрінетінін көрсетемін және оның функциясын сипаттаймын.
Неге?
Өйткені ол бейберекет, ал сол бейберекетті көру жігерлендіруі мүмкін. Біздің қаһармандарымызды әр таң сайын сенімсіздікті керемет ментальды карате әдісімен жеңетін, ешқашан теңселмейтін алыптар ретінде елестету оңай. Бұл, әрине, қиял. Журнал мұқабаларында көретін адамдардың көбісі күні бойы көрпенің астында тығылып жатқысы келетін таңдарды бастан өткереді.
Егер сіз бай болғыңыз келсе — ақшамен, уақытпен, қарым-қатынаспен, ұйқының жайлылығымен немесе басқа жолмен өлшенетін болса — «рухани терезе тазалағыштар» сізге аз шығынмен және аз бас ауруымен соған жетуге көмектеседі. Түсіндіруге рұқсат етіңіз...
Күнделікті күрес
Дерлік әр таң сайын мен куркума, зімбір, пуэр шайы және жасыл шайдан тұратын ыстық коктейльмен отырамын. Содан кейін Джулия Кэмеронның «Өнерпаз жолы: Таңертеңгі парақтар күнделігін» (The Artist’s Way: Morning Pages Journal) ашамын.
Түпнұсқа «Өнерпаз жолын» маған алғаш рет сценарист және продюсер Брайан Коппельман (613-бет) ұсынған болатын, сондықтан менің өмірімдегі бұл тәжірибе үшін оған рахмет айтуым керек. Бірақ мен түпнұсқаны негізінен өткізіп жібердім — мүмкін әділетсіз шығар — өйткені көбірек кітап оқу мені қызықтырмады. Мен жиі оқуды кешіктіру (прокрастинация) үшін қолданамын. Маған шай рәсімі сияқты күнделікті және медитативті өндіріс тәжірибесі қажет болды. Сонымен, міне, мен күнделікті сатып алдым. Бұл «серік» өздігінен қолданылуы үшін жеткілікті контекст береді.
Анық айтайын, мен «өнімді болу» үшін күнделік жүргізбеймін. Мен оны керемет идеялар табу үшін немесе кейінірек жариялай алатын проза жазу үшін жасамаймын. Бұл парақтар менен басқа ешкімге арналмаған.
Таңертеңгі парақтар — автор Джулия Кэмерон айтқандай, «рухани терезе тазалағыштар». Бұл — мен тапқан ең арзан терапия. Оның viii-беттегі сөзін келтірсек:
«Біз сол лайланған, ашуландыратын, шатасқан ойларды [бұлыңғыр уайымдар, қобалжулар және мазасыздықтар] қағазға түсіргеннен кейін, күнімізді анық көзбен қарсы аламыз».
Жоғарыдағы дәйексөзді қайта оқып шығыңыз. Бұл ойды қағазға түсірудің (яғни жазудың) сіз кездестіретін ең маңызды аспектісі болуы мүмкін. Өзіңізді нашар жазушымын деп санасаңыз да, жазуды құрал ретінде қарастыруға болады. Жазғаныңызды ешкім оқымаса да, тіпті өзіңіз де оқымасаңыз да, жазудың орасан зор пайдасы бар. Басқаша айтқанда, процесс нәтижеден маңыздырақ.
Төменде менің нақты жазбаларымның бірі берілген, оны оқуға ыңғайлы болу үшін тердім.
ЖЕКСЕНБІ, 28 ЖЕЛТОҚСАН, НЬЮ-ЙОРК
Таңғы 7:30-да тұрдым, бәрінен бұрын. Керемет сезім.
Бүгін жексенбі, сондықтан асықпауыма болады деп сезінемін, бұл керемет сезімнің себебі осы болса керек.
Неліктен дүйсенбі немесе сейсенбі басқаша болуы керек? Кім болса да әлі күтіп отырған адамдар бар. Күте тұрсын.
Біз адамдар бізді күтетін деңгейге жету үшін қалай жұмыс істейтініміз, ұмтылатынымыз және тырысатынымыз қызық, керісінше емес. Get Shorty! фильмін еске түсіріңіз.
Дегенмен, осы армандаған нүктеге жеткенде, есікті бірінен соң бірі тоқтаусыз қағатын адамдардың көптігі (көбінесе орынды) сіз қарапайым жұмысшы болған кезден қарағанда әлдеқайда көп стресс тудырады!
Бұл өзіңіздің еркіңізді азайтатын 100 есе көп кіріс байланыстарға байланысты ма? Өз тамағыңды пісірудің орнына үнемі біреудің буфетінен таңдап жатқандай сезім бе?
Әлде сіз қолыңызда барды: уақытты, ақшаны, қарым-қатынасты, кеңістікті және т. б. қорғап, қорғаныста болуыңыз керек деп сезінетіндіктен бе?
Өмір бойы шабуылдау, шабуыл жасау арқылы «жеңген» адам үшін қорғаныс ойынын ойнау олардың болмысының негізіне қайшы келеді.
Сонымен... Мақсаты не еді?
Жоғарыдағы күнделік жазбасын екі түрлі түсінуге болады және олар бір-бірін жоққа шығармайды:
- Мен мәселені шешуге тырысамын және бұл көмектесуі мүмкін. Мысалы: Мен мақсаттар («табысты» болу) мен оған қатысты жанама әсерлер (100 есе көп кіріс байланыстар) арасындағы қайшылықтарды анықтадым, олар табыстың пайдасын жоққа шығарады. Сондай-ақ, мен өмірдегі үлкен жеңістеріме агрессивті болу арқылы қол жеткізгенімді атап өттім, бұл табу қиын «Competitor Supreme» деректі фильміндегі коуч Дан Гейбл сияқты. Бірақ тіпті орташа табыстың бұғаулары адамды қорғаныс ойнауға немесе жаулап алудың орнына басқаруға мәжбүр етеді. Бұл менің ДНК-ма қайшы келеді, бұл бақытсыздыққа әкеледі. Сондықтан маған «қорғауды» қажет ететін активтерден құтылу керек немесе бұл жауапкершілікті басқаға тапсыруым керек.
Мұның бәрі жағымды аналитикалық естіледі. Біз ақылдымыз ба? Бірақ мүмкін нақты құндылық мынада...
- Мен жай ғана өз күнімді жалғастыру үшін monkey mind (бір орында тұрмайтын, мазасыз ойлар ағыны) қағазға қамап жатырмын.
Егер сіз бұл тараудан жоғарыдағы №2 тармақ пен келесі бірнеше жолдан басқа ештеңе алмасаңыз, мен миссиямды орындалды деп есептеймін.
Таңертеңгі парақтар сіздің мәселелеріңізді шешуі міндетті емес. Олар жай ғана ойларыңызды басыңыздан шығаруы керек, әйтпесе олар күні бойы бассүйегіңіздің ішінде рикошет жасаған оқ сияқты ары-бері секіріп жүреді.
Күн сайын таңертең 5 минут қағазға шағымдану өміріңізді өзгерте ала ма?
Қаншалықты ақылға қонымсыз көрінгенімен, меніңше, жауап — иә.
Рид Хоффман
Рид Хоффман (LI/TW: @reidhoffman, reidhoffman. org) технологиялық инсайдерлер тарапынан жиі «Силикон алқабының көріпкелі» деп аталады, олар оның компания құру және инвестициялау тарихына (Facebook, Airbnb, Flickr және т. б. ) таңданыспен қарайды. Рид 300 миллионнан астам пайдаланушысы бар және Microsoft-қа 26,2 миллиард долларға сатылған LinkedIn компаниясының негізін қалаушы және атқарушы төрағасы. Ол бұған дейін eBay 1,5 миллиард долларға сатып алған PayPal компаниясының атқарушы вице-президенті болған. Оның Оксфорд университетінде философия мамандығы бойынша магистр дәрежесі бар, ол онда Маршалл стипендиаты болған.
Сахна сыртында
Рид, Мэтт Малленвегпен (202-бет) бірге мен кездестірген ең сабырлы адамдардың бірі. Оның бұрынғы аппарат басшысы Ридтің қорлауға: «Мен мұны қабылдауға толықтай дайынмын» деп жауап беріп, әрі қарай жалғастырған оқиғаларын айтып берген.
Сол кездегі бас директор Питер Тиль Ридті PayPal-да «өрт сөндіру бөлімінің бастығы» деп атаған.
Рид екеуміз QuestBridge-тің консультативтік кеңесіндеміз, ол онда төраға. QuestBridge үздік университеттерге басқа барлық коммерциялық емес ұйымдарды қосқаннан да көп табысы төмен ерекше талантты балаларды жеткізеді. QuestBridge Стэнфорд, MIT, Амхерст және Йель сияқты 30-дан астам үздік университеттер қабылдайтын бірыңғай стандартталған колледжге өтінім формасын жасады. Бұл оларға ноутбуктерді сыйға тарту және сыйға тарту формаларын колледжге өтінім ретінде пайдалану сияқты өте инновациялық нәрселерді жасауға мүмкіндік береді. Содан кейін олар колледж туралы тіпті ойлай алмайтын көптеген балаларға стипендия ұсынады. Жыл сайын стипендияға қолжетімді шамамен 3 миллиард доллар зая кететінін білесіз бе? Бұл қаржыландыру мәселесі емес: бұл ресурс табу мәселесі. Окленд А және «Moneyball» фильмінің кейіпкері Билли Бин бейсбол үшін кім болса, QuestBridge колледж білімі үшін сондай.
Рид мәселелерді бөлшектеу және бір уақытта көптеген тараптармен (несие карталарын өңдеушілер, банктер, реттеушілер және т.б.) өзара әрекеттесу қабілетін қалай дамытты
«Меніңше, ең бастысы — бала кезімде Avalon Hill үстел ойындарын көп ойнағаным, әр үстел ойыны — бұл шын мәнінде күрделі ережелер мен жағдайлар жиынтығы». Рид бала кезінде Карл фон Клаузевиц пен Сунь-цзыны да оқыған, бұл оның стратегиялық ойлауына әсер етті.
Философиядан қашатындар үшін бастауға болатын бір философ
Рид Оксфордта курсын оқытқан Людвиг Витгенштейнді зерттеуді ұсынады. «Қазіргі аналитикалық философияның негіздерінің бірі — [тіл] туралы ойлау... Егер сіз басқа біреумен қандай да бір мәселе туралы сөйлесуге тырыссаңыз және ілгерілеуге ұмтылсаңыз, тілді қалайша барынша тиімді құралға айналдыра аласыз? Тілдің жұмыс істеу жолдары қандай және тілдің жұмыс істемейтін жолдары қандай? »
ТФ: Қымбатты Людвигтің менің ең сүйікті дәйексөздерінің бірі: «Менің тілімнің шегі — менің әлемімнің шегі». (Die Grenzen meiner Sprache bedeuten die Grenzen meiner Welt. )
Ол әрқашан қиын болуы міндетті емес
«Мен бизнес-стратегияның бір бөлігі — ең қарапайым, ең жеңіл және ең құнды мәселені шешу екенін түсіндім. Шын мәнінде, стратегия жасаудың бір бөлігі — ең оңай мәселені шешу, сондықтан сіздің бағдарламалық қамтамасыз етумен және биттермен жұмыс істеуіңіздің бір себебі — атомдар [физикалық өнімдер] шын мәнінде өте қиын».
TF: Қалың қаріппен жазылған жолдар — мен жиі назардан тыс қалдыратын негізгі элементтер. Өз іс-әрекеттеріңізге 80/20 талдауын (қарапайым тілмен айтқанда: қалаған нәтижеңіздің 80%-ын беретін 20% әрекеттерді/тапсырмаларды анықтау) жасау барысында, әдетте, қысқа тізім аласыз. Ендігі критерийіңіз ретінде «оңай» дегенді таңдаңыз. Осы ең жоғары құндылыққа ие іс-әрекеттердің қайсысын маған орындау ең оңай? Осы сұрақты қою және 80/20 талдауы арқылы бүкіл мансабыңызды құруға болады.
Санаңызға түнгі тапсырма беріңіз
Рид күн сайын қойын дәптеріне санасы түнде жұмыс істегенін қалайтын мәселелерді жазып отырады. Төмендегі қалың қаріптер маған тиесілі, өйткені сөздердің таңдалуы маңызды деп есептеймін. «Have» (бар) дегеннің орнына «might have» (болуы мүмкін) және т. б. қолданылғанына назар аударыңыз:
«Шешімге кедергі болуы мүмкін негізгі нәрселер немесе шешімнің сипаттары қандай, сондай-ақ менде болуы мүмкін құралдар мен активтер қандай? . . . Меніңше, ойлау процесіміздің көп бөлігі, әрине, санадан тыс (бейсана) жүреді. Менің мақсатым — ұйқы кезіндегі осы бір демалу және жаңару кезеңін ойлар мен шешімдердің бетке қалқып шығуына мүмкіндік беру үшін пайдалану».
Ол «мен ойланғым келетін негізгі мәселе: өнім дизайны, стратегия, менің портфельдік компанияларымның бірі қарастырып жатқан мәселенің шешімі» немесе алдағы кездесу алдында шығармашылықпен шешкісі келетін басқа бір нәрсені жазып қоюы мүмкін.
Джош Вайцкиннің (577-бет) әдеті де осыған ұқсас, бірақ ол жазу уақытына ерекше мән береді — ұйықтар алдында емес, кешкі астан кейін бірден жазады. Джош үшін ұйқы алдындағы бірнеше сағаттық пісіп-жетілу кезеңі (идеяның санада қалыптасу уақыты) маңызды, өйткені ол төсекке жатқанда мәселе туралы саналы түрде ойлағысы келмейді.
Джош пен Рид оянған кездегі әрекеттері бойынша да бірін-бірі толықтырады. Рид келесі әрекеттерге 60 минут бөлуді жөн көреді: «Оянғанда ең бірінші істейтін ісім — отырып, [кеше белгілеген] сол мәселемен айналысу, өйткені бұл менің ең сергек кезім. Мені телефон қоңыраулары немесе жауап хаттар мазаламайды. Бұл менің ең tabula rasa (латынша «таза тақта») — шығармашылығымды барынша арттыратын сәтім. Мен мұны әдетте душқа түспес бұрын істеймін, өйткені душта да сол туралы ойлауды жалғастырамын».
TF: Рид пен Джоштың сипаттамалары мені қойын дәптерімнің жоғарғы жағына мына дәйексөзді жазуға итермеледі: «Ешқашан бейсанаңа өтініш жасамай ұйықтауға жатпа». — Томас Эдисон
Бен Касночадан (FB: Casnocha), Ридтің бұрынғы штаб бастығынан қосымша сабақтар
Ридтің бірінші қағидасы — Жылдамдық
«Біз менің оның атынан бірқатар мәселелер бойынша одан сұрамай-ақ шешім қабылдайтынымызға келістік. Ол маған: "Жылдам қозғалу үшін сенің кейбір foot faults (аяқ қатесі — теннистегі ереже бұзушылық, мұнда метафора ретінде асығыстықтан болатын кішігірім қателер деген мағынада) жасауыңды күтемін. Егер бұл жылдам әрекет ету дегенді білдірсе, мен 10-20% қателік деңгейіне — мен басқаша шешім қабылдауы мүмкін жағдайларға — дайынмын", — деді. Мен осы арақатынасты ескере отырып шешім қабылдауға құқылы екенімді сезіндім және бұл маған керемет еркіндік берді».
TF: «Foot faults» мұнда метафора. Тікелей мағынасында бұл — теннисте допты бергенде аяқты дұрыс қоймаудан болатын айыппұл, ол көбіне асығыстықтан туындайды.
Үздік қызметкерлерді немесе серіктестерді тексеру туралы
«Жоба тобында А-деңгейлі ойыншылар (өз ісінің нағыз шеберлері) бар екенін қалай білуге болады? Егер олар сіз берген стратегияны жай ғана қабылдай салмаса, демек олар мықтылар. Олар егжей-тегжейлерге қанық болғандықтан, жоспарға өзгерістер енгізуді ұсынуы керек».
Рид қымбат әрекет үшін аралас себепті емес, бір ғана себепті іздейді
«Мысалы, біз бірде оның Қытайға баруы қаншалықты орынды екенін талқыладық. Қытайда LinkedIn-ді кеңейту шаралары, қызықты зияткерлік оқиғалар, оның "The Start-Up of You" кітабының қытай тіліндегі тұсаукесері өтіп жатқан еді. Баруға бірнеше жақсы себеп болғанымен, олардың ешқайсысы сапарды өз алдына ақтай алмайтын. Ол: "Бір шешуші себеп болуы керек және сапардың құндылығы сол бір себеппен өлшенуі тиіс. Егер мен барсам, қалған қосалқы әрекеттерді кестеге толтыра саламыз. Бірақ мен аралас себеппен барсам, қайтып келгенде уақытымды босқа өткізгендей сезінетінім анық", — деді».
Питер Тиль
Питер Тиль (TW: @peterthiel, 1 твит және 130 мыңнан астам жазылушы; foundersfund. com) — сериялық компания негізін қалаушы (PayPal, Palantir), миллиардер инвестор (Facebook-тің алғашқы сыртқы инвесторы және жүзден астам басқа компанияларға инвестиция салған) және «Нөлден бірге» (Zero to One) кітабының авторы. Оның дифференциация, құндылық жасау және бәсекелестік туралы ілімдері маған өмірімдегі ең жақсы инвестициялық шешімдерді (Uber, Alibaba және т. б. ) қабылдауға көмектесті.
Өткен тарих
Питер шебер дебатшы ретінде танымал. Ол менің подкастыма келгенде, жанкүйерлерім Facebook-те дауыс беріп таңдаған сұрақтарға жауап берді. Оның жауап бермес бұрын сұрақты қаншалықты жиі қайта тұжырымдайтынына (сұрақтың дұрыс қойылғанын тексеретініне) назар аударыңыз. Бірнеше жағдайда оның сөздерді қалай талдайтыны жауаптарының өзі сияқты қызықты болды.
Бұл профильдегі «құралдар» — Питердің ойлау жүйесі және оның мыңдаған кішігірім шешімдеріне бағыт беретін макродеңгейдегі сенімдері. Оның жауаптарын бірнеше рет оқып шығып, өзіңізден: «Егер мен бұған сенсем, бұл менің келесі аптадағы шешімдеріме қалай әсер етер еді? Ал келесі 6-12 айда ше? » деп сұраған жөн.
✸ 20 жыл бұрын бизнес туралы нені білгіңіз келер еді?
«Егер 20 немесе 25 жыл артқа оралсақ, күтудің қажеті жоқ екенін білгім келер еді. Мен колледжде, заң мектебінде оқыдым. Заң саласында және банкте жұмыс істедім (көп емес). Бірақ PayPal-ды бастағанға дейін бір нәрсені бастау үшін күтудің қажеті жоқ екенін толық түсінбедім. Сондықтан, егер сіз өз өміріңізде бірдеңе істеуді жоспарласаңыз және оған жетудің 10 жылдық жоспары болса, өзіңізден: "Неге мұны 6 айда істей алмаймын? " деп сұрауыңыз керек. Кейде шынымен де күрделі 10 жылдық траекториядан өту керек болады. Бірақ, кем дегенде, бұл сіздің өзіңізге айтып жүрген ертегіңіз бе, әлде шындық па — соны сұрап көруге тұрарлық».
✸ Бизнесте сәтсіздік қаншалықты маңызды?
«Меніңше, сәтсіздіктің маңызы тым асыра көрсетілген. Көптеген бизнес бір емес, бірнеше себеппен сәтсіздікке ұшырайды. Сондықтан бизнес күйрегенде, сіз көбіне ештеңе үйренбейсіз, өйткені сәтсіздік артық анықталған (overdetermined — нәтиженің қажеттіліктен тыс бірнеше себептен туындауы). Сіз оны 1-себептен болды деп ойлайсыз, бірақ ол 1-ден 5-ке дейінгі себептердің жиынтығынан болды. Содан кейін сіз бастаған келесі бизнес 2-себептен, одан кейінгісі 3-себептен сәтсіздікке ұшырай береді.
Меніңше, адамдар сәтсіздіктен көп нәрсе үйренбейді. Бұл ұзақ мерзімді перспективада адамдарға зиян тигізіп, жігерін құм қылады. Менің ойымша, әрбір бизнестің жабылуы — трагедия. Бұл прогресс үшін қажетті қанды қырғын немесе қандай да бір білім беру императиві емес. Сондықтан сәтсіздік дарвиндік те, білім беру императиві де емес. Сәтсіздік — бұл әрқашан жай ғана трагедия».
✸ Болашақты айқындайтын ең үлкен технологиялық трендтер қандай?
«Мен технологиялық "трендтер" туралы сөйлескенді ұнатпаймын, өйткені бір тренд пайда болса, онымен көп адам айналыса бастайды деген сөз. Ал көп адам бір іспен айналысса, бәсекелестік көбейіп, ерекшелену (дифференциация) азаяды. Әдетте, танымал трендтің бөлшегі болғыңыз келмейді. 1990-жылдардың соңында үй жануарларына арналған онлайн-тамақ сататын төртінші компания болғыңыз келмейді. Соңғы онжылдықта күн панельдерін шығаратын он екінші компания болғыңыз келмейді. Трендтер — бұл жиі қашу керек нәрселер. Мен трендтерден гөрі "миссия" сезімін жөн көремін. Сіз басқа жерде ешкім шешіп жатпаған бірегей мәселемен айналысуыңыз керек.
Илон Маск SpaceX-ті бастағанда, олар Марсқа бару миссиясын қойды. Сіз бұл миссиямен келісуіңіз немесе келіспеуіңіз мүмкін, бірақ бұл SpaceX-тен басқа жерде шешілмейтін мәселе еді. Онда жұмыс істейтін барлық адамдар мұны білді және бұл оларды керемет жігерлендірді».
TF: Питер басқа жерде былай деп жазған: «Келесі Билл Гейтс операциялық жүйе құрмайды. Келесі Ларри Пейдж немесе Сергей Брин іздеу жүйесін жасамайды. Ал келесі Марк Цукерберг әлеуметтік желі ашпайды. Егер сіз оларды көшіріп жатсаңыз, демек олардан ештеңе үйренбегеніңіз».
✸ Сіз өзіңіз Стэнфордта бакалавриат пен заң мектебін бітіре тұра, колледж бен жоғары білім туралы ұстанымыңызды екіжүзділік деп санайтындарға не айтар едіңіз?
[Мәнмәтін: Питерді көпшілік «колледжге қарсы» деп санайды, өйткені оның Thiel Fellowship бағдарламасы «аудиторияда отырудың орнына жаңа нәрсе жасағысы келетін жастарға 100 000 доллар береді». ]
«Кейбір адамдар әрқашан қандай да бір қарсылық табады деп ойлаймын. Егер мен Стэнфордқа немесе заң мектебіне бармағанымда, олар менің нені жіберіп алғанымды білмейтінімді айтып қарсы шығар еді. Сондықтан олар бәрібір шағымданады. Бірақ менің көзқарасым екіжүзділік емес, өйткені мен ешқашан "бәріне ортақ бір шешім бар" деп айтқан емеспін. Егер мен "ешкім колледжге бармауы керек" десем, бұл екіжүзділік болар еді. Бірақ мен "бәрі бірдей нәрсені істемеуі керек" дедім. Ең талантты адамдардың бәрі бірдей элиталық колледждерге барып, бірдей аз ғана пәндерді оқып, бірдей бірнеше мансап түрін таңдайтын қоғамда оғаш бір нәрсе бар.
Бұл маған адамдардың немен айналысуы керектігі туралы ойлауымыздағы әртүрліліктің жоқтығы сияқты көрінеді. Бұл біздің қоғамымыз үшін де, сол студенттер үшін де өте шектеулі. Стэнфордтағы жылдарыма қарасам, мен де осыған кінәлі болдым. Мүмкін мен мұны тағы да қайталар едім. Бірақ егер маған бәрін қайта бастау керек болса, мен бұл туралы тереңірек ойланар едім. Мен сұрақтар қояр едім: "Мен мұны не үшін істеп жатырмын? Жай ғана бағаларым жақсы болғандықтан ба және бұл беделді деп саналғандықтан ба? Әлде мен заңгерлік практикамен айналысуға шынымен құштармын ба? "
Жақсы жауаптар бар, жаман жауаптар бар. Жиырма жастағы кезіме қарасам, мен ол кезде қате жауаптарға тым көп көңіл бөліппін».
✸ Білім берудің болашағын қалай елестетесіз?
«Маған "білім беру" (education) деген сөз ұнамайды, өйткені бұл тым дерексіз (абстрактілі) ұғым. Мен білім алуды (learning) жақтаймын. Бірақ мен "білім беру" деп аталатын абстракцияға немесе диплом алуға күмәнмен қараймын. Мынадай нақты сұрақтар бар: Біз не үйреніп жатырмыз? Оны не үшін үйреніп жатырсыз? Сондай-ақ, элиталық университеттер шынымен де Studio 54 сияқты эксклюзивті түнгі клуб па? Меніңше, егер біз қазіргі "білім беру көпіршігінен" шықсақ, болашақта адамдар бұл нәрселер туралы анығырақ айта алатын болады».
✸ Өзіңіздегі нені өзгерткіңіз келеді немесе нені жақсартқыңыз келеді?
«Бұған жауап беру әрқашан қиын. Бірақ жас кезіме қарасам, мен тым бәсекеге қабілетті болдым. Тым бәсекешіл болғанда, сіз адамдармен жарысып жатқан ісіңізде жақсы боласыз. Бірақ бұл басқа көптеген нәрсені жоғалту есебінен келеді.
Егер сіз бәсекешіл шахматшы болсаңыз, шахматта мықты болуыңыз мүмкін, бірақ басқа нәрселерді дамытуды ұмытасыз, өйткені сіз маңызды немесе құнды нәрсе жасауға емес, қарсыластарыңызды жеңуге назар аударасыз. Сондықтан мен жылдар өте келе бәсекелестіктің проблемалық сипатын түсіндім. Бізді қызықтырып кететін бақталастықтар болды. Мен бұдан толықтай арылдым деп айта алмаймын. Сондықтан күн сайын: "Табысты болу үшін қалай азырақ бәсекелес бола аламын? " деп ойлану керек».
✸ Сіз бакалавриатта философияны оқыдыңыз. Философияның бизнеске қандай қатысы бар?
«Ресми философияны оқудың қаншалықты маңызды екенін білмеймін, бірақ меніңше, іргелі философиялық сұрақ бәріміз үшін маңызды: "Адамдар тек әдет-ғұрып (конвенция) бойынша неге келіседі және шындық неде? " Адамдар шындық деп сенетін ортақ пікірлер бар. Мүмкін ол әдет-ғұрыптар дұрыс шығар, мүмкін бұрыс шығар. Біз ешқашан әдет-ғұрыптың шындыққа баратын төте жол болуына жол бермеуіміз керек. Біз әрқашан: "Бұл шындық па? " деп сұрауымыз керек. Менің жанама сұрағым да осыған саяды: "Маған өте аз адам келісетін бір шындықты айтшы"».
TF: Питер сондай-ақ жұмысқа үміткерлерден: «Күн сайын кездесетін, бірақ әлі ешкім шешпеген қандай мәселе бар? » немесе «Ешкім әлі бастамаған қандай керемет компания бар? » деп сұрайды. Мен кейде подкаст қонақтарына оның сұрағының өзгертілген нұсқасын қоямын: «Басқалар ақылға сыйымсыз деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не? »
7 сұрақтың 3-еуі
Питер барлық стартап негізін қалаушыларға қоюға кеңес беретін 7 сұрақ бар. Бәрін білу үшін "Zero to One" кітабын оқыңыз, бірақ мен жиі оралатын 3 сұрақ мыналар:
Монополия сұрағы: Сіз шағын нарықтың үлкен үлесінен бастап жатырсыз ба? Құпия сұрағы: Басқалар көрмейтін бірегей мүмкіндікті анықтадыңыз ба? Дистрибуция сұрағы: Өніміңізді тек жасап қана қоймай, оны жеткізудің жолы бар ма?
«Құндылықты әрқашан қиын бөлік жасайды».
«Сіз өзіңіз ойлағаннан да күштісіз. Соған сай әрекет етіңіз».

Рухани жануары: Гагара (Loon)
Сет Годин
Сет Годин (TW: @thisissethsblog, sethgodin. com) — 35-тен астам тілге аударылған 18 бестселлер кітаптың авторы. Ол идеялардың таралуы, маркетинг, стратегиялық бас тарту (quitting), көшбасшылық және барлық салаларда қалыптасқан жағдайға қарсы шығу туралы жазады. Оның кітаптарының қатарында "Linchpin", "Tribes", "The Dip", "Purple Cow" және "What to Do When It’s Your Turn" бар.
Сет бірнеше компанияның, соның ішінде Yoyodyne және Squidoo негізін қалаған. Оның блогы (Google-ға «Seth» деп жазсаңыз табасыз) әлемдегі ең танымал блогтардың бірі. 2013 жылы Годин Тікелей маркетингтің Даңқ залына енгізілді. Жақында Годин Kickstarter арқылы төрт кітаптан тұратын серияны шығарып, кітап баспасы әлемін таңғалдырды. Науқан небәрі үш сағат ішінде мақсатына жетіп, Kickstarter тарихындағы ең табысты кітап жобасы болды.
«Сенім мен назар — бұл тапшылықтан кейінгі әлемдегі ең сирек заттар».
«Біз бәсекелестерден асып түсетіндей "тіл алғыш" бола алмаймыз».
Қаңғыбас жалпылық емес, мағыналы нақтылық болыңыз
«Жоқ» деу және бас тарту туралы: «Телефон шырылдайды, көп адам бір нәрсені қалайды. Егер бұл сіздің миссияңызға сәйкес келмесе және сіз "иә" десеңіз, енді [сіздің миссияңыз] олардың миссиясына айналады. Мағыналы нақтылық (meaningful specific) болудың орнына қаңғыбас жалпылық (wandering generality) болудың еш айыбы жоқ, бірақ егер солай істесеңіз, өзіңіз қалаған өзгерісті жасаймын деп күтпеңіз.
Ақша — бұл хикая . . . және ақша туралы өзіңізге ұнайтын хикая айтқан дұрыс».
«Бұршақ пен күрішке, отбасыңызға және тағы бірнеше нәрсеге жететін ақшаңыз болғаннан кейін, ақша — бұл хикая. Сіз ақша туралы өзіңізге кез келген хикаяны айта аласыз және өзіңізге бақытты өмір сүруге көмектесетін хикаяны айтқаныңыз жақсы».
Егер сіз жеткілікті мөлшерде жаман идеялар шығарсаңыз, бірнеше жақсысы міндетті түрде пайда болады
«Жақсы идея таба алмай жүрген адамдар, егер шынын айтса, оларда жаман идеялардың да көп емес екенін айтады. Бірақ жақсы идеялары көп адамдар, егер шынын айтса, оларда жаман идеялардың тіпті көп екенін айтады. Сондықтан мақсат — жақсы идея табу емес, мақсат — жаман идеялар жинау. Өйткені жаман идеялар жеткілікті болғанда, олардың арасынан кейбір жақсылары шыға бастайды».
Не нәрсені бақылайтыныңыз сіздің көзқарасыңызды (линзаңызды) анықтайды — мұқият таңдаңыз
«Баспанасы, тамағы және бәрі жеткілікті әлемде тұратын біз сияқты бақытты жандар қате нәрселерді бақылау (есептеу) цикліне түсіп қаламыз. Бізді неше рет қабылдамағанын есептейміз. Неше рет іс алға баспағанын есептейміз. Кімнің көңілімізді қалдырғанын немесе алдап кеткенін есептейміз. Әрине, біз бұларды есептей аламыз, бірақ не үшін? Олар бізді жақсырақ ете ме?
Керісінше, басқа нәрселерді есептеген дұрыс емес пе? Іс алға басқан кездерді? Тәуекелге барған кездерді? Біреудің күнін шуақты еткен сәттерді? Осылай істей бастағанда, біз өзімізді әлемге әсер ете алатын адам ретінде қайта анықтай аламыз. Хикаяны (нарративті) өзім таңдайтынымды түсіну үшін маған біраз уақыт керек болды.
Егер хикая жұмыс істемесе, онда оны не үшін қолданып жүрсіз? Хикая сізге таңылмайды; хикая — бұл сіз таңдайтын нәрсе. Біз басқа хикая таба алсақ, ойын ережесін де өзгерте аламыз».
«Хикаялар бізге өзімізді алдауға мүмкіндік береді, ал ол өтіріктер біздің қалауларымызды қанағаттандырады».
TF: Өзімізге айтатын хикаяларымыз кейде өзімізге зиян тигізуі мүмкін. Менің өзім үшін қабылдаған ұстанымдарымның бірі: «Хикаяның жетегінде кетпе (хикаяға қашпа)».
Басқа үстелге отырып көріңіз
«Егер өмір туралы тереңірек ойлансаңыз, адамдардың көбі уақытының көп бөлігін қорғанумен, реактивті режимде, басқа үстелге ауысудың орнына қолындағы бар карталармен ойнаумен өткізеді. Басқа адамдарды өзгертуге тырысудың орнына, олар өздерінің өзгеруіне жол береді. Менің үйреткім келетіні: мұны естіп тұрған әрбір адамның күші өзі ойлағаннан да көп. Сұрақ — сіз сол күшті не істейсіз? »
Бір нәрсені төмен қарай итере аласыз ба?
«Егер бизнесті жоғары қарай итеру қаншалықты қиын екенін ойласаңыз, әсіресе басында, жауап мынадай болуы мүмкін: "Неге жай ғана басқа, төмен қарай оңай итере алатын бизнес бастамасқа? "
Менің досым Линн Гордон — керемет ойшыл әрі дизайнер, ол көптеген жылдар бойы кішкентай балалары бар аналарға арналған ойыншықтар мен жұмсақ бұйымдар жасаумен айналысты. Америкадағы әрбір ойыншық компаниясы оған қатал қарады, одан бас тартты. Мен: "Линн, бәрі оңай. Ойыншық компаниялары ойыншық дизайнерлерін ұнатпайды. Олар дизайнерлермен жұмыс істеуге бейімделмеген", — дедім. Сосын: "Менімен бірге кітап бизнесіне кел. Өйткені кітап бизнесінде күн сайын үстеліне келесі бір жаңа идеяның түсуін күтіп отырған ақылды адамдар бар. Олар сенің сататын затыңды сатып алуға дайын", — дедім. Екі айдың ішінде ол "52® activity decks" карталарын жасап, [соңында] 5 миллионнан астам жинақ сатты».
Алдымен он адам
Сет 2002 жылдан бері блогында шамамен 6500 жазба жариялады. Егер ол біреуін ғана таңдау керек болса, адамдарға қайсысын ұсынар еді?
«Мен адамдарға ең көп ұсынатын жазбам — "Алдымен, Он" (First, Ten) деп аталады. Бұл маркетингтің қарапайым теориясы: он адамға айтыңыз, он адамға көрсетіңіз, он адаммен бөлісіңіз; сізге сенетін және сізді жақсы көретін он адам. Егер олар ешкімге айтпаса, демек бұл онша емес және бәрін қайта бастау керек. Егер олар басқаларға айта бастаса, демек сіз дұрыс жолдасыз».
Керемет (немесе кейіннен үлкен) нәрсе жасау үшін өте кішкентайдан бастаңыз
«Менің ұсынысым, мүмкіндігінше өзіңізден сұраңыз: Мен қол жеткізе алатын ең кіші футпринт (із, ауқым) қандай? Менің уақытыма тұрарлық ең кіші жоба қандай? Мен өзгеріс енгізе алатын ең кіші адамдар тобы кімдер? Себебі, ең кішіге қол жеткізуге болады. Ең кіші — тәуекелді сезіндіреді. Өйткені, егер сіз ең кішіні таңдап, сәтсіздікке ұшырасаңыз, демек бәрін бүлдірдіңіз.
Біз үлкенді таңдағымыз келеді. Шексіздік — біздің досымыз. Шексіздік — қауіпсіз. Шексіздік бізге тығылатын жер береді. Сондықтан мен адамдарды шексіздіктің орнына кішігірім нәрсені іздеуге шақырамын. Адамдар сізді таба алатын бір ғана медиада болуға. Құтқару қайықтары көп емес бір ғана трайбпен (ортақ мүддесі бар топ), бір ғана топпен бір түрлі қарым-қатынаста болуға шақырамын».
(289-беттегі «1000 нағыз фанат» бөлімін қараңыз. )
«Ешкім Suzuki татуировкасын жасатпайды. Сіз татуировка жасатуға лайық болуды таңдай аласыз».
Сет Suzuki мен Harley-Davidson-ды салыстыра отырып айтады; соңғысы әдейі ұмтылыс тудыратын бренд жасаған.
«Мен өмірімде ештеңені дерлік өлшемеймін»
Егер мен бәрін өлшеуді тоқтатсам, өткірлігімді жоғалтып аламын ба деп кейде қорқамын. Сет көптеген жылдар бойы мен үшін идеал болғандықтан, бұл сөз маған еркіндік сыйлады. Ол мені квантификациядан (бәрін сандармен өлшеу) «үзіліс жасауға» шабыттандырды. Мен екі айда бір рет кем дегенде 1 апта қоспалардан үзіліс жасайтыным сияқты (мысалы: 2016 жылдың шілдесінде мен салмақты/денедегі майды бақылаудан, әлеуметтік желілерден, веб-сайттан және ақпараттық бюллетень статистикасынан демалыс алдым).
Маған Сеттің не істейтінінен гөрі, не істемейтінін зерттеген ұнайды. Сеттің блогында пікірлер жоқ, ол аналитикаға мән бермейді, Twitter немесе Facebook пайдаланбайды (күнделікті блог жазбаларын автоматты түрде қайта жариялаудан бөлек). Құралдарға құмарлық және кезекті әлеуметтік платформадан қалып қою қорқынышы (FOMO) жайлаған әлемде Сеттің бұған бас ауыртпайтыны көрініп тұр. Ол жай ғана күн сайын жақсы әрі қысқа жазбалар жариялауға назар аударады, қалғанына мән бермейді және гүлденуін жалғастыруда. Нақты ережелер жоқ, сондықтан өзіңізге тиімді ережелерді өзіңіз жасаңыз.
Жылдам жауаптар
Таңғы ас
«Таңғы ас — бұл мен қабылдамайтын тағы бір шешім, сондықтан бұл блендердегі мұздатылған банан, қарасора ұнтағы, бадам сүті, кептірілген өрік және бірнеше грек жаңғағы».
Аспаздық сабақтары
«Жұбайым маған Крис Шлезингердің аспаздық курсын сыйлады, бұл менің өмірімдегі жалғыз аспаздық курсы болды. 20 минут ішінде мен бұрын-соңды білгенімнен де көп нәрсені үйрендім. Себебі Крис маған не істемекші екенің туралы қалай ойлау керектігін үйретті және былай деді: А) Тамақ дайындау барысында оның дәмін татып көру керек, мұны таңқаларлықтай аз адам істейді; және Б) тұз бен зәйтүн майы — бұл шын мәнінде алдау тәсілдері және құпия қарулар, олар әрқашан көмектеседі».
Audiogon
Сет — аудиофил (жоғары сапалы дыбысты ұнататын адам). Ол әсіресе аналогтық және көп жағдайда қолмен жасалған анахронистік (ескірген, бірақ құнды) жабдықтарға назар аударғанды ұнатады. Audiogon — бұл «заттарды жаңа күйінде сатып алып, 6 айдан кейін мінсіз күйінде сататын адамдарды табуға болатын» веб-сайт.
Ата-аналарға кеңес
«Балаңыздан маңыздырақ не болуы мүмкін? Өтінемін, «қолым тимейді» деген сылтауды айтпаңыз. Егер сіз күніне 2 сағатты электронды құрылғысыз өткізіп, балаңыздың көзіне қарап, онымен сөйлесіп, қызықты мәселелерді шешсеңіз, сіз оны мүлдем басқа бала етіп өсіресіз. Менің күн сайын кешкі ас дайындайтынымның бір себебі де осы. Өйткені бұл бала сізге шындықты айта алатын керемет, еркін орта. Сіз үшін маңызды адаммен қарапайым, бірақ өте маңызды әңгімелер айтуға мүмкіндік».
Білім беру және балаларды оқыту туралы
«Ерте ме, кеш пе, ата-аналар балаларын қарызға батыратын және оларды ендігіде «тегершіктерді» қажет етпейтін экономиканың тегершіктері (өз еркі жоқ орындаушылар) болуға үйрететін жүйеге салғаны үшін жауапкершілікті өз мойнына алуы керек. Ата-аналар шешім қабылдайды... сағат 15:00-ден 22:00-ге дейін ол балалар үйде білім алады. Олар не үйде отырып «Флинтстоунды» тамашалайды, не үйде отырып пайдалы нәрсені үйренеді.
Меніңше, біз балаларға екі нәрсені үйретуіміз керек: 1) қалай көшбасшы болуды және 2) қызықты мәселелерді қалай шешуді. Себебі, жер бетінде бізге қарағанда аз ақшаға көбірек жұмыс істеуге және мойынсұнуға дайын адамдар көп елдер жетерлік. Сондықтан біз бәсекелестерден мойынсұну арқылы оза алмаймыз. Демек, біз басқалардан көшбасшылық немесе мәселені шешу қабілетімізбен озуымыз керек...
Балаларыңызға қызықты мәселелерді шешуді үйретудің жолы — оларға шешуге қызықты мәселелер беру. Содан кейін олар сәтсіздікке ұшырағанда, оларды сынамаңыз. Өйткені балалар ақымақ емес. Егер олар қызықты мәселені шешуге тырысқан сайын қиындыққа тап болса, олар оқулықтағыны жаттап алып, «А» (бестік) алуға қайта оралады. Мен балалармен өте көп уақыт өткіземін... Меніңше, сенімге толы, жігерлі, ақылды 11 жасар баланың көзіне тік қарап, оған шындықты айту — үлкен мәртебе. Біз ол 11 жасар балаға: «Сенің сөздік тесттен қандай баға алғаның маған бәрібір. Маған сенің айтар сөзің бар ма, соның маңызы зор», — деп айта аламыз».
✸ Басқалар ақылға сыйымсыз деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не?
«Іштей мен адамдардың жақсы мағынада «пластикалық» екеніне сенімдімін: икемді және өсуге қабілетті. Менің ойымша, барлық нәрсе туа біткен емес, жасалады, және бұл адамдарға ыңғайсыздық тудырады, өйткені бұл оларға жауапкершілік жүктейді, бірақ мен бұған шын жүректен сенемін».
✸ Сеттің қайталап тыңдайтын сүйікті аудиокітаптары
ТФ: Мен алдымен тізімді беремін, содан кейін оның ұсыныстарын келтіремін.
Зиг ЗиглардыңGoals: Setting and Achieving Them on Schedule, How to Stay Motivated және Secrets of Closing the Sale кітаптары: «Зиг — сіздің де, менің де атамыз. Ол Тони Роббинстің атасы. Егер Зиг болмағанда, біздің ешқайсымыз мұнда болмас едік». Пема Чодронның еңбектері: «Мүлдем кері жағы. Мен [ұзаққа созылған қиын кезеңдерге] Пеманың арқасында, медитацияның арқасында және шиеленістің тез арада жойылуын талап етпей, онымен қалай бірге болуды білудің арқасында әлдеқайда төзімдімін». Leap First: «[Зиг пен Пемадан] және өзім жасаған кейбір жұмыстардан шабыт алып, мен бұл кітапты қайырымдылық үшін шығардым; бұл қысқа аудиокітап, оны Sounds True сайтынан табуға болады». Розамунд Стоун Зандер мен Бенджамин Зандердің The Art of Possibility кітабы: «...аудио нұсқасын табу өте қиын, бірақ іздеуге тұрарлық». Стивен Прессфилдтің The War of Art кітабы: «Мұны да аудио нұсқада табу қиын. Стивтің дауысы өте тартымды. Ол өз еңбегін оқып жатқанда, мен оны рахаттанып тыңдаймын. The War of Art — бұл мен оқығанда: «Маған неге бұрын айтпаған? Бұл кітап неге маған осынша кеш жетті?» деп таңғалған кітаптардың бірі. Сіз неден қорқатыныңызды, неге қорқатыныңызды және сол қорқынышпен «билеуге» дайынсыз ба, соны анықтап алуыңыз керек, өйткені ол ешқашан жойылмайды». Патти Смиттің Just Kids кітабы: «Бұл Патти Смиттің жазған ең үздік аудиокітабы. Ол сіздің бизнес жүргізу жолыңызды өзгертпеуі мүмкін, бірақ өмір сүру салтыңызды өзгертуі ықтимал. Бұл махаббат, жоғалту және өнер туралы». Дэвид Грэбердің Debt кітабы: «Мен оны аудио нұсқада ұсынамын, өйткені Дэвид кейде сөзді қайталайды немесе бұралаңдатып жібереді, бірақ аудио нұсқада бәрі жақсы, өйткені оны жай ғана қайта тыңдай аласыз».
ТИМ: «Зигтен Пемаға дейін және одан әрі Дэвидтің Debt кітабына дейінгі тізімнің қайсысынан бастауым керек немесе қайсысын бастауды ұсынасыз? »
СЕТ: «Егер сіз өзіңізді тығырыққа тірелгендей сезінсеңіз, The War of Art пен The Art of Possibility-ді таңдаңыз. Егер күйзелісте болсаңыз — Пема. Егер сізге қазіргі бағытыңыздан гөрі жарқын жол қажет болса — Зиг. Ал егер аздап жылағыңыз келсе — Just Kids, ал Debt — бұл кітап оқығанға ең жақыны. Debt кітабын он рет тыңдайтын адамдар көп болады деп ойламаймын».
✸ Сеттің 100 доллар немесе одан арзанға алған ең жақсы заты?
«Сіз қолдан жасалған «bean-to-bar» (бұршақтан плиткаға дейін) шоколадына құмар болуыңыз мүмкін. Мен де солай істедім. Шамамен бір жыл бұрын мен өз шоколад компаниямды ашқым келді, өйткені бұл онша қиын емес. Бірақ кейін мен мұны меннен әлдеқайда жақсы істейтін бірнеше брендтерді кездестірдім. Мен екі шоколад компаниясын атап өткім келеді: Rogue [батыс Массачусетс штатынан] және Askinosie. Сондай-ақ мен Колумбиядағы Cacao Hunters атты жаңа компанияның кеңесшісімін».
✸ 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«30 жасымнан бастап менде көптеген қиындықтар болды. Олар 9 жылға созылды, мен 30 жастағы өзіме ештеңе айтпас едім. Себебі сол кедергілер болмағанда, мен қазіргі мен болмас едім, ал мен қазіргі қалпыма ризамын».
Ерекше құмарлықтар — Кофе және Водка
Сет кофе де, алкоголь де ішпейді. Соған қарамастан, ол отбасы мен қонақтары үшін күрделі эспрессо мен водка жасағанды ұнатады. Бұл кітаптағы кейіпкерлердің барлығына дерлік осындай біртүрлі хоббилер тән, және Сеттің бұл туралы сипаттамасы өте күлкілі. Оның водка рецепті де өте дәмді:
«Кофеден бастайық. Мен кофе ішпеймін. Ішкім келеді-ақ. Маған бір жаман әдет керек. Бірақ мен оны дайындағанды ұнатамын. Бәрін өлшеп-пішетін адамдардың қатарынан болмасам да, жақсы эспрессоның қандай болуы керектігін түйсікпен сезінгенді ұнатамын. Бұрын менде Slayer атты сәнді цифрлық машина болған, ол ешкімнің ас үйіне, әсіресе менікіне мүлдем сай емес еді. Ол істен шыға бастағанда, мен оны жақсы бағаға сатып, мүлдем кері бағыттағы — Швейцарияда жасалған, 17 жыл болған, толық механикалық машинаға ауыстым. Оның тұтқасын өзіңіз тартуыңыз керек.
Және мен бұршақтарды өзім қуырамын, бұл — басты нәрсе. Маған оны Марко Армент [Tumblr-дің негізін қалаушылардың бірі] үйретті. Егер сіз кофе жасағыңыз келсе, бұршақты өзіңіз қуыру — кез келген басқа істен маңыздырақ. Меніңше, бұл жерде метафора бар. Түпнұсқа материалдан дұрыс бастау үлкен айырмашылық береді».
ТИМ: «Ал водка ше... »
СЕТ: «Менің үйімнің қасында [Blue Hill at] Stone Barns Center деген жер бар, ол Рокфеллерлердің жазғы үйі болған. Бұл жақсы мейрамхана. Ондағы барда бал қосылған сұлы водкасын ұсынатынын естідім. Мен оның рецептін өзім зерттеп тауып алдым. Рецептіне қызығушылар болса: сіз бір бөтелке водка аласыз — тым арзан емес, бірақ тым қымбат та емес, өйткені бұл ақшаны босқа шығындау. Оны бір фунт (шамамен 450 гр) піспеген сұлы жармасына және жарты құмыра балға құясыз. Оны тоңазытқышта 2 апта сақтайсыз, арасында араластырып тұрасыз. Содан кейін оны сүзіп, бастапқы бөтелкеге қайта құясыз, міне дайын».
✸ Соңғы кеңес?
«Ертең біреуге алғыс хат жіберіңіз».
«Бәріміздің өмірімізде кез келген адам түсінетін екі-үш ондаған үлкен ауырсынатын тұстарымыз бар. Мен солар туралы жазуға тырысамын, содан кейін олардан қалай айығуға тырысқанымды жазамын».

Рухани жануар: Тышқан
Джеймс Алтучер
Джеймс Алтучер (TW: @jaltucher, jamesaltucher. com) — американдық хедж-қор (инвестициялық қор түрі) менеджері, кәсіпкер және бестселлерлер авторы. Ол 20-дан астам компанияның негізін қалаған немесе бірлесіп құрған. Оның 17-сі сәтсіздікпен аяқталды, ал 3-еуі оған ондаған миллион табыс әкелді. Ол 17 кітаптың авторы, соның ішінде «The Power of No». Мен Джеймс сияқты адал оқырмандар аудиториясын тез қалыптастырған ешкімді көрген емеспін.
ТФ: Меніңше, жоғарыдағы дәйексөз Джеймстің қалайша белгісіз адамнан миллиондаған оқырманы бар авторға айналғанын түсіндіреді. Джеймс өзінің ауыруы мен қорқынышын зерттеуді мамандығына айналдырды және ол қараңғылықты жасырмай, туннельдің соңындағы жарықты көрсетеді. Бұл тек жасанды күлкі мен жоғары көңіл-күйді ғана көрсететін «позитивті ойлау гурулары» әлемінде жаңа леп сияқты.
2007 жылдан бергі менің ең танымал блог жазбаларым — ең аз уақыт кеткен, бірақ жазуға ең ыңғайсыз болғандары. Оларды жазу үшін мен өзімнен: «Мен неден қиналып жүргенімді айтуға ұяламын? Және бұл туралы не істеп жатырмын? » — деп сұраймын.
Егер 10 идея таба алмасаңыз, 20 идея табыңыз
Джеймс күн сайын таңертең кішкентай блокнотқа 10 идея жазуды әдетке айналдыруды ұсынады. Бұл жаттығу сіздің «идея бұлшықетіңізді» және шығармашылыққа деген сенімділігіңізді дамытуға арналған, сондықтан тақырыптан гөрі тұрақты жаттығу маңызды:
«Егер 10 идея таба алмасаңыз не істеу керек? Міне, сиқырлы әдіс: Егер 10 идея таба алмасаңыз, 20 идея табыңыз... Сіз өзіңізге тым көп қысым түсіріп жатырсыз. Перфекционизм — идея бұлшықетінің ЖАУЫ... бұл сіздің миыңыздың сізді зияннан, ұятты немесе ақымақ идея айтып, ауырсынудан қорғауға тырысуы. Мұны тоқтатудың жолы — миыңызды әдейі жаман идеялар ойлап табуға мәжбүрлеу.
Айталық, сіз кітапқа арналған 5 жақсы идея жаздыңыз. Енді тұрып қалдыңыз... Жарайды, енді нашар идеялар жазайық. Мысалы: «Дороти және Уолл-стрит сиқыршысы». Дороти Канзастағы дауылдан Нью-Йорктің Уолл-стритіне түседі, ол Канзасқа қайту үшін «Уолл-стрит сиқыршысын» (Goldman Sachs бас директоры Ллойд Бланкфейн) табуы керек. Оның орнына ол Доротиге жоғары жиілікті трейдер болуды ұсынады. Қандай нашар идея! Жақсы, енді келесі 15 идеяға көшіңіз.
Мен қағазды екі бағанға бөлемін. Бір бағанда — идеялар тізімі. Екінші бағанда — БІРІНШІ ҚАДАМДАР тізімі. Есіңізде болсын, тек бірінші қадам. Өйткені сол бірінші қадам сізді қайда апаратынын білмейсіз. Менің сүйікті мысалым: Ричард Брэнсонға өзі ұшқан авиакомпаниялардың қызметі ұнамады, сондықтан оның басына: «Мен жаңа авиакомпания ашамын» деген ой келді. Журнал шығарушы ақшасыз қалай жаңа авиакомпания аша алады? Оның бірінші қадамы: Ол Boeing компаниясына қоңырау шалып, жалдауға болатын ұшақтары бар-жоғын сұрады. Бірінші қадам жасауға келмейтін ешқандай үлкен идея жоқ. Егер бірінші қадам тым қиын болып көрінсе, оны қарапайым етіңіз. Және идеяның нашар болғанына алаңдамаңыз. Бұл жай ғана жаттығу».
ТФ: Егер 10 жақсы идея таба алмасаңыз, 20 идея табыңыз. Бұл ұстаным өте құнды болып шықты. Шамамен бір жыл бұрын Wired конференциясында отырып, фотограф Платон сияқты ерекше ойлайтын адамдарды тыңдай отырып, мен «Мен істей алатын ең ақылға сыйымсыз заттар» тізімін жасадым. Бірнеше тармақтан кейін (мысалы: «Барлық ақшамды таратып беру», «Барлық мүлкімді сату», «6 айға интернеттен толық қол үзу») мен тұрып қалдым. Содан кейін Джеймстің әдісімен стандарттарды төмендетіп, қиялыма ерік бердім. Идеялар тез арада «нашар идея» аймағына өтті, тіпті «Екі аяғымды кесіп тастау» дегенге дейін барды (бұл не? ). Бірақ тізім өсе берді, соның ішінде «Мерзімсіз стартап-демалыс алу» деген идея болды, бұл менің соңғы 5 жылдағы өмірімнің ең маңызды идеяларының біріне айналды (толығырақ 384-бетте).
Джеймстің «Күнделікті 10» жаттығуына арналған мысалдар
Джеймстің барлық идеялар тізімі бизнеске қатысты емес. Шын мәнінде, олар аз. Ол былай дейді: «Жылына 3000-нан астам бизнес идеясын ойлап табу қиын. Егер бірнешеуі шықса — бақыттымын. Ең бастысы — бұдан ләззат алу, әйтпесе сіз мұны істемейсіз».
Оның сөзімен айтқанда, Джеймс жасайтын тізім түрлерінің мысалдары:
Мен жаңарта алатын 10 ескі идея Мен ойлап табатын 10 күлкілі зат (мысалы, ақылды унитаз) Мен жаза алатын 10 кітап Google/Amazon/Twitter/т.б. арналған 10 бизнес идея Мен өз идеяларымды жібере алатын 10 адам Мен түсіре алатын 10 подкаст немесе видео идеясы Делдалды алып тастауға болатын 10 индустрия Көпшілік мінсіз деп санайтын, бірақ мен келіспейтін 10 нәрсе (колледж, үй сатып алу, дауыс беру, дәрігерлер және т.б.) Ескі жазбаларымнан кітап жасаудың 10 жолы Мен дос болғым келетін 10 адам (және олармен байланысудың бірінші қадамы) Кеше үйренген 10 нәрсем Бүгін басқаша істей алатын 10 нәрсем Уақытты үнемдеудің 10 жолы Х-тен үйренген 10 нәрсем (мұндағы Х — мен жақында сөйлескен немесе кітабын оқыған адам) Мен жетілдіргім келетін 10 нәрсе Бала кезімде қызыққан, қазір зерттеуге болатын 10 нәрсе Мендегі мәселені шешудің 10 жолы (бұл маған салық қызметімен мәселелерді шешуге талай көмектесті)
Қысқа да нұсқа
Газетте жұмыс істегеннен кейінгі таңдамалы надандықтың құндылығы туралы
«Сізге: «Адамдарды барынша қорқытатын нәрсені тап та, соны жаз», — дейді. Газетте әр күн — Хэллоуин сияқты. Мен газет оқудан қашамын». ТФ: Нассим Талеб сияқты көптеген нәтижелі адамдар да солай істейді.
Әлем сіздің түсіндірмеңізге мұқтаж емес. «Жоқ» деп айту туралы:
«Мен енді түсіндірме бермеймін. «Кешіріңіз, келе алмаймын, сол күні дәрігерде қабылдау бар. Аурып жүрмін. Аяғымды сындырып алдым» деген сияқты сылтау айта бастағанда, өзімді тоқтатамын. Мен жай ғана: «Істей алмаймын. Барлығы жақсы болады деп үміттенемін», — деймін».
Өмірлік мақсатыңызды таппадыңыз ба? Мүмкін, табудың қажеті де жоқ шығар.
«Мақсатты ұмытыңыз. Мақсатсыз-ақ бақытты болуға болады. Бір ғана мақсатты іздеу көптеген өмірді құртты».
Шынайы әлемдік MBA-ді қалай жасауға болады
MBA (Бизнесті басқару магистрі) дәрежесін алу туралы ойлау — қызық нәрсе.
Олар көптеген себептерге байланысты тартымды: жаңа бизнес дағдыларын дамыту, іскерлік байланыстарды жақсарту немесе көбінесе — түйіндемеде жақсы көрінетін 2 жылдық демалыс алу.
2001 жылы, сосын 2004 жылы мен осы үш нәрсені де істегім келді.
Бұл қысқа тарау менің MBA бағдарламаларымен тәжірибем және өз бағдарламамды қалай құрғаным туралы болады. Менің үмітім — бұл сізді теориялық оқуға қарсы шынайы тәжірибелер, тексерілмеген болжамдар және тұтастай алғанда бизнес ойыны туралы ойлануға мәжбүр етеді. Мен айтатын принциптерді қолдану үшін жылына 60 мың доллар жұмсаудың қажеті жоқ.
Соңғы ескерту: Мұндағы ештеңе мені инвестициялау бойынша сарапшы ретінде көрсетуге арналмаған, мен сарапшы емеспін.
Бастамасы
Ах, Стэнфорд Жоғары бизнес мектебі (GSB). Пальма ағаштары тізілген көшелері мен қызыл терракота шатырлары бар Стэнфорд менің ойымда әрқашан ерекше орын алатын.
Менің Стэнфордқа түсу туралы қиялым Питер Венделл жүргізетін «Кәсіпкерлік және венчурлік капитал» (тәуекелді жобаларға салынатын инвестиция) сабағына қатысқанда шарықтау шегіне жетті. Питер Intuit сияқты компанияларға алғашқы инвестицияларды салған адам еді.
30 минут ішінде Пит маған венчурлік капиталдың ішкі әлемі туралы мен оқыған барлық кітаптардан да көп нәрсені үйретті.
Мен қуанышты едім және Стэнфордқа құжат тапсыруға дайын болдым. Кім болмас еді?
Сонымен мен екі рет қайталайтын процесті бастадым: өтінішті жүктеп алу, кампус бойынша тур жасау және басқа сабақтарға қатысу.
Міне, сол басқа сабақтар менің көңілімді қалдырды. Кейбіреулері керемет болды, оларды бәрін өз көзімен көрген «жұлдыздар» жүргізді, бірақ көптеген басқаларын қиын сөздер мен көптеген PowerPoint слайдтарын қолданатын PhD теоретиктері жүргізді. Бір мұғалім 45 минут бойы: «Егер сіз нашар өнім жасасаңыз, адамдар оны сатып алмайды» деген ойға келетін теңдеулерді көрсетті. Мұны дәлелдеудің, тіпті ол үшін мені математикалық есептерге батырудың еш қажеті жоқ еді.
Сабақ соңында мен студент-жолбасшыға бұрылып, бұл сабақтың басқаларымен салыстырғанда қалай екенін сұрадым. Ол: «О, бұл — менің ең сүйікті сабағым», — деп жауап берді.
Бұл мен үшін бизнес мектебінің аяқталуы болды.
Қалай аз ғана байлық жинауға болады
Шағын байлықты қалай жасауға болады
2005 жылға қарай мен бизнес мектептің соңынан жүгіріп, бос әуреге түсуді доғардым, бірақ менде әлі де венчурлық капитал (жаңадан бастаған қауіпті бизнеске құйылатын инвестиция) туралы көбірек білсем деген құштарлық болды. 2007 жылы мен Motive Communications компаниясының тең құрылтайшысы (IPO-да нарықтық капиталдандыруы 260 миллион долларға жеткен) және Tivoli компаниясының (IBM-ге 750 миллион долларға сатылған) негізін қалаушы атқарушы директоры болған данышпан Майк Мэплзбен жиі түскі ас іше бастадым. Ол қазір Floodgate Fund қорының негізін қалаушы серіктесі.
Біздің әңгімелеріміз әдетте бірнеше тақырыптың төңірегінде өрбитін: физикалық көрсеткіштер, маркетингтік науқандар (мен ол кезде «Аптасына 4 сағат жұмыс істеу» кітабын жаңадан шығарған едім) және оның сол кездегі басты назары — <span data-term="true">«ангелдік инвестиция»</span> (стартаптың ерте кезеңінде салынатын жеке инвестиция).
Дәстүрлі венчурлық капиталмен салыстырғанда, ангелдік инвестиция ерте кезеңдегі стартаптарға салыстырмалы түрде аз мөлшерде ақша салуды — көбінесе 10 мың доллардан 50 мың долларға дейін — қамтиды. Майктың әлемінде «ерте кезең» дегеніміз веб-сайттың прототипі бар екі инженер немесе жаңа идеясы бар табысты сериялық кәсіпкерді білдіруі мүмкін. Ангелдер әдетте тиісті бизнес тәжірибесіне ие және олар «ақылды ақша» (қаржымен бірге тәжірибе мен байланыс әкелетін инвесторлар) болып саналады. Басқаша айтқанда, олардың кеңестері мен таныстырулары салған ақшалары сияқты құнды.
Майкпен бірнеше рет түскі ас ішкеннен кейін, мен өз «бизнес мектебімді» таптым.
Мен Стэнфорд бизнес мектебінің орнын басатын 2 жылдық «Тим Феррисс қорын» құруға шешім қабылдадым. Мен заңды түрде өміршең қор құру үшін ресми қадамдардан өткен жоқпын; мен жай ғана жоспар құрып, өз капиталымды сондай қорым бар сияқты инвестициялай бастадым.
Стэнфорд GSB арзан емес. Мен оны 2007 жылы жылына ~60 мың долларға дейін төмендетіп, 2 жылға барлығы 120 мың доллар деп есептедім. «Тим Феррисс қоры» үшін мен 2 жыл ішінде 120 мың долларды 10-20 мың долларлық бөліктермен ангелдік инвестицияға саналы түрде жұмсауды мақсат еттім, бұл жалпы алғанда 6-дан 12-ге дейінгі компанияны білдіреді. Бұл «бизнес мектебінің» мақсаты — стартаптарды қаржыландыру, мәмілелерді құрылымдау, өнімді жедел жобалау, сатып алу бойынша келіссөздер және т. б. туралы барынша көп білім алу болды.
Бірақ оқу бағдарламасы бизнес мектептің бір бөлігі ғана еді. Екінші бөлігі — «студенттермен», жақсырақ айтқанда стартап инвестициялау әлеміндегі ең пысық және ықпалды адамдармен танысу болды. Бизнес мектеп = Оқу бағдарламасы + Нетворкинг (таныстық ортасы).
Жеке MBA бағдарламамның ең маңызды сипаттамасы: Мен 120 мың долларды «жоғалтуды» жоспарладым.
Мен «Тим Феррисс қорына» сол 120 мың долларды қайтарылмайтын оқу шығыны (жұмсалып кеткен және қайтаруға келмейтін қаражат) ретінде қарап кірістім, бірақ алынған сабақтар мен танысқан адамдар уақыт өте келе сол 120 мың долларлық инвестицияға тұрарлық болады деп күттім. 2 жылдық жоспар — ROI (инвестицияның қайтарымдылығы) үшін емес, оқу тәжірибесі үшін 120 мың долларды әдістемелік түрде жұмсау болды.
Келесі шарттар орындалмаса, ангелдік инвестицияға мұндай тәсілмен келуді ұсынбаймын:
Сізде бәсекелестік артықшылық беретін нақты ақпараттық басымдық (инсайдерлік қолжетімділік) болуы керек. Мен Кремний алқабының ортасында тұрамын және көптеген үздік бас директорлар мен инвесторларды танимын, сондықтан менде әлемнің басым көпшілігіне қарағанда жақсырақ ақпарат көздері бар. Мен жария компанияларға сирек инвестиция саламын, өйткені кәсіби мамандардың менікінен қарағанда көбірек құралдары мен мүмкіндіктері бар екенін білемін. Сіз «MBA» қаражатын жоғалтуға 100% дайын болуыңыз керек. Сіз тек жоғалтуға ыңғайлы сомамен ғана тәуекел етуіңіз керек. Егер ықтимал қаржылық шығын сізді тіпті жеңіл үмітсіздікке немесе депрессияға ұшыратса, оны жасамағаныңыз жөн. Сіз бұрын табысты бизнес бастаған және/немесе басқарған болуыңыз керек. Сіз ангелдік инвестициялық қорларды өтімді активтеріңіздің 10-15%-ымен немесе одан аз мөлшерімен шектейсіз. Мен Нассим Талебтің инвестициялаудағы «гантель» стратегиясына (90% сенімді және 10% жоғары тәуекелді активтер арасындағы тепе-теңдік) сенемін, мен оны 90%-ды қолма-қол ақша сияқты консервативті активтер класына, ал қалған 10%-ды оң «қара аққулардан» (болжау қиын, бірақ әсері орасан зор оқиғалар) пайда көре алатын алыпсатарлық инвестицияларға салу арқылы жүзеге асырамын.
Тіпті жоғарыда аталған критерийлер орындалса да, адамдар өздерінің тәуекелге төзімділігін асыра бағалайды. Инвестициялауға небәрі 100 долларыңыз болса да, мұны зерттеу маңызды. 2007 жылы бір байлық менеджері менен: «Сіздің тәуекелге төзімділігіңіз қандай? » деп сұрады, мен шынымды айттым: «Ешқандай түсінігім жоқ». Бұл оны абдыратып тастады.
Содан кейін мен одан клиенттерінің жауаптарының орташа көрсеткішін сұрадым. Ол: «Көбісі бір тоқсанда шамамен 20%-ға дейін төмендеу болса, дүрбелеңге түспейтіндерін айтады», - деді. Менің келесі сұрағым: «Ал көбісі шын мәнінде қашан дүрбелеңге түсіп, арзанға сата бастайды? » болды. Оның жауабы: «Бір тоқсанда 5%-ға төмендегенде».
Бір тоқсанда 20%-ды жоғалтпайынша, өз реакцияңызды болжау іс жүзінде мүмкін емес. Сондай-ақ, сіз 100 доллардан 20 доллар жоғалтуға қалыпты қарауыңыз мүмкін, бірақ 100 мың доллардан 20 мың доллар жоғалтқанда есіңізден тануыңыз мүмкін. Абсолюттік сан пайыздық көрсеткіш сияқты маңызды болуы мүмкін.
Майк Тайсонның аңызға айналған алғашқы жаттықтырушысы Кас Д’Амато айтқандай: «Бетіңнен соққы алғанға дейін әркімнің өз жоспары болады». Болашақ ангел-инвесторларға мен мынаны ұсынамын: Казиноға немесе ипподромға барыңыз және әдеттегі инвестицияңыздың 20%-ын жұмсап, оның жоқ болғанын көрмейінше ол жерден кетпеңіз.
Айталық, сіз 25 мың долларлық инвестиция жасауды жоспарлап отырсыз. Мен сізден кем дегенде 3 сағат ішінде 5 мың долларды әдейі жоғалтуды сұраймын, және бәрін бірден емес. Ойынды үйренуге тырысқанда, өзіңіз басқара алмайтын нәрсені бақылауға тырысып, шығындарды баяу сезінуіңіз маңызды. Егер сіз 5 мың долларыңызды (немесе жоспарланған әдеттегі инвестицияңыздың 20%-ын) баяу жоғалтқаннан кейін сабырлы болып қалсаңыз, алғашқы ангелдік инвестицияңызды жасауды қарастырыңыз.
Бірақ сақтықпен әрекет етіңіз. Стартап әлеміндегі данышпан адамдардың арасында да мынадай сөз бар: «Егер сіз шағын байлық жасағыңыз келсе, үлкен байлықтан бастаңыз және оны ангелдік инвестицияға салыңыз».
Алғашқы мәміле және алғашқы сабақ
Сонымен мен не істедім? Мен бірден ақымақ сияқты өз ережелерімді бұздым. Alexa рейтингінің бағалаулармен сәйкестігіне негізделген өте перспективалы стартап бар еді (бұл тәсілден сақ болыңыз), ол 5 еседен астам төмен бағаланған болып көрінді! Тіпті ол 25 миллион долларлық сатылым сияқты «орташа нәтижеге» қол жеткізсе де, мен жоспарланған 120 мың долларымды оңай өтеп алатын едім!
Мен қатты толқып, 50 мың долларға чек жаздым. Майк кофе үстінде менен: «Бірінші мәміле үшін бұл сәл агрессивті емес пе? » — деп сұрады. Жоқ, мүмкін емес. Менің түйсігім қатты дауыспен айқайлап тұрды. Мен басқа инвесторларға және мәміленің айналасындағы барлық шуға сүйеніп, бұл компания жарылыс жасаудың алдында тұрғанына сенімді болдым.
Бұл стартап 2 жыл ішінде жансақтау бөлімінде болды және көп ұзамай жабылып қалды, сондықтан мен сол 50 мың долларды жоғалттым. Әттең.
Ережелерді сақтау
Сабақ №1: Егер сіз ақылға қонымды ережелер жасасаңыз, өз ережелеріңізді сақтаңыз.
Төменде маған кейіннен жақсы көмектескен бірнеше ережелер берілген. Мен олардың барлығын бірдей орындауым керек емес, бірақ басым көпшілігіне сәйкес келгенін қалаймын: Егер оның бір ғана негізін қалаушысы болса, ол техникалық маман болуы керек. Екі техникалық тең құрылтайшы — идеалды нұсқа. Мен өнімді өзім пайдалануға құштар болуым керек. Бұл көптеген тамаша компанияларды тізімнен шығарады, бірақ мен өзім түсінетін тексерілген нарықты қалаймын. Алдыңғы тармаққа қатысты: тұтынушыға бағытталған өнім/қызмет (мысалы, Uber, Twitter, Facebook және т.б.) немесе шағын бизнеске бағытталған өнім/қызмет (мысалы, Shopify), үлкен кәсіпорын бағдарламалық жасақтамасы емес. Бұл менің платформам, аудиторияма жылжыту, журналистермен таныстыру және т.б. арқылы бағалауына тікелей әсер ете алатын компаниялар. 100 мыңнан астам белсенді пайдаланушы НЕМЕСЕ бұрын табысты жобаларын сатқан сериялық негізін қалаушы(лар) НЕМЕСЕ 10 мыңнан астам ақылы тұтынушы. Мүмкіндігінше мен отты тұтатқым келмейді, жанып тұрған отқа бензин құйғым келеді. Ай сайынғы белсенділіктің 10%-дан астам өсуі. Таза капитал кестесі (компания акционерлері мен олардың үлестері көрсетілген құжат), минималды бұрынғы қаржыландыру (немесе мүлдем жоқ), аралық (bridge) раундтардың болмауы. АҚШ-та орналасқан компаниялар немесе АҚШ-та инвестицияланатын заңды тұлғалар құруға дайын компаниялар. Мысалы, Shopify Канадада басталған. Негізін қалаушылар бұрын мейрамханаларда даяшы немесе ыдыс жуушы сияқты қарапайым жұмыстар істеген бе? Олай болса, олар ұзақ уақыт бойы жерге жақын (қарапайым) болып қалады. Менмендік пен менмендіктің аз болуы әдетте жақсы шешімдер мен жақсы дос болуды білдіреді, өйткені бұл жұмыс әдетте бірнеше жылға созылады.
2010 жылдың аяғында, осы ережелерді сақтай отырып, мен екі сәтті «экзитке» (компанияның сатылуы немесе IPO-ға шығуы) қол жеткіздім.
Біріншісі, Daily Burn-ды IAC компаниясы сатып алды. Бұл менің 2 жылдық қорымнан ақша жоғалтпайтыныма кепілдік берді (егер мен түскен табысты босқа жұмсамасам). Daily Burn туралы маңызды ескерту: Олар менің бақылау тізімімдегі барлық тармақтарға сәйкес келді, бірақ мен қатысуды сұраған инвесторлардың көпшілігі бас тартты, өйткені негізін қалаушылар технологиялық хабтың орнына Алабама мен Колорадода тұратын. Сол кезде Майк Мэплз маған қарапайым ережені түсіндірді, мен оны содан бері көптеген мәмілелерде қолдандым: Танымал инвесторлармен бірге инвестициялау үшін өз ережелеріңізді бұзу — әдетте жаман идея, бірақ басқалар стартаптан бас тартқанда өз ережелеріңізді сақтау өте жақсы нәтиже беруі мүмкін.
Екінші экзит оғаш көрінуі мүмкін. Есіңізде болсын, оқу — менің шынайы MBA жасауымның басты себебі еді. Менің екінші экзитім — өз компаниям болды! Ангелдік инвестиция арқылы мәмілелер құрылымы мен сатып алу процесі туралы білгендерімді пайдалана отырып, мен компанияны «сату» идеясынан қорықпайтын болдым. Мен білгенімдей, бұл күрделі болмауы керек, және BrainQUICKEN 2009 жылдың соңында сатылды. Бұл менің жеке MBA бағдарламамның ROI-і, тек осы екеуінің негізінде, «оқу ақысынан» екі еседен астам көп болғанын білдіреді.
Енді бұл кейбіреулерге аз сома болып көрінуі мүмкін (екі жылдық еңбек үшін 120-200 мың доллар? ), бірақ екі нәрсені ескеру маңызды: 1. Компаниямды сату менің уақытымды басқа нәрселерге, мысалы, New York Times бестселлерлер тізімінде №1 болған және мыңдаған мүмкіндіктер туғызған «Аптасына 4 сағаттық дене» (The 4-Hour Body) кітабына назар аударуға толық босатты. 2. Екі экзит — хикаяның соңы емес. Бұл тек бастамасы ғана еді.
Стартап инвестициялары өтімсіз болуы мүмкін және 7-ден 10 жылға дейін бұғатталуы мүмкін. Сондықтан венчурлық капитал қорларының көпшілігінің «қор өмірі» 10 жылды құрайды. Үлкен жетістіктердің IPO-ға жетуі немесе сатып алынуы үшін осындай уақыт қажет. Басқаша айтқанда, сіз ангелдік инвестицияда жақсы немесе жаман екеніңізді, бәс тіккенде қателескен-қателеспегеніңізді ҰЗАҚ уақыт бойы білмеуіңіз мүмкін.
Сонымен, 2007-2009 жылдар аралығында мен тағы қандай бәстер жасадым? Олардың кейбіреулері мені осындай мәмілелерге шақыра бастағандықтан, Seed немесе Series A-дан кейінгі кезеңдерге айналды: Shopify (IPO — кеңесші) Uber (Әзірге белгісіз, бірақ менің ең үлкен табысым болатын сияқты) Facebook (IPO) Twitter (IPO) Alibaba бір акциясы 9 доллардан (IPO)
Мен мұны 2016 жылы жазып отырғанда, менде қосымша 6-дан 10-ға дейін сәтті экзит болды, сонымен қатар мен кейбір жеке акцияларды «қайталама нарықта» сата алдым. Стартаптар қаржыландырудың жаңа раундтарын жинағанда, бұл кейде қолданыстағы акционерлерге ұсынылады.
50 мың долларлық қателігім мен 120 мың долларлық бастапқы капиталдың өзім белгілеген шегіне байланысты 2008 жылдан 2010 жылға дейін инвестициялық тәсілімді түзетуге тура келгенін айта кеткен жөн.
Мен төмендегі қосымша ережелерді қабылдадым, олар ерікті болып көрінгенімен, мәмілелердің 90%-ын сүзгіден өткізуге және ақша жоғалтпауға көмектесті. Мен оларды шамамен 2010 жылға дейін пайдаландым, сол кезде менде көбірек капитал болды және А) уақыттың орнына қолма-қол ақша инвестициялағанды жөн көрдім (масштабтау оңайырақ), және Б) менде үлкенірек қауіпсіздік желісі болғандықтан, сәл басқаша ережелерді қолдана алдым.
Тіпті стартап ойынына қызығушылығыңыз болмаса да, сіз зиянды, жаман шешімдерді қабылдауды қиындататын ережелерді ресми түрде бекітуге мүдделі болуыңыз керек. Маған көмектескен бірнешеуі:
Егер әрбір стартап өзінің қазіргі Series A бағасынан 5 есе жоғары бағамен шықса, ол сіздің қорыңыздың капиталының үштен екісін жабуы керек.
Сіздің стартаптарыңыздың көпшілігі сәтсіздікке ұшырайды, сондықтан табыстылары шығындарды өтеуі керек.
Айталық, бір стартап сізге 15 мың долларлық инвестиция ұсынды және олардың қаржыландыру раундінен кейінгі бағалауы 1,5 миллион доллар болады. Егер біз «үштен екі» ережесін қолдансақ және сіздің қорыңыз (2007-2009 жылдардағы менікі сияқты) 120 мың доллар болса, сіз бұл стартапқа 15 мың доллар салмауыңыз керек, өйткені 15 мың х 5 = 75 мың доллар. 120 мыңның үштен екісі 80 мың доллар, сондықтан сізге не сәл көбірек инвестиция салу керек, не бағалауды төмендету керек, не кеңес беруді қосып (төменде толығырақ), оның орнына көбірек үлес алу керек болады. Бұл тіпті үлестің азаюын (dilution) есепке алмағандағы жағдай.
Егер стартап өзінің қазіргі бағасынан 3 есе жоғары бағамен шықса, ол сізге 300 мың доллармен кетуге мүмкіндік беруі керек.
Бұл стартапты іріктеу немесе шеттету үшін менің сүйікті әдістерімнің бірі болды. Мен біреуді қатты жақсы көрсем де, 50 мың долларлық табыс үшін 7-10 жыл бойы тағы бір толық емес жұмысты ала алмаймын.
Айталық, стартаптың бағасы 3 миллион доллар болды. Егер мен оларға компанияның құнын үш еседен астам арттырып, 10 миллион долларға жеткізуге көмектессем, егер басқа қаржыландыру раундтары болмаса, мен қанша ақшамен кетемін? Егер ол 50 мың доллар болса, бұл мен үшін тұрарлық емес. Егер салынған уақытты ескерсек, мен басқа нәрселермен айналысып одан 5 есе көп таба алсам, бұл мәмілені жасаудың еш мәні жоқ.
Инвестордан → Инвестор/Кеңесшіге → Кеңесшіге ауысу
Мен сияқты, неге қол қойып жатқаныңызды білмей, ангелдік инвестицияларға жылына 60 мың доллар жұмсауға міндеттелдіңіз деп есептейік. Бұл екі нәрсені білдіреді: 1. Сіз көптеген компаниялар үшін «қордың үштен екісін жабу» немесе «3 есе өскенде 300 мың доллар табу» ережелерін орындай алмайсыз. Мүмкін сіз 3-тен 6-ға дейін инвестиция жасайсыз. 2. 3-тен 6-ға дейінгі инвестиция әдетте ангелдік инвестицияда жұмыс істемейді, мұнда көптеген мамандар 10-ның 9-ы сәтсіз болады деп есептейді.
Сондықтан жылына 60 мың доллармен жақсы статистикалық көрсеткішке қол жеткізу іс жүзінде мүмкін емес. Математика жұмыс істемейді. Әсіресе, егер сіз мен сияқты қатты толқып, алғашқы инвестицияңызға 50 мың доллар салып жіберсеңіз, математика мүлдем жұмыс істемейді.
Мен бұл мәселені қалай түзеттім және қалай шештім:
Біріншіден, мен бірнеше таңдаулы стартаптарға, идеалды түрде Y Combinator және Techstars сияқты тығыз байланысты «сериялық акселератор» (стартаптарды жылдам дамытуға көмектесетін бағдарламалар) желілеріне өте аз сома салдым. Содан кейін мен салған инвестициямның құнынан асып түсетін көмек көрсетуге тырыстым. Басқаша айтқанда, негізін қалаушылардың өздеріне: «Неге бұл жігіт бізге өте аз үлес үшін осыншама көп көмектесіп жатыр?» деген сұрақ қойғанын қаладым. Бұл өте аз нәрсе үшін көп көмектесетін, үлкен құндылық қосатын адам ретінде бедел орнату үшін маңызды болды. Екіншіден, осы өсіп келе жатқан беделге сүйене отырып, мен стартаптармен аралас келісімдер бойынша келіссөздер жүргізе бастадым, бұл кейбір инвестицияларды, бірақ қосымша кеңесшілік үлесті міндетті талап ретінде қамтыды. «Кеңесшілік» үлес (кеңес бергені үшін ақшаның орнына берілетін компания үлесі) — бұл мен уақыт өте келе алатын (айталық, 2 жыл бойы ай сайын жалпы соманың 1/24 бөлігі), бірақ ол үшін ақша төлемейтін үлес. Егер мен жұмысты дұрыс атқармасам, стартап оны кез келген уақытта тоқтата алады. Үшінші және соңғы қадам, мен таза кеңес беруге көштім. Тим Феррисс қорының бірінші жылының соңында менің стартап «инвестицияларымның» 70%-дан астамы қолма-қол ақшамен емес, уақытпен жасалды. Қордың соңғы 6 айында мен стартап үшін тек бір ғана чек жаздым.
Таза инвестициялаудан біртіндеп таза кеңес беруге көшу маған салынған капиталдың жалпы көлемін азайтуға, үлес пайыздарын арттыруға және ерте жіберген қателіктеріме қарамастан 120 мың долларды тиімді пайдалануға мүмкіндік берді. Менің ойымша, бұл тәсіл стартаптар үшін де жақсы нәтижелер берді.
Соңында, стартаптар менің «алтын жұмыртқа салатын тауығыма» айналды және CB Insights 2014 жылы үздік 1000 ангел-инвесторды талдағанда, мені алтыншы орынға қойды. Бір қызығы, мен қазір ангелдік инвестициялауды мүлдем тоқтаттым, тіпті бұл маған баспа ісі мен басқа да салалардан тапқан табысымнан 10 есе көп пайда әкелсе де. Неге? Ол 384-бетте.
Өз жоғары оқу орнынан кейінгі бағдарламаңызды құру
Өз MBA немесе басқа жоғары оқу орнынан кейінгі бағдарламаңызды қалай құруға болады? Міне, болжамды шығындары бар үш мысал (олар бағдарламаға байланысты өзгеруі мүмкін):
Шығармашылық жазу магистрі — жылына 12 мың доллар Жылына 12 мың долларды қалай әлемдік деңгейдегі шығармашылық жазушы болуға жұмсай аласыз? Егер сіз жылына 75 мың доллар тапсаңыз, бұл сіздің жазушылар тобына қосылуыңызды және 10-15 мың доллар жалақыңызды азайту есесіне дүйсенбі күндерін жұмыстан босатуды (роман немесе сценарий жазуға назар аудару үшін) келісуіңізді білдіруі мүмкін. Саясаттану магистрі — жылына 12 мың доллар Аптасына бір күнді ерікті болуға немесе саяси науқанда жұмыс істеуге арнау үшін дәл осындай тәсілді қолданыңыз. Джорджтаун университетінің Саясаттану факультетінің бірінші курсының міндетті оқу бағдарламасынан аптасына бір кітап оқуды шешіңіз. MBA — жылына 30 мың доллар Автоматтандырылған кіріс көзі болуы тиіс түрлі «музаларды» тексеруге айына 2500 доллар жұмсауға міндеттеме алыңыз. Бастапқы нүкте ретінде «Аптасына 4 сағат жұмыс істеу» кітабын қараңыз немесе Google-дан «muse examples Ferriss» деп іздеңіз.
Және жалпы алғанда: қаржылық мүмкіндік шеңберінде теорияның орнына іс-әрекетке көшуге міндеттеме алыңыз. Академияның қорғаныш құрсағына жүгінбей, шынайы әлемнің қиындықтарына қарсы тұруды үйреніңіз. Сіз тәуекелдердің көбін бақылай аласыз және сыйақының қандай болатынын елестете де алмайсыз.
Ресурстар
Араларыңыздағы технологиялық энтузиастар үшін ангелдік инвестициялау, технологиялық компаниялардың негізін қалау немесе жұмыс істеуге лайықты стартапты таңдау туралы білім алуға арналған бірнеше ресурстар: Брэд Фелд пен Джейсон Мендельсонның «Venture Deals» кітабы. Навал Равикант (546-бет) және Бабак «Ниви» Ниви жасаған Venture Hacks (venturehacks. com). Осы ойынның кез келген қыры туралы тегін нұсқаулықтар. Кейбір терминдер мен нормалар ескірген болуы мүмкін, бірақ бұл мазмұнның 20%-дан азын құрайды, ал ойын теориясы мен стратегиясы өте дәл. * Сондай-ақ Навал мен Ниви негізін қалаған AngelList. Мәмілелерді табу, кімнің неге инвестиция салып жатқанын көру және тез дамып жатқан стартаптардан жұмыс табу үшін тамаша. Мен AngelList-тің кеңесшісімін, менің бүкіл портфолиомды angel. co/tim сайтынан көре аласыз.
«Жеңіліске ұшырағандардың мақсаттары болады. Жеңімпаздардың жүйелері болады».

Рух жануары: Ойыншық австралиялық овчарка
Скотт Адамс
Скотт Адамс (TW: @scottadamssays, blog. dilbert. com) — 19 тілде, 57 елдегі 2000-нан астам газетте жарияланған Dilbert комикстерінің авторы. Ол «How to Fail at Almost Everything and Still Win Big», «God’s Debris» және «The Dilbert Principle» бестселлерлерінің авторы.
Сахна сыртында: Скотттың анасы оны гипноз астында босанған, бұл оның дәрігері ұсынған нұсқа болған. Ол ешқандай ауырсынуды басатын дәрі қабылдамаған, ауырсынуды сезбеген және бүкіл уақыт бойы ояу болған.
Навал Равикант (546-бет) Скотттың «Жақсырақ жазушы болған күніңіз» (The Day You Became a Better Writer) атты қысқа блог жазбасын өзінің жазу стилін жақсартқаны үшін үнемі атап өтеді.
Әзілдің алты элементі
Скотт әзілдің алты элементі бар деп санайды: тентектік (naughty), ақылдылық (clever), сүйкімділік (cute), оғаштық (bizarre), қаталдық (mean) және танымалдық (recognizable). Жетістікке жету үшін сізде кем дегенде екі өлшем болуы керек.
«Сізге мысал келтірейін. Сүйкімділік әдетте балалар мен иттерге қатысты, ал оғаштық — бұл жай ғана орынсыз кез келген нәрсе. Егер сіз мультфильмдер тарихын білсеңіз, The Far Side негізінен бір нәрсені орынсыз жерге қою өлшемін қолданғанын білесіз. Мысалы, сізде сөйлеп тұрған жануар болады.
Жануар сөйлей бастаған бойда, оның бір өлшемі бар. Ол негізінен жарысты бастайды және егер сіз: «Мен кез келген нәрсе туралы комикс саламын, әлем — менің кенебім», — деп отырған карикатурист болсаңыз, ол сізден озып кетті. Оның оғаштығы бар, содан кейін ол жануарға бірдеңе айтқызады, көбінесе адам айтатын мағынада немесе көңіл-күйде. Бұл «танымалдық» бөлігі.
Әлемдегі барлық адамдар дерлік Calvin and Hobbes мультфильмін ең жақсы комикс деп айтатын болар. Онда оғаш әрі сүйкімді сөйлейтін жолбарыс бар. Осылайша ол The Far Side-тың бір өлшемін бастапқы нүкте ретінде ілгерілетті. Calvin and Hobbes-ті оқи бастағанда-ақ сізде сүйкімділік бар, өйткені оның сурет салуы таңғажайып. Онда екі еселенген сүйкімділік бар. Онда бала да, жануар да бар, және ол өте керемет жануар. Ол мұны әзіл жазбас бұрын-ақ бастайды. Содан кейін, егер ол баланы тентектік жасатып қойса — сондай-ақ, кез келген адамның басына түскен жаман нәрсе («қаталдық») — бұл, әрине, өлшемдердің бірі болып табылады... »
Кейде бәрібір де ойлану керек
«Менде Дилберт деген кейіпкер болғандықтан және ол жалғыз басты адам болғандықтан, мен оған өзара әрекеттесетін біреу болсын деп ит бергім келді. Иттің аты Дилбертке сәйкес келгенін қаладым. Сонымен, Догберттің бастапқы аты Дилдог (Dildog) болды».
ТИМ: «Дилдог деген есім басылымға шықты ма? »
СКОТТ: «Жоқ, мен бұл жақсы коммерциялық шешім емес екенін түсіндім, кем дегенде газеттер үшін, өйткені олардың барлығы G (жалпыға арналған) рейтингін қатаң ұстанады».
«Жүйелер» мен «Мақсаттар» жайында
Скотт маған өз тілімен айтқанда, «мақсаттардың» орнына «жүйелерге» қайта назар аударуға көмектесті. Бұл сыртқы әлемнің көзіне «сәтсіздік» болып көрінсе де, сізге басқа салаға көшіруге болатын дағдылар немесе байланыстар беретін жобалар мен әдеттерді таңдауды білдіреді. Басқаша айтқанда, сіз уақыт өте келе келесі жобаларға ауысатын активтерді жинақтай отырып, сөзсіз «табысқа» жетуге мүмкіндік беретін нұсқаларды таңдайсыз.
Негізінде, «жүйелерді» (нәтижеге емес, процеске және дағдыны дамытуға бағытталған тәсіл) өзіңізден «Мен қандай тұрақты дағдылар немесе байланыстарды дамыта аламын? » деп сұрау деп түсінуге болады, ал мақсат — «Мен қандай қысқа мерзімді нәтижеге қол жеткізе аламын? » деген сұрақ. Біріншісі қуатты «қар кесегі» әсеріне ие, ал екіншісі — ешқандай жұбаныш сыйлығы жоқ екілік (өттің немесе құладың) жүйе. Скотт бұл туралы өзінің How to Fail at Almost Everything and Still Win Big: Kind of the Story of My Life атты кітабында егжей-тегжейлі жазады. Міне, шынайы өмірден бір мысал:
«Мен блог жүргізе бастағанда, болашақ жарым менен мақсатымның не екенін жиі сұрайтын. Блог жүргізу жұмыс жүктемемді екі есе арттырғандай көрінді, ал табысымды небәрі 5%-ға ғана көтеруді уәде етті, бұл менің өміріме ешқандай елеулі өзгеріс әкелмейтін еді. Бұл уақытты босқа шығындау сияқты көрінді. Мен блог жүргізу мақсат емес, жүйе екенін түсіндіруге тырыстым. Бірақ бұны ешқашан жақсылап жеткізе алмадым. Мұнда тағы бір рет тырысып көрейін.
Жазу — тәжірибені қажет ететін дағды. Сондықтан менің жүйемнің бірінші бөлігі тұрақты түрде жаттығуды қамтиды. Мен нақты не үшін жаттығып жатқанымды білмедім, міне, осы нәрсе оны мақсат емес, жүйе етеді. Мен төмен мүмкіндіктен (тәжірибесіз жазушы болудан) жоғары мүмкіндікке (көзге көрінетін, жақсы тәжірибесі бар жазушы болуға) қарай жылжыдым.
Менің блог жүргізу жүйемнің екінші бөлігі — жазуға арналған R&D (ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыс) сияқты нәрсе. Мен әртүрлі тақырыптарда жазып, қайсысы жақсырақ жауап алатынын бақылаймын. Сондай-ақ, мен әртүрлі «дауыстармен» жазамын. Менің әзілмен өзін-өзі кемсітетін дауысым, ашулы дауысым, ойлы дауысым, аналитикалық дауысым, жартылай жынды дауысым, агрессивті дауысым және т. б. бар. Оқырмандар не істейтінін және не істемейтінін маған жақсылап айтып береді.
Wall Street Journal менің блог жазбаларыма назар аударғанда, олар менен қонақ ретінде мақалалар жазуды өтінді. Көптеген жазу тәжірибемнің және қай тақырыптар жақсы жауап алатынын білуімнің арқасында, қонақ мақалалары өте танымал болды. Ол мақалалар да үлкен ақша әкелмеді, бірақ бәрі менің жария жаттығу жүйеме сәйкес келді.
Менің Wall Street Journal үшін жазғандарым мен блогтағы жария тәжірибем кітап баспагерлерінің назарын аударды, бұл назар кітап келісіміне айналды. Ал кітап келісімі таңқаларлықтай жоғары ақы төленетін спикерлік сұраныстарды тудырды. Осылайша, блог жүргізу үшін төлем ақыры келді, бірақ мен оның қандай жолмен келетінін алдын ала білмедім. Менің блог жүргізуім соңғы жылдары ондаған бизнес мүмкіндіктерін ашты, сондықтан ол кез келген бағытты алуы мүмкін еді».
TF: Менің подкастым ешқашан бизнес ретінде жоспарланбаған болатын. Мен 700 бетке жуық The 4-Hour Chef кітабынан кейін қатты шаршадым және үлкен жобалардан үзіліс алып, еркін, бірақ креативті нәрсемен айналысқым келді. Джо Роган, Марк Мэрон, Nerdist және басқа да подкаст алпауыттарына сұхбат бергенді ұнатқандықтан, мен ұзақ форматты аудионы алты эпизод бойы байқап көруді шештім. Егер алты эпизодтан кейін маған ұнамаса, бәрін тастап, кететін едім. Менің логикам: ең нашар жағдайда, бұл тәжірибе маған сұхбат алуды жақсартуға, сұрақтарымды нақтылауға және сөйлеудегі кемшіліктерді жоюға көмектеседі, бұл кейінгі жобаларда пайдалы болады. Бір немесе екі эпизод оқу қисығындағы «хоккей таяғы» (күрт өсу графигі) әсері үшін жеткілікті тәжірибе бермес еді, сондықтан мен сынақ ретінде ерікті түрде алты эпизодты таңдадым. Шамамен 200 эпизодтан кейін біз осындамыз.
Аффирмациялардың оғаш тиімділігі туралы
Мен бұл тармақта егжей-тегжейлердің маңызды екеніне сенемін, сондықтан ол қалыптыдан ұзағырақ. Бұл жұмыс істемеуі керек, бірақ соған қарамастан мүмкіндіктерді жақсартатын нәрселердің бірі. Мен Скоттың әдісін Тони Роббинстің тікелей іс-шарасынан кейін өз өмірімде сынап көрдім, ол туралы 449-бетте толығырақ жазамын. Әзірге Скоттың оқиғасы:
«Ең алдымен, егер сіз аффирмацияларды (белгілі бір мақсатқа жету үшін позитивті ойды үнемі қайталау әдісі) айтсаңыз, қандай да бір сиқыр болады және ғалам ғылыми емес жолмен өзгереді деп сенбейтінімді айтайын. . . . Мен тек осы техниканы қолданғанымды және белгілі бір тәжірибе алғанымды айттым, онымен қуана бөлісемін, содан кейін оқиғаны айтып беремін. . . .
Мен 20-дан асқан шағымда кәсіби гипнозшы болуды үйрену үшін гипноз курсына қатысып жүргенмін. Бір күні [сыныптағы бір әйел]: «Сен аффирмация деп аталатын нәрсені байқап көруің керек. Мен ол туралы бір кітаптан оқыдым, бірақ кітаптың атын ұмытып қалдым», — деді. Сондықтан мен оны сізге айта алмаймын, өйткені ол маған айтқан жоқ. Ол: «Бұл былай жұмыс істейді», — деді.
Сіз тек бір мақсатты таңдайсыз және оны күніне 15 рет белгілі бір сөйлем түрінде жазасыз, мысалы: «Мен, Скотт Адамс, астронавт боламын». Және мұны күн сайын жасайсыз. Содан кейін ғалам мүмкіндіктерді ұсына бастағандай көрінеді. Сізге бұл кездейсоқтық сияқты көрінеді және олардың кездейсоқтық немесе кездейсоқтық еместігі олардың пайда бола бастағанына қарағанда маңызды емес.
Сонымен, мен рационалды адам ретінде: «Бұл уақытты босқа шығындау сияқты. Оның артында ешқандай ғылым жоқ, бәлі-бәлі-бәлі», — дедім. Ол менің ақымақ емес екеніме ішінара өзінің Mensa мүшесі болғаны үшін сендірді.
Ерекше атап өтуге болатын екі аффирмация: Біріншісі, мен бірінші нөмірлі бестселлер авторы боламын дедім. Бұл менің кітап жазбаған кезім, тіпті іскерлік жазу бойынша 2 күндік курстан басқа жазу сабақтарына қатысқан емеспін. The Dilbert Principle бірінші нөмірлі бестселлер кітабына айналды.
Бір кезең болды... [2005 жылы спастикалық дисфония салдарынан] дауысымнан айырылып қалдым. Мен үш жарым жыл бойы сөйлей алмадым. . . . Бұл менің аффирмацияларды келесі рет қолданған кезім болды. Аффирмация мынадай еді: «Мен, Скотт Адамс, мінсіз сөйлейтін боламын». Қазір мен мінсіз сөйлемейтінімді білемін, бірақ ол оқиғаға жеткенде, мұның мәні тереңірек екенін көресіз».
TIM: «Сіз бұл аффирмацияларды нақты қалай жаттықтырдыңыз? »
SCOTT: «Мен мұны қалай жасағанымды нақты айтып беремін, бірақ сонымен бірге нақты әдістің маңызды емес екеніне сенімдімін. Меніңше, маңыздысы — назар аудару дәрежесі мен сол назарға деген адалдығыңыз. Өйткені мен айтқан соңғы аффирмация негізінен көлік жүргізу кезінде басымда жасалды, бірақ шамамен 3 жыл бойы үздіксіз орындалды. Алғашында мен мұны қарындаш немесе қаламмен қағазға күніне бір рет, бір сөйлемді 15 рет жазу арқылы жасадым. Міне, меніңше, бұл неге жұмыс істейтін сияқты көрінеді, бұған бірнеше мүмкіндіктер бар. Бірі — мен бұрын үйренген нәрсе, оны кім ойлап тапқаны есімде жоқ, бірақ сіз «ретикулярлы активация» (мидың қоршаған ортадан маңызды ақпаратты сүзіп алу механизмі) деген тіркесті естідіңіз бе? Бұл негізінен көпшіліктің арасында өз атыңызды есту оңай деген идея.
Сіз фондық шуды естисіз, бәлі-бәлі-бәлі, «Тим Феррисс», бәлі-бәлі-бәлі. Сонда сіз: «Осы шудың ішінен сол бір нәрсені қалай естіп қалдым? » деп ойлайсыз. Негізінде, сіздің миыңыз қоршаған ортадағының бәрін өңдеуге қабілетті емес, тіпті оған жақындай алмайды. Сондықтан ол жасай алатын ең жақсы нәрсе — осы кішкентай сүзгілерді орнату. Және ол өз сүзгілерін сіздің не нәрсеге назар аударатыныңызға қарай орнатады. Бұл сіз ең көп энергия жұмсайтын нәрсе. . . . Сіз өз сүзгіңізді осылай орнатасыз. Сондықтан сіздің сүзгіңіз автоматты түрде өз атыңызға орнатылған, өйткені бұл сіз үшін ең маңызды нәрсе.
Бірақ сіз бұл аффирмацияларды, шамасы — бұл жай ғана гипотеза — ақыл-ойыңызды және жадыңызды өте нақты бір нәрсеге бағыттау үшін пайдалана аласыз. Және бұл сізге қоршаған ортада бұрыннан болған нәрселерді байқауға мүмкіндік береді. Тек бұрын сіздің сүзгіңіз елемеуге орнатылған еді, содан кейін сіз оны осы есте сақтау және қайталау айласы арқылы қосымша нәрселерді өткізу үшін сәл кеңейткенше баптайсыз. Қазір мұны растайтын кейбір ғылыми деректер бар. . . .
Ақыр соңында мен аффирмацияны бастауды ұйғардым: «Мен, Скотт Адамс, танымал карикатурашы боламын». Танымал карикатурашы болу мүмкіндігі — меніңше, шамамен 2000 адам үлкен конгломераттарға, яғни сізге үлкен келісімшарт, үлкен мүмкіндік беретін адамдарға пакеттер жібереді. Олар жарты ондықты таңдауы мүмкін. Сол жарты ондықтың көпшілігі бір-екі жылдан кейін жетістікке жете алмайды, сондықтан бұл өте сирек кездесетін жағдай. Шын мәнінде, Dilbert соңғы 20 жылдағы ең үлкен жетістіктердің бірі болды».
Трампты болжау — не үйренуге болады
2015 жылдың 22 қыркүйегінде Скотт Адамс менің подкастымда 10 айдан кейін Дональд Трамп Республикалық партияның кандидаты болатынын дұрыс болжады. Сол кезде бұл күлкілі болып көрінген еді. Скотт мұны Трамптың саясатына емес, оның гипноздық қабілеттері мен медианы жақсы білуіне негіздеді. Бұл ескі жаңалық сияқты көрінуі мүмкін, бірақ Скоттың байқағандарында іс жүзінде қолдануға болатын сабақтар бар:
«Ол [Трамп] өзін-өзі жарып жібергелі жатқан дайындығы жоқ мазақшы ретінде келген дебатты алайық. Fox News телеарнасынан Мегин Келли дәл солай болатынын шешті және ол бірден: «Сіз әйелдер туралы осы жаман сөздерді айттыңыз ба? » деген дәйексөзбен бастады. Қазір кез келген басқа саясаткер одан кейін сахнадан аластатылатын еді, өйткені оның не деп жауап бергені маңызды болмайтын еді. . . .
Логикалық жауап, мүмкін біреу: «О, бұл контекстен үзіліп алынды» немесе басқа бірдеңе айтар еді, бұл әдетте адамдардың айтатыны және әдетте солай болады да. Бірақ жұртшылық оны естімейді. Олар тек Мегин Келли сол адамның есімін атаған кездегі [және] әйелдерге деген жаман көзқарас туралы сезімді ғана естиді.
Бұл халықтың кем дегенде 20%-ы үшін ойлаудың басы мен соңы; кездейсоқ, бұл оңай гипнозға түсетін сол 20%. Бірақ Трамп не істеді? Сол сұрақ қойылған бойда, ол оның сөзін бөліп: «Тек Рози О’Доннелл», — деді. Міне, досым, бұл — гипноз. Ол бәрі көз алдына елестете алатын «зәкірді» (психологияда белгілі бір реакцияны тудыратын сигнал) алды, ал оның негізгі аудиториясында ол туралы теріс пікір қалыптасқан болатын. Олардың Рози О’Доннелл туралы теріс пікірі Мегин Келли жаңа ғана айтқан нәрседен гөрі үлкенірек, күштірек, көрнекірек және маңыздырақ болғаны анық. . . .
Ол оған төрт корольді көрсетті, ал ол оның қолын жеңіп кетті және ол мұны еш тырыспастан, жақсы түсінікті әдіспен жасады. Бұл — келіссөз жүргізу техникасы. Сіз зәкір тастайсыз, бәрінің назарын басқа жаққа аударасыз. Бірінші күннен бастап сексист болудың орнына, ол тік сөйлейтін адамға айналды.
Енді мен сіздің тақырыптарды қадағалайтыныңызды білемін, сондықтан кейін не болғанын білесіз. Fox News -дан Роджер Эйлс: «Біз Дональд Трамппен татуласуымыз керек, өйткені бұл бақылаудан шығып бара жатыр», — деді және Дональд Трамп онымен татуласты. Сіз мұны қалай түсіндіресіз? Мен оны қалай түсіндіретінімді айтайын. Мен оны Дональд Трамп бір тиын да төлеместен Fox News -ты сатып алды деп түсіндіремін. Өйткені егер олар оның өз шоуларына шыққанын қаласа, бұл оның еркінде және ол оларға мұқтаж емес екенін дәлелдеді».
TF: Осы сәтте мен Скоттан Трамптың журналистерді тоқтату үшін жиі қолданатын ақылды тіркесі туралы сұрадым, бұл — «Деректеріңізді тексеріңіз, [журналистің атын енгізіңіз]» деген қысқа сөз.
SCOTT: ««Деректеріңізді тексеріңіз» — бұл менің «жоғары позиция» маневрі (дискуссияны жалпы деңгейге көтеру) деп атайтын әдісім. Джобс та Antennagate мәселесін түсіндіргенде дәл осыны жасады: «Барлық смартфондарда проблемалар болады. Біз тұтынушыларымызды бақытты етуге тырысамыз». Ол осы екі сөйлеммен ұлттық деңгейдегі оқиғаны 30 секундқа жетпейтін уақытта жоқ қылды».
Таңғы «су тасқыны» — ақылдың орнына денеге құлақ түру
Шешім қабылдауды азайту үшін Скотт оянады, кофенің батырмасын басады және әр таң сайын бірдей таңғы ас ішеді: шоколадты-жаңғақ майы дәмі бар 20 грамм протеині бар Clif Builder’s батоны. Келесі қадам — өзінің комикстері үшін идеялар тудыру үшін жаңа ақпаратқа назар аудару:
«Ақыл-ойыңызды тазартқаннан кейін оны толтыру керек процесс бар. Сіз бұл үшін басқа сөздерді қолдануыңыз мүмкін, бірақ мен сіздің де солай істейтініңізді білемін. Сонымен, сіз оны босатасыз, содан кейін оны ескі ақпарат емес, жаңа ақпаратпен толтырасыз. Сонымен, мен жаңалықтарды қарап жатырмын, бұрын көрмеген нәрселерімді қарап жатырмын. Мен кешегі мәселені бесінші рет қарап отырған жоқпын. Мен жаңа мәселені қарап, жаңа идея туралы ойлап отырмын. Бірақ содан кейін сол ақпарат тасқынының ішінен жұмыс істеуге тұрарлық кішкентай бөлікті табу керек. Міне, осы жерде мен дене моделін қолданамын. Мен осының бәрін айналып өтемін.
Модель мынадай: Сіздің миыңыз интеллектуалды мағынада жақсы байланысты тікелей таба алмайды. Әрине, ми қатысады, бірақ менің айтқым келгені — осы идеялар туралы ойланып, олар басымнан өтіп жатқанда, мен ақыл-ойымды емес, денемді бақылаймын. Денем өзгерген кезде, менде басқа адамдар да маңызды деп санайтын нәрсе бар екенін түсінемін».
TF: Б. Дж. Новак (378-бет) осыған өте ұқсас нәрсені айтқан болатын. Бұл дене реакциясы — еріксіз күлу, адреналиннің тасуы, эндорфиндердің көбеюі, эмоциялардың күрт өзгеруі және т. б. — жақсы материалды табу үшін металл іздегіш ретінде қызмет ете алады. Бұл тәжірибені қажет етеді, бірақ жұмыс істейді.
Стрессті басқару үшін әртараптандыру туралы
Төмендегі ақпарат менің: «30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? » деген сұрағымнан туындады:
«Менің 30 жастағы өзімде медициналық марихуанаға қолжетімділік болмас еді, сондықтан менде сурет салу үшін шектеулі кенеп болар еді. Мен жас кезімнен бастап — және стресске байланысты көптеген медициналық проблемаларым болған кезде — стресс болмауды үйренуді басты міндет етіп қойдым. Мен қазіргі уақытта ондаған түрлі жолдармен стресстен қашудың әлем чемпионымын деп санаймын. Мұның көп бөлігі — әлемге қалай қарайтыныңыз, бірақ оның басым бөлігі — әртараптандыру процесі. Егер менде жүз дос болса, бір досымды жоғалтуға алаңдамаймын, бірақ егер менде тек екі дос болса, мен шынымен де уайымдайтын боламын. Менің бір бастығым жұмыстан шығарады деп алаңдамаймын, өйткені менің барлық жердегі газеттерде мыңдаған бастықтарым бар. Стресс туралы уайымдамаудың бір жолы — оны жою. Мен акцияларды таңдауда уайымдамаймын, өйткені менде әртараптандырылған портфель бар. Әртараптандыру стрессті азайту үшін өміріңіздің кез келген саласында жұмыс істейді».
Dilbert Hardware — Скотт немен сурет салады: Wacom Cintiq планшеті
Екі еселенген немесе үш еселенген қауіп логикасы
«Мансап бойынша кеңес» туралы Скотт мынаны жазды (мұнда сәл қысқартылған). Бұл іс жүзінде менің де ұстанымым және оны неге айтып отырғанымды көресіз:
Егер сіз орташа, табысты өмір сүргіңіз келсе, ол көп жоспарлауды қажет етпейді. Тек қиындықтардан аулақ болыңыз, мектепке барыңыз және өзіңізге ұнайтын жұмысқа өтініш беріңіз. Бірақ егер сіз ерекше нәрсені қаласаңыз, сізде екі жол бар: 1) Бір нақты нәрседе ең үздік болыңыз. 2) Екі немесе одан да көп нәрседе өте жақсы (ең үздік 25%) болыңыз.
Бірінші стратегия мүмкін емес дерлік қиын. Көптеген адамдар NBA-да ешқашан ойнамайды немесе платиналық альбом шығармайды. Мен ешкімге бұған тырысуды да ұсынбаймын.
Екінші стратегия өте оңай. Әрбір адамда белгілі бір күш-жігермен ең үздік 25%-ға кіре алатын кем дегенде бірнеше сала бар. Менің жағдайымда, мен көптеген адамдардан жақсы сурет сала аламын, бірақ мен суретші емеспін. Және мен ешқашан үлкен жетістікке жетпейтін орташа стендап-комиктан артық күлкілі емеспін, бірақ мен көптеген адамдардан гөрі күлкілімін. Сиқырлы нәрсе мынада: аз ғана адам жақсы сурет салып, әрі әзіл жаза алады. Осы екеуінің үйлесімі менің ісімді сирек етеді. Оған менің бизнес тәжірибемді қоссаңыз, кенеттен менде көптеген карикатурашылар оны бастан кешпей түсіне алмайтын тақырып пайда болды.
Мен әрқашан жастарға жақсы спикер (үздік 25%) болуға кеңес беремін. Бұны кез келген адам жаттығу арқылы жасай алады. Егер сіз бұл талантты кез келген басқа дағдыға қоссаңыз, кенеттен сіз тек бір ғана дағдысы бар адамдардың бастығы боласыз. Немесе инженерлік, заңгерлік, медициналық немесе ғылыми дәрежеңіздің үстіне бизнес дәрежесін алыңыз. Кенеттен сіз басшы боласыз немесе мүмкін өз біліміңізді біріктіріп, өз компанияңызды ашарсыз.
Капитализм сирек әрі құнды нәрселерді марапаттайды. Сіз ешкімде жоқ қоспаңыз болғанша екі немесе одан да көп «айтарлықтай жақсы» дағдыны біріктіру арқылы өзіңізді сирек етесіз. . . . Сіздің қоспаңыздағы кем дегенде бір дағды жазбаша немесе ауызша қарым-қатынасты қамтуы керек. Және бұл әлемнің 75%-ынан гөрі тиімдірек сатуды үйрену сияқты қарапайым болуы мүмкін. Бұл — біріншісі. Енді оған өзіңіздің құмарлығыңызды қосыңыз, сонда сізде екі дағды болады, өйткені бұл сіз үздік 25%-ға жету үшін оңай энергия жұмсайтын нәрсе. Егер сізде үшінші дағдыға, бәлкім, бизнеске немесе шешендік өнерге қабілетіңіз болса, оны да дамытыңыз.
Бұл жалпылама кеңес сияқты көрінеді, бірақ сіз үздік 25%-да шамамен үш дағдысы жоқ кез келген табысты адамды табуда қиналасыз.
TF: Марк Андриссен (170-бет) баяғыда Скоттың жазбаларына сілтеме жасай отырып, жоғарыда айтылған екі еселенген/үш еселенген қауіп тұжырымдамасын «тіпті бас директор болудың құпия формуласы» деп атады. Ол мұны мектепте де инженерлік + MBA, заңгерлік дәреже + MBA немесе физика + экономика сияқты дәрежелердің ерекше комбинацияларын алу арқылы дамытуға болатынын қайталады.
Шон Уайт
Шон Уайт (TW/FB/IG: @ShaunWhite, shaunwhite. com) — кәсіби сноубордшы және скейтбордшы. Оның көптеген жетістіктерінің ішінде екі дүркін Олимпиада чемпионы және X Games ойындарының 15 алтын медальмен рекорды бар (сонымен қатар 23 медальмен жалпы медаль саны бойынша рекордшы). Шон BusinessWeek журналының «100 ең ықпалды және сұранысқа ие спортшылар» тізімінде екінші орынға ие болды. Ол «Coachella мен X Games қосындысы» деп аталған Air + Style іс-шаралар сериясының негізгі иесі.
Сахна артында Шон Фалло тетрадасы (жүректің төрт ақауының тіркесімі) деп аталатын жүрек ақауымен туылған. Жүрегіндегі бірнеше клапандардан қан кеткен, оны түзету үшін бірнеше ашық жүрек отасы қажет болды. Балалық шағында ол футбол алаңында шамадан тыс күш жұмсаудан есінен танып қалатын.
Менің Шонмен подкаст эпизодым Лос-Анджелестегі The Troubadour клубында аншлагпен тікелей эфирде жазылды, мұнда Guns N’ Roses алғаш рет Geffen-мен келісімшартқа отыруға мүмкіндік берген концерттерін берген болатын.
✸ Олимпиадалық жарысқа түсер алдында өзіңмен қалай сөйлесесің?
«Мен: «Күннің соңында бұл кімді қызықтырады? Бұл соншалықты маңызды ма? Мен осындамын, барымды саламын, сосын үйге барамын, ол жерде отбасым бар. . . . Менің бүкіл әлемім осыған байланған болса да, бұған кім қарап жатыр? » — деймін».
TF: «Сосын үйге барамын, ол жерде отбасым бар» деген сөзді ол өзінің тәлімгерлерінің бірі Андре Агассиден алған. Шон екеуміз де Андренің Open атты автобиографиясын жақсы көреміз және оны ұсынамыз.
Құрдастардың қысымын жеңу және «ақымақ» мақсаттардың құндылығы
«Жапонияда Toyota Big Air атты жарыста болғанымда таңқаларлық жағдай болды және мен «уайлд-кард» (жарысқа арнайы шақыртумен қатысушы) ретінде қатыстым. Мен ол жерге бару үшін жол ақысын өзім төледім. Анам менімен бірге ұшты. Біз қонақүйге, тамаққа және осының бәріне төледік. Қалған барлық шабандоздар шақырылған болатын [және олардың ұшуы мен қонақүйлері төленді]. Олар келгенде, келу үшін күндізгі өтемақы алды, сонымен қатар 50 мың доллар көлеміндегі үлкен жүлде қоры болды.
Сол түні бәрі сыртқа шығып, қатты көңіл көтерді, ал мен бала болғандықтан, анаммен бірге қонақүйде болдым. Олар іс-шараға похмельмен (алкогольден кейінгі ауыр жағдай) келіп: «Білесің бе, бұл секіріс жай ғана ақымақтық» — өйткені олар сноубордшылар, солай — «Бұл керемет емес және біз бүгін жарысқымыз келмейді. Біз жай ғана демо-шоу жасаймыз және бәріміз ақшаны тең бөлеміз», — деді. Мен жылдам есептеп: «Адам, бұл біздің ұшу ақымызды да өтемейді», — деп ойладым. Сосын мен: «Мен мұны істегім келмейді. Мен ақшаны бөлгім келмейді», — дедім.
Олар мені мазақтап: «О, сен тек ақша туралы ойлайсың... » — деді, ал мен жай ғана отырып: «Мен бүгін өте жақсы теуіп жүрмін. Мен мұны істемеймін», — дедім. Олар барлық шабандоздардың суреттері бар үлкен постерді алып, менің көзіме доллар белгісін сала бастады. Мен 15 жаста едім. Бұл өте қорқынышты болды. Менің кумирлерім мені келеке етті, бірақ, адам, мен жеңіп шықтым. . . . Бұл 50 мың доллар және көлік болды. Мен: «О Құдайым! Енді не істейміз? » — дедім».
TIM: «Мұндай құрдастардың қысымына қарсы тұруға қажетті күшті қайдан алдыңыз? Бұл 15 жастағы бала үшін ерекше жағдай, әсіресе кенеттен сізге оқ ата бастаған кумирлеріңіздің алдында. Бұл ата-анаңыздан келді ме? Әлде бұл сізде әрқашан болған нәрсе ме, әлде басқа жауабы бар ма? »
ШОН: «Мен еңбек еттім, уақытымды арнадым, өзімді ең үздік райдер сезіндім, ал бұл жігіттердің жол шығындары төленген еді... Мен: «Білесің бе? Бұл — менің күнім, олардың бұған кедергі келтіруіне жол бермеймін», — деп ойладым. Мен осы мақсатқа жұмыс істедім. Әдетте мен мақсаттар қоямын. Әр маусым сайын екі мақсат қоямын: бірі өте маңызды, екіншісі күлкілі немесе ақымақша бірдеңе».
ТИМ: «Мысалы? Әрқайсысына мысал келтіре аласың ба? »
ШОН: «Сен [күлесің] — бұл ақылға қонымсыз. Мақсаттың бірі Олимпиадада жеңіске жету болса, екіншісі — қанша көлік ұтып ала алатынымды көру еді. Өйткені ол кезде автомобиль өнеркәсібі көліктерді оңды-солды таратып жатқан болатын. Менің жолым болып, жарыс соңына қарай тоғыз көлігім болды: Suzuki Sidekick, Volvo, Jeep және тағы басқа кездейсоқ көліктер... Соңында оларды қайырымдылыққа бердім, өйткені олар үшін салық және басқа да төлемдер төлеу керек болды».
ТИМ: «Сен әлі де осындай мақсаттар қоясың ба? »
ШОН: «Иә, әрине. Олар әрқашан кездейсоқ болып келеді. Ванкувер Олимпиадасында — бұны айтып жатқаныма сенбеймін — менің мақсаттарым тағы да Олимпиадада жеңіске жету және [белгілі бір] шалбарды киіп шығу болды. Мен арнайы тіктірген шалбарымда Америка туы бейнеленген еді. Тыңдап көрші... Мен Аксель Роуздың осыған ұқсас киім киген суретін көрген едім. Оныкі сәл тарлау әрі қысқалау болған шығар. Мен: «Мен оны кие алмаймын, бірақ соған ұқсас шалбар жасай аламын», — деп ойладым. Бұл жай ғана ақымақ мақсат еді, «Егер жеңіске жетсем, бәлкім, Rolling Stone мұқабасына шығармын» деген сияқты...
Бірақ бұл қызық, өйткені ол қысымды едәуір азайтады. Олимпиадада жеңіске жету — өте үлкен мақсат, ол адамды қатты күйзеліске түсіреді. Сондықтан оны теңгеретін басқа мақсаттың болғаны жақсы. Ол кезде бәрі тым байсалды еді, бұл менің сонымен күресу тәсілім болды».
ТФ: Шон Rolling Stone журналының мұқабасына Америка туы бейнеленген шалбармен шықты.
«Аутсайдер» болу туралы
Кейде белгілі «қызу нүктелерден» тыс болу үлкен артықшылық береді. Малкольм Гладуэлл (572-бет) өзінің Аутсайдерлер (Outliers — орташа деңгейден оқ бойы озық тұрғандар) атты кітабында осыны зерттейді. Шонның келесі әңгімесі маған Ричард Беттстің 565-беттегі мейрамхана таңдау логикасын еске түсірді:
«Мен [Аутсайдерлер] кітабын оқып, хоккейшілер мен жүйедегі осындай ауытқулар туралы оқиғаға таң қалдым. Оны өз өміріме қолданып көрдім де: «Адамдар мені Оңтүстік Калифорнияда өскенім үшін қолайсыз жағдайда деп ойлайтын шығар. Бірақ мен бұдан ешқандай кемшілік көрмеймін. Мұнда жылдың көп бөлігінде немесе қыс мезгілінде күн ашық әрі тамаша болады», — деп ойладым. Біздің қысымыз Колорадо немесе Вермонттағыдай емес. Сондықтан менің жаттығатын күндерім басқа жерде өскендермен салыстырғанда екі-үш есе көп болды.
Сонымен қатар, Биэр-Маунтин мен Сноу-Саммит курорттарында [Оңтүстік Калифорнияда] парктер салып жатқан адам — бұл кішкентай тау еді — сондықтан [басшылық]: «Иә, қалағаныңды істе», — деді. Ол керемет секіру алаңдарын, тамаша хафпайп жасады. Қазір ол әлемдегі ең ірі шараларға арналған трассаларды салады. Ол өзінің жолын осы таулардан бастаған еді.
Білесің бе, оған Аспенге барып, дайын соқпақтарды бұзуға рұқсат бермес еді. Сондай-ақ, хафпайпта T-bar (шаңғышыларды тауға сүйреп шығаратын аспалы арқан жолы) болды. Мен: «Мәссаған, күн ашық болғандықтан менің жаттығатын күндерім қаншама, ал тауға жаяу шықпайтындықтан жасаған секірулерімнің саны қаншама! » — деп ойладым. Мен жай ғана трюгімді жасаймын, қайтадан аспалы жолға отырамын да, жоғары көтерілемін. Мен Вермонтта тұратын, аязды күнде тауға жаяу шығып шаршайтын адаммен салыстырғанда, аз уақыттың ішінде бірнеше айлық жаттығуды жасап тастайтынымды түсіндім.
Тоңып тұрғанда: «Жарайды, мен қазір мына сальтоны жасап көрейін», — деу қорқынышты. Жоқ, сен оны жасамайсың. Күн суық болғанда бұл қатты қорқыныш тудырады, сен тек үйге барып жылынғың келеді. Ал менде қар жұмсақ болды, қасымда ең жақсы рельефті жасайтын адам болды... Осылайша, сол кітаптан алған көптеген қызықты нәрселерді өміріме қолдана алдым».
Мүмкіндікті пайдалан және басқа есіктердің ашылуын күт
«Музыка мен үшін біртүрлі дүние болды, өйткені менің отбасымда бірде-бір адамның музыкаға мүлдем қатысы жоқ... Мен сноуборд жарысында гитара ұтып алдым да: «Мәссаған, егер мен бір жерде отырыста бір ән орындап берсем қалай болар еді? » — деп ойладым. Ал сол бір ән «Жақсы, мен енді гитарист болу үшін жаттығып жатырмын» дегенге ұласты...
Мен Bad Things атты топта жетекші гитаристпін. Ол негізінен мен өскен аудандағы достарымнан және Лос-Анджелесте кездестірген керемет талантты жігіттерден құралған. Біз өз әндерімізді жаза бастадық, бізге бірнеше концерт ұсынылды. Бірде бізді Lollapalooza (АҚШ-тағы ірі музыкалық фестиваль) фестиваліне шақырды. Мен: «Достар, бұл салмақты дүние болады», — дедім».
[ТФ: Оқиғаның осы жерінде мен ақырын ғана «Мәссаған... » дедім. ]
«Күте тұр... Бұл балалар сахнасы еді. Сондықтан мен: «Білесің бе, егер біз барып, сол балалар сахнасында ойнасақ, бұл нағыз панк-рок болар еді. Өйткені мен негізгі сахнада болуым керек деп есептемеймін. Менің топта болғаным бізге мұндай мүмкіндіктер бірден берілуі керек дегенді білдірмейді», — дедім. Сонымен, біз бардық, өз ісімізді істедік. Балалар үшін керемет шоу жасадық. Содан кейін ең ғажайып нәрсе болды. Тура кинодағыдай. Lollapalooza-ның Grove сахнасындағы негізгі топ ойнамауға шешім қабылдады. Олар: «Біздің өнеріміз мұнда көрсетілмейді», — деген үлкен жазу іліп қойды. Олардың жанкүйерлері аппаратураларын талқандап, үлкен тәртіпсіздік басталды.
Ұйымдастырушылар айналаға қарап: «Бізге негізгі сахнада ойнайтын топ керек», — деді. Мен: «Біз топпыз», — дедім. Сөзбе-сөз: «Біз топпыз». Бұл керемет еді. Олар: «Сендер, бізбен жүріңдер», — деді. Мен: «Құдай-ау, бұл біздің сәтіміз, біз мұны істеуіміз керек», — деп ойладым. Осылайша біз өміріміздегі ең керемет концерттердің бірін бердік. Біз бұл мүмкіндікті мүлт жібермедік. Гитараны қолына алып, сахнада болуды армандайтын кез келген адам сияқты, сен де сахнадан түсіп бара жатқанда бәрінің «тағы бір ән» деп айғайлағанын армандайсың. Ол жердегі ең керемет сәт — мен достарыма қарадым, олар: «Бізде тағы бір ән бар ма? Басқа әніміз жоқ қой», — деп тұр. Ұйымдастырушы: «Бірінші әнді қайтадан ойнаңдар», — деді».
Бұл — Шонның «ең көп сыйға тартатын» кітабының атауы. Мүлдем байсалды айтып тұрмын. Мен оны әзіл деп ойлаған едім, бірақ Amazon-да оған 700-ге жуық пікір жазылған және орташа рейтингі 4,8 жұлдыз.
Санат заңы
«Идеялар әлемінде бір нәрсеге ат қою — оған иелік ету деген сөз. Егер сіз мәселені атай алсаңыз, оны меңгере аласыз». — Томас Л. Фридман
Мен кәсіпкерлерге, мейлі олар алғашқы стартаптарын бастаса да, немесе жаңа өнім шығарып жатқан тәжірибелі адамдар болса да, Эл Рис пен Джек Трауттың «Маркетингтің 22 мызғымас заңы» кітабын оқуды үнемі ұсынамын. «Санат заңы» — мен ең жиі оқитын тарау, төменде оның қысқаша нұсқасын келтірдім. Ол алғаш рет 1993 жылы жарияланған, сондықтан кейбір «бүгінгі» сілтемелер ескірген болуы мүмкін, бірақ қағидалар ешқашан мәнін жоғалтпайды.
Санат заңы
Атлант мұхитын жалғыз ұшып өткен үшінші адамның аты кім?
Егер сіз Берт Хинклердің Атлант мұхитын ұшып өткен екінші адам екенін білмесеңіз, үшінші адамның атын білуге еш мүмкіндігіңіз жоқ деп ойлауыңыз мүмкін. Бірақ сіз оны білесіз. Ол — Амелия Эрхарт.
Ал енді, Амелия Атлант мұхитын жалғыз ұшып өткен үшінші адам ретінде танымал ма, әлде мұны істеген бірінші әйел ретінде ме?
Heineken үлкен табысқа жеткеннен кейін, Anheuser-Busch компаниясының адамдары: «Біз де сырттан келетін сыра әкелуіміз керек», — деп айта алар еді. Бірақ олар олай етпеді. Оның орнына: «Егер қымбат импорттық сыраға нарық болса, бәлкім, қымбат отандық сыраға да нарық бар шығар», — деді. Осылайша олар алғашқы қымбат отандық сыра Michelob-ты жарнамалай бастады, ол көп ұзамай Heineken-нен екі есе көп сатылды. (Шын мәнінде, Anheuser-Busch Еуропада өте жақсы беделге ие Carlsberg-ті де әкелді. Алайда, Америка Құрама Штаттарында еліктеуші Carlsberg ешқандай нәтиже бермеді).
Miller Lite алғашқы отандық жеңіл сыра болды. Импорттаушыға: «Егер отандық жеңіл сыраға нарық болса, бәлкім, импорттық жеңіл сыраға да нарық бар шығар», — деу үшін 5 жыл қажет болды. Нәтижесінде Amstel Light пайда болды, ол ең көп сатылатын импорттық жеңіл сыраға айналды.
Егер сіз тұтынушының санасына бірінші болып кіре алмасаңыз, үмітіңізді үзбеңіз. Өзіңіз бірінші бола алатын жаңа санат табыңыз. Бұл сіз ойлағандай қиын емес.
IBM компьютер саласында үлкен табысқа жеткеннен кейін, бәрі осы салаға ұмтылды. Burroughs, Control Data, General Electric, Honeywell, NCR, RCA, Sperry. Оларды «Ақшақар және жеті ерікше» деп атады.
Қай ерікше өсіп, 126 000 қызметкері және 14 миллиард доллар саудасы бар, жиі «әлемдегі екінші ірі компьютерлік компания» деп аталатын жаһандық алпауытқа айналды? Ешқайсысы. жетпісінші және сексенінші жылдардағы IBM-нен кейінгі ең табысты компьютерлік компания Digital Equipment Corporation (DEC) болды. IBM компьютерлерде бірінші болды. DEC мини-компьютерлерде бірінші болды.
Көптеген басқа компьютерлік компаниялар (және олардың кәсіпкер иелері) қарапайым қағиданы ұстану арқылы бай әрі танымал болды: Егер сіз бір санатта бірінші бола алмасаңыз, өзіңіз бірінші бола алатын жаңа санат ашыңыз.
Tandem іркіліске төзімді компьютерлерде бірінші болды және 1,9 миллиард долларлық бизнес құрды. Сондықтан Stratus алғашқы іркіліске төзімді мини-компьютермен қадам жасады.
Маркетинг заңдары қиын ба? Жоқ, олар өте қарапайым. Алайда оны іс жүзінде асыру — басқа мәселе.
Cray Research алғашқы суперкомпьютермен биікке шықты. Сондықтан Convex ойлана келе алғашқы мини-суперкомпьютерді шығарды.
Кейде жаңа санат ойлап табу арқылы артта қалғанды жеңімпазға айналдыруға болады. Commodore үйге арналған дербес компьютерлерді шығаратын кезекті бір компания ғана еді, ол Amiga-ны алғашқы мультимедиялық компьютер ретінде танытқанша ешқандай нәтижеге жетпеді.
Бірінші болудың көптеген жолдары бар. Dell компьютерлерді телефон арқылы сатқан алғашқы компания болып, компьютерлерге толы нарыққа кірді.
Жаңа өнім шығарғанда, өзіңізге қоятын алғашқы сұрақ «Бұл өнім бәсекелестерден несімен жақсы? » емес, «Қай жағынан бірінші? » болуы керек. Басқаша айтқанда, бұл жаңа өнім қай санатта бірінші?
Чарльз Шваб жақсырақ брокерлік кеңсе ашқан жоқ. Ол алғашқы дисконттық брокерді (арзан комиссиямен қызмет көрсететін делдал) ашты.
Бұл брендке бағытталған классикалық маркетингтік ойлауға қайшы келеді: «Адамдар менің брендімді таңдауы үшін не істеуім керек? » Брендті ұмытыңыз. Санаттар туралы ойлаңыз. Тұтынушылар брендтерге келгенде сақтық танытады. Әркім өз брендінің неге жақсы екенін айтады. Бірақ санаттарға келгенде тұтынушылардың ақыл-ойы ашық. Барлығын жаңа нәрсе қызықтырады. Жақсырақ нәрсеге қызығатындар аз.
Жаңа санатта бірінші болғаныңызда, сол санатты жарнамалаңыз. Негізінде, сізде бәсекелес жоқ. DEC өз тұтынушыларына DEC мини-компьютерін емес, неге мини-компьютер сатып алу керектігін айтты.
Алғашқы күндері Hertz көлік жалдау қызметін сатты. Coca-Cola сергітуді сатты. Екі компанияның да маркетингтік бағдарламалары ол кезде тиімдірек болды.
ТФ: DEC және «мини-компьютерлер» сияқты, мен «өмір салтының дизайны» (lifestyle design) терминін жасап, оны «Аптасына 4 сағаттық жұмыс» кітабында таныстырдым. Ол алғаш рет осылай пайда болды:
Жаңа Байлар (NR) — бұл кейінге қалдырылған өмір жоспарынан [20–40 жыл жинақтап, сосын зейнетке шығу] бас тартып, Жаңа Байлардың валютасын: уақыт пен ұтқырлықты пайдалана отырып, қазіргі уақытта сәнді өмір салтын құратындар. Бұл — біз «Өмір салтының дизайны» (LD) деп атайтын өнер мен ғылым... Банктегі 1 000 000 доллар — бұл қиял емес. Нағыз қиял — ол береді деп есептелетін толық еркіндік өмір салты. Сонда сұрақ туындайды: алдымен 1 000 000 долларсыз-ақ толық еркіндіктегі миллионер өміріне қалай қол жеткізуге болады?
Бұдан кейін <span data-term="true">геоарбитраж</span> (табысы жоғары елде ақша тауып, шығыны аз елде өмір сүру), электрондық поштаны сұрыптау, сәнді саяхаттардың тиімді жолдары және «шағын зейнетке шығулар» (мен жасаған тағы бір термин) сияқты құралдар мен қағидалар келеді.
«Өмір салтының дизайны» бұрын бірнеше сөйлемді талап ететін дүниенің жаңа әрі қысқа атауы болды. Мен оны сауда белгісі ретінде тіркеуге немесе қорғауға тырыспадым. Керісінше, оны мүмкіндігінше тез әрі кең таратып, БАҚ-тағы сұхбаттарда, конференцияларда, мақалаларда және басқа жерлерде қолдандым. Мен оның халықтық лексиконға енгенін және бүкіл әлемде «өмір салты дизайнерлерінің» онлайн қауымдастықтарының пайда болғанын қаладым. «Аптасына 4 сағаттық жұмыс» Джей Лено мен «Офис» (The Office) сериалында пародияланғаннан кейін, ол мақсатына жетті. Соның жанама әсері — кем дегенде бірінші жылы — біреу «өмір салтының дизайнын» қолданғанда немесе анықтағанда, менің есімім немесе кітабым да бірге аталатын болды. Өйткені мен сауда белгісіне емес, санадағы үлеске, яғни интеллектуалды «санатқа» ие болдым. Қазір, әрине, ол өз бетімен дамып кетті. Осы жолдар жазылып жатқанда, Google-да «lifestyle design» сұранысы бойынша тырнақшасыз немесе тырнақшамен іздегенде сәйкесінше ~14,6 миллион немесе ~585 мың нәтиже шығады.
«Мен қымбат жобаларды алу үшін өнер жасамаймын, мен көбірек өнер жасау үшін қымбат жобаларды істеймін».

Тотемдік жануар: Инелік
Чейз Джарвис
Чейз Джарвис (TW/FB/IG: @chasejarvis, CreativeLive. com) — CreativeLive компаниясының бас директоры және әлемдегі ең табысты коммерциялық фотографтардың бірі. Ол Hasselblad Master, Nikon Master және ASMP Master атағын алған ең жас адам. Чейз Nike, Apple, Columbia Sportswear, REI, Honda, Subaru, Polaroid, Lady Gaga, Red Bull және т. б. компаниялар үшін суретке түсірген. Ол өзінің гиперкинетикалық стилімен және спорт пен портретке баса назар аударуымен танымал. CreativeLive — бұл 200 елдегі 2 миллионнан астам студентке тікелей эфирде жоғары сапалы сабақтар тарататын онлайн оқыту платформасы. Барлық сабақтарды тікелей эфирде тегін көруге болады және кейінірек көру үшін сатып алуға болады. Мұғалімдер арасында Пулитцер сыйлығының лауреаттары мен бизнес саласының майталмандары бар.
Сахна сыртында
Чейз бен Рик Рубин (502-бет) — мені тұрақты түрде медитация жасауға итермелеген алғашқы екі адам.
Сондай-ақ, Чейз мені алғаш рет <span data-term="true">Мәскеу қашыры</span> (Moscow Mule — имбирь сырасы, арақ және лайм шырынынан жасалатын коктейль) коктейлімен таныстырған адам.
Ақ үйге алғаш барғанымызда, ол селфи үшін оңтайлы бұрыштарды іздеп жүріп, күзетшілердің көгалдан шығу туралы ескертулерін бірнеше рет алды. Мен оны шынымен де электрошокермен атып тастайды ма деп қорықтым. Күннің қалған бөлігінде ол Вашингтондағы кез келген шөпті басса, мен «ШӨПТЕН ШЫҚ! » деп айғайлайтынмын, ал ол қияр көрген мысықтай секіріп кететін (Google-дан іздеп көріңіз. Бұл кітаптың құнына тұрарлық дүние).
«Шығармашылық — шексіз ресурс. Оны неғұрлым көп жұмсасаң, соғұрлым көп болады». Бұл Чейздің Майя Анжелоның дәйексөзін өз сөзімен айтып, шығармашылық пен медитацияның ұқсастығын талқылағаны еді.
Алғашқы сатылымы туралы
«Алғашқы сатылым менің шаңғы мен сноуборд теуіп өскендігімнен және бұл тақырыпты өте жақсы білетіндігімнен болды. Мен [спортшылардың] жақсы ортасына түстім және адамдардың келесі жылғы жабдықтармен түскен суреттері болды, өйткені мен өндірушілер мен өкілдерді танитынмын. Егер сізде дұрыс адамдардың дұрыс жабдықпен түскен дұрыс суреттері болса, онда өндірушілер өздері келеді... Өндірушілер менің жұмысымды көріп, хабарласты, сөйтіп мен суретті тікелей сатпай, оны пайдалану құқығын (лицензиясын) 500 долларға және бір жұп шаңғыға бердім.
Менің ойымша, ол кезде мен сағатына 10 доллар табатынмын. Ішімнен: «Тоқтай тұр. Мен достарыммен бірнеше күн шаңғы теуіп жүріп, бұны 500 долларға саттым. Мен мұны қайталағым келеді, сонда мен не істедім? Не нәтиже берді және не бермеді? » — деп ойладым. Мен мұны қайта-қайта жасай бастадым және әр жолы деңгейді көтеріп отырдым».
Алғашқы күннен бастап премиум деңгейге өту туралы
«Мен жүйені алғашқы жалдамалы бір күндік жұмысымның құнын бірнеше мың доллар етіп белгілеу арқылы бұздым. Мен өзімді өте ыңғайсыз сезінетін деңгейге дейін итермеледім және өзімнен ең жоғары деңгейде нәтиже беруді талап еттім. Мен тиісті ақы сұрадым, өйткені мен жұмыс істедім, зерттеу жүргіздім және ең үздік мамандардың қанша алатынын білдім. Мен өзімді бірден сол санатқа қойдым... Мен күніне 2000-нан 2500 долларға дейін баға белгіледім.
Олар [алғашқы келісімшарт берушілер]: «Жақсы, бұл алты күндік түсірілім», — деді... Ішімнен есептеп, қатты қобалжып тұрмын. Бұл менің өткен жылғы табысымнан көп, бірақ мен оны келесі аптада табамын. Олар: «Бұл жақсы естіледі. Бізге тағы бір күн қосу керек болуы мүмкін... » — деді.
Мен «сыр бермеу» үшін: «Мен сізге бұл туралы кейінірек жауап беремін», — дедім, бірақ ішімнен дәретханаға барып құсып жібергім келіп тұрды. Бұл маңызды сәт еді... бұл менің қайда барғым келетінінің көрсеткіші болды. Мен ең жоғары баға сегментінде болғым келетінін білдім. Аз жұмыс істеп, жоғары деңгейлі дүниелер жасағым келді. Енді мен көп жұмыс істемегендей көрінгім келмейді. Бұл — 10 жылдық еңбекпен келген «бір күндік табыс» бағдарламасы сияқты... Мен фотосуретпен тыныстадым, сонымен ұйықтап, сонымен ояндым, [содан кейін] өз өнерімді монетизациялай бастағанда, оны өте жоғары бағамен жасадым. Кішкене ескерту: егер біреу «иә» деп тез жауап берсе, демек сіз жеткілікті мөлшерде сұрамағансыз».
ТФ: Чейз екеуіміздің көптеген философиямыз ұқсас, осыны қоса алғанда. Мен подкастқа әр эпизод 100 000-нан астам жүктелгенше (жарияланғаннан кейін 6 аптадан соң өлшенетін салалық стандарт бойынша) жарнама берушілерді қабылдаған жоқпын. Неге? Жаңа бастаған подкастерлер (мен де сондай болдым), блогерлер және барлық саладағы өнер адамдары бастапқы кезеңде монетизацияға тым көп көңіл бөліп, алаңдап кетеді. Подкастинг үшін: алғашқы 3-9 айда сіз өз шеберлігіңізді шыңдап, барған сайын жақсы жұмыс шығаруыңыз керек. Роберт Скобл маған айтқандай: «Жақсы мазмұн — ең жақсы SEO».
Сенде негізінен екі жол бар, және адамдардың көпшілігі А нұсқасын таңдайды.
А нұсқасы: Сіз уақытыңыздың 30-50 пайызын бірнеше кішігірім демеушілерді ерте келісуге көндіруге жұмсай аласыз, содан кейін шығармашылыққа көңіл бөлмегендіктен, әр эпизодқа 30 мың жүктеу деңгейінде қалып қоясыз. Егер сіз күмәнді серіктестік мәмілелер әлеміне батып кетсеңіз, жағдай тіпті нашарлайды.
Б нұсқасы: Сіз ұзақ мерзімді ойын ойнай аласыз, критикалық масса жиналғанша 6-12 ай күтесіз, содан кейін әр эпизодқа 300 мың жүктеуге жетіп, сізбен бірге өсуге мүмкіндігі бар ірі брендтермен әр эпизодтан 10 есе көп табыс таба аласыз. Асыққан — шайтанның ісі. Бұл жағдайда ол жылына 50 000 доллар мен 1 миллион доллардан астам табыстың арасындағы айырмашылықты оңай тудыруы мүмкін.
Әлсіз жақтарыңызды түзегенше, күшті жақтарыңызды арттырыңыз
«Барлығы — бұл ремикс, бірақ сіздің ремикс нұсқаңыз қандай? Айталық, менің көптеген танымал адамдармен қарым-қатынасым бар, сондықтан мен олардың ешкім түсіре алмайтын суретін түсіре аламын, өйткені олар менің диванымда PlayStation ойнап отырған болуы мүмкін... Негізгі ой — «Мен әкелетін ерекше күш (mojo) неде және мен оны қалай арттыра аламын? » дегенді ойлау. Әлсіз жақтарыңызды түзегенше, күшті жақтарыңызды арттырыңыз.
Егер сіз бір нәрсені визуалды түрде түсіруде ең үздік маман болмасаңыз, бірақ жақсы оқиға айтушы болсаңыз, онда сізде визуалды өнеріңіз және онымен бірге жүретін керемет баяндауыңыз болады. Өнер галереяларына барғаныңызда — менің оған бюджетім жетпейді, бірақ мен классикалық стильді ұнататын адаммын — қабырғада 10 миллион доллар тұратын дүниені көресіз және оның не екенін түсіне алмайсыз. Қасындағы тақтайшаны оқығанда: «Бұл өте жақсы оқиға екен. Олардың мұны қалай сатып жатқанын енді түсіндім», — дейсіз».
Жай ғана жақсырақ емес, басқаша
«Мен Энди Уорхол, Жан-Мишель Баския [ол граффитиді көшеден алып, галереяға әкелді] және Роберт Раушенберг [алып ауқымды жұмыстар жасайтын, керемет аралас медиа маманы] сияқты 1950, 1960 және 1970 жылдардағы Нью-Йорк суретшілерінен көп нәрсе үйрендім, өйткені олар хакерлер еді... [Олардың кейбіреулері] өнер жасау туралы өнер жасады. Олар ойынды ойнап жүріп, оны қайта ойлап тапты.
Егер мен жан-жағыма қарасам және бәрі X-ті жасап жатса, басқалар оңға бұрылғанда, сен қалай солға бұрыласың? Фотосуретте басқалар оңға бұрылғанда менің солға бұрылуым — өз шеберлігімді үйрену жолымды шежіре ретінде жазып отыруым болды... Ашық болу сәнге айналғанға дейін 10 жыл бұрын мен кәсіби құпияларды бөліскенім үшін айыпталған болатынмын».
Мамандану — жәндіктерге арналған (Хайнлайн айтқандай)*
«Маған бүкіл мансабым бойы: „Мамандануың керек, мамандан“, — деп айтты. Мен өзімді қызықтырған нәрселердің соңынан түсу арқылы „мамандандырдым“. Мен экстрим спорт түрлері туралы көп айттым, бірақ сонымен бірге сән, брейк-данс және мәдениеттің басқа да көптеген салалары туралы сөз қозғадым. Мен телешоулар жасадым, жарнамалар түсірдім, жарнама науқандарын өткіздім, стартаптар құрдым және әлеуметтік желілерде сурет бөлісетін алғашқы iPhone қолданбасын [жасадым]. Тарихи тұрғыдан мені дилетант (істі кәсіби деңгейде емес, тек өз қызығушылығы үшін үстірт атқаратын адам) деп атар еді, бірақ осы нәрселердің барлығына қол тигізу арқылы олардың түбінде бір-бірін толықтыратынын түсіндім».
(269-беттегі Скотт Адамстың мансап туралы кеңесіне ұқсас. )
Жұмысыңды көрсет
Чейз де, Дерек Сиверс те (184-бет) Остин Клеонның «Show Your Work» («Жұмысыңды көрсет») кітабының үлкен жанкүйерлері.
*«Time Enough for Love» кітабынан: «Адам баласы жөргөкті ауыстыра алуы, басып алуды жоспарлауы, шошқа союы, кемені басқаруы, ғимарат жобалауы, сонет жазуы, есеп-қисапты теңгеруі, қабырға қалауы, сүйекті салуы (емдеуі), өлім аузындағыны жұбатуы, бұйрықты орындауы, бұйрық беруі, ынтымақтаса білуі, жалғыз әрекет етуі, теңдеулерді шешуі, жаңа мәселені талдауы, көң тасуы, компьютерді бағдарламалауы, дәмді ас дайындауы, тиімді соғысуы және ерлікпен өлуі керек. Мамандану — жәндіктерге арналған».
Дэн Карлин
Дэн Карлин (TW/FB: @HardcoreHistory, [LINK url=”http://dancarlin. com”]dancarlin. com[LINK]) — менің ең сүйікті подкастым «Hardcore History», сондай-ақ «Common Sense» бағдарламаларының жүргізушісі. Джокко Уиллинк те (412-бет) «Hardcore History»-дің үлкен жанкүйері. Кеңес: «Wrath of the Khans» («Қағандардың қаһары») бөлімінен бастаңыз.
Мамандығың емес іспен айналысу туралы
«Егер мен подкастингтен бірдеңе үйренсем, ол — өзіңнің мамандығың емес немесе біліктілігің жетпейтін істі бастаудан қорықпау».
ТФ: Бұл — осы кітаптағы негізгі желілердің бірі. Навал Равиканттың (546-бет) ағасы Камал Равикант маған Навалдың бірде былай дегенін айтып берді (мағынасы): «Егер мен әрқашан тек „біліктілігім жететін“ іспен айналысқан болсам, қазір бір жерде сыпырғыш ұстап жүрер едім». Мен тағы бір естіген сөзім бар: «Аркты әуесқойлар салды, ал „Титаникті“ кәсіпқойлар тұрғызды». Дэн әр бөлімде: «Менің тарихшы емес екенімді ескеріңіз, бірақ... » — деп айту арқылы өзінің кәсібилігіне қатысты болуы мүмкін сындарды алдын ала сейілтеді.
Hardcore History подкастының шығу тарихы
«Мен өмір бойы айтып жүрген оқиғаларымды кешкі ас үстінде айтып беретінмін. Менің қайын енем, сол кезде ағымдағы оқиғалар туралы подкаст [Common Sense] жүргізіп жүргенімді білетіндіктен: „Неге осы кешкі аста айтып жүрген нәрселерің туралы подкаст жасамайсың? “ — деді. Мен олай істей алмайтынымды айттым: „Бұл — тарих, ал мен тарих туралы айтуға құзыретті емеспін. Менде докторлық дәреже жоқ, мен тарихшы емеспін“. Сонда ол: „Оқиға айтып беру үшін міндетті түрде докторлық дәреже керек екенін білмеппін“, — деді. Мен бұл туралы біраз ойландым... Қазіргі заманға дейінгі ұлы тарихшылардың көбінде де докторлық дәреже болмаған. Олар да жай ғана оқиға айтушылар болған. Егер мен өзімді тарихшы ретінде танытпасам және олардың еңбектерін қолдансам... Мен сізге [тарихи] қайшылықты айтамын, сосын: „А тарихшысы бұл туралы былай дейді, ал Б тарихшысы былай дейді“, — деймін. Мен тыңдармандардың историография (тарихи білім мен зерттеулердің даму тарихын зерттейтін ғылым), яғни тарихтың қалай жазылатыны, жасалатыны және түсіндірілетіні туралы тыңдауды қаншалықты ұнататынына таң қалдым. Олар мұны жақсы көреді! Осылайша, сіз әртүрлі теориялар туралы айта аласыз. Мен бұл нәрселерді ойдан шығарған жоқпын. Мен сізге оқиға айтып беру үшін сарапшылардың еңбегін пайдаланамын».
ТФ: Дэн әртүрлі және жиі қайшы келетін тарихи жазбаларды оқу кезінде «Бұл оқиғаның несі оғаш? » деген сұраққа жауап іздеу арқылы өз шоуларын құрады.
«Кемшіліктеріңді авторлық құқықпен қорға»
«Радиода жүргенде мені әрқашан „қызыл аймақта“ дейтін... Менің айғайлап сөйлегенім сонша, көрсеткіш бірден қызылға секіретін. Олар маған: „Сен белгілі бір дауыс деңгейінде сөйлеуің керек, әйтпесе радиостанцияның компрессиясын бұзасың“, — дейтін. Біраз уақыттан кейін мен диктор үшін мәтіндер жаза бастадым: „Міне Дэн Карлин, ол соншалықты қатты сөйлейді... “ немесе соған ұқсас нәрселер.
Бұл — менің стилім. „Мен оны әдейі істедім. Шын мәнінде, егер сіз солай істесеңіз, мені қайталап жатырсыз“. Бұл ішінара өзіңіз жасап жүрген нәрсені алып: „Жоқ, бұл кемшілік емес. Бұл — менің ерекшелігім, достым. Мен мұны авторлық құқықпен қорғадым. Мен бірде қатты, бірде ақырын сөйлеймін, егер сізге бұл ұнамаса, демек сіз жақсы стильдің не екенін түсінбейсіз“, — деп айту. Жай ғана өз кемшіліктеріңді авторлық құқықпен қорға, адам».
✸ 25 немесе 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Мен теледидарда репортер болып жұмыс істеген кездерім есімде. Мен түнгі ауысымда істейтінмін. Күні бойы кейбір оқиғалармен жұмыс істеп, олар эфирге шыққанда мүлдем көңілім толмайтын. Түн ортасында станциядан шығып бара жатқаным есімде. Ол таудың басында, керемет жерде орналасқан еді. Мен жан-жағыма қарап: „О, Құдайым, бұл маған қашан ұнайды? Мен қашан жасаған жұмысыма шын риза боламын? “ — дейтінмін. Мен бұл туралы жиі ойлаймын... Егер мен кері қайтып, өзіме: „Бұл үшін уайымдама, соңында бәрі жақсы болады“, — деп айта алсам ғой. Бәріміз де мұны білгіміз келмей ме? Жай ғана маған бәрі жақсы болатынын айтыңызшы, сонда мен 20 жасымда қиналмас едім. 20 жас мен үшін өте қиын болды... Егер сіз жай ғана: „Уайымдауды қой, бәрі жақсы болады“, — деп айта алсаңыз... Мен қаншама эмоционалды күйзеліс пен уайымнан құтылар едім. Мен табиғатымнан уайымшыл адаммын. Дегенмен, егер сіз маған солай айтқан болсаңыз, мен тым қатты босаңсып кетіп, [қазіргі] шындық ешқашан болмауы да мүмкін еді. Сондықтан уақыт машинасымен кері барып, көбелекті басуға болмайды — бәрін бүлдіріп аласыз. Сондықтан мен кері барып өзіме ештеңе айтпаймын, Тим, өйткені болашағымды бүлдіріп алуым мүмкін».

Рухтық жануары: Қара сұр қарлығаш (Common swift)
Рамит Сетхи
Рамит Сетхи (TW/IG: @ramit, [LINK url=”http://iwillteachyoutoberich. com”]iwillteachyoutoberich. com[LINK]) 2005 жылы Стэнфорд университетін технология, психология және социология бағыттары бойынша бакалавр және магистр дәрежелерімен бітірді. Ол өзінің жеке қаржы блогын айына 1 миллионнан астам оқырманға дейін жеткізіп, кейін бұл колледж жобасын 30-дан астам қызметкері бар миллиондаған долларлық бизнеске айналдырды. Қазір оның кейбір апталық табысы 5 миллион доллардан асады. Күмәнді біліктілігі бар «гуруларға» толы қаржы саласында Рамит әрқашан нақты сандармен бөлісуге дайын болды.
Сахна сыртында
Рамит екеуміз кітаптарымыздың атауларының «алаяқтық» сияқты естілетініне жиі күлеміз. «Мен сені бай болуға үйретемін» (I Will Teach You to Be Rich) және «4 сағаттық жұмыс аптасы» (The 4-Hour Workweek) — бұдан жаман атау табу қиын шығар. Есте сақтау оңай, бірақ ақталу қиын.
Соңғы 20 жыл бойы Рамит әр бірнеше жыл сайын Ли Якокка мен Уильям Новактың «Якокка: Автобиография» кітабын оқып тұрады.
«Ass» (Есек) деп аталған адам
«Менің шын атым Амит болатын, бұл үндістерде өте көп кездесетін есім. Мен туғаннан кейін 2 күн өткен соң, әкем оянып, анама: „Біз оның атын Амит деп қоя алмаймыз, өйткені оның бас әріптері ASS (есек) болады“, — депті. Ең қызығы, нағыз иммигранттар сияқты (менің ата-анам Үндістаннан) — олар ауруханаға барып, есімді өзгерту үшін 50 доллар төлегілері келмей, оларға „R“ әрпін қосуды ұмытып кетіппіз деп айтып, оны тегін жасатқан. Рахмет, анашым мен әкешім».
ТФ: Осыған ұқсас, жақында Рамиттен мынадай хабарлама алдым: «Айтпақшы, қарындастарымның 15 жыл бойы ит алғысы келгенін айтқан шығармын. Әкеміздің аллергиясы болғандықтан ала алмадық. Бірақ... жақында оның аллергиясы жоқ екенін білдік. Ол жай ғана үй жануарларын жек көргендіктен бізге өтірік айтыпты».
Сіз J. Crew-сіз бе?
«Біз айына миллиондаған хаттар жібереміз және табысымыздың шамамен 99%-ын электрондық пошта арқылы табамыз.
[Менің хаттарым] қарапайым хаттар сияқты көрінеді... Мен J. Crew емеспін. J. Crew брендті сатады, сондықтан олардың хаттары әдемі болуы керек. Менің хаттарым сізге дос ретінде жазып жатқандай көрінеді... ауқымды түрде. Сондықтан олар өте қарапайым болып көрінеді. Сахна сыртында көптеген жұмыстар атқарылуда, бірақ олар сырттай... мен жай ғана сізге жазба қалдырғандай әсер береді».
ТФ: Менің электрондық пошта ақпараттық бюллетеньдерін (newsletter) қолдануды жылдар бойы кейінге қалдыруымның бір себебі — оның күрделілігі еді. Мен әдемі шаблондар жасап, журнал деңгейіндегі керемет хабарламалар жібергім келмеді. Рамит мені «5-Bullet Friday» бюллетені үшін қарапайым мәтіндік хаттар жіберуге көндірді, бұл 6 айдың ішінде менің бизнесімнің ең күшті бөліктерінің біріне айналды.
Оның кейбір құралдары
Infusionsoft: Шағын бизнеске арналған сату және маркетингті автоматтандырудың толық бағдарламасы, әсіресе «воронкаларға» бағытталған. Visual Website Optimizer: Маркетологтарға арналған A/B тестілеу бағдарламасы.
Тәлімгердің кеңесі
«Тактикалар жақсы, бірақ тактикалар <span data-term="true">тауарға айналады</span> (құны төмендеп, жалпыға қолжетімді болады)».
ТФ: Егер сіз принциптерді түсінсеңіз, тактикаларды өзіңіз жасай аласыз. Егер сіз өтпелі тактикаларға тәуелді болсаңыз, сіз әрқашан ұтыласыз. Сондықтан Рамит бихевиористік психологияны және адам санасына бекітілген сендіру элементтерін зерттейді. Оның ең көп сыйлайтын кітаптарының бірі — Энтони Пратканис пен Эллиот Аронсонның «Age of Propaganda», ал ең сүйікті копирайтинг кітабы — ескі туынды: 1931 жылы басылып шыққан Роберт Коллиердің «The Robert Collier Letter Book».
«Үндістердің бетіне ешкім жұдырық салмайды, достым. Олар төбелеспейді. Біз сөз емлесінен жарыстар өткіземіз».
ТФ: Мен қандай да бір белгісіз себеппен Рамиттен: «Соңғы рет қашан бетіңнен жұдырық жегенің есіңде ме? » — деп сұрадым. Ол жоғарыдағыдай жауап берді.
1 000 нағыз жанкүйер
«[Кевин Келлидің „1 000 нағыз жанкүйер“ мақаласы] маған басқалардың жасағанын қайталай бермей, шынымен керемет дүниелер жасауға шабыт берген негізгі мақалалардың бірі болды. Мен егер 1 000 нағыз жанкүйерім болса, өзім қалаған іспен айналысып қана қоймай, оны 2 000, 5 000, 10 000-ға айналдыра алатынымды білдім — дәл солай болды.
Алғашқы 1 000 нағыз жанкүйерді жинау туралы айтсақ, менің посттарыма қарасаңыз болады. Олар әдетте өте ұзын [және толық] келеді. Кей жағдайда 15, 20, 25 бетке созылады... Егер сіздің материалыңыз жақсы әрі қызықты болса, жазудың шегі жоқ... Менің айтпағым — „ұзағырақ жаз“ емес, ол — „орын туралы уайымдама“.
Екіншіден, мен қонақ посттарын (guest posting) жазуды қатты ұсынамын. Мен сіз үшін біреуін [„Автоматтандыру психологиясы“] жаздым — оны жазуға 20-25 сағат кеткен болар. Ол өте егжей-тегжейлі болды, видео және басқа да көптеген нәрселер қосылды. Осы күнге дейін мен кездестіретін көптеген адамдардан: „Мен туралы қалай естідіңіз? “ — деп сұрасам, олар: „О, Тим Феррисс арқылы“, — деп жауап береді».
ТФ: «4 сағаттық жұмыс аптасы» кітабын шығару кезінде мен осы қонақ посттары стратегиясын Gigaom, Lifehacker және басқа сайттарда қолдандым.
«Мен материалдарымның 98%-ын тегін беремін, ал менің негізгі курстарым өте қымбат. Шын мәнінде, бәсекелестерімнен 10-нан 100 есеге дейін қымбат».
ТФ: Мен Рамиттің баға белгілеу және сату тәсілін қайталадым. Мен жоғары бағалы өнімдерді сирек сатамын, бірақ сатқан кезде «бәсекелестерден» 10-нан 100 есеге дейін қымбат баға қоямын. Жалпы алғанда, мен өз мазмұнымды екіге бөлемін: тегін немесе ультра-премиум.
«Тегін» дегеніміз — мен жасаған нәрселердің 99%-ы әлем үшін тегін (мысалы, подкаст, блог) немесе өте арзан (кітаптар). Мен мынадай тақырыптарда жазамын: А) маған ұнайтын және өзім көбірек білгім келетін, және Б) ақылды, мақсатты және жетістікке жеткен адамдарды қызықтыратын тақырыптар. Бұл ультра-премиумға жол ашады.
Ультра-премиум дегеніміз:
Өте сирек жағдайда мен қымбат және өте шектеулі өнім немесе мүмкіндік ұсынамын, мысалы, әр орны 7,5-10 мың доллар тұратын 200 орындық іс-шара. Мен Напада өткен «Opening the Kimono» (OTK) іс-шарасындағыдай, бір ғана блог-пост арқылы тапшы, ультра-премиум мүмкіндікті 48 сағат ішінде толық сатып жібере аламын. Әрине, бұдан кейін сіз күтілгеннен де көп нәтиже беруіңіз керек. Клиенттердің қанағаттану деңгейін қалай өлшеймін? Қатысушылар үшін құрылған Facebook тобы 5 жыл өтсе де әлі белсенді. Мен «тегін» мазмұн арқылы құрылған таныстық пен байланыстарды мазмұнға жатпайтын тамаша мүмкіндіктерді табу үшін пайдаланамын, мысалы, ерте кезеңдегі технологиялық инвестициялар. Мысалы, «4 сағаттық жұмыс аптасын» жаңарту кезінде Twitter-дегі жанкүйерлерім арқылы Shopify-ды таптым. Мен Shopify-ға кеңес бере бастағанда олардың ~10 қызметкері болған. Қазір оларда 1000-нан астам қызметкер бар және олар жария компания (SHOP). Әлеуметтік желідегі жанкүйерлер маған Duolingo-ны жеке бета-тестілеу кезінде ұсынды, мен бірінші қаржыландыру кезеңінде инвестиция салдым. Қазір олардың 100 миллион қолданушысы бар және олар әлемдегі ең танымал тіл үйрену бағдарламасы.
Жанама жолдарға ашық болу — менің өз «мазмұнымды» сатуға тым қатты мән бермейтінімді және ешқашан мән бермегенімді білдіреді. Менің жазу арқылы құрылған таныстықтарым — менің net worth-ым (адамның барлық активтері мен қарыздарының арасындағы таза айырмашылық). Егер сіз табысыңызды 10%-ға емес, 10 есе арттырғыңыз келсе, ең жақсы мүмкіндіктер көбінесе мүлдем күтпеген жерден келеді (мысалы: кітаптар → стартаптар).
Чек-листер
Рамит екеуміз де чек-листерге құмармыз және Атул Гавандегің «The Checklist Manifesto» кітабын жақсы көреміз. Менде бұл кітап қонақ бөлмесіндегі сөреде, мұқабасы сыртқа қарап тұр — ол маған үнемі ескерту жасап тұрады. Атул Гаванде сонымен қатар Малькольм Гладуэллдің (572-бет) сүйікті инноваторларының бірі. Рамит мүмкіндігінше көптеген бизнес-процестер үшін чек-листер жасайды және оларды Basecamp бағдарламасы арқылы реттейді. Чек-листер стартапыңызды қалай құтқара алатыны туралы жақсы мақала оқу үшін Google-дан «entrepreneurial bus count» деп іздеңіз.
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
«Мен жақында кездестірген Марк Бустос есімді жігітті ойлаймын. Оның керемет Instagram аккаунты (@markbustos) бар және ол Нью-Йорктегі өте жоғары деңгейлі шаш тараушы (hairdresser). Ол үздік салонда жұмыс істейді, ал демалыс күндері Нью-Йорк көшелеріндегі үйсіз адамдардың шашын тегін қияды. Ол мұны жазып алып, олардың оқиғалары туралы жазады. Оның өз саласының шыңында болып, жұлдызды клиенттермен жұмыс істеп, ал демалыс күнінде — өзінің жалғыз бос күнінде — жүріп, мұндай мүмкіндігі жоқ адамдарға қызмет көрсетуі өте керемет деп ойлаймын».
✸ Соңғы бір жылда Рамит үйренген (немесе мұқият бақылап жүрген) екі адам: Джей Абрахам және Чарли Мангер.
ТФ: Джей Абрахам — Даймонд Джонның (323-бет) тәлімгерлерінің бірі және Рамиттің ең көп сыйлайтын кітаптарының бірі «Getting Everything You Can Out of All You’ve Got» кітабының авторы. Мен «JV» (бірлескен кәсіпорындар) қалай құру керектігін сұрайтын адамдарға жиі Джейдің еңбектерін ұсынамын.
«Көп уақыт өтті... және сіз семіріп кетіпсіз»
«Егер сіздің салмағыңыз артық болса және сіз Үндістанға ұшақтан түссеңіз, отбасыңыздың бірінші айтатын сөзі: „Мәссаған, семіріп кетіпсің“, — болады».
ТФ: Егер сіз АҚШ-та осындай қатыгез шындықты айтқыңыз келсе, алдымен досым А. Дж. Джейкобстың Esquire-дегі «I Think You’re Fat» («Меніңше, сен семізсің») атты мақаласын оқуды ұсынамын.
1 000 нағыз жанкүйер — қайта қарау
Мен Кевин Келлидің «1 000 нағыз жанкүйер» мақаласын миллиондаған адамға ұсындым. Осы кітаптың көптеген қонақтары да солай істеді. Менің әдеттегі сөзім: «Егер сіз маркетинг туралы бір ғана мақала оқитын болсаңыз, осыны оқыңыз». Міне, өте қарапайым конспект: «Табыс» күрделі болмауы керек. Жай ғана 1 000 адамды өте-мөте бақытты етуден бастаңыз.
Кевиннің түпнұсқа мақаласы кейбір жерлерінде ескірген, сондықтан ол осы кітаптың оқырмандары үшін негізгі тұжырымдамалардың жаңа нұсқасын жазып беруге келісті.
Мен оны 10 жыл бұрын алғаш оқығаннан бері оның тұжырымдамаларын ондаған бизнесте сынап көрдім, олардың көбі қазір миллиардтаған долларлық компаниялар. Соңында мен өзімнің негізгі тұжырымдарым мен ұсыныстарымды қостым.
Кевин Келлиден
Мен бұл идеяны алғаш рет 2008 жылы жариялаған едім. Қазір, 8 жылдан кейін, менің түпнұсқа эссем жаңартуды қажет етеді. Мұнда мен кез келген нәрсе жасаушыға немесе бір істі бастаушыға пайдалы болады деп сенетін негізгі идеяларды қайталап айтып беремін. — КК
Табысты шығармашылық адамы болу үшін сізге миллиондардың қажеті жоқ. Сізге миллиондаған доллар немесе миллиондаған тұтынушы, клиент немесе жанкүйер керек емес. Қолөнерші, фотограф, музыкант, дизайнер, автор, аниматор, қолданба жасаушы, кәсіпкер немесе өнертапқыш ретінде күн көру үшін сізге тек 1 000 нағыз жанкүйер қажет.
Нағыз жанкүйер — «сіз шығарған кез келген нәрсені сатып алатын жанкүйер». Бұл берілген жанкүйерлер сіздің әніңізді тыңдау үшін 200 миль жерге барады; олар сіздің кітабыңыздың қатты мұқабасын да, жұмсақ мұқабасын да, аудио нұсқасын да сатып алады; олар сіздің келесі мүсініңізді көрмей-ақ сатып алады; олар сіздің тегін YouTube каналыңыздың «ең таңдаулы» DVD нұсқасына ақша төлейді; олар айына бір рет сіздің аспаздық үстеліңізге келеді; олар сіздің ескі дүниелеріңіздің жоғары сапалы қайта басылған жинағын, тіпті оларда сапасы төмен нұсқасы болса да сатып алады. Оларда сіздің есіміңізге Google Alert орнатылған; олар сіздің басылымы таусылған кітаптарыңыз шығатын eBay парақшасын бетбелгіге қойып қояды; олар сіздің көрмелеріңізге келеді. Олар өз көшірмелеріне қол қойдырады; олар футболканы да, кружканы да, кепканы да сатып алады; олар сіздің келесі туындыңызды асыға күтеді. Олар — нағыз жанкүйерлер.
Егер сізде осындай 1 000-ға жуық жанкүйер (супержанкүйерлер деп те аталады) болса, сіз күн көре аласыз — егер сізге тек күн көру жеткілікті болса, бірақ үлкен байлық емес.
Математика былай жұмыс істейді. Сіз екі критерийге сай болуыңыз керек: Біріншіден, сіз жыл сайын әрбір нағыз жанкүйерден орташа есеппен 100 доллар пайда табатындай өнім шығаруыңыз керек. Бұл кейбір өнер немесе бизнес түрлерінде басқаларына қарағанда оңайырақ, бірақ бұл кез келген саладағы жақсы шығармашылық сынақ, өйткені жаңа жанкүйерлер тапқаннан қарағанда, бұрыннан бар тұтынушыларға көбірек нәрсе беру әрқашан оңайырақ әрі тиімдірек.
Екіншіден, сіз жанкүйерлеріңізбен тікелей байланыста болуыңыз керек. Яғни, олар сізге тікелей төлеуі тиіс. Сіз музыкалық лейбл, баспагер, студия, ритейлер немесе басқа делдалдардан алатын аз ғана пайыз емес, олардың қолдауының барлығын өзіңізде қалдырасыз. Егер сіз әр нағыз жанкүйерден толық 100 долларды өзіңізде қалдырсаңыз, онда жылына 100 000 доллар табу үшін сізге олардың тек 1000-ы қажет. Бұл көптеген адамдар үшін жеткілікті табыс.
1 000 тұтынушыны мақсат ету миллион жанкүйерге қарағанда әлдеқайда шындыққа жанасады. Миллиондаған төлем жасаушы жанкүйер жинау — бұл нақты мақсат емес, әсіресе сіз жаңадан бастаған кезде. Бірақ 1 000 жанкүйерге қол жеткізуге болады. Сіз тіпті 1 000 есімді есте сақтай аласыз. Егер сіз күніне бір жаңа нағыз жанкүйер қосып отырсаңыз, 1 000 жанкүйер жинау үшін небәрі бірнеше жыл кетеді. Нағыз жанкүйерлікке қол жеткізуге болады. Нағыз жанкүйерді қуанту — жағымды және жігер беретін іс. Бұл өнер иесіне өз ісіне адал болуға, өз жұмысының бірегей қырларына, нағыз жанкүйерлер бағалайтын қасиеттерге назар аударуға мүмкіндік береді.
1 000 саны абсолютті емес. Оның маңызы оның шамасында — миллионнан 3 есе (яғни 1000 есе) аздығында. Нақты сан әр адам үшін жеке реттелуі керек. Егер сіз жылына бір жанкүйерден тек 50 доллар таба алсаңыз, онда сізге 2 000 жанкүйер қажет. (Сол сияқты, егер сіз жылына 200 долларға сата алсаңыз, сізге небәрі 500 нағыз жанкүйер керек. ) Немесе сізге күн көру үшін жылына тек 75 000 доллар қажет болса, санды төмен қарай реттейсіз. Немесе сіз дуэт болсаңыз немесе серіктесіңіз болса, онда 2 000 жанкүйер жинау үшін оны 2-ге көбейтесіз және т. б.
Нағыз жанкүйердің қолдауын есептеудің тағы бір жолы — олардың бір күндік жалақысын алуды мақсат ету. Сіз оларды бір күндік еңбегімен тапқан ақшасын беретіндей дәрежеде қызықтыра немесе қуанта аласыз ба? Бұл жоғары меже, бірақ бүкіл әлем бойынша 1 000 адам үшін бұл мүмкін емес нәрсе емес.
Әрине, әрбір жанкүйер супержанкүйер бола бермейді. 1 000 нағыз жанкүйердің қолдауы күн көруге жеткілікті болса да, әрбір нағыз жанкүйердің қасында 2 немесе 3 қарапайым жанкүйер болуы мүмкін. Ортасында нағыз жанкүйерлер, ал оның сыртында қарапайым жанкүйерлер орналасқан концентрлі шеңберлерді елестетіңіз. Бұл қарапайым жанкүйерлер сіздің туындыларыңызды ара-тұра немесе тек бір рет сатып алуы мүмкін. Бірақ олардың кәдімгі сатып алулары сіздің жалпы табысыңызды арттырады. Мүмкін, олар қосымша 50% табыс әкелер. Дегенмен, сіз бәрібір супержанкүйерлерге назар аударғыңыз келеді, өйткені нағыз жанкүйерлердің ынта-ықыласы қарапайым жанкүйерлердің қолдауын арттыруы мүмкін. Нағыз жанкүйерлер тек сіздің табысыңыздың тікелей көзі ғана емес, сонымен қатар қарапайым жанкүйерлер үшін сіздің басты маркетингтік күшіңіз болып табылады. [/QUOTE]
Жанкүйерлер, тұтынушылар мен демеушілер ежелден бар. Онда не жаңалық бар? Бірнеше нәрсе. Ескі заманда тұтынушылармен тікелей байланыс әдепкі режим болғанымен, заманауи бөлшек сауданың артықшылықтары өткен ғасырдағы авторлардың көбін тұтынушылармен тікелей байланыстан айырды. Көбінесе баспагерлер, студиялар, лейблдер мен өндірушілер тіпті өз сатып алушыларының есімдері сияқты маңызды ақпаратты білмейтін. Мысалы, жүздеген жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқанына қарамастан, Нью-Йорктің бірде-бір кітап баспасы өздерінің негізгі және адал оқырмандарының есімдерін білмеген. Бұрынғы авторлар үшін бұл делдалдар (олар бірнешеу болуы мүмкін еді) табысқа жету үшін әлдеқайда үлкен аудитория қажет екенін білдіретін. Peer-to-peer (тең дәрежелі байланыс — орталықсыз, тікелей байланыс түрі) қарым-қатынас пен төлем жүйелерінің — бүгінгі таңда web деп аталатын желінің — пайда болуымен кез келген адамда әлемнің кез келген нүктесіндегі басқа адамға тікелей сатуға мүмкіндік беретін тамаша құралдар пайда болды. Осылайша, Орегондағы Бенд қаласында тұратын автор Катмандудағы (Непал) біреуге әнді Нью-Йорктегі дыбыс жазу лейблы сияқты оңай (бәлкім, одан да оңай) сатып, жеткізе алады. Бұл жаңа технология авторларға қарым-қатынасты сақтауға мүмкіндік береді, осылайша тұтынушы жанкүйерге айналады, ал автор төлемнің толық сомасын өзіне қалдырады, бұл қажетті жанкүйерлер санын азайтады.
Автордың толық бағаны өзіне қалдыруының бұл жаңа мүмкіндігі төңкеріс жасады, бірақ екінші технологиялық жаңалық бұл күшті одан әрі арттырады. Peer-to-peer желісінің (мысалы, интернеттің) іргелі артықшылығы — ең белгісіз түйіннің ең танымал түйіннен бір-ақ нұқу қашықтығында болуы. Басқаша айтқанда, ең белгісіз, нашар сатылатын кітап, ән немесе идея ең көп сатылатын өнімнен бір-ақ нұқу қашықтығында тұр. Интернеттің өрлеуі кезінде eBay, Amazon, Netflix сияқты контент пен өнімдерді ірі агрегаторлар (жинақтаушылар) барлық нашар сатылатын белгісіз тауарлардың жалпы сатылымы кейде бірнеше бестселлердің сатылымымен теңесетінін, тіпті одан асып түсетінін байқады. Крис Андерсон (менің Wired-тағы ізбасарым) бұл әсерді сатылым қисығының формасына байланысты Long Tail («Ұзын құйрық» — сатылымы аз тауарлардың жиынтық табысы хиттерден кем түспейтін экономикалық модель) деп атады: жылына бірнеше дана ғана сатылатын тауарлардың төмен, бітпейтін сызығы бірнеше бестселлердің тік көтерілген «басы» үшін ұзын «құйрық» құрайды. Бірақ бұл құйрықтың ауданы басымен бірдей болды. Осыны түсінген агрегаторлардың аудиторияны белгісіз тауарларды нұқуға ынталандыруға үлкен себебі пайда болды. Олар назарды «ұзын құйрықтағы» сирек туындыларға бағыттау үшін ұсыныс жүйелері мен басқа да алгоритмдерді ойлап тапты. Тіпті Google, Bing және Baidu сияқты іздеу жүйелері де іздеушілерді белгісіз дүниелермен марапаттауға мүдделі болды, өйткені олар «ұзын құйрықта» да жарнама сата алатын. Нәтижесінде, ең белгісіз нәрселер онша белгісіз болмай қалды.
Егер сіз жер бетіндегі 2 миллион шағын қаланың бірінде тұрсаңыз, қалаңызда death metal музыкасын ұнататын, немесе сыбырдан ләззат алатын, немесе солақайларға арналған балық аулау кәдісін қалайтын жалғыз адам болуыңыз мүмкін. Интернетке дейін бұл құштарлығыңызды қанағаттандырудың жолы болмас еді. Сіз өз қызығушылығыңызбен жалғыз қалар едіңіз. Бірақ қазір қанағаттану бір-ақ нұқу қашықтығында. Сіздің автор ретіндегі қызығушылықтарыңыз қандай болса да, сіздің 1000 шынайы жанкүйеріңіз сізден бір-ақ нұқу қашықтығында тұр. Менің байқауымша, интернетте жанкүйерлер базасы жоқ ешқандай өнім, идея немесе тілек жоқ. Жасалған немесе ойлап табылған кез келген нәрсе миллион адамның ішінде кем дегенде бір адамды қызықтыра алады — бұл өте төмен меже. Дегенмен, миллион адамның біреуі ғана қызығушылық танытса да, бұл планетада 7000 адам болуы мүмкін деген сөз. Демек, кез келген «миллионнан бір» тартымдылық 1000 шынайы жанкүйерді таба алады. Мәселе — сол жанкүйерлерді іс жүзінде табуда немесе, дәлірек айтқанда, олардың сізді табуына жағдай жасауда.
Шынайы жанкүйерлері бар авторларға қызмет ететін көптеген жаңалықтардың бірі — Crowdfunding (Краудфандинг — интернет арқылы көпшіліктен жобаға ақша жинау). Жанкүйерлеріңіздің келесі өніміңізді қаржыландыруы — кемеңгерлік. Барлығы үшін тиімді. Дүние жүзінде 2000-ға жуық түрлі краудфандинг платформалары бар, олардың көбі нақты салаларға маманданған: ғылыми эксперименттерге, музыкалық топтарға немесе деректі фильмдерге ақша жинау. Әрқайсысының өз талаптары мен қаржыландыру моделі, сонымен қатар мамандандырылған қызығушылықтары бар. Кейбір платформалар «бәрі немесе ештеңе» қаржылық мақсаттарын талап етеді; басқалары ішінара қаржыландыруға рұқсат береді; кейбіреулері аяқталған жобалар үшін ақша жинайды; ал Patreon сияқтылары жалғасып жатқан жобаларды қаржыландырады. Patreon қолдаушылары ай сайынғы журналды, видеосерияны немесе суретшінің жалақысын қаржыландыруы мүмкін. Ең танымал және ең үлкен краудфандер — Kickstarter, ол 100 000-нан астам жоба үшін 2,5 миллиард доллар жинады. Табысты Kickstarter жобасын қолдаушылардың орташа саны — 241 адам, бұл 1000-нан әлдеқайда аз. Бұл дегеніміз, егер сізде 1000 шынайы жанкүйер болса, сіз краудфандинг науқанын өткізе аласыз, өйткені анықтама бойынша шынайы жанкүйер Kickstarter қолдаушысы болады. (Дегенмен, науқаныңыздың табысы жанкүйерлеріңізден не сұрайтыныңызға байланысты).
Шындығында, 1000 шынайы жанкүйерді тәрбиелеу көп уақытты қажет етеді, кейде жүйкені жұқартады және бәріне бірдей тиімді емес. Егер бұл жақсы жасалса (ал неге оны жақсы жасамасқа? ), бұл тағы бір толық күндік жұмысқа айналуы мүмкін. Ең жақсы жағдайда, бұл тұрақты дағдыларды талап ететін, күш-жігерді қажет ететін толық емес күндік міндет болады. Жанкүйерлермен айналысқысы келмейтін көптеген авторлар бар және шыны керек, олар мұны істемеуі де керек. Олар жай ғана сурет салуы, тігуі немесе музыка шығаруы керек және өздерінің супержанкүйерлерімен айналысу үшін басқа біреуді жалдауы керек. Егер сіз сондай болсаңыз және жанкүйерлермен айналысатын адамды қоссаңыз, көмекші сіздің формулаңызды өзгертеді, сізге қажет жанкүйерлер санын арттырады, бірақ бұл ең жақсы үйлесім болуы мүмкін. Егер сіз осыншалықты алысқа барсаңыз, онда жанкүйерлермен жұмыс істеуді делдалдарға — лейблдерге, студияларға, баспалар мен бөлшек саудагерлерге неге «қосалқы мердігерлікке» бермеске? Егер олар сіз үшін жұмыс істесе, жақсы, бірақ есіңізде болсын, көп жағдайда олар бұл істе сізден де нашар болуы мүмкін.
1000 шынайы жанкүйер математикасы — бұл екінің бірін таңдау емес. Сіз басқа жолдардан бас тартып, тек осы бағытпен жүруге міндетті емессіз. Көптеген авторлар, соның ішінде мен де, негізгі делдалдармен қатар супержанкүйерлермен тікелей қарым-қатынасты қолданамыз. Мені бірнеше ірі Нью-Йорк баспалары басып шығарды, мен өзімді-өзім басып шығардым және шынайы жанкүйерлерім үшін Kickstarter-ді пайдаландым. Мен әр форматты мазмұн мен мақсатыма қарай таңдадым. Бірақ кез келген жағдайда, шынайы жанкүйерлерімді тәрбиелеу мен таңдаған жолды байыта түседі.
Қорытынды: 1000 шынайы жанкүйер — бұл жұлдыз болудан басқа табысқа жетудің балама жолы. Платиналық бестселлер хиттерінің, блокбастерлер мен танымал мәртебенің тар әрі екіталай шыңдарына жетуге тырысудың орнына, сіз 1000 шынайы жанкүйермен тікелей байланыс орнатуды мақсат ете аласыз. Жолда қанша жанкүйер жинай алсаңыз да, сізді өтпелі әуестік емес, шынайы әрі нағыз ілтипат қоршайтын болады. Бұл — үміт артуға тұрарлық әлдеқайда парасатты тағдыр. Және сіздің ол жерге жету мүмкіндігіңіз әлдеқайда жоғары.
Тимнің кейбір ойлары
Кевин «күн көру» (making a living) мен «байлық жинау» (making a fortune) арасын ажыратады, бұл талқылау үшін маңызды бастапқы нүкте. Дегенмен, бұл екеуі бір-бірін жоққа шығармайтынын ескерген жөн. 1000 шынайы жанкүйер жинау — бұл сонымен қатар үлкен хиттер, мәңгілік мега-бестселлерлер мен дүниежүзілік даңққа жетудің жолы (не тілейтініңізге абай болыңыз). Кез келген үлкен нәрсе кішкентай және фокусталған қадамнан басталады. Жылына 100 мың доллар әкелетін бизнес пе, әлде келесі Uber ме, бәрібір — 1000 шынайы жанкүйер бұл №1 қадам. Мен мұны өзімнің ең жылдам дамып жатқан және ең табысты стартаптарымның бәрінен көрдім. Олар 100-ден 1000-ға дейінгі адамға лазер сияқты назар аударудан бастайды, басқаруға болатын және үнемді қол жетімді санға жету үшін өз хабарламалары мен мақсатты аудиториясын (демографиялық, географиялық және т. б. ) тарылтады.
Сондықтан сіз өзіңізден: «Миллиард долларлық бизнес құруға тырысуға болатын кезде, неге небәрі 100 мың долларды мақсат тұтуым керек? » — деп сұрауыңыз мүмкін. Екі себебі бар: 1) Басынан бастап соңғысын мақсат ету көбінесе негізгі ағымға «алшақтықты еңсеру» (crossing the chasm) үшін ең қуатты тегін маркетингтік күшіңіз болатын 1000 шынайы жанкүйерге немқұрайлы қарауға әкеледі. Егер сіз сол бастапқы армияны құрмасаңыз, сәтсіздікке ұшырауыңыз әбден мүмкін. 2) Сіз шынымен де үлкен компанияны құрып, басқарғыңыз келе ме? Көптеген адамдар үшін бұл қызықты тәжірибе емес; бұл бүкіл уақытыңды алатын қатал міндет. Әрине, бұл қиындықтардан ләззат алатын үздік бас директорлар бар, бірақ олар — сирек кездесетін ерекше жандар. Ең үлкен емес, ең жақсы болуды таңдаған компаниялардың керемет мысалдары үшін Бо Берлингемнің Small Giants кітабын оқыңыз.
Және Кевин атап өткендей, сіздің шынайы жанкүйерлеріңіздің саны іс жүзінде 1000-нан әлдеқайда аз болуы мүмкін. Бұл әсіресе егер сіз: А) тар шеңбердегі, бірақ ауқатты топты қызықтыратын контент шығарсаңыз және Б) сайттағы транзакцияларға негізделмеген жанама табыс мүмкіндіктерін (мысалы, ақылы сөз сөйлеу, инвестициялық мүмкіндіктер, консалтинг) іздесеңіз орын алады. Бұлар көптеген жарнамалардан, садақа құтыларынан және соған ұқсас дүниелерден әлдеқайда тиімді болуы мүмкін.
«1000 шынайы жанкүйерге» қатысты кең таралған сынның бірі, мысалы, музыканттардан келеді: «Бірақ мен альбомды тек 10 долларға сата аламын және жылына тек біреуін ғана шығара аламын. Бұл небәрі 10 мың доллар, күн көруге жетпейді. „1000 шынайы жанкүйер“ жұмыс істемейді». Көптеген жазушылар да осыған ұқсас уәж айтады, бірақ бұл қате. Есіңізде болсын, нағыз шынайы жанкүйер сіз шығарған кез келген нәрсені сатып алады. Егер олар 10 доллардан артық төлеуден бас тартса, сіз нағыз шынайы жанкүйерлерді табу және тәрбиелеу жұмысын атқармағансыз. Егер сізде шынайы жанкүйерлер болса, 10 долларлық парадигмадан тыс, бағасы жоғары, құндылығы жоғары опцияларды қарастыру (және сынау) сіздің жауапкершілігіңіз. Қалыптасқан баға модельдеріне байланып қалмаңыз. 2015 жылы Wu-Tang Clan тобы британдық-марокколық суретші Яхья жасаған, қолдан жасалған күміс пен никель қорапшадағы жалғыз альбомды аукционда бір адамға 2 миллион долларға сатты. 10 доллар мен 2 миллион доллар арасында көптеген нұсқалар бар. Менің «тегін немесе ультра-премиум» тәсілімді 290-беттен қараңыз, ол маған толық шығармашылық және қаржылық еркіндік берді.
Сіз лайықты табыс үшін өнеріңіздің тұтастығын құрбан етуге міндетті емессіз. Сізге жай ғана керемет тәжірибе жасап, жеткілікті баға қою керек.
Неше төлету керектігін білмейсіз бе? Бәлкім, сіз өзіңіздің идеалды өмір салтыңыз үшін TMI (Target Monthly Income — Мақсатты айлық табыс) мөлшерін анықтап, содан кейін кері қарай есептеуіңіз керек шығар. Мысалдар мен қарапайым жұмыс парағы жаттығуы үшін fourhourworkweek. com/tmi сайтына кіріңіз.
Kickstarter-ді бұзу
10 күнде 100 мың долларды қалай жинауға болады
Төмендегіні мен кеңес беретін Soma стартапының негізін қалаушылардың бірі Майк Дел Понте жазған. Ол Kickstarter-де 10 күнде 100 мың доллар жинады және мен одан оның жетістігін қайталау үшін қолдануға болатын ең жақсы құралдар мен айлалармен бөлісуді сұрадым.
Ескерту: Төмендегі <span data-term="true">VA</span> (Виртуалды көмекші) термині ол Upwork немесе Zirtual арқылы табатын көмекшісіне қатысты.
Майк сөйлейді
Жаңа өнімді шығаруды неше рет армандадыңыз, бірақ арманыңыз орындалмай қалды?
«Менде бастау үшін де ақша жоқ! Егер ол сәтсіз болса ше? »
Бұрын бұл сылтаулардың салмағы бар еді, өйткені жаңа өнімді нарыққа шығару өте қымбат болатын. Көбінесе прототип жасап, құрастырып, содан кейін әлем сіздің сатқаныңызды қалайды деп үміттенуіңіз керек еді. Егер олай болмаса, сіз сатылмайтын тауар мен қарызға толы қоймамен қалуыңыз мүмкін еді.
Қазір жаңа мүмкіндіктер бар. Kickstarter және Indiegogo сияқты краудфандинг платформалары өндірісті бастамас бұрын жаңа өнімді таныстыруға (сынауға) мүмкіндік береді, бұл үлкен тәуекелді жояды. Егер адамдарға сіздің ұсынысыңыз ұнаса, арманыңызды қаржыландыру үшін мыңдаған немесе тіпті миллиондаған доллар жинай аласыз. Ең нашар жағдайда, сіз көп уақыт пен ақша жұмсамай-ақ идеяңызды тексере алдыңыз.
Бірақ Kickstarter науқанын жоспарлау және жүргізу көбінесе ретсіз түрде жасалады.
Өз науқанымызға дайындалу үшін біз ештеңені кездейсоқтыққа қалдырғымыз келмеді, сондықтан Kickstarter-де ең көп табыс тапқан 15 автордан сұхбат алдық.
Мен айына 20 мың доллар алатын және іске қосуды жоспарлауға 3 ай жұмсайтын PR-фирмалармен жұмыс істедім. Біздің кеңесімізге жүгініңіз (біз үйренген нәрселерге негізделген) және ештеңе жұмсамай-ақ жақсы нәтижеге жетудің жақсы мүмкіндігі бар.
Виртуалды көмекшілерді, growth-hacking (өсу хакерлігі — аз шығынмен бизнесті жылдам өсіру әдістері) әдістерін және Тимнің кітаптарындағы принциптерді қолдана отырып, біз 10 күннен аз уақыт ішінде 100 мың доллардан астам қаражат жинадық. Мақсатымызға 30 күн қалғанда қол жеткізгендіктен, мерекелерде демала алдық.
Міне, біз білген бірнеше айқын емес құпиялар.
Kickstarter трафигі үшін <span data-term="true">MED</span> (Минималды тиімді доза — нәтижеге жету үшін жеткілікті ең аз күш) табыңыз
Егер сіз Kickstarter-де көп ақша жинағыңыз келсе, жобаңызға көп трафик тартуыңыз керек. Және бұл трафиктің жобаңыздың әлеуетті қолдаушыларынан тұрғанын қалайсыз. MED тұжырымдамасын («The 4-Hour Body» кітабынан алынған) қолдана отырып, біз ең жақсы трафик көздерін тауып, соларға назар аударуымыз керек екенін білдік.
Менің досым Клей Хеберт — Kickstarter сарапшысы. Ол маған үйреткен нәрселердің бірі — bit. ly бақылауын қолданатын қарапайым әдіс. Bit. ly — миллиондаған адамдар және Kickstarter қолданатын сілтемелерді қысқарту қызметі. Егер кез келген bit. ly URL мекенжайының соңына [+] таңбасын қоссаңыз, сол сілтемеге қатысты статистиканы көре аласыз. Мысалы: Міне, біздің науқан үшін Kickstarter жасаған қысқа сілтеменің статистикасы: http://kck. st/VjAFva+
[TF: Бұл сізді таң қалдырады. Кез келген Kickstarter жобасына барыңыз, «Share» түймесін басып, Twitter сияқты әлеуметтік желіні таңдаңыз. Қысқа сілтемесі бар дайын твит пайда болады. Сілтеменің өзін жаңа қойындыға көшіріп қойыңыз, соңына [+] қосыңыз және «Return» түймесін басыңыз. Мінекей. ]
Ең жақсы реферал көздерін табу үшін біз көмекшімізге (VA) өзіміздікіне ұқсас Kickstarter жобаларының тізімін бердік және әр жобаның реферерлерін (трафик келген сайттарды) тізіп шығуды сұрадық. Осы деректерге сүйене отырып, біз барлық назарымызды тек екі мақсатқа аударуды шештік:
Тиісті блогтарда жарияланымдар алу. Facebook, Twitter және электрондық пошта арқылы шу тудыру үшін желілерімізді белсендіру.
Біз мұны істесек, Kickstarter-дің «Танымал жобалар» бөлімінде тізілетінімізді білдік, бұл Kickstarter-ді қарап отырған адамдардың біздің жобамызды көруіне және қолдауына жол ашады.
Google Images арқылы тиісті блогерлерді табыңыз
Сізге ұқсас Kickstarter жобалары туралы кім жазғанын қараудан бастаңыз. Мұны қарапайым Google Images айласымен жасауға болады. Егер кез келген сурет файлын images. google. com сайтындағы іздеу жолағына сүйреп апарсаңыз, сізге сол суретті жариялаған әрбір веб-сайт көрсетіледі. Керемет, иә?
Виртуалды көмекшіңіз қолданатын процесс:
Өзіңіздікіне ұқсас 10 Kickstarter жобасын табыңыз және әрқайсысы үшін келесіні орындаңыз: 2-3 суретті тінтуірдің оң жақ түймесімен басып, жұмыс үстеліне сақтаңыз. Әрбір сурет файлын жұмыс үстелінен Google Images іздеу жолағына сүйреп апарыңыз. Нәтижелер бетіндегі блогтарды қарап шығып, жобаңызға қайсысы сәйкес келетінін анықтаңыз. Сіз жасаған «Медиа тізім» кестесінде келесі өрістерді толтырыңыз: басылым, URL, автордың аты-жөні және сол автордың тиісті жазбаларына сілтемелер.
Енді сізде кестеде мұқият ұйымдастырылған, сәйкес келу ықтималдығы жоғары ондаған блог бар. Көмекшіңіз SimilarSites. com арқылы медиа тізіміңіздегі сайттарға ұқсас сайттарды таба алады.
SimilarWeb. com немесе Alexa. com сайтында трафикті зерттеңіз
Үлкен болғаны әрқашан жақсы емес, бірақ әр блогтың оқырмандар санын білу пайдалы. Көмекшіңізге әр блогтың айына қанша бірегей келушісі бар екенін зерттеп, сол деректерді кестеңізге қосуды тапсырыңыз.
TF: Мен жеке өзім SimilarWeb Chrome кеңейтімін қолданамын.
Facebook-тегі қарым-қатынастарды анықтаңыз
Бұл сіздің PR күш-жігеріңіздің ең маңызды бөлігі болуы мүмкін. Біз үшін 10 құнды блог жазбасының 8-і таныстық арқылы жүзеге асты. Біз ешқандай таныстықсыз блогерге ұсыныс жасағанда, олардың 1%-дан азы ғана жауап берді. Ал таныстыру арқылы біздің табыс көрсеткішіміз 50%-дан асты.
Қарым-қатынастарды қалай анықтауға болады? Facebook. Көмекшіңізге Facebook аккаунтыңызға кіріп, медиа тізіміңіздегі блогерлерді іздеуді және ортақ достарыңызды кестеге қосуды тапсырыңыз. Сондай-ақ LinkedIn сияқты кәсіби желілерден де іздеуге болады.
Дұрыс құралдарды қолданыңыз
TextExpander кез келген сақталған хабарламаны — мейлі ол телефон нөмірі немесе екі беттік электрондық хат болсын — жай ғана аббревиатураны теру арқылы кез келген құжатқа немесе мәтін өрісіне қоюға мүмкіндік береді. Бұл қайталанатын жұмыстар үшін өте пайдалы. Бұл міндетті түрде болуы керек қолданба, ол біздің теруге жұмсайтын уақытымызды күніне 1-2 сағатқа үнемдеген шығар.
Біз қолданбаған, бірақ қолдануымыз керек болған тағы бір құрал — Boomerang, бұл электрондық хаттарды жоспарлауға мүмкіндік беретін Gmail плагині. Біз іске қосу күні TextExpander-ді қолданып, ықпалды адамдар мен таныс достарымызға хаттар дайындадық, содан кейін әрқайсысын сәл өзгерттік. Біздің істеуіміз керек нәрсе — бұл жеке хаттарды іске қосудан бірнеше күн бұрын жазып, сақтап қою еді. Осылайша, біз оларды іске қосылған сәтте Boomerang арқылы автоматты түрде жіберілетіндей етіп жоспарлай алар едік. Бұл іске қосу күніндегі көптеген бағалы сағаттарымызды босатар еді.
TF: Тағы 10-ға жуық қосымша кеңестер, сондай-ақ Soma компаниясы PR және іске қосу үшін қолданған жарты ондаған электрондық хат үлгілері үшін (бұл ғана сіздің 100-ден астам сағат уақытыңызды үнемдеуі мүмкін) fourhourworkweek. com/kickstarter сайтына кіріңіз.
«Кейде жақсы идея сізге бірінші болып келеді, егер жолыңыз болса. Әдетте, ол көптеген жаман идеялардан кейін ғана келеді».

Рухани жануар: Құндыз (Otter)
Алекс Блумберг
Алекс Блумберг (TW: @abexlumberg, gimletmedia. com) — Gimlet Media компаниясының бас директоры және негізін қалаушы, Reply All, StartUp, Mystery Show және басқа да көптеген танымал подкасттардың авторы. Ол марапатқа ие болған радиожурналист. Gimlet-ке дейін ол This American Life бағдарламасының продюсері және Planet Money-дің негізін қалаушы болды. Мен Алексті өз подкастымда екі рет көрсеттім: біріншісі — сұхбат, екіншісі — оның CreativeLive-тағы «Power Your Podcast with Storytelling» атты 21 сабақтан тұратын курсынан үзінді.
Неліктен аудио әңгімеші «Дәулеттілер» бөлімінде? Осы кітапты қалай пайдалану керектігі туралы (xix-бетте) жазғанымды еске түсіріңіз: «Сұрақтар — бұл сіздің қайлаларыңыз». Жақсы сұрақтар — адамдарды ашатын, жаңа есіктерді ашатын және мүмкіндіктер жасайтын нәрсе.
Жалпы алғанда — басқалар сұрауға қорқатын ақымақ сұрақты қойыңыз
«Көбінесе әңгіменің өзегінде ешкім қоймайтын өте қарапайым, өте ақымақ сұрақ жатады. Менің жасаған ең үлкен хикаяларымның бірі — „Ақшаның алып бассейні“ (The Giant Pool of Money) дәл осындай ақымақ сұраққа негізделген: „Неге банктер қайтара алмайтын адамдарға ақшаны несиеге беріп жатыр? “ Дұрыс ақымақ сұрақты қою — көбінесе сіз істей алатын ең ақылды нәрсе».
(Малкольм Гладуэлл де мұны 573-бетте талқылайды. )
Атап айтқанда — дұрыс сұрақтар мен нұсқауларды қолданыңыз
Алекс үшін жақсы tape (сұхбаттың аудио жазбасы) ақпаратсыз «иә» немесе «жоқ» деген жауаптардан емес, негізгі компонент ретінде әңгімелерден (stories) тұруы керек. Алекс ол «эмоцияның шынайы сәттері» деп атайтын нәрсені қалай шығарады? Адамдарды қалай еске түсіруге мәжбүрлейсіз? Күлкілі оқиғаларды қалай табиғи түрде айтқызасыз? Олардың сөздерін дерексіз және жалпы емес, қалай есте қалатын — нақты және егжей-тегжейлі етуге болады? Алекс мұны 20 жылдан астам уақыт бойы ойланып, түрлі тәсілдерді сынап келеді.
Алекс әдетте үш негізді қамтуға тырысады: жағдай (мысалы, қайда, қашан, кім, не), эмоциялар және бөлшектер. Міне, ол қолданатын кейбір нақты тіркестер (мен оларды өзіме алдым), кейде псевдо-бұйрықтардың сұрақтарға қарағанда тиімдірек екенін байқайсыз:
Оқиғаларды шығаруға арналған нұсқаулар (көптеген сұхбат алушылар бұған нашар):
«Маған ... болған кез туралы айтып беріңізші». «Маған [немесе сәт немесе уақыт] туралы айтып беріңізші...» «Маған ... оқиғасын айтып беріңізші [қалай X мамандығын таңдадыңыз, пәленшемен қалай таныстыңыз және т.б.]». «Маған ___ екенін түсінген күніңіз туралы айтып беріңізші». «Сізді ___ жеткізген қадамдар қандай болды?» «... болғандағы сөйлесуді сипаттап беріңізші».
TF: Мен соңғысын көбінесе жұмыстан кетіп, компания ашуды ойлап жүрген адамдарға қолданамын. Мен: «Әйеліңізге/күйеуіңізге X саласындағы осы табысты мансапты тастап, өз компанияңызды бастағыңыз келетінін алғаш рет айтқан кездегі сөйлесуді сипаттап беріңізші», — деймін. Бұл әрқашан жақсы оқиғаны шығаруға көмектеседі.
Қызықты нәрсе шыққанда қойылатын қосымша сұрақтар
«Бұл сізге қандай сезім тудырды?» «Бұған не дейсіз?»
TF: Мен көбінесе «Мұны сәл көбірек түсіндіріңізші... » немесе «Сіз бұдан не үйрендіңіз? » деймін.
Жалпы қолданылатын «қармақтар»
«Егер ескі сіз жаңа сізді көре алса, жаңа сіз не айтар еді?» «Сіз қазір өзіңізге өте сенімді көрінесіз. Әрқашан солай болды ма?» «Егер сізге [X шешімі немесе оқиғасы] туралы басыңыздағы пікірталасты сипаттау керек болса, оны қалай сипаттар едіңіз?»
TF: Мен соңғысын көбінесе былай өзгертемін: «Сіз X жасағанда [немесе „Сізде Y болғанда“], ішкі дауысыңыз қалай естіледі? Өзіңізге не айтасыз? »
Алекстің кейбір құралдары
Далалық жазба (Field Recording)
Audio-Technica AT8035 shotgun microphone (дыбысты тек белгілі бір бағыттан жазатын бағытталған микрофон)
TASCAM DR-100mkII рекордері
Sony MDR-7506 құлаққаптары
XLR кабелі (дыбыс жабдықтарына арналған кәсіби интерфейстік кабель)
Бағдарламалық жасақтама
Монтаждауға арналған Avid Pro Tools
Аналитикаға арналған Chartbeat
Мен қолданатын подкаст жабдықтары
Менен подкаст жабдықтары туралы жиі сұрайтындықтан және кез келген адам үйрену үшін кем дегенде бір рет подкаст бастап көруі керек деп есептейтіндіктен, бұл тарауда барлық мәліметті ұсынамын.
Дыбыс шексіз күрделі болуы мүмкін, бірақ сіз оны қарапайым ұстай аласыз. Морган Сперлок (221-бет) айтқандай: «Күрделендіре бастасаң, күрделі нәрсе тез бұзылады». Менің ұсынысым — Skype арқылы телефон сұхбаттарын жазудан бастау. Бұл подкастингті (интернет арқылы таратылатын аудиобағдарламалар сериясы) өте арзан түрде тексеріп көруге және қулық жасауға мүмкіндік береді: сөйлесу кезінде Evernote-тағы немесе басқа бағдарламадағы сұрақтарға, жазбаларға және көмекші парақтарға қарап алуға болады. Бұл қысымды азайтады. Бетпе-бет сұхбаттарды ұйымдастыру әлдеқайда қиын, оны жақсы өткізу күрделірек және техникалық тұрғыдан қате жіберу оңай.
Төменде менің интернетте күлкіге қалмайтындай подкаст шығаруға арналған «минималды тиімді доза» тізімім берілген. Мен әлі күнге дейін осы құралдардың барлығын қолданамын. Барлығына басылатын сілтемелерді алу үшін fourhourworkweek. com/podcastgear сайтына кіріңіз.
Бетпе-бет сұхбаттар
Zoom H6 6-арналы портативті рекордер: Бетпе-бет жазу үшін мен H6 құрылғысын қарапайым сахналық микрофондармен (төменде) қолданамын. 2-ден 4 адамға дейінгі сұхбаттарды жазу үшін бұл ескі H4n моделінен жақсырақ. Маман кеңесі: МАҢЫЗДЫ сұхбаттардың алдында ӘРҚАШАН жаңа батареялар салыңыз. Дыбысты тексеру үшін мен қарапайым құлаққаптарды (earbuds) пайдаланамын.
Shure SM58-LC кардиоидты вокалдық микрофоны: Мені осымен Брайан Каллен (483-бет) таныстырған болатын. Мен түрлі қымбат лавальер (ілмекті микрофон), бум микрофондарын және т.б. байқап көрдім. Өз бағасына, бетпе-бет подкастинг үшін осы ескі мектептің сахналық микрофондарынан асатын ештеңе жоқ. Оларды қабырғаға ұрсаңыз да, оларға ештеңе болмайды. Кейбір адамдар оларды ұстап тұру үшін тіреуіштерді пайдаланады, бірақ мен олай істемеймін. Қонақтардың өздері ұстағанын қалаймын, өйткені олар микрофоннан алыстап кетпейді. Осылайша дыбыс деңгейі (дыбыс қаттылығы) тұрақты болады және пост-продакшнда (жазбадан кейінгі өңдеу кезеңі) көп әурелеуді қажет етпейді.
XLR 3-істікті микрофон кабелі (6 фут): Shure SM58-LC микрофонын H6 Zoom рекордеріне қосу үшін. Мұнда үнемдемеңіз. Менің тәжірибемде, егер бірдеңе дұрыс болмай қалса (және ол кеш болғанша байқалмаса), бұл осы кабельдердің бірінің бос жалғануынан болады.
Bluecell микрофонға арналған 5 даналық поролон қаптамалары (windscreen): Олар вокалдан келетін шертулерді, тасырларды және басқа шуларды, сондай-ақ фондық шу мен желді азайтады. Мұнда брендтің маңызы жоқ.
Телефон/Skype сұхбаттары
Skype үшін Ecamm Call Recorder: Бұл Skype арқылы «телефондық» жазбаларды жазу үшін қолданылады. Мені таңғалдыратын бағдарлама әлі таппадым, бірақ бұл өз жұмысын істейді. Мен оны подкаст сұхбаттарымның 50%-дан астамында қолдандым. Zencastr да жақсы пікірлер алады, бірақ кейде сұхбат алушыдан көп дискілік кеңістікті талап етеді.
Audio-Technica ATR2100-USB кардиоидты динамикалық USB/XLR микрофоны: Бұл менің барлық телефон сұхбаттарына арналған негізгі жолсапар микрофоным. Оны QuickTime бағдарламасымен кіріспелерді, демеушілік мәтіндерді және т.б. жазу үшін де қолдануға болады. Егер қонақтарға микрофон керек болса, мен оларға Amazon Prime арқылы осы микрофонды жиі жіберемін, өйткені бұл мен тапқан баға мен сапаның ең жақсы арақатынасы. Поролонды «поп-фильтрді» қолдануды ұмытпаңыз.
Yellowtec iXm: Мен бұл микрофонды шұғыл жолсапар жазбалары мен пост-продакшн кіріспелері үшін қолданамын. Бұл Zoom немесе ноутбуксіз жазуға мүмкіндік беретін керемет «бәрі бір құрылғыда» микрофоны. Ол дыбыс деңгейін автоматты түрде түзетеді және шыны керек, мендегі барлық микрофондардың ішіндегі ең жақсы дыбысты береді. Мен оны кіріспелер («Тим Феррисс шоуының кезекті бөліміне қош келдіңіз...») және сұхбаттардан бөлек жазылатын демеушілік мәтіндер үшін қолданамын. Егер мен саяхаттап жүргенде микрофон қажет болуы мүмкін болса, оны рюкзагыма салып аламын. Бұл құрылғы қымбат, бірақ маған сапасы мен ыңғайлылығы ұнайды.
Пост-продакшн және монтаждау
Кез келген нәрсе: Мен алғашқы 30 бөлімнің 20-сын GarageBand арқылы өңдедім, бірақ ол маған ұнамады. Неге? Өйткені мен оны тез үйрене алдым және ол мені подкаст форматын барынша қарапайым сақтауға мәжбүр етті. Күрделі нәрселер мен сияқты луддит (технологиялық прогреске қарсы немесе одан қорқатын адам) үшін де, бағдарлама үшін де мүмкін емес еді, менің қалағаным да осы: оңтайлы шектеу. Егер GarageBand сіздің алғашқы 1–3 бөліміңіз үшін тым әуесқой көрінсе, сіздердің 99%-ыңыз 5-бөлімге жетпей тастап кетесіздер деп бәс тігер едім. Подкастер болғысы келетіндердің көбі жабдықтар мен монтаждаудан шаршағандықтан тоқтайды. Джо Роган сияқты, мен де тек ең маңызды сәттерді емес, бүкіл әңгімені жазып, жариялауға шешім қабылдадым (пост-продакшнды азайту үшін).
Қарапайымдылықты сақтаңыз: Міне, менің редакторларым/инженерлерім қолданған бірнеше нұсқа: Audacity (тегін), Ableton, Sound Studio және Hindenburg. Егер мен басқа монтаждау бағдарламасын үйренетін болсам, Hindenburg-ты таңдар едім.
Auphonic: Мен подкасттарымды жоғарыда аталғандармен монтаждағаннан кейін, оларды соңғы өңдеуден өткізу үшін Auphonic.com сайтын жиі қолданамын. Бұл подкастыңыздың жалпы дыбыс сапасын жақсартуға көмектесу үшін жасалған веб-негіздегі аудиомастеринг құралы.
Мен қолданбайтын нәрселер
Бүгінгі күнге дейін мен ешқандай пре-амптарды (күшейткіштер), микшерлерді немесе басқа аппараттық құралдарды қолданған жоқпын. Олар жағдайды аздап жақсартар еді, бірақ мен қосымша күрделіліктің, артық жүктің және механикалық істен шығу қаупінің оған тұрарлық екенін көрмедім.
Эд Кэтмелл
Эд Кэтмелл (TW: @edcatmull, pixar. com) — Стив Джобс және Джон Лассетермен бірге Pixar Animation Studios-тың негізін қалаушы. Ол қазіргі уақытта Pixar және Walt Disney Animation Studios президенті. Эд бес рет «Оскар» сыйлығын алды және компьютерлік ғалым ретінде компьютерлік графиканың көптеген маңызды дамуына үлес қосты. Ол «Creativity, Inc. » кітабының авторы, ол туралы Forbes журналы: «... бәлкім, бұл бұрын-соңды жазылған ең жақсы бизнес-кітап шығар», — деп жазды.
Аз мәлім дерек: 1995 жылы, «Калвин мен Хоббс» комиксі соңғы рет шыққан жылы, мен алғашқы акциямды — Pixar акциясын сатып алдым.
Біз бәріміз «нашар» болудан бастаймыз
«Бізге «Ойыншықтар хикаясы 2» фильмін іштей қайта бастауға тура келді. «Рататуймен» де солай істедік... [өйткені] біздің барлық фильмдеріміз басында нашар болады. »
ТИМ: «Неге олай дейсіз? Жай ғана алғашқы нұсқасы әрқашан өте нашар бола ма? »
ЭД: «Бұл адамдардың үлкен қате түсінігі. Олар басында жаңа фильм соңғы фильмнің кішкентай нұсқасы деп ойлайды, бірақ шын мәнінде соңғы фильмнің сіз бастаған нәрсемен ешқандай байланысы жоқ. Біздің байқағанымыз — бірінші нұсқа әрқашан нашар болады. Мен мұны өзімді төмендету үшін немесе қарапайымдылық үшін айтып тұрған жоқпын. Олардың шынымен де нашар екенін айтып тұрмын. »
Стив Джобстың таңғажайып стратегиялық және болжамдық күші
«Біз [Ойыншықтар хикаясы] шыққаннан бір апта өткен соң биржаға шықтық. Стив Джобстың логикасы бойынша, ол біздің биржаға шыққанымызды қалады — оның біз күмәнданған себептері де болды — ол мұны фильм шыққаннан кейін жасағысы келді. Осылайша адамдарға өнердің жаңа түрі туылғанын және оған инвестиция салуға тұрарлық екенін көрсеткісі келді... »
ТИМ: «Мұны сұрамай кете алмаймын, оның адамдар күмәнмен қараған IPO (акцияларды алғаш рет биржаға шығару) жасау себептері қандай еді? »
ЭД: «Біз қазір алғашқы фильмді жасап жатырмыз. Сосын ашық компанияға айналу — қалғандарымыз үшін, өйткені ешқайсымыз бұрын ашық компанияда жұмыс істеп көрмегенбіз, оның не екенін де білмейміз — біз: «Бұл бізді басты мақсатымыздан алаңдатуы мүмкін», — деп ойладық. «Кел, алдымен бірнеше фильм жасап, өз құнымызды дәлелдейік, содан кейін барып биржаға шығайық» деген пікір болды. Бірақ Стивтің логикасы басқаша еді. Ол: «Қазір бізде Disney-мен үш фильмге арналған келісімшарт бар», — деді. Келісімшарттың қаржылық (пайданы бөлісу) шарттары сол кездегі жағдай бойынша жақсы болғанымен, біз табысты компанияға айналғаннан кейін, пайдадағы үлесіміз өте аз болып қалатын еді.
Сондықтан Стив келісімшартты қайта қарағысы келді, ал бәріміздің Disney-мен қарым-қатынасымыз өте жақсы болатын. Бірақ Стив былай деді: 3 жылдан кейін, егер біз бөлек компания ретінде бөлініп шықсақ және бұдан былай Disney-мен бірге болмасақ, біз олардың ең жаман түсіне айналамыз, өйткені олар табысты бәсекелестің аяққа тұруына көмектескен болып шығады. Осының бәрі оқиға болмай тұрып айтылған, сондықтан біз тек не болатынын болжап отырмыз. Бірақ бұл Стивтің алдын ала болжауы, өйткені ол қазір фильмнің үлкен табысқа жететініне сенеді.
Ол: «Фильм шыққан бойда Майкл Айснер бәсекелес жасауға көмектескенін түсінеді, сондықтан ол келісімшартты қайта қарағысы келеді. Ал егер біз қайта қарасақ, біз 50/50 серіктес болғымыз келеді», — деді.
Айта кету керек, бұл Стив бұрынғы Стив емес, бұрын ол бәрін өзіне алғысы келетін. Енді ол мұның дұрыс емес екенін түсінді. Ең дұрысы — 50/50 серіктестік. Бұл жақсы позиция. Бірақ егер біз 50/50 серіктес болсақ, бұл ақшаның жартысын біз салуымыз керек дегенді білдіреді. Ал Pixar-да ақша жоқ. »
ТИМ: «Дұрыс. Сізге «соғыс сандығы» (стратегиялық қор) керек болды. »
ЭД: «Сонымен бізге «соғыс сандығы» керек болды. Егер біз биржаға шықсақ, сол қорды жинаймыз. Содан кейін келісімшартты қайта қараған кезде 50/50 келісіміне қол жеткізе аламыз. Фильм шықты, бірнеше айдан кейін Стивке Майкл Айснерден келісімшартты қайта қарау туралы қоңырау шалынды. Стив: «Жақсы, біз 50/50 болғанын қалаймыз», — деді. Барлығы Стив болжағандай болды. Мен үшін бұл таңғажайып еді. Вау, ол бәрін дәл тапты. »
Егер оқи алмасаңыз, тыңдап көріңіз
«Менің миым басқаша жұмыс істейді. Мен поэзияны оқи алмайтыным белгілі болды... Поэзия оқысам, бірнеше секундтан кейін миым тоқтап қалады.
Мұның бәрі Роберт Фейглстің «Илиадасының» жаңа аудармасы шыққанда басталды, ол өлең түрінде еді. Мәселе — мен оны оқи алмадым. Сонда бір кешкі аста отырған әйел: «Оны оқымаңыз, тыңдаңыз», — деді. Мен таспаны сатып алып, тыңдадым және оған толығымен баурап алғанымды түсіндім. Оқиғаның 2800 жыл бұрын басқа тілде, басқа мәдениетке ауызша берілгеніне таңғалдым. Ол әуел бастан ауызша жеткізуге арналған еді, өйткені оның өз ырғағы болды. »
Teaching Company-ден таңдаулы дәрістер
Бирнеше жыл бойы Эд күн сайын жұмысқа барар жолда Teaching Company дәрістерін тыңдаған:
«Оларда экономика, Шекспир және т.б. туралы дәрістер бар. Маған ең үлкен әсер еткені — әлем тарихының толық циклі болды... Бірақ, Король Генрих VIII, Тюдорлар мен Стюарттар кезеңі туралы біреуі мені қатты таңғалдырғаны сонша, оны тыңдап болған бойда қайтадан тыңдадым.»
Суретші болу үшін көруді үйреніңіз
Эд жоғары сыныпта аниматор болғысы келіп, өнерден жақсы нәтижелер көрсетті. Алайда колледждегі бірінші жылында ол Disney аниматоры болу үшін қажетті деңгейге жететін жолды көрмеді, сондықтан физикаға ауысты. Көптеген адамдар бұны үйлесімсіз және байланыссыз деп ойлайды. Ол келіспейді:
«Көптеген адамдар осы күнге дейін оларды бір-бірінен түбегейлі ерекшеленеді деп ойлайды. Бірақ мен бұған басқаша қарауды ұсынамын. Бұл адамдардың өнерді түбегейлі дұрыс түсінбеуінен туындайды. Өйткені олар өнерді сурет салуды үйрену немесе өзін-өзі білдірудің белгілі бір түрі деп санайды. Бірақ іс жүзінде суретшілердің істейтіні — олар көруді үйренеді. »
Медитация
Эд күніне бір рет 30-дан 60 минутқа дейін випассана (терең өзін-өзі бақылауға негізделген медитация түрі) медитациясымен айналысады. Ол Тибеттік «Адам символы» орталығына барғаннан кейін басталған.
✸ Ең көп сыйға тартқан немесе ұсынған кітабыңыз?
«Мен Мерсер Майердің «One Monster After Another» сияқты кейбір балалар кітаптарын бірнеше рет сыйладым деп айтар едім. Маған ол кітап өте ұнайды. »

Рухани жануары: Ара
Трейси ДиНунцио
Трейси ДиНунцио (TW: @TracyDiNunzio, tradesy. com) — нағыз мықты. Ол зымыран сияқты қарқынмен дамып жатқан Tradesy компаниясының негізін қалаушы және бас директоры. Ол Ричард Брэнсон, Клейнер Перкинс және мен сияқты инвесторлардан 75 миллион доллар жинады, ал оның директорлар кеңесінің мүшелері арасында аңызға айналған Джон Дорр бар. Tradesy-дің миссиясы — сізде бар кез келген нәрсенің қайта сату құнын сұраныс бойынша қолжетімді ету. Олардың ұраны: «Гардеробыңызды ақшаға айналдырыңыз».
«Шағымданған кезіңде, саған ешкім көмектескісі келмейді»
«Мен spina bifida (омыртқаның туа біткен ақауы) дертімен туылдым, бұл омыртқаның жұлын айналасында дұрыс қалыптаспауы. Бұл әкемнің Вьетнамда болған кезде Agent Orange (химиялық зат) әсеріне ұшырауымен байланысты болуы мүмкін... Оталардан кейін қалпына келу кезінде мен көп сурет салдым, сондықтан еденде еңбектеп жүріп сурет салу сияқты қызықты әдістерді қолдануға тура келді, өйткені мен түрегеп тұра алмайтынмын. [Бұған бейімделу механизмі ретінде] мен шағымданып, өмірге өкпелеп көрдім. Бұл нәтиже бермеді. Бұл өте жаман еді... Стивен Хокингте бұл туралы ең жақсы дәйексөз және шынайы оқиға бар... Оның шағымдануға кез келген адамнан артық құқығы бар шығар. Ол: «Шағымданған кезіңде, саған ешкім көмектескісі келмейді», — дейді. Бұл өте қарапайым және анық айтылған нәрсе. Тек ол ғана осындай қатал, ащы шындықты айта алар еді, бірақ бұл шындық, солай емес пе? Егер сіз уақытыңызды дұрыс емес нәрселерге назар аударуға жұмсасаңыз және айналаңыздағы адамдарға соны ғана айтып, көрсетсеңіз, сіз адамдар үшін дамудың көзі емес, жойылудың көзіне айналасыз. Бұл көбірек жойқындықты тартады.
Өзімнің ауырсынуым туралы ойлап және сол туралы айта бергендіктен, бұл менің өмірімде теріс бағыттағы қозғалысты бастады. Бір сәтте, шамамен 2006–2007 жылдары, мен өзімді «шағымдану диетасына» отырғызуды ұйғардым. Мен: «Мен тек қана өзімнің жағдайым туралы жаман ештеңе айтпай қоймаймын, сонымен бірге ол туралы жаман ойлауға да жол бермеймін», — дедім. Бұл көп уақытты алды және мен мінсіз болмадым, бірақ... сол ойларды алмастыру өмірімді жақсы бағытқа бұруға көмектесіп қана қоймай... физикалық ауырсынуды да азырақ сезінуге мүмкіндік берді, бұл өте үлкен жеңілдік және егер бірдеңе істегіңіз келсе, бұл қажет нәрсе. »
Алдында нашар көріну үшін дұрыс аудиторияны таңдаңыз
«Егер біреу инвесторларға барып өз жобасын таныстырмақ болса, менің кеңесім: алғашқы 10 кездесуді сізге ақшасы керек емес инвесторлармен өткізіңіз, өйткені басында сіз бәрін құртасыз (suck). Мен өте ұзақ уақыт бойы солай болдым. »
ТИМ: Тіпті Джерри Сайнфелд те алғашқы материалдарымен сәтсіздікке ұшырайды (Comedian деректі фильмін қараңыз), сондықтан ол оларды кішкентай орындарда дамытады. Nike компаниясы АҚШ-тың үлкен сахнасына шықпас бұрын Жаңа Зеландия сияқты жерлерде көптеген жаңа өнімдері мен науқандарын сынайды. Мен «4 сағаттық жұмыс аптасын» Нью-Йорк баспагерлеріне ұсынғанда 27 рет бас тарту алдым. Бақытымызға орай, сізге көбінесе тек бір баспагер, бір жетекші инвестор, бір X қажет. Өзіңіздің «А» тізіміңізді алғашқы 10 таныстырылымнан кейінге қалдырыңыз.

Рухани жануары: Сегізаяқ
Фил Либин
Фил Либин (TW: @plibin, evernote. com) — Evernote-тың негізін қалаушы және атқарушы төрағасы. Evernote-тың шамамен 150 миллион пайдаланушысы бар және мен оны күніне кем дегенде 10 рет қолданамын. Бұл менің өмірімдегі барлық ақпаратты, құжаттарды, онлайн мақалаларды, тізімдерді және т. б. сақтауға арналған сыртқы миым. Бұл кітапқа арналған барлық зерттеулерді жинау үшін де сол қолданылды. Фил сонымен қатар Airbnb, Snapchat, Stripe және Warby Parker сияқты компанияларға инвестиция салған General Catalyst венчурлық фирмасының басқарушы директоры. Филдің менторлар (тәлімгерлер) тізімі мені таңғалдырады.
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде бірінші кім ойыңызға келеді?
«Табысты» дегенде ойыма бірінші келген нәрсе — iPhone болды... Меніңше, мен адамдарды «табысты» деп ойламаймын... Көптеген адамдар табысты болуға лайық, өйткені олар өте ақылды, қызықты және көп жұмыс істейді, бірақ олардың жолы болмады. »
✸ Міндетті түрде көруге тиіс деректі фильм
«The Gatekeepers» (2012) фильмінде Израильдің қауіпсіздік агенттігі — Шин-Беттің барлық тірі басшыларымен сұхбаттар берілген, олар өмір, соғыс және бейбітшілік туралы ашық айтады. Шин-Беттің ұраны — «Magen veLo Yera’e», сөзбе-сөз айтқанда «көрінбейтін қалқан» немесе «көрінбейтін қорғаушы».
Джефф Безос болжамдарды күмәнға алу туралы
«Негізінде, Безоспен (Amazon. com негізін қалаушы Джефф Безос) сөйлескен сайын өмірім өзгереді... [Мысалы,] мен бүкіл өмірімді Марсқа барғым келеді деп ойлаумен өткіздім... Бұл туралы The Brady Bunch-та айтылған еді. Мен мұны ең керемет нәрсе деп ойладым.
Бір сәтте, егер өмірімді дұрыс құрсам, мүмкін баратын шығармын. Меніңше, бұл адамзат үшін өте маңызды... Мен Илонмен [Маск] бірнеше рет сөйлестім және оның, сондай-ақ SpaceX-тің істеп жатқан істерінен үлкен шабыт алдым...
Кейінірек мен Джефф Безосты кездестіріп, Илонмен сөйлескенімді және Марсқа баруға өте қызығушылық танытып жүргенімді айттым. Бір күні бара аламын деп үміттенетінімді жеткіздім. Безос маған қарап: «Марс — бұл ақымақтық», — деді. Мен: «Неге? » — дедім. Ол: «Біз планетадан шыққан соң, соңғы істегіміз келетін нәрсе — басқа гравитацияға бару», — деді.
Безос былай деді: «Жерден шығудың қиын болуының бүкіл себебі — бірінші рет гравитацияны жеңу. Біз мұны істегеннен кейін, неге Марсқа барғымыз келеді? Біз ғарыш станцияларында өмір сүріп, астероидтарды игеруіміз керек, бұл Марста болғаннан әлдеқайда жақсы». 30 секундтың ішінде ол менің өмірімнің бағытын толығымен өзгертті, өйткені ол мүлдем дұрыс айтты. »
Микитани қажетті қайта құру туралы — 3 пен 10 ережесі
Фил Жапониядағы ең ірі онлайн-нарық — Rakuten компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Хироши Микитаниді әлемдегі ең әсерлі адамдардың бірі деп санайды. Жапонияның интернет қолданушыларының 90%-ы Rakuten-де тіркелген. Микитани Филге «3 пен 10 ережесін» үйреткен.
3 пен 10 ережесі: Бұл сіздің компанияңыздағы әрбір нәрсе көлеміңіз шамамен үш есе өскен сайын бұзылатынын білдіреді.
Ол Rakuten-нің бірінші қызметкері болған, қазір оларда 10 000 немесе одан да көп адам бар. Ол былай деді: сіз жалғыз болғанда, бәрі өздігінен жұмыс істейді. Сіз бәрін түсінесіз. Содан кейін, бір сәтте сізде үш адам болады, енді бәрі басқаша. Үш адаммен шешім қабылдау және басқа нәрселер өзгеше болады. Бірақ сіз оған бейімделесіз. Кейін бәрі біраз уақыт жақсы болады. 10 адамға жеткенде, бәрі қайтадан бұзылады. Сіз оны реттейсіз, содан кейін 30 адамға, 100-ге, 300-ге және 1000-ға жетесіз.
Оның гипотезасы бойынша, бәрі осы 3 пен 10 нүктелерінде (3-тің еселіктері және 10-ның дәрежелері) бұзылады. «Бәрі» дегенде ол шынымен бәрін айтады: жалақыны қалай төлейсіз, жиналыстарды қалай жоспарлайсыз, қандай байланыс құралдарын қолданасыз, бюджеттеуді қалай жасайсыз, шешімді кім қабылдайды. Компанияның кез келген айқын немесе жанама бөлігі үш есе өскенде айтарлықтай өзгереді.
Оның пайымдауынша, көптеген компаниялар осының кесірінен қиындыққа тап болады. Тез өсіп келе жатқан стартап болсаңыз, осы үш еселенудің бірнешеуінен байқамай өтіп кеткендіктен үлкен қиындыққа тап боласыз. Содан кейін артыңызға қарап, қазір 400 адам екенімізді, бірақ кейбір процестер мен жүйелеріміздің 30 адам болған кезден қалғанын түсінесіз... Сіз үнемі өзіңізді қалай қайта құру керектігін және мәдениетке қалай қарау керектігін ойлануыңыз керек.
Ірі компаниялар дәл осының кері себебінен қиындыққа тап болады. Айталық, компанияңызда 10 000 адам бар және теориялық тұрғыдан сіз 10 000 адаммен қалай жұмыс істеу керектігін түсіндіңіз. Сонымен, келесі үлкен нүктеңіз 30 000-ға дейін болмайды. Бірақ сіз 30 000-ға ешқашан жетпеуіңіз мүмкін немесе кем дегенде бірнеше жылда жете алмайсыз. Компанияның 10 000-нан 30 000-ға дейін өсуі үшін он жыл немесе одан да көп уақыт кетуі мүмкін. Бірақ ешкім өзін қайта құру үшін он жыл күткісі келмейді, сондықтан ірі компаниялар үнемі бос инновациялық бастамаларды алға тартады, өйткені олар бірдеңе істеу керек деп есептейді. Бірақ олар іс жүзінде компаниядағы ешқандай түбегейлі өзгеріспен байланысты емес.
ТИМ: Сіз өз жүйелеріңізден немесе сенімдеріңізден өсіп кеттіңіз бе? Оларды жаңартатын уақыт келді ме? Немесе, жеке деңгейде, Силикон алқабындағы кейбір ірі технологиялық жұлдыздардың коучы Джерри Колонна сұрайтындай: «Өзіңіз қаламайтыныңызды айтатын жағдайларды жасауға өзіңіз қалай үлес қосып жүрсіз? »

Рухани жануары: Фрегат құсы
Крис Янг
Крис Янг
Крис Янг (TW: @ChefChrisYoung, chefsteps. com) — жалықпайтын өнертапқыш, зерттеуші және инноватор. Оның сараптамалық салалары экстремалды авиациядан бастап математикаға және апокалиптикалық деңгейдегі барбекюге дейін жетеді. Ең бастысы, ол мен білетін ең анық ойлайтын жандардың бірі.
Крис — жанрды қайта анықтаған алты томдық Modernist Cuisine (заманауи аспаздық техникалары мен ғылымына арналған іргелі еңбек) туындысының негізгі авторы. Ол сонымен қатар әлемдегі ең үздік мейрамханалардың бірі Fat Duck (Хестон Блюментальдің инновациялық мейрамханасы) эксперименттік асханасының негізін қалаушы аспазы болды. Аспаз болғанға дейін ол теориялық математика және биохимия бойынша ғылыми дәрежелер алған. Қазіргі уақытта ол Сиэтлде (Вашингтон штаты, Пайк-Плейс-Маркет) орналасқан ChefSteps компаниясының бас директоры.
Сахна сыртында
Мэтт Малленвег (202-бет) екеуміз Кристің зертханасында көп рет болдық. Менің "Puff the Magic Dragon" кейіпкеріне ұқсап қалған видеомды көру үшін "Ferriss aerated green apple sorbet" деп іздеп көріңіз.
Жұмыстан бос уақытында Крис моторсыз планеризм бойынша әлемдік рекордты жаңарту үшін жаттығып жүр. Нысаналы жер: Патагония.
Крис "The 4-Hour Chef" кітабының "Ғалым" бөліміндегі менің негізгі кеңесшім болды және оның бірнеше рецепттері мені Джимми Фэллонмен бірге тікелей эфирде тамақ пісіру шоуына алып келді.
Крис ғылыми-фантастикалық жазушы Нил Стивенсонмен жақын дос. Стивенсон — менің сүйікті "Snow Crash" және "Cryptonomicon" туындыларының авторы. Бұл кітаптағы көптеген қонақтар "Snow Crash" және "The Diamond Age" туындыларын ұсынады (Сет Годин, 237-бет және Келли Старрет, 122-бет). Жыл сайын Крис пен Нил Стивенсонның ауласында "Жылдық шу фестивалін" (Annual Loudness Fest) өткізеді, онда олар таңғажайып машиналар мен тамақ пісіру құрылғыларын жасайды: "Оның ауласында тереңдігі 6 футтық шұңқыр қазып, оны 300 фунттық шошқаны су-вид (тағамды вакуумдық пакетте, төмен температурада ұзақ уақыт пісіру әдісі) әдісімен пісіруге арналған джакузиге айналдырғанымыз түк емес еді", — дейді Крис. "Келесі 5 жыл бойы әр жыл сайын бұл бұрынғыдан да ессіз, таңғажайып және қауіпті болуы керек болды. Қауіпті дегенде, көршілердің үйі өртеніп кетуі мүмкін, біреудің үстіне бетон төгілуі мүмкін немесе магмамен тамақ пісіріп жатқандықтан күлге айналып кетуі мүмкін деген мағынада".
Билбордқа не жазар едіңіз?
"Бәрібір бәрі жақсы аяқталды", — деп өз мектебінің алдына ілер едім. "Мектеп кезі мен үшін онша жақсы уақыт болған жоқ".
"Қызықты жұмыс — бұл сіз өзіңіз ойлап тапқан жұмыс".
Оның әкесі, өте табысты кәсіпкер, Крис мектептің бірінші немесе екінші курсында оқып жүргенде мынадай кеңес берген:
"Оның маған: 'Не істейтініңді ойлап уайымдама, өйткені сен істейтін жұмыс әлі ойлап табылған да жоқ', — дегені анық есімде. ... Қызықты жұмыс — бұл сіз өзіңіз ойлап тапқан жұмыс. Мен мұны ұлыма да сіңіргім келеді: Болашақта кім болатыныңды ойлап уайымдама. ... Өзіңді қызықтыратын істермен айналыс, егер оны өте жақсы істесең, оны жақсы бизнес мүмкіндігімен ұштастырудың жолын табасың".
"Қандай қызықты нәрсемен айналысып жатырсың? Бұл сен үшін неге қызықты? Мұнда не таңғаларлық нәрсе бар? Бұл туралы тағы кім ойлап жүр? "
Бұл — кезінде әлемдегі №1 мейрамхана болған Fat Duck-тың бұрынғы бас аспазы Хестон Блюментальдің жиі қоятын сұрақтары. Крис түсіндіреді: "Мен ол сияқты кез келген адаммен оның ісі туралы сөйлесе алатын қызыққұмар жанды көрген емеспін. Ол мұндай сұрақтарды психологтарға, спорттық жаттықтырушыларға, аспаздарға, жазушыларға — кез келген адамға қоя беретін".
Бұл мені күлімдетті. Мен Хестонды 2000-жылдардың басында Сан-Францискодағы аспаздық мектепте өткен кітапқа қол қою рәсімінде кездестірдім. Мен оған ұялшақтап жақындап: "Бұршақты пісірудің ең жақсы жолы қандай? Сұрауға ұяламын, бірақ оларды дұрыс пісіре алмай-ақ қойдым", — дедім. Ол бірден жанданып, көзіме тік қарап: "Білесің бе, адамдар бұршақтың қаншалықты күрделі болатынын білмейді", — деді де, бірнеше нақтылаушы сұрақтар қойып, содан кейін бұршақ пісіру бойынша 5 минуттық мастер-класс өткізді. Содан бері мен оның жанкүйерімін.
"Егер сізде 100 миллион доллар болса, басқалар көшіріп алудан ешқандай пайда көрмейтіндей не салар едіңіз? "
Видео ойындарды әзірлеуші және таратушы Valve компаниясының миллиардер негізін қалаушысы Гейб Ньюэлл Кристің ChefSteps компаниясын негізінен қаржыландырып келеді. Ол Кристің ой-өрісін кеңейтетін сұрақтар қою арқылы үлкен қолдау көрсетті:
"Сонымен, Гейб былай дейді: 'Егер мен саған 100 миллион доллар берсем, сендер не салар едіңдер? Оны басқа біреу көшіріп алса да, одан ешқандай пайда көрмейтіндей не болуы мүмкін? ' Мен мысал келтірейін. Intel жаңа чип шығаратын зауыт салғанда, оған миллиардтаған доллар жұмсайды. Басқа біреудің оны көшіруінің еш мәні жоқ, өйткені олар тек оқу үшін ғана емес, Intel-ден асып түсу үшін де қыруар қаржы жұмсауы керек. Сондықтан бұл жай ғана уақытты босқа кетіру болар еді".
TF: Мен білетін ең үздік 10 венчурлық капиталистің бірі "диструктивті" (нарықты өзгертуші) компанияларды анықтау үшін осы сынақтың нұсқасын қолданады: Тапқан әрбір 1 доллар табысың үшін, нарықтағы алпауытқа 5-10 доллар шығын келтіре аласың ба? Егер солай болса, ол инвестиция салады. Осыған байланысты, интернетте жүрген менің сүйікті бизнес-құжаттарымның бірі — Гейбтің компаниясы шығарған "Valve: Жаңа қызметкерлерге арналған нұсқаулық". Крис айтқандай: "Бұл — сіз өз еркіңізбен оқығыңыз келетін жалғыз HR құжаты".
Кездейсоқ "Джедайлардың сананы басқару" әдісі
Крис алғашқы аспаздық жұмысына аспаз Уильям Беликистің эгосына кездейсоқ әсер ету арқылы орналасты. Ол стажировкада (аспаздық ортада тәжірибе жинау үшін тегін жұмыс істеу) жүріп, толық штатқа ауысқысы келді:
"Жұмыс күнінің соңында Уильям өте ілтипатты болды. Ол менімен бірге асханада отырып, шарап ұсынды. Ол: 'Білесің бе, қазір онша қолайлы уақыт емес. Саған беретін жұмысым бар ма, сенімді емеспін', — деді. Мен шын ниетіммен: 'Толық түсінемін. Маған жұмыс істеуге кеңес беретін осы қалада басқа біреу бар ма? Мен бұл іске шындап кірістім. Оның не екенін түсінгім келеді', — дедім. Сол кезде мен бұл сөздің Уильямге қаншалықты әсер ететінін түсінбедім. Оның эгосы өте жоғары еді және ол бұл қалада өзінен басқа біреуді жақсы деп айта алмайтын. Оның қалай сасқалақтағанын көруге болатын еді. 'Шын мәнінде, ешкім жоқ. Саған үйрететін жалғыз адам мен шығармын. Сондықтан сейсенбіде қайта кел', — деді ол".
Стандартты сақта
Крис Fat Duck-қа келгенде Хестонның адамдарға айғайламайтынын, бірақ "команданы әрқашан мінсіздікке ұмтылуға итермелейтінін" айтты. Мен одан мысал келтіруді сұрадым:
"Бөдене желесіне тапсырыс түсті, мен олардың толық дайын еместігін көрдім. Сонда да лангустин кремін үстіне құйып, тағамды мінсіз емес екенін біле тұра жібердім. Ол тағамдар бумеранг сияқты қайтып келді. Хестон қолындағы табақтармен бұрыштан шығып, маған қарап: 'Крис', — деді. Ол маған қарайды, тағамға қарайды, қайта маған қарайды... 'Ешқандай мүмкіндік жоқ'. Оны орнына қойды. Менің сол кездегі оның түнере қарағаны әлі есімде — егер мұны тағы қайталасаң, қайтып келме дегендей еді. Оның мына сабағы есімде қалды: 'Біз басқа нәрсе жасай аламыз. Егер ол дайын болмаса, біз оны жібермейміз және оның онша жақсы еместігін байқамайды деп үміттенбейміз. Біз оны түзейміз. Басқа нәрсе істейміз, бірақ стандарттан төмен нәрсені өткізуге тырыспа'. Бұл сабақты бір рет алсаң жетеді. Ол стандартқа сай емес еді, ал сен стандарттың не екенін білесің. Стандартты сақта. Көмек сұра. Түзет. Не қажет болса, соны істе. Бірақ алдама".
ТИМ: "Бірақ жоғары стандарттарды талап ету мен жай ғана қатал басшы болудың арасындағы шекараны қалай сақтайсыз? " [Крис қазір 50-ден астам қызметкері бар компанияны басқарады. ]
КРИС: "Ең бірінші нәрсе — мен артқа шегініп: 'Бұл адамда қандай контекст бар және мен оған тиісті ақпаратты бердім бе? ' — деп ойлануға тырысамын. ... Оларда бар ақпаратты ескере отырып, мүмкін мен де сондай шешім қабылдар ма едім. Сондықтан мен көбіне: 'Менде қандай ақпарат бар, ал оларда ше? Менде ақпарат көп болғандықтан, әділетсіздік танытып отырған жоқпын ба? ' — деп ойланамын".
Өтірікті анықтау нұсқаулығы
Крис жиі сыйға тартатын кітаптардың бірі — The Second Law атты термодинамика (жылу мен энергияның өзара әрекеттесуі туралы ғылым) туралы басылымы тоқтаған кітап. "Оны Оксфордтың физикалық химия профессоры П. У. Эткинс жазған. Бұл кітап әлемнің энергия тұрғысынан қалай жұмыс істейтіні туралы инфографикаға толы керемет туынды. Мен үшін бір нәрсені қалай істеу керектігін немесе оның мүмкін екендігін түсінуде бұл өте пайдалы болды. Бұл жиі менің 'өтірік детекторым' қызметін атқарады".
"Табысты" деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
Крис өзінің әкесін және Уинстон Черчилльді атайды:
"Уинстон Черчилль туралы Уильям Манчестердің 'The Last Lion' атты тамаша кітаптар сериясы бар. Оның үшінші томы бірнеше жыл бұрын жарық көрді. Менің есімде қалғаны: ол 20 жасында-ақ бестселлер авторы болды, соғыстарға қатысты, ең жоғары ақы төленетін жазушылардың бірі және Парламенттің маңызды мүшесі болды".

Рух жануары: Мангуст
Даймонд Джон
Даймонд Джон (TW/FB/IG: @TheSharkDaymond, DaymondJohn. com) — FUBU компаниясының негізін қалаушы және бас директоры. Ол FUBU-ды бастапқы 40 долларлық бюджеттен 6 миллиард долларлық брендке айналдырды. Ол Жаһандық кәсіпкерлік бойынша Президенттік елші және ABC арнасындағы "Shark Tank" шоуының қатысушысы. Даймонд 35-тен астам салалық марапаттардың иегері, соның ішінде "Жыл маркетологы" және "Жыл кәсіпкері" атақтары бар. Ол үш кітаптың, соның ішінде "The Power of Broke" бестселлерінің авторы.
"Егер сіз шығып, шу көтеріп, сауда жасай бастасаңыз, адамдар сізді өздері табады. Сауда бәрін емдейді. Сіз өзіңіздің бизнес-жоспарыңыздың қаншалықты керемет екенін айта аласыз. Өз пікіріңізді айта аласыз, бірақ фактілерді ойдан шығара алмайсыз. Сауда бәрін емдейді".
"Аптасына бес күн мен ұйықтар алдында және оянғанда мақсаттарымды оқимын. Денсаулық, отбасы, бизнес және т. б. бойынша орындалу мерзімі көрсетілген 10 мақсатым бар және мен оларды әр 6 ай сайын жаңартып отярамын".
"Ата-анам маған негізгі жұмысым мені ешқашан бай қылмайтынын, байлыққа тек 'үй тапсырмасы' (қосымша жұмыс) арқылы жететінімді үйретті".
"Сен менің бауырым болсаң да — егер біз футбол ойнасақ, мен сенің басыңды жаруға тырысамын. Бұл сені жақсы көрмеймін немесе құрметтемеймін деген сөз емес".
Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай?
"Ең жақсы инвестиция — мектепте оқып жүргенде First Boston компаниясында жаяу курьер болып жұмыс істеген уақытым. Мен бүкіл Манхэттенді аралап, түрлі адамдарды кездестірдім. Кейбірі өте бақытсыз жоғары лауазымды тұлғалар болса, басқалары өте бақытты қарапайым қызметкерлер еді. Менің өмірімде мұндай тәжірибе болмаған еді және бұл менің мүмкіндіктерге деген көзқарасымды толықтай өзгертті".
Сіз жиі еске түсіретін немесе ұстанатын дәйексөздер бар ма?
"Ақша — керемет қызметші, бірақ сұмдық қожайын".
Ең көп сыйлайтын немесе ұсынатын кітаптарыңыз?
Think and Grow Rich, Who Moved My Cheese? , Blue Ocean Strategy, Invisible Selling Machine, The Richest Man in Babylon және Genghis Khan and the Making of the Modern World.
TF: Соңғы Шыңғыс хан туралы кітапты маған бірнеше миллиардерлер ұсынды.

Рух жануары: Бурундук
Ноа Каган
Ноа Каган (TW/IG: @noahkagan, sumome. com) Facebook-тің №30 қызметкері, Mint. com-ның №4 қызметкері (Intuit-ке 170 миллион долларға сатылды) және SumoMe компаниясының негізін қалаушы. Ол веб-сайт трафигін арттыруға арналған тегін құралдарды ұсынады. Ол сонымен қатар тако маманы және 7 таңбалы табыс әкелген төрт бөлек өнімнің авторы. Ноа "The Tim Ferriss Experiment" шоуының "Бизнесті бастау" бөлімінде менің көмекшім болды.
Кофе челленджін қабылдаңыз
Болашақ кәсіпкерлер немесе тым жайлы болып кеткендер үшін Ноаның ұсынысы бар — келесі бірнеше кофеңізге 10% жеңілдік сұраңыз. "Кассаға барып, кофеге тапсырыс беріңіз. Егер кофе ішпесеңіз, шай сұраңыз. Егер шай ішпесеңіз, су сұраңыз. Бәрібір. Содан кейін 10% жеңілдік сұраңыз. ... Кофе челленджі күлкілі көрінуі мүмкін, бірақ оның мәні — бизнесте де, өмірде де сіз экстремалды болуыңыз шарт емес, тек сұрай білуіңіз және өзіңізді сынап көруіңіз керек".
"Құйғыштың жоғарғы жағындағы" құралдарды жақсартыңыз
Төменгі деңгейдегі нәтижелерге әсер ететін жоғарғы деңгейдегі элементтерді оңтайландыруға тырысыңыз. Мысалы, компьютерде істейтін істеріңіздің бәріне әсер ететін техникалық кедергілерді іздеңіз. Мен енгізген Ноаның екі қарапайым ұсынысы:
Тінтуірдің немесе трекпадтың жылдамдығын арттырыңыз. Параметрлерге кіріп, жылдамдықты екі есеге арттырыңыз. Бұған 30 секундтан аз уақыт кетеді. Ең жақсы роутерді сатып алыңыз. Ноа қазір ASUS RT-AC87U қолданады. Кевин Роуз (340-бет) үйіндегі WiFi-ды жақсарту үшін Eero технологиясын қолданады.
Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай?
Лазерлік көз операциясы (Lasik).
Тестілеуге арналған қолданбалар/бағдарламалар
Facebook News Feed Eradicator: Назар аудару керек пе? Өзіңізді Фейсбуктен құтқарыңыз. ScheduleOnce: "Келесі сейсенбіде сағат 10-да қалай?" деген сияқты шексіз хат алмасуды тоқтатады. FollowUp.cc: Электрондық пошта арқылы еске салуды автоматтандыру үшін. Мен Nudgemail қолданамын. Енді ешқашан біреуге жауап беруді ұмытпайсыз.
Gmail-дің жылдам айласы
Ноа екеуміз Gmail-дегі "+" белгісін жиі қолданамыз. Айталық, сіздің поштаңыз bob@bobsmith. com. Қызметтерге тіркелгенде поштаңызды кім таратып жатқанын қалай білуге болады? Жай ғана "+" және кез келген сөзді қосыңыз. Мысалы, Instacart-қа тіркелгенде bob+insta@bobsmith. com деп жазыңыз. Хаттар бәрібір сіздің негізгі поштаңызға келеді.
Уақыт іздемеңіз. Уақытты жоспарлаңыз.
Сейсенбі күндері сағат 10:00-ден 12:00-ге дейін Ноа тек "Үйрену" (Learning) үшін уақыт бөледі. Маңызды нәрсе үшін уақыт ізделмейді, ол тек күнтізбеде болса ғана орындалады. Менің сәрсенбі күндерім сағат 9:00-ден 13:00-ге дейін "Жарату" (Creation) — жазу, подкаст жазу үшін бөлінген. Бұл уақытта мен интернетті өшіріп тастаймын.
Ортақ әуестік
Ричард Фейнманның Surely You’re Joking, Mr. Feynman! кітабы: "Егер мені кездестірсеңіз, менде оның қосымша көшірмесі бар, өйткені бұл өте керемет кітап".
Өз салаңызда естіген ең жаман кеңес қандай?
"Әлеуметтік желілердегі оқырмандар санын арттыруға (Instagram, FB, Twitter) басымдық беру керек деген кеңес. Оның орнына саудаға тікелей әсер ететін, өзіңіз толық бақылай алатын нәрселерді, мысалы, электрондық пошта тізімін дамытыңыз. 'Лайктар' шоттарды төлемейді. Сауда төлейді".
Соңғы бір жылда сіз жақыннан бақылаған үш адам немесе ақпарат көзі?
Үлкен тастарды бірінші сал
Басымдықтар туралы метафора
Бұл визуалды метафораны маған алғаш рет колледж профессоры үйреткен болатын, бұл — басымдықтар туралы ойланудың тамаша тәсілі. Менің мұғалімімнің сөзін еркін аударсақ: «Сізде үлкен шыны құмыра бар деп елестетіңіз. Оның жанында бірнеше үлкен тас, малта тастардың кішкене үйіндісі және құм үйіндісі жатыр. Егер сіз алдымен құмды немесе малта тастарды салсаңыз, не болады? Үлкен тастар сыймай қалады. Бірақ алдымен үлкен тастарды, сосын орташа малта тастарды, соңында ғана құмды қоссаңыз, бәрі сыйып кетеді». Басқаша айтқанда, майда-шүйде нәрселер үлкен істердің айналасына оңай орналасады, бірақ үлкен істер майда-шүйдеге бейімделе алмайды.
Кім екеніңді ұмытпа
«Мен үйден шыққан сайын әкем әрқашан: «Кім екеніңді ұмытпа», — деп айтатын. Енді өзім әке болғанда, бұл мен үшін өте терең мағынаға ие болды. Ол кезде мен: «Әке, бұл не дегенің? Неткен оғашсың. Кім екенімді ұмытып қалатындай мені кім деп ойлайсың? » — дейтінмін. Ал қазір: «Құдай-ау, ол кісі өте ақылды болған екен ғой», — деп ойлаймын».
Сүйікті фестивальдері? Kaskade Coachella-ны жақсы көреді, бірақ сонымен бірге Нью-Йорктегі Electric Zoo фестивалін де атап өтті. «Ол Рэндолл аралында өтеді, сен ойнап жатқанда қаланың көрінісі көз алдыңда тұрады».
Бастауға болатын ерекше альбомдар? Daft Punk Homework (Discovery де жақсы, бірақ ол Homework-тың үлкен жанкүйері) Kraftwerk-тің кез келген альбомы
«Көңіл қалу — бұл күтудің (expectation) нәтижесі».

Рухани жануар: Үкі
Луис фон Ан
Луис фон Ан, PhD, (TW: @LuisvonAhn, duolingo. com) — Карнеги-Меллон университетінің компьютерлік ғылымдар профессоры және 100 миллионнан астам пайдаланушысы бар, тегін тіл үйрену платформасы Duolingo-ның бас директоры. Бұл — әлемдегі тіл үйренудің ең танымал тәсілі және мен онымен олардың алғашқы қаржыландыру кезеңінде инвестор ретінде таныстым. Бұған дейін Луис CAPTCHA (интернетте адам мен компьютерді ажыратуға арналған тест) жүйесін ойлап тапқанымен, Макартур стипендиясының («данышпандық гранты») иегері болғанымен және 20 жасында екі компаниясын Google-ге сатқанымен танымал болды. Луис Popular Science журналының «Тамаша 10-дық» тізіміне және Fast Company журналының «Бизнестегі ең креативті 100 адам» тізіміне енді.
Карнеги-Меллон университетінде «Google тұзақтарымен» көшірушілерді ұстау
«Тапсырмалардың ішінде «Giramacristo’s Puzzle» (Гирамакристо жұмбағы) деп аталатын бір есеп болды. Мен бұл сөзді алдын ала ойлап тапқанмын. Google-да мұндай сөздің мүлдем жоқтығына көз жеткіздім. Содан кейін дұрыс шешімі бар веб-сайт жасадым, бірақ ол әрбір кірушінің IP мекенжайын тіркеп отырды. Карнеги-Меллонда IP мекенжайы бойынша студенттің қай жатақханада тұратынын білуге болады. Осылайша мен нақты кімнің жауапты іздегенін анықтай алдым. Сол жолы 200 студенттің 40-қа жуығы жауапты Google-дан іздегені белгілі болды, бұл қызық болды. Мен осындай түрлі амалдарды жасап тұратынмын. Студенттердің бәрі кез келген нәрсенің артында қулық тұр деп қорқатын. [Мен жай ғана: «Егер өзіңіз мойындасаңыз, тапсырма үшін 0 аласыз», — дейтінмін, сонда адамдар мойындайтын. ] Мен мұны алғашқы бір-екі тапсырмада жасайтынмын, содан кейін олар көшірмеуді үйренетін».
Duolingo-ның жасыл үкі бойтұмары мен логотипінің шығу тарихы
«Біз Duolingo-ны жаңадан бастап жатқанда, брендингке көмектесу үшін Канадалық компанияны жалдадық. . . . Ол silverorange деп аталады. Олар, мысалы, Firefox логотипін жасаған. Біз олармен жұмыс істегенді ұнататынбыз және компанияның брендингі туралы алғашқы кездесулердің бірінде менің құрылтайшым Северин [Хакер]: «Мен дизайн туралы көп білмеймін және бұл маған аса маңызды емес. Бірақ бір нәрсені айтайын: мен жасыл түсті жек көремін. Тіпті көруге шыдамаймын», — деді.
Біз бәріміз бойтұмарымыздың жасыл болуы өте күлкілі болады деп ойладық, сондықтан ол жасыл болды. Бұл тікелей біздің құрылтайшымызға жасаған қалжыңымыз еді. Содан бері ол өмірінің әр күнінде осыны көруге мәжбүр. Олай айтпауы керек еді».
«Мен түсінбеймін» дегеннің құндылығы
«Менің PhD жетекшім [Карнеги-Меллонда] Мануэль Блюм есімді азамат болды, оны көптеген адамдар криптографияның (деректерді шифрлау ғылымы) атасы деп санайды. Ол ғажайып және өте әзілкеш адам. Мен одан көп нәрсені үйрендім. Онымен 15 жыл бұрын танысқанда, шамасы ол 60-тарда болса керек, бірақ ол әрқашан өзін жасынан әлдеқайда үлкен етіп көрсететін. Ол бәрін ұмытып қалғандай кейіп танытатын. . . .
Мен оған сол кезде немен айналысып жатқанымды түсіндіруім керек болды, ол CAPTCHA болатын — бұл бүкіл интернетте теруге мәжбүр болатын қисайған таңбалар. Бұл өте тітіркендіргіш нәрсе. Мен соның үстінде жұмыс істеп жүргенмін [кейін Google сатып алды] және оған соны түсіндіруім керек еді. Бұл өте қызық болды, өйткені мен бір нәрсені түсіндіре бастағанда, ол бірінші сөйлемнен-ақ: «Мен сенің не айтып тұрғаныңды түсінбеймін», — дейтін. Мен басқаша айтуға тырысатынмын, осылайша тұтас бір сағат өтіп кететін, бірақ мен бірінші сөйлемнен ары аса алмайтынмын. Ол: «Жақсы, уақыт бітті. Келесі аптада кездесейік», — дейтін. Бұл айлар бойы жалғасты және бір кезде мен: «Адамдар неге бұл кісіні соншалықты ақылды деп ойлайды екен? » — деп ойлай бастадым. Кейін [оның не істеп жүргенін түсіндім]. Бұл негізінен жай ғана актерлік ойын еді. Негізінде, мен өз ойымды анық жеткізе алмай жүргенмін және оған не түсіндіргім келетінін өзім толық түсінбеген едім. Ол менің ойымда бір нәрсенің анық емес екенін түсінгенімше тереңдете беретін, тереңдете беретін. Ол маған нәрселер туралы терең ойлауды үйретті және мен мұны ешқашан ұмытқан емеспін».
TF: Осы аптада «Мен түсінбеймін. Маған түсіндіріп бере аласыз ба? » деп жиірек айтып көріңіз.
Силикон алқабынан тыс жерде стартап құру
«[Индустриялық іс-шараларда Силикон алқабының] адамдарымен сөйлескенде, осы стартап компанияларының бірінде адамның орташа жұмыс істеу уақыты бір жарым жыл сияқты көрінетіні таңғалдырады. . . . Ал бізде [Питтсбургте] адамдар кетпейді. Өйткені стартаптар тұрғысынан біз қаладағы жалғыз ойыншы емеспіз — олай деу әділетсіз болар — бірақ таңдау онша көп емес».
TF: Менің Оклахома мен Колорадодан (Daily Burn) бастап Оттаваға (Канада, Shopify) дейінгі әртүрлі жерлерде негізі қаланған құрылтайшылардың сәтті шығыстары (exits) болды. Рекрутинг тұрғысынан алғанда, Shopify Шығыс Канададағы негізгі технологиялық компаниялардың бірі ғана емес, сонымен қатар оларда кадрлардың ауысуы аз. Адамдар Оттаваға орныққан және оларды Facebook, Google немесе Uber тартып ала алмайды. Бұл отбасылар Сан-Францискоға көшкісі келмейді, сондықтан Shopify-ға қызметкерлер үшін қанды шайқасқа түсудің қажеті жоқ.
Өзіңіздің индустрияңыздың орталығынан тыс жерде болғандықтан жолым болмады деп ойлайсыз ба? Мұның артықшылықтарын тауып көріңіз, өйткені онда бірден байқалмайтын пайдалар болуы мүмкін.
Кенеп стратегиясы (The Canvas Strategy)
«Ұлы адамдар бұйрық беруге қабілетті екенін дәлелдемес бұрын, әрқашан бағынуға дайын екенін көрсеткен». — Лорд Махон
Егер сіз мықты тәлімгерлерді қаласаңыз, сіз мықты шәкірт болуыңыз керек. Егер сіз басқарғыңыз келсе, алдымен еріп жүруді үйренуіңіз керек. Бен Франклин, NFL-дің аңызға айналған жаттықтырушысы Билл Беличик және сіз «көшбасшы» деп санайтын көптеген тарихи тұлғалар мансабының басында бір ғана стратегияны ұстанған. Мен де өз таныстық желісімді (network) құру үшін осы стратегияны қолдандым. Бұл менің бірінші кітабымның қалайша шешуші нүктеге жеткенін түсіндіреді және менің технологиялық инвестициялардағы табысым да соған байланысты.
Райан Холидей (TW/FB/IG: @ryanholiday, ryanholiday. net) мұны «кенеп стратегиясы» деп атайды және ол өзі де оның нағыз шебері. Стратег және жазушы Райан 19 жасында колледжді тастап, «Биліктің 48 заңы» кітабының авторы Роберт Гриннің қол астында шәкірт болды, ал 21 жасында American Apparel компаниясының маркетинг жөніндегі директоры болды. Оның қазіргі компаниясы Brass Check Google, TASER және Complex сияқты клиенттерге, сондай-ақ көптеген бестселлер авторларына кеңес берді. Холидей төрт кітап жазды, олардың ішіндегі ең соңғысы «Ego Is the Enemy» (Менмендік — жау) және «The Obstacle Is the Way» (Кедергі — бұл жол) кітаптары NFL жаттықтырушылары, әлемдік деңгейдегі спортшылар мен саяси көшбасшылар арасында зор танымалдыққа ие болды. Ол Техас штатындағы Остин қаласының сыртындағы шағын ранчода тұрады.
Райанның сөзі
Ежелгі Римнің өнер және ғылым жүйесінде біздің түсінігімізге жартылай ғана ұқсас бір концепция болған. Табысты бизнесмендер, саясаткерлер немесе байлар көптеген жазушыларды, ойшылдарды, суретшілерді және орындаушыларды қаржыландыратын. Олар тек өнер туындыларын жасағаны үшін ғана ақы алмай, қорғаныс, азық-түлік және сыйлықтар үшін бірқатар міндеттерді орындайтын. Солардың бірі anteambulo — сөзбе-сөз алғанда «жол ашушы» рөлі еді. Антеамбуло Римде өз қамқоршысы (патроны) баратын жердің бәрінде алда жүріп, жол ашатын, хабарламаларды жеткізетін және патронның өмірін барынша жеңілдететін. Танымал эпиграммашы Марциал көп жылдар бойы бай бизнесмен әрі стоик философы және саяси кеңесші Сенеканың ағасы Меланың қарамағында осы рөлді атқарды. Бай отбасында тумаған Марциал Петилий есімді басқа бизнесменге де қызмет етті. Жас жазушы ретінде ол күнінің көп бөлігін бір байдың үйінен екіншісіне барумен, қызмет көрсетумен, ілтипат білдірумен және оның орнына кішігірім төлемдер мен көмек алумен өткізетін.
Мәселе мынада: Көбіміздің тағылымдамалардан (internships) немесе бастапқы деңгейдегі жұмыс орындарынан (немесе кейінірек баспагерлер, бастықтар немесе клиенттерден) шаршайтынымыз сияқты, Марциал да бұл жұмыстың әрбір секундын жек көрді. Ол бұл жүйе оны құлға айналдырды деп сенді. Өзі қызмет еткен патрондар сияқты ауылдық жерде бай тұруды армандаған Марциал ақша мен жеке иелікті қалады. Ол сол жерде өз шығармаларын тыныштықта және тәуелсіздікте жаза аламын деп ойлады. Нәтижесінде оның жазбаларында Римнің жоғарғы тобына деген өшпенділік пен ащы сезім байқалады.
Оның барлық дәрменсіз ашуына қарамастан, Марциалдың көре алмаған нәрсесі — оның қоғамға сырттан қараған бірегей позициясы оған Рим мәдениеті туралы сондай таңғажайып түсінік бергені еді, соның арқасында оның еңбектері бүгінге дейін жетті. Мұндай жүйеден азап шегудің орнына, егер ол оны қабылдай алғанда не болар еді? Егер ол мұның беретін мүмкіндіктерін бағалай алғанда ше? Жоқ. Бұл оны іштей жеп қойған сияқты.
Бұл — ұрпақтар мен қоғамдар арасында кездесетін ортақ көзқарас. Ашулы, бағаланбаған данышпан өзі құрметтемейтін адамдар үшін өзіне ұнамайтын істерді істеуге мәжбүр болады. «Мені бұлай қорлауға қалай дәті барады! Бұл әділетсіздік! Бұл уақытты босқа кетіру! »
Біз мұны тағылымдамадан өтушілер жұмыс берушілерін ақы төлемегені үшін сотқа берген жағдайлардан көреміз. Біз өздері «артық білікті» (overqualified) деп санайтын жұмысқа бағынғанша, үйде ата-анасымен тұруға дайын балаларды көреміз. Біз біреумен оның шарттары бойынша кездесуге қабілетсіздікті, болашақта бірнеше қадам алға жылжу үшін бір қадам артқа шегінуге дайын еместікті көреміз. «Мен олардың мені пайдалануына жол бермеймін. Одан да екеумізде де ештеңе болмағаны жақсы».
Басқа біреуге «қызмет етудің» болжамды қорлығына басқа тұрғыдан қараған жөн. Өйткені, іс жүзінде шәкірттік модель әлем тарихындағы ең ұлы өнер туындыларының (Микеланджелодан бастап Леонардо да Винчи мен Бенджамин Франклинге дейінгілердің бәрі осындай жүйеден өткен) тууына себепші болған. Егер сіз өзіңіз ойлағандай «үлкен тұлға» болатын болсаңыз, бұл уақытша қиындық онша маңызды емес емес пе?
Біреу алғашқы жұмысына кіргенде немесе жаңа ұйымға қосылғанда, оған жиі мынадай кеңес беріледі: «Басқа адамдарды жақсы етіп көрсет, сонда сенің де ісің оңға басады». Басыңды төмен сал да, бастығыңа қызмет ет дейді олар. Әрине, бұл позицияға барлық басқа балалардың арасынан таңдалып алынған баланың естігісі келетін сөзі емес. Гарвард түлегінің күткені бұл емес — өйткені олар дәл осы «қорлықтан» құтылу үшін сол дипломды алды ғой.
Келіңіздер, мұны соншалықты төмендетпейтіндей етіп өзгертейік: бұл жағымпаздық туралы емес. Бұл біреуді жақсы етіп көрсету туралы емес. Бұл басқалар жақсы бола алуы үшін қолдау көрсету туралы. Бұл кеңестің жақсырақ айтылуы мынау: Басқа адамдар сурет сала алатын кенептер тауып беріңіз. Антеамбуло болыңыз. Жоғарыдағы адамдар үшін жол ашыңыз, сонда соңында өзіңіз үшін де жол саласыз.
Сіз жаңадан бастаған кезде бірнеше іргелі шындыққа сенімді бола аламыз: 1) Сіз өзіңіз ойлағандай жақсы немесе маңызды емессіз; 2) сізде өзгеруі керек көзқарас бар; 3) сіз білемін деп ойлайтын немесе кітаптан, мектептен үйренген нәрселеріңіздің көбі ескірген немесе қате.
Осының бәрін жүйеңізден шығарудың бір керемет жолы бар: қазірдің өзінде табысты болып жатқан адамдар мен ұйымдарға қосылыңыз, өз тұлғаңызды солардың ішінде жасырыңыз және екі тарапты да бір уақытта алға жылжытыңыз. Өз даңқыңыздың артынан жүгіру әлдеқайда тартымды көрінетіні анық — бірақ ол тиімді емес. Бағыну — алға басудың жолы.
Бұл көзқарастың тағы бір әсері: ол мансабыңыздың маңызды кезеңінде менмендігіңізді (ego) азайтады, бұл сізге басқалардың көзқарасы мен прогресіне кедергі болатын кедергілерсіз бәрін сіңіруге мүмкіндік береді.
Ешкім жағымпаздықты қолдамайды. Керісінше, бұл — іште не болып жатқанын көру және өзіңізден басқа біреу үшін мүмкіндіктер іздеу туралы. Антеамбуло жол ашу дегенді білдіретінін ұмытпаңыз — біреудің барғысы келетін бағытын тауып, оған заттарын жинауға көмектесу, осылайша оның өз күшті жақтарына назар аударуына мүмкіндік беру. Іс жүзінде, жай ғана көріну емес, жағдайды жақсарту.
Көптеген адамдар Бенджамин Франклиннің Silence Dogwood сияқты есімдермен жазған әйгілі бүркеншік хаттарын біледі. «Қандай ақылды жас дарын», — деп ойлайды олар және ең әсерлі бөлігін мүлдем өткізіп алады: Франклин ол хаттарды жазып, баспахана есігінің астынан сырғытып жіберетін және өмірінің соңына дейін олар үшін ешқандай мадақ алмаған. Негізінде, олардың зор танымалдығынан оның баспахана иесі болып табылатын ағасы пайда көріп, оларды үнемі газетінің бірінші бетіне шығарып тұрды. Франклин болса «ұзақ мерзімді ойын» ойнап жүрді — қоғамдық пікірдің қалай жұмыс істейтінін үйренді, өзі сенетін нәрселер туралы хабардарлықты арттырды, өз стилін, үні мен тапқырлығын шыңдады. Бұл оның мансабында қайта-қайта қолданған стратегиясы болды — тіпті бірде үшінші бәсекелесті әлсірету үшін өз бәсекелесінің газетінде мақала жариялады — өйткені Франклин басқа адамдарды жақсы етіп көрсетуден және оларға өз идеялары үшін мадақ алуға мүмкіндік беруден келетін тұрақты пайданы көрді.
«Нью-Ингленд Пэтриотс» командасының Super Bowl-ды төрт рет жеңіп алған бас жаттықтырушысы Билл Беличик NFL-де сол кездегі жаттықтырушылар жек көретін жұмыстың бір бөлігін — бейнежазбаларды талдауды жақсы көру және меңгеру арқылы көтерілді. Оның кәсіби футболдағы алғашқы жұмысы «Балтимор Колтс» командасында болды, ол жерге ол ақысыз жұмыс істеуге өз еркімен барды — және оның ойын үшін қару мен маңызды стратегиялар берген түсініктері тек аға жаттықтырушылардың еңбегі ретінде көрсетілді. Ол «қара жұмыс» деп саналатын нәрсемен айналысып, соны сұрап алды және басқалар өздерін бұл үшін «тым жоғарымыз» деп санайтын нәрседе ең жақсы болуға тырысты. «Ол губка сияқты болды, бәрін сіңіріп, бәрін тыңдайтын», — деді бір жаттықтырушы. «Сен оған тапсырма берсең, ол бір бөлмеге кіріп кететін және ол бітпейінше оны көрмейтінсің, ал біткен соң ол тағы да жұмыс сұрайтын», — деді екіншісі. Өздеріңіз болжағандай, Беличикке көп ұзамай ақы төлене бастады.
Бұған дейін, мектептегі жас ойыншы кезінде, ол ойын туралы соншалықты көп білетін, тіпті ойын кезінде көмекші жаттықтырушы сияқты қызмет атқаратын. Беличиктің әкесі — өзі де Әскери-теңіз флотының футбол бойынша көмекші жаттықтырушысы болған — оған футбол саясатындағы маңызды сабақты үйретті: егер ол өз жаттықтырушысына кері байланыс бергісі келсе немесе шешіміне күмән келтіргісі келсе, оны бастығының намысына тимейтіндей етіп, оңашада және қарапайым түрде жасауы керек еді. Ол ешкімге қауіп төндірмей немесе ешкімді өзінен алшақтатпай, қалай «өсіп келе жатқан жұлдыз» болуды үйренді. Басқаша айтқанда, ол «кенеп стратегиясын» меңгерген болатын.
Менмендік пен жоғары санау сезімі (эгоның тұзақтары) бұл екі адамның да жетістіктерін қалайша мүмкін емес ететінін көруге болады. Егер Франклин шығармашылық еркіндіктен гөрі мадақ алуды бірінші орынға қойса, оның еңбектері ешқашан жарияланбаған болар еді — расында, ағасы мұны біліп қойғанда, қызғаныш пен ашудан оны ұрып тастаған. Егер Беличик жаттықтырушысын көпшілік алдында төмендетсе, ол оның ашуына тиіп, қосалқы құрамда қалып қояр еді. Егер ол мәртебеге мән берсе, ол алғашқы жұмысын тегін істемес еді және мыңдаған сағаттық бейнежазбаларды талдап отырмас еді. Ұлылық қарапайым бастамалардан келеді; ол қара жұмыстан келеді. Бұл сіз бөлмедегі ең маңызды емес адам екеніңізді білдіреді — сіз мұны нәтижемен өзгерткенге дейін.
«Аз сөйле, көп істе» деген ескі сөз бар.
Біз соны жаңартып, өз бастапқы көзқарасымызға қолдануымыз керек: «Кішірек бол, көбірек істе». Егер сіз кездестірген әрбір адамға: «Мен оған қалай көмектесе аламын, ол үшін не істей аламын? » — деп ойласаңыз ше? Және сіз оған тек өзіңізге емес, соған ғана пайда әкелетіндей етіп қарасаңыз ше? Мұның уақыт өте келе жинақталған әсері орасан зор болады:
Әртүрлі мәселелерді шешу арқылы көп нәрсені үйренесіз.
Таптырмас адам ретінде бедел жинайсыз.
Сансыз жаңа таныстықтарға ие боласыз.
Болашақта пайдалануға болатын үлкен «жақсылықтар банкін» құрасыз.
«Кенеп стратегиясы» дегеніміз осы — басқаларға көмектесу арқылы өзіңе көмектесу. Қысқа мерзімді қанағаттануды ұзақ мерзімді табысқа айырбастауға саналы түрде күш салу. Барлығы мадақ алып, «құрметтелгісі» келіп жатқанда, сіз мадақ туралы ұмыта аласыз. Оны тіпті мадақты сіздің орнына басқалар алғанда қуанатындай етіп ұмытуға болады — бұл сіздің мақсатыңыз болды ғой. Басқалар өз мадақтарын «несиеге» ала берсін, ал сіз негізгі капиталдан пайыз жинаңыз.
Стратегиялық бөлігі — ең қиыны. Марциал сияқты ашулы болу оңай. Бағыну туралы ойдың өзін жек көру. Сізден мүмкіндігі, тәжірибесі немесе мәртебесі жоғары адамдарды жек көру. Өз жұмысыңызға немесе өзіңізді дамытуға жұмсалмаған әрбір секунд — талантымды босқа кетіру деп өзіңізді сендіру. «Менің бұлай төмендеуіме жол бермеймін» деп табандап тұрып алу.
Біз осы эмоционалды және өзімшілдік импульспен күрескеннен кейін, кенеп стратегиясы оңай болады. Оның нұсқалары шексіз.
Мүмкін, бұл бастығыңызға беретін идеялар ойлап табу шығар. Бір-бірімен таныстыруға болатын адамдарды, ойшылдарды, жаңадан бастағандарды табыңыз. Жаңа ұшқындар шығару үшін байланыстар жасаңыз. Ешкімнің істегісі келмейтін нәрсені тауып, соны істеңіз. Тиімсіздіктерді, ысырапты және қайталануларды табыңыз. Жаңа бағыттарға ресурстарды босату үшін «тесіктерді» анықтап, оларды жамаңыз. Басқалардан көбірек өнім беріңіз және идеяларыңызды тегін таратыңыз.
Басқаша айтқанда, олардың шығармашылығын ынталандыру мүмкіндіктерін табыңыз, ынтымақтастық үшін орта мен адамдарды табыңыз және олардың прогресі мен назарына кедергі келтіретін алаңдаушылықтарды жойыңыз. Бұл — пайдалы және шексіз масштабталатын күшті стратегия. Олардың әрқайсысын қарым-қатынасқа және өз дамуыңызға салынған инвестиция деп есептеңіз.
Кенеп стратегиясы сізге кез келген уақытта қолжетімді. Оның жарамдылық мерзімі де жоқ. Бұл жасқа — жас болсын, кәрі болсын — шектеу қоймайтын санаулы стратегиялардың бірі. Сіз кез келген уақытта бастай аласыз — жұмысқа тұрмас бұрын, жұмысқа қабылданғанға дейін және басқа іспен айналысып жүргенде немесе жаңа нәрсе бастасаңыз немесе мықты одақтастары немесе қолдауы жоқ ұйымның ішінде болсаңыз. Тіпті өз жобаларыңызды басқаруға өткеннен кейін де мұны тоқтатуға ешқандай себеп жоқтығын байқауыңыз мүмкін. Бұл табиғи және тұрақты нәрсеге айналсын; сіз өзіңізден жоғары тұрғандарға қолданып жатқанда, басқалар оны сізге қолдана берсін.
Өйткені, егер сіз бұл рөлді бір рет қабылдасаңыз, көптеген адамдардың менмендігі (ego) бағалауға кедергі болатын нәрсені көресіз: жолды тазалайтын адам, сайып келгенде, оның бағытын да бақылайды, дәл кенеп суреттің пішінін анықтайтыны сияқты.

Рухани жануар: Сүйемқарыс (Inchworm)
Кевин Роуз
Кевин Роуз (TW/IG: @kevinrose, thejournal. email) — стартаптар әлеміндегі ең үздік акция таңдаушылардың бірі. Ол тіпті технологиялық емес трендтерді де таңғажайып дәлдікпен болжай алады. Ол Digg, Revision3 (Discovery Communications-қа сатылды) және Milk (Google-ге сатылды) компанияларының негізін қалаған. Содан кейін ол Google Ventures-тің бас серіктесі болды, онда ол Uber, Medium және Blue Bottle Coffee сияқты компанияларды қаржыландырған инвестициялық топтың мүшесі болды. Қазір ол әлемдегі қол сағаттарының жетекші онлайн сауда орны және жаңалықтар сайты Hodinkee-нің бас директоры. Ол Bloomberg нұсқасы бойынша ТОП-25 «періште-инвестордың» (angel investors) бірі және Time нұсқасы бойынша желідегі ең ықпалды 25 адамның бірі. Оның «The Journal» деп аталатын танымал ай сайынғы ақпараттық бюллетені бар.
Кевин Роуз
Кевин — менің жақын досым, екеуміз «The Random Show» атты видео-шоуды тұрақты (немесе соған ұқсас) жүргіземіз. Оның мазмұны мен шығу кестесі өте тұрақсыз болғандықтан, солай аталған. Бұл профиль де біршама ретсіз (random) болуы тиіс. Неліктен оған ерекше көзқарас танытылады? Өйткені ол менің подкастымның ең алғашқы қонағы болды.
Ол 343-беттегі инвестициялық тәсілдеріне арналған келесі бөлімге байланысты «Wealthy» (Байлық) айдарына енді.
Шығу тарихы және кездейсоқ деректер
Кевин шайды өте жақсы көреді. Соншалықты жақсы көргенінен, сол жақ бицепсінің ішкі жағына шайды ойлап тапқан деп есептелетін Қытай императоры Шэнь-нунның (сөзбе-сөз аударғанда «илоһи диқан») бейнесін татуировка етіп салдырған. Оның ең сүйікті әрі оңай табылатын шайларының екеуі де «Red Blossom Tea Company» компаниясынан: Tung Ting қою қуырылған улун шайы және жұмсағырақ «Silver Needle» (Күміс ине) ақ шайы.
Ол «The Tim Ferriss Show» бағдарламасының №1 эпизодында қонақ болды, ол кезде шоудың әлі аты да жоқ еді. Ол шоуды TIMTIMTALKTALK (ұзақ хикая) деп атауды ұсынды, және ондаған мың жанкүйерлер әлі күнге дейін әлеуметтік желілерде осы лақап атты қолданады. Қап, сені ме, КевКев!
Менің оған қойған ең нашар сұрағым: «Егер сен таңғы асқа арналған жарма (cereal) болсаң, қайсысын таңдар едің және неге? » Ол кезде біз шарап ішіп отырған едік, соңы бәрі араласып кетті.
2012 жылы Кевин және оның жұбайы, нейробиолог Дарья Пино Роуз менімен және сол кездегі қыздарыммен бірге Жапонияда үш апта өткізді. Бір күні кешкі астан кейін мен тротуарда бұрынғы қызыма жайбарақат жақындап, қолымды оның артқы қалтасына, тура жамбасына салдым. «О, сәлем, ТимТим», — деді Дарья жайбарақат. Бұл соның жамбасы екен. Екі ханымның да артынан қарағандағы келбеті бірдей еді: шаштары, дене бітімі, белі де бірдей. Кешір, КевКев!
Кевин — жанатты (raccoon) спиральша лақтырған мен көрген жалғыз адам. Жанат оның итіне шабуыл жасаған еді, ал бұл көрініс күзет камерасына екі жақтан түсіп қалған. Қазір бұл видео YouTube-те бар («Kevin Rose raccoon» деп іздеңіз) және ол CGI (компьютерлік графика) сияқты көрінеді.
Біздің ең сүйікті сүйек сорпамыз бір — бұл Нью-Йорктегі «Brodo» дүңгіршегінен алынған куркума мен зімбір қосылған тауық сорпасы.
Интернет-тролльдермен күресу
Кевин — интернеттегі бос сөздермен психологиялық тұрғыдан күресудің шебері. 2009 жылы мені бір белгісіз пікір қалдырушы қатты ашуландырғанда, Кевин маған содан бері жиі ойланатын екі қарапайым сұрақ қойды:
«Сен құрметтейтін немесе жақсы көретін адамдар интернетте өшпенділікке толы пікірлер қалдыра ма? » (Жоқ. )
«Сен шынымен де қолы бос, уақыты шексіз адамдармен байланысқың келе ме? » (Жоқ. )
✸ Оның әдеттерді қадағалауға және мінез-құлықты өзгертуге арналған сүйікті құралдарының бірі — Way of Life қосымшасы.
Қандағы қант мөлшерін реттеу (Hacking Blood Sugar)
Бірнеше ай бұрын маған Кевиннен «Мен киелі тостағанды (grail) таптым» деген мәтінмен хабарлама келді. Скриншотта оның Dexcom үздіксіз глюкоза мониторы (қандағы қант деңгейін үнемі қадағалайтын құрылғы) екі сыра, бал қосылған шошқа еті, бал мен сары май жағылған 4 тілім жүгері наны және картоп ньоккиін жегеннен кейін де деңгейдің 79 мг/дл (сау төмен деңгей) екенін көрсетіп тұрды.
«Киелі тостаған» не еді? Тамақпен бірге ішілетін 25 мг акарбоза (дәрі, ¼ таблетка). Ол бұл әдісті мен таныстырған Питер Аттиадан (59-бет) үйренген.
Түйсікке негізделген инвестиция (Gut Investing)
Кевин инвестор ретінде сирек кездесетін қос қауіпке ие: ол ерте кезеңдегі технологияларға (Series Seed немесе A) және ашық саудадағы акцияларға да тамаша инвестиция жасайды. Бір бағытта мықты болғандардың көбі екіншісінде әлсіз келеді.
Мен одан кез келгені туралы сұрағанда, ол маған көбіне мына сұрақтардың нұсқаларын қояды:
«Сен оны түсінесің бе? »
«Олар 3 жылдан кейін нарықта үстемдік етіп, өседі деп ойлайсың ба? »
«Бұл технология 3 жылдан кейін біздің өміріміздің маңызды бөлігі бола ма, әлде маңызы кеми ме? »
Ол осы сұрақтарға берген өз жауаптарына және қосымша бір өлшемге — эмоционалды реакцияға сүйеніп, ондаған керемет инвестициялар жасады. Кімде-кім «түйсік» (gut) туралы әңгімені қолды бір сілтеп жоққа шығаруы мүмкін, бірақ айтпақшы, «бір рет жолың болса — бұл кездейсоқтық, екі рет болса — бұл шеберлік». Кевин өз жетістігін қайта-қайта дәлелдеп келеді.
Инвестициялаудың көптеген техникалық күрделі тәсілдері бар, олар басқа жерлерде егжей-тегжейлі жазылған. Міне, көп айтыла бермейтін баламалы көзқарас.
Кевиннің сөзі
Технологиялық конференцияның сахнасына шығар алдында «TechCrunch» негізін қалаушы Дж. Майкл Аррингтон менен: «Сен көптеген мықты стартаптарға инвестиция салдың, компанияларды қалай таңдайсың? » — деп сұрады. Мен: «Түйсігіме сенемін», — деп жауап бердім. Ол бұған қанағаттанбай: «Бұдан гөрі жақсырақ бірдеңе ойлап табуың керек», — деді.
Мен инвестициялық философиясын қалыптастыру үшін үлкен, ауқымды тезис құрастыратын технологиялық инвесторларға әрқашан таңданатынмын. «Бағдарламалық жасақтама әлемді жеп жатыр», «төменнен жоғарыға бағытталған экономика» және «найзағайлы кесірткелерге инвестиция салу» — солардың бірнешеуі ғана.
Инвестицияның мұндай тақырыптық түрлері қорлар үшін тамаша стратегия, бірақ маған жеке <span data-term="true"> ангел-инвестор </span> (стартаптарға ерте кезеңде өз қаражатын салатын адам) ретінде ешқашан сәйкес келген емес.
Мен үшін стартапқа инвестиция салу туралы шешім EQ (эмоционалдық интеллект коэффиценті) басым болатын процестен кейін қабылданады. Бұл процесс идеяны эмоционалды тұрғыдан зерттеуден басталады. Егер ол осы кедергіден өтсе, мен дәстүрлі due diligence (инвестиция алдындағы жан-жақты сараптама) жүргіземіз, яғни кәсіпкерлердің бизнестің сандық аспектілеріне қатысты болжамдарын объективті деректермен тексеремін.
Сонымен, идеяны эмоционалды түрде қалай зерттеуге болады?
Жаңа өнімді бағалағанда, мен оның барлық мүмкіндіктерін емес, ерекше тұстарын алып, олардың тұтынушылардың эмоциясына қалай әсер ететінін жан-жақты елестетемін. Содан кейін сол мүмкіндіктердің уақыт өте келе қалай өзгеретінін қарастырамын.
Мысал ретінде Twitter туралы жазбаларымды алайық (бұл менің 2008 жылы инвестиция салуыма себеп болды). Мені бірнеше жаңа мүмкіндіктер қызықтырды:
Твиттер жазу — Жылдам жариялау. Эмоционалды реакция: 140 таңбаны теру блог бастағаннан гөрі тезірек және оңайырақ. Ұзақ жазба жазуға кететін уақыт пен қорқыныш жоқ. Жаңартуларды мәтіндік хабарлама арқылы жасауға болады, компьютер қажет емес (есіңізде болсын, бұл «қосымшалар» дәуіріне дейін еді). Бұл техникалық білімі жоқ атақты адамдар үшін үлкен мүмкіндік болуы мүмкін.
Жазылу (Following) — Пайдаланушыларға өздері танымайтын адамдарға жазылуға мүмкіндік беретін жаңа, қалыптасқанға қарама-қайшы тұжырымдама. Бүгінгі таңда бұл үйреншікті жағдай болып көрінгенімен, ол кезде бұл екі жақты достық моделін мүлдем өзгертті. Эмоционалды реакция: Жазылушылар базасын құру ойын немесе жарыс сияқты сезіледі. Пайдаланушылар өз достары мен жанкүйерлерін жазылуға шақырады, бұл жаңа қолданушыларды әкеледі. Достар мен жанкүйерлерді тартудың бұл «ойыны» Twitter үшін тегін маркетинг. Жазылу (following) әдепкі бойынша жария түрде бөлісуге мәжбүрлейді. Бұл жанкүйерлерге өздері таңданатын, бірақ танымайтын адамдармен тереңірек байланыс орнатуға мүмкіндік береді. [ТФ: Twitter сондай-ақ бәсекелестікті қыздыру үшін ертеректе «Ең көп жазылушысы бар 100 адам» тізімін қолданған. ]
Мазмұнды тарату (Syndication). Эмоционалды реакция: Пайдаланушылар «ретвитті» білдіру үшін «RT» аббревиатурасын қолдана бастады (бұл ресми ретвит функциясы шыққанға дейін қалыптасқан тәжірибе еді). Бұл мүмкіндік пайдаланушыларға хабарламаларды өздерінің әлеуметтік ортасынан тыс жерлерге таратуға, олардың көрінуін арттыруға мүмкіндік береді. Twitter-дің нақты уақыт режиміндегі табиғаты жаңалықтардың дәстүрлі медиадан (тіпті сол кездегі менің Digg стартапымнан да) жылдамырақ таралуына мүмкіндік береді.
Осы мүмкіндіктерді пайдаланушылардың көзімен сезіну арқылы мен олардың айналасындағы толқуды түсіне аламын.
Ойлаудың бұл түрін ірі салалық трендтерге де қолдануға болады.
Менің әріптесім әрі досым Дэвид Прагер Tesla Model S-тің алғашқы иелерінің бірі болды. Көлікті алған сәтте ол барлық достарына оны айдап көруге рұқсат берді. Менің есімде қалғаны көліктің өзі емес, оның шығарған дыбысы болды. Ол мені түсіріп кеткенде, газды қатты басып, Сан-Францисконың үлкен төбесіне қарай зу ете қалды. Менің естігенім тек жылдамдық алғандағы электрлік ызың/гуіл болды. Мен үшін бұл бала кезімде көрген ғылыми-фантастикалық фильмдер сияқты еді — ол болашақтың дыбысы сияқты естілді.
Бірнеше күннен кейін мен дәл сол төбеге шығуға тырысқан үлкен қалалық автобустың даусын естігенім есімде. Дизельді қозғалтқыш сықырлап, әзер қозғалып, деміккен адамдай дем ала алмай жатқандай көрінді.
Тұтынушылардың қабылдауы баяу болатынына қарамастан, энергия сақтау технологиясының дамуымен (бұл тек уақыт мәселесі) электрлі көліктер осы саланың болашағы болатыны маған анық болды.
Осы сезімдер мені компания әлі танымал болмай тұрған кезде оның акцияларын сатып алуға итермеледі.
Шындығында, мен бұл құрылымды жақсы инвестиция табу үшін емес, нашарларынан аулақ болу үшін көбірек қолдандым. Өткен жылдағы кездесулерімді бағалай келе, мен инвестиция салуға тұрарлық бір компанияны тапқанша орта есеппен 18 компаниямен кездестім. Бұл өте көп «жоқ» деп айту деген сөз.
Мысалы, виртуалды шындық (VR) құрылғыларының қазіргі нұсқалары менің тестемнен өтпейді. Құрылғылар үлкен, қолайсыз, өте қымбат компьютерлерді қажет етеді және орнату процесі өте күрделі. Тәжірибе қызықты болғанымен, ол дәстүрлі ойындардан он есе жақсы емес.
Сондықтан, дәл қазір мен VR инвестицияларынан аулақ болдым. Біраз уақыттан кейін (көптеген жылдардан соң) қуат, көлем, баға және шындық технологиясының дұрыс үйлесімі жаппай қолданысқа ие болатын құрылғыға айналады. Бірақ дәл қазір мен бұдан бас тартамын.
[ТФ: Кевин Pokémon Go жарылыс жасағанға дейін бірнеше ай бұрын толықтырылған шындықтың (AR) қарқын алатынын болжады, AR мен VR бір нәрсе емес екенін ерекше атап өтті. Ол AR-ға сеніммен қарады, ал VR-ға өте күмәнмен қарады. ]
Маңызды ескерту: мен объективті деректерге және оларды шешім қабылдау үшін пайдалануға сенемін, әсіресе қаржыландырудың кейінгі кезеңдерінде. Бірақ ерте кезеңде, идеяның бастауында, бәс негізінен команданың сапасына және өніммен сезінетін эмоционалды байланысыңызға тіреледі.
Көптеген инвестор әріптестерім түйсікке сенуге болмайтынын айтады және онымен жеткен табысты соқыр сәттілікке балайды. Әрине, шығармашылық интуиция адамнан адамға өзгереді. Бұл жерде сиқырлы формула жоқ. Бірақ мен түйсікті әлі іске қосылмаған стартаптар сияқты деректері өте аз идеяларды бағалау кезінде қолдануға болатын құрал деп есептеймін.

Тотемдік жануар: Балық-тамшы
Нил Штраус
Нил Штраус (TW: @neilstrauss, neilstrauss. com) «Ойын» (The Game) және «Шындық» (The Truth) сияқты New York Times-тың сегіз бестселлерін жазған. Ол сонымен қатар «Rolling Stone» журналының редакторы және «New York Times» газетінің штаттық жазушысы болды. Оған қоса, ол жоғары табысты компаниялар құрды. Тіпті жазушы болғыңыз келмесе де, оның ойлау тәсілін кез келген жерде қолдануға болады.
Өз заманыңның нормаларын қабылдама
«Мен бір миллиардер досыммен сөйлесіп отырып: «Мен сенің ойлау жүйең туралы кітап жазғым келеді», — дедім. Ол миллиардер емес адам мен миллиардер арасындағы айырмашылық туралы айтып отыр еді... Ол былай деді: «Сен жіберетін ең үлкен қателік — өз заманыңның нормаларын қабылдау». Нормаларды қабылдамау арқылы сен технологияда болсын, кітаптарда болсын, кез келген нәрседе жаңалық ашасың. Сонымен, норманы қабылдамау — шынайы үлкен табысқа жетудің және әлемді өзгертудің құпиясы».
✸ Өнер адамдарына арналған кітап ұсынысы Милан Кундераның «Өмір басқа жерде» (Life Is Elsewhere) кітабы; «Меніңше, бұл бәріміздің өмірдегі таңдауымыздың аналогиясы: Сен өз әлеуетіңді іске асырасың ба? Әлде сол сәттегі ортаның қысымына беріліп, ешкім болмай қаласың ба? »
✸ Нилдің 100 доллардан аспайтын ең жақсы сатып алуы « Freedom қосымшасы. Менің бұған ешқандай жеке мүддем жоқ, бірақ бұл компьютерлік бағдарлама менің өмірімді сақтап қалған шығар. Бұл әлемдегі менің ең сүйікті бағдарламам. Ол: «Саған неше минут бостандық керек? » — деп сұрайды. Сен кез келген уақытты жазасың — мысалы, «120 минут бостандық». Содан кейін сен сол уақыт аралығында интернеттен мүлдем ажырайсың. Сондықтан жазуға отырғанда ең бірінші жасайтыным — Freedom-ды қосу. Өйткені жазып отырып, бірдеңені іздегің келсе, оны іздей бастайсың да, содан кейін қызықты сілтемелердің тұңғиығына батып кетесің. Сондықтан іздегің келген нәрсенің бәрін сақтап қойып, уақыт біткенде ғана іздеуге болады. Бұл әлдеқайда тиімді екенін байқайсыз».
ТФ: Нил екеуміз және басқа да көптеген жазушылар кейінірек зерттелуі керек нәрселер үшін «TK» белгісін қолданамыз (мысалы, «Ол сол кезде TK жаста еді»). Бұл үйреншікті әдіс, өйткені ағылшын тілінде «TK» әріптері кездесетін сөздер жоқтың қасы, сондықтан деректерді тексеру уақыты келгенде Control-F пернелері арқылы оларды табу оңай.
Өзің үшін, жанкүйерлерің үшін, сосын өкпешілдер (haters) үшін өңде
Нил өз жазбаларын үш кезеңде өңдейді: Біріншіден, мен өзім үшін өңдеймін. (Маған не ұнайды?) Екіншіден, мен жанкүйерлерім үшін өңдеймін. (Жанкүйерлерім үшін не ең қызықты әрі пайдалы болады?) Үшіншіден, мен өкпешілдерім (haters) үшін өңдеймін. (Мені сынаушылар нені жоққа шығаруға, беделімді түсіруге немесе мазақ етуге тырысуы мүмкін?)
Нил соңғысы туралы былай дейді: «Мен әрқашан Эминемді мысалға аламын. Сен Эминемді шынымен сынай алмайсың, өйткені ол өз әндерінде сыншылардың кейпіне еніп, сосын оларға өзі жауап береді... Адамдар ол туралы айтқан ешбір сөз жоқ, ол бұған дейін жауап бермеген немесе оны өз пайдасына асырмаған. Сондықтан мен сыншыларға — олардың сұрақтары мен сындарына — көңілді әрі қызықты түрде жауап бергім келеді. Бұл — «сыннан қорғау» (hater-proofing) идеясы».
ТФ: «Сыннан қорғаудың» көптеген түрі бар: өзіңді мазақ ету («Мен бұл күлкілі қарама-қайшылық екенін білемін, бірақ... ») немесе ықтимал сынды алдын ала айтып, оған тікелей жауап беру (мысалы, «Кейбір адамдар орынды түрде былай деуі мүмкін... [сын]. »). Сенека бұл әдісті Луцилийге жазған адамгершілік хаттарында тамаша қолданады, ал Скотт Адамс (261-бет) ұқсас техниканы «Құдайдың қалдықтары» (God’s Debris) романында пайдаланды.
«Жазушылық тоқырау (writer's block) іс жүзінде жоқ... Жазушылық тоқырау — бұл белсіздік сияқты нәрсе. Бұл — сенің табиғи түрде жасай алуың керек нәрсені жасауға кедергі келтіретін, өзіңе жасаған қысымың».
Жазушылық тоқырау — белсіздік сияқты
Бұл тәжірибелі журналистер арасында жиі айтылатын сөз. Идеялар болсын (Джеймс Алтучерді қараңыз, 246-бет) немесе жазу болсын, бастысы — уақытша стандарттарыңызды төмендету.
Жазуға қатысты алған ең жақсы кеңестерімнің бірі — мына мантр: «Күніне екі нашар бет». Бір тәжірибелі автор мұны бірнеше ондаған жыл бұрын әртүрлі салада көшбасшы болған IBM компаниясымен байланыстырды. Олардың сатушылары өте тиімді жұмыс істеп, рекордтар жаңартуымен танымал болды. IBM бұған қалай қол жеткізді? Кей жағынан, сіз күткенге мүлдем қарама-қайшы әрекет жасау арқылы. Мысалы, IBM квоталарды (жоспарды) өте төмен етіп қойды. Олар сатушылардың телефон тұтқасын алудан қорықпағанын қалады. Олар сатушылардың қарқын алып, содан кейін квоталары мен мақсаттарынан асып түскенін қалады. Дәл солай болды. Мұны жазуға аударсақ, маған «күніне екі нашар бет» жазу мақсат етіп қойылды. Болды. Егер сен екі нашар бет жазсаң, тіпті оларды ешқашан қолданбасаң да, сол күн үшін өзіңді «сәтті» сезіне аласың. Кейде сен екі бетті әзер жазасың және олар шынымен нашар болады. Бірақ уақыттың кем дегенде 50%-ында сен 5, 10 немесе тіпті сирек кездесетін керемет күндері 20 бет жазасың. Қорықпай нашар жаз, кейін әдемілеп өңде.
Ашықтыққа қол жеткізу үшін өзің ашық бол
Нил — тәжірибелі сұхбат алушы және ол маған ертеректе бір алтын ережені үйретті: сұхбатты бастамас бұрын өзің ашылып, сұхбат беретін адамға өз осалдығыңды көрсет. Бұл өте жақсы жұмыс істейді. Жазуды бастамас бұрын мен 5-10 минут әңгімелесуге, жылынуға, дыбыс тексеруге уақыт бөлемін. Бір сәтте мен жеке немесе құпия ақпаратты айтамын (мысалы, бұрын сөздерімнің бұрмаланғанын қалай жек көргенімді және бұл сезімді түсінетінімді; сыртқы қысымдарға байланысты жұмысты тапсыру мерзіміне үлгермей жатқанымды және т. б. ). Бұл оларды кейін дәл солай істеуге итермелейді. Кейде мен олардан шынайы кеңес сұраймын, бірақ әңгімені бөлмей: «Сіз X саласында өте мықтысыз, ал мен Y мәселесінде қиындық көріп жүрмін. Мен сіздің уақытыңызды құрметтеймін және бұл сұхбатты өткізгім келеді, әрине, бірақ бір күні осы туралы сұрағым келеді», — деймін.
Тыңдармандар менен жиі: «Сен адамдармен қалай тез тіл табысасың? » — деп сұрайды. Жоғарыда айтылған — бірінші бөлім.
Екінші бөлім: мен сол 5-10 минут ішінде жиі кездесетін алаңдаушылықтарды алдын ала шешіп аламын. Менің де бұрын БАҚ-тан көңілім қалған кездер болды және мен қонақтарымның мынаны білгенін қалаймын: А) бұл қаншалықты жаман екенін түсінемін; Б) менің сұхбатым — ашық болуға және тәжірибе жасауға арналған қауіпсіз орын. Мен айтатын басқа да жайттар:
Бұл біреуді ұстап алуға арналған шоу емес, керісінше оларды жақсы қырынан көрсетуге бағытталған.
Мен: «Осы сұхбат шыққаннан кейін бір апта немесе бір ай өткенін елестетейікші. Бұл сұхбат сен үшін несімен сәтті болар еді? «Сәттілік» сен үшін қандай? » — деп сұраймын.
Мен: «Сен сөйлескің келмейтін тақырып бар ма? » — деп сұраймын.
«Inside the Actors Studio» бағдарламасы сияқты (мен олардың аға зерттеушісін стенограммаларымды оқып, жақсартуға көмектесу үшін жалдадым), қонақ «соңғы нұсқаны» өзі бекітеді. Жазба тікелей эфирде емес (99% жағдайда) және біз оларға ұнамаған кез келген жерді өшіре аламыз. Мысалы, егер олар келесі күні таңертең бірдеңені ойлап қалса, біз оны қиып тастай аламыз.
Мен: «Мен әрқашан мүмкіндігінше ашық болуды ұсынамын. Менің жанкүйерлерім тактикалық бөлшектер мен хикаяларды жақсы көреді. Біз әрқашан бірдеңені алып тастай аламыз, бірақ мен кейін қызықты нәрсе қоса алмаймын», — деймін.
✸ Соңғы бір жылда сіз үйренген немесе мұқият қадағалап жүрген үш адам немесе ақпарат көзі? Рик Рубин, Лэрд Хэмилтон, Гэбби Рис және Элмо (Элмоны кішкентай ұлымен бірге көргендіктен).
ТФ: Нил мені Рикпен таныстырды, ал Рик мені Лэрд пен Гэббимен таныстырды. Ал Элмо менің қоңырауларыма жауап бермейді.
✸ Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздер бар ма?
«Келесі келетін кез келген нәрсеге ашық бол». — Джон Кейдж
«Жағдай қандай болса да, дұрыс әрекет — әрқашан мейірімділік пен махаббат». (оның мұғалімдерінің бірі Барбара МакНэллидің сөзінен еркін аударма)
«Мен тек баспа сұхбаттарына электронды пошта арқылы жауап беремін Өйткені бұл адамдар сенің сөздеріңді бұрмалағанды жақсы көреді Сені ақымақ бірдеңе айтты деп көрсету үшін» — Fort Minor тобының «Get Me Gone» әнінің мәтінінен.

Тотемдік жануар: Ілбіс
Майк Шинода
Майк Шинода (TW: @mikeshinoda, mikeshinoda. com) әлем бойынша 60 миллионнан астам альбомы сатылған және екі «Грэмми» сыйлығын иеленген «Linkin Park» тобының рэпері, негізгі ән авторы, клавишшісі, ритм-гитаристі және екі вокалистінің бірі ретінде танымал. Майк Jay Z-ден бастап Depeche Mode-қа дейінгі барлық адамдармен бірлесе жұмыс істеген, сондай-ақ ол өзінің «Fort Minor» атты жеке жобасының негізгі рэпері. Бұл аз болса, ол жоғарыда аталған барлық жобалардың көркемдік безендірілуіне, продюсерлігіне және миксингіне атсалысқан. Мен Майкпен алғаш рет 2008 жылы «BlogWorld & New Media Expo» көрмесінде сұхбат алған кезде таныстым.
Мен Fort Minor-дың үлкен жанкүйерімін, ал алдыңғы беттегі ән мәтіндері басыңнан өткенде ерекше мағынаға ие болады. Бұл кітаптағы барлық дерлік адамдардың сөзі БАҚ-та бұрмаланған. Әдетте бұл телефон арқылы алынған сұхбаттың нәтижесі және оның салдары апатты болуы мүмкін. Сұхбат алушы үшін бұл жай ғана оқылым (click) мен бөлісу әкелетін кезекті материал. Ал сен үшін бұл Wikipedia бетіңде мәңгілікке қалатын түсініксіз былық болуы мүмкін.
Майк біздің әңгімемізде былай деді: «Мен адамдар міндетті түрде алдағысы келеді деп ойламаймын. Тек әркімнің өз мақсаты бар екенін түсіну керек. Тіпті музыкалық журнал да сенен музыканы жақсы көргендіктен сұхбат алмайды, иә? Олардың күнделікті жұмысы — «Бізге жарнама ақшасы керек, бізге өтулер (clickthrough) керек... ». Егер сенің 40 сөзден тұратын сөйлемің 7 сөзге дейін қысқартылып, ол өте қызықты (titillating) болып көрінсе, оның сенің сұхбатыңда айтқандарыңа еш қатысы болмаса да маңызды емес. Бұл жай ғана кликбейт (clickbait), бірақ олар бұған міндетті түрде барады, өйткені олардың бизнесі соған негізделген».
ТФ: Бұл хикаяның ғибраты — мүмкіндігінше жазбаша сұхбаттарды электронды пошта арқылы жүргізіңіз. Жазбаша деректер адамдар дұрыс емес әрекет жасаған жағдайда сізге айғақ пен мүмкіндік береді. Бірақ егер сіз тек поштамен шектеле алмасаңыз ше? Егер сіз телефон соғудан қаша алмасаңыз (немесе қашқыңыз келмесе) ше? Менің тәсілім жылдар өте келе өзгерді, бірақ қазір ол екі мақсатты орындайды: босқа кеткен уақыттан құтылу және сөзімнің бұрмаланбауын немесе қате көрсетілмеуін қамтамасыз ету.
Өкініштісі, жазбаша мақала үшін 1-3 сағат сұхбат беріп, соңында бір-ақ сөйлем дәйексөз болып шығуы мүмкін. Сұрақ-жауаптың қалған 99%-ы ешқашан жарық көрмейді. Тіпті журналист сөйлесуді жазып алса да (бұл дұрыс бағыттағы қадам), мен олардың аудиосын ешқашан қолдана алмадым, өйткені олардың бастығының бастығының бастығы бар. Бұл жағдай уақытты құртады және көңілді түсіреді. Сонымен, мұны қалай түзетуге болады?
Оңай, оны өз жағыңыздан жазып алыңыз — бұл өзіңізді қауіпсіздендірудің және кез келген қаскөй ниетке қарсы тұрудың жолы — былай деп айтыңыз: «Байланысқа шыққанымызға қуаныштымын! Әдетте мен phoners (телефон арқылы жүргізілетін сұхбаттар) кезінде сақтық көшірме ретінде өз жағымнан жазып аламын [Skype арқылы Ecamm Call Recorder қолданамын; Zencastr да жақсы жұмыс істейді] және кейін сізге Dropbox сілтемесін электронды поштамен жіберемін. Бұған қарсы емессіз бе? » Егер олар келіссе, онда сіз жазу арқылы заң бұзбайсыз және бәрі тамаша болады. Егер олар келіспесе, бұл «қызыл жалауша» (қауіп белгісі) және сұхбатты тоқтату керек. Кез келген бір медиа мүмкіндікті жіберіп алу сізді өлтірмейді, бірақ сөздің бұрмалануы жазылмайтын ауру сияқты ұзаққа созылуы мүмкін.
Осы күндері мен сұхбатқа келіспес бұрын: «Сіздің мақалаңыз шыққаннан кейін мен толық аудионы подкастыма салғым келуі мүмкін, мен мұны бұрын да жасағанмын. Бұған қарсы емессіз бе? » — деп алдын ала айтамын. Мәтіндік мақаладағы бір жолдық сілтеме үшін 2 сағат уақытты (электронды хаттар, фактілерді тексеру және т. б. ұмытпаңыз) жұмсау басқа жағдайда тұрмайды. Бірақ бұл айырбас сәтті болғанда... ол өте әдемі болуы мүмкін. Подкастымдағы ең танымал inbetweenisodes (негізгі эпизодтар арасындағы аралық шығарылымдар) бірі — Time журналының журналисі және күлкілі сатира жазушысы Джоэль Стейнмен (TW: @thejoelstein) болған сұхбат, ол өте керемет өтті. Бұл екеуміз үшін де жақсы болды.
Олардың мүдделері қандай?
Кез келген ынтымақтастықты бастамас бұрын: «Олардың қызығушылықтары мен сол мүдделерінің мерзімдері қандай? Олар «сәттілікті» қалай өлшейді? Біздің мақсаттарымыз сәйкес келе ме? » — деп сұрау әрқашан ақылдылық болады. Егер сіз ұзақ мерзімді ойын ойнасаңыз, қысқа мерзімді айла-тәсілдерге бәрін тігіп бәс тікпеңіз. Көбінесе сіздің 1 немесе 10 жылдық мансабыңызды емес, келесі тоқсандағы қызметінің өсуін ойлайтын адамдар тарапынан қысым болады. Майк Linkin Park тобының ең басында өз лейблдарынан алған кеңестері туралы оқиғамен бөлісті:
«Олар бізге: «Сендерге бір айла-тәсіл (gimmick) керек. Біз Джоны зертханалық халат пен ковбой қалпағымен киіндіргіміз келеді. Ал Честер, сен әр шоуда аяқ киіміңді шешіп лақтыруың керек», — дейтін. Бұл «This Is Spinal Tap» сияқты фильмдерден шыққандай көрінетін дыбыс жазу компаниясының ақымақ дүниелері еді. Бірақ бұл мүлдем шындық болды және бұл нақты ұсыныстар еді. Менің ойымша, егер сіз оларға қазір ескертсеңіз, олар: «О, жоқ, мен жай ғана әзілдегенмін», — деп айтар еді. Мен сізді сендіремін, олар әзілдеген жоқ».
Топ өзара өз дегендерінен қайтпауға келісіп, лейблге екі таңдау ұсынды: не бізді шеттетіңдер, не бізге білетін ісімізді істеуге мүмкіндік беріңдер. Бұл жұмыс істеді. Мен айла-тәсілдерге негізделген көптеген қаржылық мүмкіндіктерді жіберіп алдым. Томас Гексли әйгілі айтқандай: «Адамның шынжырда жүріп дұрыс жолмен жүргенінен, бостандықта қателескені әлдеқайда артық». Егер сіз мықты болсаңыз, сізде бірнеше мүмкіндік болады.
Қысқаша және нұсқа
Аз мәлім факт Біз екеуміз де Хаяо Миядзакидің анимациялық фильмдерінің үлкен жанкүйеріміз. Шын мәнінде, «Мононоке ханшайымы» Linkin Park-тың «In the End» бейнебаянының негізгі шабыт көздерінің бірі болды. Сұраған екенсіз айтайын, менің әлемдегі ең сүйікті музейім — Токиодағы Миядзаки жасаған «Митака орманындағы» Ghibli музейі.
Майк мені таныстырған онша белгілі емес топтар Royal Blood: Маған «Figure It Out» әні ұнайды және оны жазу кезінде тыңдаймын. Doomriders: «Come Alive» әні бастарды шайқауға арналған және Danzig-ті еске түсіреді. Жаттығуларға немесе piñata (ішіне тәтті толтырылған, ұрып жаруға арналған ойыншық) жаруға жақсы сәйкес келеді.
Майк те, The Glitch Mob тобынан Джастин Борета да (356-бет) өңдеу үшін Ableton Live қолданады Борета сатып алуға болатын барлық сыртқы жабдықтарға еліктеу үшін Universal Audio plug-ins (бағдарламалық қосымшалар) қолданады. «This American Life» бағдарламасынан Ира Гласс та тікелей эфирлер үшін Ableton қолданады.
«Сәтті» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз? Майк Рик Рубинді (502-бет) тек ән жазу және продюсерлік үшін ғана емес, сонымен қатар өмірлік сабақтары үшін де ойлады.

Рухани жануар: Алып кальмар
Джастин Борета
Джастин Борета — The Glitch Mob тобының негізін қалаушы мүшесі (TW/IG: @theglitchmob, theglitchmob. com). Олардың соңғы альбомы, «Love Death Immortality», Billboard чарттарында №1 электронды альбом, №1 тәуелсіз лейбл және №4 жалпы цифрлық альбом ретінде дебют жасады. The Glitch Mob — өнерпаздардың өздеріне тиесілі топ, сондықтан бұл нағыз өзін-өзі жасаған стартап. Олардың музыкасы «Sin City: A Dame to Kill For», «Edge of Tomorrow», «Captain America: The First Avenger» және «The Amazing Spider-Man» сияқты фильмдерде қолданылған. Олардың The White Stripes тобының «Seven Nation Army» әніне жасаған ремиксі барлық уақыттағы ең көп қаралған Battlefield 1 видеоойын трейлерінде көрсетілген.
Сіз қандай да бір дәйексөздермен өмір сүресіз бе? «Тыңдайтын тыныштық бол». — Тара Брах
«Өмір қабірге әдемі және жақсы сақталған денемен аман-есен жету ниетімен жасалған саяхат болмауы керек, керісінше, түтін бұлтының ішінде бүйірлеп тайғанап, әбден тозған, таусылған және қатты айқайлап: «Уау! Қандай керемет саяхат! » — деп жариялайтын сәт болуы керек». — Хантер С. Томпсон, «The Proud Highway: Saga of a Desperate Southern Gentleman», 1955–1967
ДЖАСТИН: «Менде жыл сайын Хантер С. Томпсонның туған күнінде ескерту бар. Бұл ескерту маған өзіме тым байыппен қарамауды және процесті қызықты өткізуді еске салады. Сондай-ақ мен таңертеңгілік күнделігімде дәйексөздер бөлімін құру үшін бірнеше бос беттерді сақтаймын (оқудан, подкасттардан және т. б. дәйексөздерді жинаймын). Осылайша, мен қандай да бір түсінік іздегенде оған оңай жүгіне аламын».
Егер сіз айдалаға бір альбом, бір кітап және бір сәнді зат ала алсаңыз, олар не болар еді? Aphex Twin-нің «Selected Ambient Works» альбомы, Милан Кундераның «Болмыстың төзгісіз жеңілдігі» кітабы және кофеге арналған Chemex.
Джастиннің сүйікті әртістерінің бірі — Boards of Canada «Бұл өте <span data-term="true">droney</span> (бірқалыпты, созылмалы дыбыстар), әдемі музыка және олардың альбомдары мен үшін қайта-қайта оралатын таныс ескі досым сияқты».
Ең жақсы кеңес? «Бұл әкемнің маған өте кішкентай кезімде, 5 немесе 6 жаста болғанда айтқаны еді, ол: «Күштеме» (Don't force it) деген сөз. Бұл өте қарапайым нәрсе сияқты көрінеді... Меніңше, шығармашылық процесс үшін бұл біздің бағыттаушы жарығымыз... [Тікбұрышты қазықты дөңгелек тесікке күштеп тығуға тырысу] шығармашылықта болсын, жалпы өмірде болсын, сирек жағдайда күткен нәтижені береді».
TF: Мен ұзақ уақыт бойы күш салған кезде қоятын сұрағым: «Егер бұл оңай болса, қалай көрінер еді? »
Сіздің кәсібіңізде немесе сараптама салаңызда берілетін ең нашар кеңес қандай? «Шабыт алу және аян іздеу туралы көптеген жаман кеңестер айтылады. Чак Клоуз айтқандай: «Шабыт — әуесқойлар үшін, қалғандарымыз жай ғана келіп, жұмысқа кірісеміз. Жұмыстың өзінен жаңа нәрселер өсіп шығатынына және жұмыс барысында сіз бұрын-соңды армандамаған басқа мүмкіндіктерге тап болып, басқа есіктерді ашатыныңызға сену керек».
Егер сіз өзіңіздің 20 жастағы кезіңізге бір кеңес бере алсаңыз, ол не болар еді? «Сабыр сақта. Сабырлы бол». Мен және мен танитын 20 жастың басындағы немесе ортасындағы басқа адамдар кейбір нәрселердің белгілі бір түрде болуы керек екендігіне қатты алаңдайтындай көрінеді. Бұл сіз ойлағандай маңызды емес».
ТИМ: «Иә, бұл шындық. Сіз мұны 10 жылдан кейін есіңізде сақтайсыз ба? Мүмкін жоқ». ДЖАСТИН: «Жоқ. Адамдар тіпті 12 минуттан кейін твитті де есіне түсіре алмайды».
Қысқаша және нұсқа
Соңғы бір жылда сіз үйренген немесе мұқият қадағалаған үш адам немесе дереккөз қандай? «Nautilus журналы, Brain Pickings, Эстер Перель».
Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай? «Жұмыстан босатылғаннан кейін мен жолымды өзгертіп, музыкаға басыммен сүңгуді шештім. Мен алғашқы кәсіби студиялық мониторларымды (динамиктер) сатып алу үшін несие картамды барынша пайдаландым: Genelec 8040A. Мониторлар — студия үшін жасайтын ең маңызды сатып алуыңыз болуы мүмкін. Мен бұл жұпты әлі күнге дейін қолданамын».
Подкаст ұсынысы Radiolab «In The Dust of This Planet»: Эпизод аз мәлім академиялық трактаттың неліктен кенеттен поп-мәдениетте (True Detective-те, сән журналдарында, Джей Зидің күртелерінің бірінде және т. б. ) пайда болғанын зерттейді.
Таңертеңгілік тәртіп Күн сайын таңертең Джастин 20 минут Трансцендентальды медитация (тыныш отырып ойды жинақтау әдісі) жасайды, содан кейін далада 24 кг (53 фунт) гир көтереді. Мен аптасына 2-3 рет дәл солай жасаймын, «The 4-Hour Body» кітабына сәйкес екі қолмен 50-75 рет секіруді мақсат етемін.
Ұйқыға арналған музыка Джастин Макс Рихтердің «From Sleep» альбомын тыңдайды, оның қысқа нұсқасы Spotify-да бар. «Ұйқыға жатар алдында мен оны өте ақырын қоямын, сондықтан ол әдетте мен ұйықтап қалғаннан кейін 15-20 минуттан соң аяқталады. Немесе үйде болсам, Sonos ұйқы таймерін қолданамын. Егер оны күнде қолдансам, біраз уақыттан кейін ол бесік жыры сияқты Павловтық әсер (шартты рефлекс) бере бастады. Егер бұл тым әуенді болса, Mute Button атты әртіс бар, оның жоғары сапалы, ұзақ далалық жазбалары бар. Жеңіл жаңбыр дыбыстары мен ұйқы таймері өте керемет. Бұл саяхаттау кезінде қонақүй дыбыстарын басу үшін өте жақсы».

Рухани жануар: Ақ аю
Скотт Бельски
Скотт Бельски (TW: @scottbelsky, scottbelsky. com) — кәсіпкер, автор және инвестор. Ол Сан-Францискода орналасқан Benchmark венчурлық компаниясының серіктесі. Скотт 2006 жылы Behance негізін қалады және Adobe 2012 жылы Behance-ті сатып алғанға дейін бас директор болды. Миллиондаған адамдар Behance-ті өз портфолиоларын көрсету, сондай-ақ шығармашылық индустриядағы үздік таланттарды бақылау және табу үшін қолданады. Ол Pinterest, Uber және Periscope сияқты көптеген жылдам дамып келе жатқан стартаптардың алғашқы инвесторы және кеңесшісі.
Басқалар ақымақтық деп санайтын не нәрсеге сенесіз? «Анда-санда адасу және жоспарларыңды бұзу өте маңызды. Бұл шығармашылық пен жаңа көзқарастың көзі. Карталардың, қабілетті көмекшілердің және жоспарлаудың қаупі — сіз өз өміріңізді жоспарланғандай өткізуіңіз мүмкін. Егер солай істесеңіз, сіздің әлеуетіңіз күткеніңізден асып түсе алмайды».
«Сәтсіздік» сізді кейінгі жетістікке қалай дайындады? «Бизнестегі ең қиын шешімдер — сіз жақсы көретін адамдардың көңілін қалдыратын шешімдер. Behance-тің алғашқы күндерінде жіберген ең үлкен қателерімнің бірі — тым көп нәрсемен айналысуым болды. Бізде нарықта бірнеше өнімдер, бірнеше бизнес бағыттары болды және біздің энергиямыз тым көп нәрсеге бөлінді. Соңында, бизнестің 5-ші жылында бәрі шегіне жетті. Уақытымыз таусылып жатты және бізге бір нәрсеге назар аудару керек болды. Мен бірқатар жобаларды, соның ішінде танымал тапсырмаларды басқару қолданбасын жауып тастадым және мыңдаған тұтынушылардың көңілін қалдырдым. Бірақ бұл біздің командаға бүкіл әлем бойынша миллиондаған шығармашылық адамдарға жеткен өнімді жасауға назар аударуға мүмкіндік берді.
«Осы тәжірибеден мен аңызға айналған жазушылар «сүйіктілеріңді өлтіру» (killing your darlings) деп атайтын нәрсені үйрендім — романның мәнін төмендететін сюжеттік нүктелер мен кейіпкерлерді алып тастау. Кейде ең маңызды бір нәрсені дамыту үшін өзіңіз жақсы көретін нәрселерді тоқтатуыңыз керек».
Жиі айтылатын ең нашар кеңес? ««Заңдылықтарды ізде». Кәсіпкер және инвестор ретінде мені компанияны табысты ететін факторларды жіктеуге және жалпылауға тырысатын адамдар қоршайды... Көптеген адамдар инновация (және инновацияға инвестиция салу) — бұл ерекшеліктер бизнесі екенін ұмытып кетеді.
«Көптеген инвесторлардың неліктен заңдылықтарды тануға сүйенетінін түсіну оңай. Ол бәрін жаңа модельмен таң қалдыратын табысты компаниядан басталады. Мүмкін ол Uber және сұраныс бойынша желілер, Airbnb және ортақ тұтыну экономикасы немесе Warby Parker және тігінен интеграцияланған электронды коммерция шығар. Одан кейін шексіз талдау және бұрыннан ойналған «ойын ережелерін» жаппай қабылдау басталады... Әрине, [сол компаниялар] сәтті туынды жасай алады, бірақ олар әлемді өзгертпейді.
«Мен өткеннен шабыт алмай, одан сабақ алуға тырысамын. Менің басты сұрағым әрқашан: «Олар не істеп көрді және ол неге жұмыс істеді? » Табыс пен сәтсіздік туралы оқиғаларды естігенде, мен үлкен айырмашылық жасаған ұсақ-түйектерді іздеймін. Қандай қалыптасқан даналықтан бас тартылды? Мен өткендегі жетістікті болашақтың кепілі ретінде пайдаланудан аулақ боламын. Ақыр соңында, әрбір сәттілік дерлік сәтсіздік болғаны — жасырын шындық. Уақыт пен бақыланбайтын жағдайлар біз мойындағымыз келгеннен де үлкен рөл атқарады.
«Мүмкін, өткеннен алынған ең үлкен сабақ — бізді таң қалдыратын нәрселерден шабыт алудың қаншалықты маңызды екендігі. Мен танымал емес саладағы оғаш бизнес моделін кездестіргенде, мен одан тартымды бірдеңе табуға тырысамын. Мен өзімді үйренген нәрселерімді өткенмен салыстыруды тоқтатуға шақырамын. Егер сіз тек өткеннің заңдылықтарын іздесеңіз, сіз алысқа бармайсыз».
30 жастағы өзіңізге кеңес? «Дұрыс емес ортада сіздің шығармашылығыңыз зардап шегеді. 30 жасымда мен өзімнің күшті жақтарым қайда қолдансам да әрқашан менімен бірге болады деп ойладым. Мен қателестім. Шындығында, сіздің ортаңыз маңызды».
Билбордқа не жазар едіңіз? ««Бұл идеялар туралы емес, идеяларды жүзеге асыру туралы». Мен оны әлемдегі әрбір колледж кампусына қояр едім. Жастық шағымызда біз керемет шығармашыл және идеалистпіз... Шындығында, жас шығармашыл ақыл-ойларға көбірек идеялар қажет емес, оларға қолдарындағы идеялар үшін көбірек жауапкершілік алу керек».

Рухани жануар: Шаян-келсап
Бостандыққа қалай қол жеткізуге болады
«Байлық» туралы ойлағанда, тек жинақтауға берілу оңай. Бұл табиғи нәрсе, бірақ ол әрқашан пайдалы емес. Көбінесе қаржы бізді ұстап тұрған негізгі шектеу емес. 2004 жылдан бастап мен шамамен 18 ай бойы әлемді араладым. Алған сабақтарым менің алғашқы «The 4-Hour Workweek» кітабымның негізі болды. Саяхатымда — Берлиннің тар көшелерінен Патагонияның жасырын көлдеріне дейін — менде ештеңе болған жоқ: бір рюкзак және бір кішкентай чемодан. Өзіммен бірге тек екі кітап алдым. Бірі Генри Дэвид Тороның «Уолдені» (әрине), екіншісі Рольф Поттстың «Vagabonding: An Uncommon Guide to the Art of Long-Term World Travel» (TW: @rolfpotts, rolfpotts. com) кітабы еді.
Мен «Vagabonding» кітабын алғаш сатып алғанда оның ішкі мұқабасына Стокгольм, Прага, Париж, Мюнхен, Берлин және Амстердам сияқты армандаған бағыттарымның тізімін жаздым. Тізім жалғаса берді. Рольфтың жол картасы мен кеңестерін қолдана отырып, мен олардың бәрін орындадым. Мен олардың көбін асықпай және алаңдамай, өз қарқыныммен бір уақытта 2-3 ай бойы зерттей алдым. Бұл орындалған арман еді. Саяхаттарым кезінде оны қайта-қайта оқи отырып, мен мынаны түсіндім: Саяхат тек сыртқы нәрсені өзгерту үшін емес, ішкі дүниеңді қайта құру үшін қажет.
Рольфпен танысу
Фильмдерде еститін барлық оғаш сөздердің ішінде мен үшін ерекшеленетін біреуі бар. Ол ақылсыз комедиядан, экзотикалық ғылыми фантастикадан немесе арнайы эффектілерге толы экшн триллерден емес. Ол Оливер Стоунның «Уолл-стрит» фильмінен алынған, онда Чарли Шиннің кейіпкері — қор нарығындағы үміт күттіретін мықты жігіт — қызына өз армандары туралы айтып жатады.
«Менің ойымша, егер мен 30 жасқа толмай тұрып бір қомақты ақша жинап, бұл саладан шығып кетсем, — дейді ол, — мен Қытай арқылы мотоциклмен өте алар едім».
Бірнеше жыл бұрын бұл көріністі алғаш көргенде, мен таңғалғанымнан орындығымнан құлап кете жаздадым. Өйткені, Чарли Шин немесе кез келген басқа адам 8 ай бойы дәретхана тазалаушы болып жұмыс істеп, Қытай арқылы мотоциклмен өтуге жететін ақша таба алар еді. Ал егер олардың әлі мотоциклі болмаса, тағы бірнеше ай дәретхана жуу оларға Қытайға барғанда біреуін сатып алуға жететін ақша табуға мүмкіндік береді.
Мәселе мынада, американдықтардың көбі бұл кино көрінісін оғаш деп санамас еді. Неге екені белгісіз, біз алыс елдерге ұзақ мерзімді саяхатты қайталанатын арман немесе экзотикалық азғыру ретінде көреміз, бірақ қазіргі уақытқа қатысы бар нәрсе деп емес. Оның орнына — қорқынышқа, сәнге және бізге қажет емес заттар үшін ай сайынғы төлемдерге деген ақылсыз борышымыздың кесірінен — біз саяхаттарымызды қысқа, қарбалас сәттермен шектейміз. Осылайша, біз байлығымызды «өмір салты» деп аталатын дерексіз ұғымға жұмсай отырып, саяхат жай ғана тағы бір аксессуарға айналады — бұл киім мен жиһаз сатып алғандай сатып алатын тегіс, капсулаланған тәжірибе.
Жақында мен өткен жылы туроператорлар арқылы монастырьлар мен конвенттерге негізделген 250 000-ға жуық қысқа мерзімді демалыстар брондалғаны және сатылғаны туралы оқыдым. Грекиядан Тибетке дейінгі рухани анклавтар танымал туристік орындарға айналуда және саяхат сарапшылары бұл «жұбаныш бумын» «бос емес жетістікке жетушілер қарапайым өмір іздейді» деген фактімен байланыстырады.
Әрине, ешкім қарапайым өмірді табу үшін пакеттік демалыс сатып алу — айнаға қарамай тұрғанда қалай көрінетініңізді көру үшін айнаны қолданумен бірдей екенін атап өткен жоқ. Барлық сатылатын нәрсе — қарапайым өмір туралы романтикалық түсінік, және — басыңызды қалай бұрсаңыз да немесе көзіңізді қалай жыпылықтатсаңыз да айнадан өзіңізді байқаусызда көре алмайтыныңыз сияқты — 1 апталық немесе 10 күндік демалыстардың ешқандай үйлесімі сізді үйдегі өміріңізден шын мәнінде алып кете алмайды.
Ақыр соңында, уақыт пен ақшаның бұл мәжбүрлі некесі бізді бір орында ұстап тұрады. Біз тәжірибені ақшалай құндылықпен неғұрлым көп байланыстырсақ, өмір сүру үшін бізге ақша керек деп соғұрлым көп ойлаймыз. Ақшаны өмірмен неғұрлым көп байланыстырсақ, бостандығымызды сатып алу үшін тым кедей екенімізге соғұрлым көп сенеміз. Мұндай ойлау жүйесімен американдықтардың көбі шетелге ұзақ саяхаттауды тек студенттердің, контрмәдениет өкілдерінің және бос жүрген байлардың айрықша саласы деп ойлайтыны таңқаларлық емес.
Шын мәнінде, ұзақ мерзімді саяхаттың демографиямен — жаспен, идеологиямен, табыспен — ешқандай байланысы жоқ және бәрі жеке көзқарасқа байланысты. Ұзақ мерзімді саяхат колледж студенті болу туралы емес — бұл күнделікті өмірдің студенті болу туралы. Ұзақ мерзімді саяхат қоғамға қарсы көтеріліс емес — бұл қоғам ішіндегі парасаттылық актісі. Ұзақ мерзімді саяхат үлкен «қомақты ақшаны» қажет етпейді; ол тек әлемде саналы түрде жүруімізді талап етеді.
Әлемдегі бұл саналы жүру жолы әрқашан <span data-term="true">Вагабондинг</span> (өмір салты ретіндегі ұзақ мерзімді еркін саяхат) деп аталатын уақыт сынынан өткен, тыныш қолжетімді саяхат дәстүрінің ажырамас бөлігі болды.
Вагабондинг — өз шарттарыңыз бойынша әлемді аралау үшін қалыпты өміріңізден ұзақ үзіліс алуды — 6 апта, 4 ай, 2 жыл — қамтиды.
Бірақ саяхаттан тыс, вагабондинг — бұл өмірге деген көзқарас. Вагабондинг ақпарат дәуірінің өркендеуі мен мүмкіндіктерін жеке мүлкіңізді емес, жеке таңдауларыңызды көбейту үшін пайдалану туралы. Вагабондинг — қалыпты өмірден шытырман оқиғаны, ал шытырман оқиғадан қалыпты өмірді іздеу туралы. Вагабондинг — бұл көзқарас — адамдарға, жерлерге және заттарға деген достық қызығушылық, ол адамды сөздің ең шынайы, ең жарқын мағынасында зерттеуші етеді.
Вагабондинг — бұл өмір салты емес, тренд те емес. Бұл жай ғана өмірге деген ерекше көзқарас — әрекет табиғи түрде туындайтын құндылықтарды түзету. Вагабондинг — біздің жалғыз шынайы тауарымыз — уақыт және оны қалай пайдалануды таңдауымыз туралы.
Sierra Club негізін қалаушы Джон Мюир (егер нағыз вагабонд болса, сол кіші шығар) Йосемитиге келіп, бірнеше сағаттық көрікті жерлерді тамашалағаннан кейін асығыс кетіп қалатын ауқатты саяхатшыларға таңғалатынын айтатын. Мюир бұл адамдарды «уақытқа кедейлер» деп атаған — олар материалдық байлығы мен әлеуметтік жағдайын күтуге соншалықты берілгені сонша, Калифорниядағы Сьерра табиғатының салтанатын шын мәнінде сезінуге уақыт бөле алмайтын. 1871 жылдың жазында Мюирдің Йосемитидегі келушілерінің бірі Ральф Уолдо Эмерсон болды, ол секвойяларды көргенде: «Бұл ағаштарды көріп, бұдан да артық таңданбауымыз ғажайып», — деп толқыды. Алайда, Эмерсон бірнеше сағаттан кейін асығыс кетіп қалғанда, Мюир атақты трансценденталистің ағаштарды бастапқыда шынымен көрген-көрмегені туралы келемеждеп болжам жасады.
Бір ғасырға жуық уақыт өткен соң, табиғат зерттеушісі Эдвин Уэй Тил қазіргі қоғамның қарбалас қарқынына өкініш білдіру үшін Мюирдің мысалын келтірді. «Джон Мюир білген бостандық, — деп жазды ол 1956 жылы шыққан «Autumn Across America» кітабында, — өзінің уақыт байлығымен, реттелмеген күндерімен, таңдау еркіндігімен... мұндай бостандық әрбір жаңа ұрпақ сайын сирек кездесетін, қол жеткізу қиын, алыстап бара жатқандай көрінеді».
Бірақ Тилдің жеке бостандықтың нашарлауы туралы өкініші 1956 жылы қазіргідей бос жалпылау еді. Джон Мюир жақсы білгендей, вагабондинг ешқашан өмір салтының тұрақсыз қоғамдық анықтамасымен реттелген емес. Керісінше, ол әрқашан бізді үнемі керісінше әрекет етуге итермелейтін қоғам ішіндегі жеке таңдау болып қала береді.
Мынадай бір оқиға бар: ол осыдан 1700 жыл бұрын Мысырдың иен даласында өмір сүрген христиан монахтары — Шөл дала әкелерінің дәстүрінен бастау алады. Аңызда Теодор және Луций есімді екі монахтың дүниені кезіп, әлемді көргісі келген қатты құштарлығы туралы айтылады. Алайда, олар құдайға құлшылық ету және терең ойға шому сертін бергендіктен, оларға саяхаттауға рұқсат етілмеген еді. Сондықтан, Theodore мен Lucius өздерінің саяхатқа деген аңсарын (wanderlust) басу үшін сапарларын болашаққа шегеру арқылы «нәпсілерін алдауды» үйренеді. Жаз келгенде, олар бір-біріне: «Қыста жолға шығамыз», — десетін. Ал қыс түскенде: «Жазда кетеміз», — дейтін. Олар осылайша 50 жыл бойы бірде-бір рет монастырьдан шықпай және берген анттарын бұзбай өмір сүрді.
Әрине, көбіміз мұндай ант берген емеспіз, бірақ бәрібір монахтар сияқты өмір сүруді таңдаймыз: өзімізді үйге немесе мансапқа байлап, болашақты қазіргі сәтті ақтау үшін қолданылатын жасанды рәсім ретінде пайдаланамыз. Осылайша, біз (Торо айтқандай) «өміріміздің ең жақсы бөлігін — оның ең құнсыз кезеңінде күмәнді бостандықтан ләззат алу үшін ақша табумен» өткіземіз. Біз өзімізге: «Бәрін тастап, сыртқы әлемді шарлар едім, бірақ уақыты әлі келмеген сияқты», — деп айтамыз. Осылайша, шексіз таңдау мүмкіндігі бола тұра, біз ештеңе таңдамаймыз. Өз өмірімізге бауыр басып, тұрмыстық сенімділігімізді сақтап қалуға соншалықты берілетініміз сондай, оларды басында не үшін қалағанымызды да ұмытып кетеміз.
Вагабондинг (еркін, ұзақ мерзімді саяхаттау өмір салты) — бұл мына дүниенің «жалған сенімділіктерінен» бас тартуға батылдық жинау. Вагабондинг — саяхатты өміріңіздің басқа, «ыңғайлырақ» көрінетін уақытына ысырудан бас тарту. Вагабондинг — тағдырыңыздың шешілуін енжар күтудің орнына, жағдайыңызды өз бақылауыңызға алу.
Сондықтан, вагабондингті қалай және қашан бастау керек деген сұрақтың өзі артық. Вагабондинг дәл қазір басталады. Тіпті нақты саяхатқа әлі айлар немесе жылдар болса да, вагабондинг сіз сылтау айтуды тоқтатып, ақша жинап, карталарға мүмкіндіктің есірткі тәрізді еліртпе сезімімен қарай бастаған сәтте-ақ басталады. Осы жерден бастап, сіз дүниетанымыңызды өзгертіп, шынайы саяхат уәде ететін керемет белгісіздікті қабылдай бастағанда, вагабондингтің шындығы айқындала түседі.
Осылайша, вагабондинг — бұл жай ғана екпе алу немесе чемодан жинау рәсімі емес. Керісінше, бұл — үнемі іздену мен үйрену, қорқынышпен бетпе-бет келу және әдеттерді өзгерту, адамдар мен жерлерге деген жаңа қызығушылықты дамыту процесі. Мұндай көзқарасты әуежайда отырғызу талонымен бірге сатып ала алмайсыз; бұл — үйде басталатын процесс. Бұл — сізді ғажайып жаңа жерлерге жетелейтін судың тереңдігін алғаш рет тексеріп көру процесі.
Еңбек арқылы бостандыққа жету
Әрине, бостандыққа жету үшін жұмыс істеу керек. Жұмыс істеу — вагабондингтің қаржылық жағынан ғана емес, психологиялық тұрғыдан да ажырамас бөлігі.
Жұмыстың психологиялық маңыздылығын көру үшін алысқа барудың қажеті жоқ, тек отбасының ақшасына әлемді аралап жүрген адамдарға қарау жеткілікті. Оларды кейде «трастафариандар» (бай отбасынан шыққан, бірақ кедей саяхатшы кейпінде жүретін жастар) деп атайды; олар саяхат ортасындағы ең көзге түсетін және ең бақытсыз кезушілер. Жергілікті сәнмен киініп, бір экзотикалық жерден екіншісіне ұшып жүреді, жергілікті саяси істерге жанталаса ерікті болады, экзотикалық есірткілерді қолданып көреді және батыстық емес барлық діндерге қызығушылық танытады. Олармен сөйлессеңіз, олар «мағыналы» бірдеңе іздеп жүргендерін айтады.
Алайда, олардың шын мәнінде іздеп жүргені — саяхатты не үшін бастағандарының себебі. Олар өз бостандықтары үшін еңбек етпегендіктен, олардың саяхат тәжірибесінің ешқандай жеке құндылығы жоқ, яғни олардың қалған өмірімен байланысы жоқ. Олар жолда көп уақыт пен ақша жұмсайды, бірақ бастапқыда өздерінен ештеңе шығармаған. Сондықтан, олардың саяхат тәжірибесінің құндылығы төмен болады.
Торо бұл ойды «Уолден» кітабында да қозғаған. «Бір айдың соңында кім көбірек ілгерілейді? » — деп сұрады ол. «Өзі қазып алып, балқытқан кеннен өз пышағын жасаған, бұл үшін қажетті нәрсенің бәрін оқып үйренген бала ма, әлде әкесінен дайын «Rodgers» пышағын сыйға алған бала ма? Қайсысының саусағын кесіп алу ықтималдығы жоғары? »
Белгілі бір деңгейде еркіндіктің еңбекпен байланысты екендігі туралы ой біршама көңілсіз көрінуі мүмкін. Бірақ олай болмауы керек. Алыс елдерде сізді күтіп тұрған барлық керемет әсерлер үшін саяхаттың «мағыналы» бөлігі әрқашан үйде, болашақ ғажайыптарға жеке үлес қосудан басталады.
Практикалық деңгейде саяхатқа ақша табудың сансыз жолдары бар. Жолда мен барлық жастағы, кез келген ортадан шыққан вагабондерлерді кездестірдім. Жұмыстан шығып, жаңа бірдеңені бастамас бұрын саяхаттап жүрген хатшыларды, банкирлер мен полицейлерді көрдім. Өз мансаптарын жаңа жерлерге көшіру үшін бірнеше айға демалыс алған заңгерлерді, брокерлер мен әлеуметтік қызметкерлерді кездестірдім. Бірнеше апта жұмыс істеп, бірнеше айлық саяхатты қаржыландыра алатын талантты мамандарды — даяшыларды, веб-дизайнерлерді көрдім. Концерттер немесе тапсырыстар арасында ұзақ үзіліс алған музыканттарды, жүк көлігі жүргізушілерін және жұмысқа орналастыру жөніндегі кеңесшілерді кездестірдім. Басқа іспен айналыспас бұрын саяхатқа бір-екі жылын арнаған жартылай зейнетке шыққан сарбаздарды, инженерлер мен бизнесмендерді көрдім. Мен кездестірген ең белсенді вагабондерлердің кейбірі — жыл сайын қыста әлемнің жылы әрі экзотикалық жерлеріне баратын маусымдық жұмысшылар (ағаш шеберлері, саябақ қызметкерлері, балықшылар). Басқалары — мұғалімдер, дәрігерлер, бармендер, журналистер — өз мансаптарын жолға шығарып, жұмыс пен саяхатты қалағанынша кезектестіріп отыруды таңдаған. Мен жазушылыққа келмес бұрын, бірқатар «анти-саббатикал» жұмыстар (көгалдандыру, бөлшек сауда, уақытша жұмыс) маған вагабондинг үшін уақыт пен қаражат табуға көмектесті.
«Мен жұмысты ұнатпаймын», — дейді Марлоу Джозеф Конрадтың «Түнек жүрегі» (Heart of Darkness) шығармасында, — «бірақ маған жұмыстың ішіндегі нәрсе — өзіңді табу мүмкіндігі ұнайды». Марлоу вагабондинг туралы айтқан жоқ, бірақ бұл ой оған да қатысты. Жұмыс — бұл жай ғана қаражат жинау немесе құлшыныс тудыру әрекеті емес: бұл — вагабондингтің «пісіп-жетілу» кезеңі, онда сіз өз адалдығыңызды дәлелдейсіз, жоспар құра бастайсыз және ісіңізді ретке келтіресіз. Жұмыс — бұл саяхат туралы армандауға және өзіңізге жазбалар қалдыруға арналған уақыт, сонымен қатар аяқталмаған істеріңізді түгендеу уақыты. Жұмыс — бұл сіз қашып құтылғыңыз келетін мәселелермен бетпе-бет келетін кезіңіз. Жұмыс — бұл қаржылық және эмоционалдық қарыздарыңызды өтейтін уақыт, осылайша сіздің саяхатыңыз шынайы өмірден қашу емес, шынайы өміріңізді тану болады.
Қазір кейбіреулеріңіз: «Бұл керемет естіледі, бірақ менде жылына бар болғаны 2 апта ғана демалыс бар», — деп ойлауыңыз мүмкін. Жақсы жаңалық: тұрақты, өркендеген демократиялық елдің азаматы ретінде, кез келгеніміздің өз бос уақытымызды жасауға құқығымыз бар.
Бұл мүмкіндікті жүзеге асыру үшін бізге тек уақытпен тексерілген жеке бостандық әдісін стратегиялық түрде қолдану керек, ол халық арасында «жұмыстан шығу» деп аталады. Және бұл сөздің жағымсыз мағынасына қарамастан, жұмыстан шығу ойсыздық болуы міндетті емес. Көптеген адамдар «конструктивті жұмыстан шығу» арқылы вагабондинг уақытын жасай алады, яғни жұмыс берушілермен арнайы саббатикалдар (шығармашылық демалыс) және ұзақ мерзімді демалыстар туралы келіседі.
Тіпті жұмыстан біржола кету де теріс әрекет болмауы керек — әсіресе жұмыс мамандану мен тапсырмалардың бөлшектенуімен сипатталатын қазіргі заманда. Бұдан 100 жыл бұрын жұмыстан шығу ниетімен жұмыс істеу жауапсыздық болуы мүмкін еді, бірақ қазіргі мобильді дағдылар мен әртүрлі жұмыс нұсқалары бар заманда бұл барған сайын парасаттылыққа айналуда. Осыны есте сақтай отырып, ұзақ саяхатыңыз резюмеңізде «бос орын» қалдырады деп уайымдамаңыз. Керісінше, оралғанда вагабондинг тәжірибеңізді резюмеңізге құлшыныспен және ақталмастан қосыңыз. Саяхат сізге үйреткен кәсіби дағдыларды тізіп жазыңыз: тәуелсіздік, икемділік, келіссөз жүргізу, жоспарлау, батылдық, өзін-өзі қамтамасыз ету, импровизация. Саяхат тәжірибеңіз туралы ашық және сенімді сөйлеңіз — келесі жұмыс берушіңіз бұған қызығушылық танытып, тәнті болуы (және аздап қызғануы) әбден мүмкін.
Пико Иер атап өткендей, жұмыстан кету әрекеті «берілуді емес, алға жылжуды білдіреді; бағытты бірдеңе сізге ұнамағандықтан емес, сіз бірдеңемен келіспегендіктен өзгерту. Басқаша айтқанда, бұл шағым емес, бұл — оң таңдау, саяхаттың тоқтауы емес, жақсырақ бағытқа жасалған қадам. Жұмыстан немесе әдеттен кету — әлі де армандарыңызға қарай жылжып бара жатқаныңызға көз жеткізу үшін бұрылыс жасау дегенді білдіреді».
Осылайша, жұмыстан шығу ешқашан жағымсыз бірдеңенің соңы ретінде қарастырылмауы керек. Керісінше, бұл — жаңа әрі ғажайып нәрсені бастаудың маңызды қадамы.
«Мен үнемі бас директорлармен (CEO) сөйлесемін және оларға: "Тыңдаңыздар, бірдеңе шынайы серпіліс болмас бұрын, ол ессіз идея болып көрінеді. Егер ол ессіз идея болмаса, ол серпіліс емес, жай ғана аздап жақсарту ғана. Сонымен, сіздің компанияларыңыздың ішінде қай жерде ессіз идеяларды сынап жатырсыздар? " — деймін».

Рухани жануар: Бүркіт
Питер Диамандис
Доктор Питер Х. Диамандис (TW: @PeterDiamandis, diamandis. com) Fortune журналы бойынша «Әлемдегі ең ұлы 50 көшбасшының» бірі болып танылған. Питер — жеке ғарыштық ұшуларға арналған 10 миллион долларлық Ansari XPRIZE сыйлығымен танымал XPRIZE қорының негізін қалаушы және атқарушы төрағасы. Бүгінде XPRIZE нарықтағы кемшіліктерді жою үшін ауқымды жаһандық жарыстарды жобалау мен басқаруда әлемде көш бастап тұр. Ол сондай-ақ Human Longevity, Inc. (HLI) компаниясының тең құрылтайшысы (Дж. Крейг Вентер және Боб Хариримен бірге) және вице-төрағасы; сонымен қатар Жерге жақын астероидтардан бағалы материалдар іздеуге арналған ғарыш аппараттарын жобалайтын Planetary Resources компаниясының тең құрылтайшысы және атқарушы төрағасы. Ол Билл Клинтон, Эрик Шмидт және Рэй Курцвейл сияқты тұлғалардың қолдауына ие болған «Bold» және «Abundance» кітаптарының авторы.
Сахна артында
Мен көптеген ықпалды адамдардың Питерді оның досы Тони Роббинстен кейінгі екінші «табиғаттың күші» (force of nature) деп сипаттағанын естідім. Питер — сізді әр кездестіргенде таңғалдырып: «Мен өз өмірімде не бітіріп жүрмін?! » — деп (нәтижелі түрде) сұрақ қоюға мәжбүрлейтін адамдардың бірі. Ол жақында менен: «Сенің муншотың (moonshot — өте өршіл, қол жетпестей көрінетін мақсат) қандай? » — деп сұрап, мені осы профильдегі көптеген сұрақтар мен тұжырымдамаларды қайта қарауға итермеледі.
«Мәселе — босқа жіберуге болмайтын керемет мүмкіндік». Бұл осы кітапта жиі кездесетін «өзіңнің қышыған жеріңді өзің қасы» деген тақырыппен тығыз байланысты. Питер былай деп толықтырады: «Мен мәселелерді алтын кендері деп санаймын. Әлемдегі ең үлкен мәселелер — әлемдегі ең үлкен бизнес мүмкіндіктері».
«Адамдардың 99%-ы сізге күмән келтірсе, сіз не мүлдем қателесесіз, не тарих жасаудың алдында тұрсыз». «Мен мұны жақында Behance негізін қалаушы Скотт Бельскиден [359-бет] естідім».
«Миллиардер болудың ең жақсы жолы — миллиард адамға көмектесу».
Питер Рэй Курцвейлмен бірге Singularity University университетінің негізін қалады. 2008 жылы Калифорния штатындағы NASA Ames зерттеу орталығында өткен конференцияда Google негізін қалаушы Ларри Пейдж сөз сөйледі. Ол өз жобаларын қалай бағалайтынын ерекше атап өтті: «Менің қазір қолданатын қарапайым көрсеткішім бар: Сіз әлемді өзгерте алатын бірдеңемен айналысып жатырсыз ба? Иә ма, әлде жоқ па? Адамдардың 99. 99999%-ы үшін жауап — "жоқ". Меніңше, біз адамдарды әлемді қалай өзгертуге болатынына үйретуіміз керек».
XPRIZE-дың бастауы және «Супер-сенімділік»
«Шын мәнінде, мен досым Грегг Марияняк берген "The Spirit of St. Louis" кітабын оқып шықтым... сосын: "Ей, егер мен сыйлық тағайындасам [Линдберг Атлант мұхитын сыйлық үшін ұшып өткен], бәлкім мен жеке ғарыш кемелерін жасауға командаларды ынталандыра алармын және бұл менің ғарышқа баруыма мүмкіндік болар", — деп ойладым.
«Кітапты оқып отырып, осы туралы ойлана бастадым. 10 миллион доллар — жеткілікті сома. Мен оны "XPRIZE" деп атайтын болдым, өйткені бұл 10 миллион долларды кім беретінін білмедім. "X" әрпі уақыт өте келе ақша беретін адамның есімімен алмастырылатын айнымалыны білдірді. Сонымен, мен сол кезде оны бастау үшін 100 доллар, 1000 доллар деп алғашқы қаражатты жинай бастадым. Сент-Луиске келгенімде, Ал Керт есімді керемет адам: "Мен саған алғашқы ақшаны жинауға көмектесемін", — деді, ол менің құлшынысым мен мақсатыма берілгендігімді көрді.
«Қысқасы, бір жылдың ішінде көптеген есіктерді қағып жүріп, 10 мың және 20 мың долларлық чектермен жарты миллион доллар жинадым, бірақ кейін қаражат жинау тоқтап қалды.
«Біз ақшамыз болмаса да, осы 10 миллион долларлық сыйлықты жариялаймыз деген батыл шешім қабылдадық... Және үлкен, батыл идеяны әлемге қалай жариялайтыныңыз өте маңызды. Бізде идеяларға қатысты сенімділік шегі бар. Біз оларды үнемі бағалаймыз.
«Егер сіз идеяны сенімділік шегінен төмен жарияласаңыз, адамдар оны бірден жоққа шығарады. Бірақ бізде "супер-сенімділік" шегі де бар. Егер сіз оны супер-сенімділік шегінен жоғары жарияласаңыз, адамдар: "Уау, бұл қашан болады? Мен қалай қатыса аламын? " — дейді.
«Сонымен, 1996 жылдың мамыры. Менде жарты миллион доллар бар. Мен оның бәрін осы іс-шараны таныстыруға жұмсауды шештім және біз оны Сент-Луис аркасының астында өткіздік. Сахнада менде бір ғана астронавт емес, 20 астронавт тұрды. NASA басшысы, FAA (АҚШ Федералдық авиация әкімшілігі) басшысы және Линдбергтер отбасы менімен бірге сахнада осы 10 миллион долларлық сыйлықты жариялады. Менде ақша болды ма? Жоқ. Жарысқа тіркелген командалар болды ма? Жоқ. Бірақ бүкіл әлем бойынша бұл 10 миллион долларлық сыйлық басты жаңалыққа айналды...
«Мен: "Біреу бұл істі жасап қойғаннан кейін 10 миллион долларды кім төлегісі келмейді? Бұл тек сәттілік болған жағдайда ғана төленеді", — деп ойладым. Мәселе мынада: келесі 5 жыл ішінде, 1996 мен 2001 жылдар арасында мен 150-ден астам компания басшыларымен сөйлестім, бірақ бәрі маған бас тартты.
«Ақыры мен Ансари отбасын кездестірдім. Мұнда бұдан да көп егжей-тегжейлер бар. Тыңдаңыз, шын мәнінде түнгі сағат 3-те басымды тауға ұрып, бәрін тастап кеткім келген кездер көп болды. Мені тек өз мақсатымның ауқымдылығы ғана алға жетеледі және мен берілмегендіктен бүгін біз осы жерде сөйлесіп отырмыз. Осымен тоқтайын».
ТИМ: «Маған бұл оқиға өте ұнайды және мен өзім үшін де, басқалар үшін де атап өткім келетіні — сізде жұрт алдындағы жауапкершілік те болды... » ПИТЕР: «Мен кемелерімді өртеп жібердім, достым». ТИМ: «Сол сахнада сізбен бірге тұруға көндіру ең қиын болған адам кім еді? » ПИТЕР: «Әрине, NASA басшысы». ТИМ: «Оны қалай көндірдіңіз? Не айттыңыз? » ПИТЕР: «Менің айтқаным: "Тыңдаңыз, сіз бүкіл әлемдегі кәсіпкерлердің жаңа технологиялармен айналысқанын қаламайсыз ба? Осылайша бұл шығындар сіздің бюджетіңізден шықпайтын болады"».
TF: Питер — келіссөз жүргізудің шебері. Мен көптеген мықтыларды көрдім, бірақ ол ең биік шыңда. Ол келісім жасау қабілетін дамыту үшін шын мәнінде балаларға арналған «Тастан жасалған сорпа» (Stone Soup) деген 10 минуттық кітапты оқуды ұсынады. «Бұл — сіз оқи алатын ең жақсы MBA дәрежесіне тең балалар оқиғасы. Супер-сенімділік пен "Тастан жасалған сорпа" тұжырымдамасы — бұл керемет іргетас. Егер сіз колледждегі кәсіпкер болсаңыз немесе 60 жастағы 20-шы компанияңызды құрып жатқан адам болсаңыз да, бұл кітап өте маңызды».
Таңертеңгілік рәсімдер
Питер таңертең душ қабылдағанда денесін шынықтырады (stretching): «Бұл негізінен денемнің төменгі бөлігі, содан кейін мен тыныс алу жаттығуларын жасаймын және аффирмациялық мантра айтамын... [Тыныс алу жаттығуы] — бұл өкпені оттегімен қамтамасыз ету және созу үшін жылдам терең тыныс алу. Адамның ұзақ өмір сүруіне байланысты екі таңқаларлық элемент бар... Біріншісі — тісін жіппен тазалайтын адамдар, екіншісі — VO2 max көрсеткіші (оттегіні максималды тұтыну) жоғары адамдар».
TF: Питердің тыныс алу жаттығуы жылдам әрі үлкен дем алу арқылы өкпені кеңейтуге бағытталған. Ол бірнеше рет қайталайтын аффирмациялық мантрасы: «Мен қуанышпын. Мен махаббатпын. Мен ризашылықпын. Мен өз өмірімнің мақсаты — адамзаттың Жердегі және одан тыс жердегі трансформациясына шабыт беру және бағыттау екенін көремін, естимін, сезінемін және білемін».
Тіс жібі мен ұзақ өмір сүру арасындағы байланысқа келсек, Питер бұл себеп-салдарлық байланыс емес, корреляция болуы мүмкін екенін бірінші болып мойындайды: тісін үнемі жіппен тазалайтын ұқыпты адамдардың ұзақ өмір сүруге тікелей ықпал ететін басқа да жақсы әдеттері болуы ықтимал.
Ұйықтар алдындағы рәсімдер
Ұйықтар алдында Питер әрқашан өзінің «күннің үш жеңісін» қарап шығады.
Көңіл-күй түскенде не істеу керек?
ТИМ: «Алғашқы стартаптарыңыздың бірі сәтсіз болғанда, сол 2 күндік тоқыраудан қалай шықтыңыз? Өзіңізге не айттыңыз? Қандай әдіс қолдандыңыз? » ПИТЕР: «Шынымды айтсам, ол 2 күн емес, 2 аптаға созылған шығар. Мен: "Бұның маңызды екеніне неге сенемін? " — деген сұраққа қайта оралдым. Сосын: "Осы уақытқа дейін қаншалықты алысқа барғаныма қарашы", — дедім. Бұл өзіңізге өмірдегі мақсатыңызды еске салу, солай ма? Егер сіз өз мақсатыңыз бен миссияңызды таппасаңыз, менің айтқандарымның бәрін ұмыта беріңіз. Ең бірінші істеуіңіз керек нәрсе: осы планетада не істеуіңіз керек екенін, не үшін жаратылғаныңызды және таңертең сізді не оятатынын табыңыз».
Өз мақсатыңызды немесе миссияңызды қалай табуға болады?
Питер Тони Роббинстің «Date with Destiny» бағдарламасын ұсынады. Ол сондай-ақ мына үш сұрақты қояды: 1. «Сізге біреу не істеу керектігін айтпас бұрын, бала кезіңізде не істегіңіз келді? Кім болғыңыз келді? Бәрінен бұрын не істегіңіз келді? » 2. «Егер Питер Диамандис немесе Тим Феррисс сізге 1 миллиард доллар берсе, оны кештер мен Феррарилерден бөлек неге жұмсар едіңіз? Егер мен сізден 1 миллиард долларды әлемді жақсартуға, бір мәселені шешуге жұмсауды сұрасам, немен айналысар едіңіз? » 3. «Өзіңізді жаңа идеяларға, мәселелерге және адамдарға максималды түрде ашатын ортаға қалай қоса аласыз? Душта жүргенде де ойыңыздан шықпайтын нәрселерге қалай жол табасыз? »
TF: Әлі де мақсатыңызды таба алмай жүрсіз бе? Осы кітаптағы бірнеше адам (мысалы, Роберт Родригес) Саймон Синектің «Start with Why» (Неден бастау керек) кітабын ұсынды.
10% емес, 10 есе (10x) үлкен ойлаудың артықшылықтары
«Мен Astro Teller-ден [Bold кітабым үшін] сұхбат алдым. Астро — Google X бөлімінің басшысы... Ол былай дейді: "10% емес, 10 есе үлкен мақсатқа ұмтылғанда, бірнеше нәрсе орын алады... "»
Біріншіден, сіз 10%-ға өсуге тырысқанда, сіз бәрімен бәсекелесесіз. Бәрі 10%-ға өсуге тырысады. Ал 10 есе үлкен нәрсеге ұмтылғанда, сіз ол жерде жалғызсыз. (Мысалы, астероидтарды игеруді алайық. Бұл салада бәсекелестік көп емес). Екіншіден, 10 есе үлкен нәтижеге қол жеткізгіңіз келсе, сіз бәрін таза парақтан бастауыңыз керек және мәселеге мүлдем басқаша келесіз. Менің сүйікті мысалым: Tesla. Илон Тесланы қалай бастады және әлемдегі ең қауіпсіз, ерекше көлікті қалай жасады? Өткеннің ескі мұраларын қазіргіге сүйремей, бәрін нөлден бастау арқылы. Бұл өте маңызды. Үшіншіден, 10 есе үлкен мақсатқа ұмтылу 10%-ға ұмтылудан 100 есе қиын емес, бірақ сыйақысы 100 есе көп болуы мүмкін.
Питерден тағы да тамаша сұрақтар
«Сұрақтардың бірі: Сіз назар аудара алатын миллиардтаған адамға қатысты үлкен мәселе бар ма? »
«Алдағы 6 жылда үштен бес миллиардқа дейін жаңа тұтынушы интернетке қосылады. Бұл таңғаларлық жағдай. Оларға не қажет? Сіз оларға не ұсына аласыз? Себебі бұл жаһандық экономикаға ондаған триллион доллардың келуін және инновацияның ғажайып ресурсын білдіреді. Мен бұл туралы жиі ойлаймын және осы сұрақты қоямын.
Тағы бір қоятын сұрағым: «Сіз өзіңізді қалай дисрупция жасар едіңіз (түбегейлі өзгерту немесе ескі үлгіні бұзу)? » Ең маңызды түсініктердің бірі — әрбір кәсіпкер, әрбір бизнес, әрбір компания түбегейлі өзгеріске ұшырайды. Мен GE бас директоры Джефф Иммельтпен оның көшбасшылық командасының жиналыстарында сөйлесу мәртебесіне ие болдым. Coca-Cola төрағасы әрі бас директоры Мухтар Кентпен, сондай-ақ Cisco және басқа да көптеген компаниялармен де солай болды. Мен олардан: «Сіз өзіңізді қалай өзгертесіз және өзіңізді қалай құлатуға тырысып жатырсыз? Егер олай істемесеңіз, сізді үлкен «тосынсый» күтіп тұр», — деп сұраймын. Компанияңыздағы ең ақылды 20 жастағы жастарды табыңыз. Олардың пошта бөлімінде немесе қай жерде жұмыс істейтіні маңызды емес. Оларға компанияңызды қалай талқандауға болатынын анықтауға рұқсат беріңіз».
Питердің заңдары
Питердің өмірінде басшылыққа алатын ережелер жиынтығы бар. Оның 28 «Питер заңдары» ондаған жылдар бойы жинақталған. Міне, менің сүйіктілерім:
2-заң: Таңдау берілгенде... екеуін де ал. 3-заң: Көптеген жобалар көптеген сәттіліктерге әкеледі. 6-заң: Пәтуаға (компромисске) келуге мәжбүр болғанда, көбірек сұра. 7-заң: Егер жеңе алмасаң, ережелерді өзгерт. 8-заң: Егер ережелерді өзгерте алмасаң, оларды елеме. 11-заң: «Жоқ» деген — жай ғана бір деңгей жоғарыдан қайта баста дегенді білдіреді. 13-заң: Күмәнданғанда: ОЙЛАН. 16-заң: Неғұрлым жылдам қозғалсаң, уақыт соғұрлым баяу өтеді және сен ұзағырақ өмір сүресің. 17-заң: Болашақты болжаудың ең жақсы жолы — оны өзің жасау. (Алан Кейден алынған) 19-заң: Сен неге ынталандырсаң, соны аласың. 22-заң: Бір нәрсе серпіліс жасаудан бір күн бұрын — ол ақылға сыйымсыз идея болып көрінеді. 26-заң: Егер сен бір нәрсені өлшей алмасаң, оны жақсарта алмайсың.
София Аморусо
София Аморусо (TW/IG: @sophiaamoruso, [LINK url=”http://girlboss. com”]girlboss. com[LINK]) — жаңа және винтажды киімдер, аяқ киімдер мен аксессуарлардың жаһандық онлайн-дүкені Nasty Gal-дың негізін қалаушы және атқарушы төрайымы. 2006 жылы құрылған Nasty Gal 2012 жылы Inc. журналы тарапынан үш жылдық 10,160% өсу қарқынының арқасында «Ең жылдам дамып жатқан бөлшек сауда компаниясы» деп танылды.
Софияны Forbes журналы «сән әлемінің жаңа феномені» деп атады және ол бөлшек саудадағы ең танымал әрі иконалық тұлғалардың біріне айналды. Жақында ол дизайн, сән және музыка әлеміндегі әйелдерге қаржылай гранттар беретін #Girlboss қорын құрды. Софияның алғашқы кітабы — #GIRLBOSS, New York Times бестселлері және 15 елде басылып шыққан.
Сес секіру және төмен құлап бара жатып ұшақ құрастыру
«Маған орындай алатыныма сенімді емес уәделер беріп, содан кейін оларды қалай орындау керектігін ойластыру ұнайды. Меніңше, кейде бір нәрсеге бел буу арқылы оның жүзеге асуына мәжбүрлей аласың... Мен eBay-дегі тұтынушыларыма: «Жақында nastygalvintage. com шығады», — деген сияқты пікірлер қалдыра бастадым. [Көп ұзамай түсіндім]: «Әттеген-ай, маған веб-сайт жасау керек. Мұны шынымен істеуім керек». Сонымен мен бәрін анықтап, сайтты іске қостым. Сайтты іске қосқан кезде eBay мені шамамен сол уақытта жұмыстан шеттетті. Бұл біртіндеп ауысу емес еді, бұл нағыз: «Мен осы веб-сайтты байқап көремін, егер іс оңалмаса, eBay-ге қайта ораламын деп үміттенемін», — деген жағдай болды. Бірақ бұл нұсқаның мүмкін еместігі тез белгілі болды. Мені тұтынушыларға қалдырған пікірімде URL сілтемесін көрсеткенім үшін шеттеткен екен».
Жақсы аяқталған күн...
Тим: «Сіз компанияның бас директоры болған кезде, өткен күнге қарап: «Керемет, мен бүгін бәрін қатырдым! » — деп айтатын күндеріңізде, күніңіздің алғашқы 60-90 минуты қалай өтетін еді немесе таңғы режиміңіз қандай болды? » София: «Жақсы аяқталған күн — бұл жаттығудан басталған күн. Бұл анық».
Сұрақ: «Сәтті» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз? София: «Адамдардың өздері таңданатын тұлғалар істей алатын нәрсенің бәрін істеуге қабілетті екенін есте сақтағанын қалаймын. Мүмкін бәрін емес шығар, бірақ — тым қатты таңданбаңыз. Менің ойым осы... Өзіңіз сүйсінетін адамдарда бар нәрселерге сіздің де ие болмауыңызға ешқандай себеп жоқ. «Сәттілік» — бұл бір соңғы аялдама сияқты сатылады, бірақ — мен бір нәрсеге қол жеткізсем де, сіз [Тим] бір нәрсеге қол жеткізсеңіз де — мен сізге кеше түнде жылағанымды айттым ғой. Бұл «Мен бәрін бітірдім, шыңға жеттім» деген сияқты емес».
Сұрақ: 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? София: «Ештеңе оңайламайды... үлкен істермен бірге қиындықтар да үлкейе береді».
«Жақсы комедия жақсы детектив сияқты жұмыс істейді. [Яғни] оның негізгі түйіні (пуансон) әрқашан көз алдыңда болады, бірақ сен оны ешқашан байқамайсың».

Рухани жануар: Шағала
Б. Дж. Новак
Б. Дж. Новак (TW: @bjnovak, [LINK url=”http://li. st”]li. st[LINK]) NBC арнасының Эмми сыйлығын иеленген «The Office» (Офис) комедиялық сериалындағы актеры, жазушысы, режиссері және атқарушы продюсері ретінде танымал. Ол Квентин Тарантиноның «Inglourious Basterds» (Абыройсыз арсыздар) және Диснейдің «Saving Mr. Banks» (Мэри Поппинсті құтқару) сияқты фильмдеріне түскен. Ол жоғары бағаланған «One More Thing» қысқа әңгімелер жинағының және 1 миллионнан астам данамен таралған New York Times-тың №1 бестселлері «The Book with No Pictures» (Суретсіз кітап) авторы. Сонымен қатар, ол кез келген нәрсе туралы тізімдер жасау мен табудың жаңа тәсілі — li. st жобасының негізін қалаушы.
«Кез келген уақытта өзіме «Бірақ мен өте көп ақша тауып жатырмын» десем, бұл менің қате іспен айналысып жатқанымның ескерту белгісі».
Өз мансабына көз жүгірте отырып, Б. Дж. бірнеше жерде тоқтап қалуы мүмкін екенін байқады. Оның орнына ол «Офис» және басқа да үлкен жетістіктерімен танымал болды. Ол жол айрығында қалайша дұрыс таңдау жасай алды? Ол мұны жоғарыдағы ережені ұстануымен байланыстырады.
Егер сіз бір жұмыс немесе жоба туралы «Бірақ мен өте көп ақша тауып жатырмын» немесе «Бірақ мен жақсы ақша тауып жүрмін» деп айтсаңыз, көңіл бөліңіз. Бұл сіздің дұрыс жолда емес екеніңіздің немесе, кем дегенде, ол жерде ұзақ қалмауыңыз керек екенінің ескерту белгісі. Ақшаны әрқашан қайта табуға болады. Ал уақыт пен беделді қайтару мүмкін емес.
Ешкім емес болсаң да, VIP-тұлғаларды тарту
Гарвард студенті кезінде Б. Дж. -дің сабақтан тыс жұмыстарының бірі аты өзінікіндей басқа баламен бірге «The B. J. Show» атты шоу ұйымдастыру болды. Бітіруші курста екі Б. Дж. шоу өткізуді шешіп, Боб Сагетті өнер көрсетуге шақырмақ болады. Олар «Full House» (Толы үй) жұлдызы шын мәнінде өте дөрекі стэнд-ап комик екенін естіген болатын.
Бірақ екі танымал емес бала үлкен жұлдызды тегін келуге қалай көндіре алды?
Б. Дж. Новак (бұдан былай «Б. Дж. ») екі идея ойлап тапты. Біріншісі — Гарвард Лампун (Harvard Lampoon) клубында Бобтың құрметіне кеш өткізу, ол марапат алу үшін келуге келіседі деп үміттенді. Екіншісі — шоудан түскен барлық қаражат қайрымдылыққа жұмсалады деп ұсыныс жасау. Бұл тәсіл өте сәтті болғаны сонша, Б. Дж. оны кейін де жиі қолданды: мүмкін болса, ақшаны әрқашан қайрымдылыққа беріңіз, өйткені бұл сіздің деңгейіңізден әлдеқайда жоғары адамдармен араласуға мүмкіндік береді.
Б. Дж. Сагеттің менеджментіне хабарласып, осының бәрін ұсынды және бұл керемет жұмыс істеді. Ол Сагеттің менеджерімен сөйлесті (ол кейін Б. Дж. -дің де менеджері болды). Сагет Бостонға Джонатан Кацпен бірге келді. Оларға Б. Дж. -дің өткір жазу стилі ұнап, оған жұмыс ұсынды.
Қысқа мерзімді қиындық басталмай тұрып, ұзақ мерзімді мақсатты күнтізбеге енгізіңіз
Б. Дж. алғаш рет Лос-Анджелесте стэнд-апта өнер көрсеткенде, ол сәтсіздікпен аяқталды. Оған сахнаға қайта шығу үшін 3 ай қажет болды. Б. Дж. жаңадан бастаған комиктерге алғашқы аптадағы шоуларын алдын ала брондауға кеңес береді, сонда олар бірінші қойылымнан кейін бас тарта алмайды. Ол әр кешті «жалғастыру керек пе, жоқ па» деген талқылауға айналдыруға болмайтынын түсінді. «Мен біраз уақыт нашар болдым, бірақ айталық, сен 20 әзіл айтсаң және оның үшеуіне адамдар аяп күлсе — міне, сол үшеуін қалдырасың. Сосын, біраз уақыттан кейін оның біреуі әрқашан жақсы өтеді — бұл сенің шоуды бастайтын әзілің болады. Сосын екеуі жақсы өтеді — міне, сенде шоуды аяқтайтын әзіл бар... Ол осылай дамиды».
ТФ (Тим Феррисс): Бас тартпау үшін істерді алдын ала жоспарлаңыз (мүмкін болса, ақысын төлеңіз). Мен мұны таңертеңгі АкроЙога сессияларына, түнгі гимнастика жаттығуларына, садақ ату сабақтарына және т. б. қолдандым. Күш-қуатыңыз тасып тұрғанда міндеттеме алыңыз, сонда шаршап тұрғанда бас тарта алмайсыз.
Үлкен жетістік үшін кішігірім нәрсені нысанаға алыңыз (технологияны пайдаланыңыз)
Б. Дж. «Офис» сериалы сәтті болғанда таңғалғанын айтады, өйткені олар үлкен ұлттық жетістікке ұмтылмаған еді. Олар тек шағын әрі адал аудиториясы бар «культтік мәртебеге» жетуге тырысты. Бұған Apple iTunes дүкенінің іске қосылуы үлкен әсер етті. Олардың жанкүйерлері жас әрі технологияны жақсы меңгергендіктен, сериал iTunes-те үлкен хитке айналды, тіпті сол кезде NBC арнасында ондай танымал емес еді. «Офис» онлайн-хитке айналған алғашқы шоулардың бірі болды.
ТФ: Тағы да «1000 шынайы жанкүйер» (292-бет) бөлімін қараңыз. Менің «The 4-Hour Workweek» кітабым да 2007 жылы Twitter-дің SXSW конференциясында іске қосылуының пайдасын көрді. Мен әдейі технологияны ерте меңгерушілерді нысанаға алдым. Содан бері әрбір кітап шығарғанда жаңа әрі әлі адам көп емес, бірақ ықпалы тез өсіп келе жатқан технологияларды (мысалы, Product Hunt, BitTorrent Bundles) қолданамын.
Стив Кареллмен жұмыс істеу туралы
Бірде Б. Дж. Стив Кареллге бірнеше әзіл әкелді, Стив: «Бұлар маған жай ғана әзілдер сияқты көрінеді», — деді. Стив үшін комедия — шынайылықтың қосымша өнімі. Бұл өзінің сүйкімді екенін білетін бала мен білмейтін баланың айырмашылығы сияқты (сүйкімді екенін білетін бала онша сүйкімді емес).
«Ашық аспан» кезеңінің маңыздылығы
«Офис» сценарийін жазу процесі «Ашық аспан» (Blue Sky Period) кезеңінен (ешқандай шектеусіз идеялар тудыру уақыты) басталатын, бұл Б. Дж. -дің жыл сайынғы ең сүйікті бөлігі еді.
2-4 апта бойы сценаристер бөлмесіндегі әңгімелер «Егер былай болса ше... ? » деген сұрақтардан тұратын. Ең ақылға сыйымсыз сценарийлер де қолдау табатын. Осы кезеңде кез келген идея құнды саналатын. Идея тудыру және оны сүзгіден өткізу/өңдеу кезеңдері бір-бірінен мүлдем бөлек болды. Б. Дж. түсіндіргендей: «Мен үшін бәрі идея мен орындалудан тұрады, егер сен идея мен орындауды бөлек қарастырсаң, олардың ешқайсысына тым көп қысым түсірмейсің».
«Мен жақсы көңіл-күйде болуды шығармашылық процесімнің ең маңызды бөлігі деп санаймын».
Б. Дж. әдетте күнінің алғашқы бірнеше сағатын «қуаттануға» және жақсы көңіл-күйге келуге жұмсайды. Ол мұны өзін қызықтыратын идея келгенше немесе кофейн мен ішкі мазасыздық бір нәрсе істеуге мәжбүрлегенше жалғастырады. (Пауло Коэльо, 511-бетті қараңыз).
Б. Дж. жазуға кіріспес бұрын бірнеше сағат серуендеп, кофе ішіп отырып газет оқып, музыка тыңдауы мүмкін. Оның өнімді жұмыс уақыты әдетте сағат 11:00 мен 14:00 аралығында болады. Б. Дж. : «Шығармашылық жұмыс үшін жақсы көңіл-күйге келуге жұмсалған бірнеше сағат соған тұрарлық», — дейді.
Ол тағы да былай деп қосты: «Мен «Daily Rituals» кітабын оқыдым және қаншама ұлы адамдардың күнін ерте бастайтынына қарап таңғалдым». Мен сияқты «жапалақтар» (түнде жұмыс істейтіндер) үшін күнді қашан бастайтыныңнан гөрі, оны қалай тұрақты бастауды үйрену маңыздырақ екенін білу көңілге демеу болады.
«Қолөнерлік» аспирин жоқ
Б. Дж. күн сайын бір кофе ішеді: Starbucks-тан қара Pike Place кофесі. Ол үйде кофе қайнату тым болжап болмайтын нәрсе екенін және оның «қолөнерлік (авторлық) тиленол алу» сияқты екенін айтады. Оған кофеиннің стандартты дозасы қажет.
Егер ол комедия жазу курсын өткізсе
National Lampoon-ның үлкен редакторларының бірі П. Дж. О'Рурк егер ол жазу немесе ағылшын тілінен сабақ берсе, пародия жазуды тапсыратынын айтқан, өйткені бір нәрсенің пародиясын жасауға тырысқанда, оны шынымен үйренесің. Сондықтан Б. Дж. студенттерге басқа сабақтарда оқып жүрген әдебиеттерге пародия жазуды тапсырар еді. Бұл олардың ойын аша түседі. Комедияда «бұзықтық» немесе тентектік өте маңызды.
Сценарий жазуға қатысты...
Б. Дж. студенттерге мына сценарийлерді зерттеуді ұсынады: Casablanca — өз уақытындағы қалыптарды бұзды, ал қазір ол қалыптың өзіне айналды. Pulp Fiction — оқиға желісінің хронологиясын толығымен бұзады. Ferris Bueller — фильмді камераға қарап отырып баяндайды. The Naked Gun — күлкі үшін бәріне барады. Adaptation* — өзіне түсініктеме беріп, барлық ережелерді бұзады.
Сендіруді (және күлуді) үйреніңіз
Б. Дж. дебатқа қатысты екі подкастты ұсынады: Intelligence Squared және мүлдем күлкілі The Great Debates.
«Cahier» дәптерлері салынған қораптар
Б. Дж. күн бойы жазбалар жасау үшін Moleskine Cahier дәптерін қолданады. Оған бұл дәптердің жұқалығы ұнайды, оны алып жүру оңай және бір дәптерді бітіргенде жеңіс сезімі болады. Ол әртүрлі түстерге тапсырыс береді және пішінді стикерлерді көптеп сатып алады. Жаңа дәптер бастаған сайын бірінші бетке аты-жөні мен нөмірін жазып, сол жақ жоғарғы бұрышына стикер жабыстырады. Ол дәптерлерге күн қоймайды, бұл шығармашылық процеске көмектеседі деп санайды. Жазбалары компьютерге көшірілмеген дәптерлерді ақ қорапта, ал көшірілгендерін қызыл қорапта сақтайды.
Б. Дж.-дің жұмыс істегенде тыңдайтын плейлисті
«Morning Becomes Eclectic» радиобағдарламасы Sirius XM #35 — Инди музыка «Early Blues» Pandora станциясы
Сұрақ: «Сәтті» дегенде кімді елестетесіз? Б. Дж. : Шекспирді, өйткені ол әсерлі, мәңгілік және танымал туындылар жасады.
Ең көп сыйға тартылатын кітаптар: Джон Гросстың «The Oxford Book of Aphorisms» кітабы, өйткені онда тарихтағы ең керемет афоризмдер жинақталған. Сондай-ақ Мейсон Карридің «Daily Rituals» (Күнделікті рәсімдер) кітабы.
Кеңес: Б. Дж. «Офистің» бірінші маусымында өте уайымшыл болды, өйткені ол әрқашан аяқтауға уақыты жетпейтін қосымша нәрсе жазуға тырысатын. Ол сол бір ғажайып сәтті сезіне алмады. Б. Дж. өзіне сол уақыттың ерекше екенін және одан ләззат алу керектігін айтқысы келеді.
«Мен адамдарға үнемі не айтатынымды білесіз бе? Егер Уилл Смит 3 жыл бойы киноға түспесе, сіз көшеде жүріп: «Уилл Смит қайда? » — деп сұрамайсыз. Ешкім ешкімге көңіл бөлмейді. Сіз бәрі қарап тұр деп ойлайсыз, бірақ олай емес. Сондықтан, егер талантыңыз болса, қанша уақыт болса да үзіліс алыңыз. Себебі болса, сіз адамдардың назарын қайта аудара аласыз».
Сүйікті деректі фильмдері
Catfish — «Бұл классикаға айналған, ұрпақты сипаттайтын керемет деректі фильм». To Be and to Have — «Франциядағы бір бөлмелі мектеп және бір жыл ішінде не болатыны туралы әдемі фильм». The Overnighters* — «Солтүстік Дакотадағы мұнай барлау және «фракинг» (гидравликалық жару) процесі туралы».
Ең маңызды сәтте «Жоқ» деп айтуды үйрену
«Өмір даналығы — маңызды емес нәрселерді алып тастауда». — Линь Юйтан
«Тәртіп — бұл еркіндік». — Джоко Виллинк (412-бет)
Бұл тарау сізге ең маңызды сәтте «жоқ» деп айтуды үйретеді. Сондай-ақ, бұл менің инвестициялау, FOMO (мүмкіндікті жіберіп алу қорқынышы) сезімін жеңу және мазасыздықты азайту туралы ойларымды түсіндіреді. Сонымен қатар, бұл тарау «алтын жұмыртқа салатын қаз» енді сізге қызмет етпейтін болса, оны қалай тоқтату керектігі туралы.
Мен бір қиын шешімді талқылаймын — стартаптарға инвестиция салудан бас тарту. Бұл менің өмірімдегі ең табысты іс еді. Егер сіз өзіңізді «инвестор» ретінде көрмесеңіз де (шын мәнінде солайсыз), менің «жоқ» деп айту үшін қолданған процесім сізге пайдалы болуы мүмкін.
Менің ережелерім қарапайым көрінуі мүмкін, бірақ олар маған жақсы табыс пен тыныш ұйқы сыйлады. Күрделі болуға тырысқан сайын, әлем мені сабаққа салып отырды.
«Жоқ»-қа апаратын жол
Неліктен мен тоқтатуды және бағытымды өзгертуді шештім? Төменде мен осы шешімге келу үшін қойған негізгі сұрақтарым берілген. Мен бұл сұрақтарды ай сайын қайталап отырамын. Олар сіздің өміріңіздегі артық шу мен ішкі қайшылықтарды жоюға көмектеседі деп үміттенемін.
Сіз өзіңіз ғана қабілетті нәрсені, осы дүниеге не үшін келгеніңізді істеп жатсыз ба? Сізді алмастыруға бола ма?
Камал Равикантпен (Навалдың ағасы, 546-бет) бірге таңғы ас ішкенім есімде. Біз армандарымыз, қорқыныштарымыз бен міндеттемелеріміз туралы сөйлестік. Инвестициялау менің капиталым мен тұлғалық болмысымның үлкен бөлігіне айналған еді. Мен одан венчурлық инвестор (VC) болуым керек пе деп сұрадым. Ол менің мазасыздығымды сезді. Бұл менің арманым емес еді; мен жай ғана мүмкіндікті жіберіп алмайын деп ойладым.
Ол үнсіз ойланып, былай деді: «Мен адамдардың саған келіп, «Баяу көмірсулы диетаның» арқасында 45 келіден астам салмақ тастағаны үшін жылап алғыс айтқанын көрдім. Венчурлық инвестор ретінде сенде ешқашан мұндай әсер болмайды. Егер сен компанияға ақша салмасаң, олар басқа инвестор табады. Сені толықтай алмастыруға болады». Ол сөзін: «Өтінемін, жазуды тоқтатпа», — деп аяқтады.
Мен сол әңгімені күн сайын ойлаймын.
Кейбір адамдар үшін венчурлық инвестор болу — олардың тағдыры. Бірақ мен инвестициялауды тоқтатсам, ешкім оны байқамайды. 2015 жылы бұл анық болды. Егер мен бұл ойыннан шықсам, стартаптар әлемі ештеңе болмағандай жалғаса береді.
Мен әлемдегі ең үздік жазушы емеспін. Бірақ... егер мен жазуды тоқтатсам, мүмкін мен көптеген адамдарға ұзақ мерзімді әсер ету мүмкіндігін босқа жіберетін шығармын. Бұл сезім жақын достарым апаттан қайтыс болғанда одан сайын күшейе түсті. Өмір қысқа.
Мен ақша қаншалықты көп болса да, «алмастыруға болатын адам» болудан шаршадым.
Сіз өзіңіздің бірегей қабілеттеріңізді босқа кетіріп жатқан жоқсыз ба?
Сіз қаншалықты жиі «Иә, әрине!» (Hell, Yeah!) деп айтасыз?
Философ-бағдарламашы Дерек Сиверс (184-бет) — менің сүйікті адамдарымның бірі. Оның «Иә, әрине! » немесе «Жоқ» философиясы менің ең сүйікті ережелерімнің біріне айналды. Оның блогынан:
Араларыңызда жиі шамадан тыс міндеттеме алатын немесе өзін шашыраңқы сезінетіндер болса, мен байқап жүрген мына жаңа философияны бағалайтын шығарсыздар: егер мен қандай да бір іске қатысты «ӘРИНЕ, КЕРЕМЕТ! » деп айта алмасам, онда мен «жоқ» деймін. Бұл нені білдіреді: қандай да бір іске келісім беруді шешкенде, егер менде «Уау! Бұл ғажап болар еді! Сөзсіз! Әрине, керемет! » дегеннен төмен сезім болса — менің жауабым «жоқ». Көптеген нәрселерден бас тартқан кезде, сіз өз өміріңізде сізді «ӘРИНЕ, КЕРЕМЕТ! » деп айтқызған сирек кездесетін іске өзіңізді толықтай арнауға орын қалдырасыз. Бәріміз бос емеспіз. Бәріміз де тым көп нәрсені мойнымызға алдық. Азырақ нәрсеге «иә» деу — бұдан шығар жол.
«Табысты» болу үшін сіз көптеген эксперименттерге «иә» деуіңіз керек. Не нәрсеге шебер екеніңізді немесе неге құмар екеніңізді білу үшін көп нәрсені байқап көру қажет.
Алайда, сіздің өміріңіз ұсыныс жасаудан келіп түскен ұсыныстардан қорғануға ауысқан кезде, сіз «жоқ» дегенді әдеттегі жауабыңыз ретінде қатал түрде ұстануыңыз керек. Енді сіз найза лақтырудың орнына, қалқан ұстап тұрсыз.
2007 жылдан 2009 жылға дейін және тағы 2012 жылдан 2013 жылға дейін мен тым көп «қызықты» дүниелерге келісім бердім. Оңтүстік Америкадағы конференцияға барғым келе ме? Белгілі бір журналға көп уақытты алатын мақала жазғым келе ме? Бес досым қатысып жатқан стартапқа инвестиция салғым келе ме? «Әрине, бұл өте қызықты көрінеді»,— деп жауап беріп, оны күнтізбеме қосатынмын. Кейінірек мен бұл үшін назарымның шашыраңқылығы мен шамадан тыс жүктемемен құн төлейтінмін. Менің күн тәртібім басқалардың жоспарларының тізіміне айналды.
Тым көп «қызықты» нәрсеге «иә» деу сізді тірідей көміп тастайды және A-деңгейлі дағдыларыңыз болса да, сізді B-деңгейлі ойыншыға айналдырады. Бастапқыда өз артықшылығыңызды дамыту үшін басымдықтарды белгілеуді үйренесіз; ал сол артықшылықты сақтап қалу үшін өзіңізді басқалардың басымдықтарынан қорғауыңыз керек.
Кәсіби табыстың лайықты деңгейіне жеткен соң, мүмкіндіктердің аздығы сізді құртпайды. Керісінше, «айтарлықтай қызықты» міндеттемелерге бату сіздің кемеңізді батырады.
Қазіргі уақытта жаңа стартаптарға «Әрине, керемет! » деп айтуым азайып барады. Бұл мен үшін сахнадан толықтай шығу уақыты келгенінің белгісі, әсіресе өзім жақсы көретін іспен (мысалы, жазумен) қуатты он есе аз жұмсап айналыса алатын кезде.
Мен өзімді-өзім құртатын дән себуді тоқтатуым керек.
Өміріңіздің қанша бөлігі Жасау мен Басқаруға арналған? Бұл бөлініс туралы не ойлайсыз?
Менің уақытты басқару туралы сүйікті эсселерімнің бірі — Y Combinator-дан белгілі Пол Грэмнің «Жасаушының кестесі, Басқарушының кестесі» (Maker’s Schedule, Manager’s Schedule). Оны оқып шығыңыз.
Инвестор Брэд Фельд және басқа да көптеген адамдар байқағандай, егер сіз 30 минут мұнда, 45 минут анда деп уақытты бөлшектеуге тырыссаңыз, керемет шығармашылық жұмыс мүмкін емес. Үлкен, үзіліссіз уақыт блоктары — кем дегенде 3-тен 5 сағатқа дейін — нүктелерді тауып, оларды біріктіру үшін қажетті кеңістік жасайды. Және аптасына бір блок жеткіліксіз. Жүйеде бірнеше күндік, CPU-intensive synthesis (ойлау қуатын көп қажет ететін ақпаратты жүйелеу процесі) үшін жеткілікті бос уақыт болуы керек. Мен үшін бұл аптасына кем дегенде 3-4 таңертеңгі уақытты, күндізгі сағат 1-ге дейін «жасаушы» режимінде өткізуді білдіреді.
Егер мен тек жауап беруші (реактивті) күйде болсам, жасаушы режимі мүмкін емес. «Біздің жүктемеміз көп, бірақ сізді 25 мың долларға қоса аламыз. Ертең жабылады. Қызықты ма? » деген электронды хаттар мен мәтіндер — шығармашылық үшін криптонит (әлсірететін нәрсе).
Мен жазуды, жасауды және үлкенірек жобалармен жұмыс істеуді сағындым. Оған «иә» деу — кез келген ұсақ-түйек мәселелерді шешу ойынына «жоқ» деуді білдіреді.
Шамадан тыс асып кеткен қандай игіліктер қарғысқа айналды? Қай жерде жақсы нәрсе тым көп болып кетті?
Шамадан тыс болғанда, көптеген нәрселер өздеріне қарама-қарсы сипатқа ие болады. Осылайша:
Пацифистер содырларға айналады. Бостандық үшін күресушілер тирандарға айналады. Игіліктер қарғысқа айналады. Көмек кедергіге айналады. Көбірек болу — азырақ болуға айналады.
Бұл тұжырымдаманы тереңірек зерттеу үшін Аристотельдің «алтын ортасы» (Golden mean) туралы оқыңыз.
Ангелдік инвестициялаудың (стартаптарға ерте кезеңде жеке қаржы құю) алғашқы 1-2 жылында менің негізгі критерийлерім қарапайым болды:
Тұтынушыға бағытталған өнімдер немесе қызметтер. Мен өзім берілген «белсенді пайдаланушы» бола алатын өнімдер, жеке мұқтаждығымды өтейтін бұйымдар. Бастапқы мақсатты аудитория — АҚШ-тың Сан-Франциско, Нью-Йорк, Чикаго, Лос-Анджелес сияқты ірі қалаларындағы 25-40 жас аралығындағы технологияны жақсы меңгерген ер адамдар (бұл маған өз аудиториям арқылы өсімді жылдамдатуға мүмкіндік берді). Pre-money valuation (инвестицияға дейінгі компания құны) 10 миллион доллардан аз. Дәлелденген traction (нарықтағы ілгерілеуі мен өсу қарқыны) және тұрақты өсу (ақылы жарнамасыз). «Party rounds» (анық жетекші инвесторсыз, көптеген ұсақ инвесторлар қатысатын қаржыландыру кезеңі) болмауы керек. Мұндай раундтар көбінесе нашар тексеріске әкеледі және іске шындап көңіл бөлетін адамдар аз болады.
Осы тармақтарды тексеру маған арзан жұмыс күші ретінде де (яғни, мен компаниядан өте аз үлес алдым) тез арада үлкен құндылық қосуға мүмкіндік берді.
Менің көмектесу қабілетім ауызша таралды және мен қалағаныма қол жеткіздім: керемет «мәмілелер ағыны» (deal flow). Басқа негізін қалаушылар мен инвесторлардан ұсыныстар жаппай келе бастады.
2015 жылға қарай бұл үлкен ағын менің қалған өмірімді тұралатып тастады. Мен келіп түскен ұсыныстарға батып кеттім.
Бұл менің өмірімдегі ғажап нәрселерді жүзеге асырудың орнына, олардың орын алуына кедергі келтіре бастады. Мен негіздерге оралғым келеді, ал бұл үшін ауыртпалыққа айналған игіліктерді «күйдіріп тастау» (тоқтату) қажет.
Жалпы, сіз не үшін инвестиция жасап жүрсіз?
Мен үшін «инвестициялаудың» мақсаты әрқашан қарапайым болды: өмір сапасын жақсарту үшін ресурстарды (мысалы, ақша, уақыт, қуат) бөлу. Бұл — жеке анықтама, сіздікі де басқаша болуы мүмкін.
Кейбір сөздер тым көп қолданылғандықтан, мағынасын жоғалтты. Егер сіз «табыс», «бақыт» немесе «инвестициялау» сияқты бұлыңғыр терминдерді қолдансаңыз, оларды нақты анықтап алғаныңыз немесе қолдануды тоқтатқаныңыз жөн. «Егер менде ___ болса, ол қалай көрінер еді? » деген сұраққа жауап беру бәрін нақтылауға көмектеседі. Өмір нақты сұранысты қолдайды және бұлыңғыр тілекті жазалайды.
Сонымен, мұнда «инвестициялау» өмір сапасын жақсарту үшін ресурстарды бөлуді білдіреді.
Бұл болашаққа да, қазіргі уақытқа да қатысты. Егер ROI (инвестиция қайтарымы) қолма-қол ақша, уақыт немесе қуат түрінде келетін болса, мен 10 еселік нәтиже алу үшін қазіргі өмір сапасының 10%-ға уақытша төмендеуін қабылдауға дайынмын.
Үлкен қаржылық қайтарым әкелетін, бірақ мені күйгелектендіретін, ұйқысыздыққа немесе ашуланшақтыққа әкелетін инвестиция — бұл ЖАҚСЫ инвестиция емес.
Осы себепті мен ашық акцияларға әдетте инвестиция салмаймын, тіпті пайдадан қағылатынымды білсем де. Менің асқазаным акциялардың көтерілуі мен түсуіне шыдамайды, бірақ — жол апатына қарағыштаған жүргізушілер сияқты — мен графиктерге қарамай тұра алмаймын. Өзіме зиян екенін біле тұра, Google News пен Google Finance-ты еріксіз тексере беремін. Мен Бенджамин Грэмнің «Мистер Нарығына» айналамын. Керісінше, Кевин Роуз бен Крис Сакка сияқты достарымның табиғаты басқа және олар бұл салада өзін жайлы сезінеді. Олар реактивті болмай, рационалды бола алады.
Акциялардан қашқанша, өз реактивтілігіммен жұмыс істеу керек деп дауласуға болар. Мен реактивтілікті басумен келісемін, бірақ әлсіз жақтарды түзетуді негізгі инвестициялық (немесе өмірлік) стратегия ретінде қарастырумен келіспеймін.
Менің барлық үлкен жеңістерім әлсіздіктерді түзетуден емес, күшті жақтарды пайдаланудан келді. Өзіңіздің негізгі мінез-құлқыңызды өзгертпей-ақ инвестициялау — қиын шаруа. Мүмкіндігіңіз бар екен деп, тасты тауға қарай итермеңіз.
Ашық нарықтың акулалары мені өз әлемінде тірідей жеп қояды, бірақ мен олардың 99%-ын өзімнің кішкентай ерте кезеңдегі стартаптар әлемінде жеңемін. Мен ақпарат алмасу орталығында тұрамын және орындаушыларды танимын.
2007 жылдан бері мен стартаптарға инвестиция салуды өте төмен стрессті деп таптым. Кейбір опциондар саудасы да солай. Тәуекелі жоғары болса да, мен екіұшты (бинарлы) шешімдермен жақсы жұмыс істеймін. Басқаша айтқанда, мен көп дайындаламын және қайтаруға болмайтын инвестицияға бел буамын. «Болар іс болды» деген ұстаным маған түнде тыныш ұйықтауға мүмкіндік береді, өйткені жақын болашақта сатып алу-сату таңдауы жоқ. Мен өзімнің тұрақсыз «менімнен» қорғалғанмын. Бұл 10-нан 100 есеге дейін қайтарым әкелген бірнеше инвестицияға жол ашты.
Алайда соңғы екі жылда жағдай өзгерді. «Ыстық» технологиялық сахнаға уақытша инвесторлар мен негізін қалаушылар ағылып келгендіктен, ол шулы тасқынға айналды. Мысалы, бұрын бірнеше ғана шағын венчурлық қорлар болса, қазір олардың саны жүздеп саналады. Жеке капитал қорлары мен хедж-қорлар бәс тігуді ерте бастады. Ойын алаңы тар болып кетті. Міне, бұл мен үшін не білдірді:
Аптасына 50-ден 100-ге дейін ұсыныс алдым. Бұл пошта мәселесін тудырды, бірақ бәрі одан да жаман болды... Олардың көбі — сұралмаған «суық таныстырулар», мұнда басқа инвесторлар маған хат жазып, менің рұқсатымсыз 2-4 негізін қалаушыны көшірмеге қосады. Сол негізін қалаушылар басқа адамдарды қосады, соңында бәрі бақылаудан шығады. Мен танымайтын 20-50 адам маған сұрақтар мен өтініштер жаза бастайды. Нәтижесінде, соңғы 6 айда екі рет «электронды пошта банкроттығын» (барлық хаттарды өшіріп, басынан бастау) жариялауға мәжбүр болдым. Бұл мүлдем мүмкін емес жағдай.
Технологиялық көпіршік бар ма? Бұл сұрақ менің құзыретімнен тыс, әрі маңызды да емес. Тіпті 3-5 жыл бойы ешқандай құлдырау болмайтынына кепілдік берілсе де, мен бәрібір қазір шығар едім. Байланыс артықшылығына байланысты мен бұл ойынға деген қызығушылығымды жоғалттым. Оның үстіне, қазір мен үшін қосымша минут қосымша доллардан маңыздырақ (бұл — Навал Равиканттан үйренген сабақ).
Бірақ неге 50%-ға, тіпті 90%-ға азайтып, талғампаз болмасқа? Жақсы сұрақ. Бұл туралы келесі бөлімде...
Сіз өзіңізді «ұстамдылық» жоспарымен алдап жүрген жоқсыз ба?
«Бірінші қағида — сіз өзіңізді алдамауыңыз керек, ал сіз өзіңізді алдау ең оңай адамсыз». — Ричард П. Фейнман
Өміріңіздің қай жерінде ұстамдылыққа бейімсіз? Қай жерде «не бәрі, не жоқ» типіндесіз? Қай жерде тоқтату түймесі жетіспейді? Өзіңді танудың пайдасы зор.
«Төрт сағаттық дене» кітабындағы баяу көмірсулы диета басқа диеталар сәтсіздікке ұшыраған жерде көптеген себептермен жеңіске жетеді, бірақ бастысы — ол адамның әдеттегі мінез-құлқын түзетуге тырыспай, оны қабылдайды. «Алданба» немесе «X тағамын жеуге болмайды» деудің орнына, біз алдын ала апта сайынғы «еркін күндерді» (cheat days, әдетте сенбі) жоспарлаймыз. Диетадағы адамдар бәрібір ереже бұзады, сондықтан біз оны жүйелеп, 24 сағатпен шектеу арқылы зиянды азайтамыз.
Еркін күндерден тыс уақытта «домино-тағамдарды» үйден алшақ ұстаймыз. Домино-тағамдар деген не? Бұл — егер адамдар мөлшерді қатаң бақылай алса, рұқсат етілетін, бірақ іс жүзінде ешкім бақылай алмайтындықтан тыйым салынған тағамдар. Жиі кездесетін домино-тағамдар:
Нұт (түрік бұршағы) Жер жаңғақ майы Тұздалған кешью Алкоголь
Домино әсері тек тағаммен шектелмейді. Кейбір адамдар үшін World of Warcraft ойынын 15 минут ойнаса, ол 15 сағатқа ұласады. Не 0, не 15 сағат.
Мен үшін стартаптар — бұл домино-тағамы.
Теориялық тұрғыдан «айына тек бір мәміле жасаймын» немесе «тоқсанына тек екі мәміле жасаймын» деген жақсы естіледі, бірақ мен өзімде немесе достарымда мұның іске асқанын ЕШҚАШАН көрген емеспін. Нөл. Әрине, ұсыныстарды сүзгіден өткізудің жолдары бар. Иә, кез келген инвестордан: «Бұл сіз білетін ең үздік 1-2 кәсіпкердің бірі ме? » деп сұрап, «жоқ» дегендерін қабылдамауға болады. Бірақ тоқсанына екі мәмілеге келісіп қойып, бірінші аптада екі керемет ұсыныс көрсеңіз не болады? Онда не істейсіз? Егер сол екеуіне инвестиция салсаңыз, алдағы 10 аптада келетін барлық ұсыныстарды елемей отыра аласыз ба? Екіталай.
Мен үшін бұл — «не бәрі, не жоқ». Мен стартап инвестицияларына жартылай араласа алмаймын. Жылына 2 немесе 20 стартап таңдасаңыз да, оларды жалпы келіп түскен ағыннан сүзуіңіз керек.
Егер мен бір стартапты өткізіп алсам, тағы 50-і сиқырлы түрде менің уақытымды (немесе поштамды) толтыратындай көрінеді. Мен тексеру үшін қызметкерлер жалдағым келмейді, сондықтан барлық жаңа стартап ұсыныстары мен таныстыруларын елемеуім керек деген қорытындыға келдім.
Қай жерде ұстамды бола алатыныңызды, қай жерде бола алмайтыныңызды біліңіз.
Сіз «Денсаулық — №1» дейсіз... Бірақ бұл шынымен солай ма?
2014 жылы Лайм ауруына шалдығып, 9 ай бойы ~10% қуатпен жұмыс істегеннен кейін, мен денсаулықты №1 орынға қойдым. Лаймға дейін мен жаттығатынмын және дұрыс тамақтанатынмын, бірақ қиын сәттерде «денсаулық №1» қағидасы ысырылып қалатын. Қазір бұл сөзбе-сөз №1. Бұл нені білдіреді?
Егер мен нашар ұйықтасам және таңертең ерте жиналысым болса, қажет болса, жиналысты соңғы сәтте тоқтатып, ұйқымды қандырамын. Егер мен жаттығуды өткізіп алсам және 30 минуттан кейін конференц-байланыс болса? Дәл солай. Жақын досымның туған күн кеші? Егер ертеңіне таңертең ұйықтай алмасам — бармаймын. Іс жүзінде денсаулықты қатаң түрде №1 орынға қоюдың әлеуметтік және іскерлік салдары бар. Бұл — мен төлеуге ТИІС құн, әйтпесе ауру мен шаршаудан апталап немесе айлап уақыт жоғалтамын.
Денсаулықты 50% жағдайда ғана №1 орынға қою іске аспайды. Бұл — толықтай «не бәрі, не жоқ» қағидасы. Егер ол 50% жағдайда ғана №1 болса, сіз дәл ең маңызды сәтте оған нұқсан келтіресіз.
Стартаптарға тән жасанды шұғыл жағдайлар психикалық және физикалық денсаулықты сирек құбылысқа айналдырады. Мен негізсіз соңғы сәттегі «тездетіп қол қой» деген төтенше жағдайлар мен өрт сөндіру сияқты қарбаластардан шаршадым. Бұл — кортизол (стресс гормоны) мәдениеті.
Сіздің инвестицияларыңыз тым өзара байланысты ма?
«Өзара байланысты» (Correlated) дегеніміз — инвестициялардың құны бір уақытта көтерілуге немесе төмендеуге бейім екенін білдіреді.
Хедж-қордың аңызға айналған менеджері Рэй Далио Тони Роббинске айтқандай: «Ақшаңызды неге салсаңыз да, бір күні оның 50%-дан 70%-ға дейін құнын жоғалтатыны анық». Егер сіз 50%-ды жоғалтсаңыз, бастаған жеріңізге оралу үшін кейін 100% қайтарым керек екенін ұмытпаңыз. Бұл математика — қатал.
Сонымен, портфеліңіздің тәуекелін қалай азайтуға болады?
Көптеген инвесторлар белгілі бір қатынастарды сақтау үшін активтер кластары арасында «қайта теңестіру» жасайды (мысалы, X% облигацияларда, Y% акцияларда және т. б. ). Егер бір актив класы көтерілсе, олар оның бір бөлігін сатып, төмен нәтиже көрсеткендерін көбірек сатып алады. Бұл — жалпы тәжірибе.
2007 жылдан 2009 жылға дейін мені ангелдік инвестициялауға үйреткен Real-World MBA кезінде менің өтімді активтерімнің 15%-дан азы стартаптарда болды. Бірақ стартаптардың көбі — өтімсіз (тез ақшаға айналмайтын). Мен әдетте инвестиция салғаннан кейін 7-12 жыл өткенше акцияларды сата алмаймын. Бұл нені білдіреді? 2015 жылы стартаптар менің активтерімнің 80%-дан астамын құрады. Масқара!
Мен ақшаны бірден ала алмайтындықтан, стрессті азайтудың ең қарапайым алғашқы қадамы — өтімсіз активтерге инвестиция салуды тоқтату болды.
Мен өтімді акцияларымның үлкен бөлігін (негізінен Қытайдағы ерте стартап инвестициялары, мысалы, Alibaba) сатып жібердім, бұл маған «түнде тыныш ұйықтау» деңгейіне жетуге көмектесті. Бұрынғы жоғары бағаларға байланудан сақтаныңыз (мысалы, «акция бағасы X-ке оралғанда сатамын... »). Менде қазір тек 1-2 акция қалды.
Стартаптар әлеміндегі «хеджирлеуге» (тәуекелді сақтандыруға) ең жақын мысал — Uber сияқты бизнестерге инвестиция салу. Өйткені олар: А) халықаралық деңгейде танымал, және Б) макроэкономикалық құлдырауға қарсы тұра алады. Мысалы, нарық құлдыраса, адамдардың көлік сатып алуы азаюы мүмкін, бірақ көбірек адам Uber жүргізушісі болып тіркеледі.
Неге асығасыз? «Зейнетке» шығып, қайтып келуге бола ма?
Мен стартаптарда ұзақ мерзімді ойыншымын. Онымен 20 жылдан кейін де айналысуды жоспарлаймын.
Шындық мынада: егер сіз өз ақшаңызды жұмсасаңыз, жылдар бойы мінсіз ұсыныстарды күте аласыз. Ертегідегідей бай болу үшін жыл сайын Facebook немесе Airbnb-ге бәс тігу қажет емес. Егер сіз әр 10 жыл сайын осындай бір нақты «жалғыз мүйіздіге» (unicorn — құны 1 миллиард доллардан асатын компания) жолықсаңыз немесе 25 мың долларды 2,5 миллион долларға айналдыратын 2-3 инвестиция жасасаңыз, сіз зейнетке шығып, керемет өмір сүре аласыз.
Менің ең жақсы инвестицияларым 2008-2009 жылдардағы «Дотком депрессиясы» кезінде жасалды (мысалы, Uber, Shopify, Twitter), ол кезде стартаптар өлігіне толы ұрыс даласында тек ең мықтылары ғана қалған еді. Қиын кезеңдерде стартаптар журнал мұқабаларында болмайды, ол кезде компания құратындар — бұған шыдамай тұра алмайтындар.
Қауіпсіздік шегі (Margin of Safety)
Уоррен Баффет — 20-шы ғасырдың ең табысты инвесторларының бірі. Ол акцияларды жеңілдікпен (ішкі құнынан төмен) сатып алуға тырысады, сонда тіпті ең нашар жағдайда да ол жақсы нәтижеге қол жеткізе алады. Бұл жеңілдік қауіпсіздік шегі (Margin of safety) деп аталады. Бұл — инвестициялау әлеміндегі ең жарқын ақылдардың негізгі қағидасы. Ол жақсы инвестицияға кепілдік бермейді, бірақ қателікке орын қалдырады.
Мен әрбір инвестициямның, егер ол сәтті болса, менің «бүкіл қорымды» (мысалы, екі жылға стартаптарға арналған капиталды) қайтара алатын қабілеті болғанын қалаймын. Бұл әдетте кем дегенде 10 еселік (10x) қайтарым мүмкіндігін білдіреді. Бұл 10x минимумы — қателіктерге орын қалдыратын менің рецептімнің маңызды бөлігі.
Егер сіз тексерілмеген ұсыныстарға «бұл келесі Uber болуы мүмкін! » деп ақша шаша берсеңіз, сіз 25 мың долларлық кішкентай шығындардан міндетті түрде банкрот боласыз.
Әдістемелік инвесторлар
Стартаптар әлемінде «moonshots» — әлемді өзгертетін немесе күлге айналатын тым өршіл жобалар туралы айту танымал.
Мен батыл негізін қалаушыларды қаржыландыруды жақсы көремін, бірақ менің портфелімнің шындығы мынада: мен әрбір үлкен табысқа қол қойғанда, әрқашан «мен бұл мәміледен ешқашан ақша жоғалтпаймын» деп ойлайтынмын.
«Не жеңіс, не ештеңе» деген мәмілелер әдетте ештеңесіз аяқталады. Мен ондай мәмілелер іске аспайды деп айтпаймын, бірақ мен оларға маманданбауға тырысамын.
Нағыз «жалғыз мүйізділер» — бұл миллиард долларлық бағасы бар медиа жұлдыздар емес. Олар қауіпті түрде сәннен қалды. Нағыз жалғыз мүйізділер — бұл қауіпсіздік шегі бар, жоғары деңгейде өсетін стартаптар.
Егер сіз жай ғана нарықтың құлдырауын күтсеңіз, нағыз сенушілер ғана қалған кезде, кездесулеріңіздің кем дегенде жартысы ішкі мақсаты бар негізін қалаушылармен өтетініне сенімді бола аласыз. Бұл жағымсыз көрінуі мүмкін, бірақ бұл — практикалық тәсіл. Егер сіз өмір бойы инвестиция салсаңыз, асықпаңыз. Уақыт таңдау көбінесе техникадан маңыздырақ.
Сізде Күйзеліс пе, әлде Серпіліс пе? Қысқаша нұсқаулық
«Жоқ» деп айту жиі жағдайда танымалдылықты құрметке айырбастауды талап ететінімен келісіңіз». — Грег МакКеон, «Эссенциализм»
Егер сіз шамадан тыс жүктемеден зардап шегіп жүрсеңіз, өзіңізге екі сұрақ қою пайдалы болуы мүмкін:
Шамадан тыс жүктеме кезінде, өмір маған дәл нені алып тастау керектігін көрсетіп тұрған жоқ па? Менде қазір күйзеліс (breakdown) пе, әлде серпіліс (breakthrough) пе?
Марк Аврелий мен Райан Холидей (334-бет) айтқандай: «Кедергі – бұл жол». Бұл проблемаларды көріп, оларды қабылдап, сол күйі қалдыру деген сөз емес. Сондай-ақ, бұл мәселелерді жақсы нәрсе ретінде ақтап алу да емес. Мен үшін бұл – айқындыққа жету үшін ауырсынуды пайдалану. Егер ауырсынуды елеусіз қалдырмай, зерттейтін болсаңыз, ол сіздің өміріңізден нені алып тастау керектігін көрсете алады.
Мен үшін бірінші қадам әрқашан бірдей: сіздің жағымсыз эмоцияларыңыздың 80% немесе одан да көп бөлігіне себеп болатын адамдар мен іс-әрекеттердің 20%-ын жазып алыңыз. Парето принципі (тиімділіктің 80/20 ережесі) мұнда да жұмыс істейді.
Екінші қадамым – қағаз бетінде fear-setting (қорқынышты айқындау — ықтимал жағымсыз сценарийлерді жазбаша талдау әдісі) жаттығуын жасау (463-бет), онда мен келесі сұрақтарға жауап беремін: «Егер мен қарастырып отырған ісімді тоқтатсам, шынымен не болуы мүмкін? Содан не болыпты? Кез келген зардапты қалай қалпына келтіре алар едім?»
Нақты өмірден мысал келтіруге рұқсат етіңіз: бұл мені осыны жазуға және стартаптардан ұзақ демалыс алуға көндірген күнделік бетінің стенограммасы.
Менің ойымдағы сұрақтар мыналар болды: «Егер мен кем дегенде 6-12 айға angel investing (бизнес-періште ретінде инвестициялау — бастапқы кезеңдегі жобаларға өз қаражатын салу) ісін тоқтатсам, ең нашар жағдайда не болуы мүмкін? Сол ең нашар сценарийлер шынымен маңызды ма? Ықтимал зиянды қалай қалпына келтіре алар едім? 2 апталық сынақ өткізе аламын ба? »
Байқағаныңыздай, мен кепілдендірілген артықшылықтар мен болжамды кемшіліктердің тізімін жасадым. Егер біз «тәуекелді» мен ұнататын мағынада — қайтымсыз жағымсыз нәтиженің ықтималдығы ретінде анықтасақ, онда менің барлық уайымдарым мен істі соза беруім қаншалықты ақымақтық (және қажетсіз ауыр) болғанын көруге болады. Маған тек соның бәрін қағазға түсіру керек болды.
— Оятарды 4-5 рет кейінге шегердім, сондықтан 8:33-тің орнына ~10:15-те тұрдым. Мазасыздық негізінен электрондық пошта мен стартаптарға қатысты: жаңа ұсыныстар, жаңа таныстырулар және т.б. — «Жоқ» деу барлық суық таныстырулар мен ұсыныстарға қатысты болатын 2 апталық сынақ өткізу керек пе?
Неге менің күмәнім бар? Барлығына «жоқ» деп айтудың:
ПЛЮСТАРЫ: — Мазасыздықтың 100% кепілдендірілген төмендеуі. — Еркіндік сезімі. — Азырақ екіұштылық, азырақ ойлану, ШЫҒАРМАШЫЛЫҚҚА, ОҚУҒА, ФИЗИКАЛЫҚ [ЖАТТЫҒУЛАРҒА], ЭКСПЕРИМЕНТТЕРГЕ әлдеқайда көп уақыт пен күш қалады.
МИНУСТАРЫ (яғни, неге жасамасқа?): — Келесі Uber-ді өткізіп алуым мүмкін (ықтималдығы <10%). — Кімге керек? Ол кем дегенде 7–9 жыл бойы нәтиже бермейді. Егер Uber IPO-ға (акцияларын биржаға шығару) шықса, бұл маңызды болмайды. — Көп мәмілелер алмай қаламын. Бірақ кімге керек?
- 5 доспен кешкі ас ішу бұны түзетеді. Бір блог жазбасы [оқырмандардан ақпарат алу үшін] бұны түзетеді. Менің ең жақсы мәмілелерімнің ЕШҚАЙСЫСЫ (Shyp, Shopify, Uber, Twitter, Facebook, Alibaba және т. б. ) таныстардың суық таныстыруларынан келген жоқ.
Егер 2 апта байқап көрсем, сәтті болуын қалай қамтамасыз ету керек: — Мен [жаңа] стартап хаттарын тіпті көрмеймін. — Конференц-қоңыраулар жоқ. [Сілтеме жасау] «конференц-қоңыраулар демалысы» → электрондық поштаға немесе EOD (күн соңында көмекшімен тексеру) уақытына қалдыру. — Жұма күндері [қолданыстағы портфель үшін] қосымша «кеңсе сағаттарын» ұсыну керек пе?
Соңында мен мынаны түсіндім: егер мен 2 апта бойы жаңа стартаптардан қашу саясатын орнатсам, бұл жүйелер сақталып қалады. Мен бұны жартылай тұрақты етіп, нағыз «стартап демалысын» алсам да болады.
Енді сіздің кезегіңіз: Сізге неден демалыс алу керек?
Менің сізге тастаған шақыруым: «Егер солай болса не болады?» деген сұрақтарды жазып алыңыз
«Мен кәрі адаммын және көптеген қиындықтарды көрдім, бірақ олардың көбі ешқашан болған емес». — Марк Твен
«Қажет болғанға дейін азап шеккен адам, қажет болғаннан да артық азап шегеді». — Сенека
Бүгін кешке немесе ертең таңертең өзіңіз кейінге қалдырып жүрген шешім туралы ойланыңыз және сізді тұтқында ұстап отырған сол бір бұлдыр «егер солай болса не болады» деген ойларға қарсы шығыңыз.
Қазір болмаса, қашан? Егер бәрін сол күйінде қалдырсаңыз, 6 айдан кейін өміріңіз бен күйзелісіңіз қандай болады? 1 жылдан кейін ше? 3 жылдан кейін ше? Айналаңыздағы тағы кім зардап шегеді?
Ең маңызды сәтте «жоқ» деп айтуға күш табасыз деп үміттенемін. Мен де соған ұмтылып жатырмын, оның сәтті шығатынын тек уақыт көрсетеді. Әзірге бәрі мен ойлағаннан да жақсы болып жатыр.
Келесіде уақытымды неге жұмсаймын? Әрине, көбірек ессіз эксперименттер мен шығармашылық жобаларға. Бәрі қызық бола бастайды. Бірақ ең маңыздысы — өмірдің жаңа мүмкіндігін қалай пайдаланар едіңіз?
Күн сайын серфингпен айналысу үшін бе (дәл «4 сағаттық жұмыс аптасы» кітабындағы Бразилияда өз бизнес жұмағын құру үшін күнделікті күйбең тірліктен бас тартқан адвокат сияқты)? Отбасыңызбен бірге әлемді 1000 күннен астам уақыт саяхаттау үшін бе? Ірі бизнес құра отырып, 20-дан астам елде тіл үйрену немесе қашықтан жұмыс істеу үшін бе? Бұның бәрі мүмкін. Мен бұны білемін, өйткені бұлардың бәрі менің оқырмандарымның өмірлік мысалдары. Бұның бәрін жасауға болады. Мүмкіндіктер шексіз дерлік.
Сондықтан оларды жазудан бастаңыз. Қорқыныштарыңызды қазыңыз, сонда сіз психикалық құбыжықтардың зиянсыз қарақшылар екенін жиі байқайсыз. Кейде серпіліс жасау үшін тек бір парақ қағаз бен бірнеше сұрақ қажет болады.
Сіз не жоғалтасыз? Мүмкін, ештеңе жоғалтпайтын шығарсыз.
3 Даналық
«Ризашылық басталған кезде күрес аяқталады». — Нил Доналд Уолш
«Бақытқа баратын жол жоқ — бақыттың өзі жол». — Тик Нат Хан
«Сен іздеген нәрсе сені іздеп жүр». — Руми
«[Өмірдің соңында] біздің күнделікті өмірімізді басқаратын көптеген ережелерді терезеден лақтырып жіберуге болады. Өйткені сіз біздің қоғамдағы жүйелердің ішінде жүргенімізді және күндеріміздің көп бөлігін алатын нәрселердің көбі табиғи тәртіп емес екенін түсінесіз. Біз бәріміз адамдар жасаған қандай бір суперқұрылымның ішінде жүрміз». — Биджей Миллер
Биджей Миллер (TW: @zenhospice, zenhospice. org) — Сан-Францискодағы Калифорния университетінің паллиативтік көмек (айықпас дертке шалдыққандардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған медициналық көмек) дәрігері және Сан-Францискодағы Zen Hospice жобасының кеңесшісі. Ол өз пациенттері үшін өмірдің лайықты, сыпайы аяқталуын қалай жасау керектігі туралы терең ойланады.
Ол – өлім саласының маманы. Сонымен қатар ол өмірімізді өте кішкентай өзгерістермен қалай айтарлықтай жақсартуға болатынын білді. Ол шамамен 1000-ға жуық өлімнің куәсі болды немесе соған қатысты, және біз бәріміз үйрене алатын заңдылықтарды байқады. Биджей сонымен қатар колледжде ток соғу оқиғасының салдарынан үш аяқ-қолынан айырылған (үш жақты ампутация). Оның 2015 жылғы «Өмірдің соңында шынымен не маңызды? » атты TED баяндамасы 2015 жылғы ең көп қаралған 15 TED баяндамасының қатарына енді.
«Өзің ойлаған нәрсенің бәріне сене берме». Бұл Биджейдің «жарнама тақтасына не жазар едіңіз? » деген сұраққа берген жауабы болды. Ол дереккөзге сенімді болмаса да, оны бір көлік жапсырмасынан көргенін айтты. Бұл профильдің соңында Биджейдің мұндай абсурдты қаншалықты жақсы көретінін көресіз.
Терапия ретінде жұлдыздарға қарау
«Кез келген нәрсемен күресіп жатқанда, жоғары қараңыз. Түнгі аспанға бір минут бойы үңіліп, бәріміздің бір уақытта бір планетада екенімізді түсініңіз. Біз білетіндей, біздің маңайда біздікіндей тіршілігі бар жалғыз планета — біздікі. Сосын жұлдыздарға қарап, көзіңізге тиген жарықтың ежелгі екенін, сіз көріп тұрған кейбір жұлдыздардың жарығы сізге жеткенше олардың өзі жоқ болып кеткенін түсінесіз. Ғарыштың жалаң фактілерін ойлаудың өзі мені толқытуға, таң қалдыруға, есімді шығаруға және барлық невротикалық мазасыздықтарымды өз орнына қоюға жеткілікті. Көптеген адамдар — өлім алдында тұрғанда ғарышпен әлдеқайда үйлесімді бола алады».
ТФ: Эд Кук (517-бет) та таңқаларлықтай ұқсас нәрсе жасайды, мен де мүмкіндігінше әр түнде «жұлдыз терапиясын» жасай бастадым. Нәтижесі жұмсалған күшке қарағанда әлдеқайда жоғары.
Тез жоғалып кететін нәрселерден ләззат алу
Төменде Биджейдің «Соңғы уақытта 100 доллар немесе одан аз сомаға сатып алынған заттардың қайсысы сіздің өміріңізге ең жақсы әсер етті? » деген сұраққа берген жауабы: «Мен Сонома округіндегі Джозеф Суанның әдемі пино нуар шарабын айтар едім. Бұл Энди Голдсуортидің өнері немесе өткінші нәрселерден ләззат алатын кез келген адам сияқты. Бір бөтелке шараптың сүйкімділігі, шеберлігі, оған жұмсалған барлық жұмыс... оның тез жоғалып кететініне және таусылатынына қуану мен үшін өте пайдалы. Мен бір бөтелке әдемі шараптан тек дәмі мен мастығы үшін емес, жоғалып кететін нәрсеге қуанудың символикасы үшін де көп нәрсе алдым».
«Қолымнан келмейді» деген сөздеріңізге күмәнданудың жақсы себебі
Бұған шыдамдылық танытып, соңына дейін оқыңыз. Бұл соған тұрарлық. Сан-Францискодағы Scuderia мотоцикл дилерлік орталығы да Биджейге оның ессіз болып көрінетін миссиясына көмектесті.
ТИМ: «Бәлкім, үстірт нәрсеге назар аударғаным үшін кешіріңіз, бірақ сіз жаңа ғана «мотоцикл тебу» туралы айтып қалдыңыз. Бұл оғаш сұрақ болып көрінсе, кешірім сұраймын, бірақ сіздің үш аяқ-қолыңыз зақымдалған [ампутацияланған]. Мотоциклді қалай айдайсыз? »
БИДЖЕЙ: «Білесіз бе, бұл жақында орындалған ескі арман еді».
ТИМ: «Құттықтаймын. Бұл керемет. Мен техникалық жағына қатты қызығып тұрмын».
БИДЖЕЙ: «Рахмет. Сұрағаныңыз қызық болды. Осы арманды жүзеге асыруға көмектескен Рэнди есімді адам, менің мотоциклімді қайта жасап бергеннен көп ұзамай Zen Hospice жобасында менің пациентім болды. Сонымен, досым, бұл хикаяның айтары көп. Мен екі дөңгелекті жақсы көремін. Гироскопиялық өмір салтын, соның сезімін жақсы көремін және велосипед айдағанды әрқашан ұнататынмын. Мен әрқашан мотоциклге отырғым келетін. Бірақ мен дүкендерге барғанда, адамдар маған қарайтын және мен бұны жүзеге асыруға тырысатын механик таба алмадым. Мерт Лоувилл есімді азамат, ол мотоцикл жарысының ескі чемпионы — бұл әлемдегі аңыз адам — осы маңайда, Тибуронда тұрады екен. Мертке не түрткі болғанын білмеймін, бірақ ол өзі машинист және шебер адам, зейнетке шыққанда велосипедке немесе мотоциклге қолды бекітуге өте ыңғайлы протездік компонент жасаумен айналысыпты. Сонымен, бұл жұмбақтың бірінші бөлігі Мерттің өнертабысын тауып, оны алу болды, бұл менің протездік қолымды басқару тұтқасына өте функционалды түрде бекітуге мүмкіндік берді».
ТИМ: «Қолмен басқару жүйесі қалай өзгертілді? »
БИДЖЕЙ: «Рэнди былай шешті... Aprilia компаниясы муфтасы (clutch) жоқ Mana моделін шығарды. Бұл негізінен автоматты беріліс қорабы. Сонымен, муфта мен берілісті ауыстыру мәселесі шешілді. Кейін Рэнди алдыңғы және артқы тежегіштерді белгілі бір қатынаста бір тұтқаға біріктіру жолын тапты. Сонымен, мен протез аяқтарыммен тек байкты ұстап тұрамын. Протез қолыммен де тек байкты ұстаймын. Барлық әрекет оң қолымда. Тежегіштер — бір тұтқа, сосын Рэнди осы қорапты құрастырып, барлық басқару элементтерін — бұрылу сигналдарын, дыбыстық сигналды және т. б. — байктың оң жағына, менің бас бармағым жететіндей қашықтыққа ауыстырды. Менде дроссель, тежегіш тұтқасы және бұрылу сигналы қорабының бәрі бір қолмен басқарылады».
ТИМ: «Бұл керемет».
БИДЖЕЙ: «Міне, осылай. Жолға шықтық! »
ТИМ: «Мен осы жерде сәл кідіріп, тыңдап отырғандардың бәрінен сұрағым келеді: Өзіңіз қалаған нәрсеге қол жеткізбеу үшін қандай бос сылтауларыңыз бар? Өтінемін, бізге әлеуметтік желілерде жазыңыз, бұл неге шынайы сылтау екенін айтып, соңына #bullshit (бос сөз) деп қосыңыз. О, Құдайым, бұл өте керемет оқиға».
Қар кесегінің кереметі
Биджей колледжде ток соғып, үш аяқ-қолынан айырылғаннан кейін күйік бөлімінде оянғанын былай сипаттайды: «Күйік бөлімі — ерекше орын. Қорқынышты жер. Пациенттер бастан кешіп жатқан ауырсыну жан түршіктіреді. Күйік бөлімінде жұмыс істеу өте қиын. Клиницист ретінде адамдар ол жерде әдетте ұзаққа шыдамайды. Бастапқы жарақаттан аман қалған күйік құрбандарын көбіне өлтіретін нәрсе — инфекция, сондықтан күйік бөлімдері өте стерильді орта. Барлығы халат, маска және қолғап киген. Алғашқы бірнеше аптада бөлмеме бір уақытта тек бір адам ғана кіре алатын. Сіз бәрінен оқшауланғансыз. Күн мен түннің айырмашылығы жоқ. Менің бөлмемде терезе болмады. Тіпті адамдар төсегіңіздің жанында болса да, сіз бен олардың арасында осы киімдердің бәрі тұрады. Табиғи әлеммен ешқандай байланысыңыз жоқ. Ештеңеге қол тигізе алмайсыз. Сондай-ақ, сіз қатты ауырсынуды сезінесіз, бұл кез келген нәрсеге назар аударуға ынталандырмайды. Бұл қызық емес. Сонымен, бұл қараша айы болатын. Желтоқсанның бір уақытында — мүмкін қаңтардың басы шығар — өзіме өте жақын сезінген екі медбике болды, солардың бірі [маған қар кесегін әкелген болуы мүмкін]. [Біреуінің есімі] Джой Варкардипоне болатын. Мүмкін Джой шығар. Сыртта қар жауып жатқан екен, мен оны білмедім. Ол маған қарды сездіру үшін жасырын түрде қар кесегін алып келу туралы керемет идея ойлап тауыпты. Адам, бұл таңқаларлық болды. Қандай қарапайым кішкентай нәрсе, иә? Бірақ ол оны менің алақаныма қойды, сол суық қардың менің күйген, қабынған теріме тигендегі контрастын сезіну — және оның еріп, қардың суға айналуын көру, оның қарапайым кереметі мені таң қалдырды. Бұл біздің адам баласы ретінде, осы денеде болғанша, сезіну машиналары екенімізді соншалықты айқын сездірді. Егер біз оқшаулансақ, сезімдеріміз тұншықтырылса, біз де тұншығамыз. Бұл мен елестете алатын ең жақсы терапиялық сәт болды. Мен бұны ешқашан болжай алмас едім. Біріншіден, сол қар кесегін ұстағандағы сезім. Сонымен қатар, оның маған берген ішкі перспективасы. Бәрі өзгереді. Қар суға айналады. Ол әдемі, өйткені ол өзгереді. Нәрселер өткінші. Осы оғаш әлемнің бір бөлігі болу сол сәтте өте әдемі болып көрінді. Мен өзімді әлемнен оқшауланған емес, қайтадан оның бір бөлігі ретінде сезіндім. Бұл өте күшті болды».
Куә болу мен тыңдаудың күші
Мен Биджейден: «Егер сізді өзіңіздікіндей жарақат алған адамға дәрігер немесе тәлімгер ретінде шақырса, сіздің әңгімеңіз қандай болар еді? Немесе қандай ресурстарға, оқуға бағыттар едіңіз? » деп сұрадым. Ол былай деп жауап берді: «Мен алдын ала дайындалған кеңес беру идеясымен келгенде қиындықтарға тап болдым деп ойлаймын. Көбінесе, бұл шынымен қажет нәрсе емес. Бұл көбірек жолдастық пен куә болу. Сондықтан сұрағыңызға жауап берсем, мен адамдардың бөлмесіне барғанда, мен сол жердемін және олардың кез келген сұрақтарына жауап беруге дайынмын. Бірақ менің ойымша, келудің ең үлкен күші — жай ғана келу, жай ғана бірге болу және осы оғаш денені бөлісу».
ТФ: Биджеймен сөйлескеннен бері мен бұның көптеген салаларда қолданылатынын байқадым. Біреудің мәселесін «шешу» үшін жиі оларды эмпатиямен тыңдау жеткілікті. Тіпті әлеуметтік желілерде немесе блогымда мен адамдардың сіздің тыңдап отырғаныңызды білуі — оларды бағалауыңыз — барлығына жауап бергеннен де маңыздырақ екенін түсіндім. Мысалы, мен кейде Twitter-де біреуге жауап бергенде оқырмандардың атының алдына нүкте қоямын (мысалы, «. @Widgett, бұл жақсы сұрақ. Жауабы былай... »), сонда жауапты барлығы көреді. Барлығына жауап бере алмасам да, бұл менің блог пікірлері мен @ жауаптарына назар аударып отырғанымды көрсетеді. Бұл жай ғана «Мен сені көріп тұрмын» деген сөз.
✸ Егер тұйықталған хоспис пациенті: «Маған адаммен араласпай-ақ көруге, істеуге, қабылдауға, қарауға болатын бір-үш нәрсе беріңізші» десе, сіздің жаабыңыз қандай болар еді? «Мен олардың алдына Марк Ротконың суреттері бар кітап қояр едім. Құлақтарына Бетховеннің кез келген музыкасын қосар едім. Ал үшінші нәрсені бос кеңістікке қарауға қалдырар едім».
✸ Сүйікті деректі фильм? «Гризли адамы (Grizzly Man). Жылағанымды немесе қатты күлгенімді білмей қалатын кез келген өнер туындысын жақсы көремін. Сіз кез келген бағытқа кетіп, қай эмоция дұрыс екенін де білмей қаласыз. Сіз бір нәрсеге бір мезгілде тартыласыз және жиіркенішпен қарайсыз. Сол фильмді көргенде мен осындай күйде болдым, сондықтан бұл керемет туынды деп ойлаймын».
Кейде печенье — ең жақсы дәрі Өлім алдында жатқан хоспис пациенттері үшін үлкен экзистенциалды әңгімелер әрқашан қажетті дәрі емес. Бір қызық балама — бірге печенье пісіру.
«Печеньенің иісін сезудің қарапайым қуанышы. Ол өте керемет иіс шығарады. [Және бұл қар кесегі сияқты. ] Сіз тірі болғаныңыз және осы сәтте болғаныңыз үшін марапатталасыз. Печенье иісін сезу болашақтағы қандай да бір күй үшін емес. Бұл осы сәтте, өздігінен керемет. Және бұл өнерге қатысты тағы бір нәрсе. Өнер өзі үшін. Өнер, музыка және би. Оның әсерлілігінің бір бөлігі — оның мақсатсыздығында және мағынасыз ғаламның оғаш фактісіне және оның қаншалықты таңқаларлық екеніне қуануда. Бәріміз үшін шынымен өлгенше өмір сүрудің бір жолы — осы кішкентай сәттерді бағалау».
✸ 30 жастағы өзіңізге кеңес? «Жібере сал. Мен өмірге өте байсалды қарауды айтамын, бірақ ойыншылдық пен мақсатсыздық сияқты нәрселерге де өте байсалды қарауым керек... Бұл жеңіл ойлылық емес, бірақ мен өзімді аздап босаңсуға, шыдауға және бұның бәрі қайда бара жатқанын білетіндей кейіп танытпауға итермелер едім. Бәрі қайда бара жатқанын білудің қажеті жоқ».
«Егер сіз ұлылықтың формуласын іздесеңіз, біз жете алатын ең жақын нәрсе мынау: Жұмысқа деген терең сүйіспеншіліктен туындаған жүйелілік».
«Өмір — біздің кім екенімізге жетудің үздіксіз процесі».

Рух жануары: Стандартты пудель
Мария Попова (TW: @brainpicker, Brainpickings. org) Atlantic және New York Times сияқты басылымдарға жазды, бірақ мен оның BrainPickings. org атты жобасын ең керемет деп санаймын. 2006 жылы жеті досқа арналған апталық электрондық пошта ретінде негізі қаланған Brain Pickings қазір айына бірнеше миллион оқырман жинайды. Бұл — Марияның жалғыз өзі атқарып жатқан еңбегі, қалай өмір сүру керек және жақсы өмір сүру деген не деген сұрақтарды зерттеу. Ол жиі күніне бір кітап оқиды, естен шығармай, бөлісуге тұрарлық ең маңызды даналықтарды жинақтайды. Оның сапасы мен өнімділігі таңғалдырады.
Сахна артында Марияның бір білегінде (Райан Холидей сияқты, 334-бет) татуировкасы бар, онда «Назар аудару керек нәрсе:» деп жазылған және астында нысана сияқты шеңбер бар. Шеңбердің қақ ортасында «Бақытты» (Happy) деген сөз жазылған. Мариядан: «Бұл суретші Марк Джонстың туындысы, ол менің қабырғаымда жылдар бойы ілулі тұрды. Мен өмірімдегі өте қиын кезеңді бастан өткеріп жатқанда, бұл біз тез ұмытып кететін қарапайым, бірақ зор ақиқаттардың бірі және ояну үшін керемет арбау сияқты нәрсе деп шештім. Әр күнді бастағанда оны ұмыту мүмкін болмауы үшін білегіме салғыздым».
Кейде ең жақсы «жоқ» — жауап бермеу «Егер олар өздеріне сәйкес келетінін анықтау үшін үй тапсырмасын орындамаса, неге оның сәйкес келмейтінін түсіндіруге күш жұмсау керек? » Мария күні бойы нашар ұсыныстарға сыпайы түрде бас тартумен өткізе алатын еді. Мен оның осы саясаты туралы жиі ойлаймын. Адам үй тапсырмасын орындауға 10 минут жұмсады ма? Олар егжей-тегжейге мән бере ме? Олай болмаса, оларды марапаттау арқылы жауапсыздықты ынталандырмаңыз. Бал айында (басында) немқұрайлы болғандар кейін одан да нашарлайды.
Егжей-тегжейге назар аударуды тексерудің күлкілі мысалы үшін Google-дан «David Lee Roth Ferriss» деп іздеңіз. Нил Штраусс (347-бет) Craigslist-тегі жұмыс туралы хабарландыруларының ең астына жиі «Электрондық пошта арқылы жауап бермеңіз, [телефон нөміріне] қоңырау шалып, А, Б және В туралы дауыстық хабарлама қалдырыңыз» деп жазады. Электрондық пошта арқылы жауап берген кез келген адам бірден шеттетіледі. Кінә сезімінен бәріне жауап беруге берілмеңіз. Мариядан: «Кінә сезімі қызықты, өйткені кінә — беделдің (prestige) екінші жағы, және екеуі де бір нәрсені істеудің ең нашар себептері».
Медиа сұраныстарының еліктіргіш әніне «жоқ» деу туралы «Мүмкін CNN-ге екі минутқа шығу әжеңізді мақтан тұтқызатын шығар, бірақ егер жол, дайындық және логистика сіздің жазуыңызға кедергі келтіріп, 20 сағат уақытыңызды алса және соңында сіз нәтижемен мақтанбасаңыз, онда бұл соған тұрмауы мүмкін. Менің ойымша, парадокс — сіз алған сұраныстарды қабылдау сол сұраныстардың пайда болуына себеп болған жұмыстың сапасына нұқсан келтіреді, сондықтан сіз әрқашан соны қорғауыңыз керек».
ТФ: Міне, сондықтан мен барлық дерлік инвестициялауды, баяндама жасауды және сұхбат беруді тоқтаттым. Мария атақты невролог және жазушы Оливер Сакстың (жатқан жері жайлы болсын) жұмыс үстелінің жанындағы қабырғаға үлкен әріптермен «ЖОҚ! » деп жазылған және леп белгісі қойылған қағаз іліп қоятынын айтты. Бұл оның жазу уақытын алатын шақырулардан бас тарту керектігін еске түсіру үшін болған.
✸ Қай мәтінге қайта-қайта жүгінесіз? «Қазіргі уақытта, және 9 жылдан кейін бұл жауап басқаша болуы мүмкін, Генри Дэвид Тороның күнделіктері. Сыртқы әлем мен ішкі әлемнің тоғысуы туралы айтатын болсақ, екеуінің арасындағы өзгермейтін диалог туралы одан артық ешкім әдемі жазбайды. Оның жеке ой-толғауларында табыстың ең жақсы анықтамасынан бастап, отырудың зиянына дейінгі (ол бұны «отыру — бұл жаңа шылым шегу» деуден 150 жыл бұрын жазған) көптеген — және мен шынымен көптеген — әмбебап мәңгілік ақиқаттар бар».
«Жұмыстың қиындығына, шығармашылық процестің жалықтыратындығына және өздерінің азап шеккен кемеңгер екендігіне шағымданатын барлық суретшілер мен жазушыларға сенбеңіздер. Қиындық пен азап сіз таңдаған іске маңыздылық береді деп ойламаңыз. Біздің мәдениетімізде жақсы көргенің үшін ғана ұлы іспен айналысу әлсіздік сияқты көрінеді. Бірақ бұл — суретшілердің емес, біздің мәдениетіміздің қателігі». Бұл Марияға Генри Тороның 1842 жылғы наурыздағы күнделік жазбасын еске түсірді:
«Торо былай деп жазады: «Нағыз тиімді жұмысшы күнін жұмысқа толтырмайды, ол өз міндетіне еркіндік пен демалыстың шұғыласына бөленіп, асықпай барады. Оның күнінде тынығуға арналған кең орын болады. Ол уақыттың тек дәнін (мәнін) ғана жинауға тырысады және қабығының (сыртқы жылтырағының) құндылығын асыра бағаламайды». Бұл — қабықты (қарбалас жұмыс, толы күнтізбе немесе ақылды автожауап бергіш сияқты өнімділіктің сыртқы атрибуттарын) дәнмен (орындалған жұмыстың негізгі мәні мен мазмұнымен) шатастырмау туралы қандай тамаша метафора десеңізші. Сосын ол: «Көп жұмыс істейтіндер ауыр жұмыс істемейді», — дейді. Маған бұл өте ұнайды».
«Біздің мәдениетімізде өте аз ұйқымен өмір сүре алу қабілеті жұмыс этикасының, төзімділіктің немесе басқа бір ізгіліктің нышаны, абырой белгісі ретінде қабылданады. Бірақ, шын мәнінде, бұл — басымдықтар мен өзін-өзі құрметтеудің толықтай құлдырауы».
Осы «терең құлдырауды» еске түсіру үшін Мария, мен және осы кітаптың кем дегенде алты қонағы Сенеканың «Өмірдің қысқалығы туралы» еңбегін оқуды ұсынамыз.
Марияның Facebook-тегі мұқаба суреті және өмірлік маңызды ереже
«Бұл интернеттің (және адам болудың) басты ережесі болуы тиіс: егер бірдеңені оқуға шыдамың жетпесе, оған пікір білдіруге менмендігің жібермесін».
Жазбалар жүргізу — асыл тастарды сүзіп алу
Мария екеуміздің кітаптан жазба алу процесіміз бірдей: «Мен iPad-тағы Kindle қосымшасында маңызды жерлерді белгілеймін, содан кейін Amazon-ның функциясы арқылы ол жазбаларды компьютерден көремін. Мен оларды Evernote-қа көшіріп басамын. Сондай-ақ, iPad бетіндегі ерекшеленген мәтінді скриншот жасап, Evernote электронды поштасына жіберемін. Өйткені Evernote-та, өздеріңіз білетіндей, OCR (суреттегі мәтінді тану технологиясы) бар. Сондықтан мен іздеген кезде ол сурет ішіндегі мәтінді де табады. Мен Evernote-ты жақсы көремін, онсыз күнімді елестете алмаймын».
Егер Мария қағаз кітап оқыса, ол жиектерге (бұл маргиналия — кітап жиектеріндегі жазбалар деп аталады) белгілер қояды. Мысалы, «BL» (beautiful language) — көркем тіл дегенді білдіреді. Мен «PH» (phrase) белгісін қолданамын. Екеуміз де кітаптың басындағы бос беттерге өз индекстерімізді жасаймыз (мысалы, «PH 8, 12, 19, 47»). Бұл кейін керекті жерді тез табуға көмектеседі.
Қозғалыста оқу
Мария негізгі оқуын спорт залында, iPad-пен өткізеді. Оның алғашқы таңдауы — эллиптикалық тренажер, онда ол HIIT (жоғары қарқынды интервалды жаттығу) жасайды. Б жоспары — спринт (жүгіру кезінде оқу мүмкін емес), В жоспары — секіртпемен секіру.
Күмән туса, өз қажеттілігіңді өте
«Курт Воннегут «Тек бір адамды қуанту үшін жаз» дегенде, шын мәнінде «өзің үшін жаз» дегенді айтқысы келді. Өзіңнен басқа ешкімге жағуға тырыспа. Аудитория үшін жұмыс істей бастаған сәтте-ақ сіз ұзақ мерзімді ойында жеңілдіңіз. Ұзақ уақыт бойы нәтижелі әрі тұрақты нәрсе жасау үшін, ең алдымен, өз қызығушылығыңды сақтауың керек. Аудиторияның қалауын болжап, соған бейімделуге тырыссаңыз, көп ұзамай бұл іске деген реніш пайда болады — бұл жұмыстан көрініп тұрады. Ренішпен жазылған дүниені оқудан асқан жағымсыз нәрсе жоқ».
ТФ: Өзіме қызықты болу үшін мен кітаптарыма тек бірнеше досым ғана түсінетін ішкі әзілдер мен «Жұлдызды соғыстарға» сілтемелер қосамын. «The 4-Hour Body» кітабында редакторларды есінен тандырған «Because I’m a man, meng» деген жол болды. Бұл — ұзақ хикая.
Brain Pickings-тегі 4600-ден астам мақаланың ішінен Мария нені оқуды ұсынады? «Өмірдің қысқалығы: Сенека қарбалас пен ұзақ емес, кең өмір сүру өнері туралы». «Өз мақсатыңды қалай табуға және сүйікті ісіңмен айналысуға болады». «Brain Pickings-тің 9 жылынан түйген 9 сабақ». Алан Уоттс туралы кез келген нәрсе: «Алан Уоттс менің өмірімді өзгертті».
Сіздің кәсіби салаңызда естіген ең нашар кеңес қандай? - «Арманның соңынан ер». Өзіңді танымай бұлай істеу мүмкін емес, ал өзіңді тануға жылдар керек. Сіз өз «арманыңызды» жол жүру барысында, таңдау мен сәттіліктің ұштасуы арқылы табасыз.
Мария өткен жылы кімдерден сабақ алды немесе кімдерді бақылады? Дани Шапиро — мемуаршы, жазушы, біздің заманның Вирджиния Вулфы. Джеймс Глейк — керемет ғылыми жазушы. Жанна Левин — космолог, жазушы.
Сіз жасаған ең құнды инвестиция қандай? - Морис Сендактың суреттерімен безендірілген Уильям Блейктің «Күнәсіздік жырлары» өлеңдерінің өте сирек басылымы.
«Жаңалықтар мәдениеті — бұл нәзік иірімдері (нюанстары) жоқ мәдениет».
Егер әрбір мемлекеттік қызметкер немесе басшы бір кітап оқуы керек болса, ол қай кітап болар еді? - Платонның «Мемлекеті». Американдық иммигранттар азаматтық алар кезде Конституцияны білуі тиіс болса, бұл кітап та қызметке кірісерде міндетті болуы керек деп есептеймін.
Джоко Виллинк
Джоко Виллинк — елестетуге болатын ең қорқынышты адамдардың бірі. Оның салмағы — 104 келі (230 фунт), денелі. Ол — бразилиялық джиу-джитсудан қара белбеу иесі, кезінде бір жаттығуда 20 «теңіз мысығын» (Navy SEALs) жеңетін. Арнайы операциялар әлемінде ол — аңыз адам. Оның менімен сұхбаты интернетті дүр сілкіндірді.
Джоко АҚШ Әскери-теңіз күштерінде 20 жыл қызмет етті және Ирак соғысындағы ең көп марапатталған «Task Unit Bruiser» бөлімін басқарды. Ол — «Extreme Ownership» (Абсолютті жауапкершілік) бестселлерінің авторы. Қазір ол «Jocko Podcast» атты танымал подкаст жүргізеді, серфингпен айналысады, төрт баланың әкесі.
Тәртіп — бұл бостандық
«Менің мантрам өте қарапайым: Тәртіп — бұл бостандық».
ТФ: Мен мұны былай түсінемін: шектеулерді ерік-жігер мен нәтижені арттыру үшін пайдалануға болады. Жоспарсыз күндер жақсы көрінгенімен, «қазір не істеуім керек? » деген таңдау парадоксы мен шешім қабылдаудан шаршау адамды тығырыққа тірейді. Алдын ала жоспарланған жаттығулар күніңізді тиімді өткізуге көмектесетін қаңқа іспеттес. Джоко былай деп қосады: «Егер сіз қаржылық еркіндікті, бос уақытты немесе денсаулықты қаласаңыз, бұған тек тәртіп арқылы қол жеткізе аласыз».
«Екеу — бұл біреу, ал біреу — бұл ешнәрсе»
Бұл — «теңіз мысықтары» арасындағы танымал сөз. Джоко: «Бұл — әрқашан қосымша нұсқаң болсын дегенді білдіреді», — деп түсіндіреді. Егер сізде екі нәрсе болса, біреуі жоғалса, біреуі қалады. Ал біреу ғана болса, ол жоғалса — шаруаңыз бітті. Франц Кафканың сөзімен айтқанда: «Қажет болып, бірақ болмағаннан көрі, қажет болмаса да, болғаны артық». Өз өміріңіздегі «сәтсіздіктің жалғыз нүктелерін» жойыңыз.
Жарықты көру үшін қараңғылықты сезіну
«Меніңше, жарық пен жарқындықты шынайы сезіну үшін қараңғылықты көру керек. Егер өзіңді қараңғылықтан қоршасаң, өмірдің сұлулығын толық түсіне алмайсың».
Джоко соғыста құрбан болған достарын еске ала отырып, әрбір таңның атуына, әр күлкіге, әрбір тынысқа шынайы ризашылықпен қарайды. Ол сондай-ақ сұмдық пен бақытсыздыққа тап болған адамдардың оқиғаларын үнемі оқып тұрады. Егер өмірге басқаша қарау үшін «ауыр» кітап оқығыңыз келсе, Примо Левидің «Бұл адам ба? » еңбегін ұсынамын. Иллюзионист Дэвид Блейннен «Бұл кітаптан не үйрендіңіз? » деп сұрағанда, ол: «Бәрін», — деп жауап берді.
Мықты болғың келсе — мықты бол
«Егер менталды түрде мықты болғың келсе, бәрі оңай: мықты бол. Бұл туралы ойланып, медитация жасап отырма». Бұл сөздер тіпті нашақордың есірткіден арылуына көмектескен. «Мықты болу» — бұл, ең алдымен, шешім қабылдау. Келесі жолы десерттен бас тарта алмасаңыз — мықты болыңыз. Баспалдақпен көтерілу қиын ба — бәрібір көтеріліңіз. Мықты болғың келсе — мықты бол.
«Өз әлеміңе абсолютті жауапкершілік ал»
Джоко «теңіз мысықтарының» командирі болғанда, оның басшысы (коммодор) барлық командирлерден не қажет екенін сұрайтын. Бірі жаңа бәтеңке, бірі WiFi, бірі тікұшақ сұрайтын. Кезек Джокоға келгенде, ол: «Бізде бәрі жақсы, сэр», — дейтін. «Егер менде мәселе болса, оны өзім шешемін. Мен шағымданбаймын. Бұл — абсолютті жауапкершілік (мәселені сырттан емес, өзіңнен көру). Осының арқасында, маған шынымен маңызды бірдеңе қажет болғанда, коммодор оны бірден беретін, өйткені менің босқа сұрамайтынымды білетін».
«Басшыңызды қолдау көрсетпегені үшін кінәлай алмайсыз. Көпшілігі «бұл бастықтың кінәсі» дейді. Жоқ, бұл — сіздің кінәңіз, өйткені сіз оған түсіндіре алмадыңыз, әсер ете алмадыңыз. Бұл — абсолютті жауапкершілік. Бәріне ие бол».
Ерте оянудың жақсы себебі
«Мен 04:45-те тұрамын. Мен жауды психологиялық тұрғыдан жеңгім келеді. Таңертең оянғанда мен жау туралы ойлаймын. Ол бір жерде маған қарсы дайындалып жатыр. Оянғанда өзіме: «Сол сәт келгенде дайын болу үшін не істей аламын? » — деймін. Бұл мені төсектен ұшырып тұрғызады». ТФ: Осы хикаядан кейін Twitter-де #0445club хэштегі пайда болды.
Анар қосылған ақ шай және басқалар
Джоко кофе ішпейді. Оның жалғыз ермегі — кейде анар қосылған ақ шай ішу. Бірақ Ирактағы алғашқы миссиясы кезінде оның көлігінде гранаталармен бірге үш Red Bull тұратын. ТИМ: «Сіз өте қарқынды адамсыз. Үш Red Bull ішкенде қандай боласыз? » ДЖОКО: «Көбірек Джоко боламын».
Тағы бір «теңіз мысығы» досым былай дейді: «Кейбір жігіттердің әр 2 сағат сайын протеин ішпесе, көңіл-күйі бұзылатыны маған күлкілі көрінеді. Егер мен кез келген нәрсені, тіпті қоқысты да энергияға айналдыра алсам немесе мүлдем тамақсыз жүре алсам, бұл — менің үлкен артықшылығым».
Жақсы командирді не ерекшелейді?
«Бірінші ойға келетіні — кішіпейілділік. Сіз кішіпейіл болуыңыз және үйренуге ашық болуыңыз керек. Біз командирлерді жұмыстан шығарғанда, олар нашар атқаны үшін емес, тыңдай алмағаны және басқа жолдың болуы мүмкін екенін көре алмағаны үшін шығаратынбыз. Бұл — кішіпейілділіктің жоқтығы».
«Менің жаттығуларым өте ауыр, тіпті психотикалық деңгейде болатын. Жақсы лидер келіп: «Мен бақылауды жоғалттым, мен нашар жұмыс істедім», — деп өз-өзін сынайтын немесе «Не қате кетті? » деп сұрайтын. Ал өркөкірек жігіттер сынды көтере алмайтын, өйткені бәрін білемін деп ойлайтын. Кішіпейіл бол, әйтпесе өмір сені кішіпейіл етеді».
Оқшауланудың маңыздылығы туралы
«Мен 20 немесе 21 жаста едім. Мұнай платформасында жаттығу жасап жаттық. Орта өте күрделі болды, бәрі абдырап қалды. Мен жаңадан келгендіктен, ештеңе істемеуім керек сияқты еді. Бірақ мен «біреу бірдеңе істеуі керек» дедім де, қаруымды жоғары көтеріп, бір қадам артқа шегініп, айналаға қарадым. Содан кейін: «Солды ұстаңдар, оңға жылжыңдар! » — дедім. Бәрі орындады. Сол кезде мен түсіндім: артқа шегініп, сырттай бақылау (detachment) — өте маңызды қабілет».
«Мен кейде өз өмірімде қатысушы емес, сырттай бақылаушы сияқтымын. Егер мен біреумен сөйлесіп жатсам, өзіме: «Тоқта, мен қазір тым эмоционалды болып кеткен жоқпын ба? Оның реакциясы қандай? » — деймін. Егер мен эмоцияға немесе эгоға берілсем, қарсы алдымдағы адамды дұрыс түсіне алмаймын. Сондықтан көшбасшы үшін оқшаулана алу (жағдайға сырттай қарау) өте маңызды».
«Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз? - Брузер бөлімінің нағыз қаһармандарын: Марк Ли (Иракта қаза тапқан алғашқы SEAL), Майк Монсоор (достарын құтқару үшін гранатаға секірген), Райан Джоб (ауыр жараланып, кейін қайтыс болған). Олар жауынгерше өмір сүрді және жауынгерше қаза тапты.
Ең көп ұсынылатын кітаптар? Дэвид Хэкворттың «About Face» кітабы. Кормак Маккартидің «Blood Meridian» кітабы.
<a href="Сүйікті">Сүйікті</a>
- «Restrepo». - «A Chance in Hell: The Battle for Ramadi».
Қысқаша
Барға кіргенде неге тапсырыс бересіз? - Су.
Сіздің диетаңыз қандай? - Негізінен стейк.
Джоко қандай музыка тыңдайды? - Жаттығу үшін — Black Flag. - Жалпы — White Buffalo.
Питер Аттиа (59-бет) мені Джоккомен таныстырды. Бірде Питердің сахнада Джоккодан сұхбат алып жатқанына куә болдым. Питер көпшілікке: «Джокко 70 рет strict pull-ups (денені тербелтпей, тек бұлшықет күшімен орындалатын тартылу) жасай алады... » — деп жатқанда, Джокко бірден сөзін бөліп: «Жоқ, мен 70 рет тартыла алмаймын. 67 рет қана жасай аламын», — деді.
Джокко да, мен сияқты, Дэн Карлин (285-бет) жүргізетін Hardcore History подкастының үлкен жанкүйері.
Сұхбатымыздан кейін Джокко менің үйімде түнеп қалғанда, келесі күні таңғы сағат 8-де сол кездегі құрбым мені оятып: «Э-эм... Меніңше, ол ояу отырып кітап оқып жатқанына 5 сағат болды. Мен не істеуім керек? » — деді.
Джокконың көзі шарасынан шыққанын тек бір-ақ рет көрдім: ол менің жүзуді тек 30 жасымда үйренгенімді естігенде болды. Мен осы тарауды жазып жатқанда, ол маған мынадай хат жіберді: «Мені осы кітапқа қосқаныңыз үшін рақмет... Бір күні мен де сізге жақсылық жасаймын: аяқ-қолыңызды байлап тастап, жүзуге/аман қалуға мәжбүрлеймін».
Джокконың киелі жануарын анықтау талпынысы
Мен мұны барынша тырысып көрдім. Бұл біраз уақытқа созылды. Қол жеткізген ең жақын нұсқам — Джокконың әйелінің ұсынысы болды. Оның ойынша, Джокконың spirit animal (адамның мінез-құлқына немесе тағдырына сәйкес келетін символдық жануар) Motörhead тобының Snaggletooth логотипіне ұқсайтын сияқты (мұны Google-дан іздеп көруге тұрарлық). Міне, біздің жазысқан хаттарымыздың бір бөлігі:

Себастьян Юнгер
Себастьян Юнгер (TW: @sebastianjunger, sebastianjunger. com) — «The Perfect Storm», «Fire», «A Death in Belmont», «War» және «Tribe» сияқты New York Times бестселлерлерінің №1 авторы. Марапатқа ие журналист ретінде ол National Magazine Award және Peabody Award сыйлықтарын алған. Юнгер сонымен қатар деректі фильмдер режиссері; оның Тим Хетерингтонмен бірлесіп түсірген «Restrepo» атты дебюттік фильмі «Оскар» сыйлығына ұсынылып, Сандэнс фестивалінде Гран-приді жеңіп алды. Ауғанстанның Коренгал аңғарындағы АҚШ сарбаздарының қызметін баяндайтын «Restrepo» фильмі соғыс репортаждарында жаңа соқпақ салды деп саналады. Содан бері Юнгер соғыс пен оның салдары туралы тағы үш деректі фильм түсірді.
«Батылдықты қажет етпейтін әлемде қалай еркек болуға болады? »
Толықтыру: «Біздің қауымдастықтарымыз бен қоғамдағы жағдайымызға келсек, [бақытымызға орай] бізге енді аман қалу үшін жас жігіттерді жинап, оларды топтық зорлық-зомбылыққа дайындаудың қажеті жоқ. Бұл 2 миллион жыл бойы адамзаттың қалыпты жағдайы болды — мейлі жыртқыштардан, мейлі басқа адамдардан қорғану болсын... Егер сіз жас жігіттерге тиесілі болатын жақсы әрі пайдалы топ бермесеңіз, олар өздері жаман топ құрып алады. Қалай болғанда да, олар бір топ құрады және өздерінің шеберліктері мен бірлігін көрсете алатын бір қарсыласты міндетті түрде табады».
Күтудің орнына әрекет етудің сабырландыратын әсері
«Арнайы жасақ сарбаздары [элиталық емес бөлімдердегілерге қарағанда] мүлдем басқаша болды. Олар жаппай шабуылға ұшырайтынын естіген бойда, олардың кортизол деңгейі төмендеп кетті. Олар керемет сабырлы күйге енді. Кортизол деңгейінің төмендеу себебі — олар үшін белгісіздікті күту стресс болды, ал шабуыл жасалатынын білген бойда, оларда іс-қимыл жоспары пайда болды. Олар құм толтырылған қаптарды дайындай бастады. Мылтықтарын тазалады. Оқ-дәрілерін жинап, плазма пакеттерін дайындады — қысқасы, шабуыл алдында не істеу керек болса, соның бәріне кірісті. Осы қарбалас жұмыс оларға жағдайды бақылауда ұстау сезімін берді, бұл қауіпті жердегі жай күндердегі күтуге қарағанда олардың мазасыздығын азайтты».
Апаттың жақсы жағы
«Қазіргі қоғамның өте сәтті, әдемі, керемет және сонымен бірге таңқаларлықтай қайғылы тұсы — дағдарыстардың жойылуы. Егер сіз Лондондағы әуе шабуылдары немесе мен ХХ ғасырдың басындағы Италияның Авеццано қаласында болған жер сілкінісі туралы жазғандай дағдарысты қайта енгізсеңіз, [жағдай өзгереді]. Авеццанода халықтың 95%-ы қаза тапты. Менің жадымда қалғаны бойынша, бұл ядролық соққымен тең келетін сұмдық шығын болды... Адамдар бір-біріне сенуге мәжбүр болды, сондықтан бәрі — жоғарғы тап өкілдері, төменгі тап, шаруалар мен ақсүйектер — бір оттың айналасына жиналды. Тірі қалғандардың бірі: «Жер сілкінісі бізге заң уәде еткен, бірақ іс жүзінде бермеген нәрсені — барлық адамдардың теңдігін берді», — деді».
«Сол «біз» деген сезім көптеген адамдарды өздерінің ішкі психологиялық демондарынан қорғайды».
— Себастьян 11 қыркүйек оқиғасы немесе Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Лондонды бомбалау сияқты біріктіруші апаттар мен дағдарыстардан кейін суицид, зорлық-зомбылық қылмыстары және психикалық ауру белгілерінің неліктен күрт төмендейтінін талқылауда.
Журналистиканың мақсаты — шындық
«Журналистиканың мақсаты — шындық. Журналистиканың мақсаты қоғамды жақсарту емес. Кейде кері кеткендей көрінетін фактілер мен шындықтар болады, бірақ бұл маңызды емес, өйткені журналистиканың міндеті бәрін жақсарту емес. Оның міндеті — адамдарға жағдайдың шынайы қалай екендігі туралы нақты ақпарат беру».
Көркем емес әдебиеттегі (Non-Fiction) «жазушылық тоқырау» туралы
«Бұл менің тоқырауға ұшырағаным емес. Бұл — сол тақырып туралы сенімді әрі терең біліммен жазу үшін зерттеуімнің жеткіліксіздігі. Бұл әрқашан дұрыс сөз таба алмағанымды емес, [керісінше] менде «оқ-дәрінің» жоқтығын білдіреді... Менде тауар жоқ. Мен әлемге барып, жазып жатқан затымды әлі алып келген жоқпын. Зерттеудегі олқылықты ешқашан сөз ойнатумен шешуге тырыспау керек. Тек жазу стиліңіз мықты болғаны үшін ғана зерттеудегі жұқа тұстарды әдемі сөздермен жамап өтуге болмайды».
Сөздік «таяныштарды» қолданбаңыз
«Құдай-ау, мен жалқаулықты жек көремін... «Миномет снаряды тау бөктеріне соғылды» деген сияқты клишелер бар. Мен мұны қайтадан оқығым келмейді. Оны ерекше етіп айтыңыз немесе мүлдем айтпаңыз. Егер сіз осындай лингвистикалық қалыптарға сүйенсеңіз, өзіңіздің де, өзгенің де уақытын босқа кетіресіз».
Жоғары мектептің бітіру кешіндегі оның жолдауы
«Сендер табысқа жетуге бағдарланғансыңдар. Өмірлеріңде істейтін ең қиын нәрсе — бір істе сәтсіздікке ұшырау. Егер сендер сәтсіздікке ұшырауды бастамасаңдар, толыққанды өмір сүре алмайсыңдар. Сендер нәтижесі алдын ала белгілі, қауіпсіз жолмен жүріп, сақтанып өмір сүретін боласыңдар. Бұл — біз өмір сүріп жатқан ғажайып әлемнен барынша пайда алу емес. Сендер осы мектепте немесе басқа мектепте үйретпеген ең қиын нәрсені жасауларың керек: сендер сәтсіздікке дайын болуларың керек. Тек солай ғана сендер өрістеріңді кеңейтіп, өсесіңдер. Осы сәтсіздік пен үйрену процесінен өткен сайын, сендер нағыз қабілетті адам ретінде қалыптасасыңдар».
Өзіңіздің жас кезіңізге қандай кеңес берер едіңіз? «Мен өзіме: «Қоғам — бұл қауіп емес», — дер едім. Біздің бәрімізге бір-біріміз керек екенін және бір-бірімізден үйрене алатынымызды түсінгенде, сахна алдындағы қорқынышыңыз жойылады».
70 жастағы өзіңіз қазіргі өзіңізге не дер еді? «Әлем — бұл үнемі ашылып жататын мүмкіндіктер жиынтығы. Өмірдегі ең қиын нәрсе: бір жағынан бейтаныс дүниелерге баруға батылдық таныту болса, екінші жағынан тоқтауға тұрарлық нәрсені тапқанда зерттеуді доғаратын даналыққа ие болу. Бұл жерге де, адамға да, кәсіпке де қатысты. Осы екі нәрсенің — зерттеу батылдығы мен қалуға деген адалдықтың — тепе-теңдігін табу өте қиын. Менің ойымша, 70 жастағы өзім: «Өзің туралы қате түсінікте болғаның үшін бір жағына ауып кетпеуден сақ бол», — дер еді».
Не үшін өлуге дайынсыз?
2 сағаттан астам сөйлескеннен кейін мен Себастьяннан соңғы айтар ойыңыз бар ма деп сұрадым. «Кім үшін өлуге дайынсыз? Қандай идеялар үшін өлуге дайынсыз? Адамзат тарихының басым бөлігінде бұл сұрақтардың жауабы кез келген адамның аузынан мүдірмей шығатын еді. Кез келген команчи (үндіс тайпасы) кім үшін және не үшін өлетінін бірден айтып беретін. Қазіргі қоғамда бұл барған сайын күрделеніп барады. Осы ежелгі адамзаттық сұрақтарға дайын жауабыңызды жоғалтқанда, сіз өзіңіздің бір бөлігіңізді жоғалтасыз. Мен адамдардан: «Кім үшін өлер едіңіз? Не үшін өлер едіңіз? Және өз қауымдастығыңызға не қарыздарсыз? » — деп сұрар едім. Біздің жағдайда біздің қауымдастығымыз — біздің еліміз. Салықтан бөлек, өз еліңізге не бере аласыз? Бізге ортақ беретін тағы бір нәрсеңіз бар ма? Мұның дұрыс немесе бұрыс жауабы жоқ, бірақ бұл әркім өзіне қоюы керек сұрақ деп ойлаймын».
Ең көп сыйға тартылған немесе ұсынылған кітап? Питер Маттиссеннің «At Play in the Fields of the Lord» кітабы.
Сахна сыртында
Мен Себастьянды алғаш рет Джош Вайцкиннің (577-бет) үйлену тойында жолықтырдым. Джош ол туралы маған хабарламада: «Мен білетін ең «ықшам» жазушылардың бірі. Бұлшықет арасында артық ештеңе жоқ», — деп сипаттады.
Себастьян ірі денелі және жүгірушіге ұқсамайды, бірақ ол өте жылдам. Ол бір мильді (1,6 км) 4:12-де, 2 мильді 9:04-те, 5 мильді 24:05-те, ал марафонды 2:21-де жүгіріп өткен.
Менің үйімдегі сұхбаттан кейін мен шай іштім, ал Себастьян ноутбугімен электрондық хаттар жазуға бірнеше минут бөлді. Оның бір қолымен жазып жатқанын көріп, жарақат алып қалдыңыз ба деп сұрадым. Ол ұялып күлді де, ешқандай жарақат жоқтығын айтты. Сөйтсе, Себастьян ешқашан touch type (пернетақтаға қарамай, он саусақпен теру әдісі) үйренбеген екен. Ол барлық кітаптары мен мақалаларын бір саусақпен түртіп отырып жазған. Таңқаларлық жағдай.

Spirit animal: Алтын ретривер
Марк Гудман
Марк Гудман (TW: @FutureCrimes, marcgoodman. net) өмірін құқық қорғау және технология саласына арнаған. Ол ФТБ-да (FBI) футурист болып тағайындалды, Интерполдың аға кеңесшісі болып жұмыс істеді және көше полициясы қызметін атқарды. Марк жаңа технологиялардың қауіпсіздігі мен тәуекелдерін зерттейтін Future Crimes институтын басқарады. Марк — «Future Crimes: Inside the Digital Underground and the Battle for Our Connected World» кітабының авторы.
Алғысөз
Дана болу — қажет болған жағдайда өзіңді қалай қорғауды немесе көзден таса болуды білуді де білдіреді. Бірінші қадам — қауіп-қатерлерден хабардар болу.
Google кімнің өмір сүріп, кімнің өлетінін анықтай алады
«Шындық мынада: 2008 жылы [Мумбайда] террористер кімнің өмір сүріп, кімнің өлетінін анықтау үшін Google сияқты іздеу жүйелерін пайдаланды... Facebook-те ақпарат бөліскен кезде тек медиа және маркетинг компанияларынан ғана емес, басқалардан да қауіптену керек».
Бизнес саяхатшыларды жиі қалай ұрлап кетеді
Ұйымдасқан қылмыстық топтар әуе компаниясының қызметкерлеріне пара беріп, жолаушылар тізімін алуға машықтанған. Олар әр есімді Google-дан іздеп, жоғары мәртебелі нысаналардың тізімін жасайды. Содан соң лимузин жүргізушілерінің тақтайшаларынан сол есімдерді іздеп, әуежайға ерте келеді. Олар нағыз жүргізушілерге ақша береді немесе қорқытады, содан соң олардың орнына өздері тұрады:
«Нью-Йорк, Сан-Франциско немесе Лондоннан ұшып келген басшы ұшақтан түсіп, өз есімі жазылған картонды көреді. Ол лимузин жүргізушісі сияқты киінген адамға барып, көлікке отырады және нәтижесінде оны ұрлап әкетеді. Тіпті өлтірілген бірнеше адам да болды».
ТФ: Сондықтан мен әлем бойынша кез келген көлікке тапсырыс бергенде Uber-ді немесе бүркеншік есімдерді қолданамын. Егер сіз тапсырыс бергенде ойдан шығарылған есімді пайдалансаңыз, бірақ әуежайда нағыз есіміңіз жазылған тақтайшаны көрсеңіз — бұл қастандық екенін бірден білесіз. Егер сіз табысты болсаңыз немесе интернетте солай көрінсеңіз және шетелге көп шықсаңыз — бұл паранойя емес.
Жекелендірілген биологиялық қару
Марк екеуміз қылмыскерлердің (немесе ақылды жындылардың) сіздің генетикалық ақпаратыңызды қалай пайдалана алатынын талқыладық:
«Мен сізге нақты мысал келтірейін. Варфарин деген қанды сұйылтатын дәрі бар. Кейбір адамдарда бұл дәріге аллергиясы бар генетикалық маркер болады, бұл олар үшін өте қауіпті. Бұл — керемет мысал. Бұл — бүгінде бар қарапайым дәрі, бірақ адамның сырт келбетіне қарап оның Варфаринге аллергиясы бар-жоғын біле алмайсыз. Бірақ егер [сізде олардың генетикалық мәліметтері болса], сізде қосымша ақпарат болады. Сіз мұны білесіз және бұл өлімге әкелуі мүмкін».
ТФ: Мен жекелендірілген биологиялық қару туралы осыдан 10 жыл бұрын НАСА-ның бұрынғы ғалымымен сөйлескенмін. Бұл — шындық. Осы тақырыпта ой өрісіңізді кеңейту үшін Марктың Atlantic журналындағы «Hacking the President’s DNA» («Президенттің ДНҚ-сын бұзу») атты мақаласын оқыңыз. Егер сіз жоғары лауазымды нысана болсаңыз, қорғаныс туралы ойлануыңыз керек. CRISPR (гендік инженерияда ДНҚ-ны дәлме-дәл өзгертуге мүмкіндік беретін технология) және соған ұқсас технологиялар жақын болашақты биологиялық қарудың дәуіріне айналдыруы мүмкін. Генетикалық мәліметтеріңізді құпия сақтаңыз. Тіпті бүркеншік есімдерді қолдансаңыз да, ДНҚ арқылы бет-әлпетті анықтай алатын компанияларды көрдім. Мұны анонимді түрде сақтау іс жүзінде мүмкін болмайды.
Өміріңізде ұстанатын немесе жиі ойлайтын цитаталар бар ма? «Болашақ осында — ол жай ғана біркелкі таралмаған». — Уильям Гибсон «Егер біз технологиямызды даналықсыз немесе сақтықсыз дамыта берсек, біздің қызметшіміз жендетіміз болып шығуы мүмкін». — Омар Н. Брэдли
Сіздің салаңызда берілетін ең нашар кеңес қандай? «Егер жасыратын ештеңеңіз болмаса, онда жеке өміріңіздің құпиялылығы үшін алаңдаудың қажеті жоқ және қауіпсіздік үшін жеке өмірімізді құрбан етуіміз керек деген кеңес».
Соңғы бір жылда сіз көп нәрсе үйренген немесе мұқият бақылап жүрген үш адам немесе ақпарат көзі? Дэвид Брукс, «The Moral Bucket List». Нир Эяль, «Hooked». Кевин Келлидің кез келген еңбегі, соның ішінде «The Inevitable».

Spirit animal: Балжегіш (Honey badger)
Сэми Камкар
Сэми Камкар (TW: @samykamkar, samy. pl) — Америка Құрама Штаттарындағы ең инновациялық компьютерлік хакерлердің бірі. Ол барлық уақыттағы ең жылдам таралатын MySpace желісіндегі «Samy» атты құрт-вирусын жасағанымен танымал, сол үшін оған АҚШ-тың Құпия қызметі тінту жүргізген. Жақында ол маңайдағы кез келген дронды бұзуға мүмкіндік беретін SkyJack атты арнайы дрон жасап шығарды. Сондай-ақ ол Apple iPhone, Google Android және Microsoft Windows Phone құрылғылары арқылы заңсыз мобильді бақылауды анықтады. Оның тұжырымдары осы компанияларға қарсы бірқатар сот істеріне және Капитолий төбесіндегі жеке өмір құпиялылығына қатысты тыңдауларға әкелді.
Неліктен Сэми «Даналық» бөлімінде? Тағы да қайталаймын, өзіңізді қауіпсіз сезіну және ресурстарыңызды пайдалану тек шабуылға байланысты емес. Қарапайым қорғаныс шараларының болуы маңызды. Өмір — бұл толық контактілі спорт, және «қара аққулар» ерте ме, кеш пе келеді.
Алдыңғы тарих
Сэми менің «The Tim Ferriss Experiment» телешоуындағы «Dating Game» (Түнгі таныстық) эпизодындағы Obi-Wan-дарымның (тәлімгерлерімнің) бірі болды. 15-20 минут ішінде ол Лос-Анджелес пен басқа қалалардағы онлайн танысуын қалай оңтайландырып, автоматтандырғанын көрсетті. Ол жинаған мәліметтерге сүйене отырып, маған жалаңаш кеудемен түскен суреттер мен жануарлар «есірткі сияқты» әсер ететінін айтты. Мен оған сенбедім, сондықтан біз менің бұрынғы бірнеше суреттерімді және иығыма кішкентай мысықты ұстап тұрған жалаңаш кеуделі суретімді сынақтан өткіздік. Бұл өте ыңғайсыз, күлкілі сурет еді. Тіпті Нил Штраус (347-бет) оның жеңгенін қаламады. Бірақ, өкінішке орай, сол сурет жеңіп шықты.
Жұмысқа зейін қою (The Zone) үшін музыка
Сэми жұмысқа зейін қою үшін AudioMolly. com, The Glitch Mob және Infected Mushroom топтарының музыкасымен код жазғанды ұнатады. Оның ұсынысы бойынша мен де AudioMolly-ден сүйікті орындаушыларымды таптым — Pegboard Nerds («Blackout») және David Starfire (Karuna).
20 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? «Қылмыс жасауды тоқтат».
Хакердің құралдары
Мен Сэмиден жиі: «Өзімді сен сияқты адамдардан қалай қорғай аламын? » — деп сұраймын. Төмендегі құралдар ең көп таралған қауіпсіздік қатерлерінің 90%-дан астамын шешеді. Мен қазір олардың жартысына жуығын қолданамын. Бұл тарау күрделі болуы мүмкін, сондықтан қажет болған жағдайда тек көз жүгіртіп өтіп, кейінірек анықтама ретінде оралыңыз.
Егер басқа ештеңе істемесеңіз, міне 60 секундтық сақтық шарасы: ноутбук камерасын (және телефон камерасын) пайдаланбаған кезде лентамен немесе қақпақпен жауып қойыңыз. Сэми маған камераларды басып алудың қаншалықты оңай екенін түсіндірді. Бұл өте қорқынышты. Мұны сіздің үйіңізді бақылау және қашан үйде болмайтыныңызды анықтау үшін пайдалануы мүмкін. Сондай-ақ мұны сізді ыңғайсыз сәттерде түсіріп алу үшін де қолдануы мүмкін. Оны жауып қою — босқа кетпеген 60 секунд.
Сэми ұсынады:
Жүйеңіз ұрланған жағдайда немесе шетелге шыққанда компьютердегі және мобильді құрылғылардағы мәліметтерді қалай қорғауға болады:
Windows-та BitLocker немесе OS X-те FileVault қолданыңыз. Құрылғы өшірулі немесе ұйқы режимінде болғанда мәліметтеріңіз шифрланады. Құрылғы жоғалған немесе ұрланған жағдайда құпия мәліметтеріңізді қорғау үшін қатты дискіні «толық шифрлау» (full disk encryption) арқылы шифрлаңыз, бұл басқаларға парольсіз деректерді алуға мүмкіндік бермейді.
You’ll Never Take Me Alive!** — бұл Windows және OS X үшін тегін құрал. Егер экран бұғатталып тұрғанда компьютер қуат көзінен немесе Ethernet желісінен ажыратылса [ТФ: мысалы, біреу кофеханада ноутбугіңізді жұлып алып қашса], жүйе бірден ұйқы (hibernate) режиміне өтеді, бұл ұрының шифрланған деректерге қол жеткізуіне жол бермейді. Бұл үшін FileVault немесе BitLocker қосулы болуы керек.
iOS немесе Android құрылғыңызда деректерді шифрлау үшін ПИН-кодты қолданыңыз. ПИН-код сенімсіз болып көрінгенімен, brute forcing (парольді барлық мүмкін нұсқаларды кезекпен тексеру арқылы бұзу әдісі) шабуылдарынан қорғайтын механизмдердің арқасында деректеріңіз жақсы қорғалған. [ТФ: Егер iPhone болса, ПИН-кодты 4-тен 8 таңбаға дейін көбейтуді ұсынамын. Бұл парольді бұзуға кететін уақытты 4-5 күннен 100+ күнге дейін ұзартады].
Ешқашан бір парольді екі рет қолданбаңыз! Парольдерді бір сайттың паролін білу арқылы екіншісін табу мүмкін болмайтындай етіп ажыратыңыз. Мен сайтқа қатысты ән мәтіндері сияқты ұзақ, бірақ есте сақтауға оңай парольдерді қолдануға тырысамын. Техникалық емес адамдар үшін мен барлығын есте сақтау үшін 1Password немесе LastPass (немесе KeePass) бағдарламаларын қолдануды ұсынамын. Жеке өзім VeraCrypt-ті пайдаланамын, бірақ ол күрделірек. 1Password браузерге кіріктірілген, сондықтан осалдық табылса, бағдарламаның өзі менің парольдеріме қол жеткізе алу қаупі бар. Бұл екіталай, бірақ аз да болса тәуекел бар.
Тегін әрі кросс-платформалы **VeraCrypt** құралын қарастырыңыз. Егер сізді шекарадан өту кезінде немесе cryptanalysis (шифрланған ақпаратты ашу өнері) кезінде парольді айтуға мәжбүрлейді деп қорықсаңыз, «жасырын томдарды» (hidden volumes) қолдана аласыз. Мұндай жасырын томдар — екі паролі бар шифрланған дискілер. Бір парольмен көрсетуге болатын файлдар ашылса, екінші парольмен нағыз құпия деректер ашылады. Бұл сізге plausible deniability (мәліметтердің барын дәлелдеу мүмкін еместігіне негізделген теріске шығару мүмкіндігі) береді. Мен жеке өзім екінші парольді қолданбаймын... әлде қолданамын ба?
Компьютеріңіздегі зиянды бағдарламаларды немесе қате жұмыс істейтін бағдарламалық жасақтаманы анықтау
Көптеген бағдарламалар интернетке қосылады. Егер сіз қай бағдарламаның қашан қосылып жатқанын білгіңіз келсе, Windows-та **NetLimiter** немесе OS X-те **Little Snitch** қолдана аласыз. Олар нақты бағдарламаның қайда қосылып жатқанын көрсетеді және оны бұғаттауға мүмкіндік береді. Тереңірек талдау үшін Wireshark-ты қолдануға болады.
OS X-те **BlockBlock** құралын қолдануға болады. Ол бағдарлама жүйені іске қосқанда автоматты түрде қосылуға тырысса, сізге хабарлайды. Кейбір вирустар немесе жай ғана жалықтыратын бағдарламалар осылай жасауға тырысады, ал сіз оған рұқсат беру-бермеуді өзіңіз шешесіз.
Өзіңіз сенбейтін ешқандай USB құрылғысын қоспаңыз! Тіпті USB арқылы зарядталатын электронды сигареттердің өзінде зиянды бағдарламалар (malware) болуы мүмкін. Егер бірдеңені зарядтағыңыз келсе, компьютерді емес, розеткаға арналған USB зарядтағышты/адаптерді пайдаланған қауіпсіз.
Интернетте өзіңізді анонимді ету
Tor — бұл интернетті анонимді түрде шолуға мүмкіндік беретін және желілік бақылаудан қорғануға көмектесетін тегін, кросс-платформалық (әртүрлі операциялық жүйелерде жұмыс істейтін) бағдарламалық жасақтама. Ол сіз оны пайдаланған сайын IP мекенжайыңызды өзгертуге және желілік байланысыңызды шифрлауға көмектеседі. Дегенмен, Tor тізбегіндегі соңғы «түйін» (hop) сіздің шифрланбаған трафигіңізді көре алады, бірақ ол сіздің IP мекенжайыңызды анықтай алмайды. Мен кез келген VPN қызметіне қарағанда Tor-ға көбірек сенер едім, өйткені VPN-нен айырмашылығы, ешбір Tor түйіні сіздің IP-іңізді де, неге кіріп жатқаныңызды да бірдей білмейді; ал VPN-ді сол деректерді бөлісуге мәжбүрлеуі мүмкін.
Смартфонмен суретке түскенде, ол әдетте суретке қатысты GPS координаттарын және пайдаланылған құрылғы сияқты басқа да деректерді жазып алады. Бұл EXIF деректері (сурет файлының ішіне жасырылған метадеректер) деп аталады және егер сіз суретті біреуге тікелей жіберсеңіз, кез келген адам оны қалпына келтіре алады. Әртүрлі платформалардағы телефондарда орынды сақтау функциясын өшіруге болады [Қараңыз: Параметрлер, Жүйелік теңшеулер және т. б. Мысалы, iPhone 6-да: Параметрлер → Құпиялылық → Геолокация қызметтері] немесе бұл үшін арнайы тегін бағдарламалық жасақтаманы қолдануға болады. Суреттерден орналасқан жеріңізді жасырғыңыз келсе, «EXIF removal tool» деп іздеп, операциялық жүйеңізге немесе мобильді платформаңызға арналған құралды табыңыз.
Егер сіз ерекше айлакер болғыңыз келсе, OS X жүйесінде MAC мекенжайыңызды (желілік құрылғының бірегей жабдық идентификаторы) өзгерту немесе кездейсоқ ету үшін LinkLiar деп аталатын тегін қолданбаны пайдалана аласыз. MAC мекенжайы — бұл компьютеріңіздегі желілік құрылғының бекітілген, бірегей сәйкестендіргіші және ол ешқашан өзгермейді. Сондай-ақ, кейбір ірі компаниялар сіздің соңғы болған жеріңізді білу үшін MAC мекенжайларын бақылайтынын байқадым, сондықтан оны анда-санда реттеп тұрған артық етпейді.
Қызықты деректерге қол жеткізу және сіз кіретін веб-сайттарды басқару
Егер веб-сайт компьютеріңізге кескіндерді, бейнелерді немесе аудиоларды жеткізіп жатса, бұл көп жағдайда сайт сізді тоқтатуға тырысса да, оларды тікелей жүктеп алуға болатынын білдіреді. Chrome браузерінде (ұқсас құралдар Firefox пен Safari-де де бар) Көрініс (View) → Әзірлеуші (Developer) → Әзірлеуші құралдары (Developer Tools) тармағына өтіп, Желі (Network) қойыншасын басып, бетті жаңартып, өтіп жатқан барлық мазмұнды көре аласыз. Содан кейін кез келген файлды, мысалы, сайт жүктеп алуға рұқсат бермейтін суретті тінтуірдің оң жақ түймесімен басып, тікелей URL мекенжайын алу үшін «Copy Link Address» (Сілтеме мекенжайын көшіру) тармағын таңдауға болады. Элементтер (Elements) қойыншасы да өте пайдалы. [TF: Мұны кейбір сайттар көшіруге тыйым салған жақсы цитаталарды оңай көшіру үшін де пайдалануға болады. ]
Осы Әзірлеуші құралдарын пайдалана отырып, егер сайт сізді тіркелуге мәжбүрлесе, толтырғыңыз келмейтін форманы ұсынса немесе бетті кедергі келтіретін терезелермен жауып тастаса немесе қарайтса, Әзірлеуші құралдарындағы Elements қойыншасын пайдаланып, кез келген элементті оң жақ түймемен басып, «Remove» (Өшіру) түймесін басуға болады. Қам жемеңіз, егер қате нәрсені өшіріп алсаңыз, бетті жаңартып, қайтадан көруге болады! Сіз тек өз компьютеріңіздегі бетке ғана әсер етесіз, бірақ бұл бетті өзіңізге ұнайтындай етіп реттеудің пайдалы құралы болуы мүмкін.
Google Reverse Image Search (Google-дың сурет бойынша кері іздеуі) — егер сіз барлау жүргізгіңіз келсе немесе суреттің қайдан келгенін немесе интернеттің тағы қай жерінде қолданылатынын білгіңіз келсе, таңқаларлықтай пайдалы құрал. Тек Google Суреттерге өтіп, суретті бетке сүйреп апарыңыз.
Хакерлер қолданатын құралдар
Мен заңгер болмасам да, бұл құралдарды өзіңіз басқаратын желіде және құрылғыларда, мысалы, үйіңіздегі жергілікті желіде (LAN) пайдалану ешқандай салдарға әкеп соқтырмайды. Өз желіңіздің қауіпсіздігі мен осалдығын түсінудің жалғыз жолы — шабуылдаушылар қолданатын құралдарды сынап көру. Бұны үйренуге қызығатындарға осыларды пайдалануды ұсынамын — жақсылар да, жамандар да дәл осы құралдарды қолданады!
Хакерлер, шабуылдаушылар немесе қауіпсіздікке қызығушылар қолданатын бастапқы құралдар туралы білу үшін Wireshark, Charles (веб-дебагтау проксиі), NightHawk (ARP/ND спуфинг және парольді иіскеу), arpy (ARP спуфинг), dsniff (парольді иіскеу) және Kali Linux (ену тестілеуі) сияқты құралдарды қарап шығуды және желіге басып кіру, трафикті ұстау (sniffing) және man-in-the-middle (екі жақтың арасына килігу) бойынша оқулықтарды іздеуді ұсынамын. Бірнеше минут ішінде Wireshark сияқты құралмен компьютеріңізге кіріп-шығып жатқан барлық трафикті көре аласыз, ал Nighthawk пен arpy сияқты құралдар Wireshark-пен бірге желідегі барлық трафикті тексеруге және ұстап алуға көмектеседі!
Қауіпсіздікке тереңірек бойлау үшін бағдарламалауды үйренуді ұсынамын. Бұл сіз ойлағаннан да оңай! Бағдарламалауды үйрену біреудің бір нәрсені қалай жасағанын түсінуге мүмкіндік береді және оны қалай кері айналдырып, өз пайдаңызға жаратуды (exploit), яғни оны өзіңіз жасағандай ойлауды үйретеді.

Тотемдік жануар: Крис Фассел = Жерорта теңізінің эльфі
Генерал Стэнли Маккристал және Крис Фассел
Стэнли Маккристал (TW: @StanMcChrystal, mcchrystalgroup. com) АҚШ армиясынан 34 жылдан астам қызметтен кейін төрт жұлдызды генерал шенімен отставкаға кетті. Бұрынғы Қорғаныс министрі Роберт Гейтс Маккристалды «мүмкін мен кездестірген ең тамаша жауынгер және шайқастағы ерлердің көшбасшысы» деп сипаттаған.
2003 жылдан 2008 жылға дейін Маккристал Біріккен арнайы операциялар қолбасшылығының (JSOC) қолбасшысы болып қызмет етті, онда оған Ирактағы Әл-Қаида көшбасшысы Әбу Мұсаб әл-Заркауидің көзін жою еңбегі жазылды. Оның соңғы тапсырмасы Ауғанстандағы барлық американдық және коалициялық күштердің қолбасшысы болу еді. Ол Йель университетінің Джексон атындағы Жаһандық мәселелер институтының аға ғылыми қызметкері және көшбасшылық бойынша консалтингтік McChrystal Group фирмасының негізін қалаушысы.
Крис Фассел (TW: @FussellChris) — АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (SEAL) бұрынғы офицері, генерал Маккристалдың бұрынғы адъютанты (оң қолы) және қазіргі уақытта McChrystal Group-тың аға жетекшісі.
«Өмірдің мақсаты — мақсатты өмір сүру. »
Бұл Стэннің «Егер сіз кез келген жерге билборд қойып, оған кез келген нәрсені жаза алсаңыз, онда не жазылар еді? » деген сұраққа берген жауабы. Бұл Роберт Бирннің цитатасы.
Күніне бір негізгі тамақтану
Стэн өзін түнде үлкен кешкі аспен марапаттайды және күні бойы аз-аздап тамақтануды ұнатпайды.
«Қызыл команда» құру туралы
СТЭН: «Қызыл команда (Red Team) тұжырымдамасы жоспарды сынауға арналған. Жоспар жасаған кезде — сізде мәселе бар және оны шешу жолын табасыз — сіз оған ғашық боласыз. Оның кемшіліктерін елемей бастайсыз, меніңше, ақыл-ой солай жұмыс істейді. . . Кейде сіз оның алдындағы нақты қиындықтарды немесе осал тұстарын өткізіп жібересіз, өйткені тек оның іске асқанын қалайсыз. Біз сипаттағандай, кейде жоспар "ғажайыптар тізбегіне" айналуы мүмкін, ал бұл нақты сенімді жоспар емес. Сонымен, қызыл команда дегеніміз: сіз жоспарға қатысы жоқ адамдарды алып: "Сен бұл жоспарды қалай бұзар едің немесе оны қалай жеңер едің? " — деп сұрайсыз. Егер сізде өте ойлы қызыл команда болса, таңғажайып нәтижелерге қол жеткізесіз».
Барлығы сізді керемет дейді, бірақ...
ТИМ: «McChrystal Group үшін адамдарды қалай іріктейтініңіз туралы естігенмін. Сондай-ақ, кейде адамдар аяқтауы керек мәлімдеме тастайтыныңызды естідім. Нақтырақ айтсақ, айталық, Криспен сұхбат жүргізіп жатсаңыз, сіз: "Барлығы Кристі керемет дейді, бірақ... " — деп, үнсіз отырып аласыз. Сіз шынымен солай істейсіз бе? »
СТЭН: «Иә, солай істеймін. . . Бұл адамды басқалардың өзі туралы түсінігі қандай екенін айтуға мәжбүрлейді. Өйткені белгілі бір түсінік бар және іріктеу процесінде біз мұны анықтаймыз, өйткені басқа адамдардан мәліметтер аламыз. Бірақ егер сіз біреуден: "Барлығы сені жақсы көреді, бірақ мына қасиетіңді ұнатпайды" немесе "олар сені жұмысқа алар еді, бірақ... " деп сұрасаңыз, [бұл] бірнеше нәрсеге қол жеткізеді. Біріншіден, бұл оларды "Адамдар менің бойымда нені ұнатпайды? " деген сұрақпен бетпе-бет келуге мәжбүрлейді. Екіншіден, олар мұны сізге айтуы керек. Бұл жалпыға мәлім нәрсе болуы мүмкін, бірақ егер олардың мұны мойындауға және жұмысқа алғысы келетін адамға айтуға батылы жетпесе, бұл олардың мінез-құлқын көрсететін терезе іспетті».
ТИМ: «Сіз үшін қандай жауаптар "қауіп белгісі" (red flag) болып табылады, ал қайсысы емес? Немесе Крис, егер сіз жауап бергіңіз келсе... »
КРИС: «Мен әрқашан [әдеттегі сұхбат әдісін] төңкеріп тастағанды ұнатамын [және былай деймін]: "Біз шағын қауымдастықпыз. Сіз бен біз бірге жұмыс істемедік, бірақ мен сіздің көптеген замандастарыңызды танимын, және осыдан кейін біз сізді ұнататын және ұнатпайтын адамдармен хабарласамыз. Ешкім мінсіз емес, менің де сіз сияқты қарсыластарым бар. Сізді аса құрметтемейтін адамдар сіз туралы не айтар еді? "
«Мен үшін ең бастысы — олардың жауабы болуы. А) Бұл мәселені шешуге батылдықты көрсетеді, және Б) бұл "Мен ең үздік маман болуым мүмкін, бірақ сыртта біреу бар және ол былай дер еді... " деген өзін-өзі тануды көрсетеді. Олар мені кезінде тек өз мүддесін ойлады, немесе қағаз жүзінде тым жақсы көрінеді, немесе физикалық дайындықтың мына түрлеріне жалқаулық танытады немесе басқа да нәрселерді айтуы мүмкін. Маған соны көрсетіңіз, егер сіз оны анықтасаңыз, демек сіз сонымен жұмыс істеп жатырсыз. Сіздің ол туралы не ойлайтыныңыз маған маңызды емес. Маған тек басқа адамдардың сіз туралы пікірін білетініңізді білу маңызды».
✸ «Сәтті» деген сөзді естігенде кім ойыңызға келеді?
КРИС: «Мен былай жауап берейін, бұл нақты нүктесіне тие ме, жоқ па, білмеймін. Мансабымның басында керемет тәлімгерім маған осы уақытқа дейін ұстанып келе жатқан кеңес берді: сіз әрқашан бақылап жүретін үш адамның тізімі болуы керек: сіз еліктегіңіз келетін өзіңізден жоғары лауазымды адам; жұмысын сізден жақсырақ істейтін және сіз құрметтейтін замандасыңыз; және сіз бір, екі немесе үш жыл бұрын істеген жұмысты сізден де жақсырақ істеп жүрген бағынышты адам. Егер сізде өзіңізді үнемі өлшейтін және олардан үнемі үйренетін осы үш адам болса, сіз қазіргіңізден әлдеқайда жақсы боласыз».
Стэннің жаттығу режимі
Стэн жаттығуын үйде бастайды (егер ол үйде болса):
Максималды қайталауға дейін отжимание жиынтығы
100 рет пресс, 3 минуттық планка, 2-3 минут йога
Максималды қайталауға дейін отжимание жиынтығы
ден 100-ге дейін қайшы тәрізді пресс (аяқ жоғарыда), 2,5 минуттық планка, 2-3 минут йога
Максималды қайталауға дейін отжимание жиынтығы
ден 100-ге дейін аралас пресс (алғашқы екі нұсқа біріктірілген), 2 минуттық планка, 2-3 минут йога
Максималды қайталауға дейін отжимание жиынтығы
60 рет аяқты сермеу (flutter kicks), содан кейін статикалық ұстау; 1,5 минуттық планка; пресс жиынтығы; 1 минуттық планка; 2-3 минут йога
СТЭН: «Сосын мен үйден шығып, жаттығу залына барамын, өйткені менің залым таңғы 5:30-да ашылады. Ол үйімнен үш блок жерде».
ТИМ: «Таңғы уақытты айтып отырмыз деп ойлаймын».
СТЭН: «Иә. Егер мен 4-те тұрсам, мұның бәрін 4:30-дан 5:20-ға дейін істей аламын, сосын 5:25-те залыма барамын. Залға келгенде, мен еңіс орындықтағы пресс (inclined bench press) және түрегеп тұрып бицепсті шынықтырумен (standing curls) кезектестіріп, төрт жиынтық турникке тартылуды орындаймын. [Олардың арасындағы үзілісте бір аяқпен тепе-теңдік сақтау жаттығуларын жасаймын. ] Содан кейін тағы бірнеше нәрсе істеймін және мұның бәрін 30-35 минутта бітіремін. Сонымен, 6:15 немесе 6:20-да залдан шығып, үйге қайтып, жуынып, содан кейін жұмысқа кірісемін».
Жаттығу неге Стэн үшін маңызды
Өзін-өзі тану және өнімділік аспектілерінен бөлек:
«Бұл сонымен қатар күнге тәртіп (дисциплина) береді. Менің байқағаным, егер күн нашар өтсе де, мен жаттығу жасаған болсам, күннің соңында не болса да "Жақсы жаттығу жасадым" деп айта аламын. Rolling Stone мақаласы шыққанда, ол түнгі сағат 1:30 шамасында шықты. Мен бұл туралы білдім, бірнеше қоңырау шалдым, үлкен мәселе туындағанын түсіндім де, киімімді киіп, бір сағат бойы жүгірдім. Басымды тазалап, бойымды жаздым. Бұл мәселені жойып жіберген жоқ, бірақ мен мұндай жағдайларда осылай істеймін».
Психологиялық төзімділіктің үш тәжірибесі
Төмендегілер «Әскери саладағы бейбіт тұрғындар психологиялық төзімділікті дамыту үшін қолдана алатын үш сынақ немесе тәжірибе қандай? » деген сұраққа жауап ретінде айтылды:
СТЭН: «Біріншісі — өзіңізді қабілеттімін деп ойлағаннан да қаттырақ итермелеу. Сіз өз ішіңізден жаңа тереңдікті табасыз. Екіншісі — қиындықтарды, жайсыздықты бөлісетін топтарға қосылу. Біз мұны "ортақ тапшылық" (shared privation) деп атайтынбыз. Осындай қиын ортадан өткенде, өзіңіз адал болған нәрсеге деген сеніміңіз нығая түсетінін байқайсыз. Және соңғысы — қандай да бір қорқыныш тудырып, адамдарды оны жеңуге мәжбүрлеу».
TF: Меніңше, осы үш элемент Spartan Race (Джо Де Сенаны қараңыз, 38-бет) және World’s Toughest Mudder (Амелия Бунды қараңыз, 2-бет) сияқты кедергілерден өту жарыстарының танымалдылығын түсіндіреді.
30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
СТЭН: «Мен 35 жасқа дейін бәрін бақылауда ұстауға тырысатын адам (control freak) болдым деп ойлаймын, өйткені мен басқарған ұйымдардың көлемі оларды микроменеджментпен басқаруға мүмкіндік беретіндей шағын еді. Мінезім де күшті болды, егер көп еңбектеніп, көп оқысаң, барлық шахмат фигураларын еш қиындықсыз қозғалтуға болатын еді. Шамамен 35-40 жас аралығында, батальон деңгейіне (шамамен 600 адам) көтерілгенде, кенеттен оны басқаша басқару керек екенін түсінесіз. Ал шын мәнінде істеуіңіз керек нәрсе — адамдарды дамыту. Мен кез келген жас адамға берер кеңесім: бұл шынымен жұмысты істейтін адамдарды дамыту туралы. Егер тапсырманы өзіңіз барып істемейтін болсаңыз, онда сол тапсырманы орындайтын адамдарды (олар басқаратын адамдар болсын немесе тікелей орындаушылар болсын) дамытуға жұмсаған әрбір минутыңыз еселеніп, экспоненциалды қайтарым береді».
Оқуға уақытым жоқ дейтіндер үшін...
Стэн кітаптардың көбін аудиокітап ретінде тыңдайды, бұл әдет шетелде жүргенде қалыптасқан, өйткені баспа кітаптарын қызмет бабымен алып жүру ыңғайсыз. Қазір ол уақытының 70%-ында аудио арқылы «оқиды».
СТЭН: «Мен аудиокітаптармен жүгіруді үйрендім. Гантель көтергенде де ойым соған шоғырланады. . . Сондай-ақ менің ванна бөлмесінде кішкентай динамиктерім бар. Сондықтан мен таңертең сонда кіріп, бір кітапты тыңдаймын. Тісімді жуғанда, қырынғанда, спорттық киімімді кигенде оны қосып қоямын, өйткені әйелім жатын бөлмеде ұйықтап жатады. . . Мен кітаптарды өте тез тауысатынымды байқадым, өйткені күніне бір жарым сағат жаттығу жасасаңыз, жай оқу уақытына қарағанда кітаптарды әлдеқайда жылдам бітіресіз. . . Маған 20, 30, 40 жылдық дәуірді қамтитын ауқымды тарихи оқиғалар немесе Панама каналының құрылысы, Боулдер бөгетінің [қазіргі Гувер бөгеті] құрылысы сияқты үлкен жобалар ұнайды, өйткені олардың басы, ортасы, соңы және қиындықтары бар. Сондай-ақ мен бір тақырыпты "ішіп-жей" оқығанды (binge reading) жақсы көремін. Мен Джордж Вашингтон және басқа да негізін қалаушы әкелер туралы жеті-сегіз кітап оқыдым, олардың бәрі бір-бірімен ұштасатындықтан, кенеттен сол дәуір туралы көбірек біле бастайсың, ал жаңа кітап бос орындарды толтырғандықтан қызықтырақ болады. Осылайша мен біраз уақыт бір тақырыпқа, сосын басқа тақырыпқа ден қоямын».
✸ Шайқастың шынайылығын түсіну үшін қандай кітаптарды оқу керек?
КРИС: «Арнайы операциялар қауымдастығындағы классикалық туынды — Стивен Прессфилдтің "Gates of Fire" (Отты қақпалар) кітабы. Өте көп оқылатын шығарма. . . »
✸ Стэннің ең көп сыйға тартқан кітабы
«Мен 1968 жылы Антон Майрер жазған "Once an Eagle" (Бір кездері қыран болған) кітабының ең көп данасын сыйлаған шығармын. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерге келген екі кейіпкердің оқиғасы және ол олардың Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі жылдарын баяндайды».
✸ Стэннің сүйікті фильмі
"The Battle of Algiers" (Алжир үшін шайқас). Сізді қызықтыруы үшін шамамен 15 минут кетеді, бірақ сабырлы болыңыз және ары қарай көріңіз. Мен бұны көруді айлар бойы кейінге қалдырдым, Стэн ұсынған бойда көрмегеніме өкінемін. Алжирде түсірілген бұл деректі стильдегі фильм 1957 жылғы басып алынған Алжирдің Франциядан тәуелсіздік алу жолындағы күресі кезіндегі барған сайын шиеленіскен оқиғаларды суреттейді. Ол екі тарапты да адам ретінде көрсетеді және қазіргі оқиғалармен өте үндес. Сонымен қатар, ол адам табиғатының жақсы және жаман жақтарын зерттейді.
«Еркектің шынайы мінезін оның иті мен балалары оған қалай қарайтынына қарап білуге болады. »
«Егер сіз Құдайға сенбесеңіз, бізді өлмейтін ететін технологияға сенуіңіз керек. »

Тотемдік жануар: Ақбас субүркіт
Шей Карл
Шей Карл (TW/IG: @shaycarl, youtube. com/shaytards) өзінің алғашқы компьютерін 27 жасында алды. Ол қара жұмысшы болған және өзінің алғашқы YouTube видеосын гранитті үстел үсті жұмысындағы үзіліс кезінде жүктеген. Бүгінгі күнге оралсақ:
Оның SHAYTARDS арнасы қазір шамамен 2,5 МИЛЛИАРД қаралымға ие. Стивен Спилберг сияқты атақты адамдар Шеймен және оның отбасымен бірге видеоға түскен.
Ол Maker Studios-тың негізін қалаған, кейін ол Disney-ге шамамен 1 миллиард долларға сатылды.
Ол 13 жыл бойы некеде және 5 баласы бар.
Ол өзінің ең ауыр салмағынан бері 100 фунттан (45 кг-нан) астам салмақ тастады.
Сахна артында
Шей біздің подкаст үшін Ютадан Калифорнияға ұшып келді. Сан-Францискода мен оны бірқатар жаңа нәрселерге, соның ішінде Акройогаға (52-бет) және орыс моншасында бұтақтармен сабалуға көндірдім.
Ол DietBet. com сайтының инвесторы, мен оның қатысы бар екенін білместен ондаған мың жанкүйерлеріммен бірге бұл сайтты пайдаланғанмын. Бұл сайт арықтау үшін ынталандыру ретінде ақша тігуге мәжбүрлейді және ол нәтиже береді. Белгілі бір белестерге жеткендер «жеңіске жетеді» және жалпы қордың бір бөлігін алады. Ойыншылар 5 миллион фунттан астам салмақ тастады және DietBet 21 миллион доллардан астам төлем жасады.
«Өмірдің құпиялары "клише" деген сөздің артына жасырылған. »
Шей салмақ тастап жүрген кезіндегі бір велосипед тебу сәтін еске алды: «Дәл қай жерде болғаным есімде. Мен іштей: "Өмірдің құпиялары клише (таптаурын сөз) деген сөздің артына жасырылған" деп ойладым. Сондықтан кез келген уақытта клише деп ойлайтын бірдеңені естісеңіз, менің кеңесім — құлағыңызды түріп, мұқият тыңдаңыз». Ол «Көбірек көкөніс жеңіз» сияқты сөздерді миллион рет естіген, бірақ бәрі тым қарапайым көрінгендіктен, оларды жылдар бойы елемеген. Сайып келгенде, қарапайым нәрселер жұмыс істеді. Оған күрделі жауаптар керек емес еді. Олар баяғыдан оның көз алдында тұрған. Сіз тым ескі немесе клише деп ойлағандықтан қандай кеңестерді елемей жүрсіз? Одан тексеруге болатын қандай да бір әрекет таба аласыз ба?
Болашақтағы өзіңізден үйрену — екеуіміз де қолданатын жаттығу
Мен Шейден 25 жастағы өзіне қандай кеңес беретінін сұрадым, ол былай деп жауап берді:
«Мүмкін мен "Колледжді ертерек тастап кет" дер ме едім? Бірақ мен ештеңені өзгертпес едім деп ойлаймын. . . "Мен 25 жастағы өзіме не айтар едім? " деп ойлау оңай. Сондықтан мен: "Егер мен 45-те болсам және маған осы сұрақ қойылса, мен 36 жастағы өзіме [Шейдің қазіргі жасы] не айтар едім? " деп ойлаймын».
TF: Бұл маған онымен бір оқиғаны бөлісуге түрткі болды, оны осында қысқаша қайталаймын. Мен ешқашан көркем әдебиет жазбаймын, бірақ мен жоғалтқан және ұзақ уақыт бойы қайғырған жазбаларымның бірі көркем шығарма еді. Мен шаңғы тебуге барғаным, шаңғы базасында ыстық шоколад пен шарап ішіп отырғаным және үстелдің қарсы жағында ақылды қарт бейтаныс адаммен бірге отырып қалғаным туралы қысқаша әңгіме жаздым. Бірнеше сағаттық әңгімеден кейін бұл бейтаныс адам менің болашақтағы өзім болып шығады. Мен одан кеңес сұраймын, ол маған өзінің тәжірибесіне сүйеніп кеңес береді. Бұл әңгімені жазу өте қызық болды, бірақ — бұл біртүрлі естілсе де — мен осы жаттығу арқылы көптеген нақты, іс жүзінде қолдануға болатын кеңестер алдым. Қаламды қойғанда, мен таңданып: "Менің не істегенімді білмеймін, бірақ бұл бір сиқырлы трюк сияқты көрінеді" деп ойладым. Кейінірек мен бұл оқиға Хорхе Луис Борхестің «Басқасы» («El Otro») деп аталатын керемет туындысына ұқсайтынын түсіндім. Мен Шейге бұл оқиғаны айтқанда, оның көздері жанып кетті. Ол былай деді:
«Сіз жаңа ғана түсіндірген нәрсе менің ұсынайын деп отырған нәрсем еді. Қазір неше жаста екеніңізді ойлаңыз және өзіңізді 10 жасқа үлкен нұсқаңыз ретінде елестетіңіз. Содан кейін "Мен үлкен нұсқа ретінде өзіме не айтар едім? " деп ойлаңыз. Міне, сол жаттығудан тапқан даналығыңыз осы деп ойлаймын. . . [Егер сіз осы жаттығуды жасап, жауаптар бойынша өмір сүре бастасаңыз,] меніңше, сіз басқа жағдайға қарағанда экспоненциалды түрде тезірек дамисыз».
Ештеңе көмектеспегенде, еңбек көмектеседі.
Шей — Иса Мәсіхтің Соңғы Күндердегі Әулиелер Шіркеуінің (мормондар) мүшесі. Менің подкастымда ол алғаш рет алкоголизммен қалай күресіп, оны жеңгені туралы ашық айтты:
«Сауығып кету оңай емес. Бұл қиын. Біздің табиғи бейімділігіміз тәуелділікке және оңай нәрселерге қарай тартып тұрады. Алкоголь ішіп, ауырсынуды басу оңай. Таңертең тұрмай, жаттығу жасамау оңай. Drive-through-дан (көліктен түспей тапсырыс беру қызметі) өтіп, Биг Мак сатып алу оңай, солай емес пе? Ал сен қандай қиын істі істеуге дайынсың? Атамның: «Басқа ештеңе көмектеспегенде, еңбек көмектеседі», — дегені есімде».
Шей қазір видеоны қалай түсіреді
Canon PowerShot G7 X камерасы және Final Cut Pro X бағдарламасы. Ол өз күнін 3 акті ретінде қарастырады және оны үш бөлікке бөліп түсіреді: таң, түс, кеш. Ол жалпы алғанда 10-нан 15 минутқа дейін материал жинайды және ешқашан бір ретте 2 минуттан артық түсірмейді.
Көңіл-күйді көтерудің екі әдісі
Шей маған күнделікті видео жариялау немесе влогинг (видео + блог жүргізу; бейнекүнделік) қалайша арзан терапия болғанын түсіндірді:
«Физиологиялық тұрғыдан денемнің өзгергенін сезе алдым. . . . Тек тік отыру, жүзіңе күлкі ұялату және «өзіңді солай сезінгенше, солай кейіп таныту» арқылы сен шынымен де өзіңді жақсы сезіне бастайсың. Бұның нағыз күші бар».
ТФ: Бұл мені көңіл-күйді көтеру үшін шамамен 15 күн бойы қысқа влогингпен тәжірибе жасауға итермеледі. Мен оны барынша қарапайым етіп, iPhone-ды пайдаланып, 10 минуттық Facebook Live видео сұрақ-жауабын жасадым. Мен FB видеоларын YouTube-ке жүктедім және бұрын-соңды қол жеткізбеген үлкен әрі тұрақты көрермен аудиториясының қаншалықты тез қалыптасқаны таңғалдырды. Кейси Нейстат (217-бет) пен Шей маған түсіндіргендей: Мәселе өндіріс сапасында емес, сенің қалыптастырған қарым-қатынасыңда. «Көңілдірек» көрінудің әсері кем дегенде 2-3 сағатқа созылатындай көрінді.
Шейдің көңіл-күйді көтерудің тағы бір тактикасы бар, оны әуежайдан тыс жерде қолданған дұрысырақ болар:
«Бұл өте ақылға сыйымсыз естілуі мүмкін, бірақ мен жай ғана айнаға қарап, өзіме-өзім күлемін. . . ақымақ болып көрінуден қорқатын тәкаппарлық қабырғасын бұзамын. Меніңше, заттарға тым байсалды қарамаудың үлкен күші бар».
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде ойыңызға кім келеді?
«Мен үшін табыстың анықтамасы — ата-анаңмен, ата-әжеңмен (егер тірі болса) және балаларыңмен жақсы қарым-қатынаста болу. Бір-бірімізбен адам ретінде тіл табысудың қиын міндетін атқара алу».
Care Bear Stare-ден 1 миллиард долларлық шығуға дейін
«[Maker Studios] жабайы өрттей тез өсті. Бұл әлеуметтік инфлюенсерлердің басы біріккен алғашқы сәт еді. Бұл, былайша айтқанда, Care Bear stare (Қамқор аюлардың көзқарасы; мультфильмдегі кейіпкерлердің күш біріктіруі) сияқты болды. Барлық Қамқор аюлар жиналып, бір-бірімен байланысқанда, олардың ортақ көзқарасы әр аюдың жеке күшінен әлдеқайда қуатты болатынын білесің бе? Менің не айтқым келгенін түсінген боларсың».
ТФ: Егер басыңызға мылтық тақалып тұрса, сіз қандай бірегей топты жинай алар едіңіз? «Санат заңы» (276-бет) және «1000 шынайы фанат» (292-бет) бөлімдерін қайта оқу көмектесуі мүмкін.
✸ Билбордқа не жазар едіңіз?
«СЕН ӨЛЕСІҢ! » [ТФ: БАС ӘРІПТЕР автордікі. ]
Шей өзіне өмірдің қысқалығын және өлімнің сөзсіздігін үнемі еске салып отырады. Мен де кестемде memento mori (өлімді ұмытпа; өлім туралы ескерту) сәттерін жасаймын: Сенеканы немесе басқа стоиктерді оқу, хоспис күтушілерімен уақыт өткізу, зираттарға бару (мысалы, Омаха-Бич) немесе жақында қайтыс болғандардың естеліктерін қонақ бөлмесіндегі көрнекті жерге қою.
«Егер сен жылына 68 мың доллар тапсаң, онда жаһандық деңгейде сен ең бай 1%-дың ішіндесің».
Уилл Макаскилл
Уилл Макаскилл (TW: @willmacaskill, williammacaskill. com) — Оксфорд университетіндегі Линкольн колледжінің философия бойынша қауымдастырылған профессоры. Небәрі 29 жастағы ол, сірә, әлемдегі ең жас қауымдастырылған (яғни, тұрақты штаттағы) философия профессоры шығар. Уилл «Doing Good Better» кітабының авторы және «тиімді альтруизм» (барынша көп пайда әкелуге бағытталған қайырымдылық қозғалысы) қозғалысының негізін қалаушылардың бірі. Ол жылына ~36 мың доллардан асатын барлық табысын ең тиімді деп санайтын қайырымдылық қорларына аударуға уәде берген.
Ол сондай-ақ екі танымал коммерциялық емес ұйымның негізін қалады: мансап арқылы әлемге қалай жақсырақ үлес қосуға болатыны туралы зерттеулер мен кеңестер беретін «80 000 Hours» және адамдарды табысының кем дегенде 10%-ын ең тиімді қайырымдылық ұйымдарына беруге шақыратын «Giving What We Can». Бұл ұйымдар бірге 450 миллион доллардан астам қайырымдылық уәделерін жинады және өсу қарқыны бойынша коммерциялық емес ұйымдардың алғашқы 1%-ына кіреді.
«Сен нашар қайырымдылық ұйымын тек <span data-term="true">үстеме шығындарын</span> (әкімшілік және операциялық шығындар) азайту арқылы жақсы ете алмайсың».
ТФ: Уилл мені GiveWell. org сайтымен таныстырды. Бұл сайт коммерциялық емес ұйымдар мен қорлардың жұмсалған әр долларға шаққанда нақты қанша нәтижеге (құтқарылған өмірлер, жақсартылған өмірлер және т. б. ) қол жеткізгенін анықтау үшін терең зерттеулер жүргізеді. Бұл басқа қайырымдылық «рейтингтерінің» қателігінен аулақ болуға көмектеседі, өйткені олар тек төмен әкімшілік шығындарды «тиімділіктің» көрсеткіші ретінде қарастырады. Әрине, егер қайырымдылық ұйымы дұрыс емес іспен айналысса, қаржылық үнемділіктің еш мәні жоқ, Уиллдің сөзі де соған меңзейді. Барлық мәселе — нақты нәтижеде.
GiveWell. org сайтының 2016 жылғы мәліметі бойынша, ең тиімді және ықпалды үш қайырымдылық ұйымы:
Against Malaria Foundation (Безгекке қарсы қор) Deworm the World Initiative (Әлемді паразиттерден тазарту бастамасы) Give Directly (Тікелей беру)
✸ Уиллдің философиялық екі үлгі тұтар тұлғасы
Питер Сингер — австралиялық мораль философы және Принстон университетінің Биоэтика профессоры. Оның ең танымал еңбектері — таңқаларлықтай оңай оқылатын «Practical Ethics» және «Animal Liberation».
Дерек Парфит — бүкіл өмірін Оксфордтағы All Souls колледжінде өткізген ғалым. Дерек «Reasons and Persons» атты кітап жазды, Уилл оны XX ғасырда жазылған ең маңызды кітаптардың бірі деп санайды.
«Өз құштарлығыңның соңынан ер» — бұл өте нашар кеңес
«Меніңше, бұл қанағаттанарлық мансап пен жұмыс табудың табиғатын бұрмалайды. Жұмысқа қанағаттанудың ең үлкен көрсеткіші — ақыл-ойды талап ететін жұмыс. Бұл жұмыстың өз табиғатына байланысты. Бұл сіздің кім екеніңізге онша қатысты емес. . . . Мәселе — жұмыстың әртүрлілігінде, жақсы кері байланыс беруінде, еркіндікті сезінуге мүмкіндік беруінде, кеңірек әлемге үлес қосуында — ол шынымен маңызды ма? Әлемді жақсартып жатыр ма? — және сонымен қатар, ол сізге дамытқан дағдыларыңызды қолдануға мүмкіндік бере ме, сонда».
✸ Өмірді жақсарту және жалпы тиімділік үшін ең көп сыйға тартылатын кітаптар
Марк Уильямс пен Дэнни Пенманның «Mindfulness» кітабы. Бұл кітап майнфулнесс (саналы зейін немесе қазіргі сәтте болу дағдысы) медитациясына қолжетімді кіріспе болып табылады және 8 апталық бағытталған медитация курсын қамтиды. Уилл бұл курсты аяқтады және ол оның өміріне айтарлықтай әсер етті. Роберт Левиннің «The Power of Persuasion» кітабы. Сендіре білу, идеяларды сату және басқа адамдарды көндіру қабілеті — бұл өміріңіздің көптеген салаларына ауысатын мета-дағды (басқа көптеген салаларда қолдануға болатын іргелі дағды). Бұл кітап аса танымал болмаса да, Уилл тапқан көндіру туралы ең жақсы кітап. Ол осы жанрдағы басқа нұсқаларға қарағанда әлдеқайда тереңірек.
✸ 20 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Біріншісі — өміріңізде 80 000 жұмыс сағатыңыз бар екенін түсіну. Оларды қалай жақсырақ өткізу керектігін анықтау өте маңызды. Ал қазір сен — 20 жастағы Уилл — жай ғана ағыспен кетіп, ойланып жүрсің. Сен мұндай макро-оңтайландыруға (ауқымды стратегиялық мақсаттарды жақсарту) көп уақыт бөлмейсің. Сен «Оқуымды қалай жақсы оқысам болады? » деген сияқты микро-оңтайландыру (ұсақ, күнделікті тапсырмаларды жақсарту) туралы ойлауың мүмкін, бірақ «Менің өмірдегі негізгі мақсаттарым қандай және оларға қалай жете аламын? » деген туралы ойланбайсың.
«Мен қолданатын ұқсастық мынадай: егер кешкі асқа шығатын болсаңыз, бұл екі сағатты алады. Қайда баратыныңызды шешу үшін 5 минут жұмсайсыз. Қалған 95% уақытты қалай өткізу керектігіне уақытыңыздың 5%-ын жұмсау қисынды сияқты. Егер сіз мұны мансабыңызға қатысты жасасаңыз, бұл 4000 сағат немесе 2 жұмыс жылы болар еді. Шын мәнінде, меніңше, бұл өте дұрыс нәрсе — өміріңіздің қалған бөлігін қалай өткізу керектігін анықтау үшін сонша уақыт жұмсау».
Диккенс процесі — Сіздің сенімдеріңіз сізге қанша шығын әкелуде?
«Диккенс процесі» (кейде «Диккенс үлгісі» деп аталады) Чарльз Диккенс жазған «Рождество хикаясымен» байланысты. Бұл мен Тони Роббинстің «Unleash the Power Within» (UPW) іс-шарасында бірнеше күн бойы орындаған жаттығуларымның бірі.
Менің досым Навин Туккарам — мультимиллионер және керемет өмір сүреді. Ол UPW-де 11 рет болған және маған: «Кейбір сессияларды өткізіп алсаң да, Диккенс процесін жіберіп алмауың керек», — деді. Бұл оның жыл сайын қатысуының негізгі себебі еді. Бұл оның жыл сайынғы жаңаруы мен қайта іске қосылуы ретінде қызмет етеді. Бұл тарау сізге менің тәжірибемнің шамамен алынған және қарапайым нұсқасын береді.
«Рождество хикаясында» Скруджға Өткен, Осы және Келер шақтағы Рождество елестері келеді. Диккенс процесінде сіз өзіңізді шектейтін сенімдерді — айталық, сізге ең көп кедергі келтіретін екі-үш сенімді — әр шақ бойынша тексеруге мәжбүр боласыз. Тони сізді әрқайсысы бойынша терең бағыттайды, мен келесі сұрақтарға жауап беріп, оларды көз алдыма елестеткенім есімде:
Әрбір сенім сізге өткен шақта қандай шығын әкелді және өткенде жақсы көрген адамдарыңызға қандай шығын әкелді? Осы сенімнің кесірінен не жоғалттыңыз? Оны көріңіз, естіңіз, сезініңіз. Әрқайсысы қазіргі уақытта сізге және сіз қамқорлық жасайтын адамдарға қандай шығын әкелуде? Оны көріңіз, естіңіз, сезініңіз. Әрқайсысы бұдан 1, 3, 5 және 10 жылдан кейін сізге және сіз қамқорлық жасайтын адамдарға қандай шығын әкеледі? Оны көріңіз, естіңіз, сезініңіз.
Бұл неге соншалықты жақсы жұмыс істейді? Мен бұл туралы бірнеше айдан кейін Тониден сұрадым, өйткені өзімде тұрақты нәтижелерді көрдім. Ол маған аудио хабарлама арқылы мынадай мысал жіберді:
«Егер олар қазір [өкпе ісігінен] қатты жөтеліп жатса, олар қалайша темекі шегуді жалғастырады? Олар өздеріне: «Мен жылдар бойы шектім және бұл ешқашан проблема болған емес», — дейді. Немесе олар: «Болашақта бәрі жақсы болады. Ақыр соңында, Джордж Бернс 102 жасқа дейін сигара шегіп өмір сүрді ғой», — дейді. Олар ережеден тыс жағдайды іздейді, өйткені болашақтың не болатынын ешкім білмейді. Біз оны ойдан шығара аламыз, бәрі жақсы болатынына өзімізді сендіре аламыз. Немесе бәрі жақсы болған өткен шақты еске түсіре аламыз. Адамдар осылайша жалтарады.
«Біз бір уақыт белдеуінде — яғни өткенде, осы шақта немесе келер шақта — ауырсынуды сезінгенде, өзгерудің орнына жай ғана басқа уақыт белдеуіне ауыса саламыз, өйткені өзгеріс адамдарға белгісіздік, тұрақсыздық пен қорқыныш әкеледі».
Диккенс процесі сізге ешқандай уақыт белдеуінен қашуға мүмкіндік бермейді.
Әрине, жүзу туралы оқу бір басқа да, жүзуге бару бір басқа. Тікелей процесс кем дегенде 30 минутқа созылды, сахнада Тони және залда 10 000 адам болды. Мен жүздеген, бәлкім мыңдаған адамның жылағанын естідім. Бұл қарсылықты жеңген соңғы нүкте болды. Айқын әрі ауыр бейнелермен бетпе-бет келген қатысушылар (оның ішінде мен де бармын) өз өмірлеріндегі жойқын «ережелерді» бұдан былай ақтай алмады немесе қабылдай алмады. Кейінірек Тони маған айтқандай: «Айналаңда көңіліңді бөлетін ештеңе болмаған кезде, толықтай бой алдыратын топтық динамикаға ештеңе жетпейді. Сенің бүкіл зейінің кедергілерді бұзып, келесі деңгейге өтуге бағытталады, Диккенс процесін нәтижелі ететін де осы».
Қазіргі кедергі келтіретін сенімдеріңіздің қатты ауырсынуын сезінгеннен кейін, болашақта қолданатын 2-3 жаңа сенімді тұжырымдайсыз. Бұл «ескі тілдік үлгілер арқылы [ескі сенімдерге] қайта тартылып кетпеуіңіз үшін» жасалады. Менің ең үлкен 3 шектеулі сенімімнің бірі «Мен бақытты болуға бағдарламаланбағанмын» деген ой еді, оны мен «Бақыт — менің табиғи күйім» дегенмен алмастырдым. Шарадан кейін мен оны бекіту үшін таңертең Скотт Адамстың (261-бет) аффирмация әдісін қолдандым. Қазір бұның бәрі қағаз бетінде қаншалықты ерсі көрінуі мүмкін екенін жақсы түсінемін. Дегенмен, келесі 3-4 аптада мен өмірімде үлкен бетбұрысты бастан өткердім. Шамамен бір жылдан кейін мынаны айта аламын: мен бүкіл ересек өмірімде өзімді мұндай тұрақты бақытты сезінген емеспін.
Мүмкін, сізге де бақша шлангісіндегі түйіндерді табу үшін мақсаттарға ұмтылуды уақытша тоқтататын кез келген шығар? Сол түйіндерді шешкеннен кейін, қалғанның бәрі жақсарып, оңайлай түседі. Қол тежегішін тартып алып көлік жүргізуді тоқтатқанда не болатыны таңғалдырады.
«Кәсіпкер болу — өміріңіздің қалған бөлігін қалаған ісіңізбен айналысып өткізу үшін, ешкім істегісі келмейтін жұмысты істеуге дайын болу дегенді білдіреді».
«Мен бірдеңеден аздап қорыққанда, дұрыс бағытта келе жатқанымды білемін. Мен: «Мәссаған, мен мұны бүлдіріп алуым мүмкін», — деп ойлаймын».
Кевин Костнер
Кевин Костнер (TW: @modernwest) — әлемге әйгілі кинорежиссер. Ол өз ұрпағының ең жоғары бағаланған және көреген сторителлерлерінің (оқиға баяндаушыларының) бірі болып саналады. Костнер «Dances with Wolves», «JFK», «The Bodyguard», «Field of Dreams», «Tin Cup», «Bull Durham», «Open Range», «Hatfields & McCoys», «Black or White» сияқты көптеген есте қаларлық фильмдердің продюсері, режиссері және басты рөлдегі актері болды. Ол екі «Оскар» сыйлығымен, екі «Алтын глобус» сыйлығымен және «Эмми» сыйлығымен марапатталған. Ол «The Explorers Guild» кітабының тең авторы.
Өлімге жақын сәттегі айқындық және жүкті аудару
Кевин өзінің алғашқы нақты тыңдалымына (Румпельштильцхен туралы қойылымға) ескі Datsun пикабымен бара жатқанын сипаттады. Көліктің газ педалі бұзылып, еденге түсіп кетіп, жылдамдығы 60-тан 80-ге дейін (миль) көтеріледі. Алдында тоқтап тұрған көліктердің тежегіш шамдарын көреді:
«Жолдың ортасында бір сәтте есімді жидым, өлгім келмейтінін түсіндім. Ілінісуді (clutch) бастым. Ондай жантүршігерлік дыбыс ешқашан болған емес, бірақ ол іске қосылды. . . Көлікті сөндіріп, инерциямен тоқтадым, апаттық жолаққа шығып, ешкімді өлтірген жоқпын. Мен сол лағнет атқыр көліктен секіріп түсіп, қоршаудан асып өтіп, тыңдалымға бара жатқан көліктерге міндім, өйткені оны жіберіп алғым келмеді. Көлікті тас жолда қалдырып кеттім.
«Өйткені мен барғым келетін жер болды. Бірдеңе болатын жер болды. . . әрине, ештеңе болған жоқ. Менің деңгейім жетпеді. Дағдым аз еді. Румпельштильцхен туралы ештеңе білмейтінмін. . . Бірақ менің қиялым мүмкіндіктермен жана бастады.
«Мен бір нәрсеге ғашық бола бастадым. Онымен нәпақа таба аларымды білмедім, бірақ ақыры басымдағы [ата-анамның] «Кім боласың? » деген сыбырларынан құтылдым. Мен: «Бұл сіздердің шаруаларыңыз емес. Мен өзім қалаған адам боламын», — дедім».
«Мен өзімнен басқа ешкімнің пікірі маған маңызды емес екенін нақты түсінгенде, иығымнан бүкіл әлемнің жүгі түскендей болды және бәрі мүмкін болды. Енді басқалар уайымдай бастады. Бірақ мен үшін бәрі еркіндік сезінетін жерге ауысты».
Айталық...
«JFK» фильміндегі рөлі үшін Кевин болжамдармен тым алысқа барғысы келмеді. Ол өзін және абыройын қорғағысы келіп, талғампаз шешім тапты:
«Мен сенімсіз болған және басқалар күмән келтірген кейбір тұстарға келгенде: «Оливер [Стоун], менің бұлай айтуым ыңғайсыз. Мен «Бұл шынымен болды» дегеннен көрі, «Айталық... » деп айтқанды жөн көремін», — дедім. Өйткені «айталық» деген сөз адамдарға жағдайды көрсету үшін негіз болады. Себебі егер нақты куәгер болмаса, сіз: «Айталық, бұл болды... » дейсіз. Оливер бұған мүлдем қарсы болған жоқ. Ол: «Жақсы. Осы суретті салайық, өйткені мен бұл жерде осындай сурет бар деп сенемін», — деді».
Тәуекел ету
Кевин өзінің актер болғанына сынмен қараған әкесімен болған сирек кездесетін ашық әңгімені сипаттады. Бұл кезде Кевин ересек адам еді және жетістікке жеткен болатын. Әкесі ваннада отырған еді:
«Ол маған қарап: «Білесің бе, мен өмірімде ешқашан тәуекел еткен емеспін», — деді. Менің өз «Field of Dreams» (Армандар алаңы) сәтім туғандай болды. Көзімнен жас шықты. Ол: «Мен сол бір лағнет атқыр Dust Bowl (АҚШ-тағы 1930 жылдардағы қатты шаңды дауылдар мен құрғақшылық кезеңі) кезеңінен шықтым, Кевин, жұмыс тапқан кезде оны жоғалтқым келмеді. Мен оған жабысып алдым, өйткені дастарқанымызда әрқашан тамақ болатынын білдім», — деді. Мен: «Солай болды. Солай болды», — дедім. Бұл әкем екеуміздің арамыздағы ғажайып сәт болды».
«Белгілі бір деңгейде даналық — бұл өз кеңесіңе құлақ асу қабілетінен басқа ештеңе емес. Адамдарға жақсы кеңес беру өте оңай. Өзің білетін жақсы кеңесті орындау өте қиын. . . Егер біреу маған менің мәселелерімнің тізімімен келсе, мен ол адамның жағдайын оңай реттеп берер едім».

Рух жануары: Жапалақ
Сэм Харрис
Сэм Харрис (TW: @SamHarrisOrg, samharris. org) Стэнфорд университетінде философия мамандығы бойынша білім алды және Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде (UCLA) нейробиология бойынша PhD дәрежесін иеленді. Ол «The End of Faith», «Letter to a Christian Nation», «The Moral Landscape», «Free Will», «Lying», «Waking Up» және «Islam and the Future of Tolerance: A Dialogue» (Мааджид Навазбен бірге) атты бестселлер кітаптардың авторы. Ол сондай-ақ танымал «Waking Up with Sam Harris» подкастын жүргізеді.
Сахна сыртында
Сэм екеуміз алғаш рет 2010 жылы TED конференциясында дәретханада кездестік, дәл сол алдында мен байқаусызда (шынымен де) екі үлкен марихуана брауниін жеп қойған едім. Мен мұндай әсерге немесе Сэм Харриске дайын емес едім, әсіресе екеуінің қосындысына мүлдем дайын емес едім.
Таңертеңгі «тәртіп»
«Сіздің көз алдыңызға келетін бейне — басқарылатын хаос болуы керек. Бұл жақсы майланған, дәл бапталған машинаның тетіктері емес. Бұл кофеин іздеп жатын бөлмесінен теңселіп шыққан адам, ол шәйнек ысқырғанға дейін электрондық поштасын тексеруі де, тексермеуі де мүмкін. Бірақ мен жиі медитация жасаймын және оны күнделікті (10-нан 30 минутқа дейін) жасауға тырысамын».
Жасанды интеллекттің қауіп-қатерін түсіну туралы
«Skype негізін қалаушылардың бірі Яан Таллинн бұл мәселе туралы адамдармен сөйлескенде, олардың жасанды интеллекттің қаншалықты шұғыл мәселе екенін grok (терең түсіну) ете алатынын білу үшін тек екі сұрақ қоятынын айтты. Біріншісі — «Сен бағдарламашысың ба? » — бұның маңызы айтпаса да түсінікті — және екіншісі — «Балаларың бар ма? ». Ол егер адамдардың балалары болмаса, олардың болашақ туралы алаңдаушылығы бақылау мәселесін [ЖИ біздің мүдделерімізбен сәйкес келуін қамтамасыз ету, тіпті ол бізден мың немесе миллиард есе ақылды болса да] шешпей тұрып, асқан ақылды машиналарды құрудың қаншалықты қорқынышты екенін түсінуге жеткіліксіз екенін алға тартады. Меніңше, бұнда шындық бар. Бұл, әрине, тек жасанды интеллектпен шектелмейді. Бұл кез келген маңызды тақырыпқа қатысты. Өркениеттің тағдыры туралы абстрактілі түрде уайымдау балаларыңыздың болашақта қандай тәжірибелерді бастан кешіретінін уайымдаудан әлдеқайда қиын».
«Өзінен асып түсуді» зерттеу
«Будда және ғасырлар бойы сансыз ойшылдар, жақсырақ сөз таппағандықтан айтсақ, «шартсыз махаббат» тәжірибесін растай алады. Бұл мен «өзінен асып түсу» (өзіндік шектен шығу — жеке «Мен» сезімінен арылу тәжірибесі) деп атайтын нәрсемен байланысты, меніңше, бұл одан да маңызды. Сонымен, дін аясындағы кез келген аймақтық сөйлеу тәсілдерімізден әлдеқайда тереңірек феномен бар. Бұл адам психологиясы мен сананың табиғатының терең шындығы. Меніңше, біз оны өзімізге немесе балаларымызға болмыс туралы өтірік айтуды талап етпейтін және діндер арасындағы бәсекеде команда таңдаудың бөлшектеуші тіліне салынбайтын терминдермен зерттеуіміз керек. [Менің «Waking Up» кітабым] өзінен асып түсу феномені және адамдардың оны ешқандай жеткіліксіз дәлелдерге сенбей-ақ қалай зерттей алатыны туралы. Негізгі жолдардың бірі — медитацияның түрлі әдістері, оның ішінде майнфулнесс алғашқы болып қолдануға ең пайдалысы деп ойлаймын. Сондай-ақ психоделиктерді қолдану бар, бұл медитациямен бірдей емес, бірақ ол, ең болмағанда, адамның жүйке жүйесінің өте маңызды түрде иілімді екенін көрсетеді, яғни сіздің әлемді қабылдауыңыз түбегейлі өзгеруі мүмкін».
Майнфулнесс және ішкі мазасыздық
«Майнфулнесс» — бұл көріністерге, дыбыстарға, түйсіктерге және тіпті ойлардың өзіне, сол ойлардың ішінде адасып кетпей, жағымды нәрселерге жабыспай және жағымсыз нәрселерді итермей, назар аударуға мүмкіндік беретін ақыл-ой қасиеті. . . .
«Біз оянған сәттен бастап ұйқыға кеткенше өзімізбен іштей сөйлесуге және ойдың жетегінде жүруге үйренгенбіз. Бұл жай ғана санадағы үздіксіз гуіл, ол бізді сондай баурап алатыны соншалық, біз оны байқамаймыз да. Біз негізінен түс көріп жүргендейміз және күнделікті тіршілігімізді осы ой пердесі арқылы өткізіп, қоршаған ортаны солай қабылдаймыз. Бірақ біз тоқтаусыз өзімізбен сөйлесіп жатамыз. Осы сиқырды бұзып, ойлардың өзін сананың туындап, жоғалып жатқан объектілері ретінде көре бастағанға дейін, тыныс алуыңызға немесе басқа нәрсеге анық назар аудара алмайсыз».
✸ <span data-term="true">Випассана</span> (өзіңді бақылау арқылы ішкі шындықты тануға бағытталған ежелгі медитация түрі) медитациясы деген не?
«Бұл жай ғана бастан кешіп жатқан кез келген нәрсеге барынша мұқият және баға бермей назар аудару әдісі».
ТФ: Осы кітаптағы қонақтардың көбі Сэмнің SoundCloud немесе оның сайтындағы бағытталған медитацияларын тыңдайды. Тек «Sam Harris guided meditations» деп іздесеңіз болғаны. Сэмнің айтуынша: «Адамдарға әр бірнеше секунд сайын ойға шомып кетпеу керектігін ескертіп отыратын біреудің дауысын есту өте пайдалы».
Қарқынды медитация ритриттерінің құндылығы
«Менің жағдайымда, [медитация] бірінші немесе екінші қарқынды ритритке қатысқанша шынымен пайдалы бола қоймады, яғни ол нағыз медитацияға айналмады. Мен бұл тәжірибені анық есімде сақтадым. Мен өте тәртіпті болдым және бірінші 10 күндік ритритке барар алдында бір жыл бойы күн сайын таңертең бір сағаттан отыратынмын. Бірінші 10 күндік випассана ритритіның ортасына таман сол өткен жылға көз жүгіртіп, сол жылы жаттыққан әр сағатымда аяғымды айқастырып отырып жай ғана ойға шомып келгенімді түсіндім. Бұл ритритке бармай-ақ медитация жасап жүргендердің бәріне қатысты демеймін, бірақ көбіңіз үшін солай болуы әбден мүмкін. Үнсіз ритрит — бұл басқа деңгейге өту үшін жеткілікті энергия мен зейінді дамытатын сынақ алаңы... »
Психоделиктердің күші мен қаупі туралы
Өзінің «Drugs and the Meaning of Life» (Есірткі және өмірдің мәні) атты тамаша әрі көлемді эссесінде Сэм былай деп жазды:
«Егер ол [қызым] ересек өмірінде тым болмаса бір рет псилоцибин немесе ЛСД сияқты психоделикті (сананы өзгертетін заттарды) қолданып көрмесе, мен оның адам баласы бастан өткере алатын ең маңызды өту рәсімдерінің бірін өткізіп алғанына алаңдайтын боламын... есірткісіз өмірді елестету мүмкін емес, әрі бұл дұрыс та емес деп ойлаймын».
Мен одан сұхбат кезінде осы жолдар туралы сұрадым, ол былай деп толықтырды:
«Ескерту ретінде айтарым, мен психоделиктердің (сананы өзгертетін заттар) неден қате болуы мүмкін екендігіне және оның ұзаққа созылатын зардаптарына үлкен құрметпен қараймын... Меніңше, олар әлі де көптеген адамдар үшін таптырмас құрал. Олар мен үшін де солай болды. Егер мен МДМА қабылдамағанда, медитацияны ешқашан ашпас едім, сонымен қатар саңырауқұлақтар мен ЛСД де зерттеуге тұрарлық ішкі әлемді ашуда үлкен рөл атқарды...
Бастың ішінде жүрген «өзім» деген сезім — бәрі «Мен» деп атайтын бұл сезім — әртүрлі тәсілдермен жоққа шығаруға болатын иллюзия. Оны зерттеуге болады және бұл зерттеудің көптеген формалары бар. Психоделиктердің бірегей күші мен қаупі — олардың қандай да бір жолмен міндетті түрде әсер ететіндігінде...
[Этноботаник Теренс МакКеннаның] пікірі бойынша, егер сіз біреуге медитация немесе йога жасауды үйретсеңіз, бірдеңе болатынына ешқандай кепілдік жоқ. Олар онымен бір апта немесе бір жыл айналысуы мүмкін. Не болатынын кім білсін? Олар жай ғана жалығып, ол жерде ерекше ештеңе жоқ екен деп кетіп қалуы мүмкін. Егер мен сізге 5 грамм саңырауқұлақ немесе 300 микрограмм ЛСД беріп, сол диванда бір сағат отыр десем, сіздің тәжірибеңізде түбегейлі өзгеріс болатынына кепілдік беремін. Сіздің кім екеніңіз маңызды емес. Сізге қарай маңыздылықтың үлкен жүк пойызы келе жатады, біз тек оның қашан болатынын білу үшін сағатқа қарауымыз керек...
Егер жақсы тәжірибе алсаңыз, адам өмірінің айтып жеткізгісіз ғажайып болатынын — ғаламда бұрын елестете алмағандай еркін сезінуге болатынын түсінесіз. Бірақ жаман тәжірибе алсаңыз — ал жаман тәжірибелер жақсылары қаншалықты керемет болса, соншалықты сұмдық — сіз ессіздікпен бетпе-бет келесіз. Бұл көшеде өз-өзімен сөйлесіп жүрген, басқалардан мүлдем оқшауланған кез келген жындының күйі сияқты патологиялық жағдай. Сіз мұны бастан өткере аласыз және ол кетеді деп үміттенеміз, көп жағдайда ол кетеді де. Бірақ ол бәрібір ауыр және оның салдары болады. Ол салдарлардың кейбірі жақсы. Меніңше, бұл сізге жанашырлық сезімін, әсіресе психикалық аурудан зардап шегетін адамдарға деген ерекше түсіністікті береді, оны басқа жолмен алу мүмкін емес».
Аспанды медитация үшін қолдану
Медитация кезінде аспанға қараңыз. «Көбінесе менің медитациям түстен кейін болады. Мен оны далада жасауға тырысамын. Егер сіз Дзогчен (тибет буддизміндегі сананың табиғи күйін тануға бағытталған ілім) туралы білсеңіз, Дзогчен йогтары аспанды практикаға қолдау ретінде жиі қолданатынын білесіз. Сіз ашық аспанға немесе көкжиек көрінетін кез келген жерге көз жұмбай қарап медитация жасайсыз. Маған солай жаттыққан ұнайды. Мұны істеуге әрқашан мүмкіндік бола бермейді, бірақ бұл басты жақсы тазартатынын байқадым».
Аудиода көбірек
Listen to episode #87 of The Tim Ferriss Show (fourhourworkweek. com/87) for Sam’s thoughts on the following:
Барлығына оқуға қандай кітаптарды ұсынар едіңіз? (6:55)
Сынап көруге тұрарлық ой эксперименті: Вагонетка мәселесі (55:25)
Caroline Paul
Кэролайн Пол (TW: @carowriter, carolinepaul. com) — төрт кітаптың авторы. Оның соңғы кітабы New York Times бестселлеріне айналған «The Gutsy Girl: Escapades for Your Life of Epic Adventure». Бір кездері қорқақ болған Кэролайн қорқыныш оның қалаған өміріне кедергі келтіреді деп шешті. Содан бері ол АҚШ-тың люж (шана спортының бір түрі) бойынша ұлттық құрамасында Олимпиада іріктеуіне қатысты және Сан-Францискодағы алғашқы әйел өрт сөндірушілердің бірі ретінде Rescue 2 тобының құрамында жұмыс істеді. Rescue 2 мүшелері тек өрт сөндіріп қана қоймайды, олар сонымен қатар сүңгуірлік іздестіру (мысалы, мәйіттерді іздеу), арқанмен құтқару, қауіпті заттармен жұмыс істеу және ең ауыр көлік пен пойыз апаттарына шақырылады.
Сахна сыртында
Кэролайнның егіз сыңары бар, ол Baywatch сериалының жұлдызы болған.
Кэролайн Канадалық олимпиадалық люжші Андре Бенуа арқылы Чарльз Поликвинмен (74-бет) танысқаннан кейін, оның көптеген әдістерін ауыр атлетика жаттығуларына енгізді.
«Құпиялар — жақындыққа кедергі»
«Әкем өте консервативті адам еді. Ол Никсонға дауыс берді. Өлгенге дейін Никсонды ұлы президент деп есептеді. Ол нағыз республикашыл болатын. Мен оған [гей екенімді] ұзақ уақыт айтпадым, соңында әпкем: «Неге құпия сақтап жүрсің? Құпиялар — жақындыққа кедергі», — деді. Мен: «Жоқ, оның білуі шарт емес», — дедім, ал ол: «Бұл сенің өміріңнің ол білмейтін бөлігі және сен оны жасырып жүрсің. Ол байқамаса да, бұл арақашықтықты сақтайды. Сен оған айтуың керек», — деді.
Оныкі өте дұрыс еді. Мен оған айттым және қатты қорықтым. Ол бұған өте жылы қарады. Ол таңғалды, сосын біраз ойланып: «Мен кейбір гейлерді танимын», — деді де, өзі білетін гейлерді тізіп шықты. Бұл өте сүйкімді көрінді».
Өрт сөндіру бөлімінде тамақ пісіру
Rescue 2 өрт сөндірушілері бүкіл командаға кезекпен тамақ пісіруі керек еді:
«Үш айла болды. [Біріншіден] бірде бір жігіт келіп: «Сен бұл тамаққа ешқандай махаббат қоспағансың», — деді. Мен сол дәудей өрт сөндірушінің тамағында махаббат болғанын қалайтынына таңғалдым және ол шынында да дұрыс айтқан еді. Мен тамақ пісіруге сондай құлықсыз болдым, сондықтан махаббат қоспадым. Ол бұған аздап ренжіді. Енді мен тамақ пісіргенде махаббатпен пісіруге тырысамын.
Екіншісі — тамақты түрлі-түсті ету еді... Маған бұл өте қиын болды. Менде бәрі сұрғылт болатын. Ал үшіншісі — сен пісіретін үш тұрақты тағамның болуы».
Мақтаныш құрал бола алады
«Мен үшін мақтаныш көмектесті, өйткені менің сәтсіздікке ұшыраудан қорқуым өрттен қорқуымнан әлдеқайда жоғары еді. Шынымды айтсам, мен өрттен онша қорыққан жоқпын. Өзімді өте батыл етіп көрсеткім келмейді. Тек менде одан да үлкен қорқыныш болды — масқара болу, сәтсіздік, әйелдердің үмітін ақтамау. Мақтаныш өте жақсы мотиватор бола алады».
✸ Колледж бітіруші әрбір студентке сыйлайтын кітап?
«Мен Тим О'Брайеннің «The Things They Carried» кітабын айтар едім. Бұл Вьетнамда соғысқан жазушының тамаша кітабы. Бұл кітап менің оқуға деген құштарлығымды қайтарды. Колледжге барғанда, оқуға деген қызығушылық аздап сөніп қалады».
Қорқынышты ретке келтіру
1990-жылдары Кэролайн заңсыз түрде «Алтын қақпа» көпіріне шығып, жіңішке кабельдермен шамамен 760 фут биіктікке көтерілді. Ол маған «қорқынышты ретке келтіру» туралы айтқан еді, мен одан бұл туралы толығырақ сұрадым.
«Мен қорқынышқа қарсы емеспін. Қорқыныш маңызды деп ойлаймын. Ол бізді қауіпсіз ұстау үшін бар. Бірақ кейбір адамдар оған тым көп басымдық беретін сияқты. Бұл біз жағдайды бағалау үшін қолданатын көптеген нәрселердің бірі ғана. Мен батылдықты қолдаймын. Бұл — менің парадигмам.
Қорқыныш — болып жатқан көптеген нәрселердің бірі ғана. Мысалы, біз көпірге шыққанда, бесеуіміз түн ортасында сол кабельмен жоғары жүруді шештік. Өтінемін, олай жасамаңыздар, бірақ біз жасадық. Қорқыныш туралы айтатын болсақ — сіз астыңызда ештеңе жоқ, 70 қабатты ғимараттың биіктігінде, екі жағыңызда екі жіңішке сым ғана бар кабельмен бірінен соң бірі қадам басып келе жатырсыз.
Техникалық тұрғыдан бұл жай ғана жүру. Шындығында, жер сілкінісі немесе жойқын жел болмаса, ештеңе болмайды. Психикалық күйіңізді сақтасаңыз, бәрі жақсы болады. Мұндай жағдайларда мен өзім сезініп тұрған барлық эмоцияларға қараймын: күту, толқу, зейін, сенімділік, қызық және қорқыныш. Содан кейін қорқынышты алып: «Мен бұған қаншалықты басымдық беремін? Мен мұны шынымен жасағым келеді», — деймін. Мен оны тиісті орнына қоямын. Бұл кірпіш қалау немесе тас қабырға тұрғызу сияқты. Сіз бөлшектерді біріктіресіз».
ТИМ: «Сіз кірпіштерді көз алдыңызға елестеттіңіз бе? Мұндай тәжірибесі жоқ адамға жаттығу ретінде не ұсынар едіңіз — «Келесі жолы қорқыныш сезінгенде, былай жасаңыз». Оларға не кеңес берер едіңіз? »
КЭРОЛАЙН: «Мен адамның әрбір эмоцияны жеке блок ретінде бөліп, сосын оларды бір қатарға қойғанын қалаймын. Өз дағдыларыңызды және жағдайды бағалағаннан кейін, көбінесе бәрі өзгереді. Егер сіз тоқтап, шынымен қарасаңыз, адамдардың өмірі, әсіресе әйелдердің өмірі түбегейлі өзгереді деп ойлаймын. Әйелдер қорыққандарын өте тез айтады. Бұл менің шынымен өзгерткім келетін нәрсе».
Қыздарды ынталандыру
Ұлдар мен қыздарды тәрбиелеудегі жалпы айырмашылықтар туралы:
«Ұлдарға — олардың жарақат алу мүмкіндігіне қарамастан — белсенді қолдау көрсетіледі және оны көбінесе өз бетінше жасауға бағыттайды. Қыз бала бір қауіпті нәрсені істеуді шешкенде, ата-анасы оған ескерту жасағаннан кейін, көбінесе оған көмектесуге тырысады. Бұл қыздарға не айтады? Олар нәзік және оларға біздің көмегіміз керек. Бұл өте ерте қалыптасады. Сондықтан, біз жұмыс орнында немесе қарым-қатынаста болғанда, қорқыныш біз үшін басым парадигмаға айналады».
ТИМ: «Тыңдап отырған және өз-өзіне: «Құдай-ау. Оныкі мүлдем дұрыс. Мен өзіндік бір қауіпсіз «көпіршікте» өстім. Енді мұндай болғым келмейді. Мен қорқынышпен күресуге және оны ретке келтіруге машықтанғым келеді», — деп айтатын әйелдерге не дер едіңіз? »
КЭРОЛАЙН: «Мен қорқыныш парадигмасының орнына батылдық парадигмасын қабылдайтын уақыт келді дер едім. Сондықтан, ұл мен қыз немесе еркек пен әйел бірдей жағдайға тап болғанда, оған екі қарама-қайшы эмоционалды реакция болады. Еркек өз батылдығына жүгінуге тырысады, ал әйел өз қорқынышына жүгінеді».
ТИМ: «Бұл шынымен маңызды нәрсені айқындайды. Батылдық жаттығуды қажет етеді. Бұл сіз дамытуыңыз керек дағды. Мен де кейде өзімді қорқақ сезінемін. Біз менің үйімде отырып сұхбат жүргізіп жатырмыз, ал кофе үстелімде ағаш кесіндісіндегі [Анаис Ниннің] мынадай дәйексөзі тұр: «Өмір адамның батылдығына қарай тарылады немесе кеңейеді». Мен мұны күн сайын көру үшін кофе үстеліме қойдым».
Нәзіктік тым асыра бағаланған
«Ешкім жарақат алмаса екен деймін, бірақ жарақат адамдар ойлағандай жаман емес. Жарақат алуым мүмкін деп бірдеңені істемеу — бұл әрекетсіздікке берілетін ең нашар себеп. Біз кез келген нәрседе жарақат ала аламыз. Көлікке отырудың өзі өте қауіпті. Меніңше, біз мұны тиісті орнына қоюымыз керек. Қыздарға жиі: «Ой, сен жарақат алып қалуың мүмкін», — деп айтылады және жарақат алу елесі үлкен көлемге ие болады. Ұлдар үшін бұл ерекше айтылмайды. Соған қарамастан, қыздар мен ұлдар жыныстық жетілуге дейін физикалық тұрғыдан бірдей. Олардың сүйектері бірдей сынады және олар бір-бірімен тең дәрежеде қабілетті, тіпті қыздар сол уақытта қабілеттірек болуы мүмкін. Қыздарға олар нәзік сияқты қарау мүлдем мағынасыз. Бұл оларды тым сақ болуға баулиды... »
ТФ: Кэролайнның New York Times басылымындағы «Why Do We Teach Girls That It’s Cute to Be Scared? » (Неліктен біз қыздарға қорқу сүйкімді деп үйретеміз? ) атты мақаласындағы екі сүйікті жолым: «... Қыздарды мұндай тәжірибелерден қорғау арқылы біз оларды қорғап жатқан жоқпыз. Біз оларды өмірге мүлдем дайындамай жатырмыз».
Менің сүйікті ой жаттығуым: Қорқынышты айқындау
Бұл тарауда мен үнемі қолданатын және тоқсанына кемінде бір рет өткізетін «қорқынышты айқындау» процесім егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл «The 4-Hour Workweek» (4 сағаттық жұмыс аптасы) кітабындағы тараудан бейімделген.
Қорқынышты айқындау және қатып қалудан құтылу
«Көптеген қате қадамдар бір орнында тұрудан жасалды». — Fortune cookie (Сәттілік болжамы)
«Қорқынышты жеңу үшін, алдымен оны атау керек». — Йода, «Star Wars: The Empire Strikes Back» фильмінен
Рио-де-Жанейро, Бразилия
Жиырма фут қалды.
«Жүгір! Жүгііііііір! » Ганс португалша білмейтін, бірақ мағынасы анық еді — тезірек қимылда. Оның кроссовкалары бұдыр жартасты мықтап ұстады, ол кеудесін алға қарай, 3000 футтық бос кеңістікке бағыттады.
Ол соңғы қадамда тынысын ішіне тартты, паника оны естен тандыра жаздады. Оның көруі бұлдырап, тек бір нүктеге шоғырланды, содан кейін... ол ұшты. Көкжиектің шексіз көк түсі оның көз алдына келді, ол термиялық ауа ағыны оны және парапланның қанаттарын іліп әкеткенін түсінді. Қорқыныш тау шыңында қалды, ал Копакабананың тамаша жасыл ормандары мен аппақ жағажайларынан мыңдаған фут биіктікте Ганс Килинг жаңа өмірді көрді.
Бұл жексенбі еді.
Дүйсенбіде Ганс Лос-Анджелестің сәнді корпоративтік ауданы Century City-дегі заң кеңсесіне оралып, бірден 3 аптадан кейін жұмыстан кететіні туралы арыз берді. Шамамен 5 жыл бойы ол оятар сағатына мынадай үреймен қарайтын: «Мен мұны тағы 40-45 жыл істеуім керек пе? » Бірде ол ауыр жобаны аяқтағаннан кейін кеңседе үстел астында ұйықтап қалып, таңертең оянып, жұмысын жалғастырған еді. Сол күні таңертең ол өзіне уәде берді: «Тағы екі рет осылай болса, мен кетемін». Үшінші рет бұл жағдай ол Бразилиядағы демалысына кетер алдында болды.
Бәріміз өзімізге осындай уәделер береміз, Ганс та бұрын солай жасаған, бірақ бұл жолы бәрі басқаша болды. Ол өзгерді. Жерге қарай баяу айналып ұшып келе жатып, ол бір нәрсені түсінді — тәуекелдерді қабылдағаннан кейін олар онша қорқынышты емес екен. Әріптестері оған ол күткен нәрсені айтты: ол бәрін далаға тастап жатыр. Ол шыңға бара жатқан адвокат еді — оған тағы не керек?
Ганс өзінің не қалайтынын нақты білмеді, бірақ ол оның дәмін татты. Екінші жағынан, ол өзін не жалықтыратынын жақсы білді және онымен бітірді. Енді «тірі өлік» сияқты күндерді өткізу, әріптестерінің көліктерін салыстыратын кешкі астары, біреу қымбатырақ Mercedes сатып алғанша жаңа BMW-мен мақтануы — бәрі артта қалды.
Бірден оғаш бір өзгеріс басталды — Ганс ұзақ уақыттан бері алғаш рет өзімен және істеп жатқан ісімен тыныштық тапты. Ол әрқашан ұшақ турбуленттілігінен, ішіндегі ең жақсы қасиеттерімен бірге өліп кетуден қорқатын, бірақ енді ол қатты дауыл кезінде де сәби сияқты ұйықтай алатын болды. Шынында да таңқаларлық.
Бір жылдан астам уақыт өтсе де, ол әлі де заң фирмаларынан жұмыс туралы ұсыныстар алып тұрды, бірақ ол уақытта Бразилияның тропикалық жұмағы Флорианополисте Nexus Surf атты серфинг-шытырман оқиғалы компаниясын ашқан еді. Ол өзінің арманындағы қызды — Татьяна есімді терісі карамель түсті кариоканы (Рио-де-Жанейро тұрғыны) жолықтырды және уақытының көп бөлігін пальмалар астында демалумен немесе клиенттеріне өмірлеріндегі ең жақсы сәттерді сыйлаумен өткізді.
Ол осыдан қорықты ма?
Осы күндері ол өзінің бұрынғы бейнесін толқындар арасына алып шығатын шаршаңқы кәсіпқойлардан көреді. Толқынды күтіп отырып, нағыз эмоциялар шығады: «Құдай-ау, мен де сен сияқты істей алсам ғой». Оның жауабы әрқашан бірдей: «Сен істей аласың».
Батып бара жатқан күн су бетіне шағылысып, ол білетін шындықты жеткізу үшін Зен стиліндегі жағдай жасайды: қазіргі жолыңды белгісіз мерзімге тоқтата тұру — бұл берілу емес. Егер қаласа, ол заңгерлік мансабын дәл тоқтаған жерінен жалғастыра алар еді, бірақ бұл оның ойына да кіріп-шықпайды.
Керемет сессиядан кейін жағаға қарай есіп келе жатып, оның клиенттері өздерін жинақтап, сабырлық танытады. Олар жағаға аяқ басады, шындық қайтадан өз дегенін істейді: «Мен істер едім, бірақ бәрін тастап кете алмаймын».
Оған күлуге тура келеді.
Пессимизмнің күші: Қорқынышты түсті анықтау
«Әрекет әрқашан бақыт әкелмеуі мүмкін, бірақ әрекетсіз бақыт болмайды». — Benjamin Disraeli, Ұлыбританияның бұрынғы Премьер-министрі
Жасау керек пе, жоқ па? Байқап көру керек пе, жоқ па? Көптеген адамдар, өздерін батыл санаса да, санамаса да, «жоқ» деп дауыс береді. Белгісіздік пен сәтсіздік мүмкіндігі көлеңкедегі қорқынышты дыбыстар сияқты болуы мүмкін. Көптеген адамдар белгісіздіктен гөрі бақытсыздықты таңдайды. Жылдар бойы мен мақсаттар қойдым, бағытымды өзгертуге шешім қабылдадым, бірақ ештеңе шықпады. Мен де бүкіл әлем сияқты өзіме сенімсіз және қорқақ болдым.
Қарапайым шешім маған кездейсоқ 2004 жылы келді. Ол кезде менде не істерімді білмейтіндей көп ақша болды және мен бұрынғыдан да бетер бақытсыз едім. Уақытым болмады және өліп-өшіп жұмыс істедім. Мен өз компаниямды аштым, сосын оны сату мүмкін еместігін түсіндім. Әттең. Мен бір уақытта тығырыққа тірелгендей және ақымақ сияқты сезіндім. «Мен мұны шеше алуым керек едім», — деп ойладым. Неге мен мұндай ақымақпын? Неге мен мұны істете алмаймын?! Жинал да, (балағат сөз) болуды қой! Маған не болған? Шындығында, маған ештеңе болған жоқ еді.
Компанияның алғашқы кезеңінде жіберілген өрескел қателіктер оны сатуға ешқашан мүмкіндік бермейтін. Мен сиқырлы эльфтерді жалдап, миымды суперкомпьютерге қоссам да — бұл маңызды емес еді. Менің кішкентай «баламда» туа біткен ауыр ақаулар болды. (Бұл кейіннен тағы бір өз-өзімді шектеу және жалған тұжырым болып шықты. BrainQUICKEN-ді 2009 жылы жеке инвестициялық фирма сатып алды, бұл туралы мен 250-беттегі Real-World MBA бөлімінде көбірек айтамын. ) Содан кейін сұрақ туындады: «Мен оны өзін-өзі ақтайтындай етіп, осы Франкенштейннен қалай құтыламын? Жұмысқа беріліп кеткендіктен және менің 15 сағаттық жұмысымсыз бәрі күл-талқан болады деген қорқыныштан қалай арыламын? Осы өз қолыммен жасаған түрмеден қалай қашамын? » Мен саяхатқа шығуды шештім. Бүкіл әлем бойынша бір жылдық шығармашылық демалыс (саббатикал).
Сонымен, мен саяхатқа шығдым ба? Оған әлі тоқталамын. Алдымен, мен 6 ай бойы ұят, ыңғайсыздық пен ашу-ызамен «билеп», қиялымдағы саяхаттың неліктен ешқашан іске аспайтыны туралы себептерді қайталай бергенім дұрыс деп шештім. Бұл менің ең өнімді кезеңдерімнің бірі болды, әрине.
Содан кейін, бір күні, болашақтағы азаптарым қаншалықты жаман болатынын елестетіп отырғанда, маған тамаша идея келді. Бұл менің «бақытты болма, уайымда» кезеңімнің шырқау шегі еді: «Неге мен өз қорқынышты түсімді — саяхатымның нәтижесінде болуы мүмкін ең жаман нәрсені нақты анықтамасқа? »
Шетелде жүргенімде бизнесім тоқтап қалуы мүмкін еді, бұл анық болатын нәрсе. Сірә, солай болар да еді. Заңды ескерту хаты кездейсоқ маған жетпей қалып, мені сотқа берер еді. Бизнесім жабылып, Ирландияның суық жағалауында жалғыздықтан қажып, аяғымның саусақтарын шұқылап отырғанда, тауарлар сөрелерде шіріп жатар еді. Жаңбыр астында жылап отырғанымды елестетемін. Банк шотым 80%-ға азайып, қоймадағы көлігім мен мотоциклім ұрланар еді. Көшедегі қаңғыбас итке тамақ қалдықтарын беріп жатқанда, біреу көпқабатты үйдің балконынан басыма түкіріп жіберетін шығар, ал ит шошып кетіп, бетімнен шап берер еді. Құдай-ау, өмір деген қатал әрі аяусыз екен.
Қорқынышты жеңу = Қорқынышты айқындау
«Бірнеше күнді бөліп қойыңыз, сол уақытта ең қарапайым әрі арзан ас-сумен, дөрекі әрі ескі киіммен қанағаттанып, өзіңізге: „Мен қорыққан жағдай осы ма еді? “ — деп айтыңыз». — Сенека
Содан кейін бір қызық жағдай болды. Өзімді бақытсыз етуге барынша тырысып жүріп, байқаусызда кері шегіне бастадым. Өзімнің «қорқынышты түсімді», яғни ең нашар сценарийді қорқынышты айқындау (fear-setting — қорқыныштың ең нашар сценарийлерін жазып, онымен күресу әдісі) арқылы нақтылап, бұлдыр мазасыздық пен түсініксіз үрейден арылған бойда, саяхатқа шығу туралы соншалықты уайымдамайтын болдым. Кенеттен, егер бәрі бірден қирап қалса, қалған ресурстарымды қалай сақтап қалуға және бәрін қалпына келтіруге болатыны туралы қарапайым қадамдарды ойлай бастадым. Қажет болса, жалдау ақысын төлеу үшін әрқашан уақытша бармен болып жұмыс істей алар едім. Кейбір жиһаздарымды сатып, сырттан тамақтануды азайта алар едім. Күн сайын таңертең пәтерімнің жанынан өтетін балабақша балаларының түскі асқа арналған ақшасын ұрлап алуыма да болар еді (әрине, қалжың). Варианттар көп болды. Мен аман қалу былай тұрсын, бұрынғы қалпыма келу соншалықты қиын болмайтынын түсіндім. Бұл нәрселердің ешқайсысы өлімге әкелмейді, тіпті оған жақын да емес. Өмір жолындағы болмашы ғана кедергілер екен.
Мен 1-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша (1 — ештеңе емес, 10 — өмірді түбегейлі өзгертетін жағдай), менің «ең нашар сценарийім» уақытша 3 немесе 4 деген әсер беретінін түсіндім. Меніңше, бұл көптеген адамдар мен «бәрі бітті» дейтін апаттарға қатысты шындық. Есіңізде болсын, бұл — миллионнан бір болатын сұмдық апат. Екінші жағынан, егер мен ең жақсы немесе тіпті ықтимал сценарийді іске асырсам, бұл өмірге 9 немесе 10 деген тұрақты оң әсер берер еді.
Басқаша айтқанда, мен ықтималдығы аз әрі уақытша 3-4 деңгейлі тәуекел үшін, ықтималдығы жоғары әрі тұрақты 9-10 деңгейлі нәтижені бәске тіктім. Және қаласам, аздап қосымша жұмыс істеп, бұрынғы «еңбекқорлар түрмесіне» оңай орала алар едім. Мұның бәрі маңызды бір ақиқатқа әкелді: іс жүзінде ешқандай тәуекел жоқ, тек өмірді өзгертетін орасан зор мүмкіндік қана бар және мен бұрынғы жолыма қазіргі жұмсап жатқан күшімнен артық күш жұмсамай-ақ қайта түсе аламын.
Дәл сол кезде мен саяхатқа шығу туралы шешім қабылдап, Еуропаға бір жаққа ғана бағытталған билет сатып алдым. Оқиғаларымды жоспарлап, физикалық және психологиялық жүктерімнен арыла бастадым. Мен қорыққан апаттардың ешқайсысы болған жоқ, содан бері өмірім ертегідей болып кетті. Бизнес бұрынғыдан да жақсы жүре бастады және мен 15 ай бойы әлемді стильді түрде аралап жүргенімде, бизнестің мені қаржыландырып жатқанын тіпті ұмытып та кеттім.
Сұрақ-жауап: Сұрақтар мен Әрекеттер
«Мен қартайған адаммын және көптеген қиындықтарды көрдім, бірақ олардың көбісі ешқашан болған емес». — Марк Твен
Егер сіз батыл қадам жасаудан қорықсаңыз немесе белгісіздіктен қорқып, оны кейінге қалдыра берсеңіз, міне сізге ем. Жауаптарыңызды жазыңыз және көп ойланудан қарағанда, жай ғана ақпаратты қағазға төгу нәтижелі болатынын есте сақтаңыз. Жазыңыз және өңдемеңіз — көлемге назар аударыңыз. Әр жауапқа бірнеше минут бөліңіз.
Өз қорқынышыңызды айқындаңыз, егер сіз жоспарлаған ісіңізді жасасаңыз, болуы мүмкін ең нашар жағдайды сипаттаңыз. Сіз жасай алатын — немесе жасауыңыз керек — үлкен өзгерістер туралы ойлағанда қандай күмәндер, қорқыныштар мен «егер солай болса ше» деген ойлар туындайды? Оларды егжей-тегжейлі елестетіңіз. Бұл өміріңіздің соңы ма? 1-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша, оның әсері қандай болар еді? Бұл салдарлар шынымен тұрақты ма? Олардың шынымен орындалу ықтималдығы қандай деп ойлайсыз? Тіпті уақытша болса да, келтірілген зиянды түзету немесе жағдайды жақсарту үшін қандай қадамдар жасай алар едіңіз? Бұл сіз елестеткеннен де оңай болуы мүмкін. Жағдайды қалай қайта бақылауға алар едіңіз? Ықтимал сценарийлердің нәтижелері немесе пайдасы (уақытша және тұрақты) қандай? Енді сіз ең нашар сценарийді анықтағаннан кейін, ішкі (сенімділік, өзін-өзі бағалау және т.б.) немесе сыртқы ықтимал оң нәтижелер қандай? Бұл ықтимал нәтижелердің әсері 1-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша қандай болар еді? Кем дегенде орташа деңгейдегі жақсы нәтижеге қол жеткізуіңіз қаншалықты ықтимал? Сізден білімі төмен адамдар мұны бұрын жасап, жетістікке жетті ме? Егер сізді бүгін жұмыстан шығарып жіберсе, қаржылық жағдайды бақылауға алу үшін не істер едіңіз? Осы сценарийді елестетіп, жоғарыдағы 1-3 сұрақтарды қарап шығыңыз. Егер сіз басқа нұсқаларды тексеру үшін жұмыстан кетсеңіз, кейін қажет болған жағдайда бұрынғы мансап жолына қалай орала аласыз? Қорқыныштан уақыт созып жүрген ісіңіз не? Әдетте, біз ең көп қорқатын іс — бізге ең қажетті іс болып табылады. Сол телефон қоңырауы, сол әңгіме немесе кез келген әрекет — белгісіз нәтижеден қорқу біздің істеуіміз керек нәрсені жасауға кедергі болады. Ең нашар жағдайды анықтаңыз, оны қабылдаңыз және іске кірісіңіз. Маңдайыңызға жазып қоюға тұрарлық бір нәрсені қайталайын: Біз істеуден ең көп қорқатын нәрсе, әдетте, бізге ең қажет нәрсе. Бір адам айтқандай, адамның өмірдегі жетістігін әдетте ол жасауға дайын ыңғайсыз әңгімелердің санымен өлшеуге болады. Күн сайын өзіңіз қорқатын бір істі жасауға бел буыңыз. Мен бұл әдетке кеңес алу үшін танымал тұлғалар мен кәсіпкерлерге хабарласу арқылы үйрендім. Әрекетті кейінге қалдыру сізге — қаржылық, эмоционалдық және физикалық тұрғыдан — қаншаға түсіп жатыр? Тек әрекеттің ықтимал теріс жақтарын ғана бағалап қоймаңыз. Әрекетсіздіктің орасан зор шығынын өлшеу де маңызды. Егер сіз өзіңізді шабыттандыратын істермен айналыспасаңыз, 1 жылдан, 5 жылдан және 10 жылдан кейін қайда боласыз? Жағдайдың сізге үстемдік етуіне жол беріп және шектеулі өміріңіздің тағы 10 жылын өзіңізді қанағаттандырмайтын іспен өткізу сізге қандай сезім тудырады? Егер сіз 10 жыл алға көз жіберіп, оның өкініш пен түңілу жолы екеніне 100% сенімді болсаңыз, және біз тәуекелді «қалпына келтірілмейтін теріс нәтиженің ықтималдығы» деп анықтасақ, онда әрекетсіздік — ең үлкен тәуекел. Не күтіп жүрсіз? Егер сіз бұған «сәтті уақыт» деген бос сылтаусыз жауап бере алмасаңыз, жауап қарапайым: сіз де бүкіл әлем сияқты қорқасыз. Әрекетсіздіктің құнын өлшеңіз, көптеген қателіктердің орын алу ықтималдығы аз екенін және оларды түзетуге болатынын түсініңіз және жетістікке жететін адамдардың ең маңызды әдетін — әрекет етуді дамытыңыз.
«Өнімділік — роботтарға арналған. Адамдар сұрақ қоюға, шығармашылыққа және тәжірибе жинақтауға шебер болады». — Кевин Келли
Кевин Келли (TW: @kevin2kelly, kk. org) — Wired журналының «аға сарапшысы» (Senior maverick — Wired журналындағы Кевин Келлиге берілген ерекше лауазым), ол бұл журналдың негізін 1993 жылы қалаған. Сондай-ақ ол жер бетіндегі әрбір тірі түрді каталогтау мен анықтауға бағытталған коммерциялық емес All Species Foundation қорының негізін қалаушы. Бос уақытында бестселлер кітаптар жазады, барлық құжатталған адам тілдерінің архивін жасайтын Rosetta Project жобасының негізін қалаушы және Long Now Foundation басқармасында қызмет етеді. Соңғысының аясында ол жойылып бара жатқан немесе жойылған түрлерді, соның ішінде жүндес мамонтты қалай тірілту мен қалпына келтіруді зерттеп жатыр. Ол шынайы өмірдегі «әлемдегі ең қызықты адам» болуы мүмкін.
Сахна сыртында
Мен 2008 жылғы 10 қыркүйекте Кевиннің ағаштан жасалған әдемі үйінде өткен ең алғашқы Quantified Self (QS) кездесуіне қатыстым. Сол шағын, 28 адамнан тұратын жиыннан бастап «QS» танымал терминге және 20-дан астам елде ұйымдары бар халықаралық құбылысқа айналды.
Отырсаң — отыр. Жүрсең — жүр. Теңселме.
«Дзен мантрасы: „Отырсаң — отыр. Жүрсең — жүр. Теңселме“. Бұл — мен бір адаммен бірге болсам, сол адам менің басты басымдығым деген идея. Басқа нәрсенің бәрі — көпміндеттілік. Жоқ, жоқ. Адамдар арасындағы қарым-қатынас кез келген нәрседен жоғары тұрады. Мен өзімді осыған арнадым. Егер мен спектакльге немесе киноға барсам, мен сол кинодамын. Басқа жерде емеспін. Бұл 100% — мен тыңдаймын. Егер мен конференцияға барсам, мен сол конференцияда боламын».
Тим Феррисс (TF): Бұл Дерек Сиверстің (184-бет) «Есек болма» ережесіне өте ұқсас. Зейінді шашырататын дүниелер көп әлемде бірміндеттілік (single-tasking — бір мезетте тек бір іспен айналысу) — бұл суперкүш.
Өлімге дейінгі кері санақ сағаты
«Менің кері санақ сағатым бар, Futurama мультфильміндегі Мэтт Грейнинг одан шабыт алып, бұл туралы Futurama-ның шағын эпизодын жасаған. Мен өзім туған жылы туған адамдар үшін сақтандыру кестелеріндегі (өмір сүру ұзақтығын есептейтін статистикалық кестелер) өлімнің болжамды жасын алып, қалған күндер санын есептедім. Компьютерімде қанша күн қалғаны көрініп тұрады. Айтайын дегенім, қанша күнің қалғанын білу сияқты ештеңе уақытыңды жинақтамайды. Әрине, мен одан ұзағырақ өмір сүруім мүмкін. Денсаулығым жақсы және т. б. Дегенмен, менде 6 000-нан астам күн бар. Мен жасағым келетін барлық нәрселер үшін бұл өте аз.
Мен өзімнің досым Стюарт Брандтан бір нәрсе үйрендім, ол өзінің қалған күндерін 5 жылдық кезеңдермен ұйымдастырады. Ол кез келген маңызды, істеуге тұрарлық идея ол туралы ойланғаннан бастап, ол туралы ойлануды тоқтатқанға дейін шамамен 5 жылға созылады дейді. Егер сіз оны 5 жылдық жобалар тұрғысынан ойласаңыз, тіпті жас болсаңыз да, оларды екі қолдың саусақтарымен-ақ санап шығуға болады».
TF: Мен танитын бір өте табысты жеке капитал инвесторы өзінің өлімге дейінгі кері санақ сағатын көрсету үшін Excel кестесін пайдаланады. Memento mori — өлетініңді ұмытпа. Бұл өмір сүруді есте сақтаудың тамаша тәсілі.
✸ Әрбір адам бастан өткеруі тиіс бір механикалық жоба? «Өз үйіңізді, өз баспанаңызды салуыңыз керек. Маған сеніңіз, мұны істеу қиын емес. Мен өз үйімді өзім салдым».
Идеяларды жеткізу үшін емес, оларды ойлап табу үшін жазыңыз
«Көптеген жазушылар сияқты менің де байқағаным — мен ойлану үшін жазамын. Мен „Менде идея бар сияқты“ деп айтуым мүмкін, бірақ оны жаза бастағанда „Менде ешқандай идея жоқ“ екенін түсінемін. Шын мәнінде, мен оны жазып көрмейінше, не ойлайтынымды білмеймін... Бұл нағыз жаңалық болды».
Нострадамус болудың қиындығы
Кевиннің технологиялық инновациялар мен трендтерді болжауда керемет тәжірибесі бар. Бұл әрі бақыт, әрі қарғыс:
«Дилемма мынада: болашақ туралы кез келген нақты болжам қабылданбайды. Қазір сенуге болатын кез келген болашақ қате болып шығады, сондықтан сіз тығырыққа тірелесіз. Егер адамдар сенсе — ол қате, ал егер сенбесе — бұл сізге не береді? »
TF: Оның сенгісіз (бірақ ақырында дәл келетін) болжамдар жасау құралдарының бірі — бәрі шындық немесе солай болады деп есептейтін нәрселердің тізімін жасап, әрқайсысы үшін «Егер бұл шындық болмаса ше? » деп сұрап, оның салдарын ми шабуылы арқылы талдау.
Кейінге қалдырылған өмір жоспарын өзгертіп, оны тиімді етуге бола ма?
«Өте көп адамдар саяхаттау үшін зейнетке шығуға ақша жинап, қатты жұмыс істейді. Мен оны керісінше жасауды ұйғардым және мүлдем ақшам болмаған кезде, өте жас кезімде саяхаттадым. Мен тіпті миллиард долларға да сатып алуға болмайтын тәжірибе жинадым».
«Мезгілсіз оңтайландыруды» қаламаңыз
«Мен „босаңсуды“ шын мәнінде ұсынамын. „Өнімділік“ — орта жастағылар үшін. Жас кезіңізде сіз нәтижелі болғыңыз келеді, бірдеңе жасағыңыз және істегіңіз келеді, бірақ оларды өнімділік тұрғысынан өлшемеуіңіз керек. Сіз оларды жоғары нәтижелер мен ерекше қанағаттану тұрғысынан өлшеуіңіз керек».
Сіз тарата алмайтын немесе жоя алмайтын идеялар...
«Мен алдымен заттарды тегін берудің жақтаушысы болдым. Барлығына не істеп жатқаныңызды айтыңыз... сіз бұл идеяларды таратуға тырысасыз және адамдар қуанады, өйткені олар керемет идеяларды жақсы көреді. [Мен оларға беріп, былай дер едім:] „Эй, бұл керемет идея. Сен мұны істеуің керек“. Мен алдымен бәрін таратуға тырысамын, содан кейін қалғандарының бәрін [басқаларын] тоқтатуға тырысамын. Маған „Ммм, бәлкім, мен жасауым керек нәрсе осы шығар“ деген ой қалдыратын — бұл мен тоқтата алмайтын және тарата алмайтын, қайта-қайта орала беретін идеялар».
TF: Кевин Роуз (340-бет) ДӘЛ ОСЫЛАЙ жасайды. Мен оның мұны ондаған рет жасағанын көрдім.
Жаңа орын (слот) жасаңыз
«Адамдарда басқа біреу болғысы келетін, біреудің фильмінде ойнағысы келетін үлкен азғыру бар. Олар ең жақсы рок-жұлдыз болғысы келеді, бірақ олардың саны соншалықты көп, сондықтан сіз тек сол орындағы біреуге еліктеумен ғана шектелесіз. Мен үшін жетістік — бұл өз орныңызды жасау. Сізде бұрын болмаған жаңа орын бар. Әрине, Иса және басқалар да солай жасаған. Мұны істеу өте қиын, бірақ мен мұны жетістік деп санаймын».
Шынайы фильмдер (True Films)
TrueFilms. com сайтында Кевин ондаған жылдар бойы көрген ең жақсы деректі фильмдерге шолу жасаған. Оған сәйкес True Films 3. 0 кітаптар сериясында ол сіз өлмей тұрып көруіңіз керек деп есептейтін 200 деректі фильм бар, оны kk. org сайтынан PDF форматында алуға болады. Біз екеумізге де ұнайтын үш деректі фильм: The King of Kong, Man on Wire және A State of Mind.
Ең нашар жағдай: Ұйқы қапшығы және сұлы жармасы
«Жас кезіңізде үйренгіңіз келетін өмірлік дағдылардың бірі — уақыт бойы саяхаттайтын, өте үнемді, минималист болу дағдысы... өмір сүру үшін қаншалықты аз нәрсе қажет екенін түсіну, тек аман қалу режимінде ғана емес, сонымен бірге қанағаттану режимінде. Бұл сізге тәуекелге баруға сенімділік береді, өйткені сіз: „Болуы мүмкін ең нашар жағдай не? Ең нашар жағдайда менде рюкзак пен ұйқы қапшығы болады және мен сұлы жармасын жеймін. Мен жақсы боламын“, — дейсіз».
Мен қорыққан жағдай осы ма еді?
«Біздің өміріміз егжей-тегжейлермен босқа өтеді... Қарапайымдылық, қарапайымдылық... Адамның байлығы оның ештеңеге тиіспей-ақ қалдыра алатын нәрселерінің санына пропорционал». — Генри Дэвид Торо, Уолден
Қорқынышты айқындау (fear-setting) — бұл қорқынышты жеңу құралдарының бірі. Менің тағы бір сүйікті әдісім — «қорқынышты жаттықтыру», яғни ең нашар сценарийді вакцина ретінде үнемі аз мөлшерде қабылдау. Джоко Виллинкпен (412-бет) болған әңгіме «жаман» нәрсеге жоспарлы түрде әсер етудің құндылығын түсіндіреді:
ТИМ: «Адамдарды жағдай қиындағанда жұмыс істей алатындай етіп қалай дайындайсыз және шыңдайсыз? » ДЖОКО: «SEAL (теңіз мысықтары) командалары сізді сұмдық жағдайларға етіңізді үйретуде өте жақсы жұмыс істейді, сонда ол келгенде сіз онымен күресе аласыз».
Төменде Сенеканың өзінің шәкірті Луцилийге жазған «Луцилийге адамгершілік хаттары» атты еңбегінен 18-хаттың «Мерекелер мен ораза туралы» үзіндісі берілген.
Мен 18-хатты жиі қайталап оқимын. Көп жағдайда сіз «сұмдықтың» онша сұмдық емес екенін түсінесіз, ал егер солай болса, оған қайталап әсер ету арқылы оны жеңілдете аласыз.
Сенеканың жазбасынан кейін мен мұны жеке өзім қалай жүзеге асыратыныма бірнеше мысал келтірдім:
Сенеканың сөзі
Мен сіздің ақыл-ойыңыздың [Луцилий] тұрақтылығын тексеруге бел будым, ұлы адамдардың ілімдерінен үлгі алып, сізге де сабақ беремін: бірнеше күнді бөліп қойыңыз, сол уақытта ең қарапайым әрі арзан ас-сумен, дөрекі әрі ескі киіммен қанағаттанып, өзіңізге: «Мен қорыққан жағдай осы ма еді? » — деп айтыңыз. Дәл мазасыздық жоқ кезде жан қиынырақ жағдайларға алдын ала дайындалуы керек және Тағдыр мейірімді болып тұрғанда оның қаталдығына қарсы бекінуі керек. Бейбіт күндері сарбаз жаттығулар жасайды, жау көрінбесе де қорғаныс бекіністерін тұрғызады және ерікті еңбекпен өзін шаршатады, сонда ол міндетті қиындықтарға дайын болады. Егер сіз дағдарыс келгенде адамның тайсалмауын қаласаңыз, оны дағдарыс келмей тұрып жаттықтырыңыз. Бұл — кедейлікке еліктеп, оған еті үйренуі үшін ай сайын дерлік мұқтаждыққа жақындаған адамдардың ұстанған жолы.
Сіз мені Тимонның тамағы немесе «кедейлердің үйшігі» сияқты сән-салтанатқа бөленген миллионерлердің өміріндегі зерігуді басу үшін қолданатын әдістерін айтып отыр деп ойламаңыз. Төсеніш шынайы болсын, ал шапан дөрекі болсын; нан қатты әрі лас болсын. Мұның бәріне бір уақытта үш-төрт күн, кейде одан да көп уақыт шыдаңыз, бұл жай ғана ермек емес, өзіңізді сынау болсын. Содан кейін, қымбатты Луцилий, сіз бір тиындық тамаққа тойған кезде қуаныштан секіресіз және адамның жан тыныштығы Тағдырға байланысты емес екенін түсінесіз; өйткені Тағдыр ашулы болса да, біздің қажеттіліктеріміз үшін жеткілікті нәрсе береді.
Мұны қалай іс жүзінде қолдануға болады?
Мұнда мен барлық ақшамнан айырылуды имитациялау үшін бір уақытта 3-тен 14 күнге дейін қайталап жасаған бірнеше нәрселерім бар:
Қонақ бөлмесінің еденінде немесе далада ұйқы қапшығында ұйықтау Барлық 3-14 күн бойы арзан ақ жейделер мен бір джинсы киіп жүру Тіпті өз қалаңызда болса да, CouchSurfing.com немесе ұқсас қызметтерді пайдаланып, үй иелерінің үйінде тегін тұру Тек А) тез дайындалатын сұлы жармасын және/немесе Б) күріш пен бұршақ жеу Тек су және арзан тез дайындалатын кофе немесе шәй ішу Kelly Kettle (көптеген жанғыш заттардан жылу шығаратын құрылғы) көмегімен бәрін пісіру. Бұл аулада немесе жол жиегінде табылған кез келген нәрседен (мысалы, бұтақтар, жапырақтар, қағаз) жылу шығара алатын кемпинг құрылғысы Ораза ұстау, тек су және мүмкін кокос майын немесе MCT майын тұтыну (ораза туралы толығырақ 24-бетте) Интернетті тек кітапханаларда пайдалану
Бір қызығы, сіз осы қарапайымдылық тәжірибесінен кейін өзіңізді бақыттырақ сезінгеніңізді байқай аласыз. Менде жиі солай болады.
Сіздің әл-ауқатыңыздың артық ақшаға қаншалықты тәуелсіз екенін түсінгеннен кейін — және бұл ай сайын немесе тоқсан сайын еске салуды қажет етеді — «тәуекелге» бару және өткізіп жіберуге болмайтындай көрінетін тым тиімді нәрселерге «жоқ» деп айту оңайырақ болады.
Байлықтың соңынан қуғаннан қарағанда, кедейлікті жаттықтыру арқылы көбірек еркіндікке қол жеткізуге болады. Үнемі аздап қиындық көрсеңіз, сіз жиі зардап шегуді тоқтатасыз.
«Егер бірдеңе сізді ренжітсе, ішіңізге үңіліңіз... Бұл сол жерде бір нәрсе бар екенінің белгісі».

Рухани жануар: Колибри
Уитни Каммингс
Уитни Каммингс (TW: @WhitneyCummings, whitneycummings. com) — Лос-Анджелесте тұратын комедиант, актер, жазушы және продюсер. Ол Эмми сыйлығына ұсынылған CBS арнасының 2 Broke Girls комедиясының атқарушы продюсері және Майкл Патрик Кингпен бірге авторларының бірі. Ол Сара Сильверман, Луи Си Кей, Эми Шумер, Азиз Ансари және басқа да комедианттармен бірге басты рөлдерде өнер көрсеткен.
Оның 1 сағаттық алғашқы стендап-шоуы Whitney Cummings: Money Shot 2010 жылы Comedy Central арнасында көрсетілді және American Comedy Award сыйлығына ұсынылды. Оның екінші стендап-шоуы Whitney Cummings: I Love You 2014 жылы Comedy Central арнасында, ал соңғы Whitney Cummings: I’m Your Girlfriend шоуы HBO арнасында көрсетілді.
Аз белгілі факт Уитни де, Джош Вайцкин де (577-бет) Элис Миллердің «Дарынды баланың драмасы» (The Drama of the Gifted Child) кітабын ұсынады.
«Өнер өмірге еліктеуі үшін, сізде өмір болуы керек»
«[Травма терапиясына ұқсас қарқынды терапияда] мен 28 күн бойы жағымсыз ойды жағымды оймен алмастыруым керек болды. Мен қатты уайымдадым. Терапевтіммен және бағдарламадағы бірнеше адаммен сөйлесіп жатып: „Егер мен әрқашан мұңды әрі ауырсынуда болмасам, бұрынғыдай күлкілі болмай қаламын ба деп қорқамын“, — дедім.
Нәтижесінде бәрі керісінше болды, өйткені мен сау емес қарым-қатынастарды басқаруға және төмен өзімді-өзім бағалаумен күресуге көп уақыт жұмсаймын, ал менің перфекционизмім жансыздандыруы мүмкін. Перфекционизм (мінсіздікке ұмтылу) кейінге қалдыруға әкеледі, ал бұл өз кезегінде әрекетсіздікке соқтырады. Менің өзімді-өзім бағалауым тым төмен болғандықтан, мен бірнеше күн бойы ештеңе жаза алмауым мүмкін еді. Мен өзімді жеткілікті жақсы деп ойлаған жоқпын. Бұл жай ғана ескі, ескірген хабарламалар мен аман қалу түйсігі болатын».
«[Жұмыс пен терапиямен айналысу] маған өте көп ментальді және физикалық энергия берді. Қазір өмірімде тепе-теңдік орнады, жұмыс өнімділігім артты және мен төзімсіздікке (vulnerability) — жан дүниемді ашуға дайынмын. Жазушы ретінде бұл қасиет өте маңызды. Бұрын мен созылмалы воркаголик (жұмысбасты) болғаным сонша, өз өмірім болмаған еді. Ал өнер өмірге еліктеуі үшін, сенің өз өмірің болуы керек».
ТИМ: «Бұл өте терең ой».
УИТНИ: «Мен үшін өнер тек өнерге еліктеу болды, өйткені менің қолымнан жұмыс істеуден басқа ештеңе келмейтін».
«Өзгелерге жағыну — ақымақтықтың бір түрі»
Уитни 2011-2013 жылдары NBC арнасында көрсетілген «Whitney» сериалының сценарийін жазып, продюсері және басты рөлдегі актрисасы болды:
«Мен адамдарға ұнамай қалудан қорыққаным сонша, үнемі кешірім сұрап жүретінмін. Бұл жазу процесін баяулатып, қызметкерлердің басын қатырды. Сценарий талқылау кезінде біреулер әзіл айтса, ешкімнің көңіліне тимеу үшін бәріне «иә» дей беретінмін. Сосын кейінірек барып оларды өзгертуге мәжбүр болатынмын. Сценарий шыққанда әлгі әзілдер жоқ болып шығады, ал әріптестерім өздерін алданғандай әрі сатқындыққа ұшырағандай сезінетін.
Мен алғаш рет Al-Anon (тәуелділіктен зардап шеккен жандардың жақындарына арналған қолдау тобы) жиналысына барғанда, біреудің: «Өзгелерге жағыну — ақымақтықтың бір түрі», — дегенін естідім. Бұл маған қатты ұнады, өйткені сен шын мәнінде ешкімнің көңілін тауып жатқан жоқсың. Сен тек жалғандық таныту арқылы олардың ренішін тудырасың. Сонымен қатар, сен оларды «шындықты көтере алмайды» деп есептеп, олардың өз тәжірибесіне деген құрметін (dignity) жоққа шығарасың. Бұл — менмендік».
ТФ: Уитнимен болған осы әңгімеден кейін мен Сэм Харристің «Өтірік» (Lying) кітабын қайта оқып шықтым. Уитни айтқан «зиянсыз өтіріктер» өте қауіпті болуы мүмкін. Сэм жартылай шындықтардан мүлдем бас тарту керектігін өте сенімді дәлелдейді.
«Ко-тәуелділік (Codependence) жиі бұрыс мағынада қолданылады. Бұл — өз сезімдеріңді анықтау үшін өзге адамдарға жалтақтау».
«Мен сені жақсы көремін» дегеннен бастаңыз
Досымыздың үйінде сұхбат алып жатқанда, Уитнидің қолындағы әрең көрінетін татуировкаларды байқадым. Олар ақ сиямен салынған екен.
«Сол жақ білегімде «Мен сені жақсы көремін» деген ақ татуировка бар. Мен өзім көрсетпесем, оны ешкім байқамайды. Бір кездері маған сабырлылық пен мейірімділік жетіспей жүрді. Мен ко-тәуелдімін. Мен маскүнемдер отбасында өстім. Бала кезімізде біз бәрін бақылауда ұстау арқылы аман қалдық. Мысалы, «егер сусындарымды дұрыс ретпен қойсам, бәрі жақсы болады» деген сияқты. Ересек болғанда мен адамдардың іс-әрекеті менің қалауымдай болмаса, ашулана бастайтынымды байқадым. «Сенің істеп жатқаның ұнамайды, айтқаның ұнамайды, отырғаның ұнамайды... Ол жұмысқа шәркей (flip-flops) киіп келді ме? » — деген сияқты ойлар мазалайтын. Бұл тек өзіме назар аудармаудың амалы еді. Меніңше, біз біреуді сынағанда, өзімізді жоғары немесе қасиетті сезіну үшін өз мәселелерімізден қашамыз. Менің травма-терапевім: «Әр жолы біреумен сөйлесер алдында, ішіңнен «Мен сені жақсы көремін» деп айт, сонда әңгіме әлдеқайда жақсы өтеді», — деді.
Бұл — қызықты айла. 28 күн бойы мен кез келген адамға — мейлі ол мені 2 сағат күттіріп қойған құжат орталығының қызметкері болсын — бәрі де өз мүмкіндігінше барын салып жатыр деп қабылдауға тырыстым. Бұны қабылдау көбіміз үшін өте қиын».
Бәрі де — материал
«Менің алғаш рет ақшам пайда болғанда — мен кедей отбасында өскенмін — көлік сатып алдым. Бұл Lexus гибриді еді. Бірінші күні-ақ оған дизель отынын құйып, көлікті бүлдіріп алдым. Өте өкінішті болды. Бірақ мен бұдан тамаша әзіл шығардым: 7 минуттық қойылым көлікке келген барлық шығынды жауып тастаған болар. Енді басыма бір жамандық келсе: «О, керемет, мұны қолдануға болады», — деп ойлаймын».
ТФ: Жақында Манхэттенде «Жаман шешімдерден жақсы хикаялар туады» (bad decisions make good stories) деген жазуы бар футболканы көрдім. Әр нәрсенің жақсы жағын іздеңіз немесе тым болмаса оның қараңғы тұстарын бөлісуді ойластырыңыз. Бұл сіздің Lexus-ыңыздың ақшасын өтеп беруі мүмкін.
Жүрегіңді жаралау емес, айқара ашу арқылы үй сатып ал
«Жүректің жаралануы (getting your heart broken) мен жүректің айқара ашылуы (getting your heart broken open) арасында айырмашылық бар. Жүрек айқара ашылғанда ғана ең маңызды дүниелер шығады. Сол кезде ғана сен керемет кейіпкерлер жаза аласың. Осылайша сен жан дүниеңді ашасың, бұл өте маңызды. Комик ретінде біз өзімізді мықты сезінгіміз келеді, бірақ біз сырты тікенек, іші жұмсақ маршмэллоу (тәтті зефир іспеттес тағам) сияқтымыз. Нағыз қазына сол жұмсақтықта жатыр.
Бірде Al-Anon жиналысында көңіліме тиген бір оқиғаны: «Ол былай істеді, сосын былай істеді... » — деп айтып жатсам, адамдар күле бастады. Сонда мен: «О, құдай-ақ, бұл өзгелердің де басынан өткендіктен әрі оларға таныс болғандықтан күлкілі екен», — деп түсіндім. Сен өз ұятты сәттерің туралы шындықты айтып, өз көлеңкеңді көрсеткенде, катарсис (рухани тазару) орын алады, күлкі дегеніміз де — сол. Мен уәде беремін, егер сен комик ретінде шындықты айтып, жүрегіңді аша алсаң, үй сатып алатын ақша табасың».
Материал — істің тек 10 пайызы
ТИМ: «Егер сенің 8 аптаң болса және біреуді сахнада 5 минуттық стендап (әзіл-сықақ жанры) жасауға дайындау керек болса, не істер едің? »
УИТНИ: «Мен оны бірінші түннен бастап, 8 апта бойы күн сайын сахнаға шығарар едім. Оның дайын материалы бар-жоғы маңызды емес. Материал — істің тек 10 пайызы. Ең бастысы — сахнада өзіңді еркін сезіну. Сондықтан мен «тек сахнаға шық» дер едім. Стендаптың алғашқы бір-екі жылы тек сахнаға үйренумен өтеді. Материалдың құны жоқ.
Сахнаға шыққан бойда көрерменнің ойында не тұрғанын бірден айту керектігін түсіну үшін маған көп уақыт кетті. Бір данышпан: «Комиктер адамдардың не үшін күлетінін бақылауда ұстау үшін комик болады», — деген екен.
Алғашқы жылдары мен «Каммингс» (Cummings) деген тегім туралы бірден айтуым керек болды (өйткені бұл сөз ағылшын тілінде бейәдеп мағына береді). Содан кейін ғана көрермен: «Керемет, енді бұл туралы ойламай-ақ қоюға болады», — деп тынышталатын. Әйтпесе олар «Ол шынымен Каммингс деді ме? Оның тегі шынымен солай ма? » деп алаңдап отыратын. Сондықтан күмәнді бірден сейілту керек».
ТФ: 348-беттегі Нил Штраусстың «хейтерлерден қорғану» (hater-proofing) стратегиясын қараңыз.
Сенің жыныңа не тиеді?
Жаңа материал дайындау үшін: «Ең алдымен сенің ашуыңды не тудыратынын анықта. Адамдардың шектеулілігі ме, әлде әуежайдағы дәретханалар ма? Сенің жыныңа не тиеді? Комедия, негізінен, әділетсіздікке деген құштарлық: «Бұл әділетсіз». Луи Си Кей: «Егер сен бір нәрсе туралы аптасына үш реттен көп ойласаң, ол туралы міндетті түрде жазуың керек», — дейді».
Уитнидің «Махаббат» туралы анықтамасы: «Меніңше, махаббат — өзің өлтіріп тастағың келетін адам үшін өлуге дайын болу. Менің тәжірибемде бұл солай».
Ат терапиясы
Уитни маған таныстырған ең қызықты нәрселердің бірі — иппотерапия (аттардың көмегімен жүргізілетін терапия) болды. Мұнда жүгенсіз атты тек дене тілі мен ниетің арқылы белгілі бір аумақтан өткізу керек.
«Алдымен атты таңдайсың. Төрт түрлі ат бар, олардың әрқайсысының өз мінезі мен жарақаты бар. Терапевт олар туралы айтып береді, ал сенің таңдауың сен туралы бәрін айтып береді. Бұл Роршах тесті (психологиялық тест) сияқты. Содан кейін мақсат — атты қоршаудың бір шетінен екінші шетіне (шамамен футбол алаңының жартысындай қашықтық) апару.
Мен: «Жүгенсіз атты бақылаусыз қалай апарамын? » — деп ойладым. Тәтті бере алмайсың, тартымдылықты, әзілді немесе интеллектіні қолдана алмайсың. Күнделікті адамдарды алдап-арбау үшін қолданатын әдістеріңнің ешқайсысы өтпейді. Тек өз ниетіңді пайдалануың керек.
Сен оған: «Біз ана шетке барамыз», — деп білдіруің керек. Сөздерді де қолдануға болады, бірақ оған шынымен сеніп айтсаң ғана ат соңыңнан ереді.
Бұл — өз жан дүниеңнің айнасы іспеттес осы жануарлармен байланыс орнату, қазіргі сәтте болу және тұрақты ниетті ұстану тәжірибесі. Мен бұдан кез келген кітаптан немесе терапиядан артық нәрсе үйрендім. Бұл өте қызықты, өйткені біздің аттармен қарым-қатынасымыз біздің бизнесті, некені, достықты қалай басқаратынымызды көрсетеді. Бұл бәріне метафора, өйткені сен бір істі қалай істесең, қалған істерді де солай істейсің».
«Мен кофені бадам сүтімен және табиғи қантпен ішемін. Үйімдегі барлық зиянды заттарды (карциногендерді) шығарып тастадым, сондықтан қазір бадам сүтін өзім дайындап жүрмін».
Нил Гейман өте мықты
Уитни екеуміз де Нил Гейманның Филадельфия Өнер университетінде сөйлеген «Жақсы өнер жаса» (Make Good Art) атты сөзін жақсы көреміз. Қиын сәттерде мен бұл видеоны YouTube-тен ондаған рет көргенмін. Бізге ең ұнайтын тұсы: «Сенің көшеде жалаңаш жүргендей, жүрегің мен ойыңды тым қатты ашып қойғандай, ішкі дүниеңді тым көп көрсетіп қойғандай сезінген сәтің — бұл сенің бәрін дұрыс істей бастаған сәтің». Иә, мен бұны бұрын да айтқанмын. Бірақ қайталаудың артықтығы жоқ.
✸ Уитни кімді стендаптың нағыз шебері деп санайды? Билл Берр (Bill Burr).
✸ Назар аударуға тұрарлық, бағаланбаған комиктер: Себастьян Манискалко, Джеррод Кармайкл, Наташа Леджеро, Тиг Нотаро, Крис Д'Элия, Нил Бреннан.
«Бақыт — өзіңде барды қалау». «Пингвиндер — ақ аюлар үшін қауырсынды шұжықтар сияқты».

Рухани жануар: Орман тауығы
Брайан Каллен (Bryan Callen)
Брайан Каллен — әлемдік деңгейдегі комик және өнімді актер. Ол әлемді шарлап стендап қояды, «Kingdom» және «The Goldbergs» сериалдарына, сондай-ақ «Warrior», «The Hangover» (Вегастағы бастан кешкендер) фильмдеріне түскен. Ол бұрынғы UFC файтері Брендан Шаубпен бірге «The Fighter and the Kid» подкастын жүргізеді.
Жалған істеуге болмайтын үш нәрсе
«Үш нәрсені жалған істеу мүмкін емес: біріншісі — төбелес, екіншісі — жыныстық қатынас, үшіншісі — комедия. Сенің пиар-менеджерің кім болса да, қаншалықты танымал болсаң да — егер сахнада күлдіре алмасаң, залда тез арада тыныштық орнайды».
Комедияда ұзақ қалу үшін жеке сұрақтар қою
«Меніңше, стендап жазудың жолы — өзіңе жеке сұрақтар қоюдан бастау. Мен неден қорқамын? неден ұяламын? кім болып көрінгім келеді және шын мәнінде кіммін? қазір қайдамын және қайда болуым керек еді?.. Егер сен өзіңді сырттай бақыласаң, өзіңе не айтар едің? »
Әсер еткен кітаптар
Брайан — мен танитын ең көп оқитын адамдардың бірі. Иллюзионист Дэвид Блейн өзінің көп оқи бастауына Брайанның әсері болғанын айтады. Брайан оған: «Сен таңғалатын адамдар мен басқалардың арасындағы айырмашылық — сол алдыңғылардың кітап оқитындығында», — деген.
Міне, Брайанның сүйіктілері: «Айн Рэндтің «Атлант иығын жазды» (Atlas Shrugged) және «Қайнар көз» (The Fountainhead) кітаптары жас жігіттер үшін жақсы серпін береді. Мен, әрине, Ницшені оқыдым. Онда шындықтар өте анық көрсетілген. Бірақ кейінірек мен Джозеф Кэмпбеллдің «Мифтің күші» (The Power of Myth) және «Мың жүзді қаһарман» (The Hero with a Thousand Faces) кітаптарына бет бұрдым. Кэмпбелл өмірдің мейірімді жағына көзімді ашқан алғашқы адам болды. Бұл дүниенің қаншалықты кең екенін, біздің бір-бірімізге қаншалықты ұқсайтынымызды әрі қаншалықты ерекше екенімізді түсінгенде, тірі болғаныңа қуанасың».
✸ Ең жиі сыйлайтын немесе ұсынатын кітаптарың? «Джош Вайцкиннің «Оқу өнері» (The Art of Learning) және «4 сағаттық дене» (The 4-Hour Body) кітаптарын бәрінен де жиі ұсынамын».
Бітіру кешінде не айтар едіңіз?
«Егер сен статус іздеп жүрсең және бір нәрсені тек көрермен үшін істесең, онда қателесесің дер едім. Өзіңді тыңда. Джозеф Кэмпбелл айтқандай: «Сенімсіздікте үлкен қауіпсіздік бар». Біз қауіпсіз әрі ақылға қонымды нәрсені істеуге бағдарланғанбыз. Мен бұнымен келіспеймін. Сен бір істі істеуің керек болғандықтан немесе ол сенің шақыруың болғандықтан істеуің керек. Сен айдаһарларды өлтіруге тырысуың керек. Қарсыластың қаншалықты үлкен екені маңызды емес. Біз мүмкін емес болып көрінген істерді жасаған адамдарға сүйсінеміз. Дүниені жақсы ететін де — осы».
«Адамдар зұлым болып көрінгенде, олар шын мәнінде зұлым емес. Олар тек уайымдап тұр».
Ален де Боттон (Alain de Botton)
Ален де Боттон — практикалық философ. 1997 жылы ол роман жазуды қойып, «Пруст сіздің өміріңізді қалай өзгерте алады» атты эссе жазды. Оның кейінгі кітаптары «күнделікті өмір философиясы» ретінде сипатталады. 2008 жылы ол Лондонда «The School of Life» (Өмір мектебі) жобасын бастауға көмектесті.
Түсіндіруге болатын нәрсені қастандықтан көрмеңіз
«Билл Клинтон біреу ашуланып тұрса: «Бұл адам ұйықтады ма? Тамақ ішті ме? Оны басқа біреу мазалап жүрген жоқ па? » — деп сұрайды екен. Сәби жылап жатса, біз ешқашан «бұл бала маған қастандық жасап жатыр» демейміз ғой».
«Жетістік» тыныштықты қамтуы керек: «Жетістік» сөзі қазір ерекше, өте бай адам деген сияқты ұғымдармен ластанған. Шын мәнінде, нағыз жетістік — бұл ішкі тыныштыққа ие болу».
Шабуыл мен қорғаныс: «Сен не қалайтыныңды және қайда бара жатқаныңды неғұрлым жақсы білсең, өзгелердің ісі соғұрлым маңызын жоғалтады. Өз жолың бұлыңғыр болған сәтте ғана өзгелердің дауысы мен әлеуметтік желілердегі шу саған қауіпті болып көрінеді».
Өзгелерден сені түсінуін күтпе: «Біреуді сені толық түсінбегені үшін кінәлау — әділетсіздік. Біріншіден, біз өзімізді де толық түсінбейміз, екіншіден, өзімізді өзгелерге жеткізу өте қиын. Сондықтан адамдардың сені түсінбегеніне ашулану — балалық».
✸ Ален практикалық өмір үшін қай философтарды ұсынады? Эпикур, Сенека, Марк Аврелий, Платон, Монтень, Шопенгауэр, Ницше және Бертран Рассел.
✸ Сүйікті деректі фильм: «The Up series» — Ұлыбританияда түсірілген, бір топ адамның өмірін 7 жасынан бастап әр 7 жыл сайын түсіріп отыратын серия. Ален бұл фильмдерді «ең үздік деректі туынды» деп атайды.
30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? «Мен: «Осы сәттің жақсы тұстарын бағала. Тоқтап, айналаға қара», — дер едім. Жас кезімде егер осы сәтке қанағаттансам, жағдайымды жақсартуға деген жігерім азаяды деп ойлайтынмын. Бірақ бұл қате. Сәтсіздіктер мен қиындықтарды көргенде, гүлдерге, әдемі аспанға немесе ешқандай жамандық болмаған жай ғана таңға қуана бастайсың. Біз өте нәзік тіршілік иесіміз. Сондықтан үлкен апатсыз өткен әр күнді бағалауымыз керек».
Жалқаулық: Манифест
Тим Крейдер (Tim Kreider) — эссеист және карикатурашы. Төмендегі үзінді оның «Біз ештеңе үйренбейміз» (We Learn Nothing) атты кітабынан алынған.
Егер сен 21-ғасырда Америкада тұрсаң, адамдардың қаншалықты бос емес (busy) екенін үнемі естисің. Жағдай сұрасаң: «Бос емеспін! », «Өте бос емеспін! » — деген жауапты естисің. Бұл — шағым кейпіне енген мақтану. Ал үйреншікті жауап: «Бұл — жақсы мәселе», — дегенге саяды.
Бұл әбігерлік пен өз-өзін мақтау — жоғары таптың дерті. Байқасаңыз, жансақтау бөлімінде кезектесіп жұмыс істейтіндер немесе үш жерде жұмыс істейтіндер «бос емеспін» деп айғайламайды; олар тек шаршайды. Өз еркімен алған міндеттерінен, балаларын жаздырған үйірмелерінен босамайтындар ғана осылай дейді. Олар өз амбициялары немесе үрейлері үшін «бос емес болуға» тәуелді, өйткені бос уақытта өз-өзімен бетпе-бет келуден қорқады.
Мен танитын адамдардың барлығы дерлік қарбалас. Олар жұмыс істемегенде немесе өз жұмысын ілгерілету үшін бірдеңе жасамай отырғанда мазасызданып, өздерін кінәлі сезінеді. Олар достарымен кездесуді 4. 0 GPA жинайтын студенттердің колледжге түсу үшін түйіндемесіне жақсы көрінетін қосымша үйірмелерге жазылатыны сияқты жоспарлайды. Жақында мен бір досыма осы аптада бірге уақыт өткізуге болатынын сұрап жазған едім, ол уақытының аз екенін, бірақ бір қызық болса хабарлауымды, мүмкін жұмысты бірнеше сағатқа тастап кететінін айтып жауап берді. Менің сұрағым болашақ шақырудың алдындағы ескерту емес еді: бұл нағыз шақыру болатын. Мен оны дәл қазір менімен бірдеңе жасауға шақырып тұрдым. Бірақ оның қарбаластығы маған айқайлап жатқан алып шуыл сияқты болды, мен де оған жауап қайтарудан бас тарттым.
Жақында мен planshopping (жоспарлар шопингі — кешкі жоспарды соңғы сәтке дейін бекітпей, барлық нұсқаларды қарап шығып, ең тиімді немесе көңілдісін таңдау) деген неологизмді естідім. Бұл «саяси корректілік», «ерлер бөлмесі» және «контент-провайдер» сияқты мәдениеттегі жағымсыз жаңа бағыттың белгісі. Бұл — адамдарға мәзірдегі тағам немесе каталогтағы өнім сияқты қарау.
Тіпті балалар да қазір қарбалас: олардың әрбір жарты сағаты дамыту сабақтарымен, репетиторлармен және үйірмелермен жоспарланған. Күн соңында олар үйге үлкендер сияқты шаршап келеді, бұл өкінішті ғана емес, сонымен қатар жеккөрінішті көрінеді. Мен latchkey generation (кілті мойнына ілінген ұрпақ — ата-анасы жұмыста болғанда үйге өз кілтімен кіріп, уақытын бақылаусыз өткізетін балалар) өкілі болдым. Менің күн сайын түстен кейін үш сағат бойы ешқандай құрылымсыз, мүлдем бақылаусыз уақытым болатын. Ол уақытта мен «Әлемдік энциклопедияны» парақтап, анимациялық фильмдер түсіріп, достарыммен орманда жиналып, бір-біріміздің көзімізге топырақ атумен айналысатынбыз. Осының бәрі маған бүгінгі күнге дейін құнды болып қала беретін білім, дағдылар мен түсініктер берді.
Бұл қарбаластық өмірдің қажетті немесе өзгермейтін шарты емес; бұл біздің таңдауымыз, тіпті оған үнсіз көнуіміздің нәтижесі. Жақында мен Нью-Йорктің қымбат жалдау ақысынан қашып, Францияның оңтүстігіндегі шағын қалашыққа қоныс аударған досыммен Skype арқылы сөйлестім. Ол бірнеше жылдан бері алғаш рет өзін бақытты әрі жайбарақат сезінетінін айтты. Ол әлі де жұмысын істейді, бірақ жұмыс оның бүкіл күні мен санасын жаулап алмайды. Оның айтуынша, бұл колледж жылдары сияқты — кеш сайын кафеге баратын немесе бірге теледидар көретін достар ортасы бар. Оның қайтадан жігіті бар. (Ол бірде Нью-Йорктегі танысуды өкінішпен сипаттаған еді: «Барлығы тым бос емес және әркім өзіне жақсырақ біреуді таба аламын деп ойлайды». ) Оның бұрын өзінің мінезі деп қателескен қасиеттері — мазасыздық, ашушаңдық пен мұң — шын мәнінде ортаның, амбиция мен бәсекелестіктің ауыр қысымының әсері болып шықты. Біздің ешқайсымыз бұлай өмір сүргіміз келмейді, бұл кептелісте тұру немесе стадиондағы тапталу сияқты; бұл біздің бір-бірімізді ұжымдық түрде мәжбүрлейтін нәрсеміз. Мүмкін бұл әлеуметтік реформа немесе өзін-өзі дамыту курстарымен шешілмейтін мәселе шығар; мүмкін бұл жай ғана қалыпты жағдайға айналғандыр. Зоолог Конрад Лоренц мұны «индустрияланған, коммерцияланған адамның өзі түскен асығыс өмір сүру салты» және оның салдары — жара, гипертония, невроздар — деп атайды. Ол мұны эволюциялық бейімделе алмаушылық, біздің түр ішіндегі қатыгез бәсекелестігіміздің нәтижесі деп санайды. Ол бізді ұзын қауырсындарының кесірінен ұша алмай, оңай олжаға айналған құстарға ұқсатады.
Меніңше, бұл театрландырылған шаршаңқылық біз істеп жатқан істердің көбінің маңызсыз екенін жасырудың бір түрі сияқты. Мен бірде бір журналда тәжірибеден өтіп жатқан әйелмен кездестім, оған шұғыл қажет болып қалуы мүмкін деген желеумен түскі үзіліске шығуға рұқсат берілмейтін. Бұл — теледидар пульттерінде «Мәзір» (Menu) түймесі пайда болғанда-ақ өзектілігін жоғалтқан ойын-сауық журналы болатын, сондықтан мұндай «алмастырылмайтын маман» болу көрінісін институционалдық өзін-өзі алдаудан басқа ештеңе деп айта алмаймын. Маған келетін электрондық хаттар мен интернеттегі сілтемелердің көлеміне қарап, кеңседе жұмыс істейтіндердің көбі мен сияқты аз іс тындырады деп күдіктенемін. Бұл елде адамдар нақты бірдеңе жасауды немесе өндіруді азайтып барады. Егер сіздің жұмысыңызды Ричард Скарридің кітабындағы мысық немесе құрт істей алса, оның қажеттілігіне күмәнім бар. Иә, бәріміз өте бос емеспіз, бірақ нақты не бітіп жатыр? Жиналысқа кешігіп бара жатқан, телефонмен айқайлап сөйлескен сол адамдар малярияның алдын алып жатыр ма, әлде баламалы энергия көздерін ойлап тауып жатыр ма?
Бұл қарбаластық экзистенциалдық жұбаныш ретінде қызмет етеді, ішкі бостықтан қорғайтын қалқан іспетті: егер сіз осындай бос болмасаңыз, әр сағатыңыз сұранысқа ие болса, сіздің өміріңіз мағынасыз немесе болмашы болуы мүмкін емес қой. Осы шу мен асығыстықтың бәрі өміріміздің ортасындағы қандай да бір қорқынышты жасыру үшін жасалғандай. Мен білемін, күні бойы жұмыс істеп, хаттарға жауап беріп, миымды алдандырып жүргенде бәрі жақсы, бірақ түнде жастыққа басым тигенде, мен алыстатып келген барлық күнделікті уайымдар мен үлкен сұрақтар, түнде жарықты сөндіргенде шкафтан шығатын құбыжықтар сияқты миыма ағылып келеді. Медитация жасауға тырысқанда, миыңыз бірден жай ғана тыныш отырудың орнына, сізді мазалауы тиіс мыңдаған «шұғыл» істердің тізімін шығарады. Менің бір оқырманым біздің ең үлкен қорқынышымыз — өзімізбен жалғыз қалу екенін айтады.
Мен мұны ашық айтамын: Мен бос емес емеспін. Мен өзім танитын ең жалқау амбициялы адаммын. Көптеген жазушылар сияқты, мен де жазбаған күні өзімді өмір сүруге лайықсыз сезінемін, бірақ 4 немесе 5 сағат жұмыс істеу бұл планетада тағы бір күн қалу құқығын алу үшін жеткілікті деп ойлаймын. Өмірімнің ең жақсы қарапайым күндерінде мен таңертең жазамын, түстен кейін велосипед тебемін және шаруаларыммен айналысамын, ал кешке достарыммен кездесемін немесе кітап оқимын. Бұл, меніңше, күннің дұрыс әрі жағымды қарқыны. Егер сіз маған қоңырау шалып, жұмысты тастап, мұражайға баруды немесе жай ғана салқын коктейль ішуді ұсынсаңыз, мен «Сағат нешеде? » деп жауап беремін.
Бірақ жақында кәсіби міндеттемелерге байланысты мен де біртіндеп «қарбалас» бола бастадым. Өмірімде алғаш рет адамдарға салмақты түрде «уақытым жоқ» деп айта алдым. Мен адамдардың бұл шағымды не үшін ұнататынын түсіндім: бұл сізді маңызды, сұранысқа ие және жүктелген адам ретінде сезіндіреді. Бұл сондай-ақ жалықтырғыш шақырулардан бас тартуға және адамдармен араласудан қашуға таптырмас сылтау. Бірақ маған қарбалас болу мүлдем ұнамады. Күн сайын менің почтам мен істегім келмейтін істер мен шешуім керек мәселелерге толы болды. Бұл төзгісіз болып кетті, соңында мен қазір осы мәтінді жазып отырған белгісіз жерге қашып кеттім.
Мұнда мені ешқандай міндеттемелер мазаламайды. Теледидар жоқ. Почтаны тексеру үшін кітапханаға баруым керек. Мен танитын адамдарымды көрмей бір апта жүре беремін. Мен сарғалдақтар, қаттықатқылдар (қоңыз түрі) және жұлдыздар туралы қайта еске алдым. Көп оқимын. Соңғы айларда алғаш рет нақты жазумен айналысып жатырмын. Әлемнің ортасында болмай тұрып өмір туралы бірдеңе айту қиын, бірақ одан алшақтамай тұрып, сол өмірдің не екенін түсіну де мүмкін емес. Мен бәрінің қашып кететін оқшауланған үйшігі жоқ екенін білемін. Бірақ интернетсіз өмір сүру онымен өмір сүргеннен арзанырақ болып шықты. Табиғат әлі де тегін. Уақыт пен тыныштық люкс бұйымы болмауы тиіс.
Бос отыру — бұл жай ғана демалыс немесе жаман әдет емес: бұл ми үшін D витамині денеге қаншалықты қажет болса, сондай қажет. Онсыз біз Rickets (рахит — D витаминінің жетіспеушілігінен сүйектердің қисаюына әкелетін ауру) сияқты психикалық ауруға ұшыраймыз. Бос уақыт беретін кеңістік пен тыныштық өмірге сырттан қарап, оны тұтастай көру үшін, күтпеген байланыстарды табу және шабыт алу үшін қажетті шарт. Томас Пинчон айтқандай: «Бос қиялдау — бұл біздің ісіміздің мәні». Архимедтің ваннадағы «Эврикасы», Ньютонның алмасы — тарих бос сәттер мен түстерде келген шабыттарға толы. Мүмкін, әлемдегі ұлы идеялар мен өнертабыстар үшін еңбекқорлардан гөрі, «бекершілер» мен «жалқаулар» көбірек жауапты шығар.
«Болашақтың мақсаты — толық жұмыссыздық, сонда біз ойнай аламыз». Бұл есірткі шеккен анархистің сөзі сияқты естілуі мүмкін, бірақ бұл — Артур Кларктың сөзі. Тед Ралл жақында табысты жұмыстан бөлектеуді, әрбір азаматқа кепілдендірілген жалақы беруді ұсынды. Америкада бұл күпірлік сияқты естілгенімен, біз ауыр жұмысты жойылуы тиіс жамандық ретінде қарастыруымыз керек. Пуритандар жұмысты ізгілікке айналдырып, Құдайдың оны жаза ретінде ойлап тапқанын ұмытып кеткен сияқты.
Егер бәрі мен сияқты болса, әлем күйреп қалар еді. Бірақ идеалды адам өмірі менің жалқаулығым мен қалған әлемнің тоқтаусыз қарбаластығының ортасында болуы керек деп ойлаймын. Менің өмірім өте жайлы болды. Бірақ менің осы «ұядан» тыс орным маған ерекше көзқарас сыйлады. Бұл бардағы ішпеген жүргізуші сияқты болу: ішпегенде, мас адамдарды анығырақ көресің. Өкінішке орай, менің қарбалас адамдарға берер кеңесім мас адамға берер кеңес сияқты жағымсыз естіледі. Мен бәріне жұмыстан шығып кетіңіз демеймін — тек бүгін қалған уақытты демалысқа арнаңыз. Қызыңызды киноға апарыңыз. Менің өмірімдегі рөлім — жаман үлгі болу, терезе сыртында тұрып, сізді далаға ойнауға шақыратын бала болу.
Мен баяғыда ақшадан гөрі уақытты таңдау туралы саналы шешім қабылдадым, өйткені ақшаны әрқашан көбірек табуға болады. Және мен жер бетіндегі шектеулі уақытымның ең жақсы инвестициясы — оны жақсы көретін адамдарыммен өткізу екенін түсіндім. Өлім төсегінде жатқанда «көбірек жұмыс істемегеніме өкінемін» деуім екіталай, бірақ мен жақындарыммен тағы бір рет сөйлесуді, бірге күлуді армандайтыным анық. Өмір қарбалас болу үшін тым қысқа.

Рух жануары: Сорғыш (Sponge)
Кэл Фуссман
Кэл Фуссман (TW: @calfussman, calfussman. com) — New York Times бестселлерлерінің авторы және Esquire журналының жазушысы. Ол «Менің үйренгенім» (What I’ve Learned) айдарының негізгі авторы ретінде танымал. Ол соңғы 50 жылдағы тарихты қалыптастырған иконалардан сұхбат алған: Михаил Горбачев, Джимми Картер, Джефф Безос, Ричард Брэнсон, Роберт Де Ниро, Клинт Иствуд, Аль Пачино, Мохаммед Али және басқалар.
Бруклинде туған Кэл 10 жыл бойы әлемді аралады, Амазонкадан алтын іздеді. Ол өзін «тәжірибелік қоян» ретінде де сынап көрді — әлем чемпионы Хулио Сезар Чавеспен бокстасты және Дүниежүзілік сауда орталығының төбесінде сомелье болды. Қазір ол Лос-Анджелесте тұрады.
Алғысөз
Бұл қысқаша профильді жазу нағыз сынақ болды. Кэлдің күші — 10-15 минутқа созылатын және соңында эмоция толқынымен соғатын ұзақ әңгімелерде. Ол — шебер. Мен онымен екінші рет сұхбаттасатынымды айтқанда, тыңдармандар: «Кэлге 3 сағат бойы сөйлеуге мүмкіндік беріңізші» деп жазды.
Бардағы кешкі ас, әлемге билет
Кэл Нью-Йорктегі Inside Sports журналына жұмысқа тұрғанда өзін алғаш рет үлкен жетістікке жеткендей сезінді. Онда ол Пулитцер сыйлығының иегерлерімен араласа алды:
«Мен небәрі 22-де едім. Кеш сайын бәріміз жолдың арғы бетіндегі "The Cowboy" барына баратынбыз. Ол кезде ақшам болмады. Олар кішкентай жеңіл тағамдар шығаратын, егер үлкендер мені тамаққа шақырмаса, менің кешкі асым сол болатын... Inside Sports жұмыс емес, ол үлкен тәжірибе еді».
Inside Sports шығармашылық жағынан сәтті болғанымен, коммерциялық тұрғыдан тиімсіз болды. Журнал жабылып, Кэл жұмыссыз және ақшасыз қалды:
«Не істерімді білмедім, сондықтан ата-анама қоңырау шалып: "Мен біраз уақыт саяхаттаймын" дедім. Анам: "О, Кэл, бұл тамаша" деді. Ол менің 10 жыл бойы оралмайтынымды білмеді. Бірақ мен де оны білген жоқпын. Мен тек Еуропаға билет алдым да, бірнеше жігітпен кетіп қалдым».
Гуляштың сиқыры
«Автобуста немесе пойызда орындықтар арасымен жүріп келе жатқанда, маған қызықты көрінетін, сенуге болатын адамның жанындағы бос орынды іздеуім керек еді. Бұл өте маңызды болды, өйткені сапардың соңында сол адам мені үйіне шақыруы тиіс еді. Қонақүйге төлейтін ақшам болған жоқ».
Кэлдің Еуропада тегін жатын жай мен тамақ табу үшін қолданған «алтын сұрағы» мынау болды: «Маған айтыңызшы: мінсіз гуляшты қалай дайындайды? » Goulash (гуляш — ет пен көкөністен жасалатын дәстүрлі венгр тағамы). Ол әдейі әжелердің қасына отыратын, ал олар өз сырларын ақтаратын. Көп ұзамай пойыздағы адамдар аударма жасауға көмектесе бастайтын. Осылайша Кэл қайда түнесем екен деп ешқашан уайымдаған емес.
«Бірде Венгрияда бір әже гуляш беріп жатқанда, көршісі келіп: "Сен өрік брендиінен дәм таттың ба? Менің әкем сияқты оны ешкім жасамайды. Ол жарты сағаттық жерде тұрады. Жүр, соған барайық" деді. Осылайша бір гуляш туралы сұрақ маған 6 апталық жатын жай мен тамақ тауып беретін. Осылайша мен 10 жыл бойы әлемді араладым».
Басқа емес, жүрекке бағыттаңыз
«Менен сұхбат алу туралы кеңес сұрағанда, бірінші сабағым — басқа емес, жүрекке бағыттаңыз. Жүрекке жеткен соң, басқа (санаға) өтуге болады. Ал жүрек пен басқа қол жеткізгенде, жанға баратын жол ашылады».
«Жақсырақ» емес, өзгеше болыңыз
Кэл Михаил Горбачевпен оның ең ықпалды кезінде сөйлесуге 30 минут уақыт ала алды. Қалай? «Бірінші сұрақпен жүрекке тиіңіз».
«Ол ядролық қару, әлемдік саясат, Perestroika (Қайта құру — 1980 жылдардағы КСРО-дағы реформалар) туралы сұрақтар күтіп отырды. Мен оған қарап: "Әкеңіз сізге үйреткен ең жақсы сабақ қандай? " дедім. Ол таңғалды, бірақ бұл жағымды таңғалыс еді. Ол ойланып қалды, сосын өзінің өткені туралы, әкесінің Екінші дүниежүзілік соғысқа аттанған күні туралы әңгіме айтып берді... »
«Үрейленбеңіз. Үнсіздік сіз үшін жұмыс істеуіне мүмкіндік беріңіз».
Кэл адамдардан жиірек сұрауға кеңес беретін сұрақ
«Сізді осындай тұлға етіп қалыптастырған таңдауларыңыз қандай? »
«Жақсы нәрселер жадында қалады»
Кэл бірде жазушы Гарри Крюстен осыншама ішімдік пен есірткіден кейін қалай бәрін есінде сақтайтынын сұрады. Гарри күнделік жүргізбейтін. Оның жауабы: «Балам, жақсы нәрселер жадында қалып қояды» (The good shit sticks). Осы сөз Кэлдің есінде ондаған жылдар бойы сақталды. Бірде оның подвалындағы барлық зерттеу жазбалары жаңбырдан кейін жарамсыз болып қалғанда, ол бәрін жадында сақталған мәліметтер бойынша жазып шықты. Оның сол жазбасы тағам әлеміндегі «Оскар» болып саналатын Джеймс Бирд сыйлығын жеңіп алды.
Сонымен, кітап жазғыңыз келе ме?
Кэл жазушы болғысы келетіндерге неге Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық жалғыздық» кітабын сыйлайтынын түсіндірді: «Егер сіз ешқашан кітап жазбасаңыз және маған ұлы кітап жазғыңыз келетінін айтсаңыз — жақсы. Осыны оқыңыз және ұлы кітаптың не екенін біліңіз».
Егер сіз миллиардер болсаңыз...
Мен Кэлден: «Егер сіз миллиардер болсаңыз және биылғы мектеп түлектеріне 2-3 кітап сыйлай алсаңыз, олар қандай болар еді? » деп сұрадым. Оның жауабы: 1. Дейл Карнеги — «Дос табу және адамдарға әсер ету өнері». 2. Қыздар үшін: Берил Маркхэм — «West with the Night». 3. Ерлер үшін: Том Вулф — «The Right Stuff». Бұл үлкен саяхат үшін жақсы бастама.
Билбордқа не жазар едіңіз?
«ТЫҢДАҢЫЗ».
Джошуа Скейнс
Джошуа Скейнс (IG: @saisonsf, saisonsf. com) отты шебер қолдануымен танымал болды. Сан-Францискодағы «Saison» мейрамханасының (үш Мишлен жұлдызы — мейрамханалар сапасының ең жоғары халықаралық бағасы) бас аспазы әрі иесі ретінде ол классикалық білім алған және жапондық жоғары сапалы Nenohi пышақтарын жақсы көреді, бірақ ештеңе оның қиялын ашық оттай баурап алған емес. Оның визиткасының артқы жағында піл сүйегі түсті қағазға анық басылған үш сөз бар: «ОТПЕН ОЙНА».
«Жақсы дүние жадта қалады» деген есіңізде ме?
Джош «Saison» мейрамханасын алғашқы күндері жаңа жерге көшіргенде Кэл Фуссманның философиясын (495-бет) қабылдауға мәжбүр болды. Көшкен күні бүкіл мейрамхананы кәріз суы басып кетіп, оның қолмен жазылған барлық рецепт кітаптары жойылды. Джош бұл жағдайдың жақсы жағын көруге тырысты:
«Бірақ біз жаңа орынға көшіп жатқан едік, сондықтан мұның оң жағы да болды. Мен: «Жә, бәрін басынан бастаймыз», — деп ойладым. Бұл біз ең алғаш ашылған кездегі күйімізбен бірдей еді. Бәрі мына жерде [басында] сақтаулы». Ол «Saison» мейрамханасын ескі жазбаларсыз және өткеннің жүгінсіз жаңадан жасап шықты. Бұл мейрамхана Сан-Франциско тарихында (Benu-мен бірге) үш Мишлен жұлдызын алған алғашқы орын болды.
**Жаңа мейрамхана кеңістігіне қатысты қабылдаған ең жақсы шешіміңіз қандай? **
«Біз шын мәнінде бәрін басынан бастадық. Менің ең дұрыс шешімім: «Кәне, бәрін шынымен жаңадан бастайық. Кесемізді толық босатып, қазір мен үшін не құнды екенін ойланайық. Біздің ісімізде не шынайы, не адал? Соны жасайық», — деуім болды. Бұл әлі күнге дейін «Saison»-ның негізгі қозғаушы күші болып табылады».
**Ең көп сыйға тартқан немесе ұсынған кітаптарыңыз? **
Kazuo Uyeda, Cocktail Techniques
Tsung Hwa Jou, The Dao of Taijiquan

Тотемдік жануары: Ақ аю
Рик Рубин
MTV Рик Рубинді «соңғы 20 жылдағы ең маңызды [музыкалық] продюсер» деп атады. Риктің жұмыс тізімінде Джонни Кэштен бастап Jay Z-ге дейінгі жұлдыздар бар. Оның металл бағытындағы әртістерінің арасында Black Sabbath, Slayer, System of a Down, Metallica, Rage Against the Machine және Linkin Park сияқты топтар бар. Ол Шакира, Адель, Шерил Кроу, Лана Дель Рей және Леди Гага сияқты поп-орындаушылармен жұмыс істеген. Сондай-ақ оған LL Cool J, Beastie Boys, Eminem, Jay Z және Канье Уэст сияқты әртістер арқылы хип-хопты танымал етуге көмектескені үшін алғыс айтылады. Және бұл — айсбергтің тек ұшы ғана.
Сахна сыртында
Рик подкастқа тек біз оны өте ыстық бөшке пішінді саунада (45-бетті қараңыз) өткізсек қана келісті. Мен Рикпен бірге сауна мен мұзды ванна сессияларында ондаған рет болғанмын, бірақ ешқашан электроникамен кірмеген едім. Мұқият дайындық жүргізілді, мен бәрін ойластырдым... тек микрофондардан басқасын. Олар қол тигізбестей ыстық болғаны сонша, біз оларды сүлгімен орауға мәжбүр болдық.
Рикті саунаны тұрақты пайдаланумен досы, бұрынғы кәсіби хоккейші Крис Челиос таныстырған. Крис NHL (Ұлттық хоккей лигасы) ойыншыларының арасындағы ең ұзақ мансаптардың бірін жасап, 48 жасына дейін өнер көрсетті. Ол NHL-дегі кез келген белсенді ойыншыдан көп ойын өткізді және қорғаушылар арасында өткізілген ойын саны бойынша рекорд орнатты. Крис өзінің спорттық ұзақ ғұмырын және ауру-сырқаудың аздығын күнделікті саунаны пайдалануымен байланыстырады.
Рик кез келген жерде футболка, шорты және вьетнамка (шәркей) киіп жүреді. Егер мейрамхана басқаша киім үлгісін талап етсе, ол ол жерге бармайды.
Рик пен Келли Старретт (122-бет) мені керемет ChiliPad-пен (139-бет) алғаш таныстырған адамдар болды.
Адель өзінің 25 альбомының алғашқы нұсқасын, соның ішінде Риктің пікіріне сүйене отырып, іс жүзінде жойып жіберді. Ол «бәрін басынан бастап», қайта кірісті. Жаңаланған әрі жақсартылған 25 альбомы 2015 жылдың ең көп сатылған альбомы болды.
Суықтың тазарту күші
«Жиі жаттығу жасау менің көңіл-күйімді көтереді, медитация да жақсы әсер етеді, бірақ мұзды ванна — бәрінен де керемет. Бұл жай ғана сиқыр — сауна, мұз, қайтадан сауна. Мұзды ваннадағы төртінші, бесінші немесе алтыншы айналымның соңында әлемде сені мазалайтын ештеңе қалмайды».
Таңертеңгі 20 минут күн астында
Рик өзінің ең жоғары салмағынан бері 100 фунттан (шамамен 45 кг) астам салмақ тастады. Ол өзін физикалық тұрғыдан толық өзгертті, паддлбордингте (суда тақтамен жүзу) мені оңай жеңе алады және көптеген маңызды өзгерістер, соның ішінде циркадтық ырғағын (ағзаның тәуліктік биологиялық процестері) жақсартқаны үшін доктор Фил Маффетонға алғыс айтады. Рик қазір өмір бойғы түнгі өмір салтын өзгертіп, әдетте таңғы 7:30 мен 8:30 арасында оянады. Бұған не себеп болды? «Колледжде [Нью-Йорк университетінде] оқып жүргенде мен сағат 15:00-ге дейінгі сабақтарға ешқашан жазылмайтынмын, өйткені бармайтынымды білетінмін... [Доктор Маффетонды жолықтырмас бұрын] мен жарық өткізбейтін перделермен ұйықтайтынмын және күн батқанша үйден шықпайтынмын. Ол: «Бұдан былай оянған бойда далаға шыққаныңды қалаймын. Оянған соң бірден перделерді ашып, сыртқа шық, мүмкін болса жалаңаш күйде күн астында 20 минут бол», — деді».
TF: Мен қазір таңертеңгі медитацияны сыртта және мүмкіндігінше жейдесіз жасаймын. Жалаңаш жасап көріп едім, бірақ Париждегі қонақүйден қуыл жаздадым, өйткені менің «жеке» аулам ортақ пайдаланылатын орын болып шықты. Bonjour!
«Ең жақсы өнер аудиторияны екіге бөледі»
Мен Риктің есімін алғаш рет өзім сатып алған ең бірінші ауыр металл альбомының — Slayer тобының Reign in Blood кассетасындағы жазбадан көрдім. Мен одан олармен келісімшарт жасасу туралы сұрадым:
«Біз [Slayer]-мен келісімшартқа отырғанда үлкен қорқыныш болды... Олар ірі лейбл үшін алғашқы альбомын жасап жатты және [олар коммерцияға] сатылып кетеді деген қауіп болды. Мен әрқашан экстремалды нәрселерді ұнататынмын, олар да сондай еді, мен мұны барынша арттырғым келді. Мен оны жұмсартқым келмеді — бұқаралық аудитория үшін дүниелерді жұмсарту идеясы бұл жерде жүрмейді деп ойлаймын. Меніңше, адамдар шынайы құштарлықпен жасалған нәрселерді қалайды және көбінесе олардың ең жақсы нұсқасы бәріне бірдей ұнамайды... Ең жақсы өнер аудиторияны екіге бөледі. Егер сіз пластинка шығарсаңыз және оны естіген адамдардың жартысы оны қатты жақсы көрсе, ал қалған жартысы оны жек көрсе, демек сіз жақсы жұмыс істедіңіз, өйткені бұл шекараны итермелейді».
**Жас кезіңізге қандай кеңес берер едіңіз? **
«Өзіме мейірімді болу, өйткені мен өзімді көп қинадым деп ойлаймын. Мен өзімнен көп нәрсе күтемін, өзіме қатал боламын және бұлай істеу арқылы біреуге жақсылық жасап жатырмын ба, жоқ па, оны білмеймін».
ТИМ: «Менің қиналатын бір тұсым — бір жағынан өзімді қинағым келмейді, бірақ екінші жағынан, бойымдағы перфекционизм маған қандай да бір жетістікке жетуге мүмкіндік бергендей сезіледі. Мен ZZ Top және La Futura туралы хикаяларды естідім, олар сізбен 2008 жылдан 2012 жылға дейін қалай жұмыс істегенін және туындының барынша кемелді болуын қалауыңыздың, соған уақыт пен күш жұмсауыңыздың құндылығын түсінгенін білемін. Мен өзіме жеңілдік бергім келеді, бірақ егер солай істесем, бойымдағы маған осы істерді істеуге мүмкіндік беретін «сиқырды» жоғалтып аламын ба деп қорқамын».
РИК: «Меніңше, түптеп келгенде, бұл — миф. Сенің көзқарасың тек саған ғана тән [және перфекционизмге тәуелді емес] — бұл сенің соғыста жеңіске жеткенің сияқты және сол жеңісті қабылдауың керек: сенің аудиторияң бар. Адамдар сені не қызықтыратынын, не үйренгің келетінін және немен бөліскің келетінін тыңдауға дайын. Сен мұны өзіңді өлтірмей-ақ істей аласың. Ал өзіңді қинау саған да, аудиторияңа да ешқандай пайда әкелмейді».
Тығырықтан шығу керек пе? Тапсырманы күлкілі деңгейде кішірейтіңіз
Рик шығармашылық тоқырауда жүрген әртістерге қалай көмектеседі? «Әдетте мен оларға үй тапсырмасын беремін — кішкентай, орындалатын тапсырма. Мысал келтірейін. Жақында мен бір әртіспен жұмыс істедім, ол көптен бері альбом шығармаған және ештеңені аяқтай алмай жүрген еді. Оның жазушылық тоқырауы болды. Бірақ мен оған әзіл сияқты көрінетін, өте оңай орындалатын үй тапсырмаларын бердім. «Бүгін түнде мен сенің бес жолдан тұратын, бірақ аяқтай алмай жүрген әніңе бір ғана сөз жазғаныңды қалаймын. Ертеңге дейін өзіңе ұнайтын бір ғана сөз тапшы. Бір сөз ойлап таба аласың ба? »
Бастама — «бастың» емес, «жүректің» жұмысы
«Жұмыстың көп бөлігі «бас жұмысына» қарағанда сезім мен «жүрек жұмысына» көбірек байланысты. Бас кейінірек, жүректің ұсынған нәрсесіне қарап, оны жүйелеу үшін келеді. Бірақ алғашқы шабыт мүлдем басқа жерден келеді, ол бас емес және ол интеллектуалды әрекет емес».
Бәсекелестеріңізден емес, ұлылардан үйреніңіз
«Мұражайларға бару және ұлы өнер туындыларын тамашалау сізге жақсы әндер жазуға көмектеседі. Ұлы романдарды оқу... жақсы кино көру... поэзия оқу... Басқа әртістердің шабытын пайдаланудың жалғыз жолы — өзіңізді барлық уақыттың ұлы туындыларына батыру. Егер сіз бұрын-соңды жасалған ең ұлы әндерді тыңдасаңыз, бұл қазір радиода не болып жатқанын тыңдап: «Мен осымен бәсекелескім келеді», — деп ойлағаннан гөрі, бүгінгі өз дауысыңызды табудың әлдеқайда жақсы жолы болар еді... Желіден MOJO-ның «Барлық уақыттағы 100 ұлы альбомы» немесе Rolling Stone-ның «Барлық уақыттағы 500 ұлы альбомы» немесе кез келген сенімді дереккөздің топ-100 альбомын іздеп, ұлы деп саналатын дүниелерді тыңдауды бастаңыз».
**«Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз? **
Дон Уайлдман. «Ол 82 жаста, өткенде жағажайда 23 рет турникке тартылды. Ол Ардагерлер Олимпиадасына қатысады. Ол зейнетке шықты... өйткені күндерін өмірден ләззат алумен және жаттығумен өткізгісі келді. Ол көптеген деңгейде ең шабыттандыратын, көңіл-күйді көтеретін, ұлы әрі табысты адамдардың бірі».
TF: Лэрд Хэмилтон, Гэбби Рис және Брайан Маккензи де үнемі Донды мысалға келтіреді (92-бетті қараңыз). Мен оның бірнеше жыл бұрын Esquire журналында жарияланған «Әлемдегі ең дені сау 75 жастағы адам» атты мақаласын оқуды қатты ұсынамын. Сол мақаладан үзінді: «Уайлдман ресми түрде 1994 жылы 61 жасында зейнетке шықты [өз компаниясын сатқаннан кейін], бұл оның бизнеске деген құштарлығы жоғалғандықтан емес, жұмысының болуы — тіпті фитнес индустриясында болса да — жылына 100 күн сноуборд тебуге кедергі келтіргендіктен еді».
Кемелдіктің саундтрегі
Жоғарыда айтылғандай, мен сұхбат алған әлемдік деңгейдегі орындаушылардың 80%-дан астамы таңертең қандай да бір түрде медитация жасайды.
Ал қалған 20%-ы ше? Олардың барлығында дерлік медитацияға ұқсас әрекеттер бар. Жиі кездесетін әдістердің бірі — бір әнді немесе альбомды қайталап тыңдау, бұл зейін қоюға және қазіргі сәтте болуға көмектесетін сыртқы мантра (зейін қоюға көмектесетін қайталанатын сөз не дыбыс) ретінде қызмет ете алады.
Міне, бірнеше мысал:
Алекс Хоннольд*, фри-соло шыңға шығу феномені: The Last of the Mohicans* саундтрегі.
Рольф Поттс*, Vagabonding және басқа кітаптардың авторы: Рольф Кент жасаған «C» тональдігіндегі 30 минуттық The Zen Effect* сияқты эмбиенттер.
Мэтт Малленвег**, WordPress-тің негізгі әзірлеушісі, Automattic бас директоры: A$AP Rocky-дің «Everyday» және Drake-тің «One Dance» әндері.
Амелия Бун**, әлемдегі ең табысты әйел кедергілермен жүгіруші: Smashing Pumpkins-тің «Tonight Tonight» және NEEDTOBREATHE-тің «Keep Your Eyes Open» әндері.
Крис Янг*, математик және эксперименттік аспаз: Пол Окенфолдтың «Live at the Rojan in Shanghai», Пит Тонгтың Essential Mix* жинағы.
Джейсон Силва*, теле және YouTube философы: Ханс Циммердің Inception* саундтрегіндегі «Time» туындысы.
Крис Сакка**: Baauer-дің «Harlem Shake» және Jay Z мен Канье Уэсттің (Beyoncé-мен бірге) «Lift Off» әндері. «Фонда «Harlem Shake» ойнап тұрса, мен таңғаларлық мөлшердегі электрондық хаттарды тез жауап беріп тастай аламын».
Тим Феррисс**: Қазіргі уақытта маған «ағын» керек пе немесе «серпіліс» керек пе, соған байланысты Beats Antique-тің «Circulation» немесе Sevendust-тың «Black Out the Sun» әндерін тыңдаймын.
Жеке өзім, бұл қайталанатын монахтарға тән әрекетті бір саты жоғарылатамын.
Кітапты аяқтау мерзімі таяғанда, мен түнде жазу сессиялары үшін 1 немесе 2 альбом және 1 немесе 2 фильм таңдаймын, өйткені менің ең өнімді жұмыс уақытым түнгі сағат 11 мен таңғы 4 арасы. Мен білетін ең өнімді авторлардың 90%-дан астамы басқалар ұйықтап жатқанда, яғни кешкі 10-нан кейін немесе таңғы 6-дан бұрын жұмыс істейді. Жеке өзім өзімді жалғыз сезінбеу үшін фонда дыбыссыз фильм қойып қоямын және бір сессияда 1 немесе 2 альбом тыңдаймын, фильмді де, музыканы да қайталап қоя беремін. Бұл кейбір фильмдерді сөзбе-сөз 100-ден астам рет «көргенімді» білдіреді, өйткені мен бір түнде бір фильмді 3-тен 6 ретке дейін қайталауым мүмкін. Сессия соңында шаршай бастағанда, мен «ағын» музыкасынан «ояту» музыкасына ауысамын. Міне, менің барлық кітаптарымды жазу кезіндегі фильмография мен дискографиям:
**The 4-Hour Workweek**
Фильмдер: The Bourne Identity, Shaun of the Dead
«Ағын» альбомы: Federico Aubele, Gran Hotel Buenos Aires
«Ояту» альбомы: Three Days Grace, One-X
**The 4-Hour Body**
Фильмдер: Casino Royale, Snatch
«Ағын» альбомы: Luciano Essential Mix (2009, Ibiza), DeadMau5 қатысуымен
«Ояту» альбомы: Sevendust, Cold Day Memory
**The 4-Hour Chef**
Фильмдер: Babe (Иә, шошқа туралы фильм. Ол Amazon Prime-да тегін шыққан алғашқы нәрсе болды. Мен оны бір рет әзіл ретінде көрдім, сосын үйреніп кеттім. «Жарайсың, шошқа. Жарайсың». Бұл мені әрқашан толқытады.)
«Ағын» альбомы: Gramatik, «Just Jammin’» кеңейтілген синглы
«Ояту» альбомы: Breaking Benjamin, Dear Agony
**Tools of Titans**
Фильмдер: Жоқ! Мен саяхаттап жүрдім және Париждегі түнгі дәмханалардағы адамдарды бақылауды өзімнің «фильмім» ретінде пайдаландым.
«Ағын» альбомы: Hybrid, I Choose Noise
«Ояту» альбомы: Down, Over the Under
Джек Дорси
Джек Дорси (TW: @jack) — Twitter-дің негізін қалаушы әрі бас директоры, Square-дің негізін қалаушы әрі бас директоры және The Walt Disney Company директорлар кеңесінің мүшесі. Ол 2012 жылы Wall Street Journal-дан «Жыл инноваторы» сыйлығын алды және 2008 жылы MIT Technology Review бойынша «35 жасқа дейінгі үздік 35 инноватордың» бірі болып танылды.
**Басқа адамдарға ең көп сыйға тартқан кітабыңыз немесе кітаптарыңыз қандай? **
The Old Man and the Sea, Leaves of Grass (бірінші басылымы).
**Егер кез келген жерге алып билборд қоя алсаңыз, онда не деп жазылар еді? **
«Тыныс ал».
**Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздеріңіз бар ма? **
«Мен ештеңе білмеймін».
**Сіздің салаңызда берілетін ең нашар кеңес қандай? **
«Жылдам жеңіл! »
**Басқалар ақылға сыйымсыз деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не? **
Біз өзімізге қажеттінің бәрімен бірге туылдық.
**Соңғы бір жылда сіз үйренген немесе мұқият бақылап жүрген үш адам немесе дереккөз? **
Вим Хоф, Рик Рубин, Рик Оуэнс.
**Ең жақсы немесе ең тиімді инвестицияңыз қандай? **
Күнделікті жұмысқа жаяу баруға уақыт бөлу (5 миль, 1 сағат 15 минут).
«Тек төрт хикая бар: екі адамның арасындағы махаббат хикаясы, үш адамның арасындағы махаббат хикаясы, билік үшін күрес және саяхат. Кітап дүкеніндегі әрбір кітап осы төрт архетиппен (түпкі бейне немесе модель), осы төрт тақырыппен айналысады».
«Әлем сіздің пікіріңізбен емес, сіздің үлгіңізбен өзгереді».
Пауло Коэльо
Пауло Коэльо (FB/TW: @paulocoelho, paulocoelhoblog. com) ұзақ уақыт бойы менің жазушылық шабытым болып келеді. Оның бүкіл әлемге ортақ кітаптары, соның ішінде Алхимик және ең соңғысы Шпионим 70-тен астам тілге аударылған. Ол жазушы ретінде таңғаларлық тұрақты және орта есеппен 2 жылда бір кітап шығарады. Мен мұны жазып отырғанда, мен де мерзімдердің (дедлайн) қысымындамын және өзімді Курт Воннегут сияқты сезінемін: «Жазған кезде мен аузына қарындаш тістеген қол-аяғы жоқ адам сияқты боламын». Паулодан үйренетін нәрсе көп.
Өткен тарих
Дүние жүзінде 65 миллионнан астам данамен сатылған Алхимиктің алғашқыда бразилиялық кішкентай баспадан небары 900 данамен шыққанын көп адам біле бермейді. Олар оны қайта басудан бас тартты! Оның келесі романы Брида шыққаннан кейін ғана Алхимик қайта жанданып, танымал болды.
Пауло Бразилияда туған, бірақ қазір Швейцарияның Женева қаласында тұрады.
**Сіздің таңертеңгі және күнделікті жұмыс тәртібіңіз қандай? **
«Мен, әрине, отырамын. Кітап менің ішімде, бірақ мен прокрастинацияға (істі кейінге қалдыру) салына бастаймын. Таңертең мен электрондық пошталарымды тексеремін, жаңалықтарды қараймын, өзіммен-өзім бетпе-бет келу сәтін кешіктіру үшін тексере алатынның бәрін тексеремін. 3 сағат бойы мен өзіме: «Жоқ, жоқ, жоқ. Кейінірек, кейінірек», — деп айтумен боламын, содан кейін бір сәтте, жай ғана өз алдымда ұятқа қалмау үшін: «Мен қазір отырамын да, жарты сағат жазамын», — деймін. Және солай істеймін. Әрине, бұл жарты сағат қатарынан 10 сағатқа созылады. Сондықтан мен кітаптарымды өте тез жазамын, өйткені тоқтай алмаймын... [Бірақ] мен кейінге қалдыруды тоқтата алмаймын. Бәлкім, бұл менің ішкі ритуалым шығар. Мен 3-4 сағат жазбағаным үшін өзімді кінәлі сезінуім керек. Содан кейін іске кіріскенде, тоқтаусыз жазамын...
«Сәтті жазу күні — бұл таңертең қиналған, ал кешке жазу арқылы ләззат алған күн. [Мен мұны] ләззат деп сипаттамауым керек. Бұл да ауыр... Мен бір түрлі транс (сананың ерекше күйі, терең зейін қою) күйінде боламын. 10 сағаттық жұмыстан кейін төсекке жатқанда, адреналин әлі қанымда айналып жүреді. Ұйықтау үшін бірнеше сағат керек. Жанымда блокнот жатады, мен жазбалар аламын, бірақ оларды тек басымнан шығарып тастау үшін ғана жазамын. Олар ертең пайдасыз болады. Мен алған жазбаларымды ешқашан пайдаланбаймын... және бұл менің алғашқы кітабым Қажылықты жазғаннан бері осылай. Мен бұл процесті өзгерте алмаймын. Шіркін, күн бойы 4-5 сағат өзімді кінәлі сезінбей, жай ғана отырып жаза алсам ғой. Бұл мүмкін емес».
TF: Тіпті әлемдегі ең үздіктер де қиналады. Мен бұл сабақты жиі қайталап үйренуім керек. Журналист ретінде бастамаған жазушылардың көбі үшін жазу қиын және қиын болып қала береді. Не нәрсе оны жеңілдетеді? Көптеген «ұлылардың» басынан дәл осындай жағдай өтіп жатқанын білу. Барлық қиындықтарды жеңген сияқты көрінетін, шыңдағы адамның да күнделікті күресі бар екенін білу көңілге медеу болады.
**Алғаш рет роман жазып жүргендердің ең көп тараған қателері немесе әлсіз жақтары қандай? **
«Қарапайым болыңыз. Оқырманыңызға сеніңіз. Оның қиялы ұшқыр. Дүниелерді тәптіштеп сипаттауға тырыспаңыз. Бір ишара жасаңыз, олар бұл ишараны өз қиялымен толықтырады. Сондықтан мен кітаптарымның фильмге түсіру құқығын сатуға өте құлықсызбын, өйткені ол жерде бәрі дайын. Көрерменге ойланудың қажеті жоқ. Дегенмен, егер мен Алефтегідей ең басында: «Мен Пиренейдегі үйімдемін, онда емен ағашы бар», — десем, мен Пиренейдегі үйімді түсіндірудің қажеті жоқ. Маған тек маңызды элементтерді қою керек болды: емен, өзім және мен сөйлесіп отырған адам. Болды... Оқырманыңызға сеніңіз. Оның бос орындарды толтыра алатынын түсініңіз. Артық түсіндірмеңіз».
**Жазуыңызға көмектесетін идеяларды қалай сақтайсыз? **
«Мен жазушыларға әр істеген ісінде жазу туралы ойламауға кеңес беремін. Блокноттарды ұмытыңыз. Жазбалар алуды ұмытыңыз. Маңызды нәрсе жадыңызда қалсын. Маңызды емес нәрсе ұмытылады. Жазуға отырғанда, тазару процесі жүреді, онда тек маңызды нәрселер қалады. Бұл жазбалар алып, өзіңді ақпаратпен толтырғаннан әлдеқайда оңай».
**Тоқырап қалғанда немесе жұмыс жүрмей қалғанда не көмектеседі? **
«Тек бір ғана нәрсе бар. Тоқырау сезінгенде, мен өзіме шабыт болмаса да, алға жылжуым керек деп уәде беремін. Тәртіп (дисциплина) болуы керек... Кітаптың ортасында отырып, хикаяны қалай жалғастыруды білмеймін, тіпті бұл деректі (non-fiction) шығарма болса да. Бірақ сонда мен: «Сен, кітап, менімен арпалысып жатырсың ба. Жақсы. Мен осы жерде отырамын және осы жол айрығынан шығар жолды тапқанша сені жалғыз қалдырмаймын», — деймін. Бұл 10 минут алуы мүмкін. 10 сағат алуы мүмкін. Бірақ егер тәртібіңіз жеткіліксіз болса, алға жылжымайсыз... »
TF: Осы кітаптағы бірнеше адам, соның ішінде мен де, Энн Ламотттың Bird by Bird кітабын жазуға қатысты сенім дағдарысы кезінде құтқарушы құрал ретінде таптық. Бір досым баспадан алған авансын қайтарып беріп, бәрін тастаудың аз-ақ алдында тұрды. Оның орнына мен оған Bird by Bird кітабымды бердім. Ол өзіне деген сенімділігін қайтарды және оның кітабы New York Times бестселлеріне айналды.
**Сізге көмектесетін командаңыз немесе зерттеушілеріңіз бар ма? **
«Менде зерттеушілер жоқ, жоқ. Жоқ, жоқ... Егер сіз кітабыңызды көптеген зерттеулермен толтырып жіберсеңіз, сіз өзіңізге де, оқырмандарыңызға да өте іш пыстырарлық боласыз. Кітаптар сіздің қаншалықты ақылды әрі білімді екеніңізді көрсету үшін емес. Кітаптар сіздің жүрегіңізді, жаныңызды көрсету үшін және жанкүйерлеріңізге, оқырмандарыңызға: «Сен жалғыз емессің», — деп айту үшін бар».
Шерил Стрейдтің жазуға арналған тақырыптары
Шерил Стрейд (FB: CherylStrayed.Author, TW: @CherylStrayed, cherylstrayed.com) — «Wild», «Tiny Beautiful Things», «Brave Enough» және «Torch» сияқты New York Times бестселлерлерінің авторы. Шерилдің эсселері «The Best American Essays», «New York Times», «Washington Post Magazine», «Vogue», «Salon», «The Sun magazine», «Tin House» және басқа да басылымдарда жарияланған. Ол Сиракуз университетінің көркем жазу саласындағы <span data-term="true"> MFA </span> (Өнер магистрі — бейнелеу немесе әдебиет саласындағы жоғары ғылыми дәреже) дәрежесіне ие және Миннесота университетінің бакалавр дипломын алған. Қазір Орегон штатындағы Портленд қаласында тұрады.
Осы кітаптағы әрбір жазушының өзіндік жұмыс процесі бар, бірақ олардың барлығы бір нәрседен басталады: бос парақ.
Тіпті өзіңізді жазушы деп санамасаңыз да (мен де солай ойлайтынмын), ойларыңызды қағазға түсіру — бұл: А) идеяларды дамытудың және Б) өз ойлау жүйеңізді қайта қарап, жетілдірудің ең жақсы жолы. Аптасына небәрі 30 минут жазумен айналысудың пайдасы сіз істейтін басқа да істерге оң әсерін тигізеді.
Төмендегі тармақтар — Шерил «Wild» кітабын оқыған студенттерге тапсырма ретінде ұсынған жазу тақырыптары (prompts). Олар кез келген күнделік жазу немесе мәтін жазу үшін тамаша бастау нүктесі бола алады. Мейлі ол «Таңғы парақтар» (224-бет), блог жазбасы, романның басы, досыңызға хат, күнделік, сценарий немесе Tinder-дегі асығыс жазылған хабарлама болсын.
Осы тақырыптардың бірін таңдап, екі бет бойы longhand (қаламмен қолмен жазу) стилінде жазып көріңіз. Ойды бөлінбес ағынмен жазыңыз және өңдеу үшін тоқтамаңыз. Бірінші қадам — ешқандай сынсыз мәтін шығару. Өз-өзіңізді таңғалдыруыңыз әбден мүмкін.
Қателескеніңізді түсінген кез туралы жазыңыз.
Қиын жолмен алған сабағыңыз туралы жазыңыз.
Жағдайға сай емес, орынсыз киінген кезіңіз туралы жазыңыз.
Жоғалтқан және ешқашан қайтарып алмайтын нәрсеңіз туралы жазыңыз.
Дұрыс іс жасағаныңызды білген кез туралы жазыңыз.
Есіңізде жоқ нәрсе туралы жазыңыз.
Ең қатал ұстазыңыз туралы жазыңыз.
Дене жарақаты туралы естелікті жазыңыз.
Бәрі біткенін түсінген кезіңіз туралы жазыңыз.
Сүйікті болған кезіңіз туралы жазыңыз.
Шын мәнінде не ойлағаныңыз туралы жазыңыз.
Кері жолды қалай тапқаныңыз туралы жазыңыз.
Бейтаныс жандардың мейірімділігі туралы жазыңыз.
Неліктен оны істей алмағаныңыз туралы жазыңыз.
Неліктен оны істегеніңіз туралы жазыңыз.

Тотемдік жануар: Ягуар
Эд Кук
Эд Кук (TW: @tedcooke, memrise.com) — Memrise компаниясының бас директоры және есте сақтау бойынша сертификатталған <span data-term="true"> Гроссмейстер </span> (есте сақтау жарыстарында ең жоғары деңгейге жеткен маман). Бұл оның мынадай қабілеттері бар екенін білдіреді: А) бір сағат ішінде 1000 таңбалы санды жатқа айту, Б) бірнеше минут ішінде араластырылған карталар жиынтығын жаттау, және В) бір сағат ішінде 10 жиынтық картаны есте сақтау. Одан да таңғаларлығы, ол басқаларды да осыған тез үйрете алады. 2010 жылы одан Джошуа Фоер есімді журналист сұхбат алған болатын. Эдтің «Йода» стиліндегі тәлімгерлігінің арқасында, 2011 жылы Джошуа Американың Есте сақтау чемпионы атанды. Эдке жаңадан бастаушыны әлемдік деңгейдегі маманға айналдыру үшін бір жылдан аз уақыт қажет болды. Нәтижесінде Фоердің «Moonwalking with Einstein» кітабы жарық көрді.
Иоганн Вольфганг фон Гете сиқыры туралы
«Гете өте керемет тұлға... 25 жасында ол өзінің жастық шағындағы қиындықтары туралы «Жас Вертердің қасіреті» атты керемет роман жазады. Бұл ғашық болып, соңы сәтсіз аяқталған жас жігіттің тамаша хикаясы... Гете бұл кітапты жазу үшін өзін 3 айға қонақүй бөлмесіне қамап, бес ең жақын досын әртүрлі орындықтарда отыр деп елестетіп, ойша достарымен сюжеттің түрлі нұсқаларын талқылаған. Бұл, айтпақшы, мен айтып жүрген кеңістіктік бөлудің (spatial separation) мысалы. [ТФ: Адамдар табиғатынан бет-әлпетті, адамдарды және орындарды жақсы есте сақтайды, сондықтан оларды мнемоникалық әдістер (ақпаратты есте сақтауға көмектесетін тәсілдер), мысалы, «есте сақтау сарайы» техникасын жасау үшін пайдалануға болады]. Өз ойымызда біз бір шеңберде қалып қоямыз, ал әртүрлі кеңістіктік орындарды елестету және идеяны — бұл жағдайда романды — түрлі көзқарастар арқылы өңдеу арқылы ол өзіне бес бөлек перспектива сыйлады. Осылайша өнер туындысын жасау үшін көпөлшемді ойын алаңын құрды... бұл, айтпақшы, керемет техника».
ТФ: Бізге бетпе-бет кеңес беретін тәлімгерлер біз ойлағаннан әлдеқайда сирек қажет. Күн сайын осы кітаптағы адамдардың бейнесін қолдана отырып, мен өзіме: «Мэтт Малленвег не істер еді? » немесе «Джоко не айтар еді? » деген сұрақтар қоямын.
Өзіңді сәтсіз адам (loser) сезінгенде (бәрімізде болады)
«Мектепте оқып жүргенде мен дебаттарда жеңіліп қалатынмын немесе жалпы мағынада жолым болмай жүргенін түсінетінмін. Менде «миды бұзу» (mind hack) деп атайтын әдіс болды. Әжетханада немесе басқа жерде отырып: «Ой, бәрі қорқынышты, бәрі құрыды» деп ойлайтынмын. Содан кейін: «Бірақ ойлап қарасаң, жұлдыздар өте алыста» деп, әлемге сол жұлдыздардан қарауға тырысатынмын. Содан соң кескінді жақындатып (zoom in): «О, мынау бір кішкентай кейіпкер уақыттың бір бөлшегінде Х деген нәрсеге уайымдап отыр екен-ау» деп ойлайсың».
ТФ: Бұл БЖ Миллердің 401-бетте сипаттаған «жұлдыз терапиясына» ұқсас. Мен күн сайын ұйықтар алдында екеуінің комбинациясын қолданамын.
✸ Кітап ұсыныстары
«In Praise of Idleness and Other Essays», Бертран Рассел.
«The Joyous Cosmology», Алан Уоттс.
«Maxims and Reflections», Гете: «18 жасымда әлемді шарлап жүрдім... Пальтомның қалтасында Гетенің афоризмдері, оның қысқа ойлары болатын. Мен бұл кітапты қайта-қайта оқыдым... Бұл менің өміріме іргелі әсер етті, өйткені бұл оның кез келген тақырыптағы даналық түйіндері және олардың бәрі тамаша. Мысалы: «Әйелдер қауымы — жақсы мінез-құлық мектебі» немесе «Батылдықта данышпандық, күш пен сиқыр бар». Сіз оларды дәлме-дәл есте сақтамасаңыз да, олар шындықты түсіндіруге арналған шағын сүзгілер ретінде қызмет етеді».
«Touching the Rock», Джон Халл. Бұл кітап 20 жыл ішінде біртіндеп соқыр болып қалған адам туралы. «Ол теолог, бірақ оның соқыр адам ретінде әлемнен қалай ләззат ала бастағаны туралы керемет толғаныстары бар. Мысалы, жаңбыр — соқырлар үшін ең жақсы нәрсе, өйткені сіз әлемді үш өлшемде ести аласыз. Шатырларға, тротуарға, шам бағандарына және ғимараттарға тамған жаңбырдың дыбысы — жаңғырық арқылы — сізге 3D кеңістік сезімін береді. Әйтпесе, сіздің 3D кеңістігіңіз алдыңыздағы бірнеше метрмен ғана шектеледі, ал қалғаны жай ғана бостық».
«Біреудің көзіне тіке қарау... көбіне бізді мазалайтын нәрселердің емі болып табылады».

Тотемдік жануар: Жалқау аң (Sloth)
Аманда Палмер
Аманда Палмер (TW: @amandapalmer, amandapalmer.net) алғаш рет халықаралық деңгейде танымал «The Dresden Dolls» панк-кабаре дуэтінің мүшесі ретінде танылды. Оның TED-тегі «The Art of Asking» атты танымал баяндамасын 8 миллионнан астам адам көрген. Кейін ол «The Art of Asking: How I Learned to Stop Worrying and Let People Help» атты кітап жазды. Мен оны оқып шыққаннан кейін, бір түстен кейін-ақ көмек сұрау арқылы өз өмірімді жаңа деңгейге көтердім.
«Ауырсынуды қабылдап, оны жейде ретінде киіп ал»
Аманда өзінің «Amanda Fucking Palmer» деген лақап атын қалай алғанын түсіндіреді:
«Бен [Фолдс, оның алғашқы жеке альбомының продюсері] менің бір дұшпанымның досын танитын еді, ол мен туралы айтқан сайын «Amanda Fucking Palmer» деп атайтын. Нэшвиллде альбом үстінде жұмыс істеп жатқанда, Бен қалжыңдап мені «AFP» деп атай бастады... Студияда адам есінен адасады және бәрі бірден әжетхана әзілдеріне ұласады. Бұл студиялық қалжыңға айналды, Бен мені солай атайтын болды, мен мұны қызық көріп, өзім де қолдана бастадым. Сосын ол трендке айналып кетті. Қалай болғанын білмеймін, бірақ бұл жақсы лақап ат деп ойлаймын... Ол саған жабысады да, желімдей қалады».
ТИМ: «Маған бұл ұнайды. Демек, сіз балағатты толық қабылдау арқылы оның күшін жойдыңыз ба? »
АМАНДА: «Бұл менің өмірлік философиям сияқты».
ТИМ: «Керемет».
АМАНДА: «Шынымен де. Жай ғана ауырсынуды қабылдап, оны жейде ретінде киіп ал».
ТФ: Міне, сондықтан мені біреу «бәрін білетін, бірақ ештеңені терең меңгермеген дилетант» деп санаса, мен өзімді «кәсіби дилетант» деп атаймын. Сыншының тілін алдын ала қолдану арқылы мен олардың қаруын тартып аламын.
Конфликтіні шешуге арналған екі сөз
«Менің тәлімгерімнің өмірлік кеңесі, егер мен ата-анаммен конфликтіге түссем немесе күйеуім Нилмен [Гейман] ұрсысып қалсам — «Азырақ айт» (Say less). Болды. Тек азырақ айт».
Өзінің көше әртісі ретіндегі алғашқы жетістігі туралы: «Мен әрбір көрерменге он секундтық махаббат хикаясы сияқты қарайтынмын».
Аманданың медитация тәжірибесі
«Қарапайым <span data-term="true"> Випассана </span> (өзін-өзі бақылау арқылы ішкі тыныштыққа жету медитациясы), ерекше ештеңе жоқ, мантраларсыз, құдайларсыз, жай ғана жерде адам ретінде отыру, тыныс алуыңа және денеңе назар аудару, ойлардың келіп-кетуіне мүмкіндік беру, бірақ келетін драмаға байланбауға тырысу».
Будданың үстіне күл шашу
«Менің ең сүйікті кітаптарымның бірі, өйткені ол менің өмірімді өзгертті — «Dropping Ashes on the Buddha». Оның авторы кореялық Дзен монахы Сунг Сан. Мен оны 24 жасымда оқыдым. Бұл шағын кітап: бұл 1970-жылдары осы өте көңілді, тік мінезді монах пен оның студенттері арасындағы хаттар сериясы. Ол «О Құдайым, мен түсінген сияқтымын» дегізетін кітаптардың бірі болды... Мен бұл кітапты шамамен 30-40 адамға, әсіресе өзін жоғалтқандай сезінетін немесе өмірлік жолын таппай жүрген жастарға сыйладым. Егер ол сізге ұнаса, оның «Only Don’t Know» атты екінші хаттар жинағы бар».
Тар бағытты көзде, өз категорияңның иесі бол
Төмендегі үзінді — «The Art of Asking» кітабынан менің ең сүйікті бөлімдерімнің бірі, ол мен жақсы көретін «1000 шынайы фанат» философиясын (292-бет) тамаша көрсетеді:
Дита фон Тиз, қазіргі бурлеск сахнасының жұлдызы, бірде Лос-Анджелес клубтарында стриптиз билеп жүрген кезіндегі сабағын айтып берді. Оның әріптестері — жасанды тотыққан, неонды бикини киген аққұба бишілер — клубтағы 50 еркектің алдында жалаңаш билеп, әрқайсысынан бір доллардан шайпұл алатын. Дита сахнаға атлас қолғап, корсет және юбка киіп шығып, іш киіміне дейін баяу шешілетін, бұл көпшілікті таңғалдыратын. Содан кейін, 49 еркек оған мән бермесе де, біреуі оған елу доллар тастайтын.
Сол адам, дейді Дита, оның нағыз аудиториясы болатын.
✸ Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздер бар ма? «Шындықты іздейтіндерді құрметте, ал оны таптым дегендерден сақ бол» [Вольтерден бейімделген]. Бұл жолдың ешқашан аяқталмайтынын және ешкім де бұл өмірді толық түсініп қоймағанын еске салады.

Тотемдік жануар: Айналы орхидея
Эрик Вайнштейн
Эрик Вайнштейн (TW: @ericrweinstein) — Thiel Capital басқарушы директоры, Гарвард университетінің математикалық физика бойынша PhD докторы және Оксфорд университеті Математика институтының ғылыми қызметкері.
КУЛИС АРТЫНДА Эрик біздің подкастымызды бастауға түрткі болған хабарламасы: «Біз подкаст жазып көрмейміз бе... психоделиктер, бәрінің теориясы (theories of everything) және білім беруді сақтап қалу үшін оны жою қажеттілігі туралы? »
Эрик жазған ең танымал дүние — оның ең сүйікті фильмі «Кунг-фу Панда» туралы (Quora-дағы «Кунг-фу Пандада По қалайша мықты жауынгер болып шықты? » деген жазбасы). Сондай-ақ Эрик кәсіби рестлингті қолдан жасалған және жалған шындықта өмір сүрудің метафорасы ретінде жазған [Edge. org сайтындағы «Kayfabe» мақаласын қараңыз]. Kayfabe — рестлингтегі оқиғалар мен кейіпкерлерді шынайы ретінде көрсету дәстүрі.
ЖАЛПЫҒА ОРТАҚ ТАНЫМАЛДЫҚ ЕМЕС, 2000–3000 АДАМ Бұл Эрик өткен жылы менің миыма құйған хабарламалардың бірі және ол содан бері көптеген шешімдеріме бағыт берді. Біз ваннада отырып әлем туралы сөйлесіп жатқанда, ол былай деді: «Жалпы танымалдық асыра бағаланған. Сен өзің таңдап алған 2000-3000 адамға ғана танымал болуың керек». Мағынасы мынада: саған мейнстримдік даңқтың қажеті жоқ. Ол пайдадан қарағанда жауапкершілікті көбірек әкеледі. Алайда, егер сені 2-3 мың жоғары деңгейлі адам (мысалы, TED аудиториясы) танып, құрметтесе, сен өміріңде қалаған нәрсеңнің бәрін істей аласың. Бұл ең жоғары пайда мен ең аз шығынды қамтамасыз етеді.
ӨЗІҢЕ ҚОЮҒА ТИІСТІ ЖАҚСЫ СҰРАҚ (Ескірген компаниялармен немесе идеялармен күрескенде): «Олардың нанына қалай май жағылған? » (Яғни, олардың қаржылық немесе жеке мүддесі неде? ) «Олардың не айтуға немесе не ойлауға шамасы келмейді? »
«КОНСЕНСУС» СІЗДІ САҚТАНДЫРУЫ ТИІС «Адамдар консенсус (жалпы келісім) үлкен мәселе екенін түсінуі керек. «Арифметикалық консенсус» деген болмайды, өйткені ол келісімді қажет етпейді. Бірақ «Вашингтон консенсусы» бар. «Климаттық консенсус» бар. Жалпы, консенсус — бұл адамдарды ештеңе болмағандай кейіп танытуға мәжбүрлеу әдісі. Меніңше, егер бір нәрсе өте анық болмаса (ондайда консенсус туралы сөз де болмайды), онда консенсус — бұл адамның күнкөрісіне немесе жеке басына төнген жанама қауіптің нәтижесі».
ТФ: Мен кез келген қоғамдық баяндамамды Марк Твеннің мына сөзімен бастаймын: «Егер сіз көпшіліктің жағында екеніңізді байқасаңыз, бұл тоқтап, ойлану керек екенінің белгісі». Бұл тек аудитория үшін емес, өзім үшін де ескерту.
СӨЗІҢДІ ӨЗГЕРТ — ӘЛЕМІҢДІ ӨЗГЕРТ Эриктің сөздік қоры өте бай, мен Людвиг Витгенштейннің мына сөзін жақсы көремін: «Менің тілімнің шекарасы — менің әлемімнің шекарасы». Эрикпен әңгімелерден кейін мен жаңа сөздер ойлап тауып, оны поп-мәдениетке таратумен эксперимент жасай бастадым. Біріншісі — «teledultery» (теле-опасыздық):
«Ұсынылған жаңа сөз — TELEDULTERY (зат есім) — екінші жартыңмен бірге көруге келіскен телесериалды одан жасырын, жалғыз көру».
Екінші экспериментім — «bigoteer» (биготир). Қазіргі уақытта адамдарды негізсіз «ист» (сексист, расист, мизогинист) деп айыптауға ешқандай жаза жоқ, тіпті бұл айыптаулар адамның мансабын немесе отбасын талқандаса да.
Не істеу керек? Меніңше, отты отпен сөндіру керек. Міне, «bigoteer» сөзі осы жерде қажет. Bigoteer (зат есім) — жеке пайда үшін басқа адамдарды фанатик немесе төзімсіз деп ишаралайтын адам.
Егер жазушы арзан атақ үшін біреуді негізсіз «расист» деп айыптаса, енді оның Википедиядағы парақшасында оны «танымал биготир» деп атауға болады. Бұл осындай жауапсыз әрекеттер үшін жауапкершілік тудырады.
«ЖОҒАРЫ АГЕНТТІЛІККЕ» (HIGH-AGENCY) ИЕ АДАМДЫ АНЫҚТАУ Эрик бұл терминді айтып қалды, мен оны ашып түсіндіруді сұрадым:
«Саған бір нәрсе мүмкін емес деп айтылғанда, бұл әңгіменің соңы ма, әлде миыңда «бұл кедергіден қалай өтуге болады? » деген екінші диалог бастала ма? Маған кіруге болмайды деген күзетшіден қалай өтемін? Несие тарихым нашар және тәжірибем жоқ болса да, бизнесті қалай бастаймын? »
ТФ: Эрик «Марсианин» фильмін «Ең жоғары агенттілік туралы фильм» деп атайды.
«КАНОНДЫҚ ДИЗАЙН» ДЕГЕН НЕ? «Табиғатқа қарасақ, T4 бактериофагы деген вирус бар. Ол айға қонатын аппаратқа ұқсайды. Оның генетикалық материалы 20 жақты икосаэдр формасындағы капсулада сақталады... Платон тумай тұрып-ақ табиғат осындай күрделі геометриялық фигураны ойлап тапқаны таңғалдырады. Бұл математикалық деңгейде соншалықты табиғи болғандықтан, табиғат «канондық дизайнерсіз-ақ» канондық дизайнды (ең оңтайлы, стандартты үлгі) тапты. Немесе жақында секіру үшін тісті механизмдерді (gears) қолданатын шегірткелер табылды. Біз тісті дөңгелектерді өзіміз ойлап таптық деп ойлаймыз, бірақ табиғи сұрыпталу оны бізден ерте тапқан. Бұл формалардың өнертапқышы емес, ашушысы болады».
✸ Ең көп сыйланған немесе ұсынылған кітаптар?
Ғалым достарым үшін Чандлер Беррдің «The Emperor of Scent» кітабын ұсынамын. Ол «Nature» журналы мен ғылыми орталықтардың жаңашыл ғалымдарды қалай тұншықтыратыны туралы.
Тағы бір қызық ұсыныс — Эрвин Чаргаффтың «Heraclitean Fire» кітабы. Ол Уотсон мен Крикке (ДНҚ-ны ашушылар) сенбеген адам. Ол оларды ақылды емес деп санады, бірақ соңында олардікі дұрыс болып шықты. Бұл кітап көпшілікке қарсы тұрудың қандай екенін баяндайды.
ЖАН-ЖАҚТЫ ОЙЛАУДЫҢ КҮШІ «1989 жылға дейін ешкім дөңгелекті чемодан жасауды білмеген. Бұны Northwest ұшқышы Роберт Плат ойлап тапты. Ол бір сәтте бәрін ескі чемодандарының нашар екеніне сендірді. Мысалы, 50-жылдардың басында жапондық үстел теннисі ойыншысы Хиродзи Сато ракетканың екі жағына көбік (foam) жабыстырып қойған, соның кесірінен қарсыластары доптың дыбысын ести алмай қалды».
ТИМ: «Мылтықтың дыбыс өшіргіші сияқты ма? »
ЭРИК: «Дәл солай. Егер ракеткаңа дыбыс өшіргіш қойсаң... »
ТИМ: «Дыбыс өшіргіш (Suppressor). Сенің бұл сөзді қолданғаныңның өзі үйіңнің астында бірнеше қару жасырулы тұрғанын ойлатуға мәжбүрлейді».
ЭРИК: «Мен мұны растай да, жоққа шығара да алмаймын. Бірақ төмен рейтингті командалардың біріндегі ең нашар ойыншының тек осындай терең инновация арқылы даусыз чемпионға айналуы – бұл идеялардың күшін көрсетеді. [TF: «Бұл идеялар» — Питер Тильдің «Нөлден бірге» (Zero to One) кітабында сипатталған «құпияға» ие болу: әлемнің қалған бөлігі ақымақтық деп санайтын нәрсені білу немесе оған сену. ] Егер сіз жеңіске жетсеңіз, пауэр заңдары (нәтиженің аз бөлігі ресурстың көп бөлігіне тиесілі болатын заңдылық) сіздің пайдаңызға соншалықты керемет жұмыс істейді, сондықтан [қалыпты жағдайдан тыс шығу] бұған тұрарлық».
ТИМ: «Немесе Олимпиадада алғаш рет биіктікке секіру кезінде арқасымен секіріп, алтын алған Дик Фосбериді алайық —»
ЭРИК: «1968 жыл, дәл солай».
ТИМ: «Алдымен мазақталды, сосын оған еліктеді, соңында бұл стандартқа айналды».
ЭРИК: «[Нашар жобаланған стандартты қолшатыр жағдайында] мен, мысалы, бірден жапондықтар мен олардың оригамиге, қағаз бүктеу математикасына деген сүйіспеншілігі туралы ойлар едім. Бұл мен үшін қолшатырға қолдануға болатын сол саланың сараптамасын зерттейтін орын болар еді. Көбінесе бұл бұрын ешқашан байланыспаған нәрселерді бірінші болып байланыстыру мәселесі: бір салада үйреншікті шешім болып табылатын нәрсе екінші салада ойға да келмейді».
ТЕРЕҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖҰМЫС ҮШІН
ТИМ: «Егер сіз көп синтезді немесе Навал Равикант айтқандай «ортогональды ойлауды» (мәселеге мүлдем басқа, күтпеген қырынан қарау) қажет ететін терең шығармашылық жұмыспен айналысқыңыз келсе, сіздің жұмыс цикліңіз қандай болар еді? »
ЭРИК: «Мен бірแปลк тәсілді қолданамын. Мен «копролалияны» (еріксіз балағат сөздер айту) қолданамын — бұл порнографиялық естіледі».
ТИМ: «Біршама».
ЭРИК: «Туретт синдромымен ауыратын науқастардың еріксіз айтатын балағат сөздерін білесің бе? [Бұл копролалия. ] Сонымен, бізге тыйым салынған сөздерді қолданғанда, бұл біздің миымызға қауіпті кеңістікте екенімізді білдіреді. Бұл сіздің басқа режимге өтіп жатқаныңыздың белгісі. . . Мен терең жұмысқа кіріскенде, бұл көбінесе өте қуатты, агрессивті энергияға ие болады. Ондай кезде қасымда болу оңай емес. Бұл өте талапшыл күй, егер мені әлеуметтік ортада танитын адамдар жұмыс режимінде көрсе, мен оларға аутист сияқты көрінетін шығармын».
ТИМ: «Мұны қалай қоздырасыз? Жай ғана барынша көп балағат сөздерді тізіп айта бастайсыз ба? Дуа оқығандай ма? »
ЭРИК: «Менің өз реттілігім бар. Бұл мен айтуым керек өзгермейтін мантра сияқты».
ТИМ: «Онымен бөлісе аласыз ба, әлде бұл құпия ма? »
ЭРИК: «Жоқ, жоқ. Медитация сөзіңмен бөлісуге болмайды».
ТИМ: «Онда бірнеше тұспал беріңізші. Ол қаншалықты ұзақ? »
ЭРИК: «Оны айтуға шамамен жеті секунд кетеді. Сондай-ақ, сіз «Көршіме қалай жағымсыз әсер етемін? » деген сияқты ойлардан арылып, қалыпты шындықтан алшақтауыңыз керек. Жоқ, бұл сіздің уақытыңыз. Сіз бұл уақытты ұрлап жатырсыз. Ал жарату процесінің өзі — бұл агрессивті әрекет».
TF: Бұл таңқаларлық тәсіл тез арада сәл өзгерген сана күйін тудыратын сияқты. Байқап көріңіз — оқуға 7-ден 10 секундқа дейін уақыт кететін балағат сөздердің нақты тізбегін жазып алыңыз. Содан кейін, шығармашылық жұмыс сессиясының алдында оны дуа оқығандай немесе ашуға мінгендей жылдам әрі дауыстап оқыңыз. Эрик сонымен қатар түнгі уақытты, шамамен түнгі 3-ті терең шығармашылық жұмыс үшін идеалды деп санайды.
ЭРИК: «Телефон шырылдауы тоқтағанда, сізде ешқандай FOMO (маңызды нәрседен құр қалу қорқынышы) болмағанда, себебі бәрі ұйықтап жатыр. Бұл дүйсенбінің түні, тек сіз және ақ тақтаның кеңістігі. Міне, сиқыр осы кезде болады».
ЕСКІ ӘДЕТТЕР ҚИЫН ӨЛЕДІ — САҒАТТЫҢ КҮЛКІСІ
«Қол сағаттарының барлық дерлік жарнамаларында сағат тілі 10:10-ға қойылған. Мұны өз көзіңмен көрмейінше, шын екеніне сену қиын. Бірақ кейін сіз әлемнің сізді алдап келгенін түсінесіз, өйткені 10:10 сағат жарнамашылары үшін күлкіге ұқсайды».
ТИМ: «О, бұл өте симметриялы, иә? »
ЭРИК: «Иә. Бірақ қызығы сол, бұл «даналық» соншалықты сіңіп кеткені, кейде сіз цифрлық сағаттардың жарнамасын көресіз және олар күлкіге ұқсамаса да, бәрібір 10:10-ға қойылған болады».
40 ЖАСТАН КЕЙІН ПСИХОДЕЛИКТЕРДІ ҚОЛДАНА БАСТАУ ТУРАЛЫ
Өмір бойы Эрик психоделиктерді (сананы өзгертетін заттар) қолдану «миға қышқыл құйып, оны швейцариялық ірімшіктей тесік қылып қалдырумен тең» деп сенген. Соңғы бірнеше жылда бұл өзгерді:
«Ғылымда және одан тыс салалардағы ең дарынды адамдармен кездесе бастағанға дейін олай ойлайтынмын. . . Мен бұл мен «галлюциногендік элита» деп атайтын топтың — миллиардерлер, Нобель сыйлығының лауреаттары, өнертапқыштар мен кодерлердің ашық құпиясы екенін түсіндім. . . Бұл адамдардың көбі бұл заттарды шығармашылық үшін немесе терапия мен басқа дәстүрлі құралдар арқылы қол жеткізу қиын нәрселерге қол жеткізу үшін қолданған».
«ОҚУ ҚАБІЛЕТСІЗДІГІ» ӘЛДЕ «ОҚЫТУ ҚАБІЛЕТСІЗДІГІ»?
«. . . Міне, осы жерде біз қиындыққа тап боламыз: біз оқыту қабілетсіздігі туралы айтпаймыз. Біз тек оқу қабілетсіздігі туралы айтамыз. Ал менің іздеген балаларымның көбі «оқуға қабілетсіз» деп таңбаланған, бірақ олар шын мәнінде супер-білім алушылар (ақпаратты өте жылдам әрі ерекше тәсілмен меңгеретіндер). Олар өздерінің ерекше қабілеттері үшін белгілі бір дефициттермен төлейтін, стероидтағы білім алушылар сияқты, ал мұғалімдер бұған төтеп бере алмайды.
Біз ол балаларды оқыту экономикасының бір орталық актерден — мұғалімнен — 20 немесе одан да көп адамды бір қалыпта басқаруды талап ететінін жасыру үшін «оқуға қабілетсіз» деп атаймыз. Бұл жақсы модель емес. Мен өз «қауіпті» [жақсы мағынада] балаларымды мектепті тастап кетсе де, колледжді тастап кетсе де, сол ортадан шығарғым келеді. Бірақ мақсатсыз емес. Бір нәрсеге кірісу үшін. Жасау, құру үшін. Лабораторияға қосыл. Колледжді аттап өт».
ЭРИКТІҢ «ТАҢЕРТЕҢГІ РУТИНАСЫ»
«Әр таң — бұл негізінен жаңа күнмен күрес, мен оны жеңілуі тиіс қарсыластар сериясы ретінде көремін. Мен таңертеңгі адам емеспін. Сондықтан әр таң сайын төсектен тұрғанда, мұны істей алғаныма таң қаламын. . . Меніңше, Гарвардтың ұлы физигі Джулиан Швингерден таңғы сағат 9:00-де кванттық механика курсын жүргізе аласыз ба деп сұрағанда, ол бір сәтке тоқтап қалыпты. Сұраған адам: «Мәселе неде, профессор Швингер? » — дегенде, ол: «Сонша уақытқа дейін ұйықтамай жүре алатынымды білмеймін», — деп жауап берген екен».
✸ 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Мен 30 жаста болғанда, академияда қалу немесе одан кету үшін әлі де күресіп жүрген едім. Университеттер құрылымының не тұрақты күйге түскенін, не өте аз өсіп жатқанын, не қысқарып жатқанын түсінбедім. Ол жерде болу жақсы емес еді, өйткені «музыкалық орындықтар» ойынындағы [мысалы, тенюр (университеттегі тұрақты жұмыс орны)] жақсы орындардың көбі 60-жылдары табылып қойған және олар бос емес еді. . . Меніңше, маған ол жерден кетіп, технологияның өркендеу аймағы болатынын түсіну керек еді. Мен технологиядан гөрі ғылыммен айналысқым келсе де, адамдардың ең нашар мінез-құлқы көрінетін тарылып жатқан әлемде болғаннан гөрі, кеңейіп жатқан әлемде болу және дәл өз салаңда болмау жақсырақ. [Соңғысында] сіздің ойлауыңыз қорғанысқа және рентті іздеуге (жаңа құндылық жасамай, бар ресурсты иемденуге тырысу) бағытталады. Өмір сізбен бірге жаңашылдыққа ұмтылған басқа адамдарға ұсақ-түйек, қорғаныс және қатыгездік таныту үшін тым қысқа».
ҚОШТАСУ КЕҢЕСІ?
«Маған керегі — сіздердің араларыңыздан кімге «оқуға қабілетсізсің» немесе «математикаға икемің жоқ», «музыкаға қабілетсізсің» деп айтылған болса, соны теріске шығарудың дәстүрлі емес жолдарын іздеңіздер. Тек өзіңізге ғана емес, сонымен қатар өте қиын болып көрінетін нәрселерді сіз ойлағаннан әлдеқайда жеңілдететін [тәсілдерге, құралдарға, әдістерге] сеніңіз».

Рух жануары: Сет = жалқау аң (sloth); Эван = бонобо
Сет Роген мен Эван Голдберг
Сет Роген (TW/FB: @SethRogen) — актер, жазушы, продюсер және режиссер. Эван Голдберг (TW: @EvanDGoldberg) — канадалық режиссер, сценарист және продюсер. Олар Superbad (оны жасөспірім кездерінде ойлап тапқан), Knocked Up, Pineapple Express, The Green Hornet, This Is the End, Funny People, Neighbors және Sausage Party сияқты фильмдерде бірлесіп жұмыс істеген. Олар сондай-ақ Da Ali G Show және The Simpsons үшін сценарий жазған.
Fuck, Fuck, Fuck
Мен Сет, Эван және олардың командасының жұмысын бақылау үшін Атлантадағы Neighbors 2 түсіріліміне бардым. Бір күні мен сценаристер бөлмесіндегі ми шабуылына қатыстым. Сценарий үлкен экранға шығарылды, бір адам пернетақтада отырды. Бәрі идеяларын айта бастады, олар жоғары жылдамдықпен терілді. Эван және басқалары әр сөйлемде кем дегенде бір рет «fuck» немесе «fucking» деп айтып отырды және мұның бәрі экранға жазылды. Кейін мен: «Сценарийді өңдеуге көп уақыт кетпей ме? » — деп сұрадым, Эван күлімсіреп жауап берді: «Сценарийді кейінірек «де-фак» жасауға (балағат сөздерден тазартуға) болады». Ең бастысы — еркін ми шабуылын жасау және өзіңді шектемеу. Өңдеу кейін келеді.
Неге Superbad сәтті шықты
Superbad сәтті шықты, өйткені Сет пен Эван сол кезде бастарынан кешіп жатқан нәрселерін жазды. Эван түсіндіреді: «Ол кезде біздің білетініміз — біз біреумен болғымыз келді, бірақ ол қолымыздан келмеді және біз «крутой» емес едік». Өзің білетін нәрсені жазу жемісін береді.
Сет 13 жасында стендап жасай бастаған. Ол былай деп қосады: «Бұл стендап комедиясынан келген нәрсе. Даррил Ленокс есімді әлі күнге дейін өнер көрсететін тамаша комик бар. Оның менің өнерімді көргені есімде. . . Мен Стивен Райт немесе Сейнфелд сияқты басқа комиктерге еліктеп, «Krazy Glue-дың мәселесі неде? » деген сияқты нәрселерді айтатынмын, ал ол: «Достым, мұнда бірінші рет біреудің қолын ұстауға тырысу туралы айта алатын жалғыз адам сенсің. . . Сол туралы айт! » — деді».
Джадд Апатоудан алған сабақтар
ЭВАН: «[Джаддтан] үйренген ең үлкен нәрсеміз — «Нәрселерді өзіңде сақтама». Айналаңда ақылды адамдар бар. Оларды тарт. Басқа адамдардың пікірін біл. Олармен бөліс. Ең бастысы — эмоция маңызды. Бұл эмоционалды саяхат. . . »
СЕТ: «. . . Бірде Knocked Up фильмін түсіріп жатқанда импровизация жасағанымыз есімде, мүмкін ол 40-Year-Old Virgin болған шығар, ол бізге басқа бөлмеден айқайлап нұсқау берді — ол жиі солай істейді, бұл өте күлкілі — оның айтқаны: «Шәует аз, эмоция көп болсын! » Меніңше, бұл кез келген жерде қолдануға болатын жақсы ескерту».
ТИМ: «Сендер сондай-ақ әр кейіпкердің қандай де бір жарасы (wound) болуы керек екенін айттыңдар».
ЭВАН: «Бұл үлкен Джадд-изм».
TF: Джадд оларға Лайош Эгридің «Драмалық жазу өнері» (The Art of Dramatic Writing) кітабын оқуды ұсынды (Эван: «Егер сіз жазушы болсаңыз, оның 60%-ы пайдасыз, ал 40%-ы алтын»), Джадд бұл Вуди Алленнің ең сүйікті жазу кітабы екенін айтты.
Шығармашылық жұмыс үшін шөп
Эван мен Сет марихуананың нағыз білгірлері және олар әртүрлі мақсаттар үшін әртүрлі сорттарды қолданады. Жазу және басқа шығармашылық сессиялар үшін Эван «Jack Herer»-ді жақсы жұмыс шөбі деп санайды. Ол Leafly сайтында «миды көтеру мен бүкіл денені босаңсытудың тамаша үйлесімін қамтамасыз ететін сатива басым каннабис сорты» деп сипатталған.
✸ Қандай да бір қоштасу ойларыңыз немесе кеңестеріңіз бар ма?
ЭВАН: «Соңында Superbad сәтті болды, бірақ қателеспеңіздер, 10 жыл бойы ол сәтсіздік болды. Алғашқы бес нұсқасын оқысаңыз, «Бұл менің өмірімде оқыған ең нашар дүнием» деп ойлайтын едіңіз».
СЕТ: «Адамдар бізге қайта-қайта: «Бұл фильмді ешкім түсірмейді деп ойлаймын», — деді, бірақ біз оларды тыңдау туралы ойламадық та. «Тоқтатуымыз керек пе? » деген әңгіме мүлдем болған жоқ. Біз тіпті ондай диалог құрмадық. Жай ғана: «Олар білгенін істесін (fuck those people). Келесісіне көшейік», — дедік».
ЭВАН: «Стивен Кингтің алғашқы кітабын жазып отырып: «Ей, мен тұйыққа тірелдім. Басқа бірдеңемен айналысайын», — деп ойлағанын елестетіп көріңізші. Сіз жай ғана алға жылжи бересіз».
СЕТ: «Өзіңізге соқыр сенім».
Хейтерлермен күресудің 8 тактикасы
Өмір — бұл толық контактілі спорт, әсіресе Интернетте. Егер сіз аренаға шығатын болсаңыз, мұрныңыздың қанауы мен көптеген сызаттар — бұл қалыпты жағдай.
Соққылар мен итерулер әртүрлі формада болуы мүмкін. Міне, менің «4 сағаттық жұмыс аптасы» кітабыма алған алғашқы Amazon пікірлерімнің бірі, ол кезде мен интернетте «Бэмби аяқтарындай» (жаңа істі бастағандағы тәжірибесіздік) енді ғана қаз тұрып жүрген едім:
«Бұл кітаптың атауы қате. Оның қосалқы тақырыбы «9-дан 5-ке дейінгі жұмыстан қаш, кез келген жерде өмір сүр, жаңа байларға қосыл және әлемдегі ең үлкен ақымақ бол» болуы керек еді. Оны сатып алмаңыз. Ол сіздің ақшаңызды Гиннестің рекордтар кітабына ену үшін бір минутта ең көп мысықты буындырып өлтіруге жұмсайтын шығар».
О, қалаға қош келдің, балақай. Салфетка керек пе?
Бұл 2007 жыл еді. Соңғы онжылдықта мен психикалық саулығым мен беделімді сақтауға көмектесетін бірнеше ережелер мен цитаталарды жинадым. Міне, олар:
Қанша адамның түсінбегені маңызды емес. Маңыздысы — қанша адамның түсінгені. Тіпті сіздің мақсатыңыз барынша көп адамға жақсылық жасау болса да, сізге тек алғашқы 1000 «ант ішкен жанкүйерлерді» (брендтің адал қолдаушылары) табу, тәрбиелеу және таң қалдыру жеткілікті (292-бет). Бұл адамдар сіздің ең күшті маркетингтік күшіңізге айналады, ал қалғаны өздігінен реттеледі. Түсінбейтін миллиондаған немесе миллиардтаған адамдар маңызды емес. Түсінетін азшылыққа назар аударыңыз. Олар сіздің Архимед рычагыңыз.
- Адамдардың 10%-ы кез келген нәрсені жеке басына қабылдаудың жолын табады. Мұны күтіңіз және оған математика ретінде қараңыз. Әсіресе аудитория жинаған сайын, бұл 10% үлкен санға айналуы мүмкін. Бірдеңе жарияламас бұрын өзіңізді психикалық тұрғыдан дайындаңыз. «О, қазір менің 1000 оқырманым бар. Демек, 100 адам ақымақ сияқты жауап береді. Мен жаман болғандықтан емес, олар жаман болғандықтан емес, математика солай жұмыс істейтіндіктен». Егер сіз мұны алдын ала білсеңіз, бұл сізді аз мазалайды. Оның үстіне, мен жанкүйерлерімнің 1%-ы жалпы халық сияқты мүлдем жынды деп есептеймін, бұл маған әлдеқайда қорқынышты нәрселерді көтеруге көмектеседі. Егер сіз (қателікпен) бәрі күлімсіреп, қол соғады деп ойласаңыз, сіз шапалақ жейсіз, импульсивті жауап бересіз және зақымды үш есе арттырасыз. Және сіз қорлаушы емес тақырыптарды жазғаныңыз үшін «Жындылар қаласынан» босатылмайсыз. Міне, менің блогымда қалдырылған нақты пікір: «Сіз балаларымызға ақ атты салт аттының ауыр мысалын көрсетіп отырсыз. Ұят-ай. Сіз әлемді иемденіп, жаныңызды жоғалтқан зұлымсыз». Ол мені Қиямет күнінде тапсырамын деп қорқытты. Бұл нақты ФБР айналысатын қауіпке айналды! Бұл менің теңіз итінің күшіктерін ұру туралы жазбама жауап емес еді. Ондай жазбам жоқ. Бұл АҚШ-тағы кітаптарға, қаламдарға, қарындаштарға және т. б. қаржысы жетпейтін мұқтаж мектеп сыныптарына қаражат жинауға көмектесу үшін жазған блог жазбама (donorschoose. org арқылы) жауап еді.
Алдын ала біліңіз, реакция бермеңіз.
- Күмән туындағанда, оны оттегісіз қалдырыңыз. Интернеттегі сыни пікірлерге менің үш негізгі жауабым: - Оны оттегісіз қалдыру (елемеу) — 90% - Оған бензин құю (оны насихаттау) — 8% - Шарапты көп ішіп алған соң тролльдермен сөзге келу (және бұған қатты өкіну) — 2%
Мен үшінші нұсқа туралы айтпаймын, бірақ алғашқы екеуін түсіндіруге тұрарлық. 90% жағдайда оттегісіз қалдырудың себебі — керісінше жасау хейтерлеріңізге қосымша «Google сөлін» береді. Басқаша айтқанда, егер сіз көпшілік алдында жауап берсеңіз — ең нашар жағдайда, сіз жоғары рейтингті басқа сайтқа сілтеме жасайсыз — сіз оларға қуатты кіріс сілтемелерін сыйлайсыз, трафикті арттырасыз және сол жазбаның Google-да ұзақ сақталуын қамтамасыз етесіз. Кейбір жағдайларда, мен Google нәтижелерінің бірінші немесе тіпті екінші бетінен бірдеңенің (мен оңай теріске шығара алатын ашуландыратын өтірік) түсіп қалуын күту үшін бірнеше ай бойы тілімді тістеп, үндемей жүруге мәжбүр болдым. Үндемей қалу өте, өте қиын және бұл өзін-өзі бақылаудың болуы өте маңызды. «Батыр жүрек» (Braveheart) фильміндегі «Ұста! Ұста-а-а! » деген сахнаны қайталап көріңіз.
Бірақ жағымсыз пікірлердің 8%-на неге бензин құю керек? Біріншіден, біз барлық сыншылардың «хейтер» емес екенін түсінуіміз керек. Нақты мысалды қарастырайық. Эрик Каржалуото мен өткізген спек-дизайн (ақысы төленетініне кепілдік жоқ байқау) байқауына жауап ретінде «Тим Феррисс ақымақ сияқты әрекет етіп жүр ме? » деген жазба жазды. Мен оның барлық уәждерімен келіспеймін, бірақ ол қызықты талқылауға үлес қосатын жақсы ойластырылған ойларды айтты. Сондықтан мен оның жазбасын насихаттадым. Мен үшін мұны 8-10% жағдайда жасау екі нәрсеге қол жеткізеді: бұл менің сынға ашық екенімді және өзіме тым байсалды қарамайтынымды көрсетеді. Бұл екі нәрсе де нағыз хейтерлердің санын азайтуға бейім.
- Егер жауап берсеңіз, тым көп кешірім сұрамаңыз. Шынымен қателескенде немесе асығыс сөйлегенде кешірім сұрайтын кездер болады, бірақ көбінесе жай ғана мойындау жеткілікті. «Мен сені көрдім» дегеннің бір нұсқасы хейтер немесе хейтер болғысы келетін адамдардың кем дегенде 80%-ын басады. Олар тіпті кейде райынан қайтып, сіздің ең күшті жақтаушыларыңызға айналады. Тек фактілерді ұсыныңыз немесе оларға сәттілік тілеңіз, сосын өздері қорытынды шығарсын. Мен көбінесе: «Кері байланыс үшін рахмет. Мен әрқашан жақсаруға тырысамын. Сонымен қатар, іздегеніңізді табасыз деп үміттенемін», — деген сияқты сөздерді қолданамын.
- Адамды логика арқылы келмеген ойынан логикамен шығара алмайсыз.
- «Бәріне ұнауға тырысу — бұл ортақолдықтың белгісі. Сіз қиын шешімдерден қашасыз және бетпе-бет келуі керек адамдардан қашатын боласыз». — Колин Пауелл
- «Егер жақсарғыңыз келсе, ақымақ және надан болып көрінуге разы болыңыз». — Эпиктет Сенека мінсіз стоик деп санаған көне Римдік Катон Эпиктеттің қағидасын әдеттегіден күңгірт шапандар киіп және туникасыз жүру арқылы іс жүзінде қолданған. Ол мазақ болатынын білді және солай болды да. Ол мұны өзін тек шынымен ұят болуға тұрарлық нәрселерден ғана ұялуға үйрету үшін жасады. Қандай да бір қызықты нәрсе жасау үшін сіз сынды көтеруге, тіпті одан ләззат алуға өзіңізді жаттықтыруыңыз керек. Мен Катон сияқты үнемі және әдейі өзімді беткей себептермен «ыңғайсыз жағдайға» қалдырамын. Бұл «қорқынышты жаттықтырудың» мысалы (474-бет).
- «Жақсы өмір сүру — ең жақсы кек». — Джордж Герберт Осыдан бірнеше жыл бұрын, қиын кезеңде, «Қара аққу» кітабымен танымал Нассим Талеб маған мына афоризмді жіберді, ол өте орынды әрі дәл айтылған: «Робасттылық (сыртқы соққыларға төзімділік) — бұл сіздің жұмысыңызды жек көретін көпшіліктен гөрі, оны ұнататын азшылыққа көбірек мән бергеніңіз (өнер адамдары); нәзіктік — бұл сіздің жұмысыңызды жақсы көретін көпшіліктен гөрі, оны жек көретін азшылыққа көбірек мән бергеніңіз (саясаткерлер)». Робаст болуды таңдаңыз.
«Маған «fuck» сөзінің қолданушыға ыңғайлы қасиеті қатты ұнайды». — Маргарет Чо
Маргарет Чо (TW: @margaretcho, margaretcho. com) — полимат. Ол халықаралық деңгейде танымал комик, актриса, автор, сән дизайнері және әнші-композитор. Ол үлкен экранда және «Sex and the City», «30 Rock» сияқты телехикаяларда көрінеді. 1999 жылы оның «I’m the One that I Want» атты жеке шоуы бүкіл елді шарлап, бестселлер кітап пен осы аттас фильмге айналды. Оның алғашқы альбомы «Cho Dependent» үздік комедиялық альбом номинациясында «Грэмми» сыйлығына ұсынылды.
Сахнадан хейклерлермен қалай күресуге болады
Маргарет хеклерлерді (қойылым кезінде кедергі келтіретін көрермендер) тоқтатуға өте шебер екендігімен танымал. Ол аңызға айналған Пола Паундстоуннан көп нәрсе үйренді:
«Олардың шын мәнінде не айтқысы келетінін түсінуге тырысыңыз. . . Тереңірек үңіліп, бұл адамның неге бәрі ақша төлеген, бәрі отыруға келіскен қойылымды бұзуды таңдағанын анықтаңыз. Неге біреу бұған қарсы шыққысы келді? Маған бұл қызық. Мен әдетте оларға біраз уақыт беремін. Олардың айналасында бүтін бір шоу жасау мүмкіндігі бар. . .
Содан кейін мен олардан кіммен келгенін сұрай аламын. Мен олармен бірге келген адамнан: «Олар неге мұндай? Олар әрқашан осындай ма? Бұл бір ерекше жағдай ма? » — деп сұрай аламын. Сондай-ақ, олардың айналасындағы басқа адамдардан, қасында отырғандардан: «Бұл адам шоу басталғанға дейін қандай еді? » немесе «Олар не айтып жатты? Бізді бұған не итермеледі? » — деп сұрауға болады».
TF: Бұл нағыз кемеңгерлік. Кейде шабуылшыларды бейтараптандырудың немесе жеңудің ең жақсы жолы — қысқа сұрақтар қойып, оларды сөйлете беру. Тіпті қарапайым: «Неге бұлай дейсіз? », «Неге сұрадыңыз? » немесе «Неге бұндай нәрсе айттыңыз? » деген сұрақтар да көмектесе алады. Желіде мен кейде хейтерлеріме атақты адамдардың дәйексөздерімен жауап беремін. Мысалы, егер біреу әлеуметтік желіде болымсыз нәрсеге ашуланса, менің сүйікті жауаптарымның бірі (әсіресе бірнеше бокал шараптан кейін): «Тез ренжитіндер жиірек ренжуі керек» — Мэй Уэст.

Тотемдік жануары: Кәрі әрі дана теңіз тасбақасы
Эндрю Циммерн
Эндрю Циммерн (TW: @andrewzimmern, andrewzimmern. com) — James Beard Award (Аспаздық өнер саласындағы беделді марапат) сыйлығының үш дүркін иегері, тележүргізуші, аспаз, жазушы және оқытушы. Travel Channel арнасындағы «Bizarre Foods» франшизасының (соның ішінде «Bizarre Foods with Andrew Zimmern», «Andrew Zimmern’s Bizarre World», «Bizarre Foods America» және жаңа «Bizarre Foods: Delicious Destinations») авторы, атқарушы продюсері және жүргізушісі ретінде Эндрю 150-ден астам елдің мәдениетін зерттеп, тағам туралы ойлаудың, оны жасаудың және онымен өмір сүрудің тиімді жолдарын насихаттап келеді. Оның өмірі әрдайым керемет болған жоқ. Қазір 20 жылдан астам уақыт бойы салауатты өмір салтын ұстанатын Эндрю кезінде үйсіз, есірткіге тәуелді болған. Ол Миннесотадағы Хейзелден клиникасында досының көмегімен өмірін түбегейлі өзгертті.
Ең бастысы — ішкі актерыңыз емес, өз-өзіңіз болу
ТИМ: «Мен біздің алғашқы «терапиялық сессияларымыздың» бірінен [телешоуға дайындалуыма көмектесу үшін] жазып алған жазбаларыма қарап отырмын. . . . Ұсыныстардың бірі — ең маңыздысы ішкі актерың емес, өз-өзің болу екендігі. Маған қатты әсер еткен сөз: «Бірінші эпизод — бұл сіздің бұдан былай қандай болуыңыз керек екендігінің үлгісі. . . . »»
ЭНДРЮ: «Бірінші эпизод, бірінші сәт. Оны ешқашан кері қайтара алмайсың. . . . Мен саған «Bizarre Foods» шоуының 1-сериясы, 1-эпизоды туралы оқиғаны айтқан сияқтымын. Бұл шын мәнінде пилоттық жоба болатын. Мен Токиодағы Asadachi мейрамханасына бардым. Бұл атаудың аудармасы «таңғы эрекция» дегенді білдіреді. Шындық. Бұл — getemono (Жапониядағы экзотикалық немесе ерекше тағамдар түрі) бары, іскер адамдар келісімшарт жасасып, көп ішетін жер. . . . «Егер сен жылан өтін жесең, мен де жеймін» және содан кейін келісім жасалады деген сияқты нәрселер. . . . Ішімде олардың атын келемеждейтін ең күлкілі сөздерді айтқысы келіп тұрған бір сезім болды. . . . [және, әрине,] бұл адамдарды келемеждеуге болады. Бұл ең оңай жол. Теледидардан мұны істейтін адамдарды үнемі көресің. Бірақ ішімдегі бір дауыс: «Олай істеме, өйткені егер солай істесең, саған үнемі сондай сөздерді ойлап табуға тура келеді. Сен өзің емес, басқа біреу боласың. . . . » деді. Шынында да, мен басқа мәдениеттерді қатты құрметтейтін адаммын. «Оны істеме. Біз үнемі берілетін тез, оңай, арзан азғыруларға бой алдырма». Бұл ең оңай жол. [Сондықтан] мен тек жақындап, бұрылып, бір бейтарап сөз айттым да, есіктен кіріп кеттім. Бұл оқиғаның моралі: маған адамдарды келемеждеудің, олардың тамағын немесе атын мазақ етудің қажеті болмады. Бұл менің жасаған ең дұрыс шешімім болды, өйткені адамдар үнемі менің шоуда басқаларға көрсететін құрметім туралы айтады, бұл мені қуантады. Саяхатшы болған кезде бұл бәріміз үшін маңызды нәрсе деп ойлаймын. [Және] өз-өзің болу әлдеқайда аз күш жұмсауды талап етеді».
✸ Егер сізге келесі жылы тамақ пісіру үшін тек үш түрлі шөп немесе дәмдеуіш таңдау керек болса?
«Шөптер мен дәмдеуіштер әлемі керемет, бірақ оған дейін менің ас үйімде немесе иесіз аралда болғанын қалайтын басқа да негізгі элементтер бар: ащы чили бұрышы, шалот пиязы және лимон. . . . Әрине, мен зире (кумин) немесе кинза сияқты нәрселерді таңдай алар едім, бірақ олардың қолданылу аясы шектеулі. Ал лимон, чили және allium (пияз тұқымдастар тобына жататын өсімдіктер) немесе шалот пиязымен мен кез келген нәрсені істей аламын. Мен олардың шексіз нұсқаларын жасай аламын. . . . Тұз қышқыл ретінде әсер ете алады, ал цитрус — бұл қышқыл [TF: Сондықтан кейбір аспаздар: «Басқалар тұзды қалай қолданса, мен цитрусты солай қолданамын» дейді], сонымен қатар барлық пияз тұқымдастарда өте көп қышқыл бар. Барлық чили бұрыштарында да қышқыл өте көп. Бұл заттардың тағамды өзгертетін, техникаға шабыт беретін ингредиенттер болуы құпия емес. Ас үйде райхан (базилик) немесе жебіршөптен (тимьян) гөрі олар әлдеқайда әмбебап».
Ас үй немесе өмір үшін дұрыс рецепт табу: Егжей-тегжейлер мен орындаушыларға қараңыз
«[Егер сіз] интернетке кірсеңіз, кекс пісірудің 20 рецепті бар. Мен табаның көлемін тіпті дюймнің төрттен біріне дейін сипаттайтынын таңдаймын. Өйткені егер біреу осындай деңгейде егжей-тегжейлі сипаттаса, оның бұл жолдан өткенін білесіз. Ал рецептке [көлемін көрсетпей] «торт табасын майлаңыз» деп жазатын адам ба? Оның бұл тағамды пісірмегенін білесіз. Бұл бірден бірдеңенің дұрыс емес екенін білдіретін белгі».
✸ *Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай?
«25 жыл бұрын жаман әдеттен арылудан кейінгі жасаған ең жақсы ісім — 2002 жылы мейрамханадағы мансабымды тоқтатып, мейрамханамдағы үлесімді сатып, өз медиа бағдарламамды жасау мақсатында жергілікті радиостанцияда, журналда және телеарнада тегін жұмыс істеу болды. Мен үлкен платформасы бар өнім жасап, әлемге өзгеріс енгізгім келді. Ол үшін 40 жастағы стажер болып, қажетті нәрсенің бәрін үйреніп, мансабымды қайта бастамайынша, бұл қолымнан келмейтін еді».
«Цинизм (өмірлік құндылықтарға сенбеушілік) — адамдарды өмір сыйынан айыратын ауру».

Тотемдік жануары: Жалқау (Sloth)
Рэйн Уилсон
Рэйн Уилсон (FB/IG/TW: @rainwilson, soulpancake. com) NBC арнасының «Эмми» сыйлығын иеленген «The Office» шоуындағы Дуайт Шрут рөлімен танымал. Ол сондай-ақ «Super», «Cooties», «Juno», «Monsters vs. Aliens» және «The Rocker» сияқты фильмдерде ойнаған. Ол өмірдің маңызды сұрақтарына жауап іздейтін SoulPancake медиа компаниясының негізін қалаушылардың бірі. Ол Mona Foundation ұйымының басқарма мүшесі және Гаитидің ауылдық жерлеріндегі жас, тәуекел тобындағы әйелдерді өнер арқылы ενδυναмдауға бағытталған Lidè Haiti білім беру бастамасының негізін қалаушы. Ол «The Bassoon King» кітабының авторы.
Сахна сыртында Араларыңызда мені бетімнен тепкісі келетіндер болса, Рэйн бұл мәселені шешіп қойды. Тек «Rainn Wilson kicking Tim Ferriss in the face» деп іздесеңіз болғаны. Ұзақ хикая.
✸ 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«30 жасымда мен Нью-Йорктегі аш театр актеры болдым, тек актерлік жұмыс табуға тырысып, театрдан жылына әрең дегенде 17 мың доллар табатынмын. Бірнеше қосымша жұмыс істедім. Мен «фурасы бар адам» болдым — менің жүк тасымалдау компаниям болды. Менің өзіме айтарым: «Сен өз әлеуетіңе сенуің керек». Өз әлеуетіңнің сенің елестеткеніңнен де үлкен екеніне сенуің керек. Мен үшін бұл — илаһи сұрақ сияқты. Құдай бізге таланттар мен қабілеттер берді, оларды ашу, барынша кеңейту және әлемге максималды қызмет ету үшін пайдалану біздің қолымызда. 30 жасымда мен ойлағаннан да көп мүмкіндігім болды. Мен өзім туралы: «Мейлі, мен бір актерлік жұмыс тауып, мүмкін «Law and Order» сериалында кейде бір рөл алып, актер ретінде күн көруге жететін ақша тапсам, осы лағынет жүк көлігін айдамасам болды» деп ойлайтынмын. Менің қиялым осымен ғана шектелетін. Сондықтан мен тек: «Өзіңе тереңірек сен. Сен одан да үлкенсің. Үлкенірек арманда» дер едім».
«Қалыпты» күйге жету
Мұны Рэйнден есту өте қызықты болды, өйткені мен де жиі солай сезінемін: «Мен үнемі өз ойларымның ішінде жүремін, бұл өте қиын. . . . Сондықтан күнделікті өмір сүру үшін маған қажетті белгілі бір құралдар бар. Мен өмірде өз ойымнан шығып, қалыпты күйге келу үшін жасауым керек белгілі бір нәрселер барын түсіндім. Мен өте тиімді болу туралы айтып тұрған жоқпын. Тек қалыпты болу үшін маған медиация жасау керек, жаттығу жасау керек. Егер табиғатқа шыға алсам, тамаша. Егер теннис ойнай алсам, одан да жақсы, ал актерлік өнер де сондай. Актерлік ойын, дайындық, кейіпкерлерді сомдау — бұлар мені өз ойымнан, алдыма келген әрбір лағынет нәрсені талдаудан шығаратын, мені бақытсыз ететін және өте нашар таңдаулар жасауға итермелейтін нәрселер».
Өзіңіздің ең жақсы нұсқаңыз болу туралы
Оскар Уайльд айтқандай: «Өз-өзің бол. Басқа рөлдердің бәрі бос емес»:
«Мені 29 немесе 30 жасымда Бродвей шоуына шақырды. Бұл менің Бродвейдегі алғашқы қойылымым болды және мен бәрін бүлдірдім. Сәтсіздікке ұшырадым. Тағы да айтам, мен ойларыма тым батып кеттім. Мен тығырыққа тірелдім, тым ақылгөйсіп, қатып қалдым. Одан шыға алмадым, тырыстым, бірақ рөлді өте нашар ойнадым. Бірақ сол шоу біткеннен кейін мен: «Білесің бе, бәрібір. Мен мұны енді ешқашан істемеймін. . . . Қолымнан келмейді. Өмір тым қысқа. Мен тым бақытсызбын, сондықтан мен актер ретінде өз-өзім болуым керек. Актерлік ойыныма адам ретінде шын мәнінде кім екенімді алып келуім керек. Иә, мен ерекшемін және мен біртүрлімін. Мен оғаш адаммын. Мен киімдерді ескі-құсқы дүкеннен сатып аламын, мен осындаймын және мен осындай болуым керек» деп ойладым. Бұл мені актер және өнерпаз ретінде шынымен өзгертті. . . . Егер мен сол ауыр сынақтан өтпегенімде, Лос-Анджелесте, теледидар мен кинода оғаш кейіпкерлерді сомдауда мұндай табысқа жете алмас едім».
✸ Соңғы ойларыңыз?
«Мен тәкаппар көрінгім келмейді, бірақ адамдардан тереңірек үңілуді сұрар едім. Біз әлемді жақсарта аламыз. Біз өзімізден көбірек талап ете аламыз. Басқалар үшін көбірек істей аламыз. Меніңше, біздің өміріміз — бір саяхат. . . . Өз саяхатыңда тереңірек үңіл, сонда әлем бұдан пайда көреді».
«Бақытты болудың ең маңызды құпиясы — бақыттың сіз жасайтын таңдау және сіз дамытатын дағды екенін түсіну. Сіз бақытты болуды таңдайсыз, содан кейін соған жұмыс істейсіз. Бұл бұлшықет өсірумен бірдей».

Тотемдік жануары: Жапалақ (Owl)
Навал Равикант
Навал Равикант (TW: @naval, startupboy. com) — AngelList компаниясының бас директоры және негізін қалаушы. Ол бұған дейін Vast. com және Shopping. com-ның бөлігі ретінде биржаға шыққан Epinions компанияларының негізін қалаған. Ол белсенді ангел-инвестор және 100-ден астам компанияға, соның ішінде көптеген Unicorn (Құны 1 миллиард доллардан асатын стартап компания) мега-табысты жобаларға инвестиция салған. Оның мәмілелеріне Twitter, Uber, Yammer, Postmates, Wish, Thumbtack және OpenDNS кіреді. Ол стартапқа қатысты кеңес алу үшін мен ең көп хабарласатын адам болуы мүмкін.
Өткен тарихы Навал кедей иммигрант отбасында өскен: «Біз бұл елге [Үндістаннан] мен 9 жаста, ағам 11 жаста болғанда келдік. Бізде ештеңе болған жоқ. Анам бізді жалғызбасты ана ретінде студия-пәтерде өсірді. Ол күндіз қара жұмыс істеп, түнде оқуға баратын, сондықтан біз Latchkey kids (Ата-анасы жұмыста болғанда үйде жалғыз қалатын балалар) болдық. . . . Есею кезеңінің көп бөлігі американдық мінсіз өмір салтын терезенің сыртынан бақылаумен өтті, мұрнымды шыныға тіреп: «Мен де соны қалаймын. Мұны өзім және балаларым үшін қалаймын» дейтінмін. Мен теміржолдың арғы жағындағы әлемге өте қараңғы көзқараспен өстім. . . . »
Навалдың есімі санскрит тілінде шамамен «жаңа адам» дегенді білдіреді. Оның ұлының есімі Нео, бұл грек тілінде «жаңа» дегенді білдіреді, «one» (бір) сөзінің анаграммасы (мұны маған Навал айтты) және, әрине, «The Matrix» фильмінде жақсы көрсетілген.
Көптеген жылдар бұрын Навал екеуміз алғаш рет таныстық, өйткені ол менің Сан-Францискодағы кофеханада оның сол кездегі сүйіктісіне (мен оны білген жоқпын) қырындап жатқанымды көріп қалды. Ол үлкен күлімсіреумен жақындап келіп, өзін таныстырды. Оның ағасы Камал мені ерте технологиялық инвестициялардан «зейнетке шығуға» көндірген адам (384-бет).
Табысты және Бақытты — әртүрлі топтар ма?
«Егер табысты болғыңыз келсе, өзіңізден табысты адамдармен араласыңыз, бірақ бақытты болғыңыз келсе, өзіңізден табысы аздау адамдармен араласыңыз».
Конфликтілерді басқару
«Конфликтілерді басқарудың бірінші ережесі — үнемі конфликтке түсетін адамдармен араласпау. . . . Өмірдегі барлық құндылықтар, соның ішінде қарым-қатынастар да күрделі пайыздардан (compound interest) келеді. Басқалармен үнемі ұрысатын адамдар ерте ме, кеш пе сізбен де ұрысады. Мені тұрақсыз немесе сақтау қиын нәрселер, соның ішінде қиын қарым-қатынастар қызықтырмайды».
Өмірде әрқашан болатын үш нұсқа
«Өмірдің кез келген жағдайында сізде тек үш нұсқа бар. Әрқашан үш нұсқа болады. Сіз оны өзгерте аласыз, оны қабылдай аласыз немесе оны тастап кете аласыз. Жақсы емес нұсқа — оны өзгерткіңіз келіп отыру, бірақ өзгертпеу; кеткіңіз келіп отыру, бірақ кетпеу және оны қабылдамау. Дәл осы күрес, осы қарсылық біздің бақытсыздығымыздың негізгі себебі болып табылады. Менің іштей өз-өзіме ең көп айтатын сөзім — бұл тек бір сөз: қабылда».
«Бес шимпанзе» теориясы
«Мен «бес шимпанзе теориясы» деп атайтын теория бар. Зоологияда кез келген шимпанзенің көңіл-күйі мен мінез-құлқын ол ең көп уақыт өткізетін бес шимпанзеге қарап болжауға болады. Бес шимпанзеңізді мұқият таңдаңыз».
Физикадан және орыс мафиясынан алынған сабақтар
«Мен [шынайылықтың маңыздылығын] бірнеше түрлі жерден үйрендім. Біріншіден, мен өскенде физик болғым келді және Ричард Фейнманды пір тұттым. Оның қолыма түскен техникалық және техникалық емес барлық еңбектерін оқыдым. Ол: «Сіз өзіңізді ешқашан алдамауыңыз керек, ал сіз — алдау ең оңай адамсыз» деді. Сондықтан физикалық негіз өте маңызды, өйткені физикада сіз шындықты айтуыңыз керек. Сіз ымыраға келмейсіз, адамдармен келіссөз жүргізбейсіз, олардың көңілін табуға тырыспайсыз. Егер теңдеуіңіз қате болса, ол жай ғана жұмыс істемейді. Шындық консенсуспен немесе танымалдылықпен анықталмайды — әдетте, керісінше болады. Сондықтан ғылыми білімнің маңызы зор деп ойлаймын. Екіншіден, мен Нью-Йорктегі кейбіреулері орыс мафиясында болған өте қатал балалардың арасында өстім. Бірде мен олардың бірі екіншісін өлтіремін деп қорқытқанын көрдім. Құрбан болуы мүмкін адам барып тығылып қалды, содан кейін агрессор: «Жоқ, мен сені өлтірмеймін» деп уәде бергеннен кейін ғана оны үйіне кіргізді. Олардың арасында шыншылдық соншалықты жоғары құндылық болғаны сонша, тіпті бір-бірін өлтіруге дайын болса да, бір-бірінің сөзіне сенетін. Бұл бәрінен де жоғары тұрды. Бұл мафиялық контекстегі шыншылдық болса да, мен қарым-қатынастарда мұның қаншалықты маңызды екенін түсіндім».
Шыншылдық — негізгі іргетас құндылығы ретінде
Міне, көңіл-күйді көтеру үшін қысқаша оқиға, екеуміз де Сан-Францискода қуанышты өмір сүріп жатқанымызды ескеріңіз.
ТИМ: «Сен ойыңдағыны айтудан ешқашан тартынбайсың. Әдепті, «иә-иә» деп басын изеп отыратын әңгімелерге үйренген адамдар мұны қалай қате түсінуі мүмкін екенін көріп тұрмын. Есімде, бірде екеумізді де кешкі асқа шақырды, ол жерде біз танымайтын көптеген адамдар болды. Сен бір топ адаммен шарап ішіп, әңгімелесіп тұрдың, ал мен өте ерекше киіммен кел
«Егер сіз ғылымды сәл де болсын зерттесеңіз, іс жүзінде біздің ешкім емес екенімізді түсінесіз. Біз, негізінен, алып галактикадағы шағын, артта қалған жұлдызды айналып жүрген кішкентай тастағы маймылдармыз. Ал бұл галактика таңғаларлықтай орасан зор ғаламның бір бөлігі, ол ғаламның өзі алып мультиғаламның (бірнеше ғаламнан тұратын гипотетикалық жиынтық) бөлшегі болуы мүмкін.
«Бұл ғалам шамамен 10 миллиард жыл немесе одан да көп уақыт бойы бар, және одан кейін де ондаған миллиард жыл болады. Сондықтан сіздің өміріңіз, менің өмірім — бұл өте шексіз аз нәрсе. Бұл түнде бір рет жылт еткен жарық қоңызы сияқты. Біз істеген істің ешқайсысы мәңгілік емес. Түбінде сіз де жоқ боласыз, еңбектеріңіз де өшеді, балаларыңыз да, ойларыңыз да кетеді, бұл планета, күн де сөнеді... бәрі де жоғалады.
«Біз қазір тек «Шумерлер» немесе «Майялар» сияқты бір-екі сөзбен ғана есімізге алатын тұтас цивилизациялар бар. Сіз бірде-бір шумерді немесе майяны танисыз ба? Олардың біреуін қатты құрметтеп, ардақтайсыз ба? Олар өздерінің табиғи өмір сүру мерзімінен асып кетті ме? Жоқ.
«Егер сіз о дүниеге сенбесеңіз, онда мынаны түсінуіңіз керек: бұл өмір өте қысқа әрі қымбат, сондықтан оны бақытсыз болып өткізбеу өте маңызды. Өміріңіздің көп бөлігін қайғы-қасіретте өткізуге ешқандай сылтау жоқ. Ғалам 50 миллиард жыл немесе одан да ұзақ болатын болса, сізге соның ішінен тек 70 жыл ғана берілген».
Гленн Бек
Гленн Бек (FB/TW: @glennbeck, glennbeck. com) 30 жасында маскүнемдікке салынып, түбіне жеткенде өмірін жаңадан бастады. 2014 жылы Forbes оны жыл сайынғы «Celebrity 100 Power List» тізіміне енгізіп, сол жылғы табысын 90 миллион доллар деп бағалады. Бұл оны Марк Бернетт, Джимми Фэллон, Леонардо Ди Каприо және Уилл Смит сияқты адамдардан алға шығарды. Гленннің платформалары — радио, теледидар, цифрлық ресурстар (TheBlaze. com), баспа ісі және т. б. — айына 30-дан 50 миллионға дейін бірегей келушілерді қабылдайды.
Менің подкастымның мақсаты — тыңдармандарды жайлылық аймағынан шығаруға және болжамдарға күмәнмен қарауға мәжбүрлеу. Мен үнемі бір-бірімен келіспейтін, ой-өрісі әртүрлі ойшылдарды шақырамын. Бұл сұхбат ескі досыммен — Браун университетінің түлегі, барлық жағынан либералды көзқарастағы аралас нәсілді азаматпен — түн ортасындағы сауна сессиясының арқасында жүзеге асты. Мен одан кездейсоқ: «Егер подкастқа бір адамды таңдай алсаң, ол кім болар еді? » деп сұрадым. Ол ойланбастан: «Гленн Бек. Оның тарихы ТАҢҒАЖАЙЫП», — деп жауап берді. Шынында да солай еді...
Гленннің радиода үйренген ең маңызды сабағы
«Егер біреуін таңдау керек болса, мен үйренген ең жақсы нәрсе қателік арқылы келді. [Радиошоудың алғашқы күндерінде] біреу қоңырау шалып: «Гленн Бек, сен мырза «Кемелсің», өміріңде ешқашан қателік жасамағандайсың. Сен ешкімнің бойындағы мінді қабылдай алмайсың», — деді. Мен біраз үнсіз тұрып қалдым, бөлме де тынышталды. Мен: «Білесің бе, саған бір нәрсе айтайын. Сен менің кім екенімді немесе жасаған жаман істерімді білмейсің. Қазір менің кім екенімді айтып берейін», — дедім. Мен 15 минут бойы өзімнің кім екенімді керемет, аяусыз шынайылықпен ақтарып салып айттым. Ең нашар жақтарымды. Кешірім де сұраған жоқпын, ештеңе демедім. Тек: «Сен мені білемін деп ойлайсың ба? Мен саған өтірік айтып келдім. Міне, менің шынайы бейнем», — дедім. Мен микрофонымды өшіріп, сол кездегі стажеріме — ең төменгі сатыдағы продюсерге (қазір ол менің атқарушы продюсерім) қарап: «Мұны күнтізбеңе белгілеп қой. Бүгін — Гленн Бектің мансабы аяқталған күн», — дедім.
«Керісінше болды. Мен бәрі жасанды, бәрі жазылған, уақыты есептелген, керемет дайындалған әлемде өстім. Сол күні мен адамдардың шынайы нәрсеге шөлдеп жүргенін түсіндім. Егер сен шынымен сондай болсаң, олар сені барлық мініңмен қабылдайды. Оларға өтірік айта бастаған сәттен бастап, сен қызық емессің. Біз бәріміз ұқсаспыз. Сонымен, мен қателік арқылы үйренген ең жақсы кеңес: Шынайы бейнеңізбен жеңілуге немесе жеңіске жетуге дайын болыңыз. Ешқашан басқа біреу болуға тырыспаңыз. Сіз қандай болсаңыз, сол істеп жатқан ісіңізге әбден лайықтысыз».
Әділ болу — радикал болу деген сөз емес
Гленн 16 жасында бір еврейге бір тостаған сорпа берген қарт әйелден үйренгенін айтып берді. Ол кезде бұл өлім жазасымен тең еді және ол әйел Освенцимге жіберілген болатын:
«Ол: «Гленн, есіңде болсын, әділ адамдар кенеттен әділ бола салған жоқ. Олар тек басқалармен бірге жардан құлаудан бас тартты», — деді. Бізге істеу керек нәрсе — бүгін біздің мүдделеріміз емес, ұстанымдарымыздың не екенін білу. Әлем жардан құлап бара жатқанда, мен ұстанымдарымды өзгертпеймін. Адамдарға — олар маған ұқсаса да, ұқсамаса да, діні бір болса да, басқа болса да — сүйіспеншілік пен құрметпен қарау».
Йель профессоры Уэйн Микспен болған өмірді өзгерткен әңгіме
Гленн 30 жасқа таяғанда Йель университетінде теология (құдай туралы ілім) мамандығы бойынша бір семестр оқып, өзін ол жерге жат сезінеді:
«[Уэйн] үстелден маған қарай қолын созып, қолымнан ұстады да: «Маған бір сәт құлақ салшы. Сенің осы жерге лайықты екеніңді түсінесің бе? Сенің мұнда болуың қалыпты жағдай», — деді. Бұл қолдау, қаншалықты ақымақ болып көрінсе де, менің бүкіл әлемімді ашты. Өйткені бұл біреудің алғаш рет: «Сенің ақылың жетеді. Сенің қолыңнан келеді», — дегені еді... Бұл менің әлемімді өзгертті. Кейде солай болмағанын қалайтынмын. Бұл мен үшін соншалықты маңызды болғанын қаламас едім. Бірақ мен содан сабақ алып, қазір өз орнымда отырып, мұны адамдарға айтып жүремін. Өйткені біздің ішімізде өзімізді жеткіліксіз, ақылсыз сезіндіретін бір ақымақ нәрсе бар».
Гленннің бағыт беретін цитатасы
«Тіпті Құдайдың бар екеніне де батыл түрде күмән келтіріңіз; өйткені, егер Ол бар болса, көзсіз қорқыныштан гөрі парасатты құрметті көбірек ұнатуы тиіс». — Томас Джефферсон
«Бір мистик тек бір ғана жақсы сұрақ бар дейді, ол: «Мен нені сезінгім келмейді? »

Рухани жануары: Пантера
Тара Брах
Тара Брах (FB: TaraBrach, tarabrach. com) — клиникалық психология ғылымдарының докторы және батыс әлеміндегі буддалық ойлау мен медитация бойынша жетекші оқытушылардың бірі. Ол Вашингтондағы (Колумбия округі) Insight Meditation Community негізін қалаушы және оның дәрістері tarabrach. com сайтынан ай сайын жүздеген мың рет жүктеледі.
Мені Тарамен алғаш рет Мария Попова (406-бет) таныстырды, ол: «[Тара] менің өмірімді кез келген адамнан да тереңірек өзгертті», — деді. Кейін мен Адам Газзалеймен (135-бет) жұмыс істеген нейроғылым докторының ұсынысы бойынша Тараның алғашқы «Radical Acceptance» (Радикалды қабылдау) атты кітабын оқыдым. Мен әр түнде ваннада 10 беттен оқып отырдым және ол бірден үлкен әсер етті. Сонымен қатар, мен сабақтарды шынайы өмірде сынап көру үшін оқуды 20%-ға жеткенде тоқтаттым. Жұмыс істейтін дүние көп еді.
Мүмкін, менің ең сүйікті сабағым, төменде үзінді келтірілген — «Мараны шайға шақыру». Бұл ашуды және біз «жағымсыз» деп санайтын басқа да эмоцияларды белсенді түрде тануға қатысты. Бір нәрсені басып тастауға немесе қуып жіберуге тырысудың орнына, біз сол эмоцияға/өзімізге: «Мен сені көріп тұрмын», — дейміз. Бұл мәселені шешуге немесе сейілтуге интуицияға қайшы келсе де көмектеседі. Мысалы, егер сіз медитация жасап жатқанда ашу пайда болса, мүмкін біреудің ренжіткені есіңізге түссе, іштей «ашу, ашу» деп қайталап, оны мойындауыңыз мүмкін, бұл сізге назарыңызды тез арада қайта жинақтауға мүмкіндік береді.
Мен әрқашан күрескер болдым, сондықтан сабырмен мойындау маған оңай келмейді, бұл оның құндылығын одан сайын арттыра түседі. Эмоциялармен күресу — батпақта тыпырлау сияқты, ол жағдайды ушықтыра түседі. Кейде ең белсенді «қорғаныс» — бұл жай ғана басты изеп, жымию.
Мараны шайға шақыру
Бұл адам болу — қонақ үй сияқты. Күн сайын таңертең жаңа қонақ келеді. Қуаныш, депрессия, жауыздық, Әр сәттегі сезім күтпеген қонақ болып келеді. Бәрін қарсы алып, көңілін тап! ... Қараңғы ойды, ұятты, қаскөйлікті, оларды есік алдында күліп қарсы ал, және ішке шақыр. Кім келсе де риза бол, өйткені әрқайсысы арғы жақтан жол көрсетуші ретінде жіберілген. — Руми
Будда туралы менің сүйікті әңгімелерімнің бірі сергек әрі мейірімді жүректің күшін көрсетеді. Рухани ояну (нирвана) алдындағы түні Будда Демон құдайы Марамен үлкен шайқас өткізді. Мара сол кездегі бодхисаттва (рухани оянуға ұмтылушы) Сиддхартха Гаутамаға барлық күшімен: нәпсімен, ашкөздікпен, ашумен, күмәнмен және т. б. шабуыл жасады. Жеңіліске ұшыраған Мара Будда оянған таңда абыржып кетіп қалды.
Алайда, Мара уақытша ғана таусылған сияқты еді. Будда бүкіл Үндістанда қатты құрметке ие болғаннан кейін де Мара күтпеген жерден пайда болуын жалқыстыра берді. Будданың адал көмекшісі Ананда ұстазына келетін зиянды үнемі қадағалап жүріп, «Зұлымның» қайта оралғанын қынжыла хабарлайтын.
Мараны елемеудің немесе қуып жіберудің орнына, Будда сабырмен оның бар екенін мойындап: «Мен сені көріп тұрмын, Мара», — дейтін.
Содан кейін ол оны шайға шақырып, құрметті қонақ ретінде күтетін. Мараға жайлы отыруы үшін жастық ұсынып, Будда екі қыш кесеге шай толтырып, оларды араларындағы аласа үстелге қойып, содан кейін ғана өзі отыратын. Мара біраз отырып, сосын кететін, бірақ бұл уақыт бойы Будда еркін әрі мазасыз күйде қалатын.
Мара бізге мазасыз эмоциялар немесе қорқынышты оқиғалар кейпінде келгенде, біз: «Мен сені көріп тұрмын, Мара», — деп айта аламыз және әрбір адамның жүрегінде өмір сүретін құмарлық пен қорқыныштың шындығын анық тани аламыз. Бұл тәжірибелерді мейірімділікпен қабылдай отырып, біз Мараны қорқынышпен қуып жіберудің орнына, оған шай ұсына аламыз. Шындықты көре отырып, біз көрген нәрсені ізгілікпен қабылдаймыз. Біз өз қайғымыз бен қорқынышымызды танып, құшақ жая қарсы алған сайын жүректің осындай сергектігін көрсетеміз.
Өзімізге тек жақсы кезде ғана дос болу әдетіміз — қараңғылықты барынша итеріп немесе елемеуге тырысу — терең тамыр жайған. Бірақ жақсы доспен қарым-қатынас түсіністік пен жанашырлықпен сипатталатыны сияқты, біз осы қасиеттерді өз ішкі әлемімізге де әкелуді үйрене аламыз.
Пема Чодрон рухани тәжірибе арқылы «Біз өзімізбен, өз өмірімізбен мүмкін болатын ең терең деңгейде дос болуды үйренеміз» дейді. Біз өз тәжірибемізге қарсы тұрудың орнына, жүрегімізді ашып, Мараны шайға қуана шақырғанда өзімізбен достасамыз.
«Мейрамханадағы және кез келген жоғары қысымды жағдайдағы басты нәрсе, меніңше, сәттіліктің 75%-ы — сабыр сақтау және рухыңды түсірмеу. Қалғанын реттейсің, бірақ сабырды жоғалтқан сәтте қалғанның бәрі тез қирай бастайды».
Сэм Касс
Сэм Касс (TW: @chefsamkass, troveworldwide. com) кәсіби бейсболшы болуға аз-ақ қалды. Оның орнына ол Чикаго университетінің тарих мамандығын Обамалардың жеке аспазы болуға ауыстырды. Кейін ол Ақ үйдің тамақтану мәселелері бойынша аға кеңесшісі болды және Fast Company журналының 2011 жылғы «100 ең креативті адам» тізімінде 11-орынға ие болды. Сэм Ақ үй тарихында Президенттің Атқарушы кеңсесінде де, Резиденцияда да лауазымға ие болған алғашқы адам болды. Қазір ол Trove компаниясының негізін қалаушы серіктесі.
Оның алғашқы су-шефiнен — ас үй мен өмірге арналған екі ереже
«Біріншісі: Өзің жегің келмейтін нәрсені ешқашан ұсынба. Ешқашан нашар тамақ берме. Бұл №1 ереже. Сенің бәріне жоғары стандартың болуы керек. №2 ереже: Жұмыс қатты көбейіп кеткенде, жай ғана басыңмен кіріп, барынша жылдам істеуге тырысудың орнына, ол маған үнемі: «Артқа шегініп, жоспар құр. Қандай тағамдарың бар екенін қарап, оларды пісірудің ең тиімді жолын тап», — дейтін. Сонымен, егер сенде бір нәрседен бесеу болса, оларды бір-бірлеп пісірме. Оларды шығар, бірге дайында және бірге істе».
Кәсіби мамандар қышқылдықты қолданады «Үй аспаздары мен кәсіпқойлардың бір айырмашылығы — қышқылдық деңгейі. Дайын болды-ау дегенде, тағы бір лимон қос. Кәсіпқойлар қышқылдық деңгейін көтереді. Бұл құпиялардың бірі. Біз сәл көбірек қышқыл қосамыз, сонда бәрі дәмдірек болады».
Керемет жұмыртқаның құпиясы «Жұмыртқа — пісіруі ең қиын нәрселердің бірі. Дүние жүзіндегі кейбір ұлы аспаздар жаңа аспазды тексеру үшін омлет жасатқызады. Бұл олардың басты сынағы болар еді. Мен жұмыртқаның барлық түрін ұнатамын, бірақ көбінесе жұмсақ піскенін жақсы көремін. Мен жұмыртқаны «glazun’ya» немесе өте жұмсақ «scrambled» (араластырылған) етіп жасаймын. Жұмсақ scrambled жұмыртқаның құпиясы — майды салғаннан кейін жұмыртқаны тікелей табаға жарамын, бір секунд пісіріп, сосын араластырамын. Содан кейін, дайын болды-ау дегенге дейін оны алып тастаңыз, өйткені олар тәрелкеде жатқанда сәл қатаяды».
ТФ (Тим Феррисс): Соңғы бірнеше жылда мен жұмсақ піскен жұмыртқаға (soft-boiled) ғашық болдым, егер дұрыс жасалса, бұл керемет рахат. Міне, менің әдісім: 1) Суды қайнатыңыз. 2) Жұмыртқаларды ақырын салып, таймерді дәл 5 минутқа қойыңыз. 3) Отты реттеңіз, су қатты атқылап емес, жай ғана бүлкілдеп қайнап тұруы керек. 4) 5 минут өткенде ыстық суды төгіп, суық суға салыңыз. 5) Қабығын аршып, рахаттан.
✸ Колледжді бітіріп жатқан жас кезіңізге қандай кеңес берер едіңіз? «Құштарлық» (Passion) — бұл асыра айтылған сөз. Менің ойымша, құштарлық біртіндеп дамиды... Мен тамақ әлеміне кірістім, оған құштар болсам да, мен тамақ пен қоректі тазалықпен, тұрақты дамумен (ресурстарды тиімді пайдалану), саясатпен және адамдардың дені сау, өнімді өмір сүруіне көмектесумен біріктіргенше, бұл өмірлік құштарлық болған жоқ.
Міне, сол нәрсе құштарлыққа айналды... Көптеген адамдар: «Өз құштарлығыңды тап», — дейді. Меніңше, құштарлық ашық болу мен қызығушылықтың, сондай-ақ өзіңді қызықтыратын нәрсені тапқанда оған толықтай берілудің қосындысынан туындайды».
Эдвард Нортон
Эдвард Нортон (TW: @EdwardNorton, crowdrise. com) — актер, режиссер және белсенді. Ол «Primal Fear», «American History X» және «Birdman» фильмдеріндегі жұмысы үшін үш рет «Оскар» сыйлығына ұсынылған. Ол «Fight Club», «The Illusionist» және «Moonrise Kingdom» сияқты ондаған басқа фильмдерде ойнаған. Эдвард сонымен қатар бірнеше стартаптардың негізін қалаушы (мысалы, CrowdRise), БҰҰ-ның биоалуантүрлілік (тіршілік иелерінің әртүрлілігі) жөніндегі елшісі, табысты инвестор (мысалы, Uber-дің ерте инвесторы), пилот және табиғатты қорғаумен айналысады.
Сені байыппен қабылдағанын қалайсың ба? Онда іске байыппен қара
«[Тоби Оренштейн] керемет режиссер болды... Егер жолыңыз болса, жас кезіңізде сізбен жоғарыдан төмен сөйлеспейтін, сізбен байыпты адам ретінде сөйлесетін және бір нәрсеге, жұмысқа жауапкершілікпен қарауға шақыратын адам кездеседі. Егер адам мұны дұрыс жолмен жасаса, сіз өзіңізді жоғары сезінесіз. Жас адам ретінде сізге біреу: «Эй! Сені байыппен қабылдағанын қалайсың ба? Онда іске байыппен қара. Жұмыс істе, білесің бе? Бос жүрме», — деп жатқандай сезінесің. Оның маған бергені осы деп айтар едім».
✸ Эдвард ұсынған эсселердің бірі Теннесси Уильямстың «The Catastrophe of Success» (Табыс апаты) шығармасы. ТФ: Бұл шығармадағы менің ең сүйікті жолдарымның бірі: «Мен үшін жұмыс істеуге ыңғайлы жер — жүзуге жақсы жағдайы бар, бейтаныс адамдардың арасындағы қашық жер».
✸ Эдвардтың сүйікті деректі фильмдері Беннетт Миллердің «The Cruise» және Адам Кертистің фильмдері. «Оның «The Century of the Self» атты төрт бөлімді және «The Power of Nightmares» атты үш бөлімді фильмдері бар. Меніңше, бұл өте керемет, мазмұнды және көзді ашатын фильмдер». ТФ: «The Century of the Self» фильмін маған бірнеше подкаст қонақтары ұсынды.
✸ Соңғы кездегі үш сүйікті фильм? «Соңғы кезде мен француз режиссері Жак Одиардың үлкен жанкүйерімін. Меніңше, ол соңғы бірнеше жылда фильмдер хет-тригін жасады»: «The Beat That My Heart Skipped», «A Prophet» және «Rust and Bone». ТФ: «A Prophet» қазір менің сүйікті фильмдерімнің бірі. Егер сізге гангстерлік фильмдер ұнаса, бұл өте әдемі түсірілген және көптеген көшбасшылық сабақтарын береді.
Марлон Брандо: Нағыз данышпандық пен жасанды данышпандықтың айырмашылығы
«Мен актерлік шеберлік сабағындағы жастар туралы естіген ең жақсы оқиғалардың бірі [Марлон Брандоға қатысты]. Гарри Белафонте Марлонмен бірге актерлік сабақта болғаны туралы айтып берді. Олар Гринвич-Виллиджде 19-20 жаста болған. [Сабақ ұйымдастырушылары:] «Жақсы. Бір адам өз пәтерінде, екіншісі кіреді. Сен өз пәтеріңде диванда отырған адамсың. Соны ойнап беріңдер», — деді. Адамдар әртүрлі жасанды әңгімелер айтып немесе сценарий құруға тырысып жатты... Марлон диванға отырып, журнал оқи бастапты, сол кезде біреу есіктен кіріп келеді. Ол басын көтеріп, атып тұрып, әлгі адамды жейдесінен ұстап, есіктен сыртқа лақтырып жібереді де, есікті тарс жабады. Бәрі: «Не істеп жатсың? » — дейді. Ол: «Мен бұл оңбағанның кім екенін білмеймін. Ол жай ғана менің пәтеріме кіріп келді. Ол менің зәремді ұшырды», — дейді. Не айтқым келгенін түсіндіңіз бе? Бұл: «Күте тұрыңыз. Иә, ол жерде ешқандай көрініс болмауы керек еді. Ол жерде ешқандай әңгіме болмауы керек еді» деген сөз».
«Шарап — бұл сән-салтанат емес, азық-түлік».

Рухани жануары: Спиннер дельфині
Ричард Беттс
Ричард Беттс (TW: @yobetts, myessentialwine. com) 2000-2008 жылдар аралығында Аспендегі The Little Nell мейрамханасында шарап директоры болып жұмыс істеді. Ричард сонымен қатар Мастер-Сомельелер Кеңесінің емтиханын бірінші талпыныстан тапсырып, тарихта мұны жасаған тоғызыншы адам болды. Қазіргі уақытта әлемде тек 240-қа жуық Мастер сомелье (шарап маманы) бар. Ол бірнеше танымал шарап гидтерінің авторы.
РИЧАРДТЫҢ ШАРАП ПАЖЫЛЫНЫҢ БАСТАЛУЫ
Ричард заңгер болу жолында еді, бірақ ол мұны жек көретін. Көп жыл бұрын ол Италияда болған. Содан кейін: «Флагстаффта магистратурада оқып жүргенімде, шағын экологиялық фирмада жұмыс істедім. Мен экологиямен немесе банкроттықпен айналыссаң да — бұл сол баяғы «Монополия» тақтасы екенін түсіндім, әрқашан бірдей қимылдар жасайсың. Сен жай ғана бас киімді туфлиге немесе басқа фишкаға ауыстырасың. Бұл бәрібір сол баяғы ойын және маған бұл ойын ұнамайтынын түсіндім. Сондықтан мен өзгеріске дайын болдым... Диссертация қорғау аптасы жақындап қалған еді. Менің жұмысым керемет болды және алты аптадан кейін заң мектебіне баруым керек еді.
[Оның орнына] мен зертханадан шығып, қоршаудан секіріп өтіп, Флагстаффтағы 66-маршрут арқылы шағын шарап дүкеніне жүгірдім. Мен шарап туралы ештеңе білмейтінмін. Тек оны Италияда күнде ішкенімді және бұл мен үшін қаншалықты маңызды болғанын білетінмін. Мен дүкенге кіріп, тек сыртқы түріне қарап сатып алдым... Мен: «Бұл затбелгіні танитын сияқтымын», — деп ойладым. Оны үйге апарып, тығынын ашып, стақанға құйдым. Сол алғашқы иіс мені төрт жыл бұрын Италияда тұрған кезіме қайта алып келді. Мен Флоренциядағы Osteria del Cinghiale Bianco-да ішкен кешкі асымды нақты есіме түсірдім. Қайда отырғанымды, серігімнің қайда отырғанын, оның не жегенін, не кигенін, менің не жегенімді және сол түні даяшының не істегенін — бәрін-бәрін. Осының бәрі бір иістен қайта оралды».
✸ Қандай шараптардың бағасы төмен немесе лайықты бағаланбаған? Rusden-нен Grenache, Turley-ден Zinfandel және Mosse-ден Chenin Blanc. Және ұмытпаңыз: «Аузыңызды ашып иіскеп көріңіз, сонда көбірек ақпарат аласыз».
Оның «Be Nice» (Мейірімді бол) татуировкасы туралы түсіндірме (ол тек «B» әрпінен басталған) «Бұл жай ғана мейірімді, ойлы, қайырымды болу үшін өзіме жазған ескертуім еді... жай ғана жақсы жігіт бол. Кейде мен қатты кетіп қаламын, бұл кішкене ескерту. Кейін ол «Be nice» деген қарапайым сөзге айналды».
Аспаздық мектебі — картопты картоппен салыстыру
«Мен бір шеф-аспазға барып: „Менің мынадай ойым бар... Не сізден жұмыс сұраймын, не аспаздық мектепке түсемін“, — дедім. Ол былай деді: „Мәселе былай. Сен маған бүгін келіп жұмыс сұрай аласың, мен саған: «Иә, керемет. Міне картоп, аршуға кіріс», — деймін. Немесе аспаздық мектепке барып, өміріңнің тағы екі жылын дайындыққа жұмсап, оқу ақысына жылына 30-40 мың доллар төлеп, содан кейін маған келіп жұмыс сұрайсың. Сонда мен саған: «Иә, әрине. Міне бір үлкен қазан картоп, аршуға кіріс», — деймін. Нәтиже бірдей“. Мен: „Жақсы, мен математиканы тәуір білемін. Түсіндім. Картоп қайда? Кірісейік“, — дедім. Бәрі осылай оңай шешілді».
Шабуылға шығу — мүмкіндік алу үшін қайнаған ортадан әдейі қашу
«Тусонда мен жұмыс істегім келген екі шеф-аспаз болды, олар керемет — ұлттық деңгейде танымал мамандар. Олармен жұмыс істеу үшін ол жаққа ешкімнің көшкісі келмеді, сондықтан [егер мен барсам] бірден оларға қол жеткізіп, оқуым мен мансап жолымды жеделдете алар едім. Мен солай жасадым. Екінші шефке барып: „Ей, достым, мен сенімен жұмыс істегім келеді. Аризонаға осы үшін келдім“, — дедім. Ол: „Керемет. Осыған дейін немен айналыстың? “ — деп сұрады».
ТФ: Ричард жұмысқа қабылданды. Бұл Крис Сакканың (164-бет) «шабуылға шығу» философиясы мен шешім қабылдау әдісіне өте ұқсас, ол мені Ричардпен алғаш таныстырған болатын. Бәсекелестік тым асыра бағаланған (Питер Тильді қараңыз, 232-бет), кейде тасты тауға қарай итергенше, таудан төмен қарай домалатқан тиімді (Сет Годин, 237-бет).
Марапат үшін жұмыс істеме, марапаттарды өзіңе жұмыс істет
ТИМ: «Өздері бақытсыз, бірақ қаржылай табысты адамдардың ортақ қасиеті не деп ойлайсыз? »
РИЧАРД: «Мақсаттардың дұрыс қойылмауы. Меніңше, тек қаржының соңынан қуу — дұрыс жол емес. Маған алғашқы шарап жұмысын берген сол бірінші шеф-аспаз керемет адам еді. Баспасөзде біз бірнеше рет назардан тыс қалдық, ал мен бұл тағам мен шарап әлемінде жаңадан келгенмін. Ол маған: „Қарашы, Ричард, егер сен марапаттар үшін жұмыс істесең, жақсы жұмыс шықпайды. Бірақ егер сен жақсы жұмыс істесең, марапаттар өзі келеді“, — деді».
**25 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? **
«Мұншалықты ұялшақ болма... Достым, соңғы 24 айдың ішінде де: „Әттең, Ричард, тым биязы болып, тұспалдап жеткізгенше, неге ертерек әрі ашық сұрамадың екен? “ — деп өкінетін сәттерім әлі де бар. Мен бәрін нәзік, талғампаз түрде жеткізуге тырысамын, бұл сырттай жақсы естіледі. Бірақ бұның астарында ұялшақтық жатыр деп ойлаймын. Кейде сенің сыртқа берген белгілерің тым нәзік болғаны сонша, олар естілмей қалады немесе біреу сенен қаттырақ сөйлеп кетеді».
**Меніңше, сіз керемет мұғалімсіз. Егер тоғызыншы сыныпқа сабақ берсеңіз, не үйретер едіңіз? **
«Өзіңді жақсы көр... Басқаларды жақсы көрмес бұрын, өзіңді жақсы көруің керек. Онсыз ешқандай нәтиже болмайды, бәріміз басымызды қабырғаға ұрғанмен тең боламыз».

Рухани жануары: Гризли аюы
Майк Бирбиглия
Майк Бирбиглия (TW: @birbigs, birbigs. com) — кадр сыртында да, кадрда да әлемдегі ең бос емес комедияшылардың бірі. Ол стэндап комик ретінде бастап, өз саласының шыңына жетті — ол театрды, киноны, сторителлингті және стэндап комедияны ұштастыратын халықаралық деңгейдегі жеке өнер көрсетуші. Оның жобалары аншлагпен өтетін турлардан және New York Times бестселлерлерінен бастап, толық метражды фильмдерге және This American Life қоғамдық радиосына тұрақты шығуға дейін созылады, онда ол жүргізуші әрі продюсер Айра Гласспен тығыз жұмыс істейді. Жақында ол Don’t Think Twice фильмінің авторы, сценарисі және басты рөлдегі актері болды.
Өнер — бұл социализм, бірақ өмір — бұл капитализм
«Әйелім сахнада бәрі тең, бірақ сахнадан тыс жерде олар мүлдем тең емес деген байқау жасады». Майк: «Өнер — бұл социализм, бірақ өмір — бұл капитализм», — деп жазып алды және бұл оның Don’t Think Twice фильмінің басты қағидасына айналды.
Тек эмоция ғана сақталады
Майк өз қабырғаларына тығын тақталарын іліп, оған 3x5 өлшемді карточкаларды қадап қояды. Оның ең сүйіктілерінің бірі — Эзра Паундтың небәрі үш сөзі, Майк оны жазу үшін ең жақсы дәйексөз деп санайды: «Тек эмоция ғана сақталады».
Кейде үнсіздік сөзден де қаттырақ сөйлейді
ТИМ: «Айра [Гласс] сияқты адамдардан немесе басқалардан кері байланысты барынша пайдалы болатындай алудың ерекше әдісі бар ма? »
МАЙК: «Әдетте мен адамдарға әзілдерім мен үзінділерімді телефон арқылы айтамын, себебі олар ешқандай айыптаусыз, байыппен пікір білдіре алады. Көзбе-көз сөйлескенде [әзіл айтсаң, адамдар]: „Ой, мен күлуім керек немесе сыпайы жауап беруім керек“, — деген қысымды сезінуі мүмкін. Телефонда маңызды емес жерлерді өткізіп жіберу оңай және мен адамдардың айтылған сөзге қаншалықты қызығушылық танытып жатқанын дауысынан ести аламын. Квентин Тарантино туралы оқығаным бар, ол адамдарға тынымсыз телефон соғып, өзі жұмыс істеп жатқан фильмдерін айтып береді екен. Ол тіпті күлкіні естудің де қажеті жоқ дейді; ол адамдардың үнсіздігінен-ақ олардың қаншалықты қызыққанын түсінеді».
Транс күйінде жаз және транс күйінде ойна
«Мен ішкі тежегіштерім іске қосылғанға дейін жазуға тырысамын. Әдетте таңғы сағат 7:00-де кірісемін. Мен актер болғандықтан, әрқашан: „Транс күйінде жаз және транс күйінде ойна“, — деймін. Қағазға не түсіріп жатқаның туралы саналы түрде ойлағың келмейді. Көбінесе мен күнделігіме оны ешкім ешқашан көрмейтіндей етіп жазамын, содан кейін, көбіне сол құпия күнделігімдегі дүниелер жарияланып жатады».
Майк!!! Сенің өзіңмен кездесуің бар!
«Шын мәнінде, бұл менің ешкімге, тіпті көпшілікке де айта бермейтін біртүрлі әдетім. Сценарийді аяқтауды үнемі кейінге қалдыра беретінімді байқап, өз әдеттерімді талдай бастадым. Сценарий жазуды кейінге қалдырамын, бірақ Брайан Коппельманмен (613-бет, ортақ досымыз) немесе ағаммен түскі ас ішуді кейінге қалдырмайтынымды түсіндім. Содан кейін: „Мен әрқашан уақытында келемін және кездесулерден қалмаймын, неге мұны өзім үшін жасамасқа? “ — деп ойладым. Сонымен, төсегімнің жанына үш леп белгісімен: „Майк!!! Сағат 7:00-де Café Pedlar-да [мен жазатын жерде] өз санаңмен кездесуің бар“, — деген қолмен жазылған ескерту қойдым. Бұл өте ақымақ көрінеді, бұны мойындау ұят, бірақ бұл жұмыс істеді! »
Ұсынылатын подкасттар** Sleep with Me: Майк бұл подкастты тыңдап ұйықтайды. Майк өзінің ұйқысының бұзылуымен танымал. Бірде ол ұйықтап жүріп екінші қабаттың терезесінен секіріп кетіп, өлім аузынан қалған. Scriptnotes: Бұл туралы кем дегенде жарты ондаған қонақ айтты. Нағыз іс адамдарынан нағыз кеңестер.
**Билбордқа не жазар едіңіз? **
«Мен оны Таймс-скверге іліп қояр едім және онда: „Бұл компаниялардың ешқайсысы сізді ойламайды“, — деп жазылар еді».
Танымал адамдармен қалай тіл табысу керек (және Президент Обамаға «үлкен дәрет» сөзін қалай айтқызуға болады)
«Мен [Президент Обамамен] 2 жыл бұрын, әйелімнің аяғы ауыр кезінде кездестім. Біздің әдісіміз мынадай: бізбен кездесуге ешқандай қызығушылығы жоқ адамды жолықтырсақ, әйелім екеуміз оны есеңгіретіп тастайтын тосын сұрақ дайындаймыз. Олар амалсыз жауап беруі немесе ол туралы ойлануы керек. Мен адамдарға осындай кеңес беремін. Егер көшеде Джимми Фэллонды көрсеңіз, „Маған Tonight Show ұнайды! “ демеңіз. Жай ғана: „Киви туралы не ойлайсыз? “ — деп сұраңыз, ол: „Мен кивиді жақсы көремін! “ — деп жауап бермей тұра алмайды. Адамдармен олар күтпеген тақырыпта сөйлесіңіз. Содан кейін, қарап тұрсаңыз, Джимми Фэллонмен киви туралы сөйлесіп тұрсыз, бұл естелік өмір бойы сізбен қалады.
Сонымен, Обамамен болған жағдай былай болды: әйелімнің жүктілігіне 4 ай болған еді, бірақ біз әлі ешкімге айтпағанбыз. „Неге оған сенің жүкті екеніңді айтпасқа? “ — дедік. Кезек бізге келгенде: „Мистер Президент, бұл менің әйелім Джен. Оның аяғы ауыр, бірақ ешкімге айтпаңыз“, — дедім. Ол шыдай алмады. Америка Құрама Штаттарының Президенті: „Мен бұл туралы бірінші біліп тұрған адаммын ба? “ — деп сұрамай тұра алмады. Әйелім „иә“ деді. Сосын: „Бала тәрбиесіне қатысты кеңес бере аласыз ба? “ — деп сұрады. Ол: „Жақсылап ұйықтап алыңдар“, — деді. Біз „ха-ха“ деп күлдік, өйткені ол президент қой. Бұл аса күлкілі емес еді, бірақ ол сіздің бастығыңыздан миллион есе жоғары адам сияқты. Бірақ кейін ол ашыла түсті, өйткені ол былай деді: „Жоқ, шын мәнінде, бір нәрсе айтайын. Оны үйге алып келгенде, үлкен дәреті [poo]... “ Президент „poo“ [баланың үлкен дәретіне қатысты жұмсартылған сөз] деді, ол осы сөзді айтқан сәтте мен: „Бұл өмірімдегі ең керемет күн. Қазір өліп кетсем де өкінбеймін“, — деп ойладым. Ол: „Оны үйге алып келгенде, үлкен дәреті иістенбейді. Ересектердікіндей емес. Ересектердікі жаман иістенеді“, — деді. Сосын маған растау күтіп қарады, мен: „Әри
Мәкроны микродан үйрену
Джош кеңдіктен гөрі тереңдікке назар аударады. Ол жиі «мәкроны микродан үйрену» (үлкен принциптерді кішігірім детальдар арқылы түсіну) деп аталатын принципті қолданады. Бұл кез келген салада (шахмат, жекпе-жек немесе басқа жерде болсын) барлық жерде қолданылатын өте қуатты мәкро-принциптерді іштей сезіну үшін өте кішкентай нәрсеге назар аударуды білдіреді. Бұл кейде «соңынан бастау» принципімен ұштасады. Мысалы, Джош маған шахматтан бастапқы сабақ бергенде, ол ашылу жүрістерінен бастаған жоқ. Ашылуларды жаттау — үйреншікті нәрсе және оны барлығы дерлік жасайды, бірақ Джош мұны мұғалімнен тест жауаптарын ұрлаумен теңестіреді. Сен принциптерді немесе стратегияларды үйренбейсің — тек жаңа бастаған достарыңды жеңуге көмектесетін бірнеше айла-тәсілдерді үйренесің. Керісінше, Джош мені өз ұстазы Брюс Пандольфини сияқты кері бағытта алып жүрді. Тақта бос болды, тек соңғы ойын (эндшпиль) сценарийіндегі үш фигура қалды: король мен пешкаға қарсы король. Микро, яғни күрделілігі төмендетілген позициялар арқылы ол мені мәкроға бағыттай алды: бос кеңістіктің күші, оппозиция және қарсыласты цугцвангқа (кез келген жүріс позицияны нашарлататын жағдай) түсіру сияқты принциптер. Мені бірнеше қарапайым фигуралармен шектей отырып, ол менің шексіз нәрсені үйренгенімді қалады: кез келген уақытта кез келген адамға қарсы қолдануға болатын жоғары деңгейлі концепциялар. Мен оның мұны көптеген нәрселерге, соның ішінде джиу-джитсуды оқытуға да қолданғанын көрдім. Ол жерде «гильотина» (нақтырақ айтқанда «Марселотина») деп аталатын бір ғана тұншықтыру әдісіне назар аудару арқылы джиу-джитсудың барлық дерлік принциптерін түсіндіре алады.
Егер сен менің ойынымды зерттесең, онда менің ойыныма кіресің
Джош екеуміз бразилиялық джиу-джитсудан 5 дүркін әлем чемпионы Марсело Гарсияны талқылауға көп уақыт жұмсаймыз. Джош Нью-Йорк қаласында онымен бірге Марсело Гарсия академиясына иелік етеді. Марсело — соңғы 100 жылдағы ең үздік грэпплер, өз спортының Майк Тайсоны, Уэйн Гретцкиі және Майкл Джорданы. Көптеген спортшылар жарысқа дайындықтарын құпия ұстаса, Марсело өзінің спарринг сессияларын, ірі іс-шараларға арналған нақты жаттығуларын үнемі жазып алып, желіге жүктейді. Джош мұның себебін түсіндіреді:
«[Марсело] бұл бәсекелестерге [жарысқа] 2 апта, 3 апта, 4 апта қалғанда оларға қарсы не қолданатынын көрнекі түрде көрсетті және оның бұған деген көзқарасы мүлдем ерекше болды: „Егер сен менің ойынымды зерттесең, сен менің ойыныма кіресің, ал мен бұл ойында сенен жақсырақ боламын“».
ТФ: Мен жиі подкастты қалай құрғанымның, Kickstarter науқандарын қалай ұйымдастырғанымның және т. б. ішкі егжей-тегжейлерімен бөлісемін. Мен мұны екі негізгі сенімге сүйеніп жасаймын. 1-сенім: Бұл сирек жағдайда ғана нөлдік сомалы ойын (біреу жеңсе, екіншісі міндетті түрде жеңілуі керек) болып табылады және мен адамдарға детальдармен көбірек көмектескен сайын, маған да соғұрлым егжей-тегжейлі көмек келеді. 2-сенім: Егер бұл бәсекелес орта болса, мен жай ғана адамдарға өз ойынымның детальдарын ұсынамын. Менің детальдарға деген мұқияттылығым оны байқап көргісі келген адамдардың жартысын қорқытып жібереді; 40%-ы оны байқап көреді және менен нашар болады; 10%-ы байқап көреді және менен жақсырақ болады, бірақ... 1-сенімді қараңыз. Сол 10% адам менің ашықтығыма алғыс ретінде өздерінің үйренгендерін маған үйрету үшін жиі хабарласады.
Соңғы үш бұрылысты есте сақта
«Менің есімде, 1960-жылдардағы ұлы Олимпиадалық тау шаңғысы жарысының қатысушыларының бірі Билли Киддпен шаңғы тебуге барғаным бар. Ол тамаша адам. Қазір ол Колорадода ковбой қалпағын киіп шаңғы тебеді... ол менен бірнеше жыл бұрын алғаш рет бірге шаңғы тепкенімізде: „Джош, шаңғы жолындағы ең маңызды үш бұрылыс қайсы деп ойлайсың? “ — деп сұрады. Содан бері мен бұл сұрақты көптеген адамдарға қойдым.
Көптеген адамдар „ортасы, өйткені ол ең қиын“ немесе „басы, өйткені импульс маңызды“ деп жауап береді, бірақ ол шаңғы жолының ең маңызды үш бұрылысын лифтке (көтергішке) отырар алдындағы соңғы үшеуі деп сипаттайды. Бұл өте нәзік сәт. Шаңғышылар үшін бұл — беткей тегістелген, қиындық азайған кез. Көптеген адамдар ол кезде өте ұқыпсыз болады... олардың формасы бұзылады. Мәселе мынада: лифтпен жоғары көтеріліп бара жатқанда, сіз бейсаналы түрде дененің нашар механикасын іштей қабылдайсыз.
Билли атап өткендей, егер сіздің соңғы үш бұрылысыңыз дәл болса, онда лифтте көтерілгенде бойыңызға сіңіретініңіз — дәлдік. Сондықтан мен мұны, мысалы, қаржы әлемінде жаттықтыратын жігіттерге де қолданамын: жұмыс күнін өте жоғары сапамен аяқтау, бұл бір жағынан түнде сапаны іштей сіңіруді білдіреді».
ТФ: Джоштың арқасында мен қазір жаттығу сессияларын (АкроЙога, гимнастика, садақ ату немесе басқа болсын) әрқашан жақсы «қайталаумен» аяқтаймын. Мысалы, жаттығуға 60 минут бөлсем де, егер 45-минутта керемет «PR» (жеке рекорд) орнатсам немесе жаңа бір нәрсені жақсы орындасам, жаттығуды тоқтатамын. Садақ ату жағдайында мен «бос нысана» жаттығуын да қолданамын, мұнда барлық сессияларды небәрі 10 фут қашықтықтағы нысанаға көзімді жұмып, тек сезімге сүйене отырып 5-6 жебе атумен бастаймын және аяқтаймын. Бұл атыс қаруымен «құрғақ атуға» ұқсайды. Джоштың сүйікті жазушыларының бірі Хемингуэйдің жазу сессияларын ойдың ортасында және сөйлемнің ортасында аяқтау әдеті болған. Осылайша ол келесі күні қайдан бастау керектігін нақты білді және ол өз сессияларын сенімді түрде аяқтап, сенімді түрде бастай алды.
Қосуды үйрену үшін, өшіруді үйрен (Және керісінше)
«[Марсело] туралы ең керемет естеліктерімнің бірі — әлем чемпионатында, жартылай финалға шығар алдында болған оқиға. Ол трибунада қалғып отыр. Барлығы айқайлап жатыр, ал ол трибунада ұйықтап жатыр. Мен оны оята алмаймын.
Ол [ақыры] рингке сүріне-қабына шықты, [бірақ] сіз әлем чемпионатындағы айқас алдында мұншалықты еркін адамды ешқашан көрмеген боларсыз... Ол өзін соншалықты терең өшіре алады, бірақ рингке шыққанда, одан артық қарқынмен ешкім «қосыла» алмайды. Оның өшіру қабілеті оның қаншалықты қарқынды қосыла алатынымен тікелей байланысты, сондықтан [мен] адамдарды күн бойы стресс пен қалпына келу толқындарын жасауға жаттықтырамын.
Интервалды жаттығулар [көбінесе түскі үзілісте] және медитация бірге — қосу және өшіру өнерін дамыту үшін тамаша әдеттер».
Кішкентай нәрселер — бұл үлкен нәрселер
«Біз Марселоның осы кішкентай тәсілдермен (мысалы, жаттығу залын тазалаудың арнайы протоколдары, сабақта адамдардың формаларын жинақы ұстауы) сапа принципін қалай ұстанатыны туралы айтып отырмыз. Бұл кішкентай нәрселер маңызды емес сияқты көрінуі мүмкін, бірақ олар жиналып келіп, үлкен маңызға ие болады».
ТИМ: «О, меніңше, кішкентай нәрселер — бұл үлкен нәрселер. Өйткені олар — көрініс. Бұл тым қарапайым естілуі мүмкін, бірақ сен кез келген нәрсені қалай жасасаң, барлық нәрсені солай жасайсың».
ДЖОШ: «Бұл керемет әрі маңызды принцип. Көптеген адамдар „қосылу“ үшін үлкен сәттерді күтуге болады деп ойлайды. Бірақ егер сен кішкентай сәттерде — ал кішкентай сәттер үлкен сәттерден жүздеген есе көп — „қосылуды“ өмір салты ретінде қалыптастырмасаң, онда үлкен сәттерде ешқандай мүмкіндік болмайды... Менің сенімімше, сен сапаны дамытпаған кезде, негізінен ұқыпсыздықты дамытасың».
Өмір үшін «Жай ғана айналып өт»
«Латеральды ойлау немесе тақырыптық ойлау, бір нәрседен алған сабақты екіншісіне көшіру қабілеті — кез келгеніміз дамыта алатын ең маңызды пәндердің бірі. Өте жас кезінен бастап біз [әйелім екеуміз] [кішкентай ұлымыз Джекте] осы „айналып өту“ принципін қалыптастыра бастадық. Алғаш рет біз Мартас-Винъярдтағы үлкен алаңда орналасқан кішкентай коттеджде тұрдық, ол бір есіктен кірмекші болды. Ол кіре алмады, бірақ екінші есіктен кіре алатын еді, мен: „Джек, айналып өт“, — дедім. Ол маған қарады да, айналып өтті.
Содан кейін „айналып өту“ біз үшін басқатырғыштарды шешуде және кез келген кедергіге тап болғанда қолданылатын тілге айналды. „Айналып өту“ метафорасымен жұмыс істеу бізге нәрселерді байланыстыру — бір нәрседен принципті алып, оны басқа нәрсеге қолдану — туралы диалог құруға жол ашты және біз мұнымен көптеген қызықты сәттерді өткердік».
«Өз ерекшелігіңді қабылда» (Embrace Your Funk)
«Бұл термин менің досым Грэм Дунканнан [«қорлар қорының» сәтті менеджері] келген, ол біздің серфинг хикаяларымызға қатысып жүрген жақын досымыз. Ол керемет ой серіктесі... кемеңгерлік пен жындылықтың, біздің дарындылығымыз бен оғаштығымыздың астасып жатқаны туралы ойланыңыз. Осы байланысты түсіну — бір нәрседе әлемдік деңгейдегі маман болуға тырысатын кез келген адаммен жұмыс істеудің алғышарты, өйткені бұл байланыс олардың болмысының негізі болып табылады. Олар, сайып келгенде, өздерінің ерекшелігін (funk), оғаштығын, оларды басқалардан ерекшелендіретін нәрсені қабылдап, соның негізінде алға жылжуы керек».
Эгоңызға қауіп төнгенде кімді таңдайсыз?
Жекпе-жек спорты мен джиу-джитсу әлеміне оралсақ:
«Үздік спортшылар спаррингтің бесінші раундында, әбден шаршап-шалдыққанда кімді таңдайтынын бақылау өте қызықты. Даму қисығы ең жоғары адамдар ең қиын қарсыласты — оларды жеңіп кетуі мүмкін адамды іздейді, ал басқалары демалуға болатын біреуді іздейді».
Жаңбырлы күндегі тілдің маңызы
«Джектің өмірінің бірінші жылында мен байқаған ең үлкен қателіктердің бірі — ата-аналардың ауа райының жақсы немесе жаман болуына қатысты тиімсіз тілді қолдануы болды. Жаңбыр жауғанда аналардың, бала күтушілердің, әкелердің: „Ауа райы нашар. Далаға шыға алмаймыз“, — дегенін естисіз немесе жаумаса: „Ауа райы жақсы. Шығуға болады“, — дейді. Бұл біздің далаға шығып, жақсы уақыт өткізуіміз үшін сыртқы жағдайлардың мінсіз болуына тәуелді екенімізді білдіреді. Сондықтан Джек екеуміз далаға шығып, асыр салу үшін бірде-бір дауылды, жаңбырды немесе қарды жіберіп алған емеспіз. Бәлкім, ол ауырып қалғанда біреуін жіберген шығармыз. Біз мұның қаншалықты әдемі екендігі туралы тілді дамыттық. Қазір жаңбырлы күн болса, Джек: „Қарашы, әке, қандай керемет жаңбырлы күн“, — дейді және біз далаға шығып ойнаймыз. Мен оның ішкі бақылау локусына (адамның өз өміріне әсер ету қабілетіне сенімі) ие болғанын, сыртқы жағдайларға тәуелді болмағанын қаладым».
Неліктен өмірде «жеңілдету» (deloading) кезеңі қажет
Менің күнделікті жазбаларым тек таңертеңмен шектелмейді. Мен оны Кевин Келли (470-бет) сияқты өз ойларым мен мақсаттарымды нақтылау құралы ретінде пайдаланамын. Қағаз — менің ақыл-ойым үшін фотолабораторияның қараңғы бөлмесі сияқты.
Бұл тарауда 2015 жылдың қазан айындағы нақты күнделік жазбасы берілген.
Ол Сан-Францискодағы Samovar Tea Lounge-да 2 сағаттық серуеннен кейін жазылған және менің өміріме «делоадинг» (жүктемені жоспарлы түрде азайту) кезеңдерін қайта енгізуіме түрткі болды. «Делоадинг» — бұл күштік және атлетикалық жаттығуларда қолданылатын концепция, бірақ оны көптеген нәрселерге қолдануға болады. Спорттық анықтамаға қарап көрейік (T Nation сайтынан):
«Жеңілдету аптасы немесе делоадинг — бұл жаттығу көлемін немесе қарқындылығын жоспарлы түрде азайту. Колледждік күштік жаттығулар ортасында бұл „жүктемені түсіру аптасы“ деп аталады және ол жиі кезеңдер арасында қолданылады. Essentials of Strength Training and Conditioning кітабынан үзінді: „Бұл жүктемені түсіру аптасының мақсаты — денені келесі кезеңнің жоғары талаптарына дайындау“ және артық жаттығу (overtraining) қаупін азайту».
Сонымен, бұл шығармашылыққа, өнімділікке немесе өмір сапасына қалай қатысты болуы мүмкін?
Жеке нәтижеден бастайық: соңғы 12 айда мен делоадингті спорттан тыс жерде қолданып, мазасыздығымды кем дегенде 50%-ға азайттым және сонымен бірге табысымды екі есеге арттырдым.
Менің жағдайымда бизнеске арналған делоадинг стратегиялық түрде газды басуды тоқтатудан тұрады. Мен ұқсас тапсырмаларды топтастырудың қарқынды кезеңдерін (подкаст жазу, поштаны тазалау, блог жазбаларын жазу, есеп жүргізу және т. б. ) ұзақ уақыт бойы «байланыстан ажырау» және «бос жүру» кезеңдерімен алмастырып тұрамын.
Байланыстан ажырау әлі де қарқынды болуы мүмкін, бірақ сіз «жұмыспен» айналыспауыңыз керек.
Күнделік жазбасына үңілейік, өйткені ол негізгі себептерді көрсетеді. Төменде мен кейбір қосымша ойларымды қостым:
СЕЙСЕНБІ — САМОВАР @ 17:40 —
Ұлы «делоадинг» кезеңі.
Менің бүгін түстен кейін сезініп отырғаным осы, бұл сейсенбіні жайбарақат жексенбінің таңы сияқты сезіндіреді. Дәл осы кезде муза келуі әбден мүмкін.
Маған еркіндікке (slack) оралу керек.
Міндеттемелердің жоқтығында немесе кем дегенде мәжбүрлі реакцияның болмауында ғана мүмкін болатын шексіз мүмкіндіктердің бостығына оралу. Бәлкім, бұл тек Курт Воннегут айтқандай «босқа уақыт өткізу» үшін теріс кеңістік болғанда ғана мүмкін болар? Бір нәрсені жай ғана қызық үшін жасау? Мүлдем ешқандай себепсіз жасау?
Мен үлкен идеялар осындай кезеңдерден туады деп есептеймін. Музыканы жасайтын — ноталар арасындағы үнсіздік.
Егер сіз жаңа, үлкенірек, жақсырақ немесе шынымен ерекше нәрсе жасағыңыз келсе, сізге 15 минуттан кейін болатын конференция қоңырауынсыз «егер солай болса ше? » деген сұрақты қоюға орын керек. «Аха-сәттер» поштаны тазалау кезіндегі: «О, қарғыс... Мен ұмытып кеттім... Маған еске салшы... Мен жасауым керек емес пе? ... Есімде сақтауым керек... » деген ойлардан туындауы екіталай.
Кіріс жәшігі — адасқандар мекені, және бәріміз сонда адасамыз.
Менің сейсенбідегі тәжірибем мен үшін үлкен, үзіліссіз уақыт блоктарын жасаудың маңыздылығын нығайтты. Ол кезде сіздің ақыл-ойыңыз қаңғып, ойланып, шудың арасынан сигнал таба алады. Егер жолыңыз болса, ол тіпті сигнал жасауы мүмкін немесе бұрын ешқашан байланыспаған екі сигналды (негізгі идеяларды) біріктіруі мүмкін.
Мен делоадинг кезеңдерін бірнеше жолмен жоспарладым: күн сайын шамамен таңғы 8:00-ден 9:00-ге дейін күнделік жазу, шай рәсімдері және т. б. ; әр сәрсенбіде таңғы 9:00-ден күндізгі 13:00-ге дейін шығармашылық жұмыс (яғни жазу, подкаст үшін сұхбат алу); және «экрансыз сенбілер», мұнда мен ноутбук қолданбаймын және телефонды тек карталар мен достармен хат жазысу үшін қолданамын (қосымшаларсыз). Әрине, мен жылына бірнеше рет «4 сағаттық жұмыс аптасы» стиліндегі «шағын зейнет демалыстарын» қолданамын.
Делоадинг блоктары жоспарлануы және сіздің іскерлік міндеттемелеріңізден де қатаң түрде қорғалуы керек. Алғашқысы соңғысын нығайтып, ақпараттандыра алады, бірақ керісінше емес.
Қорытындылай келе, адам өз күн тәртібінен басқа барлық адамның жоспарымен жүретін реактивті өмірді қалай тежей алады?
Еркіндік (slack) жасаңыз, өйткені оны сізге ешкім бермейді. Бұл — бір орында тұрып қалмай, алға жүзудің жалғыз жолы.

Рух жануары: Джекалоп
Брене Браун
Доктор Брене Браун (TW: @BreneBrown, brenebrown. com) — Хьюстон университетінің Әлеуметтік жұмыс жоғары колледжінің зерттеуші профессоры. Брене Браунның 2010 жылғы TEDxHouston-дағы «Осалдық күші» (The Power of Vulnerability) атты баяндамасы 31 миллионнан астам рет қаралды және әлемдегі ең көп қаралған бес TED баяндамасының бірі болып табылады. Ол соңғы 13 жылын осалдық, батылдық, лайықтылық және ұят сезімдерін зерттеуге арнады. Брене — New York Times бестселлерлері «Daring Greatly», «The Gifts of Imperfection» және «Rising Strong» кітаптарының авторы.
Қорқыныш пен батылдық қатар өмір сүре алады
«Біз не батырмыз, не қорқақпыз деген идея дұрыс емес, өйткені көбіміз күні бойы бір мезгілде әрі қорқамыз, әрі батырмыз».
ТФ: Бұл маған Майк Тайсонның аңызға айналған алғашқы жаттықтырушысы Кас Д'Аматоны еске түсірді. Ол өз спортшыларына үлкен айқас алдында былай дейтін: «Батыр да, қорқақ та бірдей нәрсені сезеді, бірақ батыр өз қорқынышын пайдаланып, оны қарсыласына бағыттайды, ал қорқақ қашады. Бұл бір ғана нәрсе — қорқыныш, бірақ сенің онымен не істейтінің маңызды».
Ыңғайсыздыққа лайықты бағасын бер
ТИМ: «Менің аудиторияма айтар өтінішіңіз немесе сұрағыңыз бар ма? »
БРЕНЕ: «Ыңғайсыздыққа қарай қадам басыңыз, өйткені менің ойымша, нәсілшілдік, гомофобия, қоршаған орта және жай ғана махаббаттың жетіспеушілігі төңірегіндегі мүмкін емес болып көрінетін мәселелер ыңғайлы жолмен шешілмейді... Сондықтан менің сұрағым метафизикалық сипатта болар еді: Осалдыққа мүмкіндік беріңіз. Ыңғайсыздыққа лайықты бағасын беріңіз. Өйткені менің ойымша, ең қолайсыз жағдайға дайын адам тек ең батыл ғана емес, сонымен бірге ең тез өсетін адам болады».
ТФ: «4 сағаттық жұмыс аптасы» кітабындағы ең танымал Kindle белгілеулерінің бірі осыны толықтырады: «Адамның өмірдегі табысын әдетте ол жасауға дайын ыңғайсыз әңгімелердің санымен өлшеуге болады».
Мүмкіндік туғанда, мен жайлылықтан гөрі батылдықты таңдадым ба?
Брене Теодор Рузвельттің әйгілі «арена» туралы дәйексөзіне тап болғанша ұзақ уақыт бойы танымал болмады («Құрмет — шаң, тер және қанға боялған, аренада жүрген адамға тиесілі; ол ерлікпен күреседі; ол қателеседі, қайта-қайта сүрінеді, өйткені қателіксіз және кемшіліксіз ешқандай күш-жігер болмайды... »). Ол интернеттегі ауыр пікірлер мен шабуылдарға қарамастан, қоғамдық тұлға ретінде дәріс беруге бел байлады.
«Сол сәтте мен нені түсіндім? Мен батыл өмір сүргім келеді. Мен аренада өмір сүргім келеді. Ал егер сен аренада өмір сүретін болсаң, жалғыз кепілдік — сенің таяқ жейтінің... Үлкен тәуекелге бару (daring greatly) — бұл осал болу. Сондықтан өзіңнен: „Мен бүгін үлкен тәуекелге бардым ба? “ — деп сұрағанда, менің қоятын басты сұрағым: „Мүмкіндік туғанда, мен жайлылықтан гөрі батылдықты таңдадым ба? “»
ТФ: Бұл — «5 минуттық күнделік» (146-бет) немесе басқа кешкі жазбалардың бөлігі ретінде күнделікті шолу үшін тамаша сұрақ.
Бұл 30 миллионнан астам бейне-көрілімге қалай айналды
«Мен TED шарасына бардым және эксперимент жасадым. Мен өзімді барынша аштым. Өзімнің күйзелісім, рухани оянуым туралы айттым. Терапияға баруға мәжбүр болғанымды айттым... Үйге бара жатқанда: „Мен мұны ешқашан қайталамаймын“, — деп ойлағаным есімде».
Содан кейін ол өзінің бейнебаянының танымалдылығы жарылып, қазір TED. com және YouTube-те 31 миллионнан астам көрілім жинағанын көрді. «Егер артқа қарасам, сол тәжірибеден түйгенім мынау: егер жұмысымды аяқтағанда жүрегім бір аз айнымаса, мен тиісті деңгейде көріне алмаған болар едім».
Көпшілік алдында сөйлеу ережелерінің бірі: Залдағы жарық
«Мен залдағы жарықтың қосулы болуын талап етемін, сонда мен адамдардың жүздерін көре аламын. Мен презентацияларымның бейнеге түсірілуіне сирек рұқсат беремін. Егер олар сені түсіріп жатса, сен жарық астында өте „жарқын“ болуың керек, ал аудитория қараңғыда болуы керек. Сонда ол мен үшін байланыс емес, жай ғана қойылымға айналады».
Ұят пен Кінә
«Ұят — бұл „Мен жаман адаммын“. Кінә — бұл „Мен жаман нәрсе жасадым“... Ұят өзіңе бағытталған. Кінә іс-әрекетке бағытталған».
Сенімді болу үшін — осал бол
«Зерттеулерден шыққан нәрселердің бірі — сенім идеясы және сенім мен осалдық арасындағы байланыс. Адамдар әрқашан алдымен сенімге ие болып, содан кейін ғана адамдарға ашыламын (осал боламын) деп ойлайды. Бірақ шындығында, алдымен біршама осал болмай, уақыт өте келе адамдардың сеніміне ие болу мүмкін емес».
(Габби Рисстің «бірінші бол» деген кеңесін, 94-бет және Нил Штраусстың сұхбат алдындағы тәсілін, 350-бет қараңыз. )
✸ «Табысты» деген сөзді естігенде кімді елестетесіз?
«Мен ешкімді елестетпеймін. Мен «қайта қарау» (redefine) деген сөзді елестетемін. «Табысты» немесе «табыс» сөзі менің зерттеулерімде өте қауіпті сөз болды. Менің жауабым: сатыңыздың дұрыс ғимаратқа сүйеніп тұрғанына көз жеткізіңіз».
✸ 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Қорқудың ештеңесі жоқ. Қорқып тұрғанда соншалықты сескендіргіш болудың қажеті жоқ... 30-жастар өте шаршатады. Бұл — мінсіз болуға, дәлелдеуге, көрінуге тырысатын жас».
«Мен еш қорықпай сүңгіп, суретші ретінде маған қажетті контентті жасаған кезде бәрі келді... Мен өз жолымнан кедергілерді алып тастадым. Өзіме күмәндануды тоқтаттым, сонда ғалам маған ишарат жасағандай болды, былайша айтқанда».

Рух жануары: Шағала
Джейсон Силва
Джейсон Силва (FB: JasonLSilva; thisisjasonsilva. com) Atlantic басылымы тарапынан «вирустық бейне дәуірінің Тимоти Лириі» деп аталды. Ол National Geographic арнасындағы «Ми ойындары» (Brain Games) бағдарламасының жүргізушісі. Бұл шоу Nat Geo тарихындағы ең жоғары рейтингті сериялық старт болды, алғашқы екі эпизодты орта есеппен 1,5 миллион көрермен тамашалады.
✸ Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай?
«3 жыл бұрын бейнебаяндарымның монтажына қаржы құюым мансабымның басталуына түрткі болды. 2011 жылы Эл Гордың Current TV арнасынан кеткен соң, мен ресми түрде жұмыссыз едім: жинаған ақшасы шектеулі, бұрынғы тележүргізуші. Табыссыз отырып, осы видеоларды өңдеуге ақша жұмсау — үлкен тәуекел еді. Алғашқы екі видео «You Are a RCVR» және «The Beginning of Infinity» болды. Бұл екеуі менің қолтаңбама айналған цифрлық медиа стилінің — философиялық эспрессо-шоттардың (қысқа әрі мағынасы терең бейнелер) алғашқы үлгілері еді. Екеуін де Vimeo-ға шығардым және жұмысыма деген қызығушылықтың бірден артқанын көрдім. Дұрыс бағытта келе жатқанымды түсіндім. Бірнеше айдың ішінде мені баяндама жасауға шақыра бастады, кейін TEDGlobal 2012 конференциясын ашатын видео түсіруді сұрады. Осыдан кейін бәрі қарқынды дамыды. Бірнеше айдан соң National Geographic менің видеоларымның жанкүйеріне айналып, мені «Brain Games» телехикаясын жүргізуге шақырды. Ол жаһандық хитке айналып, маған «Эмми» номинациясын алып берді».
TF: Мен қазіргі табысты жобалардың алғашқы нұсқаларын зерттегенді ұнатамын. Джейсон қазір өте кәсіби көрінгенімен, оның алғашқы қадамдарында кемшіліктер аз болмаған. Мысалы, Рамит Сетхидің, Гретхен Рубиннің немесе Тим Феррисстің «ескі блогын» іздеп көріңіз немесе Гэри Вайнерчуктың «Wine Library TV» бағдарламасының алғашқы бөлімдерін тамашалаңыз.
✸ Соңғы бірнеше жылда сіз үшін не маңыздырақ бола түсті және не маңыздылығын жоғалтты?
«Мен өз өмірімді <span data-term="true">флоу күйі</span> (зейіннің толық шоғырлануы немесе «өз толқынында» болу сезімі) төңірегінде құрғым келеді».
TF: Бұл туралы Джош Вайцкин (577-бет) жиі айтады: күнделік жүргізу және жоғары флоу күйлерін немесе оған қарама-қайшы күйлерді тудыратын үлгілер мен алғышарттарды анықтау үшін <span data-term="true">HRV</span> (жүрек соғысының өзгермелілігі — стресс деңгейін өлшейтін көрсеткіш) құрылғыларын қолдану.
Рухани шаршау = Өлім
«Мен үшін рухани шаршау (ешнәрсеге таңғалмау, бәрін көрдім деп сезіну) — өліммен тең. Ештеңе сізді таңғалдырмайды, өйткені бәрін бұрын көргендей боласыз және өмірге қара көзілдірікпен қарайсыз... перде жабық. Жарық түспейді, шабыт келмейді — мен үшін бұл өлім».
TF: Менің тәлімгерлерімнің бірінен алған ұқсас кеңес: «Күмәншіл бол (скептик), бірақ қатыгез (циник) болма».
✸ Видео және YouTube арнасы бойынша ұсыныс
Nerdwriter-дің «Did Shakespeare Invent Love? » видеосы.
TF: Менің сүйікті подкастым — Дэн Карлиннің «Hardcore History» жобасы (285-бет). Nerdwriter-ді осыған ұқсас қысқа форматтағы видео-қосымша деп санауға болады.
✸ Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздер бар ма?
«Біз бір мезгілде құдайлар да, құрттар дамыз». — Абрахам Маслоу
✸ 25 немесе 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз?
«Мен жас кезіме қорықпауға кеңес берер едім. Өсе келе өмірімді жайлаған көптеген үрейлер мен қорқыныштардың қажетсіз екенін түсіну керек. Мазасыздануға көп уақыт пен энергия босқа жұмсалды».
TF: Барлық қонақтардың ішінде бұл сұраққа ең көп берілетін жауап — «Бәрі жақсы болады» дегеннің түрлі нұсқалары.
Джон Фавро
Джон Фавро (TW: @jon_favreau, FB/IG: @jonfavreau) актерлік ортаға «Rudy» фильміндегі рөлімен енді. Ол өзі басты рөлді сомдаған «Swingers» культтік хитінің сценарийін жазып, өзін жазушы ретінде танытты. Кейін Фавро өзі жазып, продюсерлік еткен «Made» фильмімен режиссер ретінде дебют жасады. Оның басқа режиссерлік жұмыстарына «The Jungle Book», «Iron Man», «Iron Man 2», «Cowboys & Aliens», «Elf», «Zathura» және өзі жазып, түсіріп, басты рөлде ойнаған «Chef» фильмі кіреді. Қаншама үтір! Джон бәрін өзі істейді.
Шындыққа ұмтыл, сонда жолай күлкілі сәттерге де тап боласың
Джонның кеңсесінде сұхбатты бастамас бұрын, ол өзінің ұстаздарының бірі Гленн Клоуздан алған ең жақсы кеңесін айтты: «Күлкілі болуға тырыспа. Шындыққа ұмтыл, сонда жолай күлкілі сәттерге де тап боласың».
Шындықты айт. Оны есте сақтау (және жазу) бәрінен оңай
«Swingers толықтай автобиографиялық болмаса да, онда менің өмірімнен алынған жайттар жеткілікті еді... Glengarry Glen Ross фильміндегі сөз қалай еді? «Әрқашан шындықты айт. Оны есте сақтау бәрінен оңай». Егер сіз қандай де бір аудан туралы айтқыңыз келсе, өзіңіз өскен, өзіңіз білетін аудан туралы айтыңыз. Кейіпкер сіз болмасаңыз да, сіз Марс туралы ештеңе білмей тұрып оларды Марсқа қондырғаннан көрі, өзіңіз білетін ортада шынайырақ әлем жасай аласыз».
Қосымша ескерту: Джон «Swingers» сценарийін шамамен 2 аптада жазған және ол 200 000 доллардан аз ақшаға түсірілген.
Тамақ пісіру және жақындасу туралы
Джонның үйінде алғаш рет бір күн өткізгенімде, мені бірден топпен бірге бенье (тәтті тоқаш) пісіруге шақырды (білгісі келетіндер үшін — Жаңа Орлеандағы Café du Monde қоспасын қолдандық). Джон себебін түсіндірді:
«Міне, біз осындамыз. Біз бір-бірімізді жақсы білмейтін едік. Мен сенің еңбектеріңді оқыдым, сен менің туындыларымды көрдің, бірақ содан кейін ыстық май пайда болды да, назар бір-бірімізге емес, саусақтарды аман сақтап қалуға ауды... Мен кездестіретін адамдардың көбімен ортақ тақырып аз болады, сондықтан тамақ пісіру өте тиімді. Ол бәрі тең дәрежеде болатын және әркімнің өз дағдысы бар контекст жасайды. Бұл бір-біріңе тәуелді болатын нақты тапсырмаға айналады. Егер біз бірге маңызды аспаздық жобамен айналысып жатсақ, мен жақсы танымайтын адамдармен де ұзақ уақыт өткізуге шыдамдылық табамын. Соңында бәріміз оны бірге дастарқанға қоямыз және нағыз соғыстан бірге өткендей сезінеміз. Бұл — керемет жақындастыратын нәрсе».
Мифтің күші
Сценарий жазу үшін Джон Кристофер Воглердің The Writer’s Journey кітабын ұсынады, ол оны «Swingers» құрылымының дұрыстығын тексеру үшін қолданған. Сондай-ақ ол Билл Мойерстің Джозеф Кэмпбеллмен жасаған «The Power of Myth» видео-сұхбатының үлкен жанкүйері. «Маугли (The Jungle Book) арқылы мен ескі мифтерге қайта оралып, оларға көбірек мән бердім».
TF: Біз подкастты «Маугли» фильмін түсіру кезінде, оның түсірілім алаңының жанындағы кеңсесінде жаздық. Бірнеше айдан кейін «Маугли» әлемдегі №1 фильм болды және қазір Rotten Tomatoes сайтында 95% рейтингіне ие.
Ұзақ мерзімді әсер қысқа мерзімді табыстан маңыздырақ
«Видео, кейінірек DVD және лазерлік дискілердің арқасында бұл фильмді («Swingers») бәрі көрді және ол біздің мәдениетіміздің бір бөлігіне айналды. Сол кезде мен түсінгенім: мансабыңыз үшін немесе рухани қанағаттану үшін әрқашан ең көп қаржы тапқан фильм маңызды бола бермейді».
Медитация жасаудың тағы бір себебі
«Медитация кезінде маған Chef фильмінің идеясы келді. Мен әдетте істемейтін нәрсені істеп, медитацияны тоқтаттым да, блокнотымды алдым. Сегіз беттей идеялар мен ойларды жаздым, сосын оны қалдырдым. Егер кейін сол беттерді оқысам, Chef фильмінің 80% негізгі жұмысы сол кезде-ақ жасалған екен: фильм не туралы, кімдер ойнайды, кейіпкерлер кім, қандай музыка болады, қандай тамақ пісіреді, фуд-трак идеясы, кубалық сэндвичтер мен музыка... бәрі содан өрбіді».
«Мүмкін емес» нәрселерді тексеру: Өмірімді өзгерткен 17 сұрақ
«Өзіңізді көпшіліктің жағында тапқан кезде, тоқтап, ойлану керек». — Марк Твен
Шындық — негізінен келісуге болатын нәрсе.
Егер сіз шекараларды тексеріп, «мүмкін емес» нәрселермен тәжірибе жасасаңыз, көптеген шектеулердің кез келген уақытта бұзуға болатын, әлеуметтік тұрғыдан қалыптасқан ережелер жиынтығы екенін тез түсінесіз.
Төменде менің өмірімді күрт өзгерткен 17 сұрақ берілген. Олардың әрқайсысы белгілі бір уақытқа негізделген.
**Егер мен 48 сағат бойы керісінше әрекет етсем ше?** 2000 жылы мен колледжден кейінгі алғашқы жұмысымда бас директорлар мен техникалық директорларға деректерді сақтау жүйелерін сатып жүрдім. Калифорнияның Сан-Хосе қаласындағы кеңсеге анамнан қалған минивэнмен барып-келіп, «суық қоңыраулар» мен хаттармен айналыстым. «Күлімдеп қоңырау шалу» өте қиын еді. Алғашқы бірнеше айда мен сәтсіздікке ұшырадым. Бір күні бір нәрсені түсіндім: барлық сатушылар таңғы 9-дан кешкі 5-ке дейін қоңырау шалады. Бірақ мені шешім қабылдайтын адамдарға жібермейтін хатшылар да 9-дан 5-ке дейін жұмыс істейді. Егер мен басқалардың істегеніне керісінше әрекет етсем ше? Бейсенбі және жұма күндері тек таңғы 7:00-ден 8:30-ға дейін және кешкі 18:00-ден 19:30-ға дейін қоңырау шалуды шештім. Күннің қалған бөлігінде хат жазумен айналыстым. Бұл керемет нәтиже берді! Бастықтар телефонды көбіне өздері көтерді. Содан кейін мен басқа да тәжірибелер жасадым: «Өнімді тықпаламай, тек сұрақ қойсам ше?», «Сатушы емес, инженер сияқты көріну үшін техникалық материалдарды зерттесем ше?». Бұл тәжірибелер өз жемісін берді. Сол жұмыстағы соңғы тоқсанда мен ең ірі бәсекелесіміз EMC-тің Лос-Анджелестегі бүкіл кеңсесінен көп сатылым жасадым.
- **Мен не нәрсеге ақылға қонымсыз көп ақша жұмсаймын? Өз қажеттілігімді қалай өтей аламын? ** 2000 жылдың соңы мен 2001 жылдың басында мен жұмыс істеп жатқан стартаптың жабылатынын түсіндім. Мен не істерімді білмедім, бірақ Кремний алқабының рухы мені баурап алған еді. Бизнес мүмкіндіктерін іздеу үшін мен нарықты терең зерттеген жоқпын. Мен несие картасының үзінді көшірмесінен бастадым және өзімнен: «Мен не нәрсеге ақылға қонымсыз көп ақша жұмсаймын? » деп сұрадым. Жауап спорттық қоспалар (БАД) болды. Сол кезде мен жылына 40 000 доллардан аз тауып, айына 500 доллардан астам ақшаны қоспаларға жұмсайтынмын. Бұл ақылсыздық еді. Мен қай жарнамалар мені сатып алуға итермелейтінін, қай дүкендерді қолданатынымды білетінмін. Мен нарықтан таба алмаған, өзім араластырып жүрген өнімді жасай алар ма едім? Нәтижесінде BrainQUICKEN деп аталатын когнитивті күшейткіш пайда болды. Бәрі жұмыстан босатылмас бұрын, мен әріптестерімнен өнімнің бір құтысы үшін алдын ала төлем жасауды сұрадым. Бұл ақша химиктерді жалдауға және алғашқы шағын партияны шығаруға жетті. Осылайша менің жеке бизнесім басталды.
- **Егер менде 10 миллион доллар болса, не істер едім / кім болар едім? Менің нақты TMI-ім қандай? ** 2004 жылы менің қаржылық жағдайым жақсарды, BrainQUICKEN ондаған елге таратылды. Бірақ мен күніне 15 сағат жұмыс істеп, үнемі күйзеліс алдында жүрдім. Үйленемін деп жүрген қызым менің жұмысбастылығымнан кетіп қалды. Мен бизнесті қайта құруым керек немесе оны жабуым керек екенін түсіндім — ол мені құрдымға жібере жаздады. Сол кезде мен күнделігіме: «Егер менде 10 миллион доллар болса, не істер едім? » және «Менің нақты TMI-ім (Target Monthly Income — мақсатты айлық табыс) қандай? » деген сұрақтарды жаза бастадым. Басқаша айтқанда: менің армандаған өмірім (мен «зейнетке» қалдырып жүрген нәрселер) ай сайынғы төлемдермен есептегенде қанша тұрады? (fourhourworkweek. com/tmi қараңыз). Есептеп көргенде, менің көптеген армандарым мен ойлағаннан әлдеқайда арзан болып шықты. Мәселе табысты арттыруда емес, көбірек уақыт пен еркіндікке ие болуда екен. Мен бақытты болуға мүмкіндігім бар екенін түсініп, шетелге ұзақ сапарға шығуды шештім.
- **Болуы мүмкін ең жаман нәрсе не? Мен осы күйіме қайта орала алам ба? ** Бұл сұрақтар өте маңызды, сондықтан оларға жеке тарау арналған (463-беттегі «қорқыныш-менеджментін» қараңыз).
- **Егер мен бизнесіме аптасына тек 2 сағат қана жұмыс істей алсам, не істер едім? ** Сапар алдындағы үрейлерді жойғаннан кейінгі қадам — өзімді бизнестегі «тар өткел» (bottleneck) болудан босату еді. Майкл Гербердің The E-Myth Revisited және Ричард Кохтың The 80/20 Principle кітаптарын оқығаннан кейін, мен өзіме қатаң сұрақ қойдым. 80/20 принципі немесе Парето заңы бойынша, нәтиженің 80%-ы әрекеттердің 20%-ынан келеді. Мен өзіме мынадай сұрақтар қойдым: «Қай 20% клиенттер немесе өнімдер пайданың 80%-ын әкеледі? ». Көптеген өзгерістер жасадым: көп уақытымды алатын клиенттерден бас тарттым, бөлшек сауда клиенттерінің 90%-ын автоматты режимге көшірдім және ең көп пайда әкелетін 3-5 клиентпен қарым-қатынасты нығайттым. Бұл келесі қадамға әкелді...
- **Егер мен оларға 100$, 500$ немесе 1000$-ға дейін шешім қабылдауға рұқсат берсем ше? ** Бұл сұрақ маған клиенттерге қызмет көрсету уақытын аптасына 40-60 сағаттан 2 сағатқа дейін қысқартуға мүмкіндік берді. 2004 жылға дейін барлық шешімді мен ғана қабылдайтынмын. Мен қызметкерлеріме: «Осы сәттен бастап А, В немесе С мәселелері бойынша маған хабарласпаңыздар. Мен сіздерге сенемін. Егер мәселе 100 доллардан аз ақшаны қамтыса, шешімді өзіңіз қабылдап, оны жазып қойыңыз. Тек клиенттің риза болуына назар аударыңыз», — деп хат жаздым. Нәтижесінде бәрі керемет жұмыс істеді. Мен шекті 500 долларға, кейін 1000 долларға дейін көтердім. Бұл маған екі нәрсені үйретті: 1) Үлкен істерді тындыру үшін ұсақ қателіктерге жол беру керек. 2) Адамдарға жауапкершілік беріп, сенім білдірсеңіз, олардың ақыл-ойы екі есе артады.
- **Ең аз адам жиналған арна (канал) қайсысы? ** 2006 жылдың 26 желтоқсаны. Мен The 4-Hour Workweek кітабын жазып бітірдім. Кітапты қалай жарнамалау керек? Мен ондаған бестселлер авторлардан сұрадым. Бәрі бір сөзді қайталады: блоктар. Сол кезде менің сұрағым: «Блог деген не өзі? » және «Адамдар блогерлерге қалай шығып жатыр? » болды. Көбіне email немесе телефон қолданылатын. Мен конференцияларда бетпе-бет кездесуді жөн көрдім. Электрондық поштадағы 500 хаттың бірі болғанша, залдағы 5 адамның бірі болған тиімдірек. Мен Лас-Вегастағы CES көрмесіне бардым. Ол жерде блогерлер демалатын BlogHaus залында отырып, олармен араластым, сұрақтар қойдым, бірақ кітабымды тықпаламадым. Тек біреу сұраса ғана айттым. Бұл керемет нәтиже берді.
- **Егер мен өз өнімімді тікелей жарнамалай алмасам ше? ** Адамдарға өнімді сатқан ұнамайды, бірақ оларға оқиға (story) айтқан ұнайды. Мен кітаптағы өмірін өзгерткен адамдар туралы жаздым, түрлі оғаш тәжірибелер жасап, адамдарды сайтымның сілтемесіне бағыттадым (мысалы, «Geek to Freak» жазбасы). Жарнамаға емес, оқиғаға назар аударыңыз.
- **Егер мен өзімнің шынайы өмірдегі MBA бағдарламамды жасасам ше? ** Бұл 2007-2008 жылдары басталды (толығырақ 250-бетте).
- **Ақшаны жоғалтқан жолмен қайта табуым керек пе? ** 2008 жылы мен Сан-Хоседағы үйімнен 150 000 доллар жоғалтатын болдым. Достарым оны жалға беруді ұсынды, бірақ ол тек басымды ауыртты. Содан кейін мен өзімнен сұрадым: «Мен ақшаны жоғалтқан жерімнен қайта табуым керек пе? ». Егер сіз казинода 1000 доллар жоғалтсаңыз, оны сол жерде қайтаруға тырысудың қажеті бар ма? Жоқ. Мен ақшаны басқа жолмен (консультация, баяндамалар) оңайырақ таба алатынымды түсіндім. Адамдар «зәкір» әсеріне (алғашқы ақпаратқа немесе шығынға байланып қалу) бейім. Мен үйді үлкен шығынмен сатып жібердім де, босаған уақытым мен зейінімнің арқасында сол ақшаны басқа жолмен тез-ақ тауып алдым.
- **Егер мен мәселелерді шешу үшін тек «азайту» (subtract) әдісін қолдана алсам ше? **
2008-2009 жылдары стартаптарға кеңес беріп жүргенде, мен өзімнен: «Егер мен мәселелерді тек азайту арқылы шеше алсам ше? » — деп сұрай бастадым. «Не істеуіміз керек? » деген сұраққа жауап іздеудің орнына, алдымен «Нені қарапайым етуге болады? » дегенге назар аудардым. Мысалы, портфельдік компанияларымның біріне үлкен трафикті бағыттамас бұрын, мен әрдайым конверсия (келушілердің сатып алушыға немесе тіркелушіге айналу пайызы) «ауын» тарылтқым келетін. Мен жұмыс істеген алғашқы он шақты стартаптың бірі Gyminee деп аталды. Кейін ол Daily Burn болып өзгерді. Ол кезде оларда сайтты толық қайта жасауға жұмыс күші жетіспейтін. Жаңа элементтер қосу көп уақытты алар еді, ал оларды алып тастау қиын емес еді. Тест ретінде біз олардың басты бетіндегі above the fold (веб-парақшаның төмен айналдырмай-ақ көрінетін бірінші экраны) бөлігіндегі басылатын элементтердің шамамен 70%-ын алып тастап, ең құнды бір ғана батырмаға назар аудардық. Конверсия бірден 21,1%-ға жақсарды. Бұл жылдам әрі қарапайым тест кейінірек әлдеқайда қымбат әзірлемелер үшін шешім қабылдауға негіз болды. Негізін қалаушылар Энди Смит пен Стивен Бланкеншип көптеген дұрыс шешімдер қабылдады және 2010 жылы компанияны IAC сатып алды. Содан бері мен осы «Егер мен тек азайта алсам... » деген тәсілді өмірімнің көптеген салаларында қолданып келемін және кейде оны «Менің істелмеуі тиіс істер тізіміме не кіруі керек? » деп басқаша тұжырымдаймын.
Бұл сұрақ ұзақ сонар болса да, 2004 жылдан бері оның түрлі нұсқаларын қойып келемін. Бұрын ол «... 4-8 аптаға демалысқа кету» деп аяқталатын, бірақ қазір бұл жеткіліксіз. Кең жолақты интернеттің таралуына байланысты Бразилияға немесе Жапонияға «демалысқа» барып, ноутбук арқылы тоқтаусыз жұмыс істеу өте оңай. Мұндай өзіңді алдау — бұл жарылғалы тұрған бомба.
Соңғы 5 жыл бойы мен өзіме: «4-8 аптаға желіден мүлдем тыс қалу үшін не істей аламын? » деген сұрақ қойып жүрмін. Бұл — қажыған кәсіпкерлерге ең жиі қоятын сұрағым. Екі апта жеткіліксіз, өйткені мәселелердің «өртеніп» кетуіне жол беріп, оралғанда бәрін жөндеуге тырысуға болады. Ал 4-8 апта (немесе одан көп) сізге «өрт сөндіруші» болуға мүмкіндік бермейді. Бұл сізді жүйелер мен ережелер орнатуға, электронды пошта арқылы шешілетін ретсіз жұмыстардан бас тартуға, басқа адамдарға құралдар мен өкілеттіктер беруге, маңызды азды маңызсыз көптен ажыратуға және сіздің 24/7 қатысуыңызды талап етпейтін механизм құруға мәжбүрлейді.
Ең маңыздысы: жүйелер демалыстан кейін де ұзақ өмір сүреді және үйге оралғанда бизнесіңізді (және өміріңізді) жаңа деңгейге көтергеніңізді түсінесіз. Бұл Майкл Гербер айтқандай, бизнестің ішінде емес, бизнес үстінде жұмыс істегенде ғана мүмкін болады.
#13 — Мен бөкен аулап жүрмін бе, әлде дала тышқанын ба?
Мен бұл сұрақты 2012 жылы АҚШ Өкілдер палатасының бұрынғы спикері Ньют Гингричтен алдым. Мен бұл туралы Джеймс Карвилл мен Пол Бегаланың (Билл Клинтонның сайлауалды науқанының стратегтері) кітабынан оқыдым. Міне, есімде қалған үзінді:
Ньют Гингрич — заманымыздың ең табысты саяси көшбасшыларының бірі. Иә, біз оның істегендерінің бәрімен дерлік келіспедік, бірақ бұл кітап идеология емес, стратегия туралы. Гингричтің стратегиялық қабілеті — оның Өкілдер палатасын республикашылар үшін иеленуге деген тынымсыз назары — Америка тарихындағы ең ірі саяси жеңістердің біріне алып келді.
Қазір ол жеке секторда жүріп, маңызды істерге назар аударып, ұсақ-түйекке мән бермеу қажеттілігін түсіндіру үшін тамаша мысал қолданады: дала тышқандары мен бөкендер туралы анология. Арыстан дала тышқанын ұстап, өлтіріп, жеуге толық қабілетті. Бірақ оған кететін қуат тышқанның калориясынан асып түсетіні белгілі болды. Сондықтан күнін дала тышқандарын аулаумен өткізетін арыстан ақырындап аштан өледі. Арыстан дала тышқанымен өмір сүре алмайды. Арыстанға бөкен керек. Бөкендер — үлкен жануарлар. Оларды ұстау үшін көбірек жылдамдық пен күш керек, бірақ өлтіргеннен кейін олар арыстан мен оның прайдына (арыстандар тобына) нағыз той болады. Арыстан бөкен жеп, ұзақ әрі бақытты өмір сүре алады. Айырмашылық өте маңызды. Сіз бүкіл уақытыңыз бен қуатыңызды дала тышқандарын ұстауға жұмсап жүрсіз бе? Қысқа мерзімді перспективада бұл сізге жағымды сезім сыйлауы мүмкін. Бірақ ұзақ мерзімді перспективада сіз жеңілесіз. Сондықтан күннің соңында өзіңізден сұраңыз: «Мен бүгін тышқан қудым ба, әлде бөкен ауладым ба? »
Менің бұл мәселеге келуімнің тағы бір жолы — істер тізіміме қарап: «Осылардың қайсысын орындасам, қалғандары оңайлайды немесе мүлдем маңызсыз болып қалады? » — деп сұрау.
#14 — Мүмкін бәрі солай болуы тиіс және толық шығар?
2013 жылы «өсімдік медициналарымен» терең жұмыс істей бастағалы бері мен күнделікті ризашылық пен қазіргі сәтте болу сезімін дамытуға екі-үш есе көп күш сала бастадым. Жоғарыдағы сұрақ — менің өзіме қоятын сұрақтарымның бірі. Ол «5 минуттық журнал», «Кереметтер құмырасы» және ұйқы алдында Питер Диамандис сияқты «күнделікті жеңістер» туралы ойлану секілді құралдармен толығады. Кітаптың басқа бөлімдерінде айтқанымды қайталасам, А-типіндегі тұлғалар (жетістікке құмар, бәсекеге қабілетті және мазасыз адамдар) мақсатқа ұмтылуды әу бастан қалыптасқан қасиет ретінде иеленеді. Бұл жетістікке жету үшін жақсы, бірақ үнемі болашаққа назар аударғандықтан, мазасыздық тудырады. Мен жетістік — бұл өмірдегі «қанағаттанарлық» деген баға ғана деп шештім. Бұл келесі деңгейге өтуге мүмкіндік беретін C+ бағасы. Одан да жоғары нәтижеге, әсіресе бақытқа жету үшін, сізде бар нәрсені қалауыңыз керек.
#15 — Егер бұл оңай болса, қалай көрінер еді?
Бұл сұрақ 2015 жылы пайда болды. Қазір мен кез келген сұрақтан бұрын «Егер бұл оңай болса, қалай көрінер еді? » деп жиі сұраймын. Егер мен күйзеліске түссем, шаршасам немесе басым қатып жатса, бұл әдетте мен бірдеңені тым күрделендіріп жібергендіктен немесе «көбірек тырысуым керек» (ескі әдеттерден арылу қиын) деп ойлап, қарапайым жолдан бас тартқандықтан болады.
#16 — Мен бұл мәселені ақшамен қалай шеше аламын? Өмір сапамды жақсарту үшін ақшаны қалай «жұмсай» аламын?
Бұл сұрақ өз-өзінен түсінікті. Дэн Салливан — мен білетін көптеген кәсіпкерлердің ақыл-есін аман сақтап қалған Strategic Coach компаниясының негізін қалаушы. Дэннің бір сөзі бар: «Егер мәселені шешуге ақшаңыз жеткілікті болса, онда сізде мәселе жоқ». Мансабыңыздың басында сіз ақша табу үшін уақыт жұмсайсыз. Белгілі бір деңгейге жеткенде, уақытты сатып алу үшін ақша жұмсауыңыз керек, өйткені уақыт — қалпына келмейтін ресурс. Бұл ауысымды жасау және оны сақтап қалу қиын болуы мүмкін, сондықтан жоғарыдағы сұрақ менің күнделікті жазбаларымда үнемі кездеседі.
#17 — Асықпа, бірақ тоқтама.
Бұл сұрақ емес — бұл іргелі қайта жүктеу (reset). «Асықпа, бірақ тоқтама» принципімен мені Дженни Зауэр-Клейн таныстырды. Бұл сөз — ол көп жылдар бойы оқыған «Брима» (Breema) дене терапиясының «Үйлесімділіктің 9 принципінің» бірі. Мен күнделікті ескерту ретінде қойын дәптеріме «Асықпа, бірақ тоқтама» деп жазып қоямын. Шын мәнінде, бұл Дерек Сиверстің 45 минуттық және 43 минуттық велосипед тебу туралы әңгімесінің қысқаша нұсқасы: өмірден алқынып, қызарып-бөртіп өтудің қажеті жоқ. Сіз қалаған нәтижеңіздің 95%-ына бір аяғыңызды екіншісінің алдына жаймен қою арқылы жете аласыз. Менің бұрынғы Navy SEAL (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің арнайы жасағы) досым жақында маған жаттығуларында қолданылатын принципті жазып жіберді: «Баяу болсаң — бірқалыпты болады. Бірқалыпты болсаң — жылдам болады».
Мүмкін, мен қартайып бара жатқан шығармын, бірақ уақыт өте келе сән-салтанат туралы түсінігім өзгерді. Қазір бұл көптеген заттарға ие болу емес. Мен үшін нағыз сән-салтанат — асықпау сезімі. Асықпа, бірақ тоқтама.
Міне, балалар, бұл менің сұрақтарым. Сіз де өз сұрақтарыңызды тауып, құрастыра беріңіз.
Қарапайым шешімдерді іздеуді ұмытпаңыз.
Егер жауап қарапайым болмаса, онда ол дұрыс жауап емес шығар.
«Көзді ашып-жұмғанша бәріміз жоқ боламыз. Мәңгілікпен салыстырғанда 100 жыл түк емес. Мен қарындасыммен үнемі сөйлесемін... Мен оған: „Қыз, сенің көңіл көтере бастағаның дұрыс болар еді. Біз жақында кетеміз. Кейін артқа қарап: „Қап, мен күліп-ойнауым керек еді, ал қазір мен өліп барамын“,— деп айтасың“». — Джейми Фокс
Джейми Фокс
Джейми Фокс — «Оскар» сыйлығының иегері, «Грэмми» лауреаты, әлемге әйгілі стендап және импровизация комигі. Ол, сөзсіз, мен кездестірген ең кәсіби орындаушы әрі шоумен. Оның үйіндегі студияда өткізген 2,5 сағат ішінде ол мені таңғалдырды.
Турник — бұл бәрі
Джеймидің таңертеңгілік жаттығуы (шамамен күн сайын): 15 рет турникке тартылу, 50 рет жерден көтерілу, 100 рет пресс. 15 рет турникке тартылу (басқаша ұстау), 50 рет жерден көтерілу. 10 рет турникке тартылу (бірінші ұстау). 10 рет турникке тартылу (екінші ұстау).
«Мені Тайриннің (актер Тайрин Тернер) қалай үнемі формада жүретіні қызықтыратын. Ол: „Достым, мен саған айтып тұрмын, турник — бұл бәрі“,— деді».
Эрик Марлон Бишоп «Джейми Фокс» есімін алғаш қолданған күн
«Мен Санта-Моникадағы Improv клубына бардым. Мен бұрын онда болмағанмын. 100 жігіт келсе, бар болғаны 5 қыз келетінін байқадым. Продюсерлер бірсарындылықты бұзу үшін сол 5 қызды әрқашан шоуға қосатын. Сондықтан мен: „Хмм, менің бір амалым бар“,— дедім. Тізімге барлық унисекс (ерлерге де, әйелдерге де ортақ) есімдерді жаздым: Стейси Грин, Трейси Браун, Джейми Фокс... Продюсер тізімнен таңдап: „Джейми Фокс осында ма? Ол бірінші шығады“,— деді. Мен: „Жоқ, бұл менмін“,— дедім. „О, жақсы. Сен шығасың. Сен — жаңа піскен етсің (тәжірибесіз адам)“. Көрермендер: „Бұл бала кім? Ол шоуда бар ма? О, ол әуесқой екен“,— деп жатты. Сосын олар менің есімімді айтып айғайлай бастады — „Ей, Джейми! “,— бірақ мен бұл есімге үйренбегенмін, жауап бермедім. Сонда олар мені өркөкірек екен деп ойлады: „Бұл оңбаған... ол бізді тыңдамайды да... “».
Қорқыныштың арғы жағында не бар? Ештеңе.
Джейми өзіне өте сенімді. Мен оның қыздарына сенімділікті қалай үйрететінін сұрағанымда, ол олардан «Қорқыныштың арғы жағында не бар? » деп сұрайтынын айтты. Оның жауабы әрқашан — «Ештеңе».
Ол былай деп түсіндіреді: «Адамдар еш себепсіз уайымдайды, өйткені ешкім келіп сені шапалақпен ұрмайды немесе сабамайды... Біз қорқыныш немесе белсенділіктің жоқтығы туралы айтқанда, мұның бәрі сенің басыңда. Егер сіз ерте бастан олардың қорқыныштарымен жұмыс істесеңіз, олар ұялшақ болса да, бұл қасиетін жеңе алады».
ТФ: Қорыққан нәрсеңізге қарап сұраңыз: «Егер мен осыдан өтсем, қорқыныштың арғы жағында не болады? » Жауап әдетте — ештеңе. Жағымсыз салдарлар өте аз немесе олар уақытша. Бұл Фрэнсис Форд Копполаның «Сәтсіздік — бұл тұрақты емес» деген сабағына ұқсайды.
«Балаларыңды тәрбиелегенде, сен — садақсың, олар — жебе. Сен тек оларды дұрыс бағытқа бағыттауға тырысасың. Әжем маған солай істеді».
Еліктеушілер үшін
Джейми біздің сұхбат кезінде оншақты еліктеу (пародия) жасады. Міне, бір кеңес: «Кермит бақасынан бастаңыз, сосын аздап swagger (өзіне сенімді жүріс-тұрыс) қосыңыз, сонда Сэмми Дэвис шығады».
Не сен мықтысың, не сен мүлдем жоқсың
Джейми Кинен Айвори Уайанстың әзіл жазуға қаншалықты тәртіппен қарағанын айтып берді: «Сен келіп, жұмысты жартылай істеуге құқығың жоқ еді. Ол сені шетке шығарып: „Қара нәсілді комик ретінде сенің ортанқол болуға құқығың жоқ. Не сен мықтысың, не сен мүлдем жоқсың“,— дейтін».
ТФ: Бұл тек комедияға немесе нәсілдік мәселелерге ғана қатысты емес. Қазір «креатор» болу бұрынғыдан да оңай, бірақ ерекшелену бұрынғыдан да қиын. «Жақсы» деген жеткіліксіз.
Шындықты айтуды үйрену
«Менің 10 жасар кезім, бесінші сынып, 1976 жыл. Уағызшы гомосексуалдылық туралы уағыз айта бастады. Ол: „Құдай Адам мен Хауаны жаратты, Адам мен Стивті жаратқан жоқ“,— деп жатты. Бұл Техас еді. Менің әжем орнынан тұрып: „Тоқтатыңыз мұны“,— деді. Бүкіл шіркеу тып-тыныш бола қалды. Ол: „Мен бұл балабақшаны 30 жыл басқардым және бәріңізге айтарым, Құдай өзгеше балаларды да жаратады. Мен олардың жүре бастағаннан бергі өмірін бақыладым, олар басқаша әуенмен билейді. Оларды қудалауды тоқтатыңыз, өйткені сіз олардың өмірін қиындатып жатырсыз“,— деді де, орнына отырды».
Эд Ширан танымал болмай тұрып
«Эд Ширан есімді жас жігіт өзінің музыкалық мансабын бастау үшін шамамен 6 апта бойы мына кілемде [ол біз жазба жасап жатқан еденге нұсқады] ұйықтап жүрді. Ол Лондонда менің Лос-Анджелестегі шоуым туралы естіп келген екен. Мен оған: „Бұл нағыз сынақ. Маған сенің акцентің маңызды емес. Сенің деңгейің өте жоғары болуы керек“,— дедім. Мен оны 800 адам жиналған шоуға алып бардым. Кенет Эд Ширан укулелемен (кішкентай гитара) сахнаға шықты. Қасымдағы жігіт: „Эй, Фокс, бұл жирен шашты бала кім? “,— деді. Мен: „Көрейік“,— дедім. 12 минуттың ішінде бүкіл зал оны түрегеп тұрып алқады».
Алыстан іздемес бұрын...
Джейми «Рэй» фильмінде Рэй Чарльздің рөлін сомдап, «Оскар» алды. Түсірілім алдында олар бірге пианинода ойнаған: «Біз ойнап жатқанда, мен төбем көкке жеткендей болдым. Сосын ол өте күрделі нәрселерді ойнай бастады, мен ілесе алмай, бір нотаны қате басып кеттім. Ол тоқтап: „Неге сен олай істедің? Бұл қате нота ғой“,— деді. Мен: „Кешіріңіз, мырза“,— дедім. Ол: „Бір нәрсе айтайын ба, бауырым. Дұрыс ноталар дәл сенің саусақтарыңның астында тұр. Сен тек дұрыс нотаны басу үшін уақыт бөлуің керек. Өмір де сондай“,— деді».

Рухты жануар: Африка арыстаны
Брайан Джонсон
Брайан Джонсон — кәсіпкер және инвестор. Ол OS Fund және Braintree компанияларының негізін қалаушы. 2013 жылы Braintree-ді eBay 800 миллион долларға сатып алды. Қазіргі уақытта Брайан — когнитивті қабілеттерді жақсартуға арналған нейропротез (миға имплантацияланатын компьютер) жасап жатқан Kernel компаниясының бас директоры.
Балаларына шабыт беру үшін Брайан үйінің қабырғасына Гэндальф пен Гарри Поттердің суретін салғызған. Олар таяқшаларын аспанға қаратып тұр, ал оның үстінде «арман» деген сөз жазылған. Ол балаларына Толкин мен Роулинг мәтін арқылы әлемдер құрғаны сияқты, кәсіпкерлер де компаниялар арқылы өз өмірін құра алатынын үйреткісі келеді.
Оның алғашқы кәсіпкерлік жұмыстарының бірі
Кредит карталарын өңдеу қызметін есіктен-есікке жүріп сату туралы: «Мен былай дейтінмін: „Тим, егер маған 3 минут уақытыңды бөлсең және соңында менің қызметіме „иә“ демесең, мен саған 100 доллар беремін“. Әдетте олар қызығушылық танытатын. Мен оларға саланы түсіндіріп беретінмін. Мен басқалармен бірдеймін, тек менен сіз адалдық, ашықтық және керемет қолдау аласыз дейтінмін. Осылайша мен компанияның нөмірі бірінші сатушысы болдым».
Бұл жай ғана қышыну ма, әлде күйіп бара жатыр ма?
«Өз ісін бастағысы келетін адамдармен көп сөйлесемін және менің сүйікті сұрағым: „Бұл жай ғана қышыну ма (itch), әлде күйіп бара жатыр ма (burn)? “ Егер бұл жай ғана қышыну болса, бұл жеткіліксіз. Мен үшін артқа қайтар жол болған жоқ. Мен жұмысқа тұрмайтынымды білдім. Сәтсіздік ешқашан нұсқа болған емес».
Сен бұны енді қайталамауың керек шығар
«Бірде бала кезімде: „Егер сүт құтысын бензинге толтырып, от қойса не болады? “ — деп ойладым. Солай істедім. Күткенімдей, үлкен жалын пайда болды. Кенет анамның көлігі көрінді. Мен қорқып кетіп, құтыны теуіп жібердім, бензин көшеге және арыққа жайылды. Мен көліктер жарылады деп қорықтым. Арыққа барып, бензинді өшіру үшін таптай бастадым, ол жан-жаққа шашырап, енді көгал жана бастады. Ақыры отты өшірдік. Анам маған тек: „Брайан, сен бұны енді қайталамауың керек шығар“,— деді. Мен: „Жақсы, бұл әділ“,— дедім. Бұл менің анама тән қасиет еді».
Тәрбиелік кеңес — «Сен бұл туралы қалай ойладың?»
«Екі апта бұрын мен және 11 бен 9 жасар балаларым квадроциклге міндік. Мен оларға 2 минуттық сабақ бердім: қалай алға, артқа жүру керек, қалай тежеу керек. „Мен сендердің 5 минутқа барып, аман-есен оралуларыңды күтемін. Маған қалай істегендеріңді, қауіпті қалай бағалағандарыңды айтып беріңдер. Бірақ мен сендермен бірге бармаймын“,— дедім. Олар оралған соң: „Әке, біз қауіпті былай бағаладық, мәселе туындауы мүмкін деп былай ойладық... “ — деп түсіндірді. Бұл өте пайдалы болды».
Шеклтонның иіс сезу тесті (The Shackleton Sniff Test)
Эрнест Шеклтон бала кезінде Брайанға үлкен әсер қалдырды. «Ол табандылығымен және экспедиция кезінде туындаған барлық кедергілерді қалай жеңгенімен есте қалды. Ол менің өмірімде үлкен шабыт көзі болып табылады, өйткені мен өзім істейтін әрбір ісіме «Шеклтонның иіс сезу тестін» (Шеклтонның шешім қабылдау критерийлеріне негізделген тексеріс) қолданамын... Мен былай деп ойланамын: Егер мен осы іске кіріссем, ол Шеклтон қойған талаптарға сай келе ме? Бұл менің ойлап таба алатын ең батыл қадамым ба? Шеклтон не істер еді? »
TF: Джо Де Сена (38-бет) Шеклтонды лакмус тесті (бір нәрсенің сапасын немесе шынайылығын анықтайтын шешуші критерий) ретінде пайдалана отырып, дәл осындай жаттығу жасайды. Ортақ досымыз айтқандай: «Бұл оның да кумирі».
**Басқа адамдар ақылға сыйымсыз деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не? **
«Біздің болмысымыз — программалауға келеді».
**Сіз ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөздеріңіз бар ма? **
«Өмір — дауылдың басылуын күту емес, жаңбыр астында билеп үйрену» [Вивиан Гриннің сөзінен бейімделген].
Бес маймыл ойыны
Бұл үйренілген дәрменсіздікке (сәтсіздіктерден кейін әрекет етуден қалу күйі) қатысты, ол көбінесе ескірген және жақсылық тілейтін адамдар тарапынан беки түседі:
«Braintree компаниясында мен үнемі айтып жүретін принциптердің бірі: «Барлық болжамдарға күмән келтіріңдер» болатын. Мен оны мынадай оқиғамен түсіндіретінмін: Бөлмеде бес маймыл бар, ал сатының басында бір себет банан тұр. Маймылдар, әрине, банан алу үшін сатымен жоғары шыққысы келеді, бірақ біреуі әрекет жасаған сайын, олардың бәріне суық су шашылады. Суық суға бірнеше рет түскеннен кейін, маймылдар банан алу үшін сатыға шықпауды үйренеді... Кейін [зерттеушілер] бір маймылды шығарып, орнына жаңа маймыл салады. Жаңа маймыл бананды көреді. Ол «О, мен банан аламын» деп ойлайды, бірақ сатыға шығуға тырысқанда, басқа маймылдар оны ұстап алып, кері тартады... Уақыт өте келе [зерттеушілер] жүйелі түрде әрбір маймылды ауыстырады, енді бөлмеде бес жаңа маймыл болады. Кез келген жаңа маймыл келіп, сатыға шығуға тырысқанда, олар оны ұстап алып, кері тартады, бірақ бұл бесеуінің ешқайсысына ешқашан суық су шашылмаған».
TF: Бұл Тара Брахтың (555-бет) мен жиі ойлайтын бір оқиғасын есіме түсірді:
Бұл хайуанаттар бағында торда ұсталған және кейін аңдар қорығына құтқарылған Мохини есімді жолбарыс туралы оқиға. Мохини 5 немесе 10 жыл бойы едені бетон, 3-те 3 метрлік торда қамауда болған. Соңында оны үлкен жайылымға жіберді: Үлкен толқыныспен және үмітпен оны жаңа әрі кең ортаға жіберді, бірақ бәрі кеш еді. Жолбарыс бірден қоршаудың бір бұрышына барып тығылды және өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол сол бұрышта 3-те 3 метрлік жердің шөбі тозып, жалаңаштанғанша ары-бері жүре берді... Мүмкін, біздің өміріміздегі ең үлкен трагедия — еркіндіктің мүмкін екендігіне қарамастан, біздің өз жылдарымызды сол баяғы ескі үлгілердің тұтқынында өткізуіміз шығар.
Қандай өткен шектеулерді — шынайы немесе ойдан шығарылған — жүк ретінде арқалап жүрсіз? Өміріңіздің қай жерінде 3-те 3 метрлік шөпте ары-бері жүріп жүрсіз? Ешқашан болмаса да, қай жерде су шашылуынан қорқасыз? Көбінесе, сіз қалағанның бәрі жайлылық аймағыңыздан небәрі бір дюйм жерде тұрады. Оны тексеріп көріңіз.

Тотемдік жануары: Пенн Джиллетт (жақын досы)
Брайан Коппельман
Брайан Коппельман (TW: @briankoppelman, briankoppelman. com) — сценарист, жазушы, режиссер және продюсер. Өзі бірлесіп құрған және атқарушы продюсер (сонымен қатар спекуляция (алдын ала тапсырыссыз, өз бетімен жазылған сценарий) ретінде жазған) болған танымал «Миллиардтар» (Billions) сериалына дейін ол «Rounders» және «Ocean’s Thirteen» фильмдерінің тең авторы, сондай-ақ «The Illusionist» және «The Lucky Ones» фильмдерінің продюсері ретінде белгілі болған. Ол Майкл Дуглас басты рөлде ойнаған «Solitary Man» сияқты фильмдерді басқарды. Брайан сонымен қатар «The Moment» подкастын жүргізеді. Менің сүйікті эпизодтарымның бірі — «I Love You, Man» фильмін жазған және режиссерлік еткен және «Meet the Parents» сценарийін жазған Джон Гамбургпен болған сұхбат. Бұл бір әңгімеге сыйдырылған кино мектебі мен сценарий жазу бойынша MFA (бейнелеу өнері магистрі — шығармашылық бағыттағы жоғары ғылыми дәреже) дәрежесі сияқты.
Уақытты таппайсың, уақытты жасайсың
«Мен 30 жаста едім. Нью-Йорктегі покер клубтарының біріне барып, адамдардың сөйлеу мәнерін естіп, түрлерін көргенде, өміріме көңілім толмай жүрген кезім еді. Мен: «Жақсы, бұл нағыз кино ғой [Rounders]... » деп түсіндім. Мен әйелім Эмиге және ең жақын досым Дейвке барып, жұмысты жалғастыра отырып, таңертең осы сценарийді жазу туралы жоспар жасадым. Эми біздің пәтеріміздің астындағы қойманы босатып берді. Ол кезде Дейв екеуміздің кино индустриясында ешқандай танысымыз болған жоқ. Біз әр таң сайын 2 сағат бойы кездесетінбіз. Меніңше, біз жексенбі күндері демалдық, бірақ одан басқа бірде-бір таңды жібермедік. Біз 2 сағат жұмыс істедік. Ол бармен болып істеді, ал мен жұмысыма баратынмын [Брайан ол кезде кешкі курстарда заң мектебін жаңа бітіріп, дыбыс жазу бизнесінде жүрген].
Сол таңғы 2 сағат... сол кішкентай қоймада бір шұңғылша бар болатын. Бір орындыққа ғана орын бар. Мен еденде отыратынмын, Дейв көбіне жазу машинкасында отыратын. Бізде покер және ойын тілі туралы оқу материалдары болып табылатын кітаптар жинағы болды. Біз сол бөлмеде отырып жазатынбыз, ал түнде осы покер клубтарына барып, деректер жинауға тырысатынбыз. Адамдар айтқан сөздер, олар бізге айтқан оқиғалар, кейіпкерлердің ерекшеліктері... оның шынайы немесе шынайы емес екендігі туралы еш ойланбастан. Біз оның ешқайсысын есептемедік, тек «Diner» фильмі біз үшін қандай болса, сондай болатын фильмге негіз бола алатын сценарийді қалай жазуға болады? » дегенді ғана ойладық. Сол кездегі 20 жастағы жігіттер бір-біріне дәйексөз ретінде айтқысы келетін фильм. Бұл олардың кішкентай құпия, жеке фильмі болуы керек еді, егер біз соны істей алсақ, онда жетістікке жеткеніміз».
TF: Халед Хоссейни «The Kite Runner» кітабын толық жұмыс күнімен дәрігер болып істеп жүргенде таңертең ерте жазған. Пол Левеск (128-бет) көбіне түн ортасында жаттығады. Егер бұл шынымен маңызды болса, оны кестеге қойыңыз. Пол сізден сұрауы мүмкін: «Бұл арман ба әлде мақсат па? » Егер ол күнтізбеде болмаса, ол шынайы емес.
Брайан мені таныстырған «Таңғы беттер» туралы
«[Әр таң сайын] менің істейтінім Джулия Кэмеронның «The Artist’s Way» кітабындағы «Таңғы беттерге» (ойды жинақтауға арналған күнделікті жазу әдісі) негізделген. Бұл қолмен жазылатын үш бет, онда не болса да қаламды үш бет бойы тоқтатпай жүргізесіз. Ешқандай цензурасыз, қайта оқымастан. Бұл мен кездестірген сиқырға ең жақын нәрсе. Егер сіз мұны күн сайын нағыз тәртіппен жасасаңыз, сіздің ішкі түйсігіңізде (субconscіous) бір нәрсе болады, ол сізге ең шығармашылық күйіңізге жетуге мүмкіндік береді. Мен былай дер едім — және мен білемін, сіз де басқа нәрселермен мұндай тәжірибені көрдіңіз — мен бұл кітапты 100 адамға беріп: «Мен саған айтамын, сен мұны істеуің керек... » дедім. Мен берген 100 адамның ішінен, бәлкім, онының бірі ғана кітапты ашып, жаттығуларды орындады. Сол он адамның жетісінің кітаптары, фильмдері, телешоулары шығып, табысты болды. Бұл керемет. Ол өте рухани болса да, ал мен атеист болсам да, бұл кітап менің өмірімді өзгертті».
**Кітап және подкаст бойынша ұсыныстар? **
Стивен Прессфилдтің «The War of Art» кітабы. Бадд Шульбергтің «What Makes Sammy Run» кітабы, біреудің Голливудта қалай жол салғаны туралы. Крейг Мазин мен Джон Августың «Scriptnotes» подкасты. «Олардың екеуінде 20 танымал фильм бар. Бұл екі жігіт не туралы айтып жатқанын біледі. Олар күн сайын кино түсірудің қайнаған ортасында жүр».
Суицид туралы кейбір практикалық ойлар
Бұл тарауда мен суицид туралы және неге мен әлі осы планетада жүргенім туралы айтатын боламын. Бұл қараңғы көрінуі мүмкін, бірақ мақсат — мұқтаж жандарға үміт пен құралдар беру. Бұл сіз ойлағаннан әлдеқайда көп адам.
Мен келесі оқиғаларды отбасымнан, қыздарымнан және ең жақын достарымнан жылдар бойы құпия сақтадым. Алайда жақында мені сілкіндірген, оятқан бір оқиға болды және мен бәрін бөлісетін уақыт келді деп шештім.
Сондықтан, менің сезінуі мүмкін ұятымды, мен осыны жазып отырғанда алақанымды терлетіп жатқан қорқынышты ескермей, бастауға рұқсат етіңіздер.
Кеттік...
ТАҒДЫРДЫҢ ТӘЛКЕГІ
— Мұны менің ағам үшін қол қойып бере аласыз ба? Бұл ол үшін өте маңызды.
Айналамда сұрақ қойып жатқан оншақты адам болды, ал бір жанкүйер әдептілікпен өз кезегін күтті. Сұрағы: жай ғана қолтаңба.
Жұма күні кешкі сағат 7 шамасы болатын, мен TWiST подкастының жанды жазбасын жаңа ғана аяқтаған едім. Ауада ерекше бір энергия сезілді. Жүргізуші және интервьюер Джейсон Калаканис шоуды қалай өткізу керектігін біледі. Ол көпшілікті қыздырып, сахнада 2 сағаттан астам уақыт бойы маған мүмкін болатын барлық сұрақтарды қойып, істі жалғастырды. Өтетін жер адамға толы болды. Енді 200-ден астам адам ары-бері жүріп, шарап ішіп немесе демалысқа кетіп жатты.
Бірнеше қатысушы менімен сөйлесу үшін микрофондардың жанына жиналды.
— Оған айтқыңыз келетін белгілі бір нәрсе бар ма? Ағаңызға? — деп сұрадым мен костюмді мінсіз киген мына бір мырзадан. Оның есімі Сайлас еді.
Ол бірнеше секундқа қатып қалды. Мен оның көздерінің дірілдегенін көрдім. Мен түсіндіре алмайтын бір ерекше нәрсе болды.
Мен қысымды азайтуды шештім: «Мен бір нәрсе ойлап таба алатыныма сенімдімін. Оған келісесіз бе? » Сайлас басын изеді.
Мен бірнеше жол жаздым, күлімсіреген бейне қостым, ол әкелген кітапқа қол қойып, қайтарып бердім. Ол алғысын айтып, көпшіліктің арасынан шығып кетті. Мен қолымды бұлғап, басқалармен сөйлесуге оралдым.
Шамамен 30 минуттан кейін маған кету керек болды. Менің сүйіктім әуежайға жаңа ғана қонды, мен оны кешкі асқа қарсы алуым керек еді. Мен лифттерге қарай жүре бастадым.
— Кешіріңіз, Тим? — Бұл Сайлас еді. Ол мені күтіп тұрған екен. — Сізбен бір сәт сөйлесуге бола ма? — Әрине, — дедім мен, — бірақ менімен бірге жүріңіз.
Біз үстелдер мен парталарды айналып өтіп, лифт алаңына бардық, мен «Төмен» түймесін бастым. Сайлас өз оқиғасын бастаған бойда, мен лифт туралы ұмытып кеттім.
Ол жаңа ғана жауап бере алмағаны үшін кешірім сұрады. Оның інісі — мен кітапқа қол қойып берген адам — жақында өз-өзіне қол жұмсаған екен. Ол 22 жаста болған.
«Ол сізге үлкен құрметпен қарайтын, — деп түсіндірді Сайлас. — Ол сізді және Джо Роганды тыңдағанды жақсы көретін. Мен ол үшін сіздің қолтаңбаңызды алғым келді. Мұны оның бөлмесіне қоямын». Ол кітапқа ишарат жасады. Мен оның көзіне жас толғанын көрдім, өзімнің де солай болғанын сездім. Ол жалғастырды.
«Адамдар сізді тыңдайды. Осы нәрселер туралы айтуды ойлап көрдіңіз бе? Суицид немесе депрессия туралы? Сіз біреуді құтқара алуыңыз мүмкін». Енді маған оған аңтарылып қарау кезегі келді. Не айтарымды білмедім.
Сондай-ақ менің ақталуыма сылтау да болмады. Ол білмесе де, менің суицид туралы айтуға толық негізім бар еді.
Орта мектептегі ең жақын достарымның кейбірі өздерін өлтірді. Колледждегі ең жақын достарымның кейбірі өздерін өлтірді. Мен өзімді өлтіре жаздадым.
«Қайғыңызға ортақпын», — дедім мен Сайласқа. Ол маған осыны айту үшін үш сағаттан астам уақыт күтті ме екен деп ойладым. Ол күткен сияқты. Оған ризамын. Оның жүрегі менікінен әлдеқайда үлкен екен. Шынында да, мен жазуымда осындай қорқақ бола отырып, оның бауырына көмектесе алмадым. Мен тағы қаншама адамға көмектесе алмадым? Бұл сұрақтар менің ойымда жүрді.
«Мен бұл туралы жазамын, — дедім мен Сайласқа, оның иығынан епсіз қағып. — Сөз беремін».
Осылайша мен лифтке міндім.
ҚАРАҢҒЫЛЫҚҚА ЕНУ
«Олар бізді көмгісі келді. Бірақ біздің дән екенімізді білмеді». — Мексика мақалы
Біз ұят болғандықтан бөліспейтін кейбір құпиялар бар.
Мысалы, Навал Равикантпен (546-бет) кофейнеде оның сүйіктісіне байқаусызда тиісіп кетіп, танысқаным ба? Әттең. Немесе бір танымал қатысушы менің ноутбугімді жалықтыратын корпоративтік видеоны көрсету үшін алғанда, 400 адамның алдында порно үзіндісі — «Төбелес клубындағыдай» (Fight Club) — жылт етіп шыға келгені ме? Тағы бір жақсы мысал.
Бірақ бұдан да қараңғы құпиялар бар. Біз ешкімге айтпайтын нәрселер. Өміріміз астаң-кестең болып кете ме деп қорқып, жасырып ұстайтын көлеңкелер.
Мен үшін 1999 жыл көлеңкелерге толы болды.
Сол уақытқа қайта оралғым келмейтіндей дәрежеде болды. Мен бұл травмалық кезең туралы 2015 жылдың 29 сәуіріндегі Reddit AMA (Маған кез келген сұрақ қой — интернеттегі ашық сұрақ-жауап сессиясы) сессиясына дейін көпшілік алдында айтқан емеспін.
Төменде менің құлдырау спиралімнің реттілігі берілген. Кейін қарағанда, оның кейбіреуі қаншалықты болымсыз болып көрінетіні таңғалдырады. Алайда ол кезде бұл нағыз «мінсіз дауыл» еді.
Мен «мүмкін емес жағдай» сияқты сөздерді қосамын, бұл объективті шындықты емес, менің сол кездегі ойымды көрсетеді.
Мен бұл оқиғаларды әлі де анық есіме түсіремін, бірақ кез келген дәйексөздер еркін мазмұндалған. Сонымен, бәрі басталған жерден бастасақ...
Бұл менің Принстон университетіндегі соңғы курсымның басы. Менің оқуды аяқтауым 1999 жылдың маусым айына жоспарланған. Алдағы алты айдың ішінде бірнеше апта аралығында бірнеше оқиға орын алды.
Біріншіден, мен McKinsey консалтингіне және Trilogy бағдарламалық жасақтамасына, сондай-ақ басқа да компанияларға соңғы сұхбатқа өте алмадым. Мен неден қателесіп жатқанымды білмедім және академиялық ойында ұзақ уақыт «жеңіп» келгеннен кейін өзіме деген сенімімді жоғалта бастадым.
Екіншіден, көп ұзамай көптен бергі (колледж студенті үшін бәрібір ұзақ) сүйікті қызым менімен айырылысты. Жұмыс мәселесіне байланысты емес, бірақ мен сол кезеңде өзіме сенімсіз болып кеттім, онымен көбірек уақыт өткізгім келді және оның спорттық маусымына үлкен кедергі келтірдім. Маған не болған?
Үшіншіден, Шығыс Азия зерттеулері бөліміндегі дипломдық жұмыс бойынша жетекшілерімнің бірімен тағдырлы кездесу болды. Менің жұмысымның ішінара жобасын оқып шығып, ол маған дипломға қосу үшін жапон тіліндегі түпнұсқа зерттеулердің үлкен жинағын ұсынды. Мен басым айналып шықтым — мен бұл дипломдық жұмысты (әдетте 60–100 бет немесе одан да көп болады) оқу біткенше қалай аяқтаймын? Не істемекпін?
Айта кету керек, Принстонда дипломдық жұмыс негізінен төрт жылдық бакалавриат мансабыңыздың шыңы ретінде қарастырылады. Бұл оның бағалануында да көрінеді. Дипломдық жұмыс көбінесе сіздің бүкіл департаменттік орташа бағаңыздың (GPA) 25%-ын құрайды. Жоғарыдағылардан кейін оқиғалар былай өрбіді...
Мен құтқару нұсқасын таптым! Дипломдық жұмыс үшін тіл үйренуді зерттеу барысында мені Berlitz International-да жұмыс істейтін керемет PhD докторымен таныстырды. Оның есімі Берни еді. Бір күні кешке Принстондағы Уитерспун стритте кешкі ас іштік. Ол бірнеше тілде сөйлейді және мен сияқты білімқұмар (nerd) адам. Бір сағат екі сағатқа, кейін үш сағатқа ұласты. Соңында ол: «Білесің бе, бірнеше айдан кейін оқуды бітіретінің өкінішті. Менде сен үшін өте қолайлы жоба бар еді, бірақ ол ертерек басталады», — деді. Бұл мен іздеген шешім болуы мүмкін еді!
Мен ата-анаммен соңғы курстың ортасынан бастап бір жыл демалыс алу туралы сөйлестім. Бұл маған дипломдық жұмысты аяқтауға және жақсартуға уақыт береді, сонымен бірге «шынайы әлемдегі» жұмыстарды тексеріп көруге мүмкіндік береді. Бұл екі жаққа да тиімді болып көрінді және ата-анам мені қолдады.
Принстон басшылығы бұл идеяға келісті және мен шешімім туралы хабарлау үшін жоғарыда аталған дипломдық жетекшімен кездестім. Дипломдық жұмысты дұрыс орындау үшін уақыт бөлгеніме қуанудың орнына (мен солай болады деп күткен едім), ол ашуланған сияқты көрінді: «Сонымен сен жай ғана тастап кетпексің бе?! Жауапкершіліктен қашпақсың ба?! Бұл мен өмірімде көрген ең үздік дипломдық жұмыс болғаны дұрыс». Менің стресстік күйімде мен одан кейінгі сөйлесулерден жасырын қорқытулар мен ультиматумдарды естідім... бірақ ешбір профессор шынымен олай істемес еді, солай ма? Кездесу немқұрайлы күлкімен және қысқа ғана «Сәттілік» деген сөзбен аяқталды. Мен есеңгіреп шықтым.
Есімді жиғаннан кейін, менің шокым ашуға ұласты. Дипломдық жетекші студентті тек демалыс алғаны үшін қалайша нашар бағамен қорқыта алады? Менің дипломдық жұмысым ол көрген «ең үздік жұмыс» болмайтынын білдім, сондықтан мен керемет жұмыс істесем де, нашар баға алуым іс жүзінде кепілдендірілген еді. Бұл кез келген адамға түсінікті ғой, солай ма?
Мен Принстон әкімшілігіндегі бірнеше адаммен кездестім, олардың жауабы қысқаша — «Ол олай істемес еді» болды. Тілім байланып қалды. Мені өтірікші деп атап жатыр ма? Мен неге өтірік айтуым керек? Менің мүддем қандай? Аға (немесе тұрақты жұмыс орны бар) профессормен қарым-қатынасты бұзғысы келетін ешкім жоқ сияқты көрінді. Менің үнім шықпай қалды және өзімді сатқындыққа ұшырағандай сезіндім. Оқытушылар құрамының саясаты мен үшін маңыздырақ болып шықты.
Мен достарымды мектепте қалдырып, Berlitz-те жұмыс істеу үшін қалашықтан тыс жерге көштім. «Қашықтан» дегеніміз — мен үйде жалғыз жұмыс істедім дегенді білдіреді. Бұл апаттың рецепті еді. Жұмыс жақсы болды, бірақ мен жұмыстан тыс уақытымның бәрін — оянғаннан жатқанға дейін — жатын бөлмемнің еденіне жайылған жүздеген беттік дипломдық жазбалар мен зерттеулерге қараумен өткіздім. Бұл ретсіз үйінді еді.
Жетекшім берген жапон тіліндегі зерттеулерді дипломға қосуға тырысқан 2 немесе 3 айдан кейін жұмыс мүлдем оңбай қалды. Күніне 8-ден 16 сағатқа дейін қағаздарға жалғыз қарап отырғаныма қарамастан (немесе соның салдарынан), бұл қате бастамалардың, тұйыққа тірелулердің және мүлдем болмауы керек зерттеулердің жиынтығы — нағыз Франкенштейн құбыжығы болды. Кем дегенде жартысы мүлдем жарамсыз еді. Мен, сөзсіз, мектептен кеткен кезімнен де нашар жағдайда болдым.
Менің достарым оқу бітіріп, тойлап, Принстонды артқа тастап жатты. Мен болсам қалашықтан тыс жерде кондоминиумда отырып, мүмкін емес жағдайда қамалып қалдым. Дипломдық жұмысым алға баспады, тіпті ол керемет болып шықса да, мені құртатын кекшіл жетекшім бар (менің ойымша). Мені құрту арқылы ол менің орта мектептен бері құрбан еткенімнің бәрін жояды: мектептегі жақсы бағалар мені Принстонға жеткізді, Принстондағы жақсы бағалар мені армандаған жұмысыма жеткізуі керек еді және т. б. Мені құрту арқылы ол Принстонның орасан зор оқу ақысын босқа кеткен ақшаға айналдырады, бұл менің отбасымның желге ұшырған байлығынан басқа ештеңе болмайды. Мен күндізгі сағат 2-ге немесе 3-ке дейін ұйықтай бастадым. Айналамдағы бітпеген жұмыс үйінділеріне қарай алмадым. Менің қорғаныс механизмім — өзімді жапқышпен жауып, ояу уақытты азайтып, кереметті күту болды.
Ешқандай керемет болмады. Бірде түстен кейін мен Barnes & Noble дүкенінде мақсатсыз жүріп, кездейсоқ суицид туралы кітапты көріп қалдым. Ол тура алдымдағы көрме үстелінде тұрды. Мүмкін бұл сол «керемет» шығар? Мен отырып, бүкіл кітапты оқып шықтым, күнделігіме көптеген жазбалар алдым, соның ішінде библиографияда көрсетілген басқа кітаптарды да жаздым. Ұзақ уақыттан бері алғаш рет зерттеу жүргізуге құлшынысым оянды. Белгісіздік пен үмітсіз жағдайлар теңізінде мен үміт тапқандай болдым: соңғы шешім.
Мен Принстон кампусына оралдым. Бұл жолы мен тізімімдегі суицидке қатысты барлық кітаптарды алу үшін бірден Файрстоун кітапханасына бардым. Бір ерекше перспективалы көрінген кітап қолымда болмады, сондықтан оған тапсырыс бердім. Ол қайтып келгенде мен кезекте бірінші болып аламын. Оны қай сорлы оқып жатыр екен және оны қайтара ала ма екен деп ойладым.
Айта кету керек, бұл кезде мен шешім қабылдау кезеңінен өтіп кеткен едім. Шешім мен үшін анық болатын. Мен қандай да бір жолмен сәтсіздікке ұшырадым, өзімді осы күлкілі тығырыққа тіредім, маған мән бермейтін мектепке қаншама ақша жұмсадым, енді басқаша істеудің не мәні бар? Осындай қателіктерді мәңгі қайталай беру ме? Өзіме, отбасыма және достарыма үмітсіз жүк болу ма? Жоқ. Мұндай қарапайым нәрсені түсіне алмайтын сәтсіз (loser) адамсыз әлем жақсырақ болар еді. Мен не бере алар едім? Ештеңе. Сонымен шешім қабылданды және мен толықтай жоспарлау режиміне көштім.
Бұл жағдайда мен жоспарлауға қауіпті деңгейде шебер едім. Менде басынан аяғына дейін есептелген 4-тен 6-ға дейінгі сценарий болды, соның ішінде қажет болған жағдайда әлеуетті көмекшілер мен бүркемелер де болды. Дәл сол кезде маған телефон соғылды.
[Анам ба?! Бұл жоспарда жоқ еді. ]
Мен Файрстоун кітапханасында менің үй жайым сақталғанын ұмытып кетіппін, өйткені мен ресми түрде бір жылдық демалыста болдым. Бұл ата-анама «Жақсы жаңалық! Сіз сұратқан суицид туралы кітап енді кітапханада алуға дайын! » деген сияқты мазмұндағы ашықхаттың жіберілгенін білдірді.
Әттең (және Құдайға мың да бір шүкір).
Мен анаммен телефонда сөйлескенде мүлдем дайын болмай қалдым. Ол кітап туралы қобалжып сұрады, сондықтан мен тез ойланып, өтірік айттым: «О, ол туралы алаңдамаңыз. Кешіріңіз! Менің достарымның бірі Ратгерсте оқиды және оның Файрстоунға рұқсаты жоқ еді, сондықтан мен оған тапсырыс беріп бердім. Ол депрессия және басқа да нәрселер туралы жазып жатыр».
Мені миллионнан бір болатын кездейсоқ оқиға өз елесімнен оятты. Тек сол кезде ғана мен бір нәрсені түсіндім: менің өлімім тек маған ғана қатысты болмас еді. Ол мен ең жақсы көретін адамдардың өмірін толығымен құртатын еді. Мен менің дипломдық мәселеме еш қатысы жоқ анамның өмірінің соңына дейін азап шегіп, өзін кінәлап өтетінін елестеттім.
Келесі аптада мен «академиялық демалысымның» қалған бөлігін шынымен демалысқа арнауды шештім (диссертация құрысын) және физикалық әрі психикалық денсаулығыма назар аудардым. Егер сіз «The 4-Hour Workweek» (Аптасына 4 сағат жұмыс) кітабын оқыған болсаңыз, 1999 жылғы Қытай кикбоксинг (саньшоу) чемпионатындағы «сумо» тарихы осылай басталған болатын.
Айлар бойы ойларымның тұтқынында қамалмай, денемді шынықтыруға көңіл бөлгеннен кейін, бәрі әлдеқайда анық бола бастады. Кез келген нәрсе реттелетіндей көрінді. «Үмітсіз» жағдай тек сәтсіздік сияқты сезілді, бірақ ол тұрақты нәрсе емес еді.
Мен Принстонға оралдым, әлі де қабағы қатулы диссертациялық жетекшіме (ғылыми жұмысқа бағыт беретін оқытушы) дайын жұмысымды тапсырдым, диссертация қорғау кезінде біраз сын естідім, бірақ бұл маған бәрібір болды. Бұл ол оқыған ең үздік диссертация емес еді, менің де ең үздік жазған дүнием емес-ті, бірақ мен алға жылжыдым.
Соңғы семестрде өзіме деген сенімділікті қайтаруға көмектескен бірнеше адамға алғысым шексіз. Олардың ешқайсысы бұл хикаяны естіген емес, бірақ мен олардың еңбегін осы жерде атап өткім келеді. Олардың арасында: ата-анам мен отбасым (әрине), профессор Эд Цшау, профессор Джон Макфи, «Sympoh» би тобы және керемет «Terrace Food Club» клубындағы достарым. Мен 2000 жылғы түлектермен бірге оқу бітіріп, Нассау Холлмен қоштастым. Өздеріңіз де түсінгендей, мен ол жаққа сирек барамын.
[Sidenote: Оқу бітіргеннен кейін мен өзіме бұдан былай электронды поштадан ұзын ештеңе жазбаймын деп уәде бергенмін. Қазір 500 беттен асатын кітаптар жазып жүргенім қызық, солай емес пе? ]
Принстонда және оған ұқсас оқу орындарында «суицидтік әрекеттердің» күрт өсуін ескере отырып (мысалы, Гарвардта суицид көрсеткіші елдегі студенттер арасындағы орташа көрсеткіштен 2 есе жоғары сияқты), әкімшілік бұл мәселеге байыппен қарайды деп үміттенемін. Егер студенттеріңіздің жартысына жуығы депрессияда екенін айтса, демек, жүйелік мәселелерді шешу керек. Егер олар шешілмесе, көбірек жасөспірімдердің өліміне куә боласыз.
Айтпақшы, адамдардың өздері көмек сұрауын күту немесе жауапкершіліктен қашу үшін қауіп тобындағы балалардан «академиялық демалыс» алуын талап ету жеткіліксіз. Мүмкін, адамдар құлдырамай тұрып, бүкіл студенттер қауымына жүйелі түрде қол ұшын созу керек шығар? Бұл көмек, ресурстар немесе қолдау ұсынатын қарапайым электронды хат болуы да мүмкін.
ҚАРАҢҒЫЛЫҚТАН ШЫҒУ
«Біреудің сені қатты жақсы көруі саған күш береді, ал сенің біреуді қатты жақсы көруің батылдық сыйлайды... » — Лао-цзы
Алдымен, менің өзімді құртуға жақын болған кезеңіме ретроспективті талдау жасауға рұқсат етіңіз. Содан кейін мен сізге қараңғылықты жақындатпау үшін әлі күнге дейін қолданып жүрген құралдарым мен әдістерімді айтып беремін.
Сонымен қатар, кейбіріңіз: «Болды ма?! Принстон студенті жаман баға алудан қорықты ма? Босқа жыламай, маған демалуға мүмкіндік берші... » деп ойлауыңыз мүмкін.
Бірақ... мәселе де сонда. Кез келген нәрсені асыра сілтеп, өз-өзіңе айтатын хикаяңда адасып кету және 5 немесе 10 жылдан кейін есіңе де алмайтын бір нәрсеге бүкіл өмірің байланысты деп ойлау өте оңай. Ол «өте маңызды» болып көрінетін нәрсе жаман баға, колледжге түсу, қарым-қатынас, ажырасу, жұмыстан шығу немесе интернеттегі хейтерлер болуы мүмкін.
Сонымен, мен неге өз-өзіме қол жұмсамадым?
Төменде маған (және бірнеше достарыма) көмектескен тұжырымдар берілген. Олар депрессиядан зардап шегетін әрбір адамға көмектеспеуі мүмкін, бірақ менің үмітім — олардың кейбіріңізге пайдасы тиюі.
Егер сіз қауіпті жағдайда болсаңыз, мына нөмірге хабарласыңыз: (800) 273-8255. Менде бұл нөмір болмады, бірақ болғанын қалар едім. Бұл — Ұлттық суицидтің алдын алу желісі (National Suicide Prevention Lifeline). Сондай-ақ олардың suicidepreventionlifeline.org сайтында тікелей чаты бар. Ол ағылшын және испан тілдерінде аптасына 7 күн, тәулік бойы жұмыс істейді.
Егер сіз АҚШ-тан тыс жерде болсаңыз, халықаралық жедел желілер тізімін [LINK url="http://suicide. org"]suicide. org[/LINK] сайтынан қараңыз.
Кейде қорқынышты, қисынсыз шешімді тоқтату үшін парасатты адаммен бір рет сөйлесу жеткілікті. Егер сіз өміріңізді қиюды ойласаңыз, оларға хабарласыңыз. Егер мен сияқты мұны мойындауға ұялсаңыз, оларға «жай ғана бірнеше минут сөйлесу үшін» хабарлама жазыңыз. Уақыт өткізіп жатқандай немесе анықтамалық үшін суицид желілерін тексеріп жүргендей кейіп танытыңыз. Не болса да, амалын табыңыз.
Жеке өзім сіздің әлемге ұсынатын қабілеттеріңізді көргім келеді. Және жеке тәжірибемнен айтарым, маған сеніңіз: бұл да өтеді, ол не болса да.
Бұл басқа адамдардың өмірін қирататынын түсіндім. Өз-өзіңді өлтіру басқа адамдарды рухани тұрғыдан өлтіруі мүмкін.
Сіздің өліміңіз оқшауланған емес. Ол көп нәрсені қиратуы мүмкін: отбасыңызды (олар өздерін кінәлайтын болады), басқа жақындарыңызды немесе жай ғана сіздің денеңізді пәтерден немесе орманнан шығаруға мәжбүр болатын құқық қорғау органдарының қызметкерлерін немесе коронерлерді (мәйітті тексеретін сот-медициналық сарапшы). Суицидтің кепілдендірілген нәтижесі — жағдайдың жақсаруы (немесе бәрінің жоқ болып кетуі) емес, басқалар үшін апат жасау. Тіпті ниетіңіз суицид арқылы кек алу болса да, зиян тек нысанаға алған адамдарыңызбен шектелмейді.
Бір досым маған өз-өзіңді өлтіру — бұл өз ауырсынуыңды алып, оны 10-ға көбейтіп, сені жақсы көретін адамдарға берумен тең екенін айтты. Мен бұнымен келісемін, бірақ бұдан да тереңірек мағына бар. Жақындардан бөлек, бұған көршілерді, өліміңізді көрген кездейсоқ куәгерлерді және сіздің қазаңыз туралы оқығанда «еліктеу суицидіне» баратын адамдарды (көбінесе балаларды) жатқызуға болады. Бұл — суицидтің «бәрін емдейтін қиял» емес, нақты шындығы.
Егер өз-өзіңізді өлтіру туралы ойласаңыз, үстіңізге жарылғыш заттары бар суицидшінің кеудешесін киіп, бейкүнә адамдардың арасына кіріп бара жатқаныңызды елестетіңіз. Шындығында, бұл сондай нәрсе.
Тіпті сізді ешкім жақсы көрмейтіндей немесе ешкімге керек емес сияқты «сезінсеңіз» де, сізді жақсы көретін адамдардың бар болуы әбден мүмкін және сіз сүюге әрі сүйікті болуға лайықтысыз.
Өз-өзіңді өлтіру жағдайды жақсартатынына ешқандай кепілдік жоқ!
Өкінішті әрі күлкілі болса да, бұл — басыма оқ атуды немесе көліктің астына түсуді ойлап жүргенде келген депрессиялық ой болды. Қарғыс атсын! Ешқандай кепілдік жоқ.
«О дүние» ең ауыр өмірден де 1000 есе нашар болуы мүмкін. Ешкім білмейді. Мен жеке өзім физикалық өлімнен кейін сана сақталады деп сенемін және менің өлімім жағдайды жақсартатынына бірде-бір дәлелім жоқ екенін түсіндім. Бұл — өте нашар бәс. Кем дегенде осы жерде, осы өмірде біз өзгерте алатын белгілі айнымалылар бар. Белгісіз бос кеңістік Дантенің тозағынан да сорақы болуы мүмкін. Біз тек «ауырсынудың тоқтағанын қалағанда», мұны ұмытып кету оңай. №3 есіктің артында не тұрғанын сіз білмейсіз.
Түңілген кезде біз көбінесе бәрін соңына дейін ойламаймыз. Бұл менің сүйікті комиктерімнің бірі Деметри Мартиннің кісі өлтіру-суицид туралы әзіліне ұқсайды:
«Кісі өлтіріп, артынан өзін өлтіретін адам, сірә, о дүние туралы ойланбайтын шығар. Гүрс! Сен өлісің. Гүрс! Мен өлімін. О, лағнет... бұл енді мәңгілікке ыңғайсыз жағдай болады».
Достарымның кеңестері (жоғарыдағы №2 тармаққа қатысты).
Кейбір достарым үшін (тіпті сіз ешқашан күдіктенбейтін табысты адамдар үшін де) «суицид жасамау туралы ант» үлкен айырмашылық жасады. Міне, бір досымның сипаттамасы:
«Бұл мен өмірімдегі ешқашан антымды бұзбайтын жалғыз адамға [бауырыма] ант бергенде ғана маңызды болды. Бұлай істеу өте күшті әсер береді. Кенеттен менің ойымда ойнап жүрген бұл нұсқа күн тәртібінен алынып тасталды. Мен бауырыма берген антымды ешқашан бұзбаймын. Ант беріп, ол оны қабылдағаннан кейін, мен өмірге басқаша қарауға мәжбүр болдым. Енді қиялдағы «құтқару люгі» жоқ. Мен осы өмірдемін. Соңында оған ант беру — менің өзіме жасай алған ең үлкен сыйым болды».
Қаншалықты оғаш көрінсе де, кейде өз өміріңді сақтаудан көрі, берген сөзіңде тұруға және біреуді ренжітпеуге назар аудару оңайырақ.
Және бұл қалыпты жағдай. Алдымен тиімді нәрсені қолданыңыз, қалғанын кейін реттейсіз. Егер ұялғандықтан антты жасыру керек болса («Мұны досыма қалай мойындаймын?! »), қиындық көріп жүрген досыңызды тауып, өзара «суицид жасамау туралы ант» беріңіз. Бұл тек оны қорғауға тырысып жүргеніңіздей көрінсін. Тағы да аз ба? Өзін-өзі кінәлайтын досыңызбен «өзара өзіне зақым келтірмеу» туралы ант беріңіз.
Мұны өзіңіз үшін ғана емес, олар үшін де жасаңыз. Егер өзіңіз туралы қам жемесеңіз, мұны басқа адамдар үшін жасаңыз.
ПРАКТИКАЛЫҚ ГРЕМЛИННЕН ҚОРҒАНУ
Енді күнделікті тактикалар туралы сөйлесейік.
Мәселе мынада: егер сіз жігерлі, кәсіпкер, «А типті» тұлға (белсенді әрі амбициялы) немесе басқа да көптеген қасиеттерге ие болсаңыз, көңіл-күйдің ауытқуы — сіздің генетикаңыздың бір бөлігі. Бұл — әрі бақыт, әрі қарғыс.
Төменде маған көмектесетін бірнеше әдеттер мен тәртіптер берілген. Олар қарапайым көрінуі мүмкін, бірақ олар менің жолдан тым қатты шығып кетпеуіме көмектеседі. Бұл — менің тұңғиыққа қарсы қорғанысым. Олар сізге де өз жолыңызды табуға көмектесуі мүмкін. Оларды тексеріп көріңіз, ұнағандарын қалдырыңыз және бастапқы нүкте ретінде пайдаланыңыз:
Күнді жеңіспен бастауға көмектесетін 5 таңертеңгілік ритуал (143-бет) Невротиктерге, маниакальды-депрессивті және есі ауысқандарға (мен сияқты) арналған «өнімділік» айлалары (197-бет) Мен осыдан соншалықты қорықтым ба? (474-бет) Кереметтер құмырасы (570-бет) Гимнастикалық күш жаттығулары (14-бет) АкроЙога (52-бет) «Slow-Carb» диетасы (81-бет)
Егер күмәндансаңыз немесе жағдайыңыз нашарлай бастаса, мыналарды байқап көріңіз:
Жаттығу залына барып, кем дегенде 30 минут қимылдаңыз. Мен үшін бұл — шайқастың 80%-ы. Мүмкін болса, мен жай жүруден немесе үйде жаттығудан гөрі, «Сізге қалай көмектесе аламын, мырза?» деп қарсы алатын нақты жаттығу залын қалаймын, өйткені маған ең соңғы керегі — өз ойларыммен оңаша қалу. Өзіңізді басқа адамдардың арасында болуға мәжбүрлеңіз. Әр таң сайын өзіңіз жақсы көретін немесе сізге көмектескен бір адамға шын жүректен алғыс айтыңыз. Хабарлама жазыңыз немесе қоңырау шалыңыз. Ешкім есіңізге түспей ме? Бұрынғы мұғалімдерді, сыныптастарды, жұмыс жолыңыздың басындағы әріптестеріңізді немесе ескі бастықтарыңызды ұмытпаңыз. Егер өзіңізді бақытты ете алмасаңыз, басқа адамдарды бақытты ету үшін кішкентай нәрселер жасаңыз. Бұл — өте тиімді сиқырлы әдіс. Өзіңізге емес, басқаларға назар аударыңыз. Кезекте сіздің артыңызда тұрған адамға кофе сатып алыңыз (мен мұны жиі жасаймын), бейтаныс адамға комплимент айтыңыз, тегін асханада волонтер болыңыз, DonorsChoose.org сайтында мектепке көмектесіңіз, сүйікті мейрамханаңыздағы аспаздар мен даяшыларға сусын алып беріңіз және т.б. Кішкентай нәрселер үлкен эмоционалды қайтарым береді. Және білесіз бе? Сіз күлімсіреткен кем дегенде бір адам сіз сияқты үнсіз күресіп жүрген болуы мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ — ЖАСЫЛ ЖӘНЕ СҰР ТУРАЛЫ
Менің «мінсіз дауылым» тұрақты болған жоқ.
Бірақ, әрине, бұл мен кездесетін соңғы дауыл емес. Олар әлі де көп болады. Ең бастысы — дауылдың басылуын күту кезінде жылынуға болатын от жағу. Бұл оттар — сіз жасаған тәртіптер, әдеттер, қарым-қатынастар және төтеп беру механизмдері — жаңбырға қарап, одан топан су емес, тыңайтқышты көруге көмектеседі. Егер сіз өмірдің ең жасыл, құнарлы сәттерін қаласаңыз (ал сіз оны қалайсыз), сұр түс — табиғи циклдің бір бөлігі.
Сізде ешқандай кемшілік жоқ. Сіз — адамсыз. Сіздің әлеммен бөлісетін сыйыңыз бар.
Қараңғылық келгенде, жындармен алысқанда, есіңізде болсын: мен дәл сол жерде сізбен бірге күресіп жүрмін. Сіз жалғыз емессіз. Айналаңызда үлкен «тайпа» бар және олардың мыңдаған адамы осы кітапты оқып отыр.
Мен тапқан асыл тастар күрес кезінде шыңдалды. Ешқашан берілмеңіз.
Сізге және сіздің жақындарыңызға үлкен махаббатпен, Тим

Рухани жануарым: Үлкен ақ акула
Роберт Родригес
Роберт Родригес (TW: @Rodriguez, [LINK url="http://elreynetwork. com"]elreynetwork. com[/LINK]) — режиссер, сценарист, продюсер, кинооператор, монтаждаушы және музыкант. Ол сонымен қатар жаңа жанрдағы «El Rey Network» кабельдік арнасының негізін қалаушы және төрағасы. Онда ол менің сүйікті интервью форматындағы шоуларымның бірі — «The Director’s Chair»-ді жүргізеді.
Остин қаласындағы Техас университетінің студенті кезінде Родригес өзінің алғашқы толық метражды фильмінің сценарийін есірткі зерттеу орталығында клиникалық эксперименттің ақылы субъектісі болған кезде жазған. Осыдан алған жалақысы түсірілім шығындарын өтеген. Сол фильм — «El Mariachi» (Музыкант) — Sundance кинофестивалінде көрермендер көзайымы сыйлығын жеңіп алып, ірі студия шығарған ең аз бюджетті фильмге айналды. Кейіннен Родригес көптеген сәтті фильмдерді, соның ішінде «Desperado», «From Dusk Till Dawn», «Spy Kids» франшизасын, «Once Upon a Time in Mexico», Фрэнк Миллердің «Sin City», «Machete» және басқаларын жазып, продюсерлік етіп, режиссерлік жасады.
Алғысөз
Бұл — нағыз қазына. Жұлдыздар мен кофеиннің сәйкес келуі бұл сұхбатты өте мазмұнды етті және Роберт керемет нәтиже көрсетті. Бұл эпизод үшін менің жеке жазбаларымның өзі бір кітапқа жүк болады. Сондықтан бұл бөлім әдеттегіден ұзағырақ болса, айып етпеңіздер. Бұл оған тұрарлық.
Сіздің жеке «Родригес тізіміңіз» қандай?
«Родригес тізімі» термині сізде бар барлық активтерді жазып алып, сол тізімнің негізінде фильм құрастыру дегенді білдіреді. Бұл Роберттің «El Mariachi» фильмін түсіру әдісінен шыққан. «Бізде қандай активтер болуы мүмкін? » деген сұрақты миллиардер Рид Хоффман да қояды (228-бет). Міне, Роберттің тарихы:
«Мен жай ғана қолымда не барын түгендедім. Досым Карлостың Мексикада ранчосы бар. Жақсы, ол жер жаман кейіпкердің мекені болады. Оның немере ағасының бары бар. Барда алғашқы атыс болады. Онда барлық жаман жігіттер жиналады. Оның басқа бір туысының автобус паркі бар. Жақсы, фильмнің ортасында автобуспен үлкен экшн көрінісі болады. Оның питбулі бар. Ол да фильмге түседі. Тағы бір досы тауып алған тасбақасы бар екен. Жақсы, тасбақаны да қосамыз, сонда адамдар бізде жануарлар бақташысы (түсірілім кезінде жануарларды баптайтын маман) болды деп ойлайды және бұл фильмнің деңгейін бірден көтереді.
Мен бәрін қолымызда бар нәрселердің айналасында жаздым, сондықтан ештеңе іздеудің немесе фильмге ақша жұмсаудың қажеті болмады. Фильм іс жүзінде ештеңеге тұрған жоқ. [Жалғыз шығын] — мен оны видеоға емес, пленкаға түсіргім келді, сонда ол қымбатырақ көрінетін еді. Адамдарға оны 70 мың долларға түсірдім деп айтып, сондай бағаға сатқым келді. [Роберт «El Mariachi» фильміне 7 мың доллар жұмсаған. ]
Оның орнына фильм «Columbia» студиясына өтіп, прокатқа шықты. Біз Sundance фестивалінде көрермендер көзайымы сыйлығын алғанда, мен өз сөзімде: «Келесі жылы өтінімдер көп болады. Адамдар бұл фильмнің ақшасыз және түсірілім тобысыз түсірілгенін білгенде, бәрі камера алып, өз фильмдерін түсіре бастайды», — дедім. Содан бері фестиваль өтінімдерге толып кетті. Бұл нағыз парадигманың өзгеруі еді».
Іске «Сынақ» ретінде қараудың пайдасы
«Мен «El Mariachi»-ді ешкім көреді деп ойлаған жоқпын. Бұл жай ғана сынақ фильмі еді. Сондықтан мен оны испан тілінде түсірдім. Мен оны испан нарығы үшін жасадым... [Мен былай ойладым:] Осындай екі-үш дүние жасаймын, оларды біріктіріп, ең жақсы бөліктерін алып, өзімнің демо-рилліме (маманның жұмыстарынан жинақталған қысқаша бейнеролик) пайдаланамын, содан кейін тапқан ақшама нағыз алғашқы ағылшын тілді американдық тәуелсіз фильмімді түсіремін.
Мен бұл туралы көп ойланбадым. Егер оны біреуге көрсетемін деп ойласам, мүлдем басқаша жасар едім. Егер оның фестивальге баратынын білсем, он есе көп ақша жұмсар едім. Қарызға ақша алар едім. Оның орнына бәрі бір дубльден түсірілді, тіпті сәтсіз болса да, өйткені пленка өте қымбат. Сондай-ақ менде шулы камера мен дыбыссыз камера болды. Ол соншалықты шулайтын, дыбысты бір уақытта жазу мүмкін емес еді. Сондықтан мен дыбысты дәл қазір сіздер істеп жатқандай жазуға мәжбүр болдым. Мен бір көріністі түсіремін, камераны алып тастаймын, дыбыс жазатын құрылғыны шығарып, микрофонды жақындатамын... Осылайша мен керемет дыбыс алдым, бірақ ол бейнемен сәйкес келмеді. Бірақ әркім өз ырғағымен сөйлейді ғой. Мысалы, мен «Сәлем, менің атым Роберт» десем, камераны алып тастап, аудио жазғанда да солай айтсам, оларды сәйкестендіруге болады... Егер «Mariachi»-ді көрсеңіз, бәрі дерлік сәйкес келіп тұр. Сәйкес келмей жатқан жерлерде мен кадрды итке немесе басқа пландарға ауыстырдым. Бұл өте жылдам монтаждау стилін қалыптастырды, бірақ шын мәнінде бұл тек дыбысты бейнемен сәйкестендіру үшін жасалған амал еді...
Шектеулерде еркіндік бар. Тек осы заттарды қолдануым керек (тасбақа, бар, ранчо) деп білу еркіндік сыйлайды. Соның ішінде сен толық еркінсің».
ТФ (Тим Феррисс): Сылтаулар қадам бассаң алдыңнан шығады. Кәсіпкерлікте «менде жоқ» тізімі — қаржы жоқ, таныстар жоқ және т. б. — әрекетсіздікті ақтаудың танымал тәсілі. Бірақ ресурстардың жетіспеушілігі көбінесе ұлылықтың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Қытайдағы «Alibaba Group» негізін қалаушы Джек Маның байлығы 20-30 миллиард долларға бағаланады және ол өз жетістігінің сырын былай түсіндіреді: «Біздің аман қалуымыздың үш себебі болды: бізде ақша болмады, бізде технология болмады және бізде жоспар болмады. Біз әр долларды өте мұқият пайдаландық».
Әлсіз тұстарды күшке, қателерді (bugs) ерекшеліктерге (features) айналдырыңыз
«Есімде, «From Dusk Till Dawn» фильмінде арнайы эффектілер мамандары жарылысқа тым көп от қосып жіберді, актерлер ғимараттан қашып шығады. Бұл фильмде бар. Соңында ғимараттың, бардың жарылғанын көресіз... Өрт тоқтамай, бүкіл декорацияны шарпыды, ал бұл бірінші түсірілім еді. Бізге әлі көп нәрсені түсіру керек болатын. Бәрі үрейленіп жатты, қоюшы-суретші жылап жіберді. Бұл олардың бүкіл еңбегі еді. Менің режиссер көмекшім келіп: «Сен де мен ойлағанды ойлап тұрсың ба? » — деді. Мен: «Иә, қазіргі қалпында жақсы көрінеді. Бәрі күйіп кеткен. Түсіруді жалғастыра берейік, келесі аптаға дейін қажетті жөндеулерді жасаймыз да, сыртқы көріністерді келесі аптада түсіреміз. Бірақ қазір тоқтамайық», — дедім.
Сен осындай «сыйлықтарды» пайдалануың керек, өйткені ешқашан ештеңе жоспар бойынша жүрмейді. Кейде жас кинематографистердің өз фильмдері туралы «Ой, ештеңе дұрыс болмады, көңілім қалды» деп айтқанын естимін. Олар бұл олардың жұмысы екенін әлі түсінбейді. Жұмыс — ештеңенің дұрыс болмайтынына дайын болу. Сосын сен: «Мұны қалай жағымды жағына шығарып, әлемдегі барлық ақша мен уақыт болғандағыдан да жақсы нәтиже ала аламын? » — деп ойлайсың. Маған мұндай тәжірибелер қатты ұнайды... Мен бұл туралы «The Director’s Chair»-де Майкл Маннмен сөйлестім. Біз бірде «Manhunter» туралы айттық. Оның ақшасы болмаған, эффектілер тобын жұмыстан шығарып жіберген.
Кейбір керемет стаккато монтаждары (кадрлардың тез әрі үзік-үзік ауысуы) эффектілердің жоқтығын жасыру үшін жасалған екен, мен оны білмеппін. Мен мұны әрқашан стилистикалық таңдау деп ойлайтынмын. Ал ол: «Жоқ, бұл бізде ақша мен уақыт болмағандықтан болды. Мен оны өзім монтаждауға мәжбүр болдым және кадрлар арасында жігітке кетчуп шашып жаттым», — деді. Мен: «О Құдайым, мен мұны керемет стилистикалық шешім деп ойладым», — дедім. Содан кейін мен: «Енді барлық фильмдерімді солай түсіремін», — деп шештім. Мен барлық фильмдерімде ақша мен уақыт жетпегенін қалаймын, сонда біз креативті болуға мәжбүр боламыз. Өйткені бұл оған жасанды түрде жасау мүмкін емес ұшқын береді. Адамдар мұны сезеді немесе «Неге бұл фильм маған ұнайтынын білмеймін. Сәл оғаш фильм, бірақ онда қайта-қайта көргің келетін бір тіршілік бар» дейді. Кейде өнер белгілі бір мағынада кемелсіз болуы керек».
Көптің соңынан ермеңіз — оның орнына сүрініңіз
«Көптің соңынан ермеген жақсы. Басқа жаққа барыңыз. Егер бәрі ана жаққа кетсе, сіз мына жаққа барыңыз. Сіз сүрінесіз, бірақ сонымен бірге ешкімнің ойына келмеген идеяға тап боласыз...
Осылайша, бұл кем дегенде жаңа шекара болады. Мен әрқашан кері бағытта жүру арқылы жетістікке жеттім. Ана жақта бәсекелестік тым көп болды. Егер бәрі бір кішкентай есіктен өтуге тырысса, сіз дұрыс емес жердесіз. Кейде кинофестивальдерде адамдар «Біз қалай ортаға кіреміз? » деп сұрағанда, мен: «Мәселе — сіздің кинофестивальде екеніңізде. Кинофестивальдердің еш жамандығы жоқ, бірақ бұл жердегілердің бәрі сол бір есіктен өтуге тырысып жатыр және олардың бәрі сыймайды», — деймін.
Сондықтан кеңірек ойлау керек. Жоғарыда бәсекелестік аз. Мен әрқашан теледидарға шыққым келді, бірақ жұма күні кешкі сағат 7-де NBC арнасына шығу үшін бәрімен бәсекелесудің орнына, [мен былай шештім:] жеке арнам болуы керек. Жеке арнасы болғысы келетін қанша адам бар екенін білесіз бе? Ешкім жоқ. Мен алған «El Rey» арнасына конкурс болғанда, 100 басқа өтініш беруші болды. Бұл көп сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ бүкіл ел бойынша бар болғаны 100? Шынымен бе? Олардың қаншасында нақты бизнес-жоспар мен іске асыруға болатын көзқарас болды? Шамасы 5 адамда. Осылайша, сіз жұма немесе сенбі күні кешкісін NBC-ге кіруге тырысатын 20 000 адаммен емес, ең үздік 5 адаммен бәсекелесесіз. Сондықтан мен әрқашан: «Ауқымдырақ қарауға тырысыңыз... » — деймін».
Сәтсіздік мәңгілік емес
Сәтсіздік мәңгілік емес
«The Director’s Chair» бағдарламасының менің сүйікті эпизодтарының бірі Фрэнсис Форд Копполамен («Өкіл әке», «Апокалипсис бүгін» және т. б. ) болған сұхбат. Роберт кейінірек Фрэнсистің мына дәйексөзіне сілтеме жасайды: «Сәтсіздік міндетті түрде мәңгілік бола бермейді. Есіңде болсын, жас кезіңде сені жұмыстан шығаруға себеп болған нәрселер, қартайғанда өмірлік жетістіктерің үшін марапат алуыңа себеп болатын нәрселермен бірдей».
РОБЕРТ: «Тіпті "Mariachi" фильмін сата алмаған күннің өзінде, мен бұл жобаны жасау арқылы көп нәрсені үйренер едім. Идея осында болатын — мен ол жерге үйрену үшін бардым. Жеңу үшін емес, үйрену үшін, өйткені сонда ғана түбінде жеңіске жетесің. . . .
«Сәтсіздіктеріңе тік қарап, әрбір сәтсіздіктің ішінде сәттіліктің кілті бар екенін білуің керек. Егер күлдің арасын ұзақ қазсаң, бірдеңе табасың. Мен саған бір мысал келтірейін. Квентин [Тарантино] менен: "Сен "Four Rooms" (әр режиссер өз қалауынша фильм түсіре алатын, бірақ ол бір қонақүй бөлмесімен шектелуі, Жаңа жыл түнін қамтуы және онда белбой [қонақүй қызметшісі] болуы тиіс қысқаметражды фильмдер топтамасы) атты фильмдердің бірін түсіргің келе ме? " деп сұрады. Менің қолым инстинктивті түрде бірден көтерілді. . . .
«Фильм сәтсіздікке ұшырады. Осы сәтсіздіктің күлінен мен сәттіліктің кем дегенде екі кілтін таба алдым. Түсірілім кезінде мен әкесінің рөліне Антонио Бандерасты, ал ұлының рөліне кішкентай мексикалық баланы алдым. Олар бір-біріне қатты ұқсайтын. Сосын мен ең жақсы актрисаны іздеп, кішкентай азиялық қызды таптым. Ол таңғажайып еді. Маған азиялық ана керек болды. Мен олардың нағыз отбасы сияқты көрінгенін қаладым. Сценарий бойынша Жаңа жыл түні болғандықтан, олардың бәрі смокинг киген. Мен Антонио мен оның азиялық әйеліне қарап тұрып: "Уау, олар керемет халықаралық тыңшы жұп сияқты көрінеді екен. Егер олар тыңшы болса, ал аяқ киімінің бауын әрең байлайтын мына екі кішкентай бала олардың тыңшы екенін білмесе ше? " деп ойладым. Мен мұны "Four Rooms" түсірілімінде ойлап таптым. Қазір "Spy Kids" (Тыңшы балалар) фильмінің төрт бөлімі және шығайын деп жатқан телехикаясы бар.
«Сонымен, бұл біріншісі. Екіншісі — ["Four Rooms"] сәтсіздікке ұшыраған соң: "Мен бәрібір қысқаметражды фильмдерді жақсы көремін" деп ойладым. Антологиялар (бірнеше автордың немесе бір автордың түрлі шығармалар жинағы) ешқашан сәтті болмайды. Бізде төрт оқиға болмауы керек еді; үш оқиға болуы керек еді, өйткені бұл үш актіге ұқсайды. Сондай-ақ әр түрлі режиссерлердің орнына бір ғана режиссер болуы керек еді, өйткені біз әрқайсымыздың не істеп жатқанымызды білмедік. Мен мұны тағы да байқап көрмекпін. Егер олардың сәтсіз болатынын білсем, неге мен тағы да көремін? Өйткені сен бірінші рет жасағанда бірдеңені түсінесің, және [екінші әрекет] "Sin City" (Күнәлар қаласы) болды».
ТИМ: «Таңғажайып».
РОБЕРТ: «Сонымен, "Spy Kids" пен "Sin City" ["Four Rooms"] фильмінен туындады. Егер көзқарасың оң болса, өткенге қарап қорытынды шығара аласың. Фрэнсис [Форд Коппола] айтқан нәрсе сондықтан дұрыс. Сәтсіздік әрдайым мәңгілік емес. Сен артқа қарап: "О, ол сәтсіздік емес екен. Бұл маған қажет болған дамуымның маңызды сәті екен, мен өз инстинктіме сене аламын. Мен шынымен сене аламын" деп айта аласың».
Прецедент орнату: Ерте бастан «проблема» бол
Роберт "Desperado" фильмінен бастап барлық фильм постерлерін өзі жасап келеді. Ол бұған қалай жетті:
«[Креативті] агенттік [фильм постерін түсіруге] келді. Антонио сол күні ауырып қалды, олар: "Біз мұнда бір-ақ күнге келдік, сондықтан оның киімін басқа бір топ мүшесіне кигізіп, кейінірек оның басын жапсыра саламыз" деді. Мен: "Бұл дұрыс көрінбейді. Ешкім ол сияқты қозғала алмайды. О, тоба, бұл сұмдық болады" деп ойладым. Сонымен біз түсірілім алаңында өз постерімізді түсірдік, оның мылтық ұстап тұрған атақты суреті сол. Мен оның түсірілім алаңында солай тұрғанын көріп, постерге жақсы болады-ау деген оймен кішкентай суретке түсіріп алған едім.
«Біз студияға постерлерді көрсетуге барғанымызда, басқа жігіттер жасағандары DVD мұқабаларына ұқсап тұрды. Мен өзімдікін де қойдым, Columbia президенті Лиза Хенсон бәріне қарап шықты. Ол менің суретіме қарап: "Бұл бізге ұнайды" деді, мен: "Бұл менікі" дедім. Ол маған: "Әттең-ай, егер бұл сенікі екенін білгенімде, бұлай айтпас едім" дегендей қарады. Ол: "Шынымен бе? О, біз білмеппіз" деді. Мен суретті ештеңе айтпай басқалармен бірге қоя салғаныма қуандым. Бұл прецедент (бұрын болған, кейін ұқсас жағдайларда үлгі болатын оқиға) орнатты. Содан бері мен әр студияға барып: "Мен постерлерді өзім жасаймын. Сондықтан сендер де жасап көріңдер, біз де жасап көреміз" деп айта алатын болдым.
«Кілт — мұны ерте жасауда. Әлі түсірілім жүріп жатқанда жаса. Бірінші әсер — бәрі. Мен әлі түсіріп жатқанда трейлерді (фильмнің жарнамалық үзіндісі) монтаждап, студияға жіберемін. Олар өздерінікін қайта-қайта жасауға тырысады, бірақ бірінші көрген нәрселерін бастарын шығара алмайды: "Бұл бәрібір біз көрген алғашқы нұсқадай жақсы емес"».
Түн ортасындағы жазбалар
Роберт көптеген жазбалар жүргізеді. Ол күнделікті жазбаларын Word құжатына енгізу үшін әр түнде түн ортасына оятқыш қояды. Ол бәріне күн қойып, жылдар бойынша сақтайды, осылайша ол кейінірек қалаған нәрсесін таба алады:
«Менде түн ортасында шырылдайтын кішкентай оятқыш бар, өйткені түн ортасы — бірдеңе жазуға жақсы уақыт. Өйткені мен тіпті бірнеше тармақты жазып қойсам да, кейінірек оларды есіме түсіріп, толықтыра алатынымды байқадым. . . . Мұны жалғастыруға себеп болған нәрсе — мен күнделіктерді қайта қарап шығып, бір демалыс күндері қаншама өмірді өзгертетін оқиғалар болғанын түсінгенім еді. Сен 2 жылға созылды деп ойлаған нәрселер, шын мәнінде жұма, сенбі, жексенбі және сол дүйсенбіде болған екен. Соншама оқиғалардың бір топ болып болуы сені таңғалдыруы мүмкін, бұл сенің тұлғаңды анықтайтын нәрселер. . . .
«Ата-ана болған кез келген адам үшін бұл міндетті нәрсе. Бұл міндетті, өйткені балаларыңыз — және сіз де — бәрін ұмытасыз. Бірнеше жылдан кейін олар сіз өмір бойы есте сақтауы керек деп ойлайтын нәрселерді ұмытып қалады. Олар мұны тек қайталанса ғана есте сақтайды. Мен отбасын жақсы көретін адаммын, сондықтан әр туған күнді қатты бағалаймын. Балаларым келесі жылы ұмытып қалатындықтан, оларға алғашқы жылдарының қандай болғанын айтып беремін. Мен күнделіктегі жазбаларды оқып беремін, бұл оларды таңғалдырады. Немесе олар: "Әй, тағы да кемпингке баруымыз керек" дейді. Мен: "Кемпинг? Иә, естеріңде ме, біз кемпингке барғанда мен аулаға шатыр тігіп, оған ток жүргізген едім? Бізде желдеткіштер болды, біз "Jonny Quest" көріп, ойнаған едік. . . Менде бұл туралы күнделік болуы керек және видео да болуы керек" деймін. Сонымен, жылдар бойынша мен жай ғана "кемпинг" деп іздеймін. "О, 1999 жылғы 4 мамыр. Кемпингке бардық. 25-кассетада". Мен кассетаны тауып, оларға көрсетемін. Кассетаны көрсеткеннен кейін олардың кемпингке қайта баруының қажеті болмай қалды. Олар оны қайта сезінді. . . .
«[Немесе] сіз қызыңыздан немесе әйеліңізден: "Өткен жылы туған күніңде не істедік? " деп сұрайсыз. Олар естеріне түсіре алмайды. Бір жыл өтеді және сіз егжей-тегжейлерді ұмытасыз. Күнделіктерге қайта оралсаңыз, бұл екінші рет одан да жақсырақ болады. Сіз оны қайтадан бастан өткересіз және оның маңыздылығын түсінесіз».
Білудің қажеті жоқ. Алдымен сенім келеді.
Роберттің көптеген түрлі «жұмыстары» бар және ол шығармашылықты тек нақты бір жұмыс деп санамайды. Бұл мета-дағды (жоғары деңгейлі, басқа дағдыларды меңгеруге көмектесетін қабілет). Ол түсірілім алаңында үнемі гитарада ойнайды және үзіліс кезінде актерлерге үйрету үшін шебер суретшілерді шақырады. Егер сіз шығармашылықты дамытсаңыз, сенім мен істі бастау қалған нәрселерді өздігінен реттейді деп есептейді:
«Кез келген жұмыстың техникалық бөлігі — 10%. 90% — шығармашылық. Егер сіз шығармашылық болуды білсеңіз, сіз шайқастың жартысын жеңдіңіз, [өйткені] сізге білудің қажеті жоқ. Сахнаға шығып, соло ойнағанда қандай нотаны ойнайтыныңызды нақты білудің қажеті жоқ.
«Бәрі: "Жаңа ғана не ойнадың? " деп сұрайды. Ал сіз: "Білмеймін" дейсіз. Мен Джимми Воаннан сұрадым: "Қазір не ойнап жатқаныңызды қайдан білесіз? " "Мен не ойнағанымды өзім де білмеймін". . . Кез келген ұлы адамнан сұраңыз. Мен суретші Себастьян Крюгерден дәріс алдым. Оның құпиясын білу үшін мен Германияға дейін бардым. Ол мұны қалай істейді? Өйткені мен оның істегенін істеп көрдім, бірақ қоқыс сияқты шықты. Оның арнайы қылқаламы болуы керек. Оның арнайы бояуы мен арнайы техникасы болуы керек деп ойладым. Сонымен, мен бардым, ол орташа тоннан бастап, кейбір тұстарды жарықтандыра бастады, иегіне аздап тигізді, сосын көзге көшті. Мен: "Келесі қай жерге баратыныңызды қайдан білесіз? " деп сұрадым. Ол: "О, мен ешқашан білмеймін. Әр уақытта әртүрлі болады" деді.
«Бұл мені есімнен тандырды. "Бұл не дегеніңіз? Неге мен мұны істей алмаймын? " Сосын мен отырдым да, кенеттен менің де қолымнан келді. Бұл сені таңғалдырады. Сондықтан мен сол сабақтарды алып келіп, актерлеріме үйретемін. Мен мұны өз командама үйретемін. Білудің қажеті жоқ».
ТИМ: «Тоқтатқаным үшін кешіріңіз, бірақ бұл мен үшін өте қызықты. Сонымен не нәрсе өзгерді? Сонда отырып, кенеттен қолыңыздан келген кезде нені түсіндіңіз. . . ? »
РОБЕРТ: «Сен оған өз жолыңмен келесің — шығармашылық ағын басталмас бұрын бірдеңені, қандай да бір айланы немесе процесті білуім керек деп ойлайсың. Егер сен жолдан тайсаң, ол жай ғана ағады. Оның ағуына не рұқсат береді? Кейде егер сен 4 жыл оқысаң немесе біреуден тәлім алсаң, кенеттен өзіңе оның ағуына рұқсат бересің. . . .
«Сен жай ғана құбырды ашасың және шығармашылық ол арқылы ағады. Ал сенің эгоң (адамның өзімшілдік сезімі немесе «мен» деген түсінігі) жолыңа тұра қалса және сен: "Келесі не істейтінімді білмеймін" десең, сен оның алдына "МЕН"-ді қойып қойдың және оны біраз бөгеп тастадың. "Мен мұны бір рет жасадым, бірақ тағы да жасай алатынымды білмеймін". Бұл ешқашан сіз емессіз. Сіз жасай алатын ең жақсы нәрсе — ол өтуі үшін жай ғана жолдан шеттеу.
«Актер маған келіп: "Мен бұл рөлді қалай ойнайтынымды білмеймін" десе, мен: "Бұл тамаша, өйткені біз сол жерге барғанда қалған жартысы пайда болады" деймін. Олар "білу — шайқастың жартысы" дейді. Меніңше, ең маңыздысы — басқа бөлігі, яғни не болатынын білмеу, бірақ қылқаламды кенепке тигізгенде оның сол жерде болатынына сену. Ол қайда бару керектігін өзі біледі».
ТИМ: «Яғни, алдымен сенім келеді».
РОБЕРТ: «Алдымен сенім келеді».
Күнделікті карикатура салудан алынған сабақтар
Техас университетінде оқып жүргенде Роберт «Los Hooligans» атты комикс шығарды:
«Мен үйге келетінмін және маған күніне бір комикс жолағын салу керек болатын, бұл 3 немесе 4 сағат алуы мүмкін еді. Кейде маған бос параққа қарау қиын болатын, сондықтан мен жатып алып, төбеге қарап тұрғанда бәрі дайын күйінде пайда болатын әдісті ойлап таба аламын ба деп көретінмін, сосын барып оны сала салатын едім. Мен мұны ешқашан іске асыра алмадым. Уақытым таусылып бара жататын. Мен үстелге жүгіріп барып, мұның жалғыз жолы — салу екенін түсінетінмін. Салу керек, салу керек және тағы да салу керек. Сосын бір сурет қызықты немесе керемет болып шығатын. "Мынау жақсы екен. Мынау мынаған сәйкес келеді". Сосын сен бірнеше толтырғыш суреттер саласың және ол осылай жасалады. Сен шынымен қозғалуың керек болды.
«Мен мұны өзімнің барлық басқа жұмыстарыма: кино түсіруге және бәріне қолдандым. Тіпті не істерімді білмесем де, мен жай ғана бастауым керек еді. Көптеген адамдар үшін бұл оларды ең көп тежейтін нәрсе. Олар: "Менде идея жоқ, сондықтан бастай алмаймын" деп ойлайды. Мен идея тек бастағанда ғана келетінін білемін. Бұл мүлдем керісінше нәрсе. Шабыт келмес бұрын, алдымен әрекет ету керек. Сіз шабытты күтіп, содан кейін әрекет етпейсіз, әйтпесе ешқашан әрекет етпейсіз, өйткені шабыт ешқашан тұрақты түрде келмейді».
ТФ: Кевин Келли (470-бет) де осылай жазады және бұл ой Рольф Поттстың (362-бет) сөзін еске түсіреді: «Жай ғана импровизация жасауға дайын болу, ұзақ мерзімді перспективада зерттеуден гөрі маңыздырақ».
Тіпті кәсіби мамандар да білмейді
«["The Director’s Chair" бағдарламасында Роберт Земекис] "Forrest Gump" фильмін түсіріп жатқанда ең нашар фильм жасап жатырмын деп ойлағанын айтты. . . немесе "Back to the Future" фильмінде ол "Johnny B. Goode" эпизодын: "Бұл сәйкес келмейді. Мен оны алдын ала көрсетілімге дейін кесіп тастаймын" деп ойлап, кесіп тастауға сәл қалғанын айтты».
ТИМ: «Сол кезде оның монтажшысы: "Көрсетілім үшін қалдыра тұрайық" деген екен».
РОБЕРТ: «Көрсетілім жасайық. . . Ол: "Біз адамдарды төбеден айыра алмадық (яғни халық қатты риза болды)" деді. Ешқашан білмейсің. Бұл сенің білмейтініңді көрсетеді. Мен адамдардың осы оқиғаларды естігенін қалаймын, өйткені сен: "О, мен дұрыс істеп жатырмын ба? Мына басқа жігіттер білетін сияқты" деп сезінгенде — жоқ, олар білмейді. Олардың ешқайсысы білмейді. Бұл істің сұлулығы да осында. Білудің қажеті жоқ. Тек алға жылжу керек».
Шығармашылық туралы көбірек
«Адамдар: "Сен көп нәрсе істейсің. Сен музыкантсың, суретшісің, композиторсың, кинооператорсың, монтажшысың. Сен көптеген түрлі нәрселерді істейсің" дегенде, мен: "Жоқ, мен тек бір ғана нәрсе істеймін. Мен шығармашылық өмір сүремін. Сіз бәріне шығармашылықты қосқанда, бәрі сізге қолжетімді болады" деймін. . . .
«[Егер] мен осы кейіпкердің ойына кіргім келсе, мүмкін мен алдымен оның бейнесін салармын, немесе музыкалық тұрғыдан оның дауысы қандай болатынын [анықтармын]. Осылайша сіз толығымен сызықтық емес (біркелкі емес, еркін бағыттағы) жұмыс істей аласыз.
«Жазбаларды қалай жүргізетініңіз, сілтемелерді қалай жасайтыныңыз, нәрселерді қалай ұсынатыныңыз, командаңызды қалай шабыттандыратыныңыз, айналаңыздағы басқа адамдарды қалай шабыттандыратыныңыз, өзіңізді қалай шабыттандыратыныңыз — бәрі де шығармашылық. Егер сіз өзіңізді шығармашылық емеспін десеңіз, өзіңізге осылай айтқандықтан ғана қанша нәрседен құр қалып жатқаныңызды көріңіз. Меніңше, шығармашылық — біз туылғанда берілген ең үлкен сыйлардың бірі, бірақ кейбір адамдар оны дамытпайды, оның өміріндегі кез келген нәрсеге қолданылуы мүмкін екенін түсінбейді».
"Sin City" құқықтарын алу үшін Фрэнк Миллерге жасаған ұсынысы
«Мен Фрэнк Миллерге бардым және оған "Sin City" [графикалық новеллалар негізінде] үшін жасаған тест түсірілімін көрсеттім. Мен: "Мен түпнұсқа кейіпкерлерді жасаудың және Голливудқа сенбеудің не екенін білемін, бірақ бұл Голливуд емес. Бұл мүлдем басқа нәрсе. Мен мұны өзім жасадым және сізге мәміле ұсынамын. Мен сценарийді жазамын, ол ерекше болмайды, өйткені мен оны сіздің кітаптарыңыздан көшіріп аламын. Қазір қараша. Желтоқсанға дейін сценарий дайын болады. Қаңтарда тест түсіреміз. Мен бірнеше актер достарымды шақырамын. Біз [ашылу сахнасын] түсіреміз, мен оны монтаждаймын. Сіз сол жерде боласыз, менімен бірге режиссер боласыз. Эффектілерді, музыканы өзім жасаймын, біз қалаған барлық актерлермен (мысалы, Брюс Уиллис, Микки Рурк) жалған титрлер жасаймын. . . Және көргеніңіз ұнаса, біз құқықтар туралы келісім жасаймыз, сосын фильмді түсіреміз. Егер ұнамаса, оны достарыңызға көрсете алатын қысқаметражды фильм ретінде өзіңізге қалдырасыз" дедім».
Балаларының қызықты сөзі
«Мен бір ойында ережені өз пайдама қарай сәл өзгерткенде, балаларым әрдайым былай дейді: "Әкем алдап жатқан жоқ. Бұл жай ғана шығармашылық спорттық рух". Бұл оларға ұнайды. Олар ренжімейді. Керісінше, олар менің ережелерді қалай өзгертетінімді асыға күтеді».
"Неден баста" (Start with Why)
Роберттің ең көп сыйлайтын кітабы — Саймон Синектің «Start with Why» (Неден баста) кітабы.
«Мен бұл кітапты оқығанда не істеп жатқанымды жақсырақ түсіндім және адамдарға істеп жатқан нәрселерінің несі дұрыс, несі бұрыс екенін түсіндіру үшін оны басқаларға бердім.
«Бұл олардың күн сайын қолдануы керек өте қарапайым тәсілі. [Мысалы] егер сіз актерге барып: "Сәлем, мен кинорежиссермін, бюджеті аз фильм түсіріп жатырмын, маған оны сатуға көмектесу үшін сенің атың жарнама ретінде керек. Мен саған көп төлей алмаймын, жұмыс көп болады, бірақ түскің келсе. . . " десеңіз, сіз тек өзіңізді ғана ойлап тұрсыз. Және [жауап]: "Жоқ, жоғал бұл жерден" болады, өйткені сіз тек не істейтініңіз және оны қалай істейтініңіз туралы ғана айтып тұрсыз, ол: "Мен бюджеті аз фильмдер жасаймын". Иә, сонда не? Бұл сенде ақша жоқ дегенді білдіреді.
«Оның орнына, мен әрдайым "не үшін" дегеннен бастаймын. Мен оларға барамын да: "Мен сенің жұмысыңды жақсы көремін. Мен әрқашан үлкен жанкүйерің болдым. Менде сен ешқашан алмайтын рөл бар. Мен шығармашылық еркіндікке сенемін. Мен студиялармен жұмыс істемеймін. Мен тәуелсіз жұмыс істеймін. Ол жерде бастық менмін. Тек мен және менің командам. Бұл өте шығармашылық жұмыс. Кез келген актер досыңнан сұра. Олар: Барып көр, сол тәжірибені ал дейді.
«Сен өзіңді өте сергек сезінесің. Мен өте жылдам түсіремін. Роберт Де Ниро "Machete" фильмін 4 күнде түсіріп бітірді. Мен де сені 4 күнде түсіріп аламын. Сен келесі фильміңде 6 ай боласың. Ал менің фильмімде 4-ақ күн боласың және бұл сенің өміріңдегі ең қызықты уақыт болады, бәлкім жақсы пікірлер де аларсың.
«Сенің орындауың шынымен еркін болады, өйткені мен саған сол еркіндікті беремін. Мен мұны сондықтан істеймін. Мен оны қалай істеймін? Мен өте тәуелсіз жұмыс істеймін. Менің командамда адам аз, бәріміз бірнеше жұмысты қатар істейміз. Біз еркіндігіміз көбірек болуы үшін аз ақшамен жасаймыз. Мен не істеймін? Мен тәуелсіз кинорежиссермін. Осы фильмді жасауға келгің келе ме? " деймін. Олар: "Иә" дейді. Өйткені бәрі олардың не істей алатыны және бұл оларды қалай қанағаттандыратыны туралы».
Ештеңеге ренжудің қажеті жоқ
Роберт қатты ренжіп тұрған ұлымен болған әңгімесін айтып берді:
«Мен: "Мен саған өмірдің бір құпиясын айтайын: Сен ештеңеге ренжуіңе болмайды. Әр нәрсенің өз мақсаты бар. Сен қазір жүргізуші куәлігі емтиханынан құлап қалдың және ашуланып тұрсың. Ал мен бұдан асқан бақытты бола алмаймын. Полицейдің алдында қателескенше немесе сол қатені жасап біреуді қағып кеткенше, мұғаліммен бірге құлап, оны тағы 100 рет тапсырғаныңды қалаймын. . . Сенің сол емтиханнан құлағаның неге жаман екенін тіпті ойлап таба алмаймын. Бәрі сенің оған қалай қарайтыныңа байланысты, ал қарау тәсілі өте маңызды. Егер сенде оң көзқарас болса, оған қарап: "Кәне, бұдан не үйрене аламын? " деп айта аласың. . . Неліктен бірдеңеге ренжуің керек? " дедім. Ол: "Уау. Бұл өте қисынды екен" деді. Сен бірдеңе жоспар бойынша болмағандықтан ренжіп тұрсың ба? Бұл жақсы себеппен болуы мүмкін».
«Жақсы»
Авторы: Джокко Виллинк, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің отставкадағы SEAL (Арнайы жасақ) командирі. (Толық профиль 412-бетте. )
Сәтсіздіктермен, кідірістермен, жеңіліспен немесе басқа апаттармен қалай күресемін? Менде мұндай жағдайлармен күресудің өте қарапайым жолы бар. Барлық осы жағдайларды шешуге арналған бір сөз бар, ол: «жақсы».
Мұны менің тікелей қарамағымдағы жұмысшыларымның бірі, маған жұмыс істеген жігіт, кейіннен ең жақын достарымның біріне айналған адам байқады. Ол маған қоңырау шалып немесе бір жаққа алып шығып, үлкен бір мәселені немесе болып жатқан қиындықты айтатын: «Бастық, бізде мынау, анау немесе басқа нәрсе дұрыс болмай жатыр», — дейтін, мен оған қарап: «Жақсы», — дейтінмін.
Ақыры, бір күні ол маған бақылаудан шығып бара жатқан бір жағдай туралы айтып берді де, сөзін бітіре салысымен: «Сенің не айтатыныңды білемін», — деді.
Мен: «Не айтпақпын? » — деп сұрадым.
Ол: «Сен: "Жақсы" дейсің», — деді.
Ол сөзін жалғастырып: «Сен әрқашан солай айтасың. Бірдеңе дұрыс болмаса немесе жаман болса, сен жай ғана маған қарап: "Жақсы" дейсің», — деді.
Мен: «Мен мұны шын ниетіммен айтамын. Өйткені мен осылай жұмыс істеймін», — дедім. Мен оған жағдай нашарлағанда, одан бір жақсылық шығатынын түсіндірдім.
Миссия тоқтатылды ма? Жақсы. Басқасына назар аудара аламыз.
Біз қалаған жаңа жоғары жылдамдықты құрал-жабдықтарды ала алмадық па? Жақсы. Бәрін қарапайым сақтай аламыз.
Шеніңіз өспей қалды ма? Жақсы. Жақсартуға көбірек уақыт бар.
Қаржыландыру алынбады ма? Жақсы. Компанияның көбірек үлесі бізде қалады.
Қалаған жұмысыңызға орналаса алмадыңыз ба? Жақсы. Барыңыз, көбірек тәжірибе жинаңыз және жақсырақ түйіндеме жасаңыз.
Жарақат алдыңыз ба? Жақсы. Жаттығудан демалыс керек еді.
Жеңіліп қалдыңыз ба? Жақсы. Жаттығуда жеңілген, көшеде жеңілгеннен жақсырақ.
Сізді жеңіп кетті ме? Жақсы. Біз үйрендік.
Күтпеген мәселелер ме? Жақсы. Бізде шешім табуға мүмкіндік бар.
Міне, осы. Жағдай нашарлағанда, мұңаймаңыз, шошымаңыз, ашуланбаңыз. Жоқ. Тек мәселеге қарап: «Жақсы» деп айтыңыз.
Енді. Мен бір жаттанды сөз айтқым келіп тұрған жоқ. Мен «Мистер Позитив» сияқты көрінгім келмейді. Ондай адам ащы шындыққа көз жұмады. Ондай адам тек оң көзқарас мәселелерді шешеді деп ойлайды. Олай емес. Бірақ мәселені ойлай беру де көмектеспейді. Жоқ. Шындықты қабылдаңыз, бірақ шешімге назар аударыңыз. Сол мәселені, сол сәтсіздікті алып, оны жақсы нәрсеге айналдырыңыз. Алға жылжыңыз. Және, егер сіз команданың мүшесі болсаңыз, бұл көзқарас бәріне таралады.
Соңында айтарым: Егер сіз «жақсы» деген сөзді айта алсаңыз, білесіз бе, бұл нені білдіреді? Бұл сіздің әлі тірі екеніңізді білдіреді. Бұл сіздің әлі де дем алып жатқаныңызды білдіреді.
Ал егер сіз әлі де дем алып жатсаңыз, демек бойыңызда әлі күш бар деген сөз. Сондықтан тұрыңыз, үстіңізді қағыңыз, оқталыңыз, қайта есептеңіз, қайта кірісіңіз және шабуылға шығыңыз.
Және бұл, дәл осы жерде, қолдан келетін ең жақсы нәрсе.

Киелі жануар: Қара пантера
Секу Эндрюс
Секу Эндрюс (TW: @SekouAndrews, sekouandrews. com) — мен өмірімде естіген ең әсерлі поэтикалық дауыс иесі. Мен оны алғаш рет TED (идеялармен бөлісуге арналған әлемдік конференция) сахнасында көріп, таңғалған едім. Секу — мұғалімдіктен Поэзия слэмі бойынша екі дүркін ұлттық чемпион деңгейіне көтерілген тұлға. Ол Барак Обама, Боно, Опра Уинфри, Майя Анжелу және көптеген Fortune 500 компаниялары үшін жеке өнер көрсеткен.
ТФ: Достарым, біз соңына (әлде басына ма? ) таяп қалғандықтан, бұл профиль қысқа, нұсқа әрі нақты болады. Көңіл-күйді қалыпқа келтіру үшін Секудың шығармашылығынан бір ғана жол келтірейін:
«Көбелек болуды сондай қатты қалауың керек, ол үшін жұлдызқұрт болмысыңнан бас тартуға дайын болуың тиіс».
Қорытынды
«Ережелерді кәсіби маман ретінде меңгер, сонда оларды өнерпаз ретінде бұза аласың». — Пабло Пикассо
«Одан ләззат ал». — жақын достарымнан «Өміріммен не істеуім керек? » деп сұрағанда естіген ең жақсы жауабым.
Осы кітапты жазу кезінде мен түн ортасында демалу үшін 20-30 минут саунада отыратынмын, содан кейін бассейнде шалқамнан жатып, ағаш бұтақтарының арасынан жұлдыздарға қарайтынмын. Бөшке-саунаның ішіндегі жалғыз шамның жарығында миымды тынықтыру үшін Уолт Уитменнің «Шөп жапырақтары» секілді поэтикалық дүниелерді немесе ұсыныс бойынша Эйген Херригельдің «Садақ ату өнеріндегі Дзен» кітабын оқитынмын.
Мен садақ атуды жаңадан бастаған едім, менің күнделікті тәртібім бойынша күніне екі немесе үш рет үзіліс жасап, әр жолы 18 жебе ататынмын. Тәжірибелік жағынан менің оқулықтарым мен жаттықтырушым болды. Ал «Садақ ату өнеріндегі Дзен» кітабы, керісінше, 80% бос жұмбақ сөздерден және 20% данышпандық философиялық түсініктерден тұратындай көрінді. * Бірақ бұл маған жақсы демалыс пен ақыл-ой жаттығуын сыйлады, сол да жеткілікті еді.
Бірде таңертең кітаппен жұмыс істеу үшін Канададан келген зерттеушім мені тоңазытқыштың қасында тоқтатып алды:
— Сіз неткен сабырлысыз? Басыңызда миллиондаған іс жүргенде қалай мұншалықты сабырлы бола аласыз?
Мен бұл туралы ойландым, оныкі рас еді. Шешімін таппаған істер шаш етектен болатын. Кітапты тапсыру мерзімі таяп қалған, шешілуі тиіс ондаған күтпеген бизнес мәселелері бар, итім ауыр жарақат алған, көлігіміз бұзылған, сонымен қатар үйге туыстарым мен қонақтар үздіксіз келіп-кетіп жатыр еді. Бұл нағыз хаос болатын, ал мен соның бәрін тепе-теңдікте ұстап тұрған «тәрелке айналдырушы» едім.
Бұрын кітап жазу кезінде мен өте мазасыз, тез ашуланғыш болатынмын. Жанымда болудың өзі қиын еді. Ал бұл жолы не өзгерді?
Мен сонда ғана түсіндім және оған түсіндіріп бердім: осы кітаптағы сабақтарды қайталап оқу барысында мен өзім байқамастан көп нәрсені сіңіріп алыппын. Мен автоматты түрде Джоконың «жақсы» деген сөзін қолданып, Тара Брах айтқандай Мараны шайға шақырып, Би Джей Миллер мен Эд Кук сияқты жұлдыздарға қарап, Кэролайн Пол «Алтын қақпа» көпірінің үстінде жасағандай қорқынышты өз орнына қойып жүр екенмін.
Мен тізім жасағанды жақсы көремін. Бұл менің өмірімді тәртіпке келтіру тәсілім. Бірақ мені таңғалдырғаны — бұл сабырлылығым ешқандай тізімге негізделмеген еді. Мен жай ғана күн сайын басымда осы титандардың бір-екі сөзін немесе әдісін сынап көрдім, сонда Кэл Фуссман айтқандай — «жақсы нәрсе санада сақталып қалады екен». Кез келген уақытта маған қажетті нәрселер ойыма келе берді. Оларды қайталап оқып, ой елегінен өткізген сайын, олардың әсерін көбірек сезіндім.
Тоңазытқыш қасындағы әңгімеден 16 сағат өткен соң, мен әбден шаршап, терлеп, демалуға дайын болдым. Жалғыз өзім бөшке-саунаға барып, балқарағайдың иісін жұтып отырдым. Күннің шиеленісімен бірге денемнен тер шығып, «Садақ ату өнеріндегі Дзен» кітабының соңына жеттім. Жапон шеберінің қоштасу сөздері жазылған бір үзінді мені бірнеше минутқа тоқтатып тастады. Мен оны мұнда сәл ықшамдап бердім:
«Мен сені тек бір нәрсе туралы ескертуім керек. Осы жылдар ішінде сен басқа адамға айналдың. Садақ ату өнерінің мәні де осында: бұл садақшының өзімен-өзі жүргізген терең әрі ауқымды күресі. Бәлкім, сен мұны әлі байқамаған боларсың, бірақ өз еліңе оралып, достарыңмен және таныстарыңмен кездескенде мұны қатты сезінесің: бұрынғы үйлесімділік жоғалады. Сен енді әлемге басқа көзбен қарап, басқа өлшемдермен өлшейтін боласың. [Бұл менің де басымнан өткен және осы өнердің рухы тигендердің бәрінің басынан өтеді. ]
Қоштасу кезінде Шебер маған өзінің ең жақсы садағын ұсынды. "Осы садақпен атқанда, сен Шебердің рухын қасыңнан сезінетін боласың... "»
Бұл мені күлімсіретті.
Араларыңыздағы «фантастика жанкүйерлері» үшін бұл маған «Джедайдың оралуы» фильмінің соңын еске түсірді: Альянс Галактикалық империяны жеңгеннен кейін, Люк Скайуокер Эндордың түнгі аспанына қарап, Оби-Ван Кеноби, Йода және Анакин Скайуокердің күлімсіреген рухтарын көреді.
Алғашқы екеуі онымен әрдайым бірге болды, ал үшеуі енді мәңгіге бірге болады.
Осы кітапты оқып, қайталаған кезде сіз де осы титандардың рухын жаныңыздан сезінесіз деп үміттенемін. Қандай қиындық, сынақ немесе асқақ арман алдыңызда тұрса да, олар осында.
Сен жалғыз емессің және өзің ойлағаннан да мықтысың. Джоко айтқандай: Іске кіріс.
--- * Егер сіз <span data-term="true">психоделиктерді</span> (сананы өзгертетін заттар) қолданып көрген болсаңыз, бұл әлдеқайда мағыналы болып көрінеді.

Қосымша қызықтар үшін . . . fourhourworkweek. com/friday
The Tim Ferriss Show подкастының ең үздік 25 эпизоды
Міне, 2016 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша The Tim Ferriss Show подкастының ең танымал 25 эпизоды. Барлық эпизодтарды fourhourworkweek. com/podcast және itunes. com/timferriss сайттарынан табуға болады.
«Джейми Фокс: жаттығу режимдері, табыс әдеттері және Голливудтың айтылмаған оқиғалары» (124-эпизод)
«Тони Роббинс: таңертеңгілік әдеттер, жоғары өнімділік және ақшаны басқару» (37-эпизод)
«Ең қорқынышты теңіз мысығы (Navy SEAL) . . . және оның маған үйреткендері» (107-эпизод)
«Тони Роббинс — Жетістік пен қанағаттану туралы» (178-эпизод)
«Данышпандардан, миллиардерлерден және өнертапқыштардан алынған сабақтар» (173-эпизод)
«Тим Феррисс Арнольд Шварценеггермен психологиялық соғыс (және басқа да көптеген нәрселер) туралы сұхбат жүргізеді» (60-эпизод)
«Гимнастикалық күш жаттығуларының құпиялары» (158-эпизод)
«Сет Годин өз өмірін қалай басқарады — ережелер, принциптер және құмарлықтар» (138-эпизод)
«Дом Д’Агостино: ашығу, кетоз және қатерлі ісіктің соңы» (117-эпизод)
«Чарльз Поликвин: күш жаттығулары, дене майын азайту, тестостерон мен жыныстық құмарлықты арттыру» (91-эпизод)
«Күнді жеңіспен бастауға көмектесетін 5 таңертеңгілік ритуал» (105-эпизод)
«Шей Карл — қара жұмысшыдан YouTube-тегі 2,3 миллиард қаралымға дейін» (170-эпизод)
«Тони Robbins: таңертеңгілік әдеттер, жоғары өнімділік және ақшаны басқару (2-бөлім)» (38-эпизод)
«Павел Цацулинмен күш пен қарапайымдылық ғылымы» (55-эпизод)
«Малкольм Гладуэллдің табысын талдау» (168-эпизод)
«Кевин Роуз» (1-эпизод)
«Нәтижені қалай 10 есе арттыруға болады, бір кішкентай түзету арқылы» (144-эпизод)
«Кір болудың маңыздылығы: Майк Роудан алынған сабақтар» (157-эпизод)
«Сұхбат шебері: Кэл Фуссман және тыңдай білудің күші» (145-эпизод)
«Өмір сүруді үйрену үшін 1000 өлімді зерттеген адам» (153-эпизод)
«Кевин Келли — Жасанды интеллект, виртуалды шындық және сөзсіз болашақ» (164-эпизод)
«Дом Д’Агостино — Кетогенді диетаның күші» (172-эпизод)
«Facebook-тің 30-шы қызметкерінен құралдар мен айлалар» (75-эпизод)
«Марк Андрессен — Иконадан алынған сабақтар, болжамдар мен ұсыныстар» (163-эпизод)
«Тара Брах медитация және FOMO-ны (бір нәрседен қалып қою қорқынышын) жеңу туралы» (94-эпизод)
Менің жедел сұрақтарым
Егер сіз Нобель сыйлығының иегерімен немесе миллиардермен қатар отырып қалсаңыз, олардан не сұрар едіңіз? Егер сізде тек 2-5 минут қана болса және олар сөйлесуге дайын болса, бұл уақытты қалай тиімді пайдалануға болады?
Төменде мен осындай гипотетикалық жағдайлар үшін жинаған немесе ойлап тапқан сұрақтарым берілген. Олардың көбі — мен The Tim Ferriss Show-дың әрбір дерлік қонағына қоятын «жедел сұрақтар». Кейбіреулері қонақтардың өздерінен алынған (мысалы, Питер Тиль, 232-бет және Марк Андрессен, 170-бет).
«Табысты» деген сөзді естігенде, ойыңызға бірінші кім келеді және неге?
Басқалар ақылға сыйымсыз деп санайтын, бірақ сіз сенетін нәрсе не?
Сіз ең көп сыйға тартқан кітап (немесе кітаптар) қайсы?
Сіздің сүйікті деректі немесе көркем фильміңіз қандай?
Соңғы 6 айда 100 доллар немесе одан аз сомаға жасаған қай сатып алуыңыз өміріңізге ең жақсы әсер етті?
Сіздің таңертеңгілік ритуалдарыңыз қандай? Күніңіздің алғашқы 60 минуты қалай өтеді?
Кешкісін немесе демалыс күндері қандай құмарлықтарыңызды (obsessions) зерттейсіз?
Егер сізден негізгі тәжірибеңізден тыс тақырыпта TED-те сөйлеуді сұраса, қай тақырыпты таңдар едіңіз?
Сіз жасаған ең жақсы немесе ең құнды инвестиция қандай? Бұл ақшалай, уақытша, энергиялық немесе басқа ресурс түріндегі инвестиция болуы мүмкін. Бұл инвестицияны жасауға қалай шешім қабылдадыңыз?
Өміріңізде ұстанатын немесе жиі ойлайтын дәйексөзіңіз бар ма?
Өз салаңызда естіп немесе көріп жүрген ең нашар кеңес қандай?
Егер сізде кез келген жерге кез келген жазуы бар алып билборд орнату мүмкіндігі болса, онда не деп жазылар еді?
20, 25 немесе 30 жастағы өзіңізге қандай кеңес берер едіңіз? Және сол кезде қайда болғаныңызды, немен айналысқаныңызды айтып өтсеңіз.
Сәтсіздік немесе айқын сәтсіздік кейінгі табысқа қалай жол ашты? Немесе сіздің сүйікті сәтсіздігіңіз бар ма?
Сіздің басыңыздан тұрақты түрде өтіп тұратын оғаш немесе мазасыз жағдай бар ма?
Соңғы бірнеше жылда қай мәселеге қатысты пікіріңізді өзгерттіңіз? Неге?
Дәлелдей алмасаңыз да, шындық деп сенетін нәрсеңіз не?
Менің аудиторияма айтар өтінішіңіз немесе соңғы сөзіңіз бар ма?
Барлық қонақтар ең көп сыйға тартқан және ұсынған кітаптар
Міне, сіздердің менен сұрап жүргендеріңіз!
Форматтау туралы ескерту: Қалың қаріппен жазылған кітаптар — «ең көп сыйға тартылатын кітап» деген сұраққа берілген жауаптар. Қалың әрі асты сызылған кітаптар — подкаст эпизодында айтылмаған, бірақ қонақтар кейін маған жіберген «ең көп сыйға тартылатын» кітаптар. Қалыпты қаріппен жазылған кітаптар — қонақтар ұсынған немесе атап өткен, бірақ арнайы «ең көп сыйға тартылатын» ретінде көрсетілмеген кітаптар.
Қай кітаптар жиі аталды? Міне, ең үздік 17 кітап — 3 немесе одан да көп рет аталғандар — жиілік ретімен:
Лао-цзы, «Дао Дэ Цзин» (5 рет аталды)
Айн Рэнд, «Атлант иығын жазды» (4)
Юваль Ной Харари, «Sapiens: Адамзаттың қысқаша тарихы» (4)
Герман Гессе, «Сиддхартха» (4)
Тим Феррисс, «Аптасына 4 сағат жұмыс» (4)
Атул Гаванде, «Чек-лист манифесі» (4)
Фрэнк Герберт, «Дюна» (3)
Роберт Чалдини, «Психологиялық ықпал» (3)
Дэниел Гилберт, «Бақытқа сүріну» (3)
Ник Бостром, «Суперинтеллект» (3)
Ричард П. Фейнман, «Әрине, сіз қалжыңдап тұрсыз, мистер Фейнман!» (3)
Тим Феррисс, «4 сағаттық дене» (3)
Киелі кітап (3)
Бен Хоровиц, «Қиын шешімдердің қиындығы» (3)
Стивен Прессфилд, «Өнер соғысы» (3)
Алан Мур, «Күзетшілер» (3)
Питер Тиль мен Блейк Мастерс, «Нөлден бірге» (3)
Ләззат алыңыз!
Адамс, Скотт: Influence (Роберт Б. Чалдини)
Алтучер, Джеймс: Jesus’ Son (Денис Джонсон), The Kite Runner; A Thousand Splendid Suns (Халед Хоссейни), Antifragile; The Black Swan; Fooled by Randomness (Нассим Николас Талеб), Brain Rules (Джон Медина), Outliers (Малкольм Гладуэлл), Freakonomics (Стивен Д. Левитт және Стивен Дж. Дабнер)
Аморузо, София: The Richest Man in Babylon (Джордж Сэмюэл Клейсон), No Man’s Land (Даг Татум), Venture Deals (Брэд Фелд және Джейсон Мендельсон), Rilke on Love and Other Difficulties (Райнер Мария Рильке)
Андрессен, Марк: High Output Management; Only the Paranoid Survive (Эндрю С. Гроув), Zero to One (Питер Тиль), Walt Disney (Нил Гэблер), Schulz and Peanuts (Дэвид Михаэлис), The Wizard of Menlo Park (Рэндалл Э. Стросс), Born Standing Up (Стив Мартин), The Hard Thing About Hard Things (Бен Хоровиц)
Арнольд, Патрик: Jack Kennedy (Крис Мэттьюс), From Chocolate to Morphine (Эндрю Вейл), Guns, Germs, and Steel (Джаред Даймонд)
Аттиа, Питер: Mistakes Were Made (but Not by Me) (Кэрол Таврис және Эллиот Аронсон), Surely You’re Joking, Mr. Feynman! (Ричард П. Фейнман), 10% Happier (Дэн Харрис)
Бек, Гленн: The Book of Virtues (Уильям Дж. Беннетт), Winners Never Cheat (Джон Хантсман)
Белл, Марк: COAN: The Man, The Myth, The Method (Марти Галлахер)
Бельски, Скотт: Life’s Little Instruction Book (Г. Джексон Браун, кіші)
Беттс, Ричард: A Fan’s Notes (Фредерик Эксли), The Crossroads of Should and Must (Элль Луна)
Бирбиглия, Майк: The Promise of Sleep (Уильям С. Демент)
Блумберг, Алекс: On the Run (Элис Гоффман), Hiroshima (Джон Херси)
Бун, Амелия: House of Leaves (Марк З. Данилевский)
Борета, Джастин: Musicophilia (Оливер Сакс), Waking Up (Сэм Харрис), This Is Your Brain on Music (Дэниел Дж. Левитин), The Unbearable Lightness of Being (Милан Кундера)
Брах, Тара: The Essential Rumi (Жалаладдин Руми, Коулман Баркс аудармасы), When Things Fall Apart (Пема Чодрон), The Shallows (Николас Карр), A Path with Heart (Джек Корнфилд)
Брюэр, Трэвис: Autobiography of a Yogi (Парамаханса Йогананда), Be Here Now (Рам Дасс), Conversations with God (Нил Доналд Уолш)
Браун, Брене: The Alchemist (Пауло Коэльо)
Каллен, Брайан: Excellent Sheep (Уильям Дерезевиц), Atlas Shrugged; The Fountainhead (Айн Рэнд), The Power of Myth; The Hero with a Thousand Faces (Джозеф Кэмпбелл), The Genealogy of Morals (Фридрих Ницше), The Art of Learning (Джош Вайцкин), The 4-Hour Body; The 4-Hour Workweek (Тим Феррисс), Bad Science (Бен Голдакр), Fiasco (Томас Рикс), The Looming Tower; Going Clear (Лоуренс Райт), Symposium (Платон)
Карл, Шей: The Book of Mormon (Джозеф Смит, кіші), As a Man Thinketh (Джеймс Аллен), How to Win Friends & Influence People (Дейл Карнеги), Think and Grow Rich (Наполеон Хилл), The Total Money Makeover (Дейв Рэмси), The 7 Habits of Highly Effective People (Стивен Кови), The Denial of Death (Эрнест Беккер)
Катмулл, Эд: One Monster After Another (Мерсер Майер)
Чин, Джимми: Musashi (Эйдзи Йошикава), A Guide to the I Ching (Кэрол К. Энтони), Missoula (Джон Кракауэр)
Чо, Маргарет: How to Be a Movie Star (Уильям Дж. Манн)
Кук, Эд: The Age of Wonder (Ричард Холмс), Touching the Rock (Джон М. Халл), In Praise of Idleness (Бертран Рассел), The Sorrows of Young Werther; Theory of Colours (Иоганн Вольфганг фон Гете), The Joyous Cosmology (Алан Уоттс)
Каммингс, Уитни: Super Sad True Love Story (Гари Штейнгарт), The Drama of the Gifted Child (Алис Миллер), The Fantasy Bond (Роберт В. Файрстоун), The Continuum Concept (Джин Лидлофф)
Д’Агостино, Доминик: Personal Power (Тони Роббинс), Tripping Over the Truth (Трэвис Кристофферсон), The Language of God (Фрэнсис Коллинз), The Screwtape Letters (К.С. Льюис), Cancer as a Metabolic Disease (Томас Сейфрид), Ketogenic Diabetes Diet (Эллен Дэвис және Кит Руньян)
де Боттон, Ален: The Unbearable Lightness of Being (Милан Кундера), The Complete Essays (Мишель де Монтень), In Search of Lost Time (Марсель Пруст)
Де Сена, Джо: A Message to Garcia (Элберт Хаббард), Atlas Shrugged (Айн Рэнд), Shōgun (Джеймс Клавелл), The One Minute Manager (Кеннет Бланшар)
Диамандис, Питер: The Spirit of St. Louis (Чарльз Линдберг), The Man Who Sold the Moon (Роберт Хайнлайн), The Singularity Is Near (Рэй Курцвейл), Atlas Shrugged (Айн Рэнд)
ДиНунцио, Трейси: Good to Great (Джим Коллинз), The Everything Store (Брэд Стоун)
Дабнер, Стивен: Levels of the Game (Джон Макфи); The Empty Pot (Деми)
Айзен, Джонатан: National Geographic Field Guide to the Birds of North America
Энгл, Дэн: Mating in Captivity (Эстер Перель), The Cosmic Serpent (Джереми Нарби), Autobiography of a Yogi (Парамаханса Йогананда)
Фадиман, Джеймс: Pihkal; Tihkal (Александр Шульгин және Энн Шульгин)
Фавро, Джон: The Writer’s Journey (Кристофер Воглер), It Would Be So Nice If You Weren’t Here (Чарльз Гродин), The 4-Hour Body (Тим Феррисс), The Hobbit (Дж.Р.Р. Толкин), Kitchen Confidential (Энтони Бурден)
Фокс, Джейми: Without Sanctuary (Джеймс Аллен)
Фусселл, Крис: Gates of Fire (Стивен Прессфилд), Steve Jobs; The Innovators (Уолтер Айзексон)
Фуссман, Кэл: One Hundred Years of Solitude (Габриэль Гарсиа Маркес), Between the World and Me (Та-Нехиси Котс), Speak Like Churchill, Stand Like Lincoln (Джеймс С. Хьюмс)
Ганджу, Ник: Don’t Make Me Think (Стив Круг), How to Measure Anything (Дуглас Хаббард), How Not to Be Wrong (Джордан Элленберг), Getting to Yes (Роджер Фишер және Уильям Юри)
Газзали, Адам: Foundation (Айзек Азимов), The Reality Dysfunction (Питер Ф. Гамильтон), Mountain Light (Гален Роуэлл)
Гладуэлл, Малкольм: Strangers to Ourselves (Тимоти Д. Уилсон), Merchant Princes (Леон А. Харрис), Tinker, Tailor, Soldier, Spy (Джон ле Карре), The Big Short (Майкл Льюис), The Checklist Manifesto (Атул Гаванде)
Годин, Сет: Makers; Little Brother (Кори Доктороу), Understanding Comics (Скотт Макклауд), Snow Crash (Нил Стивенсон), Dune (Фрэнк Герберт), Pattern Recognition (Уильям Гибсон)
Голдберг, Эван: Love You Forever (Роберт Манш), Watchmen (Алан Мур), Preacher (Гарт Эннис), The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy (Дуглас Адамс), The Little Prince (Антуан де Сент-Экзюпери)
Гудман, Марк: One Police Plaza (Уильям Кауниц), The 4-Hour Workweek (Тим Феррисс), The Singularity Is Near (Рэй Курцвейл), Superintelligence (Ник Бостром)
Гамильтон, Лэрд: The Bible, Natural Born Heroes (Кристофер Макдугалл), Lord of the Rings (Дж.Р.Р. Толкин), Deep Survival (Лоуренс Гонсалес), Jonathan Livingston Seagull (Ричард Бах), Dune (Фрэнк Герберт)
Harris, Sam: Батыс философиясының тарихы (Бертран Рассел), Себептер мен тұлғалар (Дерек Парфит), Соңғы сөз; Өлімге қатысты сұрақтар (Томас Нагель), Біздің соңғы өнертабысымыз (Джеймс Баррат), Супер интеллект: жолдары, қауіптері, стратегиялары (Ник Бостром), Қорлау; Жиіркеніш анатомиясы (Уильям Иэн Миллер), Гаруданың ұшуы: Тибет буддизмінің Дзогчен (Дзогчен — адам санасының бастапқы табиғи күйін зерттейтін ілім) дәстүрі (Кит Доуман), Мен солмын (Нисаргадатта Махарадж), Мачете маусымы: Руандадағы қасапшылар сөйлейді (Жан Хатцфельд), Құдай ұлы емес; Хитч-22 (Кристофер Хитченс), Бақытқа сүріну (Дэниел Гилберт), Құран.
Hart, Mark: Шеберлік (Роберт Грин), Оқу өнері (Джош Вайцкин), 4 сағаттық дене (Тим Феррисс).
Hof, Wim: Джонатан Ливингстон есімді шағала (Ричард Бах және Рассел Мансон), Сиддхартха (Герман Гессе), Бхагавад Гита, Киелі кітап.
Hoffman, Reid: Саналы бизнес: Құндылықтар арқылы құндылықты қалай жасауға болады (Фред Кофман), Sapiens: Адамзаттың қысқаша тарихы (Юваль Ной Харари).
Holiday, Ryan: Ой толғаулар (Марк Аврелий), Өнер соғысы (Стивен Прессфилд), Сэммиді не жүгіртеді? (Бадд Шульберг), Титан: Джон Д. Рокфеллердің өмірі (Рон Чернов), Қалай өмір сүру керек: Немесе Монтеньнің өмірі бір сұрақ пен жиырма талпыныста (Сара Бейкуэлл), Китті жеген балық: Американың банан патшасының өмірі мен уақыты; Қатал еврейлер (Рич Коэн), Эдисон: Өмірбаян (Мэттью Джозефсон), Улисс С. Грант: Сәтсіздіктерді жеңу (Брукс Симпсон), Фаренгейт бойынша 451 градус (Рэй Брэдбери).
Honnold, Alex: Америка Құрама Штаттарының халықтық тарихы (Говард Зинн), Қасиетті экономика: Өтпелі кезеңдегі ақша, сый және қоғам (Чарльз Эйнштейн).
Jarvis, Chase: Суретшідей ұрла; Өз жұмысыңды көрсет! (Остин Клеон), Маркетингтің 22 өзгермес заңы (Эл Райс және Джек Траут), Маған сен, мен өтірік айтып тұрмын: Медиа манипулятордың мойындауы (Райан Холидей), Суперменнің өрлеуі (Стивен Котлер), Үлкен батылдық (Брене Браун), Таңбасыз: Өзіңді сатпай, қалай саудалауға болады (Марк Эко), Ойнап айық: Жұмысбастылардың мазасыздықтан емделу жолы (Чарли Хён), Соққы, соққы, соққы, оң жақтан аперкот (Гэри Вайнерчук).
John, Daymond: Ойлан және байы (Наполеон Хилл), Менің ірімшігімді кім жеген? (Спенсер Джонсон), Көгілдір мұхит стратегиясы (В. Чан Ким және Рене Моборн), Көрінбейтін сату машинасы (Райан Дейсс), Вавилондағы ең бай адам (Джордж С. Клейсон), Шыңғыс хан және қазіргі әлемнің құрылуы (Джек Уэзерфорд).
Johnson, Bryan: Жақсы адам: Әкем Сарджент Шрайверді қайта тану (Марк Шрайвер), Адамның мән іздеуі (Виктор Франкл), Сиддхартха (Герман Гессе), Төзімділік: Шеклтонның керемет саяхаты (Альфред Лансинг), Тез және баяу ойлау (Дэниел Канеман).
Junger, Sebastian: Жаратқан иенің алқабындағы ойын (Питер Маттиссен), Sapiens: Адамзаттың қысқаша тарихы (Юваль Ной Харари).
Kagan, Noah: Кемел сату машинасы (Чет Холмс), Эссенциализм (Грег МакКеон), Қайта ойнау (Кен Гримвуд), Кім (Джефф Смарт және Рэнди Стрит), Миллион долларлық консалтинг (Алан Вайс), Сатуды жеделдету формуласы: Мәліметтерді, технологияны және кіріс сауданы пайдаланып, 0-ден 100 миллион долларға жету (Марк Роберж), Smartcuts (Smartcuts — мақсатқа жетудің төте әрі ақылды жолдары): Хакерлер, инноваторлар мен иконалар табысты қалай тездетеді (Шейн Сноу), SPIN саудасы (Нил Рэкхэм), Кішкентай алыптар: Үлкен болғаннан көрі ұлы болуды таңдаған компаниялар (Бо Берлингем), Сіз әзілдеп тұрған боларсыз, Фейнман мырза! (Ричард П. Фейнман), Дағдарысқа төзімді түлек (Чарли Хён), Огилви жарнама туралы (Дэвид Огилви), Марстық (Энди Уир).
Kamkar, Samy: Психологиялық ықпал (Роберт Чалдини).
Kaskade: Жарықтың өшуі: Кибершабуыл, дайын емес ұлт және зардаптардан аман қалу (Тед Коппел).
Kass, Sam: Sapiens (Юваль Ной Харари), Қорғау өнері (Чед Харбах), Көп; Иерусалим; Тағы да көп (Йотам Оттоленги), Дәм библиясы: Американың ең қиялшыл аспаздарының даналығына негізделген аспаздық шығармашылықтың негізгі нұсқаулығы (Карен Пейдж және Эндрю Дорненбург), Әлемдік ауыл шаруашылығының тарихы (Марсель Мазойер және Лоуренс Рударт).
Kelly, Kevin: Джонни Бунконың бастан кешкендері (Дэниел Пинк), Олар сені елемей алмайтындай жақсы бол (Кэл Ньюпорт), Шантарам (Грегори Дэвид Робертс), Болашақпен соқтығысу (Элвин Тоффлер), Аймақтық артықшылық: Кремний алқабы мен 128-ші жолдағы мәдениет пен бәсекелестік (Аннали Саксениян), Ұйқыдағы тышқан не деді: Алпысыншы жылдардағы контрмәдениет дербес компьютер индустриясын қалай қалыптастырды (Джон Маркофф), Құран, Киелі кітап, Румидің таңдамалылары; Бір қолдың дыбысы: Жауаптары бар 281 Дзен коаны (Коан — дзен-буддизмдегі логикалық шешімі жоқ, түйсікті оятуға арналған жұмбақ) (Йоэль Хоффман), Бұл тым көп: Аз затпен бай өмір сүрудің оңай жоспары (Питер Уолш).
Koppelman, Brian: Сэммиді не жүгіртеді? (Бадд Шульберг), Суретшінің жолы: Таңғы парақтар журналы (Джулия Кэмерон), Өнер соғысы (Стивен Прессфилд).
Libin, Phil: Қазіргі ұзақ уақыттың сағаты (Стюарт Брэнд), Альянс (Рид Хоффман), Эгоистік ген (Ричард Докинз), Жақсы өмірге нұсқаулық (Уильям Ирвайн).
MacAskill, Will: Себептер мен тұлғалар (Дерек Парфит), Саналылық: Қарбалас әлемде тыныштық табудың сегіз апталық жоспары (Марк Уильямс және Дэнни Пенман), Сендіру күші (Роберт Левайн), Супер интеллект: жолдары, қауіптері, стратегиялары (Ник Бостром).
MacKenzie, Brian: Дао Де Цзин (Лао-цзы), Бейбіт жауынгердің жолы (Дэн Миллмэн).
McCarthy, Nicholas: Ібіліс адамның өмірі мен махаббаты: Мемуар (Грэм Нортон), Мен саған арбау жасадым: Нина Симонның автобиографиясы (Нина Симон).
McChrystal, Stanley: Бір кездері қыран болған (Антон Майрер), Мінезге барар жол (Дэвид Брукс).
McCullough, Michael: Сенің стартапың: Болашаққа бейімдел, өзіңе инвестиция сал және мансабыңды өзгерт (Рид Хоффман және Бен Касноча), Істерді ретке келтіру: Күйзеліссіз өнімділік өнері (Дэвид Аллен), Жоғары тиімді адамдардың 7 дағдысы (Стивен Кови), Чек-лист манифесі (Атул Гаванде).
McGonigal, Jane: Шекті және шексіз ойындар (Джеймс Карс), Азап шегу міндетті емес (Шери Хубер), Ерік-жігер инстинкті (Келли МакГонигал), Шегіртке: Ойындар, өмір және утопия (Бернард Сьютс).
Miller, BJ: Марк Ротко өнері туралы кез келген суретті кітап.
Moynihan, Brendan: Ақша ойыны (Адам Смит), Бір кездері Голкондада: Уолл-стриттің нақты драмасы 1920–1938 (Джон Брукс), Тобыр: Халықтық сананы зерттеу (Гюстав Лебо).
Mullenweg, Matt: Шалбарсыз өткен жыл: WordPress.com және жұмыстың болашағы (Скотт Беркун), Пруст сіздің өміріңізді қалай өзгерте алады (Ален де Боттон), Адасуға арналған далалық нұсқаулық (Ребекка Солнит), Тиімді басқарушы; Инновация және кәсіпкерлік (Питер Друкер), Нәтиже беретін сөздер (Фрэнк Лунтц), Әйелдер, от және қауіпті заттар (Джордж Лакофф), Пелопоннес соғысының тарихы (Фукидид), Қайнатылған ғажайыптар елі және әлемнің соңы (Харуки Мураками), Волхв (Джон Фаулз), Барлық нәрсе сатылатын дүкен (Брэд Стоун), Галло эффектісі: ... және менеджерлерді алдайтын сегіз басқа бизнес қателіктері (Фил Розенцвейг), Құс артынан құс (Энн Ламотт), Жақсы жазу туралы (Уильям Зинссер), Эрнест Хемингуэй жазу туралы (Ларри У. Филлипс), Қиын істердегі қиындық (Бен Хоровиц), Нөлден бірге (Питер Тиль), Стартап өнері 2.0 (Гай Кавасаки), Нассим Николас Талебтің еңбектері.
Neistat, Casey: Бұл сіздің қаншалықты жақсы екеніңізде емес, қаншалықты жақсы болғыңыз келетінінде (Пол Арден), Екінші дүниежүзілік соғыс (Джон Киган), Малькольм Икстің автобиографиясы (Малькольм Икс және Алекс Хейли).
Nemer, Jason: Пайғамбар (Халил Джебран), Дао Де Цзин (Лао-цзы).
Norton, Edward: Жел, құм және жұлдыздар (Антуан де Сент-Экзюпери), Сенімсіз буддизм (Стивен Бэчелор), Сёгун (Джеймс Клавелл), Қазіргі Қытайды іздеу; Ван әйелдің өлімі (Джонатан Спенс), «Табыс апаты» (Теннесси Уильямстың эссесі), Қара аққу (Нассим Николас Талеб).
Novak, B.J.: Оксфордтық афоризмдер (Афоризм — қысқа әрі нұсқа айтылған терең мағыналы ой) кітабы (Джон Гросс), Күнделікті ритуалдар: Суретшілер қалай жұмыс істейді (Мейсон Карри), Жеңіл шабандоздар, ашулы бұқалар: Секс, есірткі және рок-н-ролл ұрпағы Голливудты қалай құтқарды (Питер Бискинд), Жаңа америкалық әзілдердің үлкен кітабы; Еврей әзілдерінің үлкен кітабы (Уильям Новак және Моше Валдокс).
Ohanian, Alexis: Жұмыс үстіндегі негізін қалаушылар: Стартаптардың алғашқы күндері туралы хикаялар (Джессика Ливингстон), Дум шеберлері: Екі жігіт империяны қалай құрды және поп-мәдениетті қалай өзгертті (Дэвид Кушнер).
Palmer, Amanda: Будданың үстіне күл шашу: Дзен шебері Сың Санның ілімі; Тек білмеймін: Дзен шебері Сың Санның таңдамалы хаттары (Сың Сан), Барлық нәрсенің қысқаша тарихы (Билл Брайсон).
Paul, Caroline: Олар алып жүрген заттар (Тим О'Брайен), Ит жұлдыздары (Питер Хеллер).
Polanco, Martin: Үйге саяхат (Радханатха Свами), Ибогаин түсіндірілді (Питер Франк), Триптамин сарайы: 5-MeO-DMT және Сонора шөлінің бақасы (Джеймс Орок).
Poliquin, Charles: Жалғыз нәрсе (Гэри Келлер және Джей Папасан), 59 секунд: Өміріңізді бір минутқа жетпейтін уақытта өзгертіңіз (Ричард Уайзман), Чек-лист манифесі (Атул Гаванде), Нашар ғылым (Бен Голдакр), Өмір 101: Мектепте үйренгіміз келген, бірақ үйренбеген нәрселердің бәрі (Питер МакУильямс).
Popova, Maria: Әлі де жазу үстінде (Дани Шапиро), Өмірдің қысқалығы туралы (Сенека), Мемлекет (Платон), Қозғалыстағы өмір (Оливер Сакс), Генри Дэвид Тороның журналы, 1837–1861 (Генри Дэвид Торо), Нәсіл туралы әңгіме (Маргарет Мид және Джеймс Болдуин), Ғылым, қажеттілік және Құдайға деген махаббат туралы: Эсселер (Симона Вейль), Бақытқа сүріну (Дэниел Гилберт), Шөлдегі жалғыздық: Жабайы табиғаттағы маусым (Эдвард Эбби), Мүк жинау (Робин Уолл Киммерер), Шарап маманы болуға арналған негізгі нұсқаулық (Ричард Беттс).
Potts, Rolf: Шөп жапырақтары (Уолт Уитмен), Жазу құралдары: Әр жазушыға арналған 50 маңызды стратегия (Рой Питер Кларк), Көрсету және айту: Көркем емес әдебиет шеберлігі (Филлип Лопатей), Сценарий: Сценарий жазудың негіздері (Сид Филд), Сюжет (Роберт МакКи), Бөтен жыртқышқа қарсы (Майкл Роббинс), Ең жақсы америкалық поэзия (Дэвид Леман), ақындар Эйми Нежукумататил мен Стюарт Дишелдің еңбектері.
Randall, Lisa: Мен қамалды иемденемін (Доди Смит).
Ravikant, Naval: Толық бостандық: Кришнамуртидің таңдамалылары (Джидду Кришнамурти), Sapiens (Юваль Ной Харари), Қар көшкіні (Нил Стивенсон), Нашар Чарлидің альманахы: Чарльз Т. Мангердің тапқырлығы мен даналығы (Чарльз Т. Мангер), Сиддхартха (Герман Гессе), Рационалды оптимист (Мэтт Ридли), V — вендетта дегенді білдіреді (Алан Мур), Лабиринттер (Хорхе Луис Борхес), Ой толғаулар (Марк Аврелий), Өмір кітабы: Кришнамуртимен күнделікті медитация (Джидду Кришнамурти), Иллюзиялар (Ричард Бах), Өткір ойлар (Брюс Ли), Психологиялық ықпал (Роберт Чалдини), Сіз әзілдеп тұрған боларсыз, Фейнман мырза!; Басқа адамдар не ойлайтынына неге алаңдайсыз?; Үйреншікті жолдан ауытқулар (Ричард П. Фейнман), Өзіңді өмірің соған байланысты болғандай сүй; Өз шындығыңмен өмір сүр (Камал Равикант), Күйзеліс (Грег Иган), Жігіттер (Гарт Эннис және Дарик Робертсон), Геном; Қызыл патшайым; Ізгіліктің бастауы; Барлық нәрсенің эволюциясы (Мэтт Ридли), Таңдамалы жазбалар (Махатма Ганди), Философия Даосы (Алан Уоттс), Прокруст төсегі (Нассим Николас Талеб), Лас-Вегастағы қорқыныш пен жиіркеніш (Хантер С. Томпсон), Мифтің күші (Джозеф Кэмпбелл), Дао Де Цзин (Лао-цзы), Рақымға бөлену (Адъяшанти), Құдайдың қалдықтары (Скотт Адамс), Екі камералы сананың ыдырауындағы сананың шығу тегі (Джулиан Джейнс), Будданың негізгі ілімдерін меңгеру (Дэниел М. Инграм), Әдет күші (Чарльз Дахигг), Тарих тағылымы (Уилл Дюрант және Ариэль Дюрант), Тым ерте қартайып, тым кеш ақыл кірді (Гордон Ливингстон), Пайғамбар (Халил Джебран), Сальвадор Далидің құпия өмірі (Сальвадор Дали), Күзетшілер (Алан Мур).
Reece, Gabby: Атлант иығын жазды (Айн Рэнд), Алхимик (Пауло Коэльо).
Richman, Jessica: Таңдамалы әңгімелер (Эрнест Хемингуэй).
Robbins, Tony: Адамның ойлағанындай (Джеймс Аллен), Адамның мән іздеуі (Виктор Франкл), Төртінші бұрылыс; Ұрпақтар (Уильям Штраус), Баяу секс (Николь Дэдон), Мыйлау (Кэрол Двек).
Rodriguez, Robert: «Негеден» бастаңыз: Ұлы көшбасшылар барлығын әрекетке қалай шабыттандырады (Саймон Синек).
Rogen, Seth: Күзетшілер (Алан Мур), Уағызшы (Гарт Эннис), Галактика бойынша автостопшының нұсқаулығы (Дуглас Адамс), Драмалық жазу өнері (Лайош Эгри), Бақытқа жету (Бертран Рассел).
Rose, Kevin: Саналылықтың ғажайыбы: Медитация практикасына кіріспе (Тит Нат Хан), Тобыр даналығы (Джеймс Шуровьески).
Rowe, Mike: Терең көк қоштасу; Кінә үшін ақшыл сұр; Жалғыз күміс жаңбыр (Джон Д. Макдональд), Үйде: Жеке өмірдің қысқаша тарихы; Жоғалған континент: Американың кішігірім қалаларына саяхат (Билл Брайсон), Қызықты жаңалық: Кәсіпкердің хикаясы (Джон Хендрикс).
Rubin, Rick: Дао Де Цзин (Лао-цзы, Стивен Митчеллдің аудармасы), Қайда барсаң да, сол жердесің (Джон Кабат-Зинн).
Sacca, Chris: Мәңгі өшпейтін: Жақсы өткен қысқа өмір (Лоуренс Шеймс және Питер Бартон), Виски білгірі болуға арналған негізгі нұсқаулық; Шарап маманы болуға арналған негізгі нұсқаулық (Ричард Беттс), Дамып келе жатқан Азияда қалай тез байып кетуге болады: Роман (Мохсин Хамид), Мен етістік сияқтымын (Р. Бакминстер Фуллер).
Schwarzenegger, Arnold: Черчилль факторы: Бір адам тарихты қалай жасады (Борис Джонсон), Таңдау еркіндігі (Милтон Фридман), Калифорния (Кевин Старр).
Sethi, Ramit: Насихат дәуірі: Сендірудің күнделікті қолданылуы мен теріс пайдаланылуы (Энтони Пратканис және Эллиот Аронсон), Әлеуметтік жануар (Эллиот Аронсон), Барлық нәрседен барынша пайда алу (Джей Абрахам), Ойсыз тамақтану (Брайан Вансинк), Роберт Коллиердің хаттар кітабы (Роберт Коллиер), Ешқашан жалғыз тамақтанбаңыз (Кейт Феррацци), Гарвард бизнес мектебінде сізге не үйретпейді (Марк Х. МакКормак), Ли Якокка: Автобиография (Ли Якокка), Чек-лист манифесі (Атул Гаванде).
Shinoda, Mike: Бірегей категорияға айналу: Керемет компаниялар тауарлық деңгейден қалай асып түседі (Джо Кэллоуэй), Бетбұрыс нүктесі; Жарқ ету (Малькольм Гладуэлл), Суға батпауды үйрену (Анна Шинода), 4 сағаттық жұмыс аптасы (Тим Феррисс).
Silva, Jason: TechGnosis (Технозис — ақпараттық дәуірдегі миф, сиқыр және мистицизмнің ұштасуы): Ақпарат дәуіріндегі миф, сиқыр және мистицизм (Эрик Дэвис), Суперменнің өрлеуі: Адамның максималды мүмкіндіктері ғылымын ашу (Стивен Котлер), 4 сағаттық жұмыс аптасы (Тим Феррисс).
Sivers, Derek: Жапониядағы гик: Манга, аниме, дзен және шай рәсімі елін тану (Гектор Гарсия), Іштегі алыпты оят (Тони Роббинс), Бақытқа сүріну (Дэниел Гилберт), Сана айлалары (Деррен Браун), Өз жұмысыңды көрсет! (Остин Клеон), Достарды қалай табуға және адамдарға ықпал етуге болады (Дейл Карнеги), Кез келген адаммен қалай сөйлесуге болады (Лейл Лоундс), Адамдарды 90 секундта өзіңе қалай қаратуға болады (Николас Бутман), Байланыс орнату өнері (Терри Манделл), Керісінше: Француздарды түсіну (Жиль Асселин және Рут Мастрон), Тез және баяу ойлау (Дэниел Канеман), Жақсы өмірге нұсқаулық: Стоикалық (Стоицизм — ішкі байсалдылық пен ерік-жігерге негізделген ежелгі философиялық ілім) қуаныштың ежелгі өнері (Уильям Ирвайн), Даналық іздеу (Питер Бевелин).
Skenes, Joshua: Коктейль жасау техникасы (Казуо Уеда).
Sommer, Christopher: Кедергі — бұл жол (Райан Холидей), Роберт Хайнлайнның еңбектері.
Spurlock, Morgan: Тірі Гита: Толық Бхагавад Гита — қазіргі оқырмандарға арналған түсініктеме (Шри Свами Сатчидананда).
Starrett, Kelly: Терең аман қалу (Лоуренс Гонсалес), Спорттық ген: Керемет атлетикалық нәтижелер ғылымы (Дэвид Эпштейн), Талант коды (Дэниел Койл), Алмаз дәуірі (Нил Стивенсон), Дюна (Френк Герберт), Әдет күші (Чарльз Дахигг), Көгілдір дельфиндер аралы (Скотт О'Делл).
Strauss, Neil: Өмірдің қысқалығы туралы (Сенека), Шаңнан сұра (Джон Фанте), Түн соңына саяхат (Луи-Фердинанд Селин), Боялған құс (Ежи Косинский), Ой толғаулар (Марк Аврелий), Сиддхартха (Герман Гессе), Максимдер (Франсуа де Ларошфуко), Улисс (Джеймс Джойс), StrengthsFinder 2.0 (Том Рат), Жүз жылдық жалғыздық (Габриэль Гарсиа Маркес), Өмір басқа жерде (Милан Кундера).
Stein, Joel: Денені қайта жүктеу диетасы (Харли Пастернак).
Tan, Chade-Meng: Будда не үйретті (Валпола Рахула), Будданың сөздерімен (Бхиккху Бодхи).
Teller, Astro: Егер солай болса ше?: Абсурдтық гипотетикалық сұрақтарға салмақты ғылыми жауаптар (Рэндалл Манро), Бірінші ойыншы дайындал (Эрнест Клайн), Горменгаст романдары (Мервин Пик).
Teller, Danielle: Оскар және Люсинда (Питер Кэри), Сағаттар (Майкл Каннингем).
Thiel, Peter: Әлем жаратылғаннан бері жасырын болған нәрселер (Рене Жирар).
Tsatsouline, Pavel: Психология (Джадд Биасиотто), Таңдау парадоксы (Барри Шварц).
von Ahn, Luis: Нөлден бірге (Питер Тиль), Қиын істердегі қиындық (Бен Хоровиц).
Waitzkin, Josh: Жолда; Дарма қаңғыбастары (Джек Керуак), Дао Де Цзин (Лао-цзы), Дзен және мотоциклге техникалық қызмет көрсету өнері (Роберт Пирсиг), Шантарам (Грегори Дэвид Робертс), Қоңырау кімге соғылады; Шал мен теңіз; Африканың жасыл төбелері (Эрнест Хемингуэй), Эрнест Хемингуэй жазу туралы (Ларри У. Филлипс), Мыйлау (Кэрол Двек), Ояу кезінде түс көру: Люцидтік түс көру және Тибет түс йогасы (Б. Алан Уоллес және Брайан Ходел), Дарынды баланың драмасы (Алис Миллер), Тайпа: Үйге оралу және тиесілілік туралы (Себастьян Юнгер), Грит: Пассионарлық пен табандылықтың күші (Анжела Дакворт), Шың: Сараптаманың жаңа ғылымынан құпиялар (Андерс Эрикссон және Роберт Пул).
Weinstein, Eric: Гераклит оты (Эрвин Чаргафф), Иіс императоры: Парфюмерия мен құмарлықтың шынайы хикаясы (Чандлер Берр).
White, Shaun: Тауықтың елу реңкі: Аспаздық кітаптағы пародия (Ф.Л. Фаулер), Көшбасшылар: Табыс тарихы (Малькольм Гладуэлл), Ашық: Автобиография (Андре Агасси).
Willink, Jocko: Бетпе-бет: Америкалық жауынгердің одиссеясы (Полковник Дэвид Х. Хэкворт), Қанды меридиан (Кормак Маккарти).
Wilson, Rainn: Отбасылық ізгіліктер нұсқаулығы: Балаларымыз бен өзіміздің ең жақсы қасиеттерімізді ашудың оңай жолдары (Линда Кавелин Попов, Дэн Попов және Джон Кавелин).
Young, Chris: Тамақ және пісіру туралы: Ас үй ғылымы мен аңыздары (Гарольд МакГи), Маңызды тағамдар (Мишель Брас), Екінші заң (П.У. Аткинс), Севенев (Нил Стивенсон), Соңғы арыстан: Уинстон Спенсер Черчилль, 1874–1965 (Уильям Манчестер).
Zimmern, Andrew: Жаңбыр және Оңтүстік теңіздің басқа хикаялары (У. Сомерсет Моэм).
Билбордқа не жазар едіңіз?
Adams, Scott: «Онда "Пайдалы бол" деп жазылар еді және ол барлық жерде тұратын еді».
Altucher, James: «"Бұл не болғаны туралы емес. Бұл бұдан кейін не болатыны туралы" және "Өміріңді бір нәрседен қашумен өткіз. Немесе өміріңді бір нәрсеге ұмтылумен өткіз"».
Amoruso, Sophia: «Егер менде билборд болса, мен оған ештеңе жазбас едім және оны барлық жерге қояр едім». TIM: «Тек бос билборд па? » SOPHIA: «Иә». TIM: «Білесің бе, мен мұнда сәл қулық жасайын. Артқа қайтып, басқа бірдеңе бар ма екенін көрейін... сенде "әйелдерге күлімдеуді доғарыңдар деуді тоқтатыңдар" деген сөз бар еді ғой». SOPHIA: «Иә, бірақ ол тым ашулы билборд сияқты. Мен ойымды өзгерттім. Ештеңе болмағанын қалаймын».
Andreessen, Marc: «Сан-Францисконың қақ ортасында тек екі сөзден тұратын билборд болады: "Бағаны көтеріңдер"».
Attia, Peter: «"Бұл су" (Дэвид Фостер Уоллес стилінде) және "Ричард Фейнман не істер еді? "».
Bell, Mark: «Маған спорт залындағы кейбір дәйексөздер ұнайды, бірақ менің барлық уақыттағы ең сүйікті сөздерімнің бірі: "Не сен істесің, не сен кедергісің"».
Belsky, Scott: «"Бұл идеялар туралы емес, бұл идеяларды жүзеге асыру туралы"».
Betts, Richard: «"Өзіңді сүй"».
Birbiglia, Mike: «Мен оны Таймс-скверге қояр едім және онда "Бұл компаниялардың ешқайсысы сені ойламайды" деп жазылар еді».
Blumberg, Alex: «"Бірінші нұсқа әрқашан нашар болады"».
Бун Амелия: «Шамамен былай: «Саған ешкім ештеңе қарыз емес». Қазір адамдарда энтитлмент (өзін бір нәрсеге міндетті түрде лайықтымын деп санау сезімі) деңгейі тым жоғарылап кеткендей көрінеді. «Мен бұған лайықтымын» немесе «Мен пәленше-түгеншемін» деген сияқты. Ақыр соңында бәрі қажырлы еңбекке келіп тіреледі».
Борета Джастин: «Эгоны ашықтыр, жанды тамақтандыр».
Брах Тара: «ЖҮРЕГІҢ ДҮНИЕ ЖҮЗІНДЕЙ КЕҢ БОЛСЫН».
Брюер Трэвис: Мен ұстанатын ұран бар: «Қозғалысың арқылы позитивті энергия тарат».
Браун Брене: Мен оны Вашингтонда (Колумбия округі) ілер едім. Онда «Аузыңды жап та, тыңда» деп жазылар еді. [Бірақ оның балаларына «аузыңды жап» деп айтуға рұқсат етілмегендіктен:] Мен «Аздау сөйлеп, көбірек тыңда» деп жазар едім. Бірақ іштей «Аузыңды жап» деп айтып тұрар едім.
Каллен Брайан: «НЕ ойлайтының ҚАЛАЙ ойлайтыныңнан маңызды емес».
Карл Шэй: «Бір күні өлесің» немесе жай ғана «Сен өлесің» деп жазар едім. Бұл сұмдық көрінуі мүмкін, бірақ бұны маған атам үйретті — ол өзінің табытын шынымен өлгенге дейін 5 жыл бұрын сатып алған. Сондықтан үйіне адамдар келгенде, ол оларды гаражға апарып, табытын көрсететін.
Чин Джимми: Бір қызығы, ойыма бірден екі нәрсе келді: бірі — «Сабыр сақта» (Chill), екіншісі — «Соңына дейін бар» (Get after it). Олар бір-біріне мүлдем қарама-қайшы.
Кук Эд: «Уақытты ешқашан түсінбейтініңе риза бол».
де Боттон Ален: Онда «Өмір бар болғаны 400 000 сағаттан тұрады. Мейірімді бол» деп жазылар еді. Немесе осыған ұқсас бірдеңе. Жай ғана тас жолда алапат жылдамдықпен зулап бара жатқан жүргізушілердің назарын аудару үшін.
Де Сена Джо: «Спартандықша шыңдал».
Диамандис Питер: «Болашақ сен ойлағаннан да жақсырақ».
Дабнер Стивен: «Жолға қара! »
Эйзен Джонатан: «Микробтарды сақта».
Энгл Дэн: «Қызығушылық таныт».
Фадиман Джеймс: «Саналылық емдейді».
Фокс Джейми: Ол үнемі өзгеріп тұратын билборд болар еді: «Рахаттан, досым. Уақытты керемет өткіз, шіркеуге бар, біреуді сүй, біреуге үйрет, аздап ашулан». Соңғы жазу былай аяқталар еді: «Мүмкіндігінше көбірек көңіл көтер». Себебі көзді ашып-жұмғанша бәріміз жоқ боламыз. Шексіздікпен салыстырғанда 100 жыл түк те емес. Менің билбордым үнемі өзгеріп тұратын еді, өйткені бәріміз өзгереміз деп ойлаймын.
Фасселл Крис: «Өмір — бұл таңдаулар тізбегі, өз таңдауларың үшін жауапкершілікті өз мойныңа ал».
Фассман Кэл: «Тыңда».
Газзали Адам: «Бүкіл өмір — бұл өмірді мерекелеу».
Гладуэлл Малкольм: Мүмкін, менің сүйікті жүгірушілерімнің бірінің суреті болар еді. → Асбель Кипроп.
Годин Сет: Жақында қайтыс болған тағы бір ескі досым Джей Левинсон Guerrilla Marketing кітабын жазған болатын, ол тарихтағы ең жақсы билбордта «Келесі шығуда тегін кофе» деп жазылғанын айтатын.
Голдберг Эван: «Бір-біріңді қабылдаңдар».
Гудман Марк: «Өмір жайлылық аймағының аяқталған жерінде басталады». — Нил Доналд Уолш.
Гамильтон Лэрд: «Көбірек күліңдер және көңіл көтеріңдер».
Харрис Сэм: «Төзімсіздікке төзімділік таныту — қорқақтық».
Хоф Вим: «Тыныс ал, оңбаған! »
Хоффман Рид: Мен билбордты Вашингтонда ілер едім. Конгресс мүшелерін нысанаға алып: «Сен бүгін қарсы тараптағы біреумен бірге жұмыс істедің бе? » деп жазар едім. Себебі партиялық қақтығыс емес, болашағымыз жақсы болуы үшін елімізді қалай басқаратынымыз маңызды.
Холидей Райан: «Бұл да өтер».
Джон Даймонд: «Менің қолымнан келген нәрсе сенің қолыңнан неге келмеске, оған ешқандай себеп жоқ».
Джонсон Брайан: Мен оны Нью-Йоркке қояр едім және онда «Бүгін жасырын әрі кездейсоқ қайырымдылық жаса» деп жазылар еді. Кейінгі әңгімелерден: «Өміріңнің авторы бол».
Каган Ноа: «Шынайы бол».
Камкар Сами: «Сен кереметсің».
Касс Сэм: «ДАУЫС БЕР!!!!!!! »
Келли Кевин: «Сен өз ойыңды соңғы рет өзгерткен кезіңдегідей ғана жассың». — Тимоти Лири.
Коппельман Брайан: «Аздау есепте».
Либин Фил: Көз алдыңа мені үлкен стақан вискимен елестетші. Ал жазуы былай болады: «Evernote есте сақтауға көмектеседі. Suntory ұмытуға көмектеседі».
Макаскилл Уилл: Ол Гейтс қорының алдында немесе Билл Гейтстің үйінің сыртында болар еді... ол жерде ол соңында 100 миллиард доллар қайырымдылық жасайды. Онда: «Билл, сен жалпы жасанды интеллектінің (адам деңгейіндегі кез келген зияткерлік тапсырманы орындай алатын ЖИ) дамуынан болатын ұзақ мерзімді тәуекелдер мен әлеуетті пайдалар туралы айттың, бірақ әлі ештеңе істемей жатырсың. Сен әлі бұған араласқан жоқсың» деп жазылар еді.
Маккензи Брайан: «Эго — бұл әлем бізді қалай көргенін қалайтынымыз. Сенімділік — бұл өзімізді қалай көретініміз».
Маккарти Николас: «Бәрі де мүмкін». Мен бұған шын жүректен сенемін. Неге сенбеске? Классикалық білімі жоқ, ақшасы жоқ ортадан шыққан, Англияның кішкентай ғана ауылынан шыққан жігіт үшін — мен шыққан жерден ешкім үлкен жетістікке жетпеген — оның үстіне бір қолым ғана бар және оқуды бастаған жасымды ескерсек, жоғары деңгейлі классикалық музыка әлеміне еніп, шеберлігімді шыңдау... Осыны істегеннен кейін, мен «бәрі де мүмкін» екеніне 100% сенемін. Әрине, қажырлы еңбек пен табандылық — бұл нәрселер қатар жүреді.
Маккристал Стэнли: Ол адам көп жиналатын жерде, мүмкін әуежайда, Нью-Йорк сияқты қалада немесе Нью-Йорк, Чикаго не Сан-Франциско сияқты қарбалас қаланың көшесінде болар еді. Онда Роберт Бирн есімді тұлғаның қарапайым дәйексөзі жазылар еді: «Өмірдің мәні — мәнді өмір сүру».
Маккалоу Майкл: Тим, мен де сен сияқты істер едім: «Күн сайын өзің қорқатын бір нәрсені таңда да, соған ұмтыл», мен оны адамдардың жұмысқа бара жатқан жолына қояр едім.
Макгонигал Джейн: «<span data-term="true">ПТСР</span> (жарақаттан кейінгі стресстік бұзылыс) белгілері мен жағымсыз естеліктердің қайталануын болдырмау үшін, травмалық жағдайды бастан кешкеннен немесе көргеннен кейін 24 сағат ішінде 10 минут Тетрис ойнаңыз (бұл әдістің тиімділігі бірнеше рандомизацияланған бақылау зерттеулерінде дәлелденген)».
Миллер Би-Джей: «Ойыңа келгеннің бәріне сене берме».
Нейстат Кейси: «Мейірімді бол».
Немер Джейсон: «Ойна! » Адамдар тым салмақты болып кеткендей сезінемін. Адамдардың балалық ойыншылдық даналығына қайта оралуы үшін көп нәрсе қажет емес. Егер мен әлемдегі денсаулық пен бақытты жақсарту үшін екі нәрсені жазып беруім керек болса, ол — қозғалыс пен ойын. Өйткені қозғалмай ойнау мүмкін емес, сондықтан олар бір-бірімен тығыз байланысты.
Оганян Алексис: «Қалған өмір саны: 0».
Палмер Аманда: «Радикалды эмпатия — біздің жалғыз үмітіміз: Өтінемін, келесі аялдамаға тоқтап, татуласуың керек адамға қоңырау шал».
Патрик Ронда: «Арықтау үшін жаттықпаңыз... оны миыңызды жақсарту үшін жасаңыз».
Пол Кэролайн: Кэролайн Тимнен оның жауабын сұрады. Тим оның жауабы Амелияныкімен бірдей болатынын айтты, содан кейін Кэролайн да өз жауабын өзгертті: «Біз оны өзгертеміз — «Саған ешкім ештеңе қарыз емес».
Поланко Мартин: «Махаббатты таңда».
Поликуин Чарльз: «Өзіңді таны».
Попова Мария: «Мейірімділік. Мейірімділік. Мейірімділік».
Поттс Рольф: «Уақыт — байлықтың ең шынайы түрі».
Рэндалл Лиза: «Қызығушылық таныт және мәселелердің шешімін табуға тырыс».
Равикант Навал: «Тілек — бұл қалағаныңа қол жеткізгенше бақытсыз болу үшін өзіңмен жасасқан келісімшартың» (Delusion Damage атты ескі блогтан еркін аударма).
Рис Гэбби: «Жолдасыңа жол беру — бұл сені біреу пайдаланып кетті деген сөз емес. Біз бәріміз бір кемедеміз».
Родригес Роберт: Адамдарға жиі айтатын сөзім — «Тобыырға ерме». Адамдар оны көрнекі түрде көргенде оңайырақ болады, мен бір бағытты нұсқаймын. Егер бәрі солға қарай кетіп бара жатса, біз оңға қарай барамыз деп айтамын. Өйткені жаңа нәрселерді тек тапталмаған соқпақпен жүру арқылы ғана табасың. Бұл әрқашан жемісін береді. Қандай жолды таңдасаң да, тек бизнесте емес, жалпы өмірде де... солай істе. Және өз түйсігіңді дамыт. Әрқашан соған сүйену үшін оны шыңда. Өйткені егер сен үнемі басқалардың кеңесіне сүйенетін болсаң, олар жаныңда болмаған кезде тығырыққа тірелесің. Ішкі дауысыңа еріп, оны дамыта білуің керек және оның саған қашан көмектесетінін білуің қажет. Ал егер ол дәл қазір көмектеспей жатса, бұл тек уақытша деп сен... ұзақ мерзімді перспективада бұл сенің мүддеңе қызмет етеді.
Роуз Кевин: «Қорқыныштарың мен құпияларыңды әлеммен бөлісуге ұмтыл».
Рубин Рик: «бейбітшілікті таңда» (бәрі кіші әріппен).
Сакка Крис: Жарнаманың бұл түрі ескірген және есепке алынбайды. Ақшаңды босқа шығындама.
Сети Рамит: «Маған ешкімге айтпаған құпияңды айт. Мен оны құпия сақтаймын. Маған электрондық пошта жаз: ramit. sethi@iwillteachyoutoberich. com».
Сильва Джейсон: «Біз құдайлар сияқтымыз, ендеше соған лайықты болуды үйренгеніміз жөн». — Стюарт Бранд.
Сиверс Дерек: Егер мен мұны сөзбе-сөз қабылдасам, менің нақты жауабым — әлемдегі барлық билбордтарды алып тастап, олардың ешқашан қайта орнатылмауын қадағалар едім. Сондықтан жақсырақ жауабым: мен «Бұл сені бақытты етпейді» деп жазылған билборд жасап, оны кез келген үлкен сауда орталығының немесе автосалонның алдына қояр едім.
Старретт Келли: «Әрбір адам өзіне негізгі күтім жасауды білуі тиіс».
Страусс Нил: «Көбіміздің қателігіміз — сынмен құтқарылғаннан көрі, мақтаумен құрыдымға кеткенді жөн көреміз». — Норман Винсент Пил.
Тан Чад-Мень: «Медитация — бұл жаттығу залында терлегенмен бірдей. Тек терсіз. Және жаттығу залысыз».
Теллер Астро: «Қорықпай өмір сүр».
Цацулин Павел: «Кім болғың келсе де болады. Бірақ алдымен мықты болуың керек».
фон Ан Луис: Ол Google-дің Питтсбургтегі кеңсесінің алдында болар еді және онда «Duolingo жұмысқа қабылдайды» деп жазылар еді.
Вайцкин Джошуа: «БАР ЫНТАҢМЕН ӨМІР СҮР».
Вайнштейн Эрик: Қалай болғанда да, адамдар консенсустың (жалпы келісім) үлкен мәселе екенін түсінуі керек. Арифметикалық консенсус жоқ, өйткені ол келісімді қажет етпейді. Бірақ Вашингтон консенсусы бар. Климаттық консенсус бар. Жалпы алғанда, консенсус — бұл адамдарды «көретін ештеңе жоқ, өте беріңдер» деп алдауға мәжбүрлеу әдісі. Сондықтан, бірдеңе мүлдем түсінікті болмаса (бұл жағдайда консенсус қажет емес) немесе күнкөріске немесе өмірге қауіп төнбесе, адамдардың табиғи түрде жоғары деңгейдегі келісімге келмейтінін білуің керек.
Уиллинк Джоко: Менің мантрам өте қарапайым: «Тәртіп — бұл еркіндік».
Уилсон Рэйн: Мүмкін онда «Оңбаған болма» деп жазылар еді. Себебі бұл әлемді әлдеқайда жақсырақ етер еді. Мүмкін көлік айдап бара жатқан біреу: «О, білесің бе? Мен бүгін оншалықты оңбаған болмай-ақ қояйын. Жолда біреудің алдын кеспейін, балаларыма назар аударайын, жұмыста біреуді сатпайын» деп ойлар.
Янг Крис: Мен оны жоғары мектебімнің алдына қояр едім, оны қалай безендіретінімді білмеймін, бірақ мағынасы шамамен былай болар еді: «Бәрібір бәрі жақсы аяқталды». Мектеп жылдары мен үшін керемет уақыт болған жоқ.
Циммерн Эндрю: «Кез келген ақпаратқа бөгет болатын, кез келген дәлелге қарсы тұратын және адамды мәңгілік надандықта қалдыратын бір принцип бар — ол зерттеуге дейінгі жеккөрушілік». Бұл дәйексөз қателікпен Герберт Спенсерге телінеді, бірақ қазір оның авторы 18-ғасырдағы теолог Уильям Пейли екені белгілі болды.
Сүйікті фильмдер мен телешоулар
Деректі фильмдер мен телехикаялар жақша ішінде көрсетілген. Жақшасы жоқ жазбалар — көркем фильмдер.
Адамс Скотт: Whitey: United States of America v. James J. Bulger (құж.)
Алтучер Джеймс: High on Crack Street: Lost Lives in Lowell (құж.), Hoop Dreams (құж.), Comedian (құж.)
Аморузо София: The Color of Pomegranates, Girl Boss Guerilla
Андриссен Марк: Mr. Robot (телехикая), Halt and Catch Fire (телехикая), Silicon Valley (телехикая)
Аттиа Питер: Pumping Iron (құж.), The Bridge (құж.), Bigger, Stronger, Faster (құж.)
Бек Гленн: Citizen Kane
Беттс Ричард: The Breakfast Club, Baraka (құж.)
Бирбилья Майк: Tickled (құж.), Captain Fantastic, Other People, Terms of Endearment, Broadcast News, Stop Making Sense, No Refunds (Даг Стэнхоуптың комедиялық шоуы)
Бламберг Алекс: Man on Wire (құж.), Hoop Dreams (құж.), Magic and Bird: A Courtship of Rivals (құж.)
Бун Амелия: The Goonies
Борета Джастин: Meru (құж.), Grizzly Man (құж.), Daft Punk Unchained (құж.)
Брах Тара: Race: The Power of an Illusion (құж.), Breaking Bad (телехикая)
Каллен Брайан: Fed Up (құж.), Ken Burns’s Baseball (құж.), Ken Burns’s Jazz (құж.)
Карл Шэй: Captain Fantastic, Transcendent Man (құж.), Forks over Knives (құж.), деректі фильм түсіруші Морган Сперлоктың үлкен жанкүйері
Кук Эд: Withnail and I, The Armando Iannucci Shows (телехикая), Monty Python’s Flying Circus (телехикая), Alan Partridge (ойдан шығарылған тұлға)
Костнер Кевин: Coney Island (құж.), E.T. the Extra-Terrestrial, Jaws, Close Encounters of the Third Kind, The Sugarland Express, Minority Report
Каммингс Уитни: Buck (құж.), Comedian (құж.)
Д’Агостино Доминик: “An Advantaged Metabolic State: Human Performance, Resilience and Health” (Питер Аттианың IHMC-дегі баяндамасы)
де Боттон Ален: Seven Up! (Up топтамасынан, құж.)
Де Сена Джо: Sugar Coated (құж.), Food Inc. (құж.), Finding Vivian Maier (құж.)
Диамандис Питер: Transcendent Man (құж.), Tony Robbins: I Am Not Your Guru (құж.), An Inconvenient Truth (құж.)
Динунцио Трейси: The Overnighters (құж.), The True Cost (құж.), The Fog of War (құж.)
Дабнер Стивен: Seven Up! (Up топтамасынан, құж.)
Эйзен Джонатан: Shackleton (шағын телехикая)
Энгл Дэн: Racing Extinction (құж.), Neurons to Nirvana (құж.), Searching for Sugar Man (құж.)
Фасселл Крис: Restrepo (құж.) — әрбір АҚШ азаматы көруі тиіс. The Commanding Heights (құж.) — Дэн Йергин мен Джозеф Станислаудың аттас кітабы негізінде. Bush’s War (құж.) — Frontline
Фассман Кэл: The Walk, Cinema Paradiso, Man on Wire (құж.)
Фокс Джейми: The Pianist
Ганджу Ник: Forrest Gump
Газзали Адам: Carl Sagan’s Cosmos: A Personal Voyage (құж.)
Годин Сет: Man on Wire (құж.), Exit Through the Gift Shop (құж.), The Matrix
Голдберг Эван: Die Hard, Lethal Weapon, Adaptation, The Princess Bride, The Fast and the Furious, Rejected (қысқа метражды), Kids in the Hall (телехикая), Absolutely Fabulous (телехикая), Second City Television (телехикая)
Гудман Марк: Ghostbusters (1984), WarGames, Sneakers, The Net, Билл Мюррей немесе Дэн Эйкройд түскен кез келген фильм
Гамильтон Лэрд: Blackfish (құж.), Senna (құж.), On Any Sunday (құж.)
Харрис Сэм: Тамаша шешен Кристофер Хитченсті көруге кеңес береді
Холидей Райан: Gladiator, This Is Spinal Tap
Хоннольд Алекс: Star Wars, Gladiator
Джон Даймонд: BBC’s Planet Earth
Джонсон Брайан: Man on Wire (құж.), Exit Through the Gift Shop (құж.), Cosmos (құж.)
Каган Ноа: Commando, The Count of Monte Cristo, The Jinx (құж.)
Камкар Сами: Into Eternity (құж.), We Live in Public (құж.), Revenge of the Electric Car (құж.)
Касс Сэм: Just Eat It: A Food Waste Story (құж.)
Келли Кевин: Man on Wire (құж.), The King of Kong (құж.), A State of Mind (құж.)
Коппельман Брайан: Fight Club, Client 9: The Rise and Fall of Eliot Spitzer (құж.), Don’t Look Back (құж.), Roger and Me (құж.)
Либин Фил: Star Wars: Episode V—The Empire Strikes Back, The Lord of the Rings: The Two Towers, House of Cards (телехикая), Game of Thrones (телехикая), Top Gear (телехикая)
Макаскилл Уилл: Louis Theroux’s Weird Weekends (деректі хикая)
Маккензи Брайан: Spinning Plates (құж.)
Маккристал Стэнли: The Battle of Algiers
Макгонигал Джейн: Buffy the Vampire Slayer (телехикая), G4M3RS (құж.), The King of Kong (құж.)
Миллер Би-Джей: Waiting for Guffman, The Kentucky Fried Movie, The Groove Tube, Grizzly Man (құж.)
Малленвег Мэтт: Citizenfour (құж.), Something from Nothing: The Art of Rap (құж.), Jean-Michel Basquiat: The Radiant Child (құж.)
Нейстат Кейси: The Life and Death of Colonel Blimp, Little Dieter Needs to Fly (құж.)
Немер Джейсон: Marley (құж.), I Know I’m Not Alone by Michael Franti (құж.), Happy (құж.)
Нортон Эдвард: The Revenant, Rust and Bone, The Godfather, Goodfellas, A Prophet, The Beat That My Heart Skipped, Birdman, Biutiful, The French Lieutenant’s Woman, Shōgun (шағын хикая), The Century of the Self (құж.), The Power of Nightmares (құж.), The Cruise (құж.)
Новак Б.Дж.: Adaptation, Ferris Bueller’s Day Off, Casablanca, Pulp Fiction, The Naked Gun, Catfish (құж.), To Be and to Have (құж.), The Overnighters (құж.)
Оганян Алексис: Food Inc. (құж.), Planet Earth (құж.), Jiro Dreams of Sushi (құж.)
Палмер Аманда: Alive Inside: A Story of Music and Memory (құж.), Happy (құж.), One More Time with Feeling (құж.)
Патрик Ронда: Happy People: A Year in the Taiga (құж.), Planet Earth (құж.)
Пол Кэролайн: Maidentrip (құж.)
Поланко Мартин: The Crash Reel (құж.), Waste Land (құж.), Lo and Behold: Reveries of the Connected World (құж.)
Поликуин Чарльз: The Last Samurai, Gladiator, The Imitation Game, 22 Bullets. Сондай-ақ: The History Channel және National Geographic деректі фильмдері, Тарантино фильмдері
Поттс Рольф: Grizzly Man (құж.)
Рис Гэбби: Food Inc. (құж.), Roger and Me (құж.), Bowling for Columbine (құж.), Crumb (құж.)
Ричман Джессика: The Edge
Роббинс Тони: Inside Job (құж.)
Роген Сет: Pulp Fiction, Clerks, Rushmore, Bottle Rocket, Adaptation, The Princess Bride, Fawlty Towers (телехикая), Kids in the Hall (телехикая), Monty Python’s Flying Circus (телехикая), Second City Television (телехикая)
Роуз Кевин: Anchorman: The Legend of Ron Burgundy, Inglourious Basterds, Food Inc. (құж.)
Рубин Рик: 20,000 Days on Earth (құж.)
Сакка Крис: The Big Lebowski
Шварценеггер Арнольд: Brooklyn Castle (құж.)
Сети Рамит: Jiro Dreams of Sushi (құж.)
Шинода Майк: House of Cards (телехикая), The Godfather, The Usual Suspects, Fight Club, Seven, Ninja Scroll, WALL-E, Princess Mononoke
Сильва Джейсон: Inception, The Matrix, The Truman Show, Vanilla Sky, eXistenZ, The Beach, Maidentrip (құж.)
Сиверс Дерек: Scott Pilgrim vs. the World
Скинс Джошуа: Chef’s Table (телехикая)
Соммер Кристофер: The Legend of Tarzan
Сперлок Морган: Scanners, An American Werewolf in London, Making a Murderer (телехикая), Mr. Robot (телехикая), Enron: The Smartest Guys in the Room (құж.), The Jinx (құж.), Going Clear: Scientology and the Prison of Belief (құж.), Brother’s Keeper (құж.), The Thin Blue Line (құж.), The Fog of War (құж.), Hoop Dreams (құж.), Stevie (құж.), Life Itself (құж.)
Старретт Келли: On the Way to School (құж.), Trophy Kids (құж.), Amy (құж.), Super Size Me (құж.), Restrepo (құж.)
Страусс Нил: The Act of Killing (құж.), Gimme Shelter (құж.), The Fog of War (құж.)
Теллер Астро: Fast, Cheap and Out of Control (құж.)
Тиль Питер: No Country for Old Men
Цацулин Павел: The Magnificent Seven (1960)
фон Ан Луис: The Matrix, Jiro Dreams of Sushi (құж.)
Вайцкин Джошуа: Searching for Sugar Man (құж.), Riding Giants (құж.), The Last Patrol (құж.)
Вайнштейн Эрик: Kung Fu Panda, Rate It X (құж.)
Уиллинк Джоко: Against the Odds — “A Chance in Hell: The Battle for Ramadi” (құж.), Restrepo (құж.), The Pacific (телехикая), Band of Brothers (телехикая)
Уилсон Рэйн: Apocalypse Now, The Act of Killing (құж.)
Уайт Шон: 7 Days in Hell
Янг Крис: Ferris Bueller’s Day Off, Pulp Fiction, The Right Stuff
Циммерн Эндрю: Great Chefs (телехикая)
Алғыс хат
Алдымен, кеңестері, оқиғалары мен сабақтары осы кітаптың өзегіне айналған «Титандарға» алғыс айтқым келеді. Уақыт бөлгендеріңіз бен жомарттықтарыңыз үшін рақмет. Әлеммен бөліскен игіліктеріңіз өздеріңізге жүз еселеніп қайтсын. Оқырмандар, «Алыптардың иығында» (xi бет) бөліміндегі алғыс тізімін қараңыздар.
Қайталанбас Арнольд Шварценеггерге ойлы Алғы сөзі үшін рақмет. Commando және Predator фильмдерін көріп өскен Лонг-Айлендтік бала ретінде айтарым — сіздің осы беттерде болуыңыз мен үшін орындалған арман. Даниэль Кетчеллге және оның қалған «А-командасына» атқарған тамаша жұмыстарыңыз үшін және «Терминатормен» танысуға көмектескендеріңіз үшін рақмет. Арнольдпен және оның айналасындағылармен неғұрлым көп уақыт өткізген сайын, соғұрлым оларға тәнті бола түсемін.
Менің агентім әрі досым Стивен Хансельманға, мен саған келесі жолы тағы бір «түпкілікті» кітап жазғым келгенде басымнан бір тебуіңді айтқан едім. Ұмытып кеткенің жақсы болды. Енді барып джаз тыңдап, виски ішейік пе?
Houghton Mifflin Harcourt баспасының бүкіл ұжымына, әсіресе ерекше қабілетті Stephanie Fletcher-ге және дизайн мен өндіріс тобына: Rebecca Springer, Emily Andrukaitis, Rachael DeShano, Jamie Selzer, Marina Padakis Lowry, Teresa Elsey, David Futato, Kelly Dubeau Smydra, Jill Lazer, Rachel Newborn, Brian Moore, Melissa Lotfy және Becky Saikia-Wilson — сіздер бұл «аңды» ауыздықтап, оны ең үздік нұсқаулыққа айналдыруға көмектестіңіздер. Менімен бірге түн қатып жұмыс істегендеріңіз үшін рақмет! Баспагерім Bruce Nichols-қа және оның ғажайып командасына, соның ішінде президент Ellen Archer-ге, менің «қылмыстас» серіктесім Laurie Brown-ға, Deb Brody, Lori Glazer, Stephanie Kim, Debbie Engel және барлық ынталы маркетинг пен сату тобының мүшелеріне осы кітапқа сенгендеріңіз бен сиқыр жасағандарыңыз үшін алғыс айтамын.
Donna S. пен Adam B. -ға, мен желіде болмаған кезде шаруаларды дөңгелетіп отырғандарыңыз үшін рақмет! Сіздерсіз подкаст та болмас еді, мен де мұның ешқайсысын істей алмас едім. Donna, Molly-дің Hank-ты қорқытқаны үшін кешірім сұраймын. Терапия ақысын өзім төлеймін. Adam, келесі жолы тауда болғанымда, қолымдағы шарап бокалын қағып жіберші.
Hristo Vassilev пен Jordan Thibodeau-ға зерттеулер жүргізіп, егжей-тегжейлерді қайта тексергендері және шексіз қолдаулары үшін үлкен рақмет. Hristo, тағы бірнеше жүз жерорта теңізі орамасын жегің келе ме? Немесе кальмар болар, бәлкім? Таңертеңгі 20 минуттық күн нұрын ұмытпа...
Amelia-ға, сен — редлайнингтің (мәтінге түзетулер мен ескертпелер енгізу процесі) жауынгер ханшайымысың. Көмегің мен қолдауың мен үшін қаншалықты маңызды екенін сөзбен айтып жеткізе алмаймын. Барлық SodaStream құрылғылары мен жоғалған жебелерге қарамастан, сен ешқашан таймадың. Рақмет, рақмет, рақмет. Жаңғақ майы мен балмұздақ түріндегі төлем жолда.
Kamal Ravikant-қа, корректорлық оқу кезіндегі күлкің — қажетті ем болса, ұсынған түзетулерің — өте маңызды кері байланыс болды. Осы жолда серік болғаның үшін рақмет.
Алғашқы уақытта маған подкастингтің қыр-сырын, технологиясын және шеберлігін үйретуге көп уақыт жұмсаған мейірімді жандарды атап өтпеу мүмкін емес. Мырзалар, үлкен рақмет! Есімдері әліпби ретімен берілген (егер біреуді ұмытып кетсем, маған хабарлаңыз):
Grumpy Old Geeks-тен Jason DeFillippo Entrepreneur on Fire-дан John Lee Dumas The Art of Charm-нан Jordan Harbinger The School of Greatness-тен Lewis Howes Gimlet Media-дан Matt Lieber мен Alex Blumberg Smart Passive Income-нан Pat Flynn және Libsyn-нен Rob Walch
Соңғысы, бірақ маңыздысы, бұл кітап ата-анама арналады, олар маған осының бәрінде жол көрсетіп, жігерлендіріп, жақсы көріп, жұбатты. Мен сіздерді сөзбен айтып жеткізе алмайтындай жақсы көремін.
Автор туралы
TIM FERRISS — Fast Company нұсқасы бойынша «Ең инновациялық бизнес өкілдерінің» бірі және Forbes нұсқасы бойынша «Сіз білуі тиіс есімдердің» бірі.
Ол — технологиялық стартаптардың ерте кезеңдегі инвесторы әрі кеңесшісі (Uber, Facebook, Alibaba және т. б. ) және New York Times пен Wall Street Journal бестселлерлері тізімінде 1-орын алған үш кітаптың авторы: The 4-Hour Workweek, The 4-Hour Body және The 4-Hour Chef. Observer және басқа да БАҚ өкілдері Тимді 100 миллионнан астам жүктелген The Tim Ferriss Show подкастының ықпалына байланысты «аудио әлемінің Опрасы» деп атады.

Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру