— Джош Кауфман, «The Personal MBA» және «The First 20 Hours» кітаптарының авторы

Сэм және Диана Карпентер

— Сэм Карпентер (Қараша 2020 жыл)

Менің ол жерде болмағаным ештеңені өзгертпеді.

Велосипед туры кезіндегі дауыстық хабарламаларға көмілген әлгі жас жігіттің немен айналысатынын кім білсін, бірақ мен сізге мынаны айтайын: егер оның жұмысы ол жоқ кезде бір апта да алға баспаса, демек ол істі дұрыс басқара алмайды. Егер ол қол үзе салысымен барлық процестер тоқтап қалса, бұл — басқарудың нашарлығы. Иә, сол дауыстық хабарламалардың көптігі (ал оның компьютерінде қаншама электронды хат күтіп тұрғанын құдай білсін) оның мәртебесі мен маңыздылығын айғақтайтын шығар; бірақ кеңірек қарасақ, ол өз жұмысының құлы болды, ал оған тәуелді адамдар оның қатысуының құлына айналған. Олар оның жауабын күтті және ол нұсқау бермейінше алға жылжи алмады. Ол жоқ кезде жұмыстың тоқтап қалуы — дамбаның артына су жиналғанмен бірдей, өйткені ол өзі жоқ кезде де өнім беретін бизнес-процестерді құра алмаған.

Ол шамамен отыз жастарда еді. Мен елу сегіздемін. Уақыт өте келе адамдар мен жағдайлар өзгереді. Сегіз жыл бұрын менің өмірім де дәл соныкіне ұқсайтын.

Міне, жалпылама бір бақылау. Соңғы жиырма жылда лездік қанағаттануға құмарлық халықтың үлкен бөлігін жаулап алды. Үнемі желіде жүретін, зейіні құмырсқаның қанатындай қысқа, ұялы телефондар мен құлаққаптарға тәуелді, жеңіл-желпі медиа мен ойын-сауық индустриясына еліріп, ақылы таяз тартқан ұрпақ үшін істің байыбына бару мақсатында баяулау — үлкен күш. Сәттік жүйкелік қанағаттану — оқиғалардың неліктен осылай өрбитіні туралы терең ойлануға кедергі келтіретін алаңдатушы фактор. Бүгінде, отыз жыл бұрынғыдан айырмашылығы, «дәл қазір жақсы сезіну» үшін жай ғана құрылғыны қосып, шындықтан қол үзу жеткілікті. Көбіміз үшін баяулап, жағдайды саралау қызықсыз көрінеді. Бұл өте өкінішті, өйткені қалаған өмір жағдайларын жасау үшін өз өміріміздің «механизмін» өзгертуіміз керек, ал ол үшін сол механизмнің қалай жұмыс істейтінін түсінуге уақыт бөлу — міндетті шарт.

Иә, «жүйемен жұмыс істеу» (work-the-system) әдістемесі — табысқа жету жолы тез қайтарымды күтпей, мұқият дайындықты талап ететін ескі заманның қағидаларына қайта оралу сияқты. Бірақ солай десе де, «жүйемен жұмыс істеу» стратегиясына салынған инвестиция алғашқы күннен бастап нақты нәтиже бере бастайтынын біліңіз.

Менің негізгі бизнесім — Centratel, жоғары технологиялық телефон қоңырауларына жауап беру қызметі. Он бес жыл бойы ол құлдырау жиегінде болды, ал менің жеке өмірім сол хаостың көрінісі еді. Содан кейін мен бір сәтте жаңаша ойлау жүйесіне ие болдым және қысым бірден азая бастады. Осы кітапта сипатталған хаттамаларды табандылықпен қолдана бастағанда, менің жұмыс аптам күрт қысқарып, таза пайдам геометриялық прогрессиямен өсті.

Сонымен қатар, қазір жұмыстан тыс уақытым өте жеңіл әрі жайлы өтеді. Таңертең мен сергек оянамын, барлық бағыттағы тыныш әрі тұрақты дамуды күтіп, жаңа күнді қуанышпен қарсы аламын. Бір апта ішінде мен бірнеше кәсіпорнымда жұмыс істегеннен көрі кітап оқуға, жазуға, саяхаттауға, достарыммен уақыт өткізуге, киноға баруға, тауға шығуға және велосипед тебуге әлдеқайда көп уақыт жұмсаймын.

Менің бизнесім мен өмірім бақылауда, бәрі мен қалағандай жүріп жатыр.

Менің түсінгенім мынау: қоғамдағы қалыптасқан сенімге қарама-қайшы, бақыт пен біз қол жеткізген жеке бақылау деңгейінің арасында тікелей байланыс бар.

Телефон қоңырауларына жауап беру бизнесінің табиғаты — ондағы адамдық және басқа да көптеген өзара әрекеттесетін процестер Centratel-ді «жүйемен жұмыс істеу» әдістемесін дамыту үшін тамаша «тұйық жүйелі зертханаға» айналдырды. Сондықтан бұл хаосты тәртіпке келтіру процестерін түсіндіру үшін өз бизнесімді платформа ретінде пайдалану қисынды әрі ыңғайлы. Бизнес туралы кітап шынайы өмірден мысалдарсыз тым құрғақ әрі теориялық болып кетуі мүмкін, сондықтан Әдісті Centratel аясында сипаттау оқуды қызықтырақ етеді.

Мұнда сипатталған стратегиялар тек бизнес жетекшілеріне ғана емес, сонымен қатар біреудің бизнесінде менеджер болып істейтіндерге де арналған. Бұл жерде байдың балалары үшін де, өз күшімен көтерілгендер үшін де сабақ бар. Сондай-ақ, үйдегі отбасылық өмірді ұйымдастырушылар үшін де пайдалы тұстары көп. Бұл қисынды: біз шындықпен бетпе-бет келеміз, ал шындық барлық жерде, әркім үшін және әрқашан бірдей жұмыс істейді. Сондықтан, мен бизнеске қатысты мысал келтіргенде, астарлы мағынасын ұғып, оны өз өміріңізге қалай қолдануға болатынын іздеңіз.

Мен бизнес туралы айтып, «менеджер» сөзін қолданғанда, бұл атау жеке өмірге де қатысты екенін түсініңіз. Біз — өз өміріміздің менеджеріміз және мен айтқандай, мұнда сипатталған негіздер әмбебап болып табылады.

«Жүйе» (system) сөзі — тілдегі өте дәл әрі бірегей ұғым. Ол соншалықты нақты болғандықтан, оның синонимдері де аз. Бірақ мен кейбір баяндауларда түрлі реңк беру үшін қолданатын бірнеше жақын баламалары бар. Олар: «хаттама» (protocol), «процесс» (process), «механизм» (mechanism) және «машина» (machine).

Эпифанияның жақын арада, тіпті сіз күтпеген сәтте келетініне сеніңіз — бұл өте қызықты процесс.

Бір ескерту: мен «жүйемен жұмыс істеу» принциптері мен нұсқауларын әр минут сайын қатаң сақтай бермеймін. Мен де кейде қателік жіберемін. Дегенмен, мен өз болмысымды осы Әдістің айналасында құрылымдағандықтан, кез келген уақытша алаңдаушылыққа немесе физикалық/ментальды шаршауға қарамастан, күнделікті істер өздігінен реттеліп отырады.

Мен өз жүйелерімді не болса да алға жылжи беретіндей етіп мұқият жобаладым.

Егер сіз де өз өміріңіздің жүйелерін басқаруды қолға алсаңыз, сізде де солай болады.

— Сэм Карпентер, наурыз, 2008 жыл

Құбылысты түсіндіру үшін қисынды ең аз қадамдарды қажет ететін ең қарапайым нұсқаны таңдау керек.

Немесе: «Бәрін қарапайым етіп сақта, ақымақ болма! » (Keep it simple, stupid! ) деп айтуға болады.

Әйелім Диана, мен және біздің кунхаунд тұқымды итіміз Джасти — Орегон штатындағы шағын Бенд қаласында тұрамыз. Үйіміз кең әрі жарық, онда адамдар шынымен өмір сүретінін сездіретіндей практикалық стильде жиһаздалған. Бұл — біз армандаған баспана. Біздің тағы бір үйіміз Кентукки штатының оңтүстік-шығысындағы Диананың туған ауылы Стирнсте орналасқан. Оны үш жыл бұрын салдық және ол да біз үшін мінсіз. Орегон ба, әлде Кентукки ме? Біз екеуінің арасында жүреміз...

Бүгін Бендте асхана үстелінде ноутбугымның алдында отырмын. Үлкен терезелердің сыртында түстен кейінгі тыныштық анық сезіледі. Қазан айы. Көгал әлі де қанық жасыл түсті, ал оның ортасынан аспанмен таласқан алып қарағайлар бой көтеріп тұр. Кентуккидегі үйіміз сияқты, бұл үй де төбенің басында орналасқан, сондықтан мен кейде төмендегі қалаға көз тастаймын. Бүгін тағы да ашық, бұлтсыз күн. Кеше де солай болған, ертең де солай болады.

Өте тыныш.

Төменде, Бенд қаласында менің Centratel бизнесім мен ол туралы ойласам да, ойламасам да жұмыс істеп тұр және бізді жақсы табыспен қамтамасыз етуде. Әрдайым бұлай болған жоқ. Он бес жыл бойы менің бизнес тәжірибем бітпейтін жұмыс, «өрт сөндіру» (шұғыл мәселелерді шешу), қарыз, денсаулық проблемалары мен сәтсіз қарым-қатынастардан тұратын хаос болатын.

Жиырма екі жыл бұрын, мен нақты уақытын айта алатын сәтте, қабылдауымда күтпеген өзгеріс болды. Бұл менің өмірімді хаостан тыныштыққа, қаржылық тығырықтан гүлденуге, бітпейтін ауыр жұмыстан жеңіл, мезгіл-мезгіл араласатын іске айналдыра бастады.

Қазір мен бірнеше шағын бизнесімді және қалған өмірімді шын мәнінде басқара отырып, ұсақ-түйекке (minutiae) шырмалып қалған жоқпын. Мен оған сырттай бақылаушы ретінде қараймын.

Сол кездегі ментальды өзгерістен кейін денсаулығым да қалпына келді. Содан бері мен жас кезімдегідей тауға шығып, жаяу жүріп, велосипед теуіп, шаңғы теуіп жүрмін. Диана, Джасти және мен Орегонның таулы ормандары мен Кентуккидің әсем табиғатында серуендеуге көп уақыт бөлеміз.

Субъективті тұрғыдан алсақ? Менің өмірімде бұрынғыға қарағанда жүз есе көп тыныштық пен еркіндік бар десем, артық айтқандық емес. Күн өткен сайын өзімді сенімді, сабырлы әрі тиімді сезінемін. Қазіргі өміріме қарап, кейде таңғаламын, өйткені менің табиғатымда әрқашан аздап ұшқалақтық болатын. Маған бір нәрсеге зейін қою, істі аяғына дейін жеткізу қиынға соғатын. Мақсатсыз жүретінмін. Мектептен кейін колледжден үш рет шығып кеттім, ішімдік пен есірткіге салындым, болашағы жоқ сансыз жұмыстарда істедім, бір қарым-қатынастан екіншісіне ауыстым, үнемі көңілім толмайтын — бұл елу жасқа дейін жалғасты. Бірақ қазір үлкен істерге келгенде, менің ұстанымым нық әрі ойластырылған. Рас, менде әлі де аздап алаңғасарлық байқалуы мүмкін, бірақ маңызды мәселелер мен мақсаттарға келгенде, мен қалаған нәтижеге жеткенше табандылық пен зейін танытамын.

Менің ойлау жүйем күнделікті өмірге жақынырақ, мен «сырттан және сәл жоғарыдан» деп атауды ұнататын позициядан қарауға ауысқан соң, бұл деңгейге жету қиын болған жоқ. Осы жаңа көзқарасты иеленген сәттен бастап, мен бар күшімді өзім қалаған нәрсеге жетуге бағыттай алдым. Маған көп еңбектену керек болды ма? Иә, аз уақытқа. Бірақ бұрынғы өмірімдегі қорқынышты түспен салыстырғанда, бұл күш-жігер көп емес еді және нәтижелер көріне бастағанда, бұл жұмысты істеудің өзі рақатқа айналды.

Мен мұны өз бизнесімде және өмірімде қалай жасадым — және сіз мұны қалай қайталай аласыз — осы кітаптың негізгі мазмұны осы.

Мен бұл кітапты әсіресе іштей мынадай диалогы бар адамдарға арнаймын: «ДӘЛ ҚАЗІР істеуім керек істер өте көп, ал оған уақыт жетпейді. Мен бұл тапсырмаларды қалай да орындаймын, әдеттегідей соңғы сәтте үлгеремін — бірақ нәтижесі орташа болады, ал денем мен санам шегіне дейін шаршайды. Мен шаршадым, күйзелістемін және жас емеспін. Өмірімде хаос тым көп, ал ақша немесе жеке еркіндік ешқашан жетпейді. Менің әлемім мен қалағаннан мүлдем басқа... »

Егер сіз бизнестің иесі немесе менеджері болсаңыз, жұмыс істесеңіз, студент болсаңыз немесе үйдегі отбасылық өмірді ұйымдастырсаңыз, бұл сөздер сіздің назарыңызды аударуы әбден мүмкін. Бүгінгі таңда бұл «әрең шыдап жүрмін» деген ішкі сөздер кез келген тап пен жас тобына тән.

Мен қарапайым адаммын. Ешқандай артық сән-салтанатым жоқ, жұмысшы отбасынан шыққанмын, жоғары ғылыми дәрежем де жоқ. Мен де өмірдің ыстық-суығын, жеңісі мен жеңілісін бастан өткердім; басқалар сияқты көп еңбектендім. Мен үшін прагматизм жас ұлғайған сайын артатыны, адам өмірі қателіктер мен сынақтар арқылы жақсаратыны және өмірдің соққыларынан өшпес сабақ алуға болатыны анық.

Мен негізсіз теорияларға күмәнмен қараймын және қатал шындықпен бетпе-бет келуден қорықпаймын.

Менің өмірім шектеулі, сондықтан мен бұл өмірді сый ретінде бағалаймын.

Қазір менің өмірім жоспарланған және жүйеленген. Жұмыс болсын, ойын болсын, мен әрбір бөлшекке толық назар аударамын. Жоқ, әрине, менде бәрі мінсіз емес (ондай кімде бар? ). Бірақ мен жағдайды қолға алудың, күндерімді тәртіпке келтірудің және тыныштық орнатудың жолын таптым.

Сіз туралы не айтуға болады? Кәдімгі күніңізді қалай сипаттар едіңіз? Бұл — оқиғалардың түсініксіз әрі күрделі жиынтығы ма, әлде реттелген оқиғалар тізбегі ме? Хаос па, әлде бақылауда ма? Ақшаңыз жеткілікті ме? Отбасыңыз бен достарыңызға уақыт бөлесіз бе? Күн сайын — және бүкіл өміріңіз бойы — шеңбер бойымен жүгіріп жүрсіз бе, әлде таудың басына қарай баяу әрі нық көтеріліп келесіз бе? Қалағаныңызға қол жеткізіп жүрсіз бе?

Егер жоқ болса, бұл сіздің механикалық көзқарасыңызға байланысты емес пе?

Бұл шындықтың іргелі механикасын толық дұрыс қабылдамаудан туындаған созылмалы тиімсіздік болуы мүмкін бе?

Бұл сұрақтарды дұрыс-бұрыс немесе жақсы-жаман деген ұғымдармен шатастырмаңыз. Және жауаптарыңызға дерексіз теориялық, саяси немесе діни реңк бермеңіз. Оның бәрін бір шетке ысырып қойып, бәрін механикалық түрде және — ең маңыздысы — қарапайым түрде қарастырыңыз. Еңсеңізді түсірмеңіз. Егер сіз өз өміріңізді «күрделі жүйесіздік» деп анықтасаңыз, біліңіз: сізде бұл жағдайды жою үшін қажетті ресурстардың 100 пайызы бар.

«Жүйемен жұмыс істеу» әдістемесі өзінің қарапайымдылығымен тіпті күлкілі көрінуі мүмкін; бірақ ол — бұл жерде тәкаппарлық таныту қаупі болса да айтайын — өзгерту қабілеті жағынан терең мағынаға ие. Сондықтан мен бұл кітаптың эпиграфы ретінде Уильям Оккамның сөздерін таңдадым. Сонымен, «Ең қарапайым шешім — әрқашан ең дұрыс шешім».

Мұнда біз таныс оқиғалар мен сценарийлерді, әдеттерді, мақсаттарды, жетістіктер мен сәтсіздіктерді және жай ғана ақыл-ойды талқылай бастағанда, сіз бұл Әдісті қабылдайсыз, өйткені ол сенімді. Бұл өміріңізді өзгерту үшін бірігетін қарапайым механикалық жақсартулар туралы.

Дегенмен, мен мұнда сипаттаған нәрсе сыртқы бақылаушыға бірден көріне қоймайды.

Бұл кітап бос уәделер туралы емес. Мұнда «жаңаша ойлау» принциптері немесе жалған интеллектуалды бос сөздер жоқ. Сізден жалықтыратын тізімдер жазу, оғаш нақыл сөздерді жаттау, аффирмацияларды қайталау, күнделік жүргізу, достарыңыз бен отбасыңызға жаңа бағытыңызды жариялау немесе тағы бір жұмбақ теорияның өміріңізді жақсартуын күту талап етілмейді.

Бұл соқыр сенім мәселесі емес.

Бірақ егер сіз бұл жаңа көзқарас және, сонымен қатар, тек қуат, тапқыр ойлау, оң көзқарас пен шексіз ынта сізге қалаған еркіндік пен табысты қамтамасыз етуге жеткілікті деп ойласаңыз, тағы бір рет ойланыңыз. Бұл қасиеттер сізді мақсатыңызға жеткізуі үшін белгілі бір құрылымдар — белгілі бір механикалық процестер — болуы керек. Тәуелсіздік пен байлық жүйе механикасы ретке келтірілгеннен кейін ғана пайда болады.

Сонымен, сіз істеуіңіз керек бір нәрсе бар ма? Орындау керек жұмыс бар ма? Иә, бастапқыда кейбір құжаттамалар жазу керек болады. Егер сіз адамдарды басқарсаңыз, оларға жаңа көзқарасыңыз бен стратегияңызды үйретесіз. Бірақ тыңдаңыз: сіз бәрібір уақыт жұмсап, көп еңбектеніп жүрсіз, солай емес пе? Қысқа уақыт ішінде сіз осы уақыт пен қуаттың бір бөлігін тұрақты еркіндікке, гүлдену мен тыныштыққа әкелетін бір реттік құрылыс жұмыстарына бағыттайсыз.

Және шеңбер бойымен жүгіру мен тауға көтерілудің айырмашылығы туралы тағы бір рет ойланыңыз. Екі жағдайда да күш-жігер қажет, бірақ сізге керегі — жоғарыға өрлеу. Бағалы ресурстарды ешқайда апармайтын, жалықтыратын жұмысқа (бұл ең ауыр әрі нәтижесіз жұмыс) жұмсаудың орнына, сіз сол уақыт пен қуатты инвестицияңызды геометриялық прогрессиямен қайтаратын кезең-кезеңмен өрлеуге жұмсайсыз.

Егер өмірдің механикалық жұмыс істеуі оны құрайтын жүйелердің нәтижесі болса, онда мақсатқа жету — басқарылмайтын жүйелердің нашар нәтижелерімен күресу деген сөз емес. Олай істеу — тек қана уақыт шығыны, бұл «тек тірі қалсам болды» деген менталитеттің көрінісі. Керісінше, қалаған нәрсеге қол жеткізу үшін нәтижелерді тудыратын жүйелерді басқару үшін бір деңгей тереңірек үңілу керек. Сондықтан бұл кітаптың атауы: «Жүйемен жұмыс істеңіз: Көп табудың және аз жұмыс істеудің қарапайым механикасы».

Бірінші қадам — «ұғу» бөлімі — бұл сіздің болмысыңыздың жекелеген жүйелерін үнемі сезінуге мүмкіндік беретін оянуды бастан кешіру. Сол жеке жүйелерді шынымен көргеннен кейін, оларды сіз қалаған нәтижені беретіндей етіп «басқару» жұмысы — жай ғана парасаттылық (common sense) мәселесі. Жүйелеріңізбен ойланып жұмыс істеңіз, сонда тамаша нәтижелер өздігінен пайда болады.

Әрқайсымыздың өз пайдамызға қолданатын қайталанатын жеке жүйелеріміз бар. Бізде мұндай көптеген процестер қалыптасқан және біз оларды бүгін тиімді орындаймыз, өйткені бұрын оларды сан рет қайталап жаттықтық. Біз жүрудің, көлік жүргізудің, таңғы ас дайындаудың және смартфонды пайдаланудың шебері болдық. Неліктен біз бұл шағын жүйелік процестерге машықтандық? Өйткені олар кейде қарапайым, иә, бірақ негізінен біз белгілі бір уақытта процестің элементтеріне саналы түрде мұқият назар аудардық. Біз бөлшектерді талдадық, түзеттік, жаттықтық және үйрендік, соның нәтижесінде біраз уақыттан кейін толық хаттамаларды көп ойланбастан, аз күш жұмсап орындай алатын болдық. (Бәтеңкенің бауын байлауды немесе велосипед тебуді үйренгеніңіз есіңізде ме? ) Бірақ адамдардың көбі өз бизнесіндегі, мансабындағы, денсаулығындағы және қарым-қатынасындағы күрделірек, ересектер әлемінің жүйелік процестерін талдап, жетілдіруге саналы түрде күш салмайды. Көбісі сол проблемаларды тудырып отырған жүйелерге назар аудармағандықтан, бір проблеманы қайта-қайта шешумен күндерін босқа өткізеді.

Бұл сіз бе?

Сонымен, әлеміңіздің күрделірек мәселелерін — көрінбейтін күрделілігіне байланысты сізді тығырыққа тіреген мәселелерді шешу үшін біз сізде бар қабылдау, зерттеу және талдау дағдыларын басқа бағытқа бұрамыз.

Сіз сәт сайын өте қарапайым теңдеудің элементтеріне назар аударатын боласыз.

Жүйелі ойлау (systems mindset) — бұл жүз адамның тоқсан тоғызы күнделікті ұстанатын ментальды парадигма емес. Сіз үшін бұл былай болады: өзіңізді күнделікті оқиғалардың құйындысындағы ішкі құрамдас бөлік ретінде көрудің орнына, сіздің көзқарасыңыз сол оқиғалардан «сырттан және сәл жоғарыдан» болады. Күнделікті оқиғалар логикалық тізбекпен бір уақытта болып жатқан жеке және дара элементтер ретінде көрінеді. Сіз өз әлеміңізге жоғарыдан қарап, күнделікті істерді алдыңыздағы үстелдің үстіне жайылған физикалық заттар сияқты зерттейтін бақылаушы боласыз. Сіз өз әлеміңіздің жүйелерінің бөлектігін анық көресіз. Құрамдас бөліктер қарапайым әрі түсінікті болады. Қайда қарасаңыз да, әлемдегі қарбалас мағыналы бола бастайды. Айналаңыздағы жүйелер үздіксіз жұмыс істеп жатқанда (кейбірі сіздің бақылауыңызда, кейбірі жоқ), бір нәрсенің екіншісіне қалай әкелетінін кезең-кезеңімен көресіз.

Сіздің міндетіңіз — өз жүйелеріңізбен, яғни сіз бақылай алатын жүйелермен жұмыс істеу.

Жүйелеріңізді бір-бірлеп бөлшектеп, элементтерін талдап, содан кейін оларды жақсартасыз. Уақыт өте келе күрделілік пен түсініксіздік азайып, оның орнын тәртіп, тыныштық және мызғымас өзіне деген сенімділік басады. «Өрт сөндірумен» (мәселенің түпкі себебімен емес, салдарымен шұғыл күресу) айналысу азайып, бейберекеттік жойылады. Өз еңбегіңіздің жемісіне қарап, өзіңізді құрметтейтін боласыз және қол жеткізген жетістіктеріңізді мақтан тұтасыз. Тек өз күшіңізбен өзіңіз армандаған өмірді қалыптастырасыз.

Менің жеке мінез-құлқым ба? Мен құшақтасқанды емес, қол алысқанды ұнататын адаммын. (COVID-19 дәуірінде ерлердің құшақтасу дәстүрінің жойылғанына жеңілдеп қалдым, шынтақ түйістіруді күлкілі, ал қол алысуға тыйым салуды қайғылы жағдай деп санаймын).

Менің өмірдегі негізгі рөлім — жобалаушы инженер. Яғни, мен мәселені қабылдайтын, оның механикалық шешімін жобалайтын және оны жеке өзі немесе басқалармен бірлесіп нақты өмірде жүзеге асыратын адаммын. Мен болмысымның барлық қырынан, соның ішінде отбасым мен достарымның алдындағы жеке рөлдерімде де жобалаушы инженермін.

Метафоралық түрде менің күнім былай өтеді: жақсы ұйқыдан кейін төсектен тез тұрып, душқа түсіп, тоя тамақтанып, іске бірден кірісемін. Жаңа күнге құлшыныспен енемін. Бүгін мен өз командаммен кеше ғана сызба үстелінде жасаған жобамды нақты дүниеге айналдыру үшін жұмыс істеймін. Жұмыс орнында ұқыпты жейде, таза джинсы және жұмыс етігін киген менің бейнем сабырлы. Жинақы мінез-құлқымның астарында жеңіл күлкі үйіріліп тұрады.

Тағы да метафоралық түрде айтсам, мен өтіп жатқан күннің иінтіректерін тартып, батырмаларын басамын. Менің командам көңілді, сабырлы, өзіне сенімді және тиімді — біз жылдамбыз. Кешегі қағаз бетіндегі жобаны бүгінгі физикалық әлемнің қолмен ұстауға болатын құрамдас бөлігіне айналдыра отырып, ауқымды істер атқарамыз; жұмыс рақат сыйлайды және уақыт зымырап өтеді. Біз құнды дүние жасап жатырмыз. Біз заттарды біржола жақсартып жатырмыз.

Егер бұл менің қолымнан келсе, сіздің де қолыңыздан келеді!

Оны байқап көріңіз.

Және шашыраңқы өмірдің тұтас жиынтығын бірден жөндеу мүмкін емес екенін түсініңіз. Бұл сөз қаншалықты жағымды естілгенімен, оны холистік тұрғыдан жасау мүмкін емес. Кез келген күрделі нәрсені түзету — бір уақытта бір қадам, бір уақытта бір құрамдас бөлікті реттеуді талап етеді, бұл анық холистік емес тәсіл.

Маған «холистік шешім» деген термин ұнамайды. Оның орнына мен «холистік нәтиже» терминін ұнатамын, бұл негізгі жүйедегі әрбір қосалқы жүйенің ең жоғары тиімділікпен жұмыс істеп тұрғанын білдіреді, нәтижесінде өз мақсатын тамаша орындайтын тұтас бірлік пайда болады.

Сондықтан өз әлеміңізді зерттеу үшін оны бөлшектеп, бәрін кезең-кезеңімен ретке келтіру — өте жақсы іс. Егжей-тегжейлермен жұмыс істемеген кезде, заттарға кейінірек тұтас ретінде қарай аласыз. Оған уақыт жеткілікті болады.

Бұл детективті роман емес және «Жүйені іске қосу» (Work the System) әдісінің негізі дайындық болғандықтан, бұл әдістің сізге қалай әсер ететіні және не талап ететіні туралы екі бөлімнен тұратын қысқаша мазмұнды ұсынамын.

Біріншіден, жүйелік ойлауды меңгеру сізге жеке тұлға ретінде қалай әсер ететіні туралы төрт тармақ:

Осы кіріспе қысқаша мазмұнның екінші бөлімі — процестің үш қадамы:

Біріншіден, көптеген тараулардың соңында мен жаңа тәсілдің әртүрлі қырларын көрсету үшін шынайы өмірден мысалдар келтірдім. Кейбіреулері алдыңғы тарауға қатысты, кейбіреулері жоқ. Мысалдар сізге бұл Әдістің маңызды элементі — өз әлеміңізге сырттан қарау екенін еске салады. Жүйелік ойлаудың бақылау нүктесі күнделікті оқиғалардан тыс жерде орналасқан. Жүйе механикасын тек сыртқы позициядан ғана дұрыс көруге және зерттеуге болады. Содан кейін, осы бақылау бекетінен сіз қалаған нәтижеге қол жеткізу үшін сол механиканы реттейсіз.

Екіншіден, осы төртінші басылымның алғысөзінде атап өтілгендей, менің іскер серіктесім Джош Фонгер «Жүйені іске қосу» әдісінің нақты бизнесте қалай қолданылғаны туралы шынайы өмірден он алты мысал жинақтады. Соңғы онжылдықта Джош мыңнан астам бизнес иелерін жеке оқытты, оларға кеңес берді және бағыт-бағдар көрсетті (Appendix E-ні қараңыз). Сондай-ақ, Джош клиенттер кезігетін кедергілер мен жетістіктерге тоқталатын «Соңғы сөз» жазды.

Үшіншіден, бір тілде сөйлесейік. Мұнда мен «Жүйені іске қосу» әдісіне қатысты сөздер мен терминдерге анықтама беремін. Олармен басында танысып алған жөн.

Көптеген адамдар үшін «Қалағаныңа қол жеткізу үшін көбірек бақылауға ие болу керек» деген нақыл сөздің нұсқасын есту — бақылауға ұмтылу жаман нәрсе деген қарсылық тудырады. Олар адам еркін болуы керек, ағыспен жүруі керек, босаңсуы керек және егжей-тегжейлерге соншалықты мән бермеуі керек... ал көбірек бақылауға ұмтылу адамның жүйкесі тозған «бақылау фанатына» айналуын білдіреді деп санайды. «Біз бәріміз біртұтаспыз» деген космологиялық сезім — 60-шы жылдардан бастау алған ұрпақтар сабақтастығы — бар және біздің өміріміздегі және қоршаған әлемдегі мәселелер біздің рухани көзқарасымызды бөліспейтін адамдардан туындайды деген түсінік қалыптасқан. Егер менің бастығым, жұбайым, ата-анам, балаларым, көршім және үкіметім сәл жеңілдеп, мен сияқты парасатты болса, онда бәрі бақытты болар еді!

Осы шындыққа сенімді болса да, шындықтан адасқан көбіміз өміріміздің және әлемнің жағдайы жақсы емес деп мәлімдеуге дайынбыз. Біз адамдар тым мазасыз, ұсақ-түйекке тым көп көңіл бөледі деп наразылық білдіреміз.

Маған қарсы уәж айтуға рұқсат етіңіз.

«Біз бәріміз біртұтаспыз» деген атомдық деңгейдегі ықтимал ақиқатқа қарамастан, менің ойымша, егер біз тыныштық пен табыс тапқымыз келсе — бақытты болғымыз келсе — өміріміздің егжей-тегжейлерін бақылауда ұстау міндетті. Керісінше, біз бақылауымыздағы факторларға назар аударған кезде, бақылауымызда жоқ нәрселерге жеңіл қарауымыз керек. Егер біз әсер ете алмайтын оқиғаларға ықпал етуге тырыссақ, бізді наразылық күтіп тұр.

Не бақылай алатынымызды және не бақылай алмайтынымызды анықтау қиын ба? Жоқ, қиын емес.

Менің 60-шы жылдардағы ұрпағым маңызды әрі пайдалы шындықты алға тартты: қазір болып жатқан нәрсе — ең маңыздысы. Бірақ маған кез келген сәтте сезінетін қанағаттану сезімім өткен күндері мұқият ұйымдастырылған егжей-тегжейлермен тығыз байланысты екені анық. Иә, мен «осында және қазір» болуға тырысамын, бірақ сол уақыттың бір бөлігін болашақ сәттердің мен қалағандай болуын қамтамасыз ететін әрекеттерге жұмсаймын.

Мен Нью-Йорктің солтүстігіндегі кедей Порт-Лейден қалашығында ата-әжемнің үйінде ініммен бірге өстім. Ол хаосты, тұрақсыз отбасы еді.

Он жеті жасымда мен сол жерден кетіп, Сан-Францисконың Хейт ауданының көшелеріне тап болдым. Бұл 1967 жылдың ортасы, «Махаббат жазы» еді, сол кезде мен үйімдегі жайсыз жағдайдан қызықты қашу жолын таптым. Алты жыл бойы мен секс, есірткі және рок-н-роллдың ортасында болдым. (Мүмкін, секс соншалықты көп болмаған шығар).

1969 жылдың жазында мен Нью-Йорктің солтүстігіндегі ауылдық жерде 500 000 адам жиналған әйгілі Вудсток фестиваліне бардым. Бұл өте ерекше болды. Одан кейін де мен жақсырақ көңіл-күйді іздеуді жалғастырдым және тағы үш жыл өтіп кетті. Мен 60-шы жылдардың еркін өмірінің символы болдым.

Өзім таңдаған есеңгіреген күйде менің шағымданбаған нәрсем қалмады. Колледжге түстім, бірақ жалғыздықтан және есінен танған планета туралы ойлардан қажып, екінші курста оқуды тастап кеттім. 1970 жылы Вашингтондағы саяси демонстрация кезінде маған көз жасын ағызатын газ шашылды. Дәл сол қоршалған көшенің ортасында газ тұманы арасында мен болашақ жарыммен және екі баламның анасымен таныстым. Бірнеше аптадан кейін жаңа махаббатымды алып, Сан-Францисконың қауіпті көшелеріне қайта оралдым. Біз ол көшелерде екі ай тұрып, Нью-Йорктің солтүстігіне оралдық.

Осының бәрінде мен өзімнің дұрыстық туралы түсінігіме сәйкес келмейтін нәрселердің бәріне қарсы болдым. Мен әділетсіздікке ашуландым. «Бұл жүйе маған қарсы құрылған» деп ойладым. Тым көп тар ойлы, өзімшіл адамдар заттарды басқарып отыр деп айғайладым. Олар менің өмірімді құрту үшін астыртын әрекет жасап жатыр деп есептедім.

Әрине, мен өзімді сабырлылықтың үлгісімін деп санадым.

Шындығында, мен айналамдағылардың бәріне мазасыздық тудырдым. Менің өмірім келешегі жоқ жұмыстар мен жеке сәтсіздіктерден тұрды. Өте бақытсыз болып, колледжден тағы екі рет шығып кеттім, мен өзім жасап алған ішкі үрейлеріме тұтқын болған нарциссистік шағымданушы едім.

Осының бәрінің ортасында мен «газ арасындағы» махаббатыма үйлендім. Бір таңқаларлығы, менің қалыңдығым да заттардың әділетсіздігіне дәл солай ренжіп жүрген еді. Біз екеуміз бір қаптың дәніндей едік: дауысымыз қатты, өзіміздікі дұрыс, ал басқалардікі бұрыс екеніне сенімді болдық.

Мұқияттылықты жалғастыра отырып, батысқа көшуге жететін ақша жинау үшін алты ай бойы жақын маңдағы жол құрылысында ауыр техниканы жүргіздім. 1974 жылдың қарашасында мен, әйелім және бес айлық ұлымыз қалтамызда 400 доллармен Орегонға жол тарттық. Барлық мүлкіміз Плимут көлігінің артына тіркелген қолдан жасалған тіркемеде болды. Мен өз ұстанымымды айқындадым. Мен тек өзім бақылай алатын бөлшектерге күш жұмсау арқылы өз өмірімді және маған сеніп отырған екі адамның өмірін жақсартып жаттым. Ойлау процесімдегі қарапайым түзетудің арқасында басымдағы тұман сейілді.

Бірақ шынайы әлеммен бетпе-бет келуге бағытталған осы алғашқы қадамдарға қарамастан, мен қоршаған ортамды толық бақылауға және сол арқылы еркіндік пен байлыққа жетуге апаратын келесі қажетті қадамды әлі түсінбеген едім. Ол қадамды жасау үшін тағы жиырма бес жыл қажет болды.

Бұл бейне — бақытқа жетуге болады деген анық хабары бар таза қуаныштың декларациясы. Оған баратын жол еркін тұлға болуды, хип-хоп музыкасын және шексіз есірткі қорын ғана талап ететіндей көрінеді. Кең метафоралық тұрғыдан алғанда, бұл суреттің беретін хабары мынау: біз барлық мазасыздықты тастап, шалғында билеген сәтте бостандық келеді.

Бәрін өз еркіне жібер. Еркін бол. Ағыспен жүр.

Бірақ сол дәуірден өсіп шыққан біздің көбіміз өмір сондай болуы керек деп ойлауды жалғастырамыз.

Біз бұрын-соңды болмаған байлыққа кенеліп отырсақ та, неге көңіліміз толмайтынына таңғаламыз. Вудстоктен елу жыл өтсе де, сол ақымақ, тек өзін ойлайтын көзқарас балаларымыз бен немерелеріміздің үлкен бөлігіне өтті. Біздің ұрпақтарымыз біздің күткенімізге бағынбайтын әлемде күннен күнге мәңгілік көңіл қалумен өмір сүреді.

Біздің көбіміз — кәрі де, жас та — кінәліні сырттан іздеп, шағымданып, неге көңіліміз толмайтынына таңғаламыз. Бұл өте өкінішті, өйткені бұл тек көңіл-күйді түсіріп қана қоймайды, сонымен қатар өмірден ләззат алу және қоғамға үлес қосу үшін істеуіміз керек нақты істерден де алаңдатады. Сылтау айту, әлемнің мүшкіл жағдайы туралы жалпылама сөздер және айналамыздағы адамдарды өзгертуге тырысу — еш нәтиже бермейтін, тіпті адамды тығырыққа тірейтін әрекеттер. Бұл мазасыздықтар бізді өз өмірімізде қалайтын нәрселерімізге: тыныштыққа, гүлденуге және өз тағдырымызды бақылауға жетелейтін жеке әрекеттерімізден алшақтатады. Тыныштыққа, гүлденуге және бақылауға ұмтылу — бұл ізгі мақсаттар, өйткені бұл мақсаттарға жетудің сенімді жолы — айналаңдағы адамдарға пайда тигізу.

Ал бақылауды қатаң ұстағысы келетін адам — бұл жағымсыз тұлға, ол «жеңілдеуі» керек деген жалпы қабылданған түсінік туралы не айтасыз? Меніңше, бұл пікір қате. Жиырма үш жасымда Нью-Йорктегі сол ас үй үстелінде отырғанда, мен бақыттың басқаларды бақылаудан, әлемдік жағдайларға шағымданудан немесе мінсіз есірткі табудан табылмайтынын түсіндім. Бақыт өз өмірімнің әр сәтіндегі бөлшектерге назар аудару арқылы табылады.

Бірақ 1974 жылдың аяғында біз үшеуіміз батысқа, Орегонға қарай кетіп бара жатқанда, менің толық түсінбегенім (билеп жүрген қыздың суретінде көрсетілгендей) — өз өміріңді сырттан басқару арқылы оған иелік ете алмайсың. Жеке бақылау тек ішкі ойлау жүйесі өзгергеннен кейін ғана пайда болады.

Шеңберіңіздің көлемі қандай болса да, өзгерістерді оның сыртында емес, ішінде жасауға назар аударыңыз. Өзіңіз бақылай алмайтын жаһандық мәселелерге бола азап шегіп, өз өміріңіздің оңай өзгертуге болатын элементтерін елеусіз қалдырмаңыз. Өміріңіздің шектеулі де бағалы уақыты мен қуатын өзіңіз реттей алатын, өз шеңберіңіздегі істерге жұмсаңыз. Осылай істесеңіз, шеңберіңіз, демек, сіздің ықпалыңыз да кеңейеді.

Вудстоктың шындығы? Тоқтаусыз музыка жақсы болды, бірақ бейберекетсіздік пен есірткінің көптігінен топтардың көбі нашар ойнады. Иә, бәрі бейбіт өтті, бірақ сол алғашқы керемет күннен кейін күн суытып, жаңбыр жауды, біз балшықта қалтырап, су болып, аш-жалаңаш отырдық. Жаңбыр астында бүріскен жарты миллион адам жүйеден тыс еркіндік пен қуаныш тапқанымызға сеніп, «демалуға» тырыстық. Бейбітшілік, бауырым! Жаңбыр астында біз өзімізге керегі тек махаббат екенін қайталаумен болдық. Иә, біз күнделікті мәселелерге толы әлемнен шынымен секіріп кеттік, бірақ футболка мен джинсыдан басқа ештеңесі жоқ біз мүлдем дайын емес едік. Толассыз құйған жаңбырдың астында қалтырап жүрдік.

Жұмсақ теория мен қатал механикалық шындық кездескенде, нәтижесі белгілі еді.

Жағаға соққан толқын сияқты, тазалық сақталмаған қалың топтың арасында қоқыс жинала бастағанда жігеріміз де сөне бастады. Қырық сегіз сағаттан кейін есірткіден есеңгіреген топты жалпы қорқыныш биледі, мен досым Джон екеуміз ол жерден кетіп қалдық. Біз Джими Хендрикс сахнаға шықпай жатып кеттік. Жағдай сондай нашар еді.

Ескі көлігіммен үйге қайтып бара жатып, радиодан Вьетнам, нәсілдік толқулар мен саяси қулықтар туралы естідік. Оған қоса, біз екеуміз де оқудан шығып кеткен едік, жергілікті қағаз фабрикасында түнгі ауысымда жұмыс істейтінбіз. Түнде шаршап, еңсеміз түсіп үйге қайтып бара жатқанда, Вудстокта көрген қуанышымыздың өте қысқа сәт екені белгілі болды.

Джон он сегізде, мен он тоғызда едім. Біз көңіл көтеруді жақсы көретін және ретсіз өмірімізді мақтан тұтатын жігіттер едік. Бағытсыз өміріміз бен бақытсыздығымыздың арасындағы байланыс туралы ешқашан ойламаппыз. Қазір өткенді сараласам, құнды дүние жасап жүргендер біз «салмақты» деп атайтын балалар екенін түсінемін. Олар да қиындықтардан ада емес еді, бірақ жер бетіндегі шындықпен санасып, өмірге тік қарай білгендіктен, олар өздерін жақсырақ бақылай алды, батылырақ және иә, бақыттырақ болды.

Шалғында билеуге шақыру — бұл елес бақытқа шақыру. Шындығында, реттілік пен бөлшектерге назар аудару — тыныштықтың негізі. Дәлел керек пе? Кері логиканы қарастырыңыз: кез келген жағдайда тыныштықтың қарама-қайшылығы — ретсіздік — әрқашан тығырыққа тірейді. Табиғи апат, ереуіл, соғыс, жол апаты немесе отбасылық жанжал болсын, бәрінде де солай. Ретсіздік ешқашан жақсы көрініс емес.

Көбіміз өз әлеміміздің қалай болуы керектігі туралы қатып қалған бейнеге (snapshot) қарап қаламыз да, өз өміріміздің жағымсыз ағып жатқан шындығына бетпе-бет келуден қорқамыз. Өмір — бұл фотосурет емес. Бұл — нақты уақыттағы стримингтік видео және біз оған әсер етсек те, етпесек те, видео жалғаса береді.

Бұл паранойя желісі біздің көбімізді бақылауымызда емес жағдайларға тым қатты назар аудартады, ал бұл мазасыздық бізді шынымен еркін ететін жеке әрекеттерді жасаудан алаңдатады! Адамдарды тежейтін «жүйе» емес. Бұл — жеке қабылдаудағы ақау.

1974 жылы кішкентай отбасыммен батысқа көшіп бара жатқанда, мен бостандық пен тыныштықтың өмір тетіктерін көріп, оларды реттеуде екенін әлі түсінбеген едім. Ол кезде менің өмірімнің нәтижелерін шығарып жатқан механизмдерді ғана емес, сонымен бірге өз тағдырыма деген орасан зор билігімді көруге мүмкіндік беретін ішкі қабылдаудың керемет өзгеруі мүмкін екенін білмедім.

Жеке жүйелерге мән бермеу арқылы өмірімдегі ең үлкен қателік мені күтіп тұрғанын, мен күтпеген сәтте мені таптап кетуге дайын екенін ойламаппын. Ал онша драмалық емес, бірақ қауіптірек нәрсе — кішігірім тиімсіздіктердің үнсіз жиналып, мені сол қараңғы жерге апаруы мүмкін еді. Өмірдің осы бір қайнаған ағыны оны құрайтын «бұрандалар мен гайкаларға» мұқият назар аударғанда ғана менің бақылауымда болатыны ол кезде ойыма да келмепті.

Ол кезде мен тыныштық пен гүлдену механика ретке келтірілгеннен кейін ғана келетінін түсінбедім.

Вудсток, 50 жылдан кейін

Әрине, көрермендердің көбі физикалық тұрғыдан қарапайым деңгейде де дайын емес еді. Сыртқы қиындықтарға қоса, есірткі қолдану рационалды ойлауға кедергі келтірді. Бәрі хаостың ортасында қалды және кездейсоқ сәттіліктің арқасында ғана үлкен апат болмады.

Бір күндік тыныштық пен музыка? Иә, дұрыс делік. Екі күн бе? Есірткі белгілі бір тыныштықты сақтауға көмектесті, бірақ жағдай тез нашарлай бастады. Үш күн бе? Мәссаған! Бәрі ол жерден қаша бастады! Егер төрт күн болса не болар еді? Соңына дейін қалғандар үшін бұл өте лас әрі жағымсыз оқиға болар еді.

Біраз уақыт бойы фестивальдің жұмыс істеуіне адамдардың махаббаты мен ізгі ниеті көмектесті. Бірақ бұл бақыт сәті өте қысқа болды және оны күнделікті өмірдің үлгісі ретінде алуға болмайды. «Мен сені жақсы көремін, достым» деген сөз ұзақ мерзімді кезең үшін жеткіліксіз.

Шаттл бағдарламасы 2011 жылдың жазында аяқталды, бірақ инженерлер мен техниктер жасаған және қадағалайтын мыңдаған автоматты бақылау процестеріне негізделген кері санақтың дәлдігін әлі де қарастыруға болады. Ұшу кезінде кемеде де, жерде де ондаған мың белсенді процестер дербес әрі өзара байланысты жұмыс істейтін. Әрбір жүйе өз алдына дәлдік нысаны болды.

Барлығы 135 ғарыш шаттлы миссиясы болды, оның ішінде екеуі өте ауыр сәтсіздікпен аяқталды. Дегенмен, бұл жұмыстың керемет күрделілігін және адамның қателесуге бейімділігін ескерсек, неге бұдан да көп апат болмады екен деп таңғалуға болады.

Өткендегі сансыз ұсақ сәтсіздіктер сияқты, бұл екі трагедия ғарыш шаттлы инженерлеріне болашақ мәселелердің алдын алу үшін пайдалы ақпарат берді. Уақыт өткен сайын сәтсіздік ықтималдығы тұрақты түрде төмендеді, өйткені шаттлдың ондаған мың жеке жүйелері мінсіздікке жақындай түсті. Әрбір ұшу — адамзат әлеуетінің мерекесі және біздің өмірімізді құрайтын сансыз жүйелердің сұлулығының айқын көрінісі болды.

1Көп ұзамай SUNY-ESF Рейнджер мектебі деп өзгертілді.

2Диана екеуміз 2019 жылдың тамызында Вудстоктың елу жылдығына бардық. Мұражай мен аумақ 1969 жылдың тамыз айының ортасында не болғанын тамаша көрсетеді, тек бір ерекшелік бар: оқиғаның негізгі тақырыбы — есірткіні шексіз қолдану — жай ғана назардан тыс қалмаған, ол мүлдем алынып тасталған. Солай.

— «МОНТИ ПАЙТОН ЖӘНЕ ҚАСИЕТТІ ГРААЛЬ» ФИЛЬМІНЕН (EMI FILMS, 1975)

Алғашқы он бес жыл бойы Centratel әрқашан апаттың алдында тұрып, аман қалу үшін күресті. Неліктен бұл негізгі жүйе он алтыншы жылы гүлдене бастады? Иә, зор назар, керемет қызметкерлер, мақсатты маркетинг және тұрақты жоғары сапалы өнім үлкен рөл атқарды, бірақ олар бұл өзгерістің негізгі себебі емес еді. Керісінше, бұлар сол себептің туындылары болды. Өзгерістің себебі — басшылық жұмысты орындауға немесе үнемі «өрт сөндіруге» (шұғыл мәселелерді шешуге) емес, процестерді жақсартуға назар аударуы керек деген принциптің табылуы мен қолданылуы болды. Сапалы өнімдер немесе қызметтер, тұрақты ұжым және пайда — бұл олардың негізінде жатқан сапалы жүйелердің нәтижесі, керісінше емес.

Негізінде бұл жеке 911 диспетчерлік орталығы сияқты, жауап беру қызметінің мақсаты — клиенттердің қоңырау шалушыларынан хабарлама қабылдап, сол хабарламаларды клиентке жеткізу. Клиенттердің қатарына медициналық және ветеринарлық клиникалар, хоспис және үйдегі күтім қызметтері, жерлеу бюролары, коммуналдық қызметтер, мүлікті басқару компаниялары, жылыту мен желдету (HVAC) кәсіпорындары, жоғары технологиялық фирмалар және т. б. кіреді. Бұл — өз тұтынушыларына немесе пациенттеріне 24/7/365 режимінде адаммен тікелей байланыс орнатуды қамтамасыз етуі керек кәсіпорындар. Бұл кәсіпорындар өз телефондарына тәулік бойы жауап бере алмайтындықтан, жұмыс уақытынан тыс қоңырауларды сүзгіден өткізіп, өңдеу үшін жауап беру қызметін жалдауы керек. Сондай-ақ, біздің көптеген клиенттеріміз Centratel-ді күндізгі уақытта, келетін қоңыраулар саны өздері жеңе алмайтындай көп болғанда немесе компания өте кішкентай болып, кеңсесі болмаған жағдайда пайдаланады.

TAS индустриясы телефон пайда болған алғашқы күндерден бастау алады. Сол кездегідей, бүгінгі жауап беру қызметтері де тәулік бойы жұмыс істейді. Бұл үздіксіз қызмет тағы бір қызықты қиындықты тудырады: TSR-лер үшін жұмыс уақытының әртүрлілігі. Бұл — нан табудың қиын жолы және жұмыс уақытынан тыс және демалыс күндері қоңырауларға жауап беретіндер үшін үлкен сынақ. Біздің тәжірибелі TSR-лер күндізгі ауысымдарға ауысты, бірақ жаңадан келгендер кадрлардың ауысуы немесе компанияның өсуіне байланысты жақсы орындар босағанша, қиын кестелерге төзіп, өз орындарын еңбекпен алуы тиіс. Қалай болғанда да, Centratel-де жалақы мен жеңілдіктер өте жақсы, бұл салалық орташа көрсеткіштен екі есеге жуық жоғары.

(Осы жерде айта кетейін, 2020 жылдың ақпанында басталған COVID-19 дағдарысынан бері біздің TSR қызметкерлерінің 90 пайызы өз үйлеріндегі кеңселерде жұмыс істейді, ал қалған 10 пайызы Бенд қаласының орталығындағы штаб-пәтерімізге/операциялық орталығымызға келуді жөн көреді. Бұл — соңғы отыз алты жылдағы жұмыс істеу тәртібіміздің мүлдем керісінше түрі, өйткені бұрын барлық TSR-лер қала орталығындағы жұмыс орнына келетін. Ал қала орталығына келетін сол 10 пайыз үшін біз алты футтық қашықтық талабын сақтау мақсатында физикалық жұмыс құрылымын түбегейлі өзгерттік. Бұл — біздің жұмыс істеу тәсіліміздегі лезде болған, бірақ өте ауқымды өзгеріс болды. 20-тараудың соңында мен Centratel-дің күйреуіне емес, одан әрі өсуіне ықпал еткен COVID-19 төтенше жағдайына қалай қарсы тұрғанымыз туралы айтамын. Көптеген бәсекелес жауап беру қызметтері COVID-19 дүрбелеңі басталған кезде бірден жабылып қалды).

1985 жылы Америка Құрама Штаттарында TAS кәсіпорындарының жалпы саны жиырма мыңнан астам еді, олардың көпшілігі шағын, жергілікті отбасылық кәсіптер болатын. Қазір аман қалғандары іріленіп, бүкіл ел бойынша қызмет көрсетеді, бірақ олардың жалпы саны сегіз жүзге ғана жетеді. Құлдыраудың негізгі себебі — жалпы халық санына шаққанда TAS клиенттерінің айтарлықтай азаюы. Смартфондар, дауыстық пошта, интернет және телефон компанияларының жетілдірілген коммутациялық мүмкіндіктері әлеуетті клиенттер базасын айтарлықтай қысқартты. Дегенмен, көптеген кәсіпорындар әлі де кіріс қоңырауларын өңдеу үшін тірі адамның көмегін қажет етеді және бұл шағын индустрия жақын арада жойылып кетпейді.

Отыз алты жыл бұрын мен төрт себепке байланысты TAS индустриясына кіруді ойладым (және бұл себептер әлі де бизнес бастауды ойлап жүрген кез келген адам үшін жақсы негіз болып табылады).

Сонымен, Орегон штатының Бенд қаласында, 1984 жылы 1 желтоқсанда, отыз бес жасымда мен "Girl Friday Telephone Answering Service"-ті сатып алдым. Бұл — банкротқа ұшырау алдында тұрған, жағдайы мүшкіл кәсіпорын еді. Сатып алудың жалпы құны 21 000 долларды құрады. Алғашқы жарна 5 000 доллар болды. Жеті қызметкер, 140 клиент және 400 шаршы футтық кеңсе алаңы бар еді. Қаржылық жағынан құлдыраған кәсіпорынның айлық табысы 5 500 доллар болды. (Бүгінде бұл көрсеткіш 500 000 доллардан асады).

Бизнес иесі ретінде мен уақыт талабына сай компанияның атын өзгерттім және сол кездегі менмендігіммен, біз бір күні Америка Құрама Штаттарындағы ең жоғары сапалы телефондық жауап беру қызметі болатынымызды барлығына жарияладым. Бұл батылдығыма қарамастан, мен мұндай мақсатқа қалай жететінімізді білмейтінмін. (Сол күндерді және өзімді қалай ұстағанымды еске алсам, ойыма "ұшқалақ" және "бейхабар" деген сөздер келеді).

Оқиғалар күткендей болмады. Жаңа бизнес маған шығынға батқан, ретсіз қорқынышты түс сияқты келді және осы хаостың ішінде менің жеке өмірім де тез бұзыла бастады. Бір жыл ішінде ажырасып, кейін екі баламды жалғызбасты әке ретінде тәрбиелеуге тырыстым. Мұның бәрі Солтүстік-Батысқа қатты әсер еткен терең экономикалық рецессиямен ушыға түсті, бұл аймақ әлі де негізгі сала — ағаш бұйымдары өндірісінің күйреуінен есін жия алмай жатқан еді. (Алайда, менің туған қалам Бенд үшін, бақытымызға орай, туризм жақын арада бұл олқылықтың орнын толтырып, жергілікті экономика қарқынды дами бастады, ал Орегонның қалған ауылдық жерлері осы күнге дейін созылып келе жатқан ауыр экономикалық зардаптарды шекті).

Centratel әрқашан апаттың алдында тұрса да, біз Бендтің күшті экономикалық өсімінен пайда көріп, көлемімізді ұлғайттық, бірақ пайда ешқашан өспеді. Бұл — үлкен күрес болды және алғашқы жылдар өткен сайын "АҚШ-тағы ең үздік" болу мақсаты ретсіздік бұлтының артына жасырынды.

Он бес жыл бойы мен күн сайынғы қиындықтарға төзіп, аптасына сексен сағаттан астам жұмыс істедім, әрқашан қаржылық жағынан әрең күн көрдім. Қысымнан денсаулығым нашарлады, бірақ бәрібір алға ұмтылдым. Мені тоқтататын жалғыз нәрсе — егер мен стресс пен қатты шаршаудан есімнен танып құласам ғана болар еді, және он бес жылдық тоқтаусыз қысымнан кейін бұл жай ғана мүмкіндік емес, шындыққа айнала бастады.

Содан кейін менде күтпеген түсінік пайда болды. Бұл — дүниені қабылдау тәсілімді өзгерткен маңызды оқиға болды. Осы кішігірім "ағартушылықтан" кейін мен айналаммен мүлдем басқаша қарым-қатынас жасай бастадым және бірден ретсіздік басыла бастады. Уақыт өте келе Centratel жақсара берді, өйткені мен оның және әлемнің қалай жұмыс істейтінін нақтырақ көре бастадым. Иә, біз соңында АҚШ-тағы ең үздік компания болдық.

Осы оянуымнан кейін мен бизнеске кішігірім серіктес әкелдім — ол жақсы адам, мен әрқашан құрметтейтін танысым еді, ол менің компаниям туралы білетінін және оның болашағы бар деп ойлайтынын айтты, осылайша мен бұдан былай жалғыз болмадым. Енді компанияның 9% акциясын сату арқылы Centratel айтарлықтай қаржылық серпін алды. Менің бизнесім мен өмірімнің тетіктерін терең зерттей бастағанымда, қызықты сәйкестік белгілері пайда болды. Мысалы, менің жаңа серіктесімнің аты кім болды десеңіз? Ол — Сэм болатын.

Келесі бірнеше тарау бұл сапарды егжей-тегжейлі сипаттайды. Оқып отырғанда, өз өміріңізбен ұқсастықтар туралы ойланыңыз.

Кейде біз көп нәрсе жасамайтын жүйені орнатамыз. Біз қажетті нәтижеге оның бар болуымен ғана қол жеткіземіз. Centratel-де біз кейбір TSR-лердің жұмыс кезінде интернетте отыратынын білетінбіз. Қауіпсіздік және зейін қою тұрғысынан бұл жақсы емес. Бізде бұл жасырын әрекеттерді бақылау мүмкіндігі болмады, мәселені шешуге ең жақын амалымыз — бұрыштан шыға келгенімізде TSR-дің Centratel-ге қатысы жоқ терезені асығыс жауып жатқанын көру ғана болды.

Сондықтан біз барлық интернет әрекеттерін қадағалайтын және тіркейтін бағдарламалық жасақтаманы орнаттық. Бұл жаңа жүйе мәселені лезде және толық шешті.

Біз оның көмегімен жағымсыз әрекеттерді анықтадық па? Иә, бағдарламаны не істегенімізді жарияламай орнатқанда, күтілген "күдіктілер" пайда болды. Біз оларға бірдеңе айттық па? Жоқ, бұл қажет болмады, өйткені біз бағдарламаның орнатылғанын ашып айтып, оны "Қызметкерлер анықтамалығында" көрсеткеннен кейін, ереже бұзушылардың мінез-құлқы өзгеретінін білдік. Олар өзгерді ме? Иә. Ай сайынғы журналдарды тексеру барысында кейінгі теріс пайдалану жағдайлары болды ма? Жоқ. Ешқашан.

Біздің қоғамда алдын алу жүйелерінің басқа мысалдарына есірткіге тексеру, полиция, әскер және заңдар жатады. Бұл механизмдер жаман мінез-құлық үшін жауапкершілікті қарастырады, бірақ, әрине, негізінен мәселелерді туындамай тұрып тоқтатуға бағытталған.

Жеке өміріңіздегі алдын алу жүйелері мен механизмдері туралы ойланыңыз: көлігіңіздегі қауіпсіздік белдігі сізді тек жарақаттан қорғап қана қоймайды, сонымен қатар абайлап жүрудің маңыздылығын еске салады; компьютеріңіздегі бұлттық резервтік көшірмелер; жақындарыңызға да, бейтаныс адамдарға да көрсететін кішігірім ілтипаттар. Күніңізді өткізе отырып, қазіргі жағдайды қалыпты ұстаумен қатар, болашақтағы мәселелердің алдын алатын қандай жүйелерді енгізуге болатыны туралы ойланыңыз.

Басынан бастап және келесі он бес жыл бойы мен операцияның барлық аспектілеріне жеке өзім басшылық еттім. Сатып алған алғашқы күннен бастап бұл жер нағыз жындыхана болды, өйткені біздің клиенттеріміздің көпшілігі тұрақты тарифтік келісімді пайдаланып, біздің TSR-лерді өздерінің толық күндік телефон қабылдаушылары ретінде пайдаланды. Біз қоңыраулар ағынынан көміліп қалатынбыз, сондықтан қоңырауларға қызмет көрсету сапасы өте нашар болды: қате телефон нөмірлері, қате жазылған есімдер, толық емес хабарламалар және соның салдарынан ашулы клиенттер. Басында мен тек қарап, таң қалудан басқа ештеңе істей алмадым, өйткені мен жауап беру қызметінің ішкі механизмін түсінбейтінмін. Алғашқы күні мен тіпті телефон қоңырауларының телефон компаниясы арқылы бізге механикалық түрде қалай бағытталатынын да білмейтінмін.

Бизнесті сатып алған кезімде, жалпы айлық табыс жалақыны, жалдау ақысын, телефон компаниясының шығындарын және өзімді, екі баламды асырауды қоса алғанда, барлық шығындарды жабуға жетпейтін. Бизнеске ие болғаныма небәрі екі ай болды, ал апат қазірдің өзінде таяп қалған еді. ("Апат таяп қалды" деген сөз келесі жылдардағы кезектегі ұранға айналды). Үшінші айда қол қусырып отыру сәтсіздікке апаратын төте жол болатын, сондықтан қызметкерлерім мен сегіз және он жастағы балаларым маған сеніп отырғандықтан, мен дереу бірдеңе істеуім керек болды. Бұл жерде менің батылдығым пайдалы болды.

Мен сатып алған кезде бизнестің жағдайы өте нашар болса да, кейбір жағымды жақтары ("алтын") жасырулы болғаны қызық еді. Бірнеше аптадан кейін сала бойынша білімім нөл болса да, басты мәселе маған анық көрінді. Ең айқын тиімсіздікті дереу түзетуіміз керек екені белгілі болды: бұл — өте, өте төмен тұтынушылық баға кестесі еді. Біздің қызмет көрсету тарифтеріміздің өте төмен болғаны сәттілік болды — біз оларды айтарлықтай көтеріп, сонда да бәсекеге қабілетті болып қала алатынбыз.

Сонымен, мен клиенттерімізге хат арқылы — ол кезде интернет жоқ болатын — қызмет көрсету тарифтерінің көтерілетінін және әрбір жеке есептік жазба үшін өңделетін нақты қоңыраулар ағыны үшін ақы ала бастайтынымызды хабарладым. Мен оларға бизнесте қалу үшін бағаның айтарлықтай өсуі жалғыз таңдау екенін айттым. Сонымен, әрбір клиент үшін біз ай сайынғы тұрақты төлем жоспарын алып тастап, біз өңдеген хабарламалардың нақты саны үшін ақы ала бастадық.

Орташа алғанда, бұл біздің тұтынушыларымыздың ай сайынғы шығындарын үш есеге арттырды және бірден клиенттердің үштен бірі қызметтен бас тартты, ал басқалары бізге бағыттайтын қоңыраулар санын күрт қысқартты. Кіріс қоңырауларының азаюы біздің TSR-лерге әр қоңырауға көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік берді және олар асықпағандықтан, қызмет көрсету сапасы жақсарды — бұл болашақта жиналатын көптеген сапаны біртіндеп жақсартудың алғашқысы болды.

Жанама айта кететін жайт, біздің тарифтеріміздің қаншалықты төмен болғанын көрсету үшін, тіпті 300 пайыздық өсімнің өзінде біздің бағаларымыз жергілікті жердегі әлдеқайда ірі TAS бәсекелесімізден төмен болды.

Жалпы клиенттер базасының үштен бірінен астамын жоғалтқанымызға қарамастан, біздің айлық жалпы табысымыз бір түнде екі есеге артып, 11 000 долларға жетті.

Табыстың күрт өсуі керемет болды, бірақ жабдықтарды жаңартып, жалақыны көтеру керек еді. Сондықтан, қосымша қолма-қол ақшаның пайда болуына қарамастан, компания әлі де тиімсіз болды. Біз алты айдан кейін бағаны тағы көтердік, содан кейін тағы алты айдан кейін тағы да. Бір жылдан кейін біз мұны тағы қайталадық! Бәрібір пайда болмады. Біз күресті жалғастыра бердік.

Әрең жан сақтап жүрген жағдай ұзаққа созылды. Келесі он бес жыл ішінде біз бастапқы жалпы табысымызды он екі есеге арттыра алсақ та, алға шыға алмадық. Біздің табысымыздың өсуі тарифтердің көтерілуіне, қарқынды дамып келе жатқан экономикаға және сапа бойынша өсіп келе жатқан беделімізге байланысты жиналған жаңа клиенттерге негізделді — сапамыз "өте нашардан" "орташаға" дейін көтерілді (бірақ "орташа" сапа өз хаостарын жалғастырып жатқан жергілікті бәсекелестеріміздің "өте нашар" сапасынан жақсырақ еді). Бұл таңғаларлық жағдай еді: табыстың артуы әрқашан пайдалану шығындарының артуымен сәйкес келіп отырды. Ең үлкен өсімдер TSR қызметкерлерінің жалақысында, денсаулық сақтандыруында, зейнетақыда және басқа да жеңілдіктерде болды.

Үш жыл ішінде біз үлкенірек кеңсеге көштік. Біз сол жерде он екі жыл болдық, содан кейін одан да үлкенірек жерге ауыстық. Біз өсуді жалғастырдық, бірақ пайда аз болды, ал ретсіздік пен қолма-қол ақша ағынының мәселелері арта түсті.

Осы жылдар ішінде менің азғантай жалақым өзгерген жоқ және аптасына 80-нен 100 сағатқа дейінгі жұмыс кестем тоқтаусыз жалғасты. Бизнестен тыс өмірім болмады, ал жұмыстан бос уақытымның бәрі екі балама арналды.

Жылдар өткен сайын мен бизнестің қыр-сырын толық меңгердім, әрбір қырынан сарапшы болғанымды мақтан тұттым. Мен кез келген функцияны орындап, кез келген қиындықты шеше алатынмын. Бір сәтте қызметкерлер кестесін жасаудан клиенттердің шағымдарын қарауға немесе телефон компаниясының мәселелерін шешуге ауыса алатынмын. Бір минутта TSR лауазымына жұмысқа үміткермен сұхбат жүргізіп, келесі минутта компьютер қосу жоспарын құра алатынмын. Жаңа клиентті тіркеп жатып жалақы тізімін дайындайтынмын, содан кейін тағы бір шағын несие алу үшін банкке баратынмын. Мен бәрін істедім, сонымен қатар балаларыма жалғызбасты әке ретінде жақсы қарадым (үйдегі міндеттер мен кеңседегі міндеттерді қатар атқару нағыз ерлікпен тең еді).

Бір уақытта бір-біріне қатысы жоқ бірнеше мәселені шешкендегі күш-қуат сезімі қандай десеңізші! Мен аман қалудың шебері, төтенше мәселелерді шешудің ("өрт сөндіру") майталманы едім. Қандай ерлік! Бірақ мен өз соқыр менмендігіммен шексіз "өрт сөндіруге" беріліп кеткен едім. Мен жойылуға бет алған едім және оны тіпті сезбедім де.

Статистика көрсеткендей, жүз жаңа стартаптың тек жиырмасы ғана бес жылға дейін өмір сүреді. Содан кейін, келесі бес жылда сол қалған жиырманың төртеуі ғана жұмыс істеп тұрады. Тағы бес жылдан кейін сол төртеудің үшеуі жоғалып, бастапқы жүзден тек біреуі ғана қалады. Бұл — он бес жылдық кезеңдегі шағын бизнестің 99 пайыздық өлім көрсеткіші. Бұл менің шағын бизнестің басым көпшілігі дұрыс басқарылмайды деген қорытындыма сәйкес келеді.

Өз жағдайыңызды бағалап, болашаққа қараңыз. Сіз шағын бизнестің қызметкерісіз бе? Олай болса, сандар сіздің пайдаңызда емес. Әлде сіз шағын бизнестің иесісіз бе? Олай болса, үміт бар, өйткені сізде оны бағыттау күші бар.

Көбінесе бизнесті немесе жұмысты тоқтататын немесе өмірге ауыр зардап тигізетін нәрсе — "мыңдаған ұсақ соққыдан өлу" (death by a thousand cuts). Бұл — қайталанатын тиімсіздіктер мен олардың улы салдары: "өрт сөндіру" мен зейіннің шашырауынан туындаған тоқтаусыз құлдырау. Бұл уақытты босқа кетіретін нәрселер өміршең нарыққа жақсы өнімді немесе қызметті жасап шығаруға және сатуға бағытталған күш-жігерді жояды. Ал жеке өмірде ше? Сіз мұны сәтсіздік синдромынан шыға алмайтындардан көрген боларсыз. Адамдарды құлататын — бұл жұмбақ сәтсіздік емес. Бұл — жүйелі тиімсіздік. Керемет жаңалық — егер оның себебін көре алсаңыз, тиімсіздікті түзету оңай.

Кез келген күні менің ойымда не болып жатқанын есепке алмағанда, компания үшін ешқандай бағыт болмады. Centratel қарқынды дамып келе жатқан жергілікті экономиканың және менің соңғы сәтте қиындықтан сытылып шығу қабілетімнің арқасында өсті. Ұзақ мерзімді жоспарлау болмады, ал күнделікті техникалық қызмет көрсету болашаққа арналған бұлыңғыр ұғым еді.

Күндерім тереңдей түскен хаосқа айналды. Мен бір қиындықтан екіншісіне секірдім. Дағдарыстар көбейді. Күндер қолма-қол ақша тапшылығымен, қызметкерлердің созылмалы жұмысқа келмеуімен және клиенттердің сансыз шағымдарымен толы болды. Кеңсенің температурасы не тым салқын, не тым жылы болатын. Бізде маңызды кеңсе керек-жарақтары таусылып қалатын және оларды ауыстыру үшін ғимараттан шығуға уақытымыз болмайтын. TSR-лер арасында кадрлардың ауысуы тоқтаусыз болды, ал кестелер соңғы сәтте бейберекет құрылатын. Он оныншы жылы біз алпыстан астам жаңа адамды қабылдадық — ал менің қызметкерлерімнің жалпы саны он екі болатын! TSR стажерлары жұмысқа келіп, бір апта тұратын да, кейін шығып кететін. Шыдап жүрген қызметкерлерім бақытсыз еді, бұл біздің клиенттерімізге де қатысты болды, өйткені олар әлі де орташа сапалы қызметке төзуге мәжбүр еді.

Жалақы төлеу әрқашан қиындық тудыратын. Әр екі апта сайын бұл соңғы минуттағы, демімізді ішке тартып, жалақы чектерінің өтетініне бәс тіккен драма сияқты болатын. Екі рет олай болмады, мен қызметкерлердің үйлеріне олардың қайтарылған чектерін жабу үшін қолма-қол ақшамен барып, маған тағы бір мүмкіндік беруін, жұмысқа қайта оралуын өтіндім.

Осының бәрінде мен — мәселелерді шешетін қаһарман кәсіпкер, қажет болғанша жұмыс істейтін "өрт сөндірудің" шебері болдым.

Жылдар ағып өтті. Мен кеңседе түнге дейін алысып жүргенде, жасөспірім балаларым мені үйде күтетін. Үйге келгенде, олардың ұйықтап жатқанын тексеріп, содан кейін өзім де төсекке құлайтынмын. Кеудемдегі терең шаршаумен есімнен танып жататынмын.

Жылдар жылжып өте берді.

Түнгі ауысымдардың сол ұзақ айларында мен әр түнде тек бірнеше сағат қана ұйықтайтынмын. Жалғыз оператор болғандықтан, әр қоңырау түскен сайын оянуға тура келетіндіктен, ұйқым ешқашан үзіліссіз болған емес. Ауысым бойы медициналық және ветеринарлық шұғыл қоңыраулар тұрақты түрде түсіп тұрды. Еденге төселген матраста жастық пен көрпені жамылып жатқанда, кейде бір сағаттай үзіліссіз ұйықтап алу бақыты бұйыратын. Сол ұзақ түнгі ауысымдар аяқталғаннан кейін де, түнде толық ұйықтау мүмкін болмады, өйткені денем түнде тек үш сағаттық қысқа ұйқыға үйреніп қалған еді.

Қаржылық тұрғыдан алғанда, TSR ретіндегі түнгі ауысымдар көмектесті және жеті айдан кейін мен ақыры әдеттегі сексен сағаттық жұмыс аптасына қайта оралдым. Балалар жақсы болды. Олар басқа қалада оқып жатқан еді.

Бірақ мен әлі де аптасына сексен сағат жұмыс істеп жүрдім. Жұмыстың әрбір аспектісіне тікелей қатысуым керек болғандықтан, ешқандай жеңілдік болмады. Мен физикалық немесе психикалық тұрғыдан қашан құлайтынымды ойлап уайымдадым. Әрине, егер мен әр сәтте ол жерде болмасам, бизнес бірден күйрейтін еді, бұл бәрінің соңы болар еді.

Дене мен ақыл-ой үшін ұзақ мерзімді ұйқысыздықтан жаман ештеңе жоқ. 100 сағаттан асатын жұмыс апталары менің физикалық және психикалық денсаулығыма мен ойлағаннан да көп зиян келтірді. Бұл әрбір ой мен әрекетті тежейтін қажығандық пен депрессия еді. Көбейіп жатқан мәселелердің алдында менің жұмыс істеу қабілетім нашарлай бастады. Жағдай күннен-күнге ушығып, он бес жылдық жинақталған жарақаттан (травма) кейін мен соңғы нүктенің жақын екенін түсіндім.

Егер жағдай соншалықты нашар болса, неге мен бизнесті тастап, кәдімгі жұмысқа тұрмадым? Өйткені мен біреудің қол астында жұмыс істеуден қатты қорықтым. Кәдімгі жұмыс туралы ойдың өзі төбе шашымды тік тұрғызатын. Осыншама жыл өз бетімше жұмыс істегеннен кейін, біреуге жұмыс істеу мен үшін де, жұмыс беруші үшін де қорқынышты түс болатынына сенімді болдым. Өзімді «егер мен тозақта болсам, бұл кем дегенде менің жеке тозағым» деп жұбаттым.

Денсаулығымның нашарлағанына қарамастан, менің осы «көпфункционалдылыққа» және «өрт сөндіруге» деген құмарлығым жақсы нәрсе, бұл төзімділік пен күштің керемет көрінісі деп ойладым. Шындық мынада (ол кезде мен мұны түсінбедім), көпфункционалдылық пен мәселелерді жедел шешуден келетін ләззат күшті есірткі сияқты тәуелділік тудырады. (Шынында да, адреналин мен кортизол — дененің өзі шығаратын күйзеліс гормондары — химиялық заттар).

Бірақ бұл «ерлігім» үшін өзімді мақтағаныммен, көртышқандарды ұру мені құртып қана қоймай, бизнесім мен өмірімді шынымен түзетуге не қажет екенін көруге кедергі болды. Толассыз апаттарды бақылау мені жеңе алмайтын ойынды ойнап жатқанымды соқыр етіп көрсетпеді.

Мәселе менің ойынды қалай ойнағанымда емес еді. Мәселе мен ойнап жатқан ойынның өзінде еді.

Wikipedia бойынша:

Джим Моррисон мен Мик Джаггер — рок музыкасының ең үздік солистері екені даусыз: Моррисонның мінез-құлқы мен лирикасы, Джаггердің энергиясы мен талғамы. Джим Моррисонның қысқа әрі жабайы өмірі оның хаосқа (тәртіпсіздікке) негізделген жұмбақ сахналық бейнесінен қуат алды. Ол ішімдік пен есірткіге салынып, физикалық және психикалық мүмкіндіктерін аяусыз пайдаланып, хаос ішінде өмір сүрді. Ол небәрі бес жыл өнер көрсетіп, жиырма жеті жасында қайтыс болды. Оның тобы — The Doors — тез арада тарап кетті. Моррисонның тым қысқа өмірі жүйелеу мен тәртіптің толық кері көрінісі болды.

Керісінше, Мик Джаггер алпыс жылға жуық уақыт бойы сахнада жүр. Ол тек Rolling Stones тобының әншісі емес, сонымен бірге топтың бас менеджері мен бас директоры (CEO). Ол Rolling Stones атты күрделі гастрольдік және дыбыс жазу машинасын басқарудың әрбір егжей-тегжейіне мұқият қарайды. Отыз жасында есірткі мен ішімдіктен бас тартқан ол, қазір сексенге жақындаса да, отыз жастағы адамдай ширақ. Музыка шығарса да, сахнада өнер көрсетсе де немесе өзінің күрделі әлемін басқарса да, ол — жүйелік басқарудың данышпаны.

Содан кейін, жеті айлық қос ауысымдық марафоннан бірнеше ай өткен соң, мен «тас қабырғаға» тірелдім. Менің құтқару стратегияларымның ішінде жақындап қалған жойқын соққыға — алдағы жалақыны тіпті ішінара төлей алмауыма қарсы ешқандай шешім болмады. Жалақы болмаса, қызметкерлерім жұмыстан кетіп қалады, ал біздің клиенттеріміз шұғыл қоңырауларын қабылдайтын басқа қызметті іздеп жан-жаққа тарайды. Осылайша Centratel бір сәтте жабылып, соңғы он бес жыл бойы салған еңбегім зая кететін еді. Он алты қызметкерім жұмыссыз қалып, үш жүз адал клиентім қиын жағдайда қалатын еді.

Мен физикалық және психикалық тұрғыдан қажыған, балалары бар, қаржылық және мансаптық күйреудің алдында тұрған елу жастағы жалғызбасты еркек едім. Centratel-дің күйреуі менің денсаулығымның сыр беруімен тұспа-тұс келді. Мен тығырыққа тірелдім және алғаш рет ашуландым. Уақыт санаулы қалды.

Жалақы төлеуге небәрі үш күн қалғанда, мен тағы да төсекте әбден қажып, ояу жаттым. Бірақ сол түні алғаш рет жұмыс мәселелерін, бизнес философияларын немесе соңғы сәттегі кереметті ойлауды тоқтаттым. Бұл соңы еді және ойланатын ештеңе қалмады. Тек бір кішкентай нәрседен басқа. Мен бұл ұзақ әрі қайғылы хикаяны кішкене болса да өзіме деген құрметпен аяқтай аламын. Соңғы талпыныс ретінде мен бәрін жарқ етіп аяқтағым келді.

Бәрібір бәрі жоғалса, неге соңғы сәтте бақылауды өз қолыма алмасқа?

Бұл жолы құтқарылу жолы жоқ еді, мен түнгі сағат 03:00-де қараңғыда жатып, бәрін қалай аяқтауға болатынын ойладым.

Бірақ бір қызық жағдай болды. Соңында бәрінен бас тартып, әбден қажыған кезде, мен кенеттен тыныштық сезіндім. Бұл қалай болды? Содан кейін қараңғылықтан екі қарапайым сұрақ туындады: «Осы жылдар бойы мен не істедім? Және соңғы сәт жақындағандықтан, егер мен бұрынғы болжамдарымнан бас тартып, әлеміме мүлдем басқа тұрғыдан қарасам, не жоғалтамын? »

Бұл сұрақтар маған қозғау салды. Centratel-дің жабылатынына сенімді болу маған кез келген нәрсені ойлауға еркіндік берді. Қаншалықты ақылға сыйымсыз болса да, кез келген жаңа идеяны қарастыруға болатын еді. Менің әлі бірнеше күнім бар еді, мүмкін тіпті тынығып, бұған қызық ретінде қарауға болатын шығар, өйткені... не жоғалтамын?

Сол түні жауаптар өздігінен келді.

Менің көзім ашылғандай болды. Бұл біртүрлі естілуі мүмкін, бірақ мен түсімдегідей өз өмірімнің машақатынан жоғары көтерілдім. Мен енді оның бір бөлшегі емес едім. Хаостың үстінде қалықтап жүріп, мен столында жатқан жеке физикалық бөлшектер сияқты өз бизнесімнің егжей-тегжейіне төменнен қарадым. Мен атамның шеберханасын есіме түсірдім: бір жерде құрал, бір жерде механизм, бір жерде бөлшек. Олардың бәрі бір-бірінен бөлек болса да, ол жасап жатқан нәрсе үшін маңызды еді.

Мен әлі күнге дейін атамның сол үстел үстінде бөлшектерді шашып тастап, қайта жинап жатқанын көз алдыма келтіре аламын.

(Менің не айтқым келіп тұрғанын сезіп тұрсыз ба? )

Осы жоғарыдан қараған көзқараспен Centratel-дің қарапайым, дербес машина екенін түсіндім! Ол тек бөлек, кезектескен компоненттердің жиынтығынан тұрады: қоңырауларға жауап беру, сату таныстырылымдары, жалақыны дайындау, кесте құру, шағымдармен жұмыс істеу және т. б. Әрбір процесс белгілі бір қадамдармен жүзеге асады. Менің бүкіл өмірім де солай жұмыс істейтінін түсіндім: әрқайсысы өз құрылымына сәйкес 1-2-3-4 ретімен жұмыс істейтін бөлек және тәуелсіз процестердің жиынтығы. (Иә, бұл жүйелер бір-бірімен байланысады және әсер етеді, бірақ бұл байланыс әрбір процестің жеке өмір сүру сұлулығын жасыра алмайды).

Иә, Centratel-де операторлық пульттер, үстелдер, орындықтар сияқты нақты физикалық бөлшектер болды, бірақ олар компанияның негізгі қызметтерінің — процестер мен адамдар арасындағы қарым-қатынастың қосымша құралдары ғана еді.

Сол түні шындықтың жаңа, тереңірек көрінісі мені баурап алды және ол мені ешқашан тастаған емес.

Менің ойларым найзағайдай жылдам жүгіріп, оның қарапайым сұлулығына таң қалдым. Мен бұрынғы дүниетанымымның қате болғанын түсіндім. Жер планетасы — бұл адамдардың, заттардың және оқиғалардың бейберекет үйіндісі емес. Бұл — тәртіп пен логиканың, болжамдылықтың мекені. Әлем — логикалық жүйелердің жиынтығы!

Бұл жүйелердің жақсы немесе жаман нәтиже беруі маңызды емес. Қазір мен сіздің түсінгеніңізді қалайтын нәрсе — бұл жағдайдың қарапайым механикалық шындығы.

Алғаш рет мен Centratel-ді жабық пакет, негізгі жүйе — адам денесі, ұшақ, ағаш немесе қала сияқты дербес механизм, машина ретінде көрдім. Және мен Centratel деп аталатын бұл негізгі жүйенің басқа жүйелер сияқты оны құрайтын көптеген бөлек кіші жүйелердің жиынтығы екенін түсіндім.

Мұның логикасы анық әрі мінсіз еді. Мен тыныш қуаныш сезіндім. Осы күнге дейін мен сол түнгі көріністің әрбір сәтін есімде сақтаймын.

Сол түннен бастап менің басымда The Fixx тобының ескі рок әнінің жолдары жаңғырып тұрды: «Бір нәрсе екіншісіне әкеледі... бір нәрсе екіншісіне әкеледі... »

Мен столында жатқан заттарға қарап, бизнестегі басқаруымның тек мәселелерге жауап беру (реактивті) болғанын және соның салдарынан өте тиімсіз болғанын көрдім. Мен қате ұстанымда болдым, өйткені механика мен үшін көрінбейтін еді! Мен тек «өрттерді сөндірумен» айналыстым, бірақ сол өрттердің басқарылмайтын жеке кіші жүйелердің өнімі екенін білмедім. Кіші жүйелер бақылаусыз 1-2-3-4 реттілігімен өз бетінше жұмыс істеп, үнемі кездейсоқ жаман нәтижелер беріп отырған. Ал сол жаман нәтижелерді мен түзетуге немесе жасыруға мәжбүр болдым.

Менің бизнесім бақылаудан шығып кетті, өйткені ол бағытталмаған кіші жүйелерден тұрды!

Менің әлемім менің сәтсіздігімнен немесе тағдырдың жазуынан хаос болған жоқ, оның себебі — көптеген кіші жүйелердің бақыланбауында еді. Бақылаусыз қалған осы хаосты 1-2-3-4 процестері менің өмірімнің дисфункционалды негізгі жүйелерін құрады: бизнес, денсаулық және қарым-қатынас. Артық ештеңе жоқ. Бар болғаны осы. Өте қарапайым...

Қажыған болсам да, рухым көтеріліп, төсекте қалықтап жатып, өз әлеміме жоғарыдан қарадым. Мен сол сәттердегі жаңа көзқарасымнан ләззат алдым. Бұл мистикаға жақын, өлім алдындағы тәжірибе сияқты болды, бірақ тоннельсіз және жарықсыз. Өмірімде алғаш рет шындықты қабылдауымның бұлыңғыр болғанын түсіндім. Інжілдегідей: «Мен бір нәрсені білемін: бұрын соқыр едім, енді көріп тұрмын».

Менің физикалық және психикалық қажуымнан тереңірек сұрақтар туындады: «Мұның бәріне кім жауапты? » және «Бұл дүние күннен-күнге, жылдан-жылға, мыңдаған жылдар бойы қалай жұмыс істеп келеді? » Жауаптар тез әрі нақты келді.

Мен бұл дүниедегі барлық нәрсені басқаратын ешқандай «Адам патша» жоқ екенін түсініп, таң қалдым. Бұл жер өздігінен айнала береді, өмір белгілі бір қалыпта жалғаса береді... және жерде ешкім бастық емес! Табиғаттың бұлжымас заңдары жүйелердің өз құрылымына сәйкес мінсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Бұл жерде тартылыс күші үнемі, кез келген жерде жұмыс істейді. Бұл жерде бір плюс бір екіге тең, ал ана жерде де бір плюс бір екіге тең! Табиғат заңдары әлем механикасын сенімді әрі болжамды етеді, ал біз адамдарға берілген сый — сол механиканың ортасына кіріп, оларды басқару, өмірімізді қалауымызша өзгерту және табиғат заңдарын өз пайдамызға қолдану қабілеті.

Осы көрініске терең бойлай отырып, мен адамзаттың процесті бұзуға тырысқанына қарамастан, жерді алға сүйреп келе жатқан көрінбейтін ұйымдастырушылық күшке таң қалдым. Қандай да бір себептермен бұл күрделі әлем өздігінен қозғалып, тепе-теңдікті сақтайды. Және мұның бәрінің негізінде сансыз бөлек сызықтық (linear) жүйелер жұмыс істейді. Мен: «Бұл керемет нәрсе» деп ойладым.

Бұл беттерде мен сізге «өміріңізді бақылауға алу үшін жүйелерді қосыңыз» деп айтып жатқан жоқпын. Мен «сіздің өміріңіздегі мәселелер жүйелердің жоқтығынан» деп те айтпаймын. Сіздің өміріңіз — қазірдің өзінде жүйелер жиынтығы екенін түсініңіз. Осы өмірлік жүйелер сіздің қазіргі жағдайыңызды анықтады; сіз оларды басқарсаңыз да, басқармасаңыз да! Жүйелер шынымен де өмірдің өзін құрайды! Енді сіздің міндетіңіз — оларды басқару: бұзылғандарын жөндеу, сізді төмен тартатындардан арылу және жаңаларын енгізу. «Менің өмірімде ешқашан жүйелер болған емес, сондықтан мен сәтсіздікке ұшырадым» демеңіз. Керісінше: «Мен сәтсіздікке ұшырадым, өйткені басынан бері бар болған өз жүйелерімді басқармадым» деңіз. Айырмашылықты сезіндіңіз бе? Түсінікті ме?

Бұл жүйелік тәсіл — кезекті «өзіңді жақсы сезін» немесе «позитивті ойла» деген ұран емес, тіпті сенім туралы да емес. Бұл — қатал механикалық шындықты түсіну туралы. Өміріміздегі процестер туралы ойлап, сосын сандарға қараңыз. Біз оянамыз, жуынамыз, киінеміз, тамақтанамыз, жұмысқа барамыз және кешке жақындарымызға ораламыз... немесе бос үйге келеміз. Содан кейін теледидар көреміз, кітап оқимыз және ерте немесе кеш жатамыз. Ұйқыға кетеміз және келесі күні таңертең қайта оянамыз.

Және біз «бақыттымыз ба» әлде жоқ па, айналамыздағы бәрі 99,99 пайыз жағдайда дұрыс жұмыс істейді.

Бұл — жалпы шолу. Енді оны бөлшектеп, күнделікті хронологияның нақты жүйелік компоненттерін қадағалаңыз. Бұл мыңдаған тармақтан тұратын болады. Оған күнде таңертең жұмыс істейтін кофе қайнатқыш; барлық ішкі күрделілігіне қарамастан, кілтті бұрағанда оталатын және басқару тетіктері арқылы жолмен жүретін көлік; біз отыратын кеңсе; біз істейтін жұмыстың күрделілігі; сол жұмыс үшін алатын табысымыз кіреді. Бөлме ішінде жүру немесе елді аралап көлікпен жүру! Компьютерлер! Смартфондар! Айналамыздағылармен ақпарат алмасу процестерін қарастырыңыз: бетпе-бет сөйлесу, дауыстық хабарлама, ұялы телефон, электрондық пошта, мәтін және жазбаша сөз. Мектептегі концерттер мен кәсіби футбол ойындары. Пианино. Электр дрелі. Әрқайсысы — тұрақты және болжамды жүйе. Әрқайсысы 99,99 пайыз жағдайда мінсіз жұмыс істейді!

Теледидар деп аталатын жүйені көз алдыңызға келтіріңіз. Тек батырманы басу арқылы бұл керемет күрделі механизм әр уақытта іске қосылады! Физикалық теледидардан бөлек, ондағы бағдарламаларды дайындайтын сансыз ұйымдарды ойлаңыз. Содан кейін көгал шапқышты, ас үйдегі шүмектен ағатын суды, үйімізге келетін электр қуатын ойлаңыз, олардың әрқайсысы өз алдына күрделі жүйе.

Киетін киімімізді, жасаған саудамызды, жақсы көретін үй жануарымызды ойлаңыз.

Жанармай бекеттерінде көлігімізге құйылатын бензинді қарастырыңыз. Қайсыбір алыс жерде күрделі механизмдер жер астынан мұнай шығарады. Содан кейін ол жоғары технологиялық кемелер, жүк көліктері және құбырлар арқылы мұнай өңдеу зауыттарына тасымалданады, онда ол күрделі өңдеу процестері арқылы бензинге айналады. Әрі қарай, сол бензин біз қалаған уақытта көлігімізге құя алуымыз үшін сансыз ыңғайлы орындарға жеткізіледі. Біз бұрғылау/өңдеу/жеткізу жүйелерінің күрделілігі туралы ешқашан ойланбаймыз, бұл күн сайын бізге әсер ететін миллиондаған жүйелердің бірнешеуі ғана...

Бақылаудың түйіні неде? Мен бұдан былай сол тиімсіз жүйелердің жаман салдарларымен айналыспаймын. Керісінше, күш-жігерімді сол жүйелерді жетілдіруге және басқаруға жұмсаймын, сонда жақсы нәтижелер өздігінен басым болады.

Он бес жыл бойы қарапайым шындық көз алдымда тұрса да, «өрт сөндіру» тәсілінен туған ақыл-ой толқулары бұл қарапайым, бірақ жер сілкіндірерлік шындықты көрінбейтін етіп тастаған еді: адам өмірінің жағдайы сәттілікке немесе жақсы-жаман болуға байланысты емес. Бұл интеллектке, кармаға, тартымдылыққа, білімге, әлеуметтік тапқа, саяси ұстанымға немесе тіпті қаншалықты көп жұмыс істейтініңе де байланысты емес. Өмір жағдайы қарапайым, суыққанды механикамен — оны құрайтын жүйелердің механикасымен анықталады.

Сол түні мен бақытты және бақытсыз адамдардың арасындағы қарапайым айырмашылықты бірден түсіндім. Бақытсыз адамдардың өмірі бақылаудан шығып кеткен, себебі олар күндерін өздері басқармаған жүйелердің кездейсоқ жаман нәтижелерімен күресуге жұмсайды. Бақытты адамдардың өмірі бақылауда, себебі олар басқаратын жүйелер жақсы нәтижелер береді.

Менің жаңа көзқарасым жай ғана қызықты тұжырымдама емес еді. Бұл өмірді өзгертетін, жарқын аян болды. Сол түні басымдағы «ажыратқыш» қосылған сәтте, кері қайту мүмкін болмады. Мен өзгерген адам едім.

Бұл таңғаларлық жағдай еді. Түн ортасындағы ойларым таң атқанша жалғасты. Күмәнсіз логикаға сүйене отырып, төсекте жатқанымда бүкіл стратегия көз алдыма жайылды.

Мен былай деп ойладым: Егер Centratel адам денесі, көлік немесе теледидар сияқты <span data-term="true"> организм </span> (өзара байланысты мүшелерден тұратын тірі жүйе) болса, оның үздіксіз әрі тиімді жұмысы автоматты түрде жұмыс істейтін көптеген тиімді процестерге байланысты болады.

Басқаша айтқанда, мен жөндейтін немесе жаңадан жасайтын бизнес механизмдері компания иесі, бас менеджері және бас директоры ретіндегі менің тікелей, минут сайынғы бақылауымсыз жұмыс істеуі тиіс. Басқа адамдар егжей-тегжейлерді қадағалайтын болады. Бақылаушылар — менің үнемі сыртымнан қарап тұруымды қажет етпей-ақ, бизнестің механикасын басқаратын қызметкерлер болады. Centratel өзін-өзі жаңартып отыратын организмге айналады.

Centratel машинаға айналады.

Сонымен қатар, бұл нақты машина Америка Құрама Штаттарындағы ең сапалы телефонға жауап беру қызметі болады. Біз бұған бес қадам арқылы қол жеткіземіз:

Неліктен көлік әр уақытта бірдей жұмыс істейді? Неліктен қала өздігінен жаңа орынға көшіп кетпей, бір орында тұрады? Неліктен біз бүкіл өмірімізде өзіміз болып қала береміз? Себебі — қатал механикалық шындық: физикалық болмыс. Сұйықтықтар мен газдарды қоспағанда, физикалық объектілер басқа физикалық объектілерге айналмайды немесе эфирге тарап кетпейді. Олар механикалық — сенімді және болжамды.

Екінші жағынан, адамдар арасындағы қарым-қатынас процестері — органикалық жүйелер — физикалық заттарға қарама-қайшы келеді. Мысалы, құжатталмаған қайталанатын байланыс хаттамасының орындалуы оны орындайтын адамдарға байланысты өзгеріп қана қоймайды, сонымен қатар бір адам үшін де күннің уақытына, ауа райына немесе көңіл-күйіне байланысты өзгеріп отырады. Басқарылмаған бұл органикалық жүйелер — желдегі қауырсын сияқты.

Жұмыс орнындағы міндет те, шешім де — осы органикалық адам процестерін бізді қоршаған механикалық заттар сияқты берік және сенімді ету. Жер планетасында біз бұған құжаттама арқылы қол жеткіземіз!

Өмірдің негізгі фактісі мынау: әрбір өмірлік нәтиженің алдында уақыт өте келе орындалатын қадамдар тізбегі тұрады.

Міне, қарапайым формула: 1→2→3→4 = Нәтиже.

Сондықтан, «қалағаныңа қол жеткізудің» құпиясы — күш-жігердің басым бөлігін теңдеудің сол жағын, яғни 1→2→3→4 бөлігін басқаруға жұмсауда жатыр.

Ащы шындық па? Көптеген адамдар формуланың сол жағын ешқашан көрмейді. Керісінше, олар күштерін теңдеудің оң жағына — Нәтижелер сегментіне — сол жақтағы көрінбейтін, сондықтан басқарылмайтын жүйелер тудырған кездейсоқ жаман нәтижелерді шексіз реттеуге, қайта ұйымдастыруға және жөндеуге жұмсайды.

Соңғы абзацты тағы бір рет оқыңыз. Бұл — барлығының кілті.

Және мына ережені есте сақтаңыз: басқарылмайтын жүйелер кездейсоқ нәтижелер береді, ал кездейсоқ нәтижелер әрқашан хаосқа әкеледі.

Centratel-ді жүйе бойынша қайта құру барысында күш пен төзімділік қосалқы өнім ретінде дамитын болады. Сыртқы оқиғалар бізді күтпеген сілкіністермен сынай береді, бірақ бизнес берік және икемді болады. Ықтимал «жер сілкіністері» алдын ала болжанады; бірақ біз дайын болғандықтан, олар тек жеңіл тербелістерге дейін азаяды. Осы уақытқа дейін жер сілкіністері нағыз апат болып келген еді және олар тым көп болды.

Егер менің бизнеске қатысты көргендерім шындық болса — яғни ол құрамдас қосалқы жүйелерден тұратын негізгі жүйе болса және олардың әрқайсысын жоғары тиімділік пен күшке жеткізуге болатын болса — онда бұл менің шұғыл дағдарыста тұрған басқа негізгі жүйелеріме: физикалық және психикалық саулығыма да қатысты болуы логикалық тұрғыдан дұрыс еді. Денем мен ақылымдағы қиындықтарды түзету процесі Centratel-ді түзету үшін қолданатын процесіммен бірдей болады және нәтижелері де солай болады: денем күшті және төзімді болады; ақылым тұрақты, сабырлы және тиімді болады.

Тағы да айтамын: жүйелік ойлау өмірдің кез келген жағдайында өте тиімді, өйткені ол іргелі себеп-салдар байланысымен — әлемнің барлық жерде және әрқашан механикалық түрде қалай жұмыс істейтіні туралы негізгі шындықпен айналысады.

Бір қабатты үйдің қимасын елестетіп көріңізші. Мүлікке толы бірінші қабатты көріңіз. Сіз сондасыз. Теледидарыңыз сонда. Тоңазытқыш, диван, жұмысыңыз және қарым-қатынастарыңыз сонда. Сіздің өміріңіздегі барлық нәрсе сонда. Сіз осы уақытқа дейін білмедіңіз, бірақ төменде жұмысын ешқашан тоқтатпайтын машиналарға толы жертөле бар. Бұл үнсіз машиналар — сіздің өміріңіздің жүйелері. Олар жоғарыда сіздің өміріңіздің нәтижелерін шығарып жатыр. Осы уақытқа дейін техника көрінбейтін, сондықтан басқарылмайтын болғандықтан, ол кездейсоқ және көп жағдайда жаман нәтижелер беріп келді. Бірақ енді бәрі басқаша. Сіздің жаңа жүйелік ойлауыңыз бұл машиналарды көрінетін етеді. Енді сіз жертөледе — өзіңіз бұрын-соңды болғанын білмеген жертөледе — жоғарыда нақты қалаған нәтижелеріңізге қол жеткізу үшін сол техниканы реттеуге уақыт жұмсауға ынталы боласыз.

Бұл өте қарапайым нәрсе.

Міне, осы! Бұл — жүйелік ойлау!

Сонымен, кез келген қайталанатын мәселені шешудің жолы бар. Тиімсіз процесті бөлшектеңіз және бөлек бөліктерін бір-бірлеп жөндеңіз.

Бұған дейін мен ұйқының қанбауына қатысты мәселелерімді айтқан болатынмын. Ұйқы басқа да көптеген биологиялық, әлеуметтік және қарым-қатынас процестерімен тығыз байланысты, бірақ мұндай кең контекстте оны жақсартудың шешімін табу мүмкін емес. Мен бұл мәселені емдеу үшін жүйелік әдістеме арқылы не істедім? Мен ұйқыны қосалқы жүйелерден тұратын тәуелсіз негізгі жүйе ретінде елестеттім.

Бұл жаңа тәсіл мені ұйқы бұзылыстарына маманданған дәрігерге алып келді. Дәрігердің ұсыныстарының негізгі тақырыбы — стрессті азайту болды — және бұл мені йога, саналы жаттығулар мен медитация қосалқы жүйелеріне бағыттады. Сондай-ақ, мен кофеин мен қантты тұтынуды айтарлықтай азайттым. Басқа да өзгертетін қосалқы жүйелер болды, соның ішінде жатын бөлмемнің орналасуын өзгерту, түнгі үстелден сағатты алып тастау және әр түні бір уақытта ұйықтау. Мен ұйқыға дайындалудың тұрақты тәртібін қабылдадым. Тағы бір нәрсе: тексерулер менің ұйқыға деген қажеттілігім орташа деңгейден төмен екенін көрсетті — алты сағат жеткілікті еді — сондықтан мен сегіз немесе тоғыз сағат ұйықтауға тырысып, төсекте босқа аунап жатудан аулақ болуым керек еді. Төсекте ояу жатып, оймен алысудың өзі стресс тудыратын, сондықтан мұндай жағдайда ұйқы дәрігері маған тұрып кітап оқуымды, жұмыс істеуімді немесе тіпті жаттығу жасауымды айтты.

Тұрақты дәрігерімнің көмегімен мен қанымдағы химиялық қосалқы жүйелердің тепе-теңдігі бұзылғанын анықтадым. Бұл теңгерімсіздік ұйқыма кері әсер етті, сондықтан мен бұл мәселені БАД (биологиялық белсенді қоспалар) арқылы түзете бастадым.

Мен кеңседегі жұмыс уақытымды қысқартуым керек болды, бұл компанияның менің әр минут сайын қатысуымсыз өздігінен жұмыс істеуіне қол жеткізу дегенді білдірді. Әрине, дәл осы жүйелік ойлауды қолдана отырып, бұл трансформация басталып кеткен еді.

Бірнеше аптаның ішінде мен сау ұйқы режиміне оралдым, әр түндегі ұйқы ұзақтығын екі есеге арттырдым.

Мен жалпы мәселені негізгі ұйқы жүйесін оқшаулау, содан кейін оны талдауға және басқаруға болатын қосалқы жүйелерге бөлу арқылы шештім. Сыртқы және біршама жоғарырақ көзқарас арқылы мен ұйқы процесін әр компонент бойынша біртіндеп тиімдірек ете алдым. Бұл таза механика еді.

Енді ұйқым қажетті деңгейден төмен болса, мен қате жұмыс істеген қосалқы жүйені тез анықтап, оны қалыпты жағдайға келтіріп, бірден дұрыс бағытқа түсе аламын.

Бейсаналы деңгейде «бәрі бір-бірімен байланысты, сондықтан біз әрбір әрекетімізді жаһандық деңгейде қарастыруымыз керек» деген жағымды холистік қағида механикалық бейберекеттікті жасырып, адамды әрекетсіздікке итермелейді. Ішкі жақсартудың кез келген мүмкіндігі «мына жерде бірдеңені өзгертсем, ана жердегі нәрсе бұзылады» деген болжаммен жойылады. Әрекетсіздік басым болады. Бразилия джунглилерінде қанат қаққан көбелектің Нью-Гэмпшир тауларындағы ауа райына әсері болады деген түсінік қызықты концепция, бірақ ол қисынсыз үрей туғызады. Бұл қағида өмір элементтерінің өзара байланысын көрсеткенімен, оны сөзбе-сөз қабылдау адамның өзгеріс енгізуге деген құлшынысын жояды.

Кез келген адамның күнделікті өмірінде Бразилия көбелегі ешқандай маңызға ие емес.

Менің өз бизнесімді жөндеуге дәрменсіз болғанымның себебі — мен оны үмітсіз күрделі және түсініксіз деп есептедім. Мен Centratel-ді бір-бірлеп оңтайландыруға болатын қарапайым қосалқы жүйелерге бөлуді ешқашан ойламаппын. Ақаулы қосалқы жүйелердегі жеке механикалық тиімсіздіктерді түзетудің орнына, мен сол ақаулы жүйелер тудырған қайталанатын мәселелерді тазалаумен уақытымды өткізіп келдім.

Centratel-дегі алғашқы он бес жыл «атқылаған көртышқандарды» ұрумен (туындаған мәселелермен жанталаса күресумен) өтті. Оның ішінде сенделіп жүруден және қандай да бір сиқырлы, ауқымды шешімнен үміттенуден басқа амал жоқ сияқты көрінетін. Мүмкін банктен тағы бір несие алу, немесе мінсіз қызметкерді, клиентті немесе кеңесшіні табу мәселені шешер деп ойладым.

Мен бүкіл өмірімді осылай өткізуім мүмкін еді!

Менің шағын аяным жалақы төлейтін күнге бірнеше күн қалғанда келді, сондықтан мен қызметкерлерге жалақы төлеп, оларды жұмыста қалдыру үшін дереу ақша табуым керек болды. Тағы да сол «өрт сөндіру»! Бірақ менің жаңа өмірлік мақсатым жөндеу процесін бастау болды. Жалақы үшін қолма-қол ақша жинау жай ғана тітіркендіргіш, уақытша кедергіге айналды.

Жаңа эмоционалдық қуатпен мен несие картасы компаниясын несие шегін біршама көтеруге көндірдім, осылайша біраз қолма-қол ақша алдым. Бір досым маған қарыз берді. Үлкен көлемдегі клиентті жеңілдік ұсына отырып, бір жылдық жауап беру қызметі үшін алдын ала төлеуге көндірдім. Бірнеше қызметкер жалақы чектерін қолма-қол ақшаға айналдыруды кейінге қалдыруға келісті.

Бұл құжаттар біздің жүйені жақсарту жөніндегі ізденісіміздің соңғы нәтижесі және нақты дәлелі болады. (Менен осы үш нақты жазбаша құрал туралы идеяны қайдан алғанымды сұрайды. Шындығында, олар 1999 жылдың сол бір түнінде кенеттен пайда болды. Содан бері мен олардың атауларын немесе мақсатын өзгерткен емеспін. )

Мен стратегиялық мақсаттың алғашқы жобасын аяқтап, принциптер құжатын бастадым. Содан кейін қызметкерлеріме жаңа көзқарасты түсіндіріп, әрі қарай не істейтінімізді және олардың жаңа көшбасшылық рөлдерді қалай қабылдайтынын баяндадым. Алғашында аздап іркіліп, іске кірісе отырып, біз жұмыс процедураларын жасай бастадық: процестерді бір-бірлеп оқшауладық, түзедік және құжаттадық. Тексеру және жөндеу үшін біз алдымен ең көп зақым келтіретін процесті таңдадық, содан кейін келесісіне көштік.

Түнгі аян сәтінен бастап біз жаңа жолға түстік және кері қайту болмады. Кідіріссіз алға басып, біз тез арада нақты нәтижелерді көре бастадық. Түсініспеушілік басылып, қолма-қол ақша ағыны бақылауға алынды. Алғашқы бірнеше айда менің жұмыс аптам сексен сағаттан алпыс сағатқа дейін төмендеді. Содан кейін, келесі айларда ол қырық сағаттан да азайды.

Біздің алғашқы жетістіктеріміздің көбі ішкі коммуникация жүйесін жақсартуымызбен байланысты болды. Әр сәтте әрқайсымыз бизнестің басқа бөліктерінде не болып жатқанын біліп отырдық және әрқайсымыз семантикаға немесе бюрократияға ұрынбай шешім қабылдай алдық. Коммуникация туралы толығырақ Үшінші бөлімнен оқи аласыз.

Біздің негізгі назарымыз жүйелерімізді жүргізуде болды.

Бұл өте маңызды, сондықтан қайталаймын: Стратегиялық мақсат пен Жұмыс принциптері құжаттары арқылы күш-жігерімізді дәл бағыттай отырып, біз алдымен ең нашар жұмыс істейтін қайталанатын жүйелерді қолға алдық, жұмыс процедураларын жасау арқылы тиімсіздіктерді жойдық. Тынымсыз алға басып және басқа нәрселерге алаңдамай, сол бірінші жылы біз бірнеше жүз қолданыстағы жүйені қайта құрып, құжаттадық. Сонымен бірге біз нөлден жаңа жүйелер жасап, пайдасыздарын алып тастадық. Уф!

Қателіктер деңгейі төмендеген сайын, қызмет көрсетудің жалпы сапасы күрт жақсарып, салалық стандарттардан әлдеқайда асып түсті. Бизнестің өсуі қарқынды жүріп, жаңа парадигманы енгізгеннен кейін екі жыл ішінде біз барлық үш жергілікті TAS бәсекелестерімізді сатып алдық (сондай-ақ бес жергілікті емес бәсекелесті де сатып алдық). Сондай-ақ, біз екі жергілікті дауыстық пошта қызметіндегі бәсекелестерімізді де өзімізге қостық. Осы кезеңде біздің TAS клиенттер базасы үш жүзден жеті жүзге дейін өсті.

Бұл жүйені жақсартудың ең тамаша үлгісі болды. Ауыр жұмысты баяғыда аяқтасақ та, бүгінде біз уақытымыздың көп бөлігін жүйелерімізді жүргізуге жұмсаймыз.

Centratel-ді жөндеуге бес ұзақ жыл қажет болды. Бұл ішінара жаңа әдістеменің егжей-тегжейін нөлден бастап ойлап тапқанымызға байланысты болды. Біз жаңа концепциялармен тәжірибе жасап, дұрыс басқарушы адамдарды табуға тырысып және құжаттамада қателіктер жіберіп, уақыт пен ақшаны инвестицияладық — кейде байқаусызда босқа жұмсадық.

Егер біз мұны «Жүйені жүргізу» процесін нөлден бастап жасамай-ақ және ретсіз серіктестікті бұзумен айналыспай-ақ қайта жасайтын болсақ, бәрін жөндеуге бір жылдан аз уақыт кетер еді деп ойлаймын. (Біздің WTS консалтингтік бизнесіміз арқылы біз заттарды жөндеуге арналған бір жылдық мерзім тым консервативті екенін білеміз. Өзгерістер жасауға дайын және ынталы бизнес иесі үшін істер тез алға басады. )

Атқарылатын жұмыс көп болды, өйткені қайта құру жұмыстары мен сот істерінен бөлек, бізде басқаратын бизнес те болды. Бірақ біз бірден сезінген уақытты үнемдеу мен қызмет көрсету сапасының жоғарылауының арқасында қажетті нәрсені істеуге мүмкіндік жеткілікті болды.

Бұл бес жылға созылған ұзақ уақыт болды, бірақ осы ауқымды жаңа тәсілді енгізуге қажетті сынақ пен қателіктерге және заңдық мәселелерге қарамастан, мен сол жылдарды ризашылықпен және сағынышпен еске аламын.

Бизнесті қалпына келтірумен қатар, денсаулығымды түзеуді кейінге қалдыруға уақыт болмады. Бизнестегідей, мен де дереу бағытымды өзгертуім керек болды және не істеу керектігі анық еді. Мен физикалық мәселелерімді бизнесті жөндеу үшін қолданып жатқан жүйелік әдістемемен шешуге бел будым. Міне, менің жасағандарым:

Бәрі бүктелген қағаз бетіндегі қарапайым тізімнен басталды. Мен мазасыздықты азайтатын бес-алты әрекетті жазып алдым. Мен бұл тізімді екі апта бойы қалтамда алып жүрдім, ойыма жаңа идеялар келген сайын жазып отырдым. Соңында мыжылған қағаздағы тізімім он бес іс-шарадан тұрды, олардың әрқайсысы жеке қосалқы жүйе болды. Бұл тармақтар ерекше ештеңе емес еді. Көптеген адамдар олардың кез келгені күйзелісті жоюға көмектесетінімен келісер еді.

Тізімді құрастырып жатқанда, мен ол аяқталған соң ішінен ең жақсы көрінген бірнешеуін ғана таңдап аламын деп ойладым. Дегенмен, тізім дайын болғанда, мен ештеңені қалдырмай, барлық он бес тармақты орындауға шешім қабылдадым. Егер олардың әрқайсысы менің амандығыма үлес қосса, неге олардың біреуінен бас тартуым керек? Бұл қиын тізім болды, оны толық жүзеге асыру оңайға соқпады, бірақ мен әрбір іс-шараны жеке қосалқы жүйе ретінде қарастырып және олардың әрқайсысын сол кездегі менің өмірім болып табылатын негізгі жүйеге енгізе отырып, барымды салдым. Бірақ сонда да — физикалық және психикалық жағдайым өте нашар болғандықтан — толық сауығып кету үшін екі жыл қажет болды. Ондаған жылдар бойғы күйзелістің зардабы бір күнде жойылған жоқ.

Бүгін мен әр минут сайын осы стандарттармен өмір сүремін бе? Жоқ, бірақ оған өте жақынмын.

Көптеген жылдар бойы Centratel-дегі мазасыз мәселе — менің шоттарды төлеуге жұмсаған уақытым мен күшім болды. Бұл функцияны орындауға жұмсалған уақыт пайдаға ештеңе қоспайтын және ай сайын түрлі жеткізушілерге алпыс-сексен төлемді өңдеу үшін менің он-он төрт сағат уақытымды алатын. Мен чектерді жаздым, транзакцияларды чек журналына енгіздім, чектерді конверттерге салдым және оларды поштамен жібердім.

Одан кейін құжаттарды тігу және есепке алу жазбалары болды. Біз өскен сайын бұл мен үшін тым көп уақыт алатын болды, сондықтан автоматтандыру, өкілеттік беру және жою туралы жаңа жүйелік ізденісімде мен бұл жұмысты істеу үшін толық емес жұмыс күніне бухгалтер жалдадым. Бірақ бұл күтпеген салдарға әкелді. Шығындарды мен, яғни компания иесі сияқты мұқият тексеріп, сұрақ қоятын ешкім болмады. Бір төлемді екі рет төлеу, сондай-ақ біз енді пайдаланбайтын қызметтер үшін төлем жасау жағдайлары болды. Кейбір шоттар уақытында төленбегендіктен, өсімпұлдар да болды. (Иә, соңында мен ол бухгалтерді жұмыстан шығардым. )

Төленетін сома ай сайын өзгеретін шоттар үшін біздің бухгалтерге есепшотты қарап шығып, нақты соманы онлайн және QuickBooks-қа енгізу оңай.

Бұл жаңа механизмді орнату үшін уақыт бөліп, содан кейін сол еңбектің жемісін мәңгі көрудің жақсы мысалы. Көптеген жылдар бұрын бұл өзгеріс болған кезде, жеткізушілерді банктің Bill-Payer бағдарламасына енгізу үшін маған шамамен он бес сағат қосымша жұмыс қажет болды — бұл ескі әдіспен шоттарды төлеу үшін ай сайын жұмсалатын уақытпен бірдей.

Бүгін мен төлемдерді өңдеуге мүлдем уақыт жұмсамаймын және ешқашан қате немесе өсімпұл болмайды. (Мен мұны білемін, өйткені мен әрбір шығынды көрсететін ай сайынғы есеп аламын. ) Мен үшін жалпы уақытты үнемдеу таңқаларлық болды: он бес жыл бойы айына он бес сағат. Бұл қырық сағаттық жұмыс аптасымен есептегенде шамамен бір жарым жылға тең!

Үйде мен жеке шоттарымызды төлеу үшін дәл осы жүйені қолданамын, бірақ, әрине, оны өзім істеймін. Ал қазір Bill-Payer банктің автотөлем функцияларымен толықтырылды. Орегон мен Кентуккидегі екі үйдің де тұрғын үй кооперативінің жарналары, су, электр энергиясы және қалғандарының бәрі менің қатысуымсыз уақытында төленеді. Айына бірнеше рет қысқа уақытқа отырып, шоттарды ашып, бәрі дұрыс екеніне көз жеткізу үшін он бес минуттай уақыт кетеді.

Bill-Payer — жұмыста да, үйде де уақытты үнемдейтін және тиімділікті арттыратын жүйелік ойлаудың жарқын үлгісі.

Ай сайын біз 8-ден 10-ға дейін шотты қолмен чек арқылы төлейміз, өйткені жеткізушілер несие картасын пайдаланғанымыз үшін ақы алады. Олар QuickBooks-та «Есте сақталған транзакциялар» ретінде орнатылған, сондықтан чекпен төлеу үшін басып шығаруға бірнеше рет басу жеткілікті.

Сондай-ақ біз айына 3-тен 5-ке дейін кездейсоқ төлемдерді чек арқылы төлейміз (қайтарулар, рефералдық сыйақылар, сирек қолданылатын қызметтер және т. б. ).

Шұғыл қажеттілік болмаса, чектер тек 10-ы және 25-і күндері жазылады.

Жалпы алғанда, бұл өте оңтайландырылған жүйе, айына барлығы бірнеше сағат уақыт алады.

— К. Т.

_____________________ 4 Осы төртінші басылым үшін мен бұл оқиғаны өзгертпей қалдырдым, өйткені ол бір реттік шағын жүйені жақсарту жұмысы арқылы хаостан бақылауға көшуді өте қарапайым түрде көрсетеді.

Сіздің күніңіз өз бақылауыңызда. Уақыт пен ақшаның созылмалы тапшылығы, шұғыл шешім қабылдау және жағымсыз адамдармен жұмыс істеу — мұның бәрі өткеннің еншісінде. Көзқарастың болмашы, бірақ терең өзгерісінен бастап, сіз өміріңізден хаосты жою үшін қажетті жұмыстарды жасадыңыз...

Сіз бақылауға баратын жол — өзіңіздің механикалық және биологиялық процестеріңізді объективті түрде бақылап, содан кейін оңтайландыру екенін түсіндіңіз. Сіз жүйелеріңізді біртіндеп, мұқият реттедіңіз.

Бір сөздікте жүйеге «күрделі тұтастықты құрайтын өзара әрекеттесетін, өзара байланысты немесе өзара тәуелді элементтер тобы» деген анықтама берілген. Бұл өте дәл анықтама.

Бұл жүйелер — сіздің өміріңіз! Кейде сіздің жүйелеріңіз жеке жұмыс істейді, бірақ олар бірге жұмыс істегенде бәрі жақсы болады.

Сіз оянасыз, оқисыз, кітап оқисыз, жаттығу жасайсыз және тамақтанасыз. Тыныс аласыз, жүресіз және соңғы ішкен асыңызды қорытасыз. Жұмысқа барасыз, достарыңызбен сөйлесесіз, кешкі асқа азық-түлік алу үшін дүкенге барасыз. Көлікке жанармай құясыз. Ақша табасыз және оны банкке саласыз. Кейінірек шоттарды төлейсіз.

Сіз бұл жетістіктердің әрқайсысы уақыт өте келе орындалған 1-2-3-4 процесі болғанын әрқашан білесіз.

Кейбір жүйелеріңіз мақсаттарыңызға жетуге көмектесуге бағытталған, ал кейбіреулері әлі де үнсіз немесе шулап, сіздің ең жақсы талпыныстарыңызға кедергі келтіреді.

Бүгін сіз өзіңізді әлі де төмен тартатын бірнеше дұрыс жұмыс істемейтін жүйелерді жетілдіріп, оларды тиімділікке бағыттап, қалаған нәтижелеріңізді шығаруға мәжбүрлеп жатырсыз. (Әрине, сіз қалған нашар жүйелерден құтылу үшін тырысып жатып, жаңа пайдалы жүйелерді нөлден бастап құрып жатырсыз. )

Көбінесе күн ішінде, тіпті бір-екі секундқа болса да, сіз өзіңіздің өміріңіз болып табылатын негізгі жүйе туралы ойланасыз. Осындай қысқа ой толғау сәттерінде өміріңіздің қосалқы жүйелерден, ал сол қосалқы жүйелердің әрқайсысы қосалқы-қосалқы жүйелерден тұратынын есіңізге түсіресіз. Сіз көбейіп, кеңейіп және өзара тоқылған тамырлар арқылы тереңге бойлайсыз. Содан кейін, әлі де ойға шомып тұрып, кері бұрылып, жоғарыға қарай жол тартасыз. Сол тамырлар бірігіп, бір діңге айналғанда, олардың барлығы қосылып, сіздің негізгі жүйеңізді құрайтынын көресіз.

Сіз — жүйелердің жүйесісіз!

Және сіз жұмысыңыздың, денсаулығыңыздың және қарым-қатынасыңыздың мәні жүйелерде екенін әрқашан есте сақтайсыз; олар күнделікті сананың қарбаласының артында жасырылғанымен, оларда немесе оларды басқаруда күрделі ештеңе жоқ.

Сіз өмірге нақтырақ қарайсыз. Сіз айналаңыздағы адамдарға қарағанда бір деңгей тереңірексіз. Шындықтың осы қысқаша көрінісінде сіз күндеріңізді жүйелеріңізді бірінен соң бірін бөліп алуға, тексеруге және жақсартуға жұмсайсыз және осы біртіндеп келе жатқан тәсілдің сыйы — тыныштық пен өркендеудің өміріңізге байқатпай енгенін анық білесіз.

Жақсы, демек сіз әлі ол жерде емессіз. Олай болса, бір минутқа тоқтаңыз, бәсеңдеңіз және көңіліңізді бөлетін ештеңе жоқ жер табыңыз. Жүйелік ойлау қалыптасатын сол бір керемет сәтке бірге жұмыс істейік.

Төмендегі процестердің әрқайсысын елестетіп көріңіз және ортақтығына назар аударыңыз: соңғы нәтижеге жету үшін уақыт өте келе орындалатын дәйектілік.

Осы сәтте саналы түрде өз жүйелер әлеміңізге назар аударыңыз... бірақ жақын арада сіз бұл қабылдауды күн бойы еш қиындықсыз алып жүретініңізге, әрқашан осы бір деңгей тереңірек жерде өмір сүретініңізге, күнделікті оқиғаларды тудыратын нақты уақыттағы механикалық процестерді оңай бақылайтыныңызға сеніңіз.

Осы тереңірек қабатта, дәл осы жерде, дәл қазіргі уақытта сіз іздеп жүрген рухани таңғажайыпты табасыз.

Ал, бастадық. Маған еріңіз: Өзіңіздің механикалық әлеміңізді қарастырыңыз. Көлікті А нүктесінен Б нүктесіне айдап бару үшін қажетті уақыт өте келе орындалатын дәйекті әрекеттердің тұйық жиынтығын елестетуден бастаңыз. (Есікті ашу, ішке кіру, қауіпсіздік белдігін тағу, іске қосу түймесін басу, айналаңызды мұқият тексеру, көлікті жүру режиміне қою, Б нүктесіне қарай бет алу және т. б. )

Әлеуетті тұтынушыны табу, таныстырылым жасау және сатуды аяқтауға қатысты нақты сызықтық қадамдарды — механикалық та, адами да — өзіңізге сипаттап беріңіз. Жаңа қызметкермен сұхбаттасу және оны жұмысқа алу процесі туралы, содан кейін оның қосқан үлесін барынша арттыра отырып, бұл адамды ұзақ уақыт сақтап қалу үшін не істеу керектігі туралы ойланыңыз. Жақын қарым-қатынасты нығайту, ата-ананың ауыр сырқатына төтеп беру, бала босану туралы ойланыңыз. Одан кейін қаржылық есеп дайындау, колледждегі курс жұмысын жазу, ауланы сыпыру, үй жинау, қоқыс тастау, кір жуу сияқты қарапайым процестер бар.

Енді сізді осы материалдық әлемде сәт сайын алға жетелейтін өзіңіздің ғажайып адам денесі-механизмі туралы ойланыңыз. Оның сансыз жеке биологиялық және механикалық қосалқы жүйелерін бақылаңыз, олардың барлығы дерлік сіздің саналы басқаруыңызсыз жұмыс істейді.

Қиялыңызды қолданыңыз және дәл қазір жақын маңда — қай жерде болсаңыз да — айналаңызға қараңыз, қозғалыстағы сансыз тізбектерді көріңіз, олардың көбі осы уақытқа дейін байқалмай келді. Сіз бұл процестердің кейбірі аса маңызды емес екенін, бірақ басқалары сіздің бақытыңызға және айналаңыздағылардың бақытына үлкен әсер ететінін көресіз.

Иә, жүйелер өзара тоқылған және бір-біріне әсер етеді. Дегенмен, олар алдымен жеке субъектілер болып табылады.

Өмірлік процестеріңіздің барлығы дерлік автоматты болса да, сіз саналы түрде орындайтын көптеген процестер бар. Өз ықпал ету аяңыздағы жүйелерге назар аудара отырып, оларды жоғары тиімділікке дейін жетілдірудің әрқашан мүмкін екенін көресіз.

Сіз мұны түсінген кезде білесіз, өйткені сәт сайынғы тәжірибеңізде айналаңыздағы жеке жүйелерді анық және саналы күш жұмсамай-ақ көретін боласыз. Сіз олардың барлығы бір-бірінен бөлек екенін — көшеде, әуежайда, үйде, айнада... және олардың барлығы тұрақты қозғалыста екенін анық білесіз. Енді сіз өзіңізді бейнелердің, дыбыстардың және оқиғалардың үйірілген және хаосты шоғырының ішінде қалғандай сезінбейсіз.

Және сіз бұл жүйелердің барлығын жұмбақ күш, көбіміз Құдай деп атайтын күш қозғалысқа келтіретінін білесіз.

Жаңа пайым табиғи және еріксіз болады, және сіз бұрын неге мұндай анықтықпен көрмегеніңізге таң қаласыз.

Иә, оны түсінген сәтте сіз оны білесіз!

Ол дәл қазір, осы жолдарды оқып отырғанда болуы мүмкін. Немесе келесі аптада...

Сіздің санаңызда орналасқан жүйелік ойлаудың өзі барлық басқа жеке және іскерлік жүйелеріңізді басқару үшін қолданылатын негізгі басқару құралы болып табылады. Бұл — сәт сайын дұрыс қадамдар жасаудың негізгі механизмі, осылайша сіз тиімді өмірді: тыныштық, өркендеу және үлес қосу өмірін құра аласыз. Ойлау жүйесіне назар аударыңыз. Оны зерттеңіз және онымен тәжірибе жасаңыз. Оны ішкі дүниеңізге сіңіріңіз. Соған бойлаңыз.

Сіз тек күнді өткізу үшін қажетті көптеген ұсақ жеке жүйелерді тізіп бере аласыз, сонымен қатар бизнесті басқару немесе жұмыс істеу, колледжде оқу, бала тәрбиелеу, зейнетке шығуды жандандыру және мазмұнды ету немесе жай ғана үй шаруашылығын теңгеру, отбасы мүшелерімен келіссөздер жүргізу және табыс табу кезінде сабырлылықты сақтау сияқты негізгі ірі жүйелерді атауға болады. (Мен он бес жыл бойы екі баланың жалғызбасты ата-анасы болдым және — көбіңіз мұның шындық екенін білесіз — бұл рөл адамның бір уақытта мәселелерді шешу, болашақ үшін бірдеңе құру және ақыл-есін сақтау қабілетінің жоғарғы сынағы болып табылады. )

Сіздің әрбір жеке жүйеңіздің бағыты мен күші бар. Әрқайсысы бір жерге бағытталған, жұмбақ күштің әсерімен бірдеңеге қол жеткізуге тырысады.

Сіз жүйелеріңізді басқарасыз ба, әлде олардың кездейсоқ жұмыс істеуіне жол бересіз бе?

Сіздің жүйелеріңіздің траекториясына генетикалық анықталған үлгілер, үйренген формулалар, мәдени кодтар, нәсіл мен жынысқа немесе басқа да нәрселерге негізделген бұрмалаулар, гуманитарлық бейімділіктер, қарапайым өзіндік мүдделер және, әрине, тәбет, ұйқы, жыныстық қатынас және аман қалуға деген стандартты физикалық бейімділіктер әсер етеді. Тағы да айтамын, мәселе мынада: сіздің басқарылмайтын жүйелеріңіз әртүрлі бағыттарға бет алып, сіздің саналы мақсаттарыңызға жету жолындағы талпыныстарыңызды кездейсоқ сейілтеді немесе оған тікелей қарсы тұрады.

Жақсы жағдайда жүйе қалаған мақсаттарға жетуге көмектесу үшін басқа жүйелермен бірігеді. Нашар жағдайда қате жүйе өміріңізді бақылай алмай отырғаныңыз туралы мазасыздықты күшейте отырып, астыртын түрде мәселелер тудырады.

Ол мазасыздық сезімі сирек емес. Көптеген адамдар өз өмірлерін бақыламайды, әсіресе бақылау анықтамасына «мен өмірімде қалаған нәрсеме қол жеткізіп жатырмын» деген шарт қосылса.

Өмір сүру күрделі болып көрінуі мүмкін, бірақ бұл күрделілік сізді жағдайды қолға алуда дәрменсіз етпеуі тиіс, өйткені сіз хаостан бөліп алған салыстырмалы түрде қарапайым қосалқы жүйе компоненттеріне біртіндеп әрекет ете аласыз. Немесе өміріңізді шынымен бүлдіріп жатқан жүйелер болуы мүмкін, бұл жағдайда ең жақсы амал — оларды өміріңізден мүлдем алып тастау.

Мен серігіммен Италияның Сиена қаласында демалыста болдым. Онда болғанымызға бірнеше күн ғана болған еді, түнде уақыт белдеулерінің ауысуынан туындаған ұйқысыздық маған оғаш түстер көрсетті. Түн ортасында көрген анық түсім мені түнгі сағат 2:00-де осы жазбаны жазуға итермеледі.

Түсімде бір атақты миллиардер менен өзінің жүздеген халықаралық корпорациялардан тұратын конгломератын басқаруды (бас операциялық директор лауазымын) өтінді.

Әуежайдың ұшу жолағында орналасқан уақытша кеңседе осы алпауыттың ұсынысын алғанда, менің басты ойым: «Менің қолымнан келеді» болды. Кішкентай қалашықтан шыққаныма, ғылыми дәрежемнің жоқтығына және басқа да міндетті болып көрінетін талаптардың жетіспеушілігіне қарамастан, мен жетістікке жетер едім. Менің қиындықтарым қарапайым нәрселермен шектелер еді: жиі саяхаттау, корпоративтік кикілжіңдер және осы кәсіпорынның бір бөлігі болу мені торға қамалғандай сезіндіре ме, жоқ па деген мәселелер. (Менің қазіргі әлемім кішірек, бірақ мен онда еш кедергісіз, өзім қалағанша еркін жүремін. )

Неге мен түсімде өзіме соншалықты сенімді болдым? Себебі, менің жаңа қызметім қазіргідей себеп пен салдардың қарапайым механикалық шындықтарымен жұмыс істеуді талап етер еді, тек ауқымы ғана үлкенірек. Мен бұл алып корпоративтік құрылымда өз жүйелерімді сәтті қолданар едім, онда да барлық жердегідей бірге бірді қосса — екі болады. Істің ауқымынан басқа, менің міндеттерім қазіргі күнделікті атқарып жүрген істерімнен еш айырмашылығы болмас еді.

Жақында сіз жұмыс істейтін компаниядағы менеджерлердің бірі өз бөлімін қараусыз қалдырғаны белгілі болды. Бұл өнімділіктің төмендеуінен және жалпы бейберекетсіздіктен көрінді.

Кеше ол жұмыстан шығарылды.

Бөлім менеджерінің жұмысынан айырылғаны өкінішті, бірақ себебін түсінесіз. Мұндай жағдайлар болып тұрады. Сіз — өз ұйымыңыздың ақаулықтарды жоюшы маманысыз және сіздің міндетіңіз — арбадан түскен алмаларды орнына қою.

Сіз ғимараттағы үлкен бір бөлмені алып жатқан сол бөлімге бет аласыз.

Көмескі жарықтандырылған бөлмеге кіресіз. Мұнда бұрын да болғансыз. Бөлмеде аяқ киім қорабынан бастап тоңазытқыш көлеміне дейінгі бірнеше ондаған ағаш жәшіктерден басқа ештеңе жоқ. Қақпағы бар бұл жәшіктер бөлмеде ретсіз шашылып жатыр. Сіз әр жәшіктің ішінде тісті дөңгелектерден, сымдардан және иінтіректерден тұратын бірегей механикалық құрылғылар — кішкентай машиналар бар екенін білесіз.

Әрине, бұл құрылғылар қараусыз қалған. Кейбіріне жөндеу керек. Бәріне техникалық қызмет көрсету қажет.

Сіз не істеп жатқаныңызды көру үшін алдымен төбедегі күйіп кеткен шамдарды ауыстырасыз, содан кейін жәшіктерді ретке келтіріп орналастырасыз. Олардың ішіндегі құрылғыларды жүйелі түрде жөндеу үшін уақыт бөліп, бәрін жинақтайсыз.

Бұл — сіздің жұмыс істеу мәнеріңіз.

Шамдардан басқа, сіз өзіңізбен бірге қосалқы бөлшектерді, құрал-саймандар қорабын және, әрине, құрылғыларға қатысты сұрақтар туындаса қарау үшін жазылған техникалық нұсқаулықтарды алдыңыз. Нұсқаулықтар түсінікті әрі мұқият ойластырылған. Мұны нақты білесіз, өйткені олардың жасалуын өзіңіз қадағаладыңыз.

Жәшіктердің ішіндегі нәрселер ұзақ уақыт қараусыз қалғандықтан, бұл жұмысты аяқтау үшін ұзақ күн қажет екенін білдіңіз. Сіз іске кірісесіз.

Алғашқы, ең үлкен жәшіктің қақпағын ашасыз. Ішіндегі құрылғыны көресіз, мұндай машиналарды жөндеу мен пайдалануды жақсы білетіндіктен, бәрі сізге түсінікті: бұл механизм не істейтіні және қалай құрастырылғаны көрініп тұр. Құрылғының қыр-сырын мұқият көру үшін жәшіктің ішіне тереңірек үңіліп, түзетулер қажет екенін байқайсыз. Сіз сабырмен және жүйелі түрде қажетті реттеулерді жасайсыз.

Жұмыс барысында ескірген компонентті байқап қаласыз. Оны жаңартылған нұсқасына ауыстырасыз. (Қосалқы бөлшектер әрқашан жаныңызда). Бұл өзгеріс машинаның жылдамырақ, тиімдірек және сенімдірек жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

Содан кейін қозғалатын бөлшектерді тазалап, майлайсыз.

Машинаның мінсіз жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізу үшін оны толық сынақтан өткізесіз. Бәрі дұрыс.

Жәшік қақпағының ішкі жағына есіміңізді, күнін және жасаған жұмысыңыздың қысқаша мазмұнын жазып қоясыз. Келесі аптада жаңа менеджер келгенде, сіздің не істегеніңізді және оны қашан істегеніңізді білетін болады.

Қақпақты абайлап жауып, келесі, кішірек жәшікке өтесіз. Процесті қайталайсыз. Осылайша, барлық жәшіктерді бір-бірлеп қарап шығып, ең соңғы, кіп-кішкентай жәшікпен аяқтайсыз. Барлық жәшіктердегі бірегей механизмдердің мінсіз жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізесіз.

Шынында да, жұмысты аяқтауға бүкіл күніңіз кетті, бірақ уақыт тез өтті — шығармашылық және конструктивті ағында болғандықтан, бұл өте қызықты әрі қанағаттанарлық болды.

Сіз жұмысты бітірдіңіз. Енді есік алдында тұрып, бөлмеге соңғы рет көз тастайсыз. Жәшіктер ұқыпты қатармен тізіліп тұр, қақпақтары жабық, әр жәшіктің ішіндегі құрылғылардың мінсіз жұмыс істеп тұрғанына сенімдісіз.

Жарықты өшіріп, есіктен шығып бара жатқанда, сіз өз жұмысыңызға және өзіңізге риза боласыз.

Күніңіз <span data-term="true">нөлдік ақаумен</span> (ешқандай қатесіз немесе кемшіліксіз орындалған жұмыс) өтті.

Көптеген адамдардың назарынан тыс қалатын қарапайым шындық мынада: күнделікті өмірде және бүкіл ғұмырымызда біз жасаған әрбір қозғалыс — қандай да бір мақсатқа жетуге бағытталған қадамдардың желілік тізбегіндегі бір ғана қадам. Біздің әрбір ісіміз — басқарылса да, басқарылмаса да белгілі бір мақсаты бар жүйенің құрамдас бөлігі.

Сіз кез келген бағытқа соққан желдің ығында кететін қауырсын емес, күнделікті оқиғаларды бағыттайтын жоба инженері боласыз.

Бірінші бөлімдегі менің мақсатым — сіздің өміріңіздің механизмдерін іштей сезінуіңіз үшін әртүрлі қырынан мысалдар мен дәлелдер келтіру болды. Мен бұл тұжырымдамаларды санаңызға сіңіру үшін қайталап айтып жатырмын. Түсінікті болды ма? Егер әлі де болса, кейбір нұсқауларды енгізе отырып, жаңа көзқарас элементтерін қайталап шығуыма шыдамдылық танытыңыз.

Егер жақын арада «аха! » сәтін (кенеттен пайда болған түсінік) сезінбесеңіз, уайымдамаңыз. Бұл қалыпты жағдай. «Сенгенше өтірік істе» (fake-it-’til-you-make-it) әдісі — мақсатқа жетудің тиімді жолы.

Бірақ бұған тағы бір рет тез тоқталып өтейік.

Сіз мұны қазірдің өзінде білесіз. Біріншіден, түрлі жүйелерді саналы түрде көрінетіндей етіңіз. Екіншіден, әрқайсысын тексеру және алғашқы қысқаша құжаттама жасау үшін алдыңғы планға шығарыңыз. Үшіншіден, тексеріңіз. Төртіншіден, түзетіп, соңғы нұсқасын құжаттаңыз. Бесіншіден, қадағалаңыз.

Нақты уақыттағы өміріңіздің бейберекет массасынан — бейнелердің, дыбыстардың және оқиғалардың сол қарқынды жиынтығынан — жеке жүйелерді бөліп алу арқылы сіз олардың жұмысын бағалап, дәл басқара аласыз. Бірақ алдымен оларды көруіңіз керек.

Тағы да қайталаймын, айналаңыздағы жүйелерді көретін деңгейге жету — бірінші және ең маңызды қадам. Бұл — кішігірім ағартушылық. Бұл ақиқатқа көзіңіз жеткенде, өміріңіздің жүйелерден тұратынын іштей қабылдайсыз және оларды батыл басқару — ең негізгі деңгейдегі көшбасшылық екенін түсінесіз. Сіз өз болмысыңызға жаңа айқындықпен қарайсыз. Бөлшектер өткір әрі айқын, түстер қанық бола түседі. Енді ешқашан өз әлеміңізді адамдардың, заттардың және жағдайлардың түсініксіз жиынтығы ретінде қабылдамайсыз.

Бұрын күрделі болып көрінген нәрселердің қарапайым екені ашылады.

Иә.

Егер өміріңіз атты машинаның ішінде қай жерде екеніңізді көргіңіз келсе, оны сыртқы нүктеден бақылауыңыз керек. Оның бір бөлігі екеніңізді түсіну үшін одан тысқары тұруыңыз қажет.

Бұнда ешқандай жұмбақ жоқ. Бұл өз болмысыңызды дәлірек көру туралы.

Бұл әдістің нәтиже беруі үшін он қадамдық процесті тізіп шығудың қажеті жоқ. Сіз жай ғана өміріңіздегі процестерді дәл қазір айналаңыздағы физикалық нысандарды қалай көрсеңіз, сондай айқындықпен көруіңіз керек. Солай болған соң, қалғаны бос орындарды толтыру сияқты оңай болады. Күндер вальс сияқты сырғи жөнеледі.

Жаңа ойлау жүйесімен біраз уақыт өмір сүргеннен кейін өзіңізден: «Мұны неге бұрын көрмедім? » — деп сұрайсыз. Бұрынғы өміріңізге көз салып, ұсақ-түйекке батып, күнделікті оқиғалардың астында жатқан процестерге соқыр болғаныңызды байқайсыз. Шымылдық түрілген, өмірлік жүйелер көрініп, әлемнің жұмыс істеуі туралы түсінігіңіз өзгерген сәтті есте сақтайсыз. Жүйелер әдіснамасының құдіретін алғаш сезінген сәттеріңізді және оның іс жүзінде қаншалықты тез дәлелденгенін ұмытпайсыз. Нақты нәтижелер тез келді. Және шымылдықты алып тастау үшін үлкен сенім немесе ауыр жұмыс емес, тек тыныш бақылау қажет болғанын еске аласыз.

Енді сіз білесіз, сондықтан әрекет етесіз. Келесі тиісті тармақтарды қарастырыңыз.

Біріншіден, нәтиже беретін нәрсе — адамның не істейтіні. Жақсы ниет, оң көзқарас және құштарлық жеткілікті емес. Маңыздысы — адамның жасайтын физикалық әрекеттері.

Екіншіден, көп жағдайда істі дұрыс істеу жеткілікті. Ал жақсы нәтиже бермеген нәрселер — бұл жай ғана шығындар: бизнесті жүргізу, тәуекелге бару, бақыланбайтын сыртқы бейберекеттік, кейде сіздің күш-жігеріңізден бір қадам алда жүретін оқиғалармен күресу; тірі болудың құны. Алға жылжудың жанама өнімі ретінде мінсіз емес оқиғалардың болатынын қабылдаңыз. Үш қадам алға, бір қадам артқа — өмір осылай жүреді.

Форресттің не айтқанын еске түсіріңіз...

Үшіншіден, көптеген адамдардың өрескел қателіктер жібергеннен емес, әрекет етпегеннен сәтсіздікке ұшырайтынын ұмытпаңыз. Егер сіз осы санатқа жатсаңыз, әдетіңізді өзгертуге дайындалыңыз.

Бақылауға ие болу — әлемнің мағыналы болуы және өз тағдырыңды шеше алу — керемет қанағаттану сезімін сыйлайды. Уақыт өткен сайын сіз бұл жаңа билікті сақтап қалуға тырысасыз, өйткені өмір барған сайын жақсара түседі.

Мен бұл мәселені егжей-тегжейлі айтып жатырмын, өйткені бұл өте маңызды: «жүйемен жұмыс істеу» әдіснамасын меңгеріп, қолданғаннан кейін, сіз басқа өмір сүретін басқа адам боласыз. Енді таңертең төсектен тұрмай жатып мазасыздыққа бой алдыру болмайды. Күндіз «өрт сөндірумен» өткізілетін ұзақ сағаттар болмайды. Кешкісін қағазбастылыққа көміліп немесе теледидар алдында зомби сияқты шаршап отыру, ертеңгі күннен үміт үзу деген болмайды.

Оның орнына, күннің соңында бір реттік шығармашылық жобаларға және қызметкерлермен, клиенттермен, достарыңызбен және отбасыңызбен өнімді әңгімелерге уақыт бөлгеніңізді көресіз. Күнделікті күш-жігеріңіз еркіндік пен гүлденуге жасалған кезекті қадамдар болғанына риза боласыз. Бұдан былай «сәтті мүмкіндікті» күтпейсіз, өйткені үлкен жетістік қазірдің өзінде кезең-кезеңімен, қадам-қадаммен жүзеге асып жатқаны айқын болады.

Таң атқаннан күн батқанға дейін өз өміріңізге жауапты бола отырып, сіз өз тағдырыңызды берік және абыройлы жолмен құрып жатқаныңызды білесіз.

Сіз тек маңызды мақсаттарыңызға қарай алға жылжып қана қоймай, өзіңізге ең қымбат адамдармен де уақыт өткізесіз.

Ақша жеткілікті. Сіздің ықпал ету аяңыз кеңейе түседі.

Сіз өзіңізге ризасыз. Өміріңіз неге сіз қалағандай болғанын білесіз. Себебі ол — сіз: мұны өзіңіз жасадыңыз!

Жүйелік ойлау — логикалық, бірақ сонымен бірге сиқырлы, өйткені сіз үйреніп қалған әлем керемет түрде ашылады: қарапайым, әдемі және болжамды.

Италияда біз Монтероссо атты шағын жағалаудағы қалашықтағы кішкентай қонақ үйде тұрдық. Бір күні таңертең мен асхананың бұрышындағы таңғы ас үстелінде жалғыз отырдым. Айналамдағы басқа туристер өздерінің капучинолары мен кондитерлік өнімдерін тыныш ішіп-жеп жатты. Мен ноутбугымды ашып, осы кітаптың бірінші басылымының соңғы нүктесін қойып жатқанмын, таңғы ас ыдыстарын шетке ысырып қойдым.

Қонақ үй менеджері жақындап келді. Ол аздап мүдірсе де, мінсіз ағылшын тілінде: «Таңғы асыңызды ішіп болдыңыз ба? » — деп сұрады.

Мен: «Sì» (иә), — деп жауап бердім.

Сонда ол: «Өтінемін. Жұмыс істеу үшін компьютеріңізді төменгі қабаттағы вестибюльге апарыңыз. Бұл — таңғы ас ішетін жер», — деді.

Менің бұл әрекетім дөрекілік еді. Мен талай ұрпақ бойы жұмыс істеп келе жатқан процесті құрметтемедім.

Мен төменге, вестибюльге түстім. Ол жер көптеген нәрселерге, соның ішінде ноутбугы бар қарбалас американдыққа да қолайлы орын еді.

Еуропалықтардың кейде американдықтарды неге мәдениетсіз деп санайтынын түсінуге болады, өйткені біз жиі өз өктем әдеттерімізді үйде қалдыра алмаймыз. Бұл мен үшін басқалардың жүйесін әрқашан құрметтеуім керек екенін еске салатын сабақ болды.

СОЛАЙ ЖАСАҢЫЗ

«Аттың дәрісін» жұту

Мұнда, екінші бөлімде, мен «жүйемен жұмыс істеу» құжаттамасының негіздерін сипаттаймын. Олар біздің Centratel-де қолданатынымыз сияқты берілген, бірақ сіз оларды көшіріп, өз қажеттілігіңізге қарай өзгерте аласыз. (Процесті қарапайым әрі жан-жақты ету үшін H қосымшасындағы және www. businessdocumentationsoftware. com сайтындағы Бизнес құжаттама бағдарламалық жасақтамасын қараңыз. )

Құжаттаманың көмегімен сіз өткінші, «желдегі қауырсын» сияқты органикалық процестерді әр уақытта сіздің айтқаныңызды дәл орындайтын темірдей берік машиналарға айналдырасыз.

Міне, «жүйемен жұмыс істеудің» үш құжатына ұқсастық (бұл әсіресе Америка Құрама Штаттарының тұрғындарына жақын болады). Стратегиялық мақсат — бұл сіздің Тәуелсіздік Декларацияңыз, жақсы болашаққа бағытталған мандатыңыз. Жалпы жұмыс принциптері туралы құжат — бұл сіздің Конституцияңыз, болашақ шешімдер қабылдауға арналған нұсқаулықтар жиынтығы. Жұмыс процедуралары — бұл сіздің заңдарыңыз, ойын ережелеріңіз.

Негізгі заңдары жазбаша түрде бекітілмеген өкілетті үкіметті елестете аласыз ба? Сіздің бизнесіңіз немесе жұмысыңыз неге одан өзгеше болуы керек? (Диктаторға жазбаша нұсқаулық немесе құрылымдық құжаттама керек пе? Жоқ. Ол тиранның жеке мүддесін көздейтін, еркін манипуляцияларына кедергі келтіреді. )

Алдымен сіз стратегиялық мақсатты жасайсыз. Содан кейін — жұмыс принциптерін. Бұл құжаттар сіздің бағытыңызды айқындайды. Олар сіздің тура жолдан таймауыңызды қамтамасыз етеді. Оларды құрастыру көп уақытты алмайды. Содан кейін сіз жұмыс процедураларын бастайсыз және болашақ уақытыңыздың көп бөлігін осыған арнайсыз.

Тағы да қайталаймын, жүйені жақсарту — бұл жүйені жетілдіру, ал сол жетілдіруді құжаттау — бұл жұмыс процедурасы.

Миымдағы «шам» жанғаннан кейін көп ұзамай, мен қажетті құжаттаманы жасаудың ешқандай жылтырағы болмайтынын түсіндім. Бұл миссия кейде жалықтыратын болады, өйткені біздің барлық жүйелерімізді каталогтау уақытты алатыны анық еді. Жұмыс процедуралары алғашқы екі бақылау құжаты — стратегиялық мақсат пен жалпы жұмыс принциптері сияқты оңайлықпен өз орнына келе қоймады.

Мен өз ТАС индустриямда (Телефон арқылы жауап беру қызметі) бизнес иелерінің көбі өз бизнесін сырттан және жоғарыдан бақылай алмайтынын көрдім. Олар ішкі жұмыстардың арасында әлек болып, өздерінің қарбаластарына риза болып, «суырларды» (мәселелерді) тоқтаусыз ұрып жатады. Мен өз индустриямның ерекше емес екенін бірден түсіндім. Шағын бизнес иелерінің көбі өз бағыттарын құжаттамайды, ал өз процестерін жазып алатындар одан да аз.

«Неге солай? » — деп ойладым. Егер бұл құжаттама әдіснамасы соншалықты қарапайым әрі құдіретті болса, неге оны көптеген шағын бизнес иелері жасамайды? Мүмкін, құжаттама жұмысы тым іш пыстырарлық болып көрінетіндіктен шығар? Тым жалықтыратын ба? Тым бюрократиялық па? Иә, бизнес иелерінің көбі құжаттаманы осылай қабылдайды! Осы жағымсыз сипаттама оның тиімділігін бүркемелеп тұр, сондықтан аз ғана бизнес иесі бұл жолға түседі. Олар мұны істемейді, себебі бұл драмалық емес! Сонымен қатар: соңғы сәтте «өрт сөндіру» тек драмалық қана емес, ол адреналин немесе кортизол арқылы бизнес иесінің өзін-өзі маңызды сезінуіне (эгосына) серпін беріп, күшті тәуелділікті қанағаттандырады. (Кортизолға тәуелді болу мүмкін бе? Иә. )

Мен кенеттен құжаттама жасаудың қарапайым табиғаты оның өміршеңдігін жасырып тұрғанын түсіндім! Бұл жаңалық маған алда тұрған каталогтау тапсырмаларын орындауға құштарлық сыйлады. Мен іске қызу кірістім.

Қалай болғанда да, егер мен нық бағыт белгілеп, процестерді кемелдікке дейін жеткізгім келсе және сол процестердің болашақта да мінсіз болуын қаласам, ол бағыт пен процестердің жазбаша түрде болуы қисынды еді. Содан кейін — бұдан қашып құтыла алмайсың — келесі қарапайым тапсырма қызметкерлердің құжаттаманы дәл орындауын қамтамасыз ету болды.

Істі бастау үшін мынаны есте сақтаңыз: бәрін бірден жақсартатын «оңай» деген түйме ешқашан болмайды. Жүйелерді құжаттау уақыт пен зейінді қажет етеді. Бірақ сіз қазірдің өзінде көп әрі ұзақ жұмыс істеп жатырсыз, сондықтан бұның несі қиын? Өзіңізге тағы бірнеше уақыт қана көп жұмыс істеуім керек деп айтыңыз. Және ерлік туралы ойлаңыз. Иә, құжаттама жалықтыратын іс болып көрінуі мүмкін, бірақ оны орындау үшін жігер жинау — бұл ерлік.

Иә, құжаттаманы жасау үшін қажетті бір реттік ауыр жұмыс басында қарқынды болады, бірақ ол өз орнына келгеннен кейін, сіздің күнделікті жұмыс жүктемеңіз күрт әрі үздіксіз азаяды. Менің жағдайымда мен жүз сағаттық жұмыс аптасын он минуттық жұмыс аптасына айналдырдым. Бұған осылай қарауға болады. Басқа қырынан қарасақ, егер сіз ұзақ сағаттар бойы жұмыс істегіңіз келсе — немесе қандай да бір себептермен солай істеуге мәжбүр болсаңыз — неге өз нәтижеңіздің сапасы мен санын айтарлықтай арттырмасқа? Сатушы үшін бұл — көбірек сату. Корпоративтік менеджер үшін бұл — мансап баспалдағымен тезірек көтерілу.

Бұл күрделі естілуі мүмкін, бірақ тереңірек ойланыңыз: сіз қосымша уақыт табасыз, сондықтан дайындалуға көбірек уақытыңыз болады. Ал дұрыс дайындық болашақ оқиғаларды жақсырақ бақылауға әкеледі, бұл өз кезегінде бизнесіңіз бен өміріңіздің тиімділігін арттырады. Жоғары тиімділік көбірек бос уақытты береді — ал сол бос уақыттың бір бөлігін сіз қосымша дайындыққа жұмсайсыз.

Бұл «кемитін қайтарым» цикліне қарама-қайшы нәрсе. Бұл — барған сайын жоғары оң нәтижелерге негізделген «өсетін қайтарым» циклі.

Сонымен, жақсырақ дайындалуға кедергі болатын ең үлкен нәрсе — жақсырақ дайындалу үшін қажетті уақытты бөлуге құлықсыздық! Басында, тіпті өмірдегінің бәрі жүйелерден тұратынын түсінсеңіз де, сабырлы әрі тәртіпті болуыңыз керек. Гүлдену мен бос уақыт келгенше, басыңызды төмен түсіріп, сол жұмыс процедураларын тынымсыз жаза беріңіз, осылайша бұл істің дұрыс екенін іштей сезінесіз. Нәтижелер көріне бастағанда — бұл көп күттірмейді — құжаттаманың нағыз жанкүйері болатыныңызға уәде беремін.

Кейбір құжаттамалар жеке өміріңізде де пайдалы болады, бірақ олар бейресми және онша қарқынды болмайды.

Алдын ала шолу ретінде, сіз жасайтын нәрселердің 1-2-3 түйіндемесі (келесі тарауларда осы үш негізгі құжат туралы толық мәлімет беріледі):

Әрбір жүйелік процестің өзіндік жазбаша жұмыс процедурасы болуы керек. Жалпы жұмыс принциптері сияқты, сіз жұмыс процедураларын құжаттауды стратегиялық мақсатты аяқтағаннан кейін бірден бастайсыз. Ең көп мәселе тудыратын процестерден бастап, кәсіпорныңыздың күрделілігіне қарай ондаған немесе жүздеген басқа процестерге көшесіз. Бірақ тіпті осы бастапқы кезеңде де бұл толық күндік жұмыс болмайды. Егер сізде қызметкерлер болса, бұл «төменнен жоғарыға» бағытталған стратегия екенін ұмытпаңыз: жақын арада сіз ең жақсы адамдарыңызды негізгі жұмысты істеуге үйретесіз. Күнделікті бизнес тәжірибесіне жауап беретін және өзгеретін жағдайларға байланысты түзетілетін жұмыс процедуралары өзгермелі болып келеді (В қосымшасындағы үлгілерді қараңыз).

Мен ешқашан түстен кейінгі сол уақыт аралығында маңызды шешімдер қабылдамаймын немесе нәзік мәселелерді шешпеймін. Бірақ сағат 16:00-ге қарай мен қайтадан қалыпқа келемін.

Еркін әлемде қоғамға бейімделуге және алға жылжуға мүмкіндік көп. Шектен шықпай-ақ табысқа жетудің шексіз нұсқалары бар.

Centratel қазір өте тиімді және мен оны басқаруға өте аз уақыт жұмсаймын, өйткені бизнес өздігінен жұмыс істейді. Оның бас жобалаушы инженері ретінде мен оны сырттай бақылаймын, тек түзу бағытта және толық жылдамдықпен қозғалуы үшін анда-санда бағыттап отырамын. Centratel менің қандай да бір «батыр өрт сөндіруші» ретінде қатысуымның арқасында табысты емес. Ол табысты, өйткені біз уақытымыздың көп бөлігін оны құрайтын механизмдерді жетілдіруге жұмсаймыз.

Әрине, табысымыздың тағы бір маңызды элементі — қызметкерлерімнің өздері орнатуға көмектескен Әдіске деген құлшынысы. Олар да — жобалаушы инженерлер.

Неліктен жауаптар бұрын айқын болмады? Себебі, жылдан жылға созылған күрес мені қажытса да, жалпы пайымдауым мен стратегиямды қайта қарағаннан көрі, күнделікті болжамды қиындықтарға көну ыңғайлырақ болды. Мұндай қателік жасамаңыз.

Сондай-ақ мақтаншақтық та болды. Өзімді қиындықтарды жеңіп келе жатқан батыр ретінде көрсету, әлем бір күні түсініп, менің қалауыма икемделеді деп сену оңайырақ болды. Бірақ апат төнгенде, бәрі де қарапайым шындыққа тірелді: мен өмірімнің процестерін басқара алмай жүр екенмін.

Бұл түсінік травманың нәтижесінде келгеніне қуаныштымын ба? Егер солай болуы керек болса, иә. Сізге де сондай жағдайды бастан кешу міндетті ме? Жоқ!

Бұл көзқарас — маған ғана берілген Тәңірдің сыйы емес. Бұл көзқарас табысты ұйымдарды басқаратын адамдардың санасында бұрыннан бар. Бірақ бұл тәсілді қабылдаған көптеген адамдар оның табыстың шешуші факторы екенін өздері де білмейді.

Кез келген жағдайдың ақиқатын көру үшін өзіңізге қоюға болатын жүйелік сұрақтар (жүйелік фильтрлер) бар. Мысалы: «Менің жеке қалауыма қарамастан, дәл қазір мұнда не болып жатыр? » Осы сұрақты үнемі жадыңызда ұстаңыз, ал қажетті әрекет айқын болып тұрса да, сіз тартынсаңыз: «Дәл осы сәтте әрекет еткім келмеуі — әрекет етпеу үшін жеткілікті себеп пе? » деп сұраңыз.

Бұл әлем 99,99 пайыз тиімділікпен жұмыс істейді, өйткені тәртіп пен тиімділікке ұмтылатын, өзгермейтін физикалық заңдар бар. Біздің өмірімізді құрайтын жүйелерде нәтижелер салқынқанды түрде болады және бұл жақсы. Нәтижелер біз қалағандықтан ғана біздің тілегімізге бейімделмейді. Және бұл дұрыс, өйткені бұл механикалық шындықты болжауға болады. Бұл — біз сене алатын және өз игілігімізге пайдалана алатын дүние.

Дүние жүзілік механиканың сенімділігін түсініп, сол механиканы мұқият реттегенде, сіз өміріңізде қалаған нәрсеңізге қол жеткізесіз.

Жаңа қалып табиғи әрі мәжбүрсіз болады. Бұдан былай сіз үшін бәрі былай болады: таңертең оянғанда алдағы күннің ең маңызды істеріне бірден назар аударасыз. Күнделікті тапсырмалар сізді стратегиялық мақсаттарыңызға жақындататын шығармашылық әрекеттер болады. Кейде артқа қадам жасаудан қашып құтыла алмайсыз, бұл — күнделікті өмірдің бір бөлігі. Сіз бұл артқа кетуді алға қарай әлдеқайда маңызды қозғалыстың бір бөлігі ретінде қабылдайсыз — әрбір артқа жасалған бір кішкентай қадам үшін алға қарай жасалған үш үлкен қадам. Ал міндетті түрде болатын «жер сілкіністеріне» сіз дайын боласыз.

Күннің соңында сіз қанағаттану сезімін сезінесіз, өйткені негізгі мақсаттарға қарай өлшенетін ілгерілеушілік бар. Сіз енді мазасызданбайсыз. Сіз басқарасыз, құрасыз, бақылайсыз және рахаттанасыз. Бәрі ағынмен жүреді.

Сол «ащы дәріні» ішкеніме тұрарлық еді. Үш қадам алға. Бір қадам артқа. Бұл — өмірдің заңы...

Бұл — жүрегі әлсіздерге немесе жабық кеңістіктен қорқатындарға арналған жер емес. Қашу жолдары жоқ. Егер машина сізді байқамай қалса, сізге көмектесетін адам табыла қоймайды. Иә, сіз кетуге еріктісіз, бірақ тек осы алып жүйенің рұқсатымен және жүйе ережелерін бұзбайтын жылдамдықпен ғана.

Бұл алып машина ішкі бөліктерден тұрады және сол бөліктер дайын өнім шығару үшін бір-бірімен үйлесімде жұмыс істейді. Тексерілген принтерлер буып-түйіліп, дүкендерге жіберіледі. Бұл принтерлерге тиетін алғашқы адам қолы, бәлкім, сатып алушынікі болуы мүмкін.

Бұл — құнды өнім шығаруды мақсат еткен негізгі жүйе. Ал адамдар (қожайындар) қайда? Әрине, олар нақты процестен алшақ, тек бақылап, реттеп және техникалық қызмет көрсетіп отырады.

Егер сіз медицина саласында болсаңыз, дененің процестері шексіз мүмкіндіктер береді. Мысалы, мүшелердің қызметі, қаңқа құрылымы, тыныс алу немесе қан айналымы жүйелерін аналогия ретінде алуға болады.

Ха! Менің әлеміме қош келдіңіз!

Дәретхана қағазы мысалындағы «ерекше жағдайлар» қандай? Кішкентай балалар мен мысықтар үстіңгі жағынан шығатын қағаз орамасын сипалап ойнағанды ұнатады, осылайша ванна бөлмесінің еденінде пайдасыз қағаз үйіндісін жасайды. Осындай ерекше жағдайлар үшін жүйеге қандай түзету енгізу керек? Қағазды ораманың астыңғы жағынан шығатындай етіп салыңыз!

Иә, бұл — жүйелік ойлау! Ол әрдайым және барлық жерде бақылайды, ойлайды, бағалайды және әрекет етеді.

Сонымен, сіз бұдан былай ванна бөлмесін жаңаша сезіммен пайдаланасыз ба? Әр жолы бұл қарапайым жүйелік тәжірибе жүйелік ойлауды санаңыздың алдыңғы қатарына шығаратын «зәкір» бола ма? Меніңше, иә.

— ФРЭНК КОСТЕЛЛО (ДЖЕК НИКОЛСОН), «ЖОЛЫ БОЛМАҒАНДАР» ФИЛЬМІНЕН (WARNER BROS. PICTURES, 2006 Ж. )

Жүйелеріңізбен бір-бірлеп жұмыс істеңіз.

Жұмыста осы үш құжат әрдайым санаңыздың ортасында болуы керек. Мынаны есіңізде сақтаңыз және бұл жерде де маған сеніңіз: жалпы алғанда, осы үш құжатқа жұмсаған әрбір уақыт бірлігі үшін сіз кем дегенде жүз есе артық қайтарым аласыз. Бұл асыра сілтеу емес, шын мәнінде мен өте қарапайым есеппен айтып отырмын.

Centratel-ге жаңа, сырттай және сәл жоғарыдан қараған кезде, мен оның ешқандай бағыты немесе мақсаттары жоқ екенін түсіндім. Нақты жол болмаса, біз нысанаға қалай жетеміз? Жалпы, біздің нысаналарымыз нақты қандай?

Мен іске кірісіп, үш негізгі құжаттың ішіндегі ең бірінші және ең маңыздысы — стратегиялық мақсатта біздің бағытымызды, нысаналарымызды және жалпы стратегиямызды айқындадым. Ол сәйкестік пен бағыт береді. Ол босқа әуре болудың алдын алады. Осы жалпы нұсқаулықты басшылыққа ала отырып, біз бизнестің жалпы мақсаттарына ықпал етпейтін жұмыстарға уақыт пен қуатты жұмсамайтын болдық.

Қалған екі негізгі құжат осыдан туындайды.

Centratel үшін стратегиялық мақсаттың түпкі мәні қарапайым, мұны бірінші жолдағы осы шақта жазылған сөйлемнен көруге болады: «Статистикалық тұрғыдан біз Америка Құрама Штаттарындағы ең жоғары сапалы телефондық жауап беру қызметіміз».

Барлық ірі және кіші шешімдер стратегиялық мақсат туралы мәлімдемеден туындайды: әрбір қуат бірлігі негізгі мақсатқа бағытталады. Стратегиялық мақсат — бұл өзін-өзі көтермелеуге негізделген бұлыңғыр, жағымды миссия емес. Ол директорлар кеңесін өзіне риза ету немесе акционерлер мен қызметкерлерді таңғалдыру үшін жасалмаған. Керісінше, бұл біз бизнестің күнделікті өмірін механикаландырылған, объективті түрде мойындайтын жоспар. Артық бояусыз, онда компания немен айналысатыны, қайда бет алғаны және басшылық пен қызметкерлердің оған қалай жететіні туралы қысқаша баяндалады.

Оны тек бір бетпен шектеңіз.

Бизнес иелерінің көбі табыстың не екенін және оған жету үшін не істеу керектігін шамалап біледі, бірақ олар «өрт сөндірумен» қолдары байланғандықтан, тыныш отырып, мақсаттарды нақты белгілеуге немесе нақты стратегияларды әзірлеуге уақыт бөлмейді. Олар тіпті мәселелерді реттеу үшін қажетті ең алғашқы техникалық қадамдарды да жасамайды. Стратегиялық мақсатыңызды құру үшін өзіңізді тәртіпке келтірген кезде, қолыңызға сол бір парақ қағазды ұстап тұрып, жаңа күш табасыз. Сіз бірден элиталық санатқа қосыласыз: шағын бизнес иесі ретінде сіз компанияның сәйкестігі мен ниетін айқындайтын құжаты бар өте аз адамдардың бірі боласыз. Сізде бағыт болады!

Сіз кім екеніңізді, неге сенетініңізді, қайда бара жатқаныңызды және оған қалай жететініңізді қысқа, нақты бейнелегеннен кейін, физикалық әлемнің өзі қалай бейімделетінін, қағазға жазғаныңыздың қалай жүзеге асатынын көріп таңғаласыз. Осы кітаптағы сөздерден асып, нақты физикалық қадамдар жасағанда — оның біріншісі стратегиялық мақсатты құру — сіз өзіңізді тығырықтан шығаруға жеткілікті күшіңіз бар екенін түсінесіз. (Centratel-дің Стратегиялық мақсаты А қосымшасында берілген. )

Стратегиялық мақсаттың алғашқы жобасын аяқтағаннан кейін, мен екінші маңызды құжат — жалпы жұмыс принциптерін жасай бастадым. Стратегиялық мақсаттың рухы мен ерекшеліктеріне сәйкес, бұл шешім қабылдауға арналған іргелі нұсқаулықтар жиынтығына айналды. Соңында ол отыз бөлек жұмыс принципін қамтыды, сондықтан біз оны жай ғана «Отыз принцип» деп атадық. Сіздің өз жиынтығыңыз болады және әрине, олардың саны отыздан көп немесе аз болуы мүмкін.

Жұмыс принциптері — бұл уақытпен тексерілген, парасатты және түсінуге де, есте сақтауға да оңай дүниелер. Олар көзге ұрып тұрмайды, өйткені олар күнделікті оқиғалардың астында үнсіз жатады. Жағдайлар өзгерген сайын олар өте аз өзгереді. Уақыт өте келе олар аздап түзетіледі, бірақ олардың ұзақ мерзімді өзгермейтіндігі олардың негізділігінің дәлелі болады.

Сіздің жұмыс принциптеріңіз — шешім қабылдауға арналған нұсқаулықтар. Жеке өміріңіз үшін де осындай жиынтық жасау пайдалы. Сіздің жеке принциптеріңіз бизнес үшін жасаған принциптеріңізге ұқсас болатынын байқайсыз, өйткені олар сіздің мінезіңізді және әлемнің жұмысына қалай қарағыңыз келетінін көрсетеді. Қандай рөл атқарсаңыз да, бұл принциптер тұрақты болып қалады.

Принциптердің қалай жұмыс істейтініне мысал ретінде Centratel-дің №8 принципін қарастырыңыз: «Керемет түрде іске асырылған бірнеше ғана қызмет». Отыз жыл бұрын бұл қағида бізге ұялы телефондарды қосымша қызмет ретінде сатуды тоқтатуды міндеттеді. Біз агенті болған ұялы байланыс компаниясы ұсынатын клиенттерге қызмет көрсету сапасы төмен болғандықтан, бұл қызметті алып тастау біздің барлық қызметтеріміздің жоғары сапалы болуын қамтамасыз етті. Сондай-ақ, бұл шешім біздің жұмысымызды жеңілдетіп, «тек бірнеше қызмет» мақсатымызға жақсырақ жетуге көмектесті. Егер біз бұл принципті қағазға жазып, оны ұстанбағанымызда, бүгінгі күнге дейін ұялы телефондарды сатып, жалпы жұмысымызға айтарлықтай зиян келтіріп отыруымыз мүмкін еді.

Тағы бір мысал — №30 принцип: «Біз байсалды және тыныш, бірақ жағымды, сабырлы, жеңіл және достық әлеуметтік ортаға ұмтыламыз». Осы принцип жазылғандықтан, біздің кеңсеміз дәл сондай. Басқа 29 принцип сияқты, бұл — барлық шешімдер өтуі тиіс «шеңбер». Centratel-дің физикалық жоспарының ашықтығы, тірі декоративті өсімдіктердің көптігі, тазалық, арнайы толық спектрлі жарықтандыру, сондай-ақ барлық нәрсенің реттілігі мен тыныштығы Centratel-ді жұмыс істеуге қолайлы және жайлы орынға айналдырады.

Жалпы жұмыс принциптері, стратегиялық мақсаттың элементтері сияқты, бізді бір жағынан әрекетсіздікке, екінші жағынан сәттік ұшқалақтыққа бейім болсақ та, нақты бір бағытта тұрақты ұстап тұрады. Біз өз принциптерімізді орындауда догматикпіз.

Принциптер құжаты бір отырғанда бітеді деп күтпеңіз. Мен үшін бұл кейде мұнда екі минут, анда бес минут болғандықтан, жобалық тізімді жасауға, тиісті сөздерді таңдауға және оны өңдеуге бір айдан астам уақыт кетті. Алдымен ойыңызда бар бірнеше принципті жазып алудан бастаңыз. Содан кейін күн бойы ойыңызға қосымша принциптер келгенде жазып отырыңыз. Тізімді жасау кезінде басқалардың пікірін де сұраңыз. (Centratel-дің отыз принципі Б қосымшасында көрсетілген. Оларды өз жиынтығыңыз үшін үлгі ретінде пайдалана аласыз. )

Бұл біздің ең үлкен сынағымыз: Centratel-дің еңбекақысы мен жеңілдіктері өте жақсы, бірақ жұмыс орындарын қаншалықты белсенді жарнамаласақ та, жұмысқа өтініш берушілер көп емес. Білікті мамандарды табу қиын болғандықтан, бізде кадрлар тұрақтылығы жоғары болғанына қуаныштымыз. Бірақ кадр жинаудағы қиындықтар мен қызметкерлер тұрақтылығының бір уақытта болуы түсінікті. Егер сәл тереңірек үңілсек, бізде жұмысқа өтініш берушілерді табуда неге қиындықтар бар екені және қызметкерлердің неге тұрақты екені белгілі болады. Бұл — «Қызметкерлер анықтамалығында» жазылған біздің есірткіге тест тапсыру саясатымыз.

Есірткіге тест тапсыруды енгізбес бұрын бізде жұмысқа өтініш берушілер көп еді, бірақ кадрлардың ауысуы да жоғары болатын.

Есірткі қолданатын ұжым — тұрақсыз, ал тұрақсыз ұжым ұзақ мерзімді тәжірибе мен кедергісіз зейін арқылы қол жеткізілетін қоңырауларға жауап беру шеберлігіне ие бола алмайды. Адамдар физикалық және психикалық тұрғыдан келеді де кетеді.

Біздің мүмкін емес болып көрінетін қорытындымыз: қызмет көрсету саласындағы жұмысқа кандидаттардың тек шектеулі бөлігі ғана есірткіден таза, әсіресе каннабис заңды және ауыр есірткілердің аз мөлшерін иеленуге көз жұма қарайтын Орегон штатында. Бұл ауыр, тіпті сенгісіз қорытынды, бірақ біз осы негізде жұмыс істейміз, өйткені статистика мұны дәлелдейді. Таңдау былай сияқты: «Мен ең төменгі жалақысы бар/жеңілдіктері жоқ/болашағы жоқ жұмыста есірткі шеккенімді артық көремін, небәрі ең төменгі жалақыдан екі есе көп табатын, толық жеңілдіктері бар және мансап сатысымен көтерілуге болатын жұмыста есірткіден бас тартқанша». Өкінішті-ақ.

Көптеген бизнес иелері бұл шындықты түсінеді, сондықтан олар есірткіге тест тапсыруды талап етпейді. Тест тапсыртатындар үшін бұл — тәуекел. Жергілікті бір мейрамхана барлық қызметкерлерін есірткіге кенеттен тексергеннен кейін есігін жабуға мәжбүр болды. Мейрамхана иесі он екі адамның тоғызымен еңбек шартын тоқтатуға мәжбүр болды. Бенд қаласына жақын орналасқан тағы бір бизнес, жаңа үлкен дүкен, автокөлік бөліміне жиырма адамды таңдап алды. Жиырманың он алтысы кейінгі есірткі тестінен өтпей қалды! (Әрине, басшылық жұмысқа қабылдау/тест тапсыру реттілігін қате жасаған. )

Centratel-де біздің есірткіге тест тапсыру туралы шешіміміз сырттай және сәл жоғарыдан қарау перспективасынан туындады ма? Сөзсіз. Стратегиялық мақсатымызға сәйкес, біз өзіміздің күрделі телефонға жауап беру бизнесімізге жоғарыдан қарап, тұрақты, ақыл-ойы айқын жұмыс күшінсіз мақсаттарымызға жете алмайтынымызды түсіндік. Біз жоғары кадр ауысымының хаосын есірткіден таза, тұрақты және керемет нәтиже көрсететін адамдарды табудың қиындығына айырбастауды жөн көрдік. Егер біз ең үздік болғымыз келсе, басқа таңдау болған жоқ.

Біздің қызметкерлердің тұрақтылығы тіпті таңғалдырады, кейбір қызметкерлердің өтілі отыз жылға дейін жетеді.

Әрине, есірткіге тест тапсыру саясатын енгізу абайлап жүргізілуі және жақсы ойластырылған жазбаша саясатпен қолдау көрсетілуі тиіс.

— РҰҚСАТЫМЕН, «ROADHOUSE BLUES» ӘНІНЕН, THE DOORS ТОБЫ ЖАЗҒАН ЖӘНЕ ОРЫНДАҒАН (ELEKTRA/ASYLUM, 1970 Ж. )

Құжатталмаған қайталанатын жүйенің — «органикалық» жүйенің — орындалу сапасы күннің уақытына, ауа райына немесе процесті орындайтын адамның көңіл-күйіне қарай өзгеріп отырады. Жұмыс орнында құтқару жолы — осы өтпелі процестерді айналамыздағы механикалық нысандар сияқты нақты ету.

Зеріктіретін болса да, бұл шындық: біз мұны құжаттама арқылы жасаймыз.

Centratel-де біз жеке жүйелік процесті талдап, оны сол күйінде құжаттаймыз. Содан кейін кез келген тиімсіздіктің себебін табамыз, сол себептерді жою жолдарын ойлап табамыз, содан кейін сол себептерді жою үшін қажетті қадамдарды қамтитын жұмыс процедурасының прототипін жасаймыз, осылайша тиімсіздіктің қайта оралуын болдырмаймыз. Біз әрқашан процедураны нақты өмірде тексереміз, оны процестің қажетті орындалуын нақты түсіндіретін соңғы жазбаша нұсқаға айналдырамыз. Жаңа жұмыс процедурасы шығарылады және Centratel қызметкерлері оны жазылғандай дәл орындайды. (Қызметкерлердің 100 пайызы осы қатаң хаттаманы қабылдай ма? Иә, оның төрт себебі бар, оларды мен осы тарауда әрі қарай талқылаймын. )

Және тағы да, бұл өте маңызды болғандықтан: жұмыс процедурасы жүйені ұстап көруге болатын — көруге, ұстауға, түсінуге, жетілдіруге, бөлісуге және әр жолы дәл солай орындауға болатын нәрсеге айналдырады.

Centratel-де бірдей тиімсіздіктер қайта-қайта пайда болып, барлық пайданы жеп қойды және мені физикалық тұрғыдан өлтіре жаздады. Бұл қайталанатын мәселелер құжатталмаған, демек, басқарылмайтын органикалық жұмыс жүйелерінің заңды нәтижесі еді. Енді жұмыс процедуралары бақылаусыз органикалық жұмыс процестерін болжамды механизмдерге айналдыру арқылы үздіксіз бас ауруының алдын алады. Бүгінде бізде олардың сегіз жүзге жуығы бар. Тапсырмаға байланысты жұмыс процедуралары үш қысқа сөйлемнен тұратын қарапайым нұсқаудан бастап, ондаған бетті қамтитын егжей-тегжейлі нұсқауларға дейін болуы мүмкін.

Бізде сондай-ақ баяндау, тізім немесе бақылау парағы форматында жақсырақ түсіндірілетін аз ғана бейсызықты жұмыс процедуралары бар.

Белгілі бір хаттаманы сол күйінде құжаттағаннан кейін, біз команда болып механикалық процесті талдаймыз, содан кейін соңғы жұмыс процедурасын түзете отырып, оңтайландырылған дайын өнімді әзірлейміз.

Біз осы тәртіпті қайта-қайта қайталап, әрбір жеке жүйені өте тиімді етеміз.

Бұл ерекше жағдайларға да қатысты. Сіздің адамдарыңыздың жұмыс процедурасын қолдануда жеке шешім қабылдауға еркіндігі болуы керек; бірақ олар өз менеджеріне ауытқудың «себебін» көрсете білуі қажет, осылайша сол нақты ерекше жағдай үшін жұмыс процедурасына түзету енгізілуі мүмкін.

Әрқашан есіңізде болсын: бұл — сандар ойыны және сіздің міндетіңіз — кездейсоқтықты азайту. Нақты өмірде жұмыс процедурасы әр жағдайда мінсіз нәтиже бере ме? Әрине, жоқ. Бірақ нәтижелер көп жағдайда мінсіз болады және бұл негізгі жүйенің жалпы орасан зор тиімділікпен жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін жеткілікті болады.

Кеңседе біреудің телефонға қалай жауап беретіні мен Канаверал мүйісінен зымыранның ұшырылуы арасындағы кемелдік дәрежесінде үлкен айырмашылық бар.

Біздің әрқайсымыз бұл операцияны әртүрлі орындадық.

Депозит процедурасына бірінші кезекте назар аударған себебіміз — бұл маңызды жүйе болды және оның терең кемшіліктері болды. Бұл біздің ең қиын процесіміз еді. Ешқандай бекітілген протоколсыз — әрқайсымыз тапсырманы өзімізше орындағандықтан — біз жиі кездейсоқ қателіктер жіберетінбіз, олар сирек Centratel пайдасына болатын (егер олар біздің пайдамызға болса, клиент зардап шегетін). Біз төлемдерді қате шоттарға жаздық және депозит сомалары тым жиі дұрыс болмайтын. Бірде менеджерлеріміздің бірі 3000 долларлық банктік депозитті жоғалтып алып, оны бірнеше аптадан кейін кездейсоқ өзінің көлігінің орындығының астынан тапты. (Ол депозитті банкке апарған, бірақ ұлын балабақшадан алуға кешігіп жатқандықтан, оны өткізуді ұмытып кеткен).

Әрқайсымыздың өзіміз ойлап тапқан қысқа жолдарымыз және қателікке бейімділігіміз болды, бұл кездейсоқ нашар нәтижелердің мінсіз рецепті еді.

Барлық осы әуре-сарсаң мен ашық қателіктердің кесірінен процесс тым көп уақытты алды, бұл нағыз ысырап еді.

Сонымен, менің аян-түсімнен кейінгі келесі күні үшеуіміз ақылдасып, дәл осы процестің күнделікті ең көп қиындық тудыратынына келістік. Менеджерлерімнен бұл тапсырманы қалай орындайтындары туралы мұқият сұхбат алғаннан кейін, осы алғашқы жұмыс процедурасын жазу маған төрт сағатты алды. Содан кейін оны мінсіз ету үшін бірнеше рет түзеттік. Бұған бірнеше күнге созылған тағы үш сағаттай уақыт кетті.

Бұл алғашқы Депозит процедурасы 53 жеке қадамнан тұрды. Ол былай болды:

Біз егер кез келгеніміз осы алғашқы жұмыс процедурасын жақсарту мүмкіндігін көрсек, өзгертуді талқылау үшін бірден бірлесіп жұмыс істейміз деп келістік. Егер өзгеріс процесті жақсартатынына сенімді болсақ, біз қайта қаралған жұмыс процедурасын дереу жаңартып, «жариялаймыз».

Біз Депозит процедурасын іске қостық. Содан бастап, оны кім орындаса да, депозит процесі әр уақытта бірдей орындалды. Жылдар өте келе, әрине, біз оны біртіндеп жақсарттық және әр жақсартқан сайын процедура тиімдірек бола түсті. Біз төлемдердің дұрыс есептелгеніне сенімді болу үшін оған екі мәрте тексеру жүйесін енгіздік және депозиттердің банкке жеткеніне көз жеткізу үшін қадамдар қостық.

Бұл өте есте қаларлық сәт болды және бұл біз компаниядағы әрбір жүйені шынымен құжаттайтынымызды білген нақты уақыт сәті еді.

Мен рухтандым, менеджерлерім де солай болды.

Өз кезегінде, сол алғашқы процедура кішкентай шедевр болды және айтқанымдай, жылдар бойы біз оны бұдан да жоғары тиімділікке дейін үздіксіз жетілдіріп келеміз. Оны жиырма бір жыл бұрын қолдана бастағаннан бері тек бірнеше ғана кішкентай, оңай түзетілетін қателіктер болды. Әрине, сол қателерді түзету жазбаша процедурада тағы екі жақсартуға себеп болды. Кез келген нәрсе сияқты, белгілі бір істе тәжірибе неғұрлым көп болса, соғұрлым шебер бола түсесің.

Дебиторлық берешек бойынша менеджеріміз Тереза маған оны соңғы рет 2018 жылы түзеткенімізді айтады. Бүгінде депозит процесі техникалық тұрғыдан әлдеқайда күрделі, бірақ Терезаның қарапайымдандыру, оңтайландыру және үнемдеуге деген талпынысының арқасында жұмыс процедурасы қырық тоғыз қадамға дейін қысқарды.

Менің менеджерлерім бұл жұмыс процедурасы ісінде шынымен де өте шебер! Ең соңғы депозит процедурасын (әрине, біршама өңделген нұсқасын) С қосымшасынан көре аласыз.

Сол алғашқы процедураны осыдан көп уақыт бұрын жасасақ та, мына нәрсе есімде жақсы сақталған: бұл процесті бұдан былай өзім орындаудың қажеті жоқтығын білу ғана емес, оның мызғымас, тұрақты және аса тиімді болғанын білу сөзбен айтып жеткісіз қанағаттану сезімін берді. Менің бұл қанағаттануым уақыт өте келе азайған жоқ.

Қайталап айтамын: иә, жұмыс процедурасы өзгермейді. Ол дәл сипатталғандай орындалуы керек. Қызметкерлер немесе тіпті сырттан келгендер үшін бұл қатаң тәртіп алғашында жатырқау тудыруы мүмкін. Дегенмен, маңызды теңгерім бар. Егер қызметкер өзгеріс енгізуді ұсынса және тиісті қызметкерлер мен тікелей басшылық келіссе, жұмыс процедурасы дереу түзетіледі.

Біздің TSR-лер осы «Қоңырауларды өңдеу жұмыс процедурасын» жиырма бір жыл бұрын іске қосқаннан бері күн сайын мыңдаған рет орындайды. Олар үшін осы процедураны дәлме-дәл орындау — жұмыстан ләззат алудың және тыныш жұмыс істеудің жолы. Олар не болатынын біледі. Ақпаратты қайдан алу керектігін және ауытқулар болса не істеу керектігін біледі. Мысалы, егер хабарламаны уақытында жеткізуде мәселе туындаса, TSR хабарлама жеткізу протоколын дәл орындаған жағдайда ешқандай кінә арқаламайды. Қателіктердің көпшілігі олардың қателігі емес. Олар осы жұмыс процедурасын дәл орындайтындықтан, көптеген мүлт кетулер бізге өзгерістер туралы хабарламаған клиенттерден болады — бұл өзгерістер сол клиент туралы бұрынғы деректерді жарамсыз етеді. Бұл жерде қызметкер емес, процедуралық жүйе кінәлі болды. Шешімі — TSR-ге кінә тағу емес, сол клиенттің ақпаратына дереу механикалық жаңарту енгізу. Мұндай «кінәліні іздемеу» тәсілі біздің кеңсеміздегі тыныштыққа үлкен үлес қосады.

Әрине, бұл сияқты күрделі жұмыс процедурасы ешқашан аяқталмайды. Ол үнемі «тірі». Ол үнемі жоғары тиімділікке бапталып отырады.

Біз шабыттандық. Депозит және Қоңырауларды өңдеу процедураларын енгізгеннен кейінгі айларда біз жүйелерімізді өңдеуді, талдауды және басқа да ондаған қайталанатын жүйелерді, соның ішінде штат кестесін қалай құруды, инкассацияны қалай оңайлатуды және шоттарды қалай төлеуді оңтайландыруды жалғастырдық. Біз ай сайынғы тұтынушыларға шот-фактура жасауды, әртүрлі шаруашылық тапсырмаларының жүйелі түрде орындалуын қамтамасыз етуді, қабылдау бөлімінің телефонына қалай жауап беруді және ең тиімді сату презентациясын жасауды қамтамасыз ететін процедураларды құрдық. Бұл жалғаса берді және жағдай жақсара түсті.

Кейбір құжатталмаған процестер үшін біздің талдауымыз жұмыс процедурасын жасаудың қажеті жоқ екенін, тіпті бұл процесті орындауға уақытты босқа жұмсап келгенімізді көрсетті! Тұтынушылармен байланыстардың қағаз жазбаларын сақтау жүйесін жою — осындай тазарту әрекетінің жақсы мысалы. Жүйені сырттан және сәл жоғарыдан талдай отырып, біз клиенттердің әрбір әрекетінің қағаз айғақтарын жылдар бойы мұқият сақтағаннан кейін, бірде-бір қызметкердің ақпарат алу үшін ол папкаларға ешқашан қайта оралмағанын анықтадық. Бір де бір рет! Осындай ескірген жүйелер кездескенде, біз олардан жүзімізде күлкімен, салтанатты түрде құтылдық. (Қазір клиенттермен қарым-қатынас біздің желідегі клиенттерді өзгерту бойынша өзара әрекеттесу папкасында автоматты түрде сақталады. )

Centratel-ді қайта құру барысында пайдасыз процестерді тауып, одан кейін оларды лақтырып тастаудан артық қанағаттанарлық ештеңе болған жоқ.

Басқа тиімділігі төмен тапсырмалар үшін біз түпнұсқалардан мүлдем өзгеше, жаңа протоколдар ойлап таптық. Бұл тазарту процесі болды және біз тереңірек үңілген сайын, бұл жұмыс жұқпалы бола бастады. Бұл өз-өзін қолдайтын, тынымсыз «жағымды обсессияға» айналды.

Centratel айтарлықтай тиімді бола түсті. Біздің назарымыз «өрт сөндіруден» жүйелерді бір-бірлеп жақсартуға және құжаттауға ауысты. Бір қызығы, біз жасаған немесе қайта қараған процедуралар арасында байланыс сирек болатын. Сіз жұмысты бастағанда бағыттан таймауыңыз үшін тағы да айтамын: біз қолға алған түйткілді мәселелер бір-бірімен байланысты емес еді, бірақ бізде басымдықтарды белгілеудің қарапайым стратегиясы болды — біз ең ауыр проблемаларды бірінші кезекте шештік.

Жаңа процедураларды әзірлеп, оларды ресми түрде шығарған сайын, мен өзімнің жеке жауапкершілігімде болған тапсырмаларды көбірек делегаттадым. Иә, мен күлімсіреп, дайын жұмыс процедурасын тиісті қызметкерге бердім де, кетіп қалдым. Мен бұдан да көп проблемалы салаларды шешуге қайта инвестициялау үшін қосымша уақытты тұрақты түрде жасап отырдым. Менің менеджерлерім де тапсырмаларды басқару тізбегі бойынша төмен қарай делегаттаған кезде дәл осындай жағдай болды.

Біз енді жай ғана «жұмыста» емес едік. Біз өз жүйелерімізді құштарлықпен өңдеп жаттық.

Осының бәрі арқылы туындайтын проблемалар мен шағымдардың саны күрт азайды.

Алғашқы ауыр жұмыстар көп жыл бұрын аяқталса да, біз жүйені жақсарту стратегиясын әр сәт сайын белсенді түрде қолдануды жалғастырудамыз.

Біз қазір уақытымыздың басым бөлігін механизмдерімізді баптауға жұмсаймыз, осылайша олар біз қалаған нәтижелерді береді. Біз нашар нәтижелермен күресуге өте аз уақыт жұмсаймыз, өйткені бізде олар жоқ.

Стратегиялық мақсат пен операциялық принциптерге келетін болсақ, олардың өміршеңдігін растау — уақыт сыны екенін біліңіз. Егер сіз оларды шынымен қолдансаңыз және олар айлар мен жылдар бойы аз өзгерсе, бұл олардың дұрыстығының дәлелі. Екінші жағынан, жұмыс процедуралары үнемі дамып отыруы керек және бұл эволюция олардың жарамдылығының дәлелі болып табылады.

Құжаттаудың ең бастапқы кезеңінде іс тоқтап қалуы мүмкін — мұнда жіберіп алудың үлкен қателігі орын алуы мүмкін — бұл тек бәрі жаңа болғандықтан ғана емес, сонымен қатар «өрт сөндірудің» бір сәттік қанағатына деген тәуелділік сізді әлі де жібермей, сізді қайтадан мәселелерді кездейсоқ шешуге (mole-whacking) итермелеп тұратындықтан болады.

Сондықтан жаңа жұмыс процедураларын жазып, одан кейін енгізу үшін күніне бір-екі сағат кетсе де, оны жасаңыз. Уақытты үнемдеу алғашқы процедураны енгізген сәттен бастап бірден басталады, ал сіз және сіздің қызметкерлеріңіз мұны көргенде, тереңірек үңілу үшін қажетті барлық дәлелдерге ие боласыз. Ескі қайталанатын «өрттер» пайда болған сайын, сіз оларды біртіндеп, әрқайсысын соңғы рет өшіретін боласыз. Көп ұзамай сіз бүкіл жұмысыңызды құжаттауға уақыт бөлуді аңсайтын боласыз және бұрын бір түрлі қанағаттану сезімін беретін тәуелді «өрт сөндіру» мәңгілікке жоғалады.

Есіңізде болсын, қарапайымдылықтың басты сынағы — компаниядан тыс кез келген адам — «көшеден келген адам» — процедураны орындай алуы керек. Әрине, сіздің бизнесіңізге немесе жұмысыңызға байланысты бұл қарапайымдылық нақтырақ болуы мүмкін. Мысалы, инженер-электрик емес қарапайым адам үшін электр техникалық процедурасын жазу нәтиже бермейді. Бірақ басқа бір инженер-электрик үшін электр техникалық процедурасын жазу өте қисынды.

Және тағы бір мәрте: өзіңіз бен қызметкерлеріңіз үшін үнемделген қосымша уақыт басқа жүйелерді бұдан да көбірек жақсартуға жұмсалады. Бұл — өсіп отыратын табыс циклі.

Міне, тағы бір үлкен плюс: жазбаша жұмыс рәсімдері болған кезде, сіздің жұмысыңыз беделді әрі кәсіби болады. Сіздің адамдарыңыз мұны сезінеді және компанияға да, өздеріне де қоятын талаптарын арттырады. Сіздің ұжымыңыздың мақтанышы мен құлшынысы жарқырай түседі, өйткені олар өз жұмыстарының «жүзден біреу» санатына жататынын біледі.

Әрине, сіздің жұмысыңызға, кем дегенде қазіргі уақытта, сәйкес келетін дайын ұйымдастырушылық платформалар бар. Қандай бағдарламалық құрал болса да, басты нәрсе — орындалмаған тапсырмаларды назарда ұстау және тапсырманы берген менеджер оның орындалуын растайтын адам болуы керек. Делегирлеу процесінде әрқашан толық аяқталған шеңбер болуы тиіс.

Біз Centratel-де жұмыс рәсімдерін алғаш рет жасай бастағанда, мен құжаттаманың көп бөлігін өзім жасауым керек деп есептедім. Мұның қажетсіз екенін түсіну үшін маған бірнеше ай қажет болды және мен сізді осындай қателікке бой алдырмауды ескертемін.

Әр нәрсенің өз жүйесі бар, сондықтан рәсімдерді жасауға бағыт беретін жүйе — «Рәсімдерге арналған рәсім» міндетті түрде бар. Бұл негізгі жұмыс рәсімі қызметкерлер осы құжаттаманы жасау кезінде қолдануы керек формат пен тонды белгілейді. Ол дайын болғаннан кейін, сіз өз адамдарыңызды оны дәлме-дәл қолдануға үйретесіз. (Centratel-дің «Рәсімдерге арналған рәсімі» F қосымшасында берілген).

Мен аудитория алдында «Рәсімдерге арналған рәсімді» айтқан сайын, «аха! » деген күлкілерді естимін. Бұл реакция «Рәсімдерге арналған рәсім» ерсі естілгендіктен емес. Бұл өте қисынды болғандықтан туындайды, өйткені ол сіздің бизнесіңізді өзін-өзі қамтасыз ететін машинаға, өзі жұмыс істей алатын машинаға қалай айналдырудың мәнін қысқаша көрсетеді. Әрине, «Рәсімдерге арналған рәсім» қажет!

Тұрақтылық — басты фактор және бұл тұрақтылық ең жоғары деңгейден басталады.

Басқарушы персоналды оқытудың өзегі «Рәсімдерге арналған рәсімнің» өзі болуы керек. Мен оқыту дегенде, шынайы оқытуды айтып отырмын. Ешкім кедергі жасамайтын топтық сабақтарды ұйымдастыруды қарастырыңыз. Сіз мұғалім боласыз, ал менеджерлеріңіз студенттер болады (олардың осы кітапты оқығанына көз жеткізіңіз). Ескерту: Жүйемен жұмыс істеу принциптерін түсіну деңгейін тексеруге арналған викторина www. workthesystem. com/quiz сайтында қолжетімді.

Қызметкерлердің өз жұмыс рәсімдерін өздері жасауы олардың бұл тәсілді қабылдауына және оның қисынын «төменнен жоғарыға қарай» өз көздерімен көруіне кепілдік береді. Дегенмен, олардың шеберлігіне сенімді болғанша, олар жасаған рәсімдерді тексеруде қатал болыңыз. Сіз не болып жатқанын білгіңіз келеді және бәрін стратегиялық мақсатыңыз бен операциялық принциптеріңізге сәйкес келетін түзу сызықтың бойында ұстағыңыз келеді.

Бұл мәселеде менің ұстанымым нық, сондықтан тағы бір рет қайталаймын: рәсімді жазылғандай дәл орындау... немесе менеджерге неліктен одан ауытқығысы келетінін түсіндіру — бұл қызметкердің бірінші кезектегі міндеті. Мұнда ешқандай еркіндікке жол берілмейді. Менің қызметкерлерім бұны орындай ма? Иә, мен бұған дейін айтып өткен төменнен жоғарыға бағытталған төрт себеп бойынша:

Біріншіден, қарапайым қисын. Жазбаша рәсім әдістемесі жұмыс істейтіндіктен, олар оған 100 пайыз сенеді.

Екіншіден, олар рәсімдерді өздері жасайды, сондықтан оларға толықтай жауапты сезінеді. (Шын мәнінде, Centratel қызметкерлері барлық рәсімдердің 99 пайызын өздері жасайды, ал қалған 1 пайызын мен өзім жазамын).

Үшіншіден, егер қызметкерде рәсімді жақсарту туралы жақсы идея болса, біз оны ешқандай бюрократиялық кедергісіз бірден өзгертеміз. Ешкім бюрократиялық кедергілерге бола процедура процесіне наразылық білдіріп жатпайды.

Төртіншіден, қызметкерлер рәсім орындалса және бірдеңе дұрыс болмай қалса, оған өздерінің кінәлі емес екенін түсінеді. Қате — рәсімде.

Мұны әдеттегі шағын бизнес немесе мемлекеттік «жоғарыдан төменге» бағытталған хаттамамен салыстырып көріңізші!

Алдыңғы бөлімдегі үшінші тармақ тереңірек талқылауды қажет етеді. Иә, қызметкерлеріңіздің рәсімдерді дәлме-дәл орындауын талап етуде қатал болыңыз, бірақ бұл қатаң ережені рәсімді жақсарту мүмкін болса, ол дереу жақсартылады деген түсінікпен теңестіріңіз. Рәсімнің өзі басшылық өзгертулер қажет деп келіскен сәтке дейін мызғымас әрі икемсіз болып қалады.

Егер біздің біріміз басқа бизнесте шешім қабылдаудың баяу жүріп жатқанын көрсек, жанымыз түршігеді. Бірақ бюрократиялық параличтің классикалық мысалы, әрине, мемлекет — басқа адамдардың ақшасын басқа адамдарға жұмсау үшін жұмыс істейтін «қоғамдық сектордағы» коммерциялық емес ұйым. Ісінген, өте тиімсіз үкімет құжаттаманың атын былғады. Егер құжатбастылық пен бюрократияның қорқынышты түсі туралы мәдени тұжырымдама болса, бізді қоршап, баурап алған мемлекеттік ұйымдардың шектен тыс көптігін айтуға болады. (Бірақ, әрине, сіз мұны бұрыннан білетінсіз).

Біздің бір жарым мың клиентіміздің бұл деректер базасы өте үлкен және ақпараттың орасан зор болуына байланысты қателер немесе мінсіз емес сипаттамалар/нұсқаулар кездесуі мүмкін. Бұл алып деректер файлы TSR-лер тарапынан үнемі қолданылады, сондықтан олар жүйені жақсарту бойынша ұсыныстар жасауға ең лайықты адамдар болып табылады. Олардың ұсыныстары жетіспейтін үтір сияқты ұсақ-түйек немесе клиенттік хабарламаларды берудің мүлдем жаңа хаттамасы сияқты үлкен ұсыныс болуы мүмкін. Біздің CIA ақпараттық жүйеміз арқылы әрбір ұсынылған түзету супервайзерге жіберіледі. Супервайзер ұсынысты қарап шығады және егер ол тиімді болса, деректер базасына бірден түзету енгізеді.

Біз жұмысымыздың негізі болып табылатын ақпараттық жүйені осылайша 99,99 пайыз дәлдікте сақтаймыз: адамдарымызға кемшіліктерді белсенді түрде іздеп, жақсартулар енгізгені үшін ақы төлейміз.

Мен бұрын телефон қоңырауларына жауап беру қызметінің сауда топтарымен айналысқанмын. Мен екі ұлттық қауымдастықтың президенті болдым және бірнеше басқаларының басқарма мүшесі болдым. Мен өз саламдағы саясатты жақсы білдім және әріптестеріммен араласқанды ұнататынмын.

Жиырма жыл бұрын, жүйелік ойлауды түсінгеннен кейін көп ұзамай, мен Лас-Вегаста телефон қызметінің алпыс иесіне презентация жасадым. Тақырып «Жұмыс рәсімдері және олардың маңыздылығы» болды. Бір сағаттық сессияның басында мен топтан: «Араларыңызда кімнің жұмысында жазбаша рәсімдер бар? » — деп сұрадым. Ешкім қол көтерген жоқ! Шағын бизнестің басым көпшілігі ешқандай жазбаша нұсқаулықсыз жұмыс істейтінін түсінген кездегі сол сәт мені әлі де таңғалдырады. Бұған сену оңай болды, өйткені мен де бір жыл бұрын сондай адамдардың бірі болғанмын.

Тым көп бизнес иелері хаос мәселелерінің жауабын дұрыс емес жерден іздейді, өйткені олар мұқият құжаттауды талап ететін талдау процесінен өтпеген. Олар өз жүйелерінің ішкі тиімсіздігін көрмейді, сондықтан олар кездейсоқ жаһандық шешімдерді іздейді: бәрін бірден жақсартатын қандай да бір жылдам түзету — «сиқырлы дәрі».

Көбінесе олар іздейтін сиқырлы дәрі — Құдай сияқты жаңа менеджер — ойды оқитын және болашақты болжайтын, бизнесті аз ғана бағыт-бағдармен мінсіз қадағалап, оны лайықты табысқа жеткізетін ерекше адам. Әрине, ондай адамдар жоқ.

Міне, көптеген шағын бизнес иелері түсінбейтін нәрсе: тамаша қызметкерлер бар, бірақ құжатталмаған бизнесте олардың IQ деңгейі немесе білімі қаншалықты жоғары болса да, ешқайсысы өз әлеуетіне жақын деңгейде жұмыс істей алмайды.

Тәкаппарлық болып көрінсе де, мен сұрайын: Centratel-дің өзін Америка Құрама Штаттарындағы ең жоғары сапалы телефон қызметі ретінде жарнамалай алуы таңғаларлық па? Біздің адамдар не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін дәл біледі. Қателер сирек кездеседі, өйткені біз ішкі механизмдерді тоқтаусыз мінсіздікке дейін жетілдіреміз. Біз уақытымызды осыған жұмсаймыз. Біз жүйелерімізбен шексіз жұмыс істейміз. Қате кеткен кезде, сол «жақсартуға арналған қызыл жалауша» бізді бұдан да жақсырақ механикалық процесті ойлап табуға итермелейді, осылайша сол ақау ешқашан қайталанбайды. (B қосымшасындағы №7 операциялық принципті қараңыз).

Тағы бір рет айтайын: біз уақытымызды назардан тыс қалған жүйелердің нәтижесі болып табылатын кездейсоқ жаман нәтижелермен күресуге жұмсамаймыз. Біз жертөледе жүйелерімізді реттеп жатырмыз, сонда жоғарыда кездейсоқ жаман нәтижелер болмайды!

Бұл қарапайым механика: егер ұйымның әрбір құрамдас бөлігі мінсіз болса, ұйым тұтастай алғанда мінсіз болады, бұған табыстылық, таза құн, тұтынушылардың қанағаттануы, клиенттер мен қызметкерлердің тұрақтылығы, бедел және т. б. дәлел болады.

Мұның бәрі жергілікті қызметкерлер үшін жоғары қанағаттануға, тұтынушылар үшін жоғары сапаға және тұрақты пайдаға әкеледі. Centratel тиімділігінің өлшенетін дәлелі біздің 2019 жылдың он екі айындағы TSR сапа статистикасында жатыр. Біздің TSR-лер өңделген әрбір 7 629 хабарламаға клиенттер хабарлаған орташа бір қателік жіберді, бұл салалық стандарттардан бірнеше есе жақсы.

Centratel-дің жеті менеджері жүйемен жұмыс істеу стратегиясын қолдануда табанды. Олар тиімсіздікті белсенді түрде іздейді, жақсартуларды ойлап табудан ләззат алады және сол тиімді жүйелерді тұрақты тиімді ету үшін жұмыс рәсімдерін ынтамен жасайды немесе түзетеді. Олардың жеке марапаттарына қолайлы ұзақтықтағы жұмыс апталары, шығармашылыққа көп орын беретін жеке бостандық және істейтін ісі мен жұмыс орнына деген үлкен мақтаныш жатады. Сондай-ақ, олардың жалақысы өте жоғары.

Жүйелер, жүйелер, жүйелер!

Біздің қызмет көрсету тарифтеріміз бе? Шот түріне байланысты олар кейде бәсекелестердікінен жоғары болады — бірақ онда да көп емес — өйткені біздің жүйелік әдістемеміз ысырапты жойды, сондықтан үлкен шығындарды үнемдейді, бұл біздің клиенттерімізге тиімділік ретінде беріледі. Ал біздің клиенттер? Өз бизнестерінде табысты бола отырып, олар Centratel-мен жасалған келісімге риза, бұған біздің клиенттердің орташа жеті жылға жуық уақыт бірге болуы дәлел. (Есіңізде болсын, қарапайым шағын бизнестің алғашқы бес жылда сәтсіздікке ұшырау ықтималдығы 80 пайызды құрайды).

Өз бизнесіңіз туралы не айтасыз? Жүйелік көзқарасқа қол жеткізіңіз, содан кейін құжаттауды бастау үшін іске кірісіңіз. Сіз бастаған күні-ақ таңдаулы топтың қатарында боласыз, бәсекелестеріңіздің (немесе егер сіз басқа біреудің бизнесінде жұмыс істесеңіз, әріптестеріңіздің) 98 пайызынан озып кетесіз.

Жазбаша жұмыс рәсімдері сіздің жеке өміріңіз үшін жиі қажет бола бермейді. Неге? Біріншіден (анық нәрсені түсінгенім үшін маған қол соғыңыз), көлікті қалай күту керектігін, некедегі нәзік мәселелерді, физикалық қалыпты сақтауды немесе достарыңызбен қарым-қатынасты қалай орнату керектігін жазып қою күлкілі нәрсе. Жүйелік ойлау сіздің санаңызға терең сіңгеннен кейін, сіз бұл процестерді табиғи түрде тиімді басқаратын боласыз. Құжаттаудың қажеті жоқ.

Екіншіден, жұмыс рәсімдерін жасаудың негізгі себебі — сіз бақылайтын адамдардың тапсырмаларды ең тиімді жолмен орындап жатқанына көз жеткізу. Өз өміріңізді тек өзіңіз басқаратындықтан (солай деп үміттенемін! ), жеке жұмыс рәсімдеріңізді санаңызда сақтау жеткілікті. Жазбаша құжаттама қажет емес. Ерекше жағдайлар? Саяхат бағыттары, сауда және істер тізімі, сондай-ақ күрделі үйдегі электронды құрылғыларға арналған күрделі техникалық нұсқаулар немесе саяхатқа қатысты бақылау тізімдері болуы мүмкен (мысалы, Диана екеуміз екі үйіміздің арасында көшкенде ешқандай бөлшекті ұмытпауымыз үшін). С қосымшасынан Centratel-дің бірқатар жұмыс рәсімдерін таба аласыз. Мұны тағы да қайталаймын: Сіз процестерді құжаттап, сосын оларды мұрағатқа өткізіп жатқан жоқсыз. Сіз нақты уақыт режимінде күнделікті тапсырмаларды орындау үшін қадамдық нұсқауларды жасап және өзгертіп отырасыз. «Жұмыс рәсімдері» терминіндегі «жұмыс» сөзі қозғалысты білдіреді. Құжаттамаңызды үнемі оқиғалардың ортасында — бірінші кезектегі назарда ұстаңыз!

Жұмыста әрбір қайталанатын процесс жұмыс рәсімін қажет етеді. Рәсім процесті орындаудың, жағдайды реттеудің немесе сұраққа жауап берудің ең жақсы жолын дәл анықтайды.

Мәселе — жақсы нәрсе, ол «жақсартуға арналған қызыл жалауша», егер сіздің қызметкерлеріңіз оны жұмыс рәсімін жасауға немесе жетілдіруге түрткі ретінде қабылдаса.

Кездейсоқ немесе сирек кездесетін — қайтадан туындау ықтималдығы аз мәселелерді шешу үшін рәсімдер жазып, ебедейсіз бюрократия жасамаңыз. Сирек қолданылатын рәсімдердің орасан зор жиынтығының астында қалу қаупі бар, осылайша көлемнің көптігінен күрделілік туындайды. Сирек кездесетін мәселелерді шешу стратегиялық мақсат пен жалпы операциялық принциптер құжаттарында берілген нұсқауларға негізделген қарапайым парасаттылықты ғана талап етеді.

Қызметкерлеріңіздің жұмыс рәсімдерін жасауға, қайта қарауға және/немесе тексеруге қатысуын қадағалаңыз. Тіпті оларға өкілеттік беріңіз және марапаттаңыз. Бұл — төменнен жоғарыға бағытталған процесс!

Рәсімдерді бірдей форматта ұсыну арқылы, олардың нұсқаулары стиль, тон немесе қаріп өзгерістеріне байланысты шатаспай, анық әрі түсінікті болады. Дәл осы жерде сіз көшбасшы ретінде араласасыз. Істердің қарапайым және тұрақты болуын қадағалау — сіздің міндетіңіз. («Рәсімдерге арналған рәсімді» жасаңыз, F қосымсы және «Бизнес құжаттамасының бағдарламалық құралын» қараңыз, H қосымшасы).

Ерекшеліксіз, әрбір жаңа рәсімді сынап көріңіз. Оны шығармас бұрын, ақауларды анықтау үшін қадамдарды мұқият орындайтын қызметкерге беріңіз. Мынадай ұстанымда болыңыз: жаңа немесе жаңартылған рәсімде әрқашан ақаулар пайда болады.

Көшбасшы ретінде негізгі рәсімдерді бекітіңіз. Олардың сіздің жалпы пайымдауыңызға сәйкес келетініне көз жеткізіңіз. Жұмысыңызды әрқашан стратегиялық мақсатыңыз бен операциялық принциптеріңізге сәйкес ұстаңыз. Бұл — сіздің жұмысыңыз. Және... адамдарыңыз сізге қарап отырады.

Тағы бір нәрсе: Иә, сілтемелерді, фотосуреттер мен бейнелерді жұмыс рәсімдеріне енгізуге болады. Бізге бейнеге негізделген Camtasia ұнайды. Ал скриншоттар үшін Snagit бар.

Мен заттарды жақсырақ түсіндіру үшін бұл тарауды қарапайым етіп сақтадым, бірақ тиімді жұмыс рәсімдері үшін не қажет екенін түсінгеннен кейін, мен сізді оларды өзіңізге ұнайтын форматқа сәйкес жасауға шақырамын. (Өзінің консалтингтік бизнесінде менің әріптесім Джош Фонгер клиентпен жеке жұмыс істегенде осы теңшеуге терең бойлайды. D қосымшасын қараңыз).

Осы талдаулар кезінде әрбір өткізіп алған нота үшін жеке орындаушыларға 50 доллар айыппұл салынды. Топтың жаңа мүшелері Заппаның олардың жеке орындауы туралы естеліктеріне күмән келтіруге асығатын. Тәжірибелі мүшелер болса, оның дұрыс екенін білетін. Фрэнк алдын ала білген нәрсені сол кештің аудиожазбалары растайтын және айыппұлдар күшінде қалатын. Айыппұл төлеген топ мүшелері келесі концерт алдында өз бөлімдерін мұқият дайындауды ұмытпайтын болды. Фрэнк жоғары талаптар қойды және оның инновациялық табысы рок-музыка тарихына енді.

Бұл егжей-тегжейге назар аудару тым ұсақшылдық болып көріне ме? Егер солай болса, көзқарасыңызды өзгертуге дайындалыңыз. Сіздің міндетіңіз — бұл деңгейдегі назардан қашпай, оны қабылдау. Соңғы нәтиже? Аз жұмыс. Көбірек уақыт. Көбірек ақша.

Айтпақшы, Фрэнк Заппа ешқашан есірткі қолданбаған және нағыз отағасы болған.

7Ескертпе: Егер сіз қағазға ештеңе түсіре алмайтын шығармашыл, көреген көшбасшы болсаңыз, құжаттау процесін басқару үшін «Бизнес жүйелерінің менеджерін» дайындау — жақсы балама. Бизнес жүйелері менеджерінің сертификаттау туралы ақпаратын workthesystem. com сайтынан табуға болады.

БӘРІМІЗ ОСЫЛАЙ ДЕЙМІЗ

Жеткілікті деңгейде жақсы

— ДЖОРДЖ С. ПАТТОН

Бұл талқылауды бастамас бұрын, біз демалу немесе осы екеуінің қосындысы туралы емес, жұмыс туралы айтып жатқанымызды түсініңіз. Егер сіз бизнестің иесі болсаңыз, сіздің миссияңыз — көп емес, қарқынды жұмыс істеу (жұмыс аптасын айтарлықтай қысқарту) және өзіңізге қажет мөлшерден көп ақша табу. Егер сізде жұмыс болса, мақсат — мансап сатысымен тез көтерілу үшін қырық сағаттық жұмыс аптасын жоғары сапалы өнім шығаруға пайдалану, осылайша сіз қомақты ақша тауып, өз шарттарыңызды қоя аласыз.

Мұны айту керек және бұл — айтатын ең қолайлы уақыт: егер сіз жұмыс істегіңіз келсе, онда жұмыс істеңіз! Facebook/Instagram әдетін қойыңыз, аяғыңызды үстелден түсіріңіз, әріптестеріңізбен мағынасыз әңгімені тоқтатыңыз және басыңызды жұмысқа бұрыңыз.

Кіріңіз, жұмысты істеңіз және кетіңіз.

Егер сіз «гүлдердің иісін сезінетін» адам болсаңыз, гүлдерді кейінірек, оларға тиісті назар аудара алатын кезде иіскеңіз. Жұмыс пен демалысты біріктіру екі салада да сәтсіздікке әкеледі: жұмыста — қанағаттандырмайтын ортаңқолдықпен өткен ұзақ сағаттар, ал демалыста — мазасыз күй.

Топ жетекшісіне жоба берілетін және топты далаға шығарып, жер телімін дұрыс белгілеп, іздестіру компаниясының иесіне дәл әрі қолдануға жарамды жазбаларды тапсыру оның міндеті болатын. Осы жазбалар арқылы сызушы карта жасайтын. Содан кейін ғана жер иесінің жер көлемі, шекара сызықтары және болашақ құрылыс мүмкіндіктері туралы сауалдарына жауап беруге болатын.

Компания иесі бірінші телімді Бен бастаған топқа, ал екінші (көлемі ұқсас) телімді Джон бастаған топқа береді.

Иесі Бен мен Джонға не істеу керектігі туралы қысқаша ауызша нұсқау береді. Кез келген жер өлшеу жобасындағыдай, топтар шекаралардың қашықтығы мен бұрыштарын жылдам әрі тиісті дәлдікпен өлшеуі тиіс. Дәлдік деңгейі өлшеудің мақсатына байланысты болады, әрине, жоғары дәлдік көбірек уақытты талап етеді, демек, қымбатырақ түседі. Нақты жұмыс барысында бұл — жылдамдық пен дәлдік арасындағы тепе-теңдікті сақтау өнері.

Өлшеу жұмыстары оңай болмайтын еді. Әр телім орманды, кедір-бұдыр және тік беткейлі. Әрқайсысының айналасы бірнеше мильге созылып жатыр. Компания иесінің ауызша нұсқаулығына сүйене отырып, әр топ жетекшісі өз телімін өлшеу үшін қаншалықты дәлдік қажет екенін өзі шешеді.

Келесі күні екі топ бөлек жиналып, қажетті материалдар мен жабдықтарды алып, өз нысандарына аттанады. Екі топ та жұмысқа кіріседі.

Топқа өлшеуді аяқтау үшін төрт күн қажет болады, бұл олардың бастығына, компания иесіне, жалпы сомасы 800 долларға түседі. Олардың жұмысы таңқаларлық: тапсырылған жазбалар ұқыпты, қысқа әрі өте дәл, әсіресе Бен оларды тексеруге қосымша жарты күн жұмсағандықтан.

Олар өлшеуді небәрі бір күнде аяқтайды. Джон дереу жұмысын өткізіп, компания иесіне өлшенген қашықтықтар футқа дейінгі дәлдікте екенін, бұрыштар өте дәл емес, бірақ оның ойынша, жеткілікті екенін айтады. Тапсырылған жазбалар кір-кір әрі умаждалған — бұл сыртқы көрініске бас ауыртпаған, тек жылдамдыққа жұмыс істеген топтың дәлелі еді. Джонның бір күндік өлшеуі үшін топтың жалпы шығыны 200 долларды құрады.

Жер өлшеу компаниясының иесі әр топ жетекшісінің жазбаларын қарап шығып... Бенді жұмыстан шығарады!

Соншалықты күш салып, нақты жұмыс істеген топ жетекшісі жұмыстан шығарылды ма? Неге?

Бұл көрегенсіздік және аздап өркөкіректік еді. Қажетсіз дәлдікті ұсыну көбінесе осыған әкеледі.

«Жеткілікті деңгей» ережесі әсіресе жұмыс процедураларына қатысты қолданылады. Жасалуына шексіз уақыт кеткен 100 пайыз дәл құжат — бұл мінсіз емес, өйткені сол шедеврді жасауға кеткен артық уақыт мәңгіге жоғалды. Дайын өнімнің бойында «кемшілік» бар және оны ешқашан «мінсіз» деп атауға болмайды.

Сондықтан жұмыс процедураларын егжей-тегжейлі жасаңыз, бірақ тым асыра сілтемеңіз. Олар қалаған нәтижеге тұрақты түрде қол жеткізетіндей және «көшеден келген» кез келген адам оларды орындай алатындай деңгейде болуы керек, бірақ одан артық емес. Осылай қараңыз: процедураларыңызды жеткілікті дәрежеде дәл құрастыра отырып, сіз шын мәнінде мінсіздіктің бір түріне — ысырапсыз жасалған пайдалы өнімнің мінсіздігіне қол жеткізесіз.

Осы кітап бойы мен сіз процедураларыңызды мінсіздікке дейін шыңдауыңыз керек деп айтып келемін. Енді сіз неліктен менің мінсіздік туралы анықтамам бейнелі түрде 100 пайыз емес, 98 пайыз екенін жақсырақ түсінесіз.

Санаңыз бен назарыңызды қорғаңыз. Пайдасыз ақпаратқа уақыт жұмсамаңыз немесе өзіңіз әсер ете алмайтын нәрселер туралы шағымданбаңыз. Айналаңыздағы адамдар мен оқиғаларға келгенде, медиа мен жарнама арқылы таңылатын маңызсыз ұсақ-түйектерді аяусыз түрде ақыл-ой қоқысына тастаңыз. Қаншалықты табанды түрде тықпаланса да, өміріңіз үшін маңызды нәрселерді мүлдем қатысы жоқ бөлшектермен улауға жол бермеңіз.

Ол кезде бригадаларда тек ер адамдар жұмыс істейтін.

Бұл бригададағы адамдар — ауа райының қаталдығына төзіп үйренген, нағыз американдық монтажшылар. Кәсіподақ залынан тікелей келген олардың түрі ағаш кесушілер немесе бұрғылаушылар сияқты қатал, олар ақымақтыққа төзбейді. Бұл жігіттер йогамен айналыспайды, хош иісті таяқшалар жақпайды, электрлі шағын көліктер айдамайды немесе шөп шекпейді. Олар Ford пикаптарын айдайды. Олар Jack Daniels ішеді.

Жаздың ортасы болатын, мен Шығыс Орегонның аптап ыстық, жел соққан даласында осындай бригаданы басқарып жүргенімде, олардың жаңа ғана аяқтаған жұмысынан қате таптым. Жарты мильге созылған алты бағананың қатарына қарап тұрып, ортадағы бір бағананың қате орнатылғанын байқадым: ол басқаларымен салыстырғанда үш футқа қисайып тұр еді.

Мен бұл мәселені қатал бригадирге көрсеттім. Қатені түзету үшін ол өз адамдарына ауыр техникамен кері барып, қате орнатылған бағананы жерден мұқият суырып алып, ескі шұңқырды көміп, жаңа шұңқыр бұрғылап, содан кейін бағананы дұрыс бағытқа қайта орнатуды бұйыруы керек еді. Бригадирге бұл мүлдем ұнамады. Ешкім де ыстық әрі лас жұмысты екі рет істегенді ұнатпайды, әсіресе оған кемсітушілік араласса.

Мен оның қабағы түйілген сұсты жүзін және маған ұқсаған «дипломды бастықтарға» деген жеккөрінішін ешқашан ұмытпаймын. Ол жерге түкіріп тастап, маған тесіле қарап: «Біз электр желісін салып жатырмыз, сағат емес! » — деп ақырын гүр етті.

Бұл тапсырмаға объективті және бейтарап тұрғыдан қарау маңызды. Оны әртүрлі қырларынан мұқият ойластыруға уақыт бөліңіз, содан кейін тізіміңізді қағазға түсіріңіз, меніңше, ол уақыт сынына төтеп береді. Менде солай болды. Менің ең үлкен бес қателік тізімім отыз жыл бойы дерлік өзгеріссіз қалды.

Бұл қателіктердің негізгі себебі бар ма? Иә. Көбінесе бұл — кейінге қалдыру немесе мен «ішкі батылдықтың жоқтығы» деп атайтын нәрсе. (Мен ішкі батылдық туралы келесі тарауда айтамын. ) Соңғы кездері смартфондар мен электронды медиа және ойын-сауықтың шамадан тыс көптігі дәуірінде бұл біздің зейініміздің шашыраңқы болуынан және шын мәнінде маңызды бөлшектерге жеткілікті көңіл бөлмеуімізден де орын алады.

Әрекет етпеу — бұл жіберілген әрекетсіздік қателігінің физикалық көрінісі деп айтуға болады.

Міне, әрекетсіздік қателіктеріне тағы бірнеше мысал. Өз мысалдарыңызды ойлаңыз. Мыналарды орындамау:

Диванда отырып, бір бұлшықетті де қозғалтпау — бұл таңдау. Ештеңе істемеген кезде де біз қоршаған ортаға әсер етуді жалғастырамыз. Ең аз дегенде, біз физикалық кеңістікті аламыз, энергияны тұтынамыз және қалдық шығарамыз, сондықтан диваннан тұрып, ресурстарды пайдаланып жатқан денеңізбен пайдалы бірдеңе істегеніңіз жөн.

Және мынаны ұмытпаңыз, он үшінші ғасырдың қағидасы: «Уақыт ешкімді күтпейді».

Бәрі қарапайым логикаға келіп тіреледі. Бәрібір үнемі таңдау жасайтын болғандықтан, белсенді таңдауды көбірек, ал енжар таңдауды азырақ жасауға тырысыңыз.

Сіздің денеңізге — сізді алып жүретін физикалық механизмге көңіл бөлу керек пе? Оны ойша оңай түсінікті жүйелерге бөліп, содан кейін оларды бір-бірлеп жақсартуға алғашқы қадамдар жасаңыз. Үйіңіздегі ретсіздікке назар аудару керек пе? Оны мойындап, бір бөлмеден бастап ретке келтіре бастаңыз.

Тек отыра бермеңіз!

Әрине, сіз бұл тәсілдің жүйелік ойлауға толық сәйкес келетінін білесіз. Сіздің жаңа өміріңіз қорғаныста емес, шабуылда болады.

Бұл жолғы жарықтың өшуі дереу проблема тудырмады, өйткені Centratel-дің ішкі батареялық резервтік механизмі автоматты түрде қосылып, барлық телефондық жауап беру қызметінің компьютерлерін жұмыс істетіп тұрды.

Бірақ резервтік жүйенің қуаты тек үш сағатқа жететін еді, сондықтан жарық жоқ кезде біз электр компаниясының бригадасы ақауды тез түзетеді деп үміттеніп, демімізді ішімізге тарттық. Олар екі сағаттан сәл астам уақыт ішінде трансформаторды ауыстырып, мәселені шешті. Анди маған жақсы жаңалықты хабарлады.

Бірақ біздің жүйені жетілдіру әдіснамамызға байланысты бұл оқиға мұнымен аяқталған жоқ. Біздің «Отыз принцип» құжатымыздың №7 принципінде былай делінген: «Проблемалар — бұл бізді әрекетке итермелейтін сыйлықтар. Олар — жақсарту қажеттігін білдіретін «қызыл жалаушалар». Басқаша айтқанда, мәселе бізді жүйені немесе процедураны құруға немесе жақсартуға итермелейді. Біз сәтсіздіктерді немесе қорқынышты сәттерді қаламаймыз, бірақ олар орын алғанда: «Осы ескерту үшін рақмет» деп ойлаймыз және сәтсіздіктің қайталануын болдырмау үшін жүйені жақсартуға бағытталған белсенді әрекеттер жасаймыз.

Иә, біздің ішкі резервтік механизміміз мінсіз жұмыс істеді, бірақ №7 принципке сәйкес біз жай ғана жеңіл тыныстап, ары қарай кете берген жоқпыз. Керісінше, біз мынадай сұрақ қойдық: «Егер бізде тек үш сағаттық резервтік қуат болса, ең жаман жағдайда не болады? Егер жарық одан да ұзақ уақытқа, мүмкін, бір күнге немесе одан да көпке өшіп қалса ше? ». Орталық Орегонда мұндай төтенше жағдай қырық жылдан астам уақыт бойы болмаған, өйткені біздің аймақта жойқын дауылдар сирек кездеседі. Соған қарамастан, егер бұл сыртқы жүйе — біздің бақылауымызда емес электр компаниясы — апаттық ұзақ мерзімді істен шығуға ұшыраса ше?

Ұзақ уақыт бойы біз сырттан келетін электр қуатынсыз-ақ қоңырауларды өңдей алуымыз керек еді.

Содан бері бізде электр қуаты ұзақ уақытқа өшіп, жаңа генератор жүйесін пайдалану қажеттілігі туындады ма? Жоқ, әзірге жоқ. Бірақ біз бұл оқиғаға толықтай дайынбыз, тіпті оны асыға күтіп жүрміз десе де болады.

Сәтсіздіктің көптеген техникалық себептері болуы мүмкін болса да, кенеттен құлдырауға немесе ұзақ мерзімді сәтсіздікке көбіне мен <span data-term="true">«үнсіз батылдық»</span> (мақтау күтпестен, қажетті істі дер кезінде атқаруға итермелейтін ішкі күш) деп атайтын қасиеттің жетіспеушілігі себеп болады.

Иә, ол сіздің ішіңізде бар екені анық, бірақ кейде ол жасырынып қалуы мүмкін.

«Үнсіз батылдық» концепциясын түсіну үшін тереңірек үңілу керек. Міне, оның кейбір көріністері:

Үнсіз батылдық сценарийлері көбіне байқалмай қалады, бұл бірден мойындалатын ерліктерге (мысалы, бастыққа нәзік тақырыпта қарсы шығу, қисынсыз адаммен дауласудан бас тарту немесе тәртіп бұзған ересек баланы үйден шығару) қарама-қайшы келеді.

Жігерленіңіз. Үнсіз батылдықтың тұрақты дозасы мен сіздің жүйені жақсарту стратегияңыз сізді қалаған мақсатыңызға жеткізеді.

Ешқашан болмайтын мәселелер сіздің уақытыңыз бен энергияңызды сарқымайды. Олар сізді тежей алмайды. Демек, орын алмайтын мәселелердің нақты құны бар. Бірақ біз болашақта болмайтын мәселелерді — олар шындыққа айналмас бұрын алдын алған мәселелерімізді — қалай өлшей аламыз? Жауабы: өлшей алмаймыз.

Өлшемдер мен қатаң объективтілік маңызды, бірақ өлшеудің мүмкін еместігі ресурстарды инвестициялауға кедергі болмауы керек.

Мұндайда парасаттылық пен батылдықты іске қосу қажет.

Басында, нақты статистика — әр екі апта сайын төлейтін жалпы еңбекақы қоры — бізге жалақыны өсірмеу керектігін айтып айқайлап тұрғанда, мұндай қымбат әрі субъективті ұстанымды қабылдау қиын болды. Өсіп жатқан еңбекақы қорын өлшеу оңай, бірақ қосымша шығындардың пайдасын нақты цифрлармен көрсету мүмкін емес.

Мысалы, жоғары жалақы қызметкерлердің тұрақтылығын қамтамасыз етеді, бұл жаңа адамдарды жалдау мен оқыту шығындарының азаюын білдіреді. Болмай қалған жалдау және оқыту шығындарынан үнемделген ақшаны қалай өлшеуге болады? Және біздің жоғары білікті қызметкерлеріміздің арқасында көптеген қателіктер орын алмайды. Ешқашан түспеген шағымдардың пайдасын қалай өлшейміз?

Оған қоса, қызмет көрсету сапасының нашарлығынан жоғалтпаған клиенттеріміздің құнын қалай есептейміз? Егер біз нашар жұмыс істегенде басқа жаққа кетіп қалуы мүмкін болған қанша клиент қазір бізде қалды? Мұны айту мүмкін емес, бірақ біз бұл санның қомақты екенін сеземіз.

Сонымен, біз өлшеуге келмейтін жағымсыз оқиғалардың алдын алу және дәл сондай өлшенбейтін жағымды нәтижелерге қол жеткізу үшін уақыт пен ақшаны жұмсаймыз. Бұл — үнсіз батылдық.

Иә, мүмкін және орынды болған жағдайда, әрине, сандармен есептеуіміз керек.

Centratel-де үнсіз батылдықты сақтау біз үшін оңай, өйткені ол «жүйемен жұмыс істеу» әдістемесімен үйлеседі. Бұл — қарапайым жағымды нәтижелер арқылы қалыптасқан әдет. Ол жұмыс істейді, сондықтан біз оны істейміз.

1999 жылы Centratel күйреудің аз-ақ алдында тұрғанда, батылдық таныту қиын болған жоқ, өйткені «басыма мылтық кезеліп тұрғандай» еді. Бәрін жоғалту қаупі көз алдымда тұрды, сондықтан мен біреу мені жардың шетіне итеріп жатқандағыдай реакция таныттым. «Егер мен дәл қазір бірдеңе істемесем, бизнесім бітеді... сонда менің жоғалтарым не? » деп ойладым.

Генри Форд айтқандай: «Ең үлкен шабыт көбіне тығырыққа тірелгенде туады».

Әзірге, бойыңызды енжарлық билегенде қолдануға болатын екі когнитивті стратегияны ұсынамын:

Прокрастинация, яғни үнсіз батылдықтың жоқтығы, егер жол берсеңіз, өміріңізді құртады. Мықты болыңыз және оған қарсы тұрыңыз. Қорқақ болмаңыз.

Шешім қабылдау және прокрастинация туралы тағы бір ой. WTS Consulting серіктесі Джоштың айтқанындай: сәтті басшының белгісі — әртүрлі әрі аз ғана эмпирикалық мәліметтерге сүйене отырып, тез арада нақты шешім қабылдай алуында. Тиімді көшбасшы талдауларға, статистикаға және «егер былай болса ше» деген ойларға батып, уақыт созбайды. Шешімдер кейде интуитивті түрде қабылданады, бірақ олар бәрібір қабылданады. Мұндай адамдарда прокрастинация болмайды.

Көптеген сұрақтарға қарамастан алға жылжу қабілеті — батыл кәсіпкерліктің өзегі.

Міне, нақты уақыт режиміндегі «сыртқа шығу және жоғарыдан қарау» жаттығуы. Бұл дәл қазір болып жатқан нәрсе туралы.

Мұндағы басты кейіпкер — сіз.

Кез келген адам кітап оқи алады, бірақ жаңа бағытқа нақты бет бұру — батыл қадам. Сіз осы жерге дейін оқығандықтан, «Жүйемен жұмыс істеу» (Work the System) әдісін енгізуді қарастырып жатқаныңыз анық.

Бұл процесті «бос уақыт болғанда істермін» деп кейінге қалдырмай, қалай дәл қазір бастауға болады? Былай: осы абзацты оқып болғаннан кейін — кітапты қолыңыздан тастаңыз. (Егер көлікте аудио нұсқасын тыңдап жатсаңыз, аудионы өшіріп, ыңғайлы жерге тоқтаңыз. Онлайн оқып жатсаңыз, құрылғыдан алыстаңыз).

Енді таза қағаз алып, төбесіне «Стратегиялық мақсат» деп жазыңыз.

Тек қана істеңіз.

Сіз бастадыңыз! Енді сол қағазды кейін оңай табылатын жерге қойыңыз, ол сізге компьютерге отырып, жұмысты соңына дейін аяқтау керектігін еске салып тұрады. Бастағаннан кейін, қалғаны сіз ойлағаннан да оңайырақ болады...

Стратегиялық мақсатты құру көп уақыт алмайды — ол небәрі бір бет — және нәтижеге көңіліңіз толатынына уәде беремін.

Құттықтаймын! Сіз алғашқы қадамды жасадыңыз! Осы кішкентай әрекет арқылы сіздің үлкен сапарыңыз басталды!

Басымдықтарды дұрыс қоя отырып, қажетті тетіктерді ДӘЛ ҚАЗІР іске қосыңыз және — автоматтандыру мен делегирлеу арқылы — олардың толық жылдамдықпен айналуын қамтамасыз етіңіз. Сіз машина жасап жатырсыз. Ол дайын болғаннан кейін, сіздің тұрақты міндетіңіз оның жұмысын қадағалау болады.

Кассалық аппаратты елестетіңіз. Клиент кассадан кетпей тұрып, төлем расталады, чек беріледі, тауардың орнын толтыру үшін қоймаға тапсырыс беріледі, ішкі есеп жүргізіледі және сату комиссиясы есептеледі. Бұл концепция біздің жұмыс принциптеріміздегі №14 принципте көрсетілген: «Мұны ҚАЗІР істеңіз. Барлық әрекеттер «сату нүктесі» теориясына негізделеді. Егер әрекетті дереу орындау мүмкін болса, біз оны кейінге қалдырмаймыз. Кез келген ірі бөлшек сауда орны сияқты, біз «транзакция орын алған сәтте инвентарь мен деректер қорын жаңартамыз»».

Centratel-де транзакциядан кейін кеңседе ешқандай қағазбастылық қалмайды. Біз: «Кейін ұсақ-түйекпен айналыспау үшін бұл тапсырманы ҚАЗІР қалай аяқтай аламыз? » деп сұраймыз. Бірден! Біз тапсырманы ҚАЗІР толық аяқтаймыз, ілеспе түзетулерді ҚАЗІР енгіземіз, содан кейін келесі шаруаға ҚАЗІР көшеміз!

«Сату нүктесі» дегеніміз — прокрастинациямен айналыспай немесе ескі мәліметтерді сұрыптауға алтын уақытыңызды жұмсамай, кез келген жағдайға дайын болу, шабуыл позициясында болу. Сіз өмірдің кез келген соққыларына дайын, нық позицияда боласыз.

Үнсіз батылдық сияқты, «сату нүктесі» ұстанымы да прокрастинацияның қарама-қайшылығы.

Көкжиегіңізді таза ұстаңыз. Сонда сіз болашақ қиындықтарға дайын болып қана қоймайсыз... бұл психикалық денсаулық үшін де пайдалы.

Жаңа жоба ма? Тетіктерді дәл осы минутта іске қосыңыз! Оны мүмкіндігінше тез аяқтаңыз!

Сіздің бизнесіңіз үшін де, жеке өміріңіз үшін де «сату нүктесі» ұстанымы алдағы жолға назар аударуға мүмкіндік береді, ал сіздің басқа жүйелік стратегияларыңыз мәселелердің арттан келіп соғуына жол бермейді. «Сату нүктесі» ұранын ұстансаңыз, сіз өзіңізге деген нық сенімді сезінесіз. «Уақытым жоқ» немесе «өте бос емеспін» деген сылтаулар өміріңізден жоғалады.

Өміріңізді қарапайым әрі таза етуге көмектесетін «сату нүктесінің» екі стратегиясы:

«Сату нүктесінің» формуласы: АВТОМАТТАНДЫРУ-ДЕЛЕГИРЛЕУ-ЖОЮ.

«Сату нүктесі» ұстанымын қабылдау сізді жүйелік ойлаудың «конга биі» желісіндегі бірінші адам етеді. Желінің бағыты мен жылдамдығын анықтайтын — сізсіз. Ондаған ізбасарлар сіздің қимылдарыңызды қайталайды. Бишілердің формасы мен шеберлігі әртүрлі болса да, конга желісі сіз қалаған жаққа қарай жүреді. Сіз — көшбасшысыз. Сіз алға жол саласыз, ал артыңыздағылар өздігінен реттеледі. (Артыңыздағылар үшін қарапайым жүйелік тапсырма: олар тек алдындағы бишінің белінен ұстап, ырғақтан жаңылмауы керек).

Centratel-дің жаңа қызметкерінде «Мұны қазір істейін бе, әлде кейін бе? » деген сұрақ туындағанда, оның әлі қалыптаспаған ішкі диалогы былай болуы мүмкін: «Бұл тапсырманы қазір немесе кейін істегенімнен не өзгереді? Қазір істегім келмей тұр. Кейін істеймін, өйткені сол кезде зауқым соғатын сияқты». Тағы бір нұсқа: «Мен қысым астында жақсы жұмыс істеймін. Маған әрекет ету үшін дедлайн керек, сондықтан мұны келесі аптада, мерзімі тақалғанда істеймін... немесе тапсырма өздігінен жоқ болып кетер». Таныс па?

Біз жаңа қызметкерден бұл ішкі диалогты «Мен мұны қазір істеймін, өйткені Centratel-де жұмыс солай істеледі» деген сөзге ауыстыруды талап етеміз.

Біздің тәжірибелі менеджерлеріміз «оны қазір істе» қағидасын тек ол біздің саясатымыз болғандықтан ғана емес, сонымен бірге ол өте тиімді екеніне көз жеткізгендіктен қабылдайды. Олардың ұраны: «Қазір істе де, күнді жалғастыр! »

Бұл «мен солай дедім» деген бұйрық біздің тәуелсіздік пен еркіндікті сүйетін болмысымызға біртүрлі көрінуі мүмкін. Біз басқалардың қойған ережелерін ұнатпаймыз, бірақ бизнес жағдайында қызметкер ережелер ұнамаса, жұмыстан кетуге ерікті. Бостандықта кез келген адам жұмысын тастап, басқа жерге ауыса алады, жаңа бизнес бастай алады немесе үйде диванда жатып уақытын босқа өткізе алады.

Бірақ Centratel-дің жаңа қызметкері үшін тұжырымдаманы тексеріп, оның тиімділігін көргеннен кейін бәрі түсінікті болады. Логика қарапайым: Тұрақты жоғары нәтижелер — өзгермейтін Жұмыс принципінің негіздемесі.

Әрине, «сату нүктесі» концепциясы жеке шешімдерге де қатысты. Міне, мәнді ашатын қарапайым мысал: «Мен киім сатып алып жүрмін. Сыртқа шыққан соң, ертеңге қажетті азық-түлікті де бірден сатып ала салсам ба? » Жауабы, әрине: «Иә! »

Бұл — тапсырмаларды бірінен соң бірін, желілік форматта орындау дегенді білдіреді.

Жүйелік ойлау тәсілі уақытты үнемдейтін стратегияларды тудырады, сондықтан «сату нүктесіндегі» ойлау біздің қызметкерлердің жұмыс аптасын ақылға қонымды шекте сақтауға көмектеседі. Мен қызметкерлеріме: «Шартымыз былай: егер сіз 100 пайыз күш салсаңыз, біз сізге жақсы төлейміз» деймін. Бұл — қызметкерлер жақсы жұмыс істегенде, біз оларға жоғары жалақы, жақсы жеңілдіктер, қомақты бонустар және қалыпты жұмыс аптасын қамтамасыз етеміз деген кепілдік.

Процедураларға негізделген «сату нүктесі» әдістемесінің арқасында біздің адамдар қызмет көрсету саласында жиі кездесетін елу-алпыс сағаттық жұмыс аптасын көрмейді. Сондай-ақ, мен қызметкерлердің аптасына қырық сағаттан артық жұмыс істемегенін қалаймын. Олардың Centratel-ден тыс өз өмірі болғанын қалаймын. Және тағы бір нәрсе: олар демалып үлгерсе, жұмысқа тың әрі жігерлі болып оралады және біз талап ететін 100 пайыздық нәтижені бере алады.

«Сату нүктесі» әдістемесі біздің коммуникациялық стратегиямыздың да негізінде жатыр. Жақсы идеялар ойыңыздан тез өтіп, жоғалып кетуі мүмкін. Көлік айдап бара жатқанда, әріптесіңізбен сөйлескенде немесе төсекте жатқанда керемет идея келуі мүмкін, бірақ ол келесі сәтте-ақ ұмытылады. Тамаша идеялар өте құнды, оларды лезде жазып алатын техникалық мүмкіндіктің жоқтығынан жоғалтып алуға болмайды. Сондықтан мен смартфонымдағы цифрлық дауыс жазбасын пайдаланамын. Егер кенеттен жақсы идея келсе, мен оны бірден жазып алып, өзіме электронды поштамен жіберемін. (Біз мұны EVM хабарламасы деп атаймыз). Кейде дауысты мәтінге айналдыратын қосымшаны да қолданамын.

Ойларым жазып алынған соң, артық жүксіз ақыл-ойым келесі кез келген бағытқа еркін ауыса алады. Жаңа идея мені кейінірек күтіп тұратын болады.

Сондай-ақ, біз кеңседегі дауыстық пошта жүйесін EVM хабарламаларын бүкіл қызметкерлерге немесе белгілі бір топтарға электронды пошта арқылы оңай жіберілетіндей етіп баптадық. Иә, біздің байланыс протоколымызда қарапайым пошта, топтық пошта және лездік хабарламалар бар, бірақ көптеген мәселелер бойынша дауыстық хабарлама жағдайды тезірек және нәзік тұстарын дәлірек түсіндіреді. (Centratel байланыс стратегиясының шолуын G қосымшасынан қараңыз. )

Аяусыз жазылымнан бас тартыңыз!

Үнемделген уақыт пен қуатты не істейсіз? Сіз бұл бағалы ресурстарды шынымен маңызды нәрселерге жұмсайтын боласыз.

Әрине, сіздікі дұрыс. Ертең әрқашан бар: көп жағдайда тапсырманы ертең де орындауға болады. Қауіп сонда — сіз әдетке нұқсан келтіргенде, ол әлсірей түседі. Бірақ істі кейінге қалдыруға сылтау табылғанда, оны бәрібір орындап тастасаңыз, «дәл қазір жаса» әдеті іштей нығая түседі. Өз ерік-жігеріңізді нығайтудың үлкен құндылығы бар. Ол үшін кез келген мүмкіндікті пайдаланыңыз.

«Point-of-sale» әрекеттері өзіндік тәртіпке және ыңғайсыз аймаққа қадам басуға дайын болуға негізделген. Тек жасаңыз!

Қайсысы дұрыс? Мен бұны ертерек айтқанмын: осы кітапты оқып отырғанда, бизнестегі, жеке қарым-қатынастағы немесе саяси көзқарастарыңыздағы кез келген қатып қалған сенімдеріңізден арылыңыз. Олардан бас тартпаңыз. Тек біраз уақытқа ысырып қойыңыз, әсіресе өміріңіздің сізді қанағаттандырмайтын салаларында. Өміріңіздің белгілі бір жағында қиындық көріп жүргеніңіз, керісінше емес, құйрығыңыздың итті бұлғап жүргенін білдіруі мүмкін. Маған сеніңіз: егер сіз ит болсаңыз, құйрықты СІЗ бұлғағыңыз келеді!

Бұған қараудың тағы бір жолы бар. Сіздің өміріңіздің «басқару мәзірі» шынайылықпен қалай жұмыс істейтініңізді анықтап жатыр ма? Немесе шынайылық сіздің басқару мәзіріңіздің негізі ме?

Сізге соңғысы керек...

Осы тұрғыда өзіңізге тағы бір маңызды сұрақ қойыңыз: сіз шынайылықтың қандай болғанын қалайтыныңыз бен оның іс жүзінде қандай екенін шатастырып жүрген жоқсыз ба? Қабылдау қаншалықты қиын болса да, сіз ойдан шығарылған әлемде өмір сүріп жатқан болуыңыз мүмкін. Іс жүзінде... жоқ әлемде.

Саясат, қарым-қатынас, жеке денсаулық — бәрі де, сізге ол ұнаса да, ұнамаса да, ШЫНДЫҚТАН басталады...

Көптеген адамдар хаоста өмір сүреді, өйткені олар мақсат қоюға және сол мақсаттарға жету үшін парасатты стратегияларды анықтауға жеткілікті түрде баяулай алмайды. Көбінесе, жүйені сабырмен реттеудің орнына, ойланбастан асығыс әрекет ету басым болады.

Иә, басты мәселе — баяулау және — меніңше — дәл қазір осы кітапты оқып отырып, сіз дәл осы баяулаумен күресіп жатқан боларсыз. Солай ма? Егер солай болса, терең тыныс алып... жай ғана баяулаңыз! Егер баяулау басында оғаш көрінсе, бұл қалыпты жағдай.

Шыдамды болыңыз және бәрібір баяулаңыз...

Тыныс алыңыз...

Менің агрессивтілігім тиімсіздігімді тудырды.

Содан бір күні менің жаттықтырушым Отто Фрей маған босаңсуды, «ойланбай ұмтылудың» орнына «баяу және қалыпты» ойлауды айтты. Басында бұл қиын болды, өйткені маған жеткілікті түрде тырыспай жатқандай көрінді. Бұл дұрыс емес сияқты сезілді. Бірақ Отто айтқандай — жоқ, шын мәнінде ол талап етті — мен өзімді тежеуге, шаңғымен қалыпты және сабырлы сырғанауға барынша назар аударуға мәжбүрледім. Менің нәтижелерім бірден және күрт жақсарды. Содан кейін, соның ішінде колледж командасындағы екі жыл ішінде, мен бірде-бір жарысты аяқтамай қалған емеспін және жүзден астам қатысушының ішінде үнемі алғашқы бестіктен көрінетінмін. Бірақ он алты жасымда алған бұл сабақ тиімді жолдың бір ғана белгісі еді және ол кезде бұл тек менің шаңғы тебуіме ғана әсер етті. Осы «баяула және қалыпты бол» сабағының өмірімнің қалған бөлігіне таралуы үшін арада ондаған жылдар өтуі керек болды.

Мен бұл туралы бұрын айтқанмын, бірақ мұнда егжей-тегжейлі тоқталғым келеді. Жұмыс орнындағы хаостың ең терең кезеңінде мен ауру денемен және қажыған ақыл-оймен де күресіп жүрдім. Күндіз есім кіресілі-шығасылы болып, түнде ұйықтай алмайтынмын. Дәрігерім маған антидепрессанттарды, содан кейін Риталинді берді. Ол менің аптасына жүз сағаттық жұмысыма қарамастан, проблемаларым депрессиядан туындады деп сенді!

Бірақ бизнесімнің жүйелеріне қатысты алған кішігірім ағартуымның нәтижесінде мен денемнің де жүйелер жиынтығы екенін білдім. Мен өзімнен: «Менің физикалық денем неден тұрады? » — деп сұрадым. Жауабы айқын еді. Адам денесі химиялық заттардан тұрады. Осыны түсінген соң, дәрігерімнен қан талдауының кең спектрін жасауды өтіндім. Менің депрессиям себеп емес, тек симптом екеніне сенімді болған ол, басында бұл идеядан бас тартты. Бірақ кейін көнді.

Менің міндетім — бұзылған ішкі жүйелермен жеке-жеке жұмыс істеп, әрқайсысын біртіндеп қалыпқа келтіру болды. Осы бес ақаулы жүйенің жұмысын дұрыс жолға қойғаннан кейін, менде теңгерімді, біртұтас дене және сергек ақыл-ой болады. Басқаша болуы мүмкін бе?

Келесі екі жыл ішінде мен биологиялық белсенді қоспаларды жүйелі түрде қабылдай отырып, қан анализін бірнеше рет тапсырдым. Мен ішетін сұйықтық мөлшерін екі есе арттырып, өмір салтымды өзгерттім, бұл менің проблемалы химиялық жүйелерімді тепе-теңдікке келтірді. Сол екі жылдың соңында қаным қалыпқа келді, мен физикалық тұрғыдан күшті, ойым анық болды.

Бұл соншалықты оңай болды ма? Иә және жоқ. Бір жағынан, сауығу жолы айқын болды — не істеу керектігі түсінікті еді. Екінші жағынан, қажетті нәрсені істеу үшін өзіндік тәртіпті сақтау кейде қиынға соқты. Мен кейде сүріндім, бірақ физикалық жағдайымды айтарлықтай жақсарту үшін жеткілікті түрде нәтижеге қол жеткіздім. Мен әлі де сүрінемін бе? Иә!

Сіз ше? Денеңізді құрайтын химиялық заттардың жағдайы жақсы екеніне сенімдісіз бе? Егер олай болмаса, бұл сіздің физикалық және ақыл-ой жұмысыңызға, бақытыңызға теріс әсер етуі мүмкін бе? Дәрігеріңізге толық қан анализін жасауды тапсыру арқылы денсаулығыңызды өз қолыңызға алуды қарастырыңыз. Екінші жағынан, шешім дәрігерді қажет етпеуі де мүмкін. Мүмкін сізге тек жүйелі түрде жаттығу жасап, дұрыс тамақтанып, ерте ұйықтау керек шығар.

Жүйені жақсарту!

Денені өлшеу туралы соңғы ой. Егер сіз қандай да бір затқа тәуелді болсаңыз, мейлі ол зиянсыз болып көрінсе де, тепе-теңдік бұзылған. Кез келген бөгде зат жүйелеріңізді істен шығарады, сондықтан жақсы бастама — сол заттардан бас тартып, әлемге «таза» көзбен қарау. Бұл оңай болмауы мүмкін, бірақ егер сіз мұны істей алсаңыз, ерекше адамдардың қатарында боласыз.

Мәселелерді реттеуді бастау үшін адамның өз денесінен артық жер жоқ. Жүйелік стратегияны қолдана отырып, физикалық шассиді — сіздің санаңызды сақтайтын және тасымалдайтын көлікті — талдау және жөндеу — бұл сіз жасай алатын ең әсерлі «сыртқы және сәл жоғарыдан қарау» әрекеті.

МЕН сіз жасайтын бизнес-машинаның маңызды аспектісіне әлі толық тоқталған жоқпын: оны сіз бен біз сияқты қарапайым адамдар, ерекше қабілеттері жоқ адамдар басқара алатындай етіп жасаңыз.

Таныстарым маған: «Меніңше, сіздің табысқа жетуіңіздің себебі — сізге жұмыс істейтін өте жақсы адамдарды таба алғаныңызда», — дейді. Аудармасы: «Әрине, сізді құрметтейтін, әрбір ойыңызды білетін, кез келген тілегіңізді орындайтын және жан аямай жұмыс істейтін қызметкерлерді кездейсоқ тауып алдыңыз. Жолы болғыш адамсыз! »

«Дұрыс адамдарды табу» керек деген түсінікті зерттеу жалпыға ортақ қате түсінікті ашады. Бұл тұжырымның дұрыс емес екендігінде емес. Мәселе — қорытындының керісінше жасалуында. Centratel-де бізде шынымен де ерекше ұжым бар, бірақ бұл менің кадр таңдау шеберлігімнен немесе жай ғана сәттіліктен емес. Бұл біз ұсынатын тамаша жұмыс жағдайына байланысты сапалы қызметкерлерді тартып, оларды сақтап қалатындығымыздан. Тамаша жағдай тамаша қызметкерлерді тартады. Бізге тек олар есіктен кіргенде тани білу және жұмысқа алғаннан кейін оларға ересек адамдар ретінде қарау керек.

Өздерінің не істей алатынын көрсету үшін әділ мүмкіндік іздеп жүрген тәртіпті, еңбекқор, адал әлеуетті қызметкерлер өте көп. Олар жақсы жұмыс істегенде, қаржылай марапатталғысы келеді. Сізге тек осы адамдарды тауып, оларға құрмет, нақты нұсқаулықтар, жақсы жалақы және жарқын болашақ туралы уәде беру керек. Әдеттегідей, бұл жай ғана қарапайым механика.

Барлық мәселелерді шешетін мінсіз қызметкерді іздеу — жоғарыдан төменге бағытталған жылдам шешім — жүйелік ойлау емес. «Жүйені басқару» бизнесінде сіздің көшбасшы ретіндегі міндетіңіз — еңбекқор, адал және ұзақ мерзімді ұжымды қалыптастыратын ерекше бизнес-машинаны қамтамасыз ету — төменнен жоғарыға бағытталған шешім.

Осылайша, бұл жақсы адамдар тамаша қызметкерлерге айналады. Сіз оларға өздерінің ішкі дағдылары мен жоғары мотивациясын көрсете алатын ашық ойын алаңын ұсыну арқылы жарқырауына мүмкіндік бересіз. Сіз олардың ұсыныстарын мұқият тыңдайсыз. Сіз оларға мүмкіндік бересіз, содан кейін оларға еркіндік бересіз.

Ұжымыңызға шешім қабылдаудың оң және теріс жақтарын талқылауға батып кетпеуге көмектесіңіз. Ол үшін оларды үш негізгі құжаттың нұсқауларын (Екінші бөлім, 10 және 11-тарауларды қараңыз) әрқашан сізбен қайта-қайта тексермей-ақ батыл қолдануға ынталандырыңыз. Оларға күмілжіп немесе мақұлдауды күткеннен көрі, қателік жіберген жақсы екенін айтыңыз.

Centratel-де маған менеджердің қандай да бір әрекетті стратегиялық мақсаттағы, жұмыс принциптері құжатындағы немесе белгілі бір жұмыс процедурасындағы нұсқаулыққа сәйкес келгендіктен жасап жатқанын айтқаны өте ұнайды. Олардың осы құжаттардың бірін жақсарту туралы ұсынысы болғанда, тіпті қатты ұнайды.

Сіз өзіңіз жасаған нәрсеге сенетін ақылды, адал, таза өмір сүретін және ынталы қызметкерлерді қалайсыз — сіздің пайымыңызға қызығатын және сізбен бірге болашаққа, кем дегенде біраз уақытқа бірге барғысы келетін адамдарды. Бұл жақсы адамдар — сіздің болашағыңыздың негізі. Сіз оларға ең жақсысын беруге міндеттісіз, ал ең жақсының өзегі — сіз ұсынатын мұқият құрастырылған жүйеге негізделген бизнес-машина. Кейін, егер сіз оларды жақсы үйретсеңіз және олар сіздің компанияңызбен бірге өссе, бір күні олар өз бизнестерін ашып кетсе, бұл сіз үшін мақтау болады. Екінші жағынан, егер олар сізбен бірге ұзақ мерзімге қалуды таңдаса, бұл ең жоғары жеке құрмет болады.

Бизнес-көшбасшы өнімді немесе қызметті шығаруға және тұтынушыларды табуға барынша назар аударуы керек сияқты көрінеді. Бірақ мәселе де осында! Өнімді немесе қызметті — және оны жеткізуді — жүйелі түрде жақсартудың жалпы стратегиясынсыз тек осы маңызды миссияларға шоғырлану, сайып келгенде, дисфункцияға (жұмыстың бұзылуына) әкеледі.

Бүкіл операцияға сырттан және сәл жоғарыдан қарау перспективасын қабылдамау — жүз жаңа бизнестің тек біреуі ғана он бес жыл өмір сүретіндігінің басты себебі.

Міне жақсы жаңалық: сол жүздің біреуі болып аман қалғандардың жағдайы өте жақсы. Қаншалықты қатал естілсе де, сіз үшін жеке жақсы жаңалық: жаңа бәсекелестеріңіздің басым көпшілігі сәтсіздікке ұшырайды.

Барлық ірі табысты бизнестердің ортақ неі бар екенін түсініңіз. Көшбасшының ең көп уақыт шығыны ірі мәмілелерді үйлестіруге жұмсалмайды. Керісінше, көшбасшы уақытының көп бөлігін өнімді немесе қызметті өндіретін және сататын жүйелік механизмдерді жақсартуды қадағалауға жұмсайды.

Жаңа машинаңызға қызметкерлердің мүмкіндіктерін кеңейтетін нәзік тұстарды енгізу керек. Мысалы, бұрын айтылғандай, қызметкерлер тек жаңа жұмыс процедураларын жасауға ғана емес, сонымен қатар қолданыстағыларын жақсарту бойынша ұсыныстар беруге де ынталандырылуы керек. (Бұл біздің Бизнес Құжаттама Бағдарламалық жасақтамамыздың негізгі элементі, H қосымшасын қараңыз. ) Сондай-ақ, бұрын талқыланғандай, қызметкердің ұсынысы мүмкіндігінше тезірек қаралып, шешім қабылдануы тиіс (Екінші бөлім, 11-тарауды қараңыз).

Қызметкерлердің іс-әрекеті мен өзара әрекеттесуіне қатысты басқа да маңызды нюанстар сіздің стратегиялық мақсатыңыз бен жұмыс принциптеріңізден табиғи түрде туындайды. Қызметкерлерді тамаша жеке жұмысы үшін марапаттау жолдарын мұқият іздеңіз (Centratel қызметкерлеріне жүйені «түзеткені үшін қалай төленетіні» туралы түсініктемені Екінші бөлім, 11-тараудан қараңыз). Маңызды жайт — сіз бизнесіңізді демократияға айналдырмайсыз. Сіз көшбасшысыз және бұл қалыпты жағдай! Мықты көшбасшы болу — бұл сіздің қалауыңыз және бұл сіздің қызметкерлеріңіздің қалауы.

Қызметкерлеріңіздің мүмкіндіктерін кеңейтудің негізгі кілті — сіздің жүйелік ойлауды өзіңізге сіңіруіңізде. Бұл орын алған соң, басқару мен бағыт берудің нәзік тұстары сізге табиғи түрде келеді. Қызметкерлер сіздің мінсіз жұмыс істейтін жүйеңіздің маңызды шешім қабылдаушы бөлігі болуға шақырылғаннан кейін, көптеген бизнестерді мазалайтын көзқарас проблемалары болмайтынын біліңіз. Бұл таңғажайып өзгеріс, бірақ ол қисынды: қызметкерлеріңізге ересек адамдар ретінде және бизнестің маңызды бөлігі ретінде қараңыз, сонда олар сіздің бизнесіңізді сіз қалағандай етіп құруға атсалысқысы келеді.

Сіздің командаңыз жұмысты сіз сияқты көруі керек. Егер сіз бақылауды өз қолыңызға алғыңыз келсе, ұжымға жауапты болуыңыз керек, демек, сіздің пайымыңызбен келіспейтін немесе келісе алмайтын адамдарды жұмыстан шығаруға тура келеді. (Бұл үшін кешірім сұраймын. ) Сіз оларды жүйелік ойлауды бөлісетін жаңа адамдармен алмастырасыз.

Centratel-де жұмыс істеу үшін жүйеге бағытталған тұлғаларды іздеуде жұмысқа үміткерлер өтуі тиіс негізгі «кедергілер» мыналар. Назар аударыңыз, мұндағы ортақ қасиет — ойдың анықтығы мен өзіндік тәртіп. Үміткер:

Субъективті сұхбат процесін кішкентай құрамдас бөліктерге бөлу арқылы біз оны объективті «өтті/өтпеді» сынағына айналдырамыз. Иә, интуиция маңызды болуы мүмкін, бірақ ол ешқашан сіздің нұсқауларыңыздан жоғары тұрмауы керек. Сезім мен логиканы, субъективті мен объективтіні шатастырмаңыз. Қаншалықты жанашыр болсаңыз да, біреуді «бұл адамға мүмкіндік беру керек» деген ішкі сезіммен жұмысқа алу — әдетте қателік. Ішкі сезімді адамдарды таңдау үшін емес, оларды лайықсыз деп табу үшін қолданыңыз. (Бұл — өмірдің басқа салаларында да қолдануға болатын пайдалы нұсқаулық. )

Centratel-де жұмысқа үміткердің жоғарыда аталған барлық кедергілерден өтуі өте маңызды. Егер ол біреуінен ғана өтпей қалса, біз жұмыс ұсынбаймыз, өйткені сол бір теріс көрсеткіш басқа барлық жақсы қасиеттерді қосса да жойылмайтын мәселені білдіреді. Біз бұл мәселеде қаталмыз және ерекшелік жасамаймыз.

Жоғары білім бе? Біз бұған көп уайымдамаймыз, бірақ колледж дипломы адамның мақсатқа жету үшін ұзақ мерзімді қиындықтарға төтеп бере алатынын және ақыл-ойын шоғырландыруды үйренгенін білдіруі мүмкін. Өкінішке орай, бүгінгі күні колледж дипломы сауаттылықтың немесе парасатты ойлаудың сенімді көрсеткіші бола алмайды. Біздің жеті топ-менеджеріміздің тек екеуінде ғана төрт жылдық колледж дипломы бар (және қызығы, екеуінің де мамандығы — саясаттану).

Сіз мұны білесіз. Біреуді жұмысқа алып, кейін шығару — бұл компания үшін жай ғана нашар инвестиция емес, бұл қызметкер үшін ауыр соққы. Үміткер үшін жұмысқа мүлдем алынбаған әлдеқайда жеңілірек. Ойластырылған (және, әрине, құжатталған) жұмысқа қабылдау протоколын жасау арқылы жанашырлық танытыңыз.

Ал ірі, табысты компания көшбасшысының қасиеттері қандай? Көп жағдайда бұл адамдар туа біткен супержұлдыздар емес. Тиісті деңгейдегі интеллект пен еңбек етуге дайын болудан басқа, олардың артықшылығы — көптеген адамдардан айырмашылығы, олар табиғи түрде жүйелік перспективада жұмыс істейді. Бұл көшбасшылар салмақты, өйткені олар соқыр көртышқандарды қайта-қайта ұра бермей, оларды біржола жою керектігін түсінеді.

Иә, жүйелік көзқарас ірі, табысты ұйымдарды басқаратындардың санасына біржола сіңген, бірақ бұл өте қарапайым қағида болса да, осы жүйелік көзқарасты жүзеге асыратын көптеген көшбасшылар оны сипаттап бере алмайды, тіпті оны өз табыстарының шешуші факторы ретінде де атай алмайды.

Жүйені жетілдіру процесін түсінетін менеджерлер арқылы табысты көшбасшы процестерді мінсіз етуге және оларды сол күйінде сақтауға зейін қояды, трендтер мен нарықтық өзгерістерге бейімделе отырып, тиімділікті үнемі реттеп отырады. Егер сіз көптеген адамдар арпалысып жүрген ретсіз, басқарылмайтын былықтан шыққыңыз келсе, сіз де солай істеуіңіз керек.

Сіз өз бизнесіңіз үшін қызметкерлер мен жеткізушілерді тауып, оларды сақтап қалуыңыз, өніміңіздің немесе қызметіңіздің жасалуы мен сатылуын қадағалауыңыз, жалақы төлеп, салықтарды өтеуіңіз және бүкіл кәсіпорынды пайдаға қарай бағыттауыңыз қажет. Егер сіз алға секіріс жасағыңыз келсе, сататын затыңыз үнемі жоғары сапалы болуы тиіс, ал егер сіздің адамдарыңыз негізгі тетіктерге (механизмге) барынша зейін қоймаса, бұған қол жеткізу мүмкін емес.

Қысқа мерзімді перспективада сіз ерекше, нақты анықталған жүйелерді құруға көңіл бөлуіңіз керек. Ұзақ мерзімді перспективада сіз және сіздің қызметкерлеріңіз оларды тынымсыз жетілдіріп, қолдап отыруларыңыз қажет. Оның жанама өнімі ретінде адамдар қалайтын ерекше тауар немесе қызмет пайда болады.

Сіздің флотыңыздағы барлық кемелер толық жылдамдықпен жүруі керек, сондықтан барлық адамдарыңыздың бір толқында екеніне көз жеткізгіңіз келеді. Бір баяу қайық бүкіл флотилияны тежейді. Сіз ұйымыңыздағы әрбір адамның ең жоғары қуатпен жұмыс істеп, құрумен, реттеумен және жөндеумен айналысқанын қалайсыз. Флот толық жылдамдықпен алға жылжып, мақсаттарыңызға дәл бағытталуы тиіс. Оны жүзеге асыру — ұлы көшбасшы ретіндегі сіздің жұмысыңыз.

Жүйелік ойлаудың жанама өнімі — тиімді мен тиімсізді бірден ажырата білу қабілеті.

Оңтүстік Калифорнияда барлық дүкендерінің дәл ұйымдастырылуын, жинақылығын және тұтынушыға бағытталуын құштарлықпен қадағалайтын белгілі бір азық-түлік дүкендер желісі бар. Тауар сөрелері лық толы. Барлығы таза әрі жарқырап тұр. Иә, онда жұмыс істейтін адамдар да ұқыпты әрі жинақы! Дүкен ішінде жүріп, сатушымен көз түйістірсеңіз, олардың өз жұмысына деген мақтанышын сезінесіз.

Әрбір дүкен барынша жүйелі. Мен топ-менеджерлерді жеке танымаймын, бірақ бұл жерде ұйымның жоғарғы жағынан бастап тұтынушымен байланыс деңгейіне дейін бағытталған, жан-жақты ойластырылған және құжатталған жүйелік стратегияның мінсіз үлгісі бар екені анық.

Әрине, мұндай кәсіпорындар басқа жерлерде де бар. Олар көп емес, бірақ кездеседі. Ондай жерді тапқанда, уақыт бөліп, сол тиімділіктің артында тұрған жүйелік хаттамалар туралы ойланыңыз. Бақылаңыз және үйреніңіз.

Дағдарысқа ұшыраған бизнестерді табу оңай. Оларға әр қадам сайын тап боласыз, өйткені олар барлық жерде. Мұндай кәсіпорындарға барғанда да көп нәрсені түсінуге болады. Ондағы мақтаныштың жоқтығына, қызметкерлердің "өрт сөндіру" режимінде (соңғы сәтте жанталасу) жұмыс істеуіне, бөлшектерге көңіл бөлінбеуіне назар аударыңыз. Хаосты сезініңіз. Бұл — сіз өз жұмысыңызда және өміріңізде қалайтын нәрсенің қарама-қайшылығы. Мұнда да бақылаңыз және үйреніңіз.

Дегенмен, киоскілер барлық жерде болса да, мен оларды жиі қолданбаймын. Жол үстінде кофе ішкім келсе, мен арнайы қалыптасқан кофеханаға баруға тырысамын. Мұның бір ғана себебі бар.

Баяғыда, аптасына сегіз сағат жұмыс істеп жүрген кезімде, үйімнің жанындағы жаңа киоскіге барып көруді ұйғардым. Бір күні таңертең, ұйқым қанбай есеңгіреп тұрып, Centratel кеңсесіне бара жатқан едім. Қатты, ыстық қара кофе ішкім келіп, киоскінің жанына тоқтадым.

Бариста көлігімнің терезесінен кофе салынған қағаз стақанды ұсынды. Мен оны стақан ұстағышқа қойып, қарбалас көшеге қайта шығып, кеңсеге қарай бет алдым. Алғашқы ұрттамды ішуге дайындалып... Фу! Ол жылымшы, сұйық және дәмсіз екен. Әттең! Менің ашуым бірден шегіне жетті — сол бір стақан кофенің тудырған жағымсыз сезімі әлі күнге дейін есімде... бұл оқиға отыз жыл бұрын болған еді!

Мен жолымды ұзартып, қала орталығындағы өзім сенетін дүкендердің біріне бардым да, киоскіден алған толы стақанды сырттағы қоқыс жәшігіне салтанатты түрде тастадым. Сосын ішке кіріп, басқа стақан сатып алдым.

Бұл дүкенде әдеттегідей кофе ыстық әрі қою болды. Осы күнге дейін сол стақаннан алған қанағаттану сезімім есімде.

Міне, мені әлі күнге дейін таңғалдыратын салдары: мен киоскіден кофе сатып алудан қашқақтаймын. Неге? Мен тым қатал немесе кешірімсізбін бе? Жоқ. Бұл прагматикалық тұрғыдан өзімді ойлауым. Өйткені мен бұл қолайсыздыққа қайта тап болғым келмейді, әсіресе өмірімде бір қатені екі рет қайталаған ақымақ сияқты сезінгім келмейді.

Иә, бұл өте ұсақшылдық болып көрінуі мүмкін, бірақ бұл — шындық.

Сонымен, осынша жыл өтсе де, егер тұрақты кофеханаларымның бірі жақын жерде болса, киоскіге бармауға тырысамын. Осындай себептермен мен бірқатар басқа жергілікті мекемелерге, соның ішінде жарты ондаған мейрамханаларға, көптеген бөлшек сауда дүкендеріне және бірнеше жанармай бекеттеріне де бармаймын. Әрине, менің ішкі түйсікпен берген бағам толықтай әділ немесе қисынды болмауы мүмкін, бірақ мен айтқандай, олар нақты сезімдер.

Сізде ше? Сізде де осындай тәжірибе мен бірден пайда болатын реакция болды ма?

Centratel — таза қызмет көрсету саласы, сондықтан қызмет көрсету сапасын бағалау менің қай жерде жүрсем де табиғи әдетім. Көшеде жүргенде мен сэндвич дүкендерінің, бөлшек сауда орындарының, кинотеатрлардың, қоғамдық көліктердің, мемлекеттік қызметкерлердің және т. б. қызмет сапасын бағалап жүремін. Бұл — қызмет өте нашар немесе өте жақсы болғанға дейін санадан тыс жүретін талдау, ал сондай кезде мен оны бірден сеземін.

Кейде мен жүзінен күлкі кетпейтін, мұқият тыңдайтын және менің келгеніме шынымен қуанышты болып көрінетін кассирлерге немесе даяшыларға бірден жұмыс ұсындым. Ал кейде біреудің нашар қарым-қатынасы мені сол бизнестен мәңгілікке суытты.

Жұмыстан тыс уақытта Centratel менеджерлері де табиғи түрде осындай бағалаулар жүргізеді. Жүйелік ойлау қалыптасқаннан кейін, кереметті немесе сұмдықты елемеу мүмкін емес. Кейін шегіну жоқ!

Киоск операторларының құрметіне айта кетсем, бірнеше жыл бұрын біз Centratel-дің «Латте дүйсенбі» сусындарын (қарбалас дүйсенбі күндері барлығына кофе немесе какао сатып аламыз) жергілікті дүкендерден емес, бір киоскіден алуды ұйғардық. Киоск сусындары үнемі керемет болатын. Бұл киоскінің ерекше бірдеңесі болғаны ма? Ол осыдан көп жыл бұрынғы суық кофе берген киоскіден басқаша басқарылды ма? Бұл сұрақтардың жауабы, әрине, «иә» және «иә».

(Жаңарту ретінде айтсам, бірнеше жыл бұрын сол киоск иесі зейнетке шыққанда, біз өзіміздің кофе жабдықтарымызды орнаттық, бұл бізге осы шағын, бірақ маңызды процесті толық бақылауға мүмкіндік берді. )

Неліктен суық кофе берген киоскіде кофе соншалықты нашар болды? Иесінде тұрақты сапаны қамтамасыз ететін ешқандай процедуралар болмағаны анық. Ол ретсіз жұмыс істеді және клиенттерді сақтап қалу үшін жүйелерді саналы түрде басқару керектігін түсінбеді. Оның үстіне, ол бір нашар стақан кофенің қаншалықты орасан зор теріс әсері бар екенін білмеді. Ол күн сайын жақсылықтан үміттеніп, өз эмоцияларына, клиенттердің көңіл-күйіне немесе тіпті ауа райына тәуелді болып, дайындықсыз жұмыс істегеніне сенімдімін. Нәтижесі? Маған сол жантүршігерлік кофені бергеннен кейін көп ұзамай ол киоск жабылып қалды.

Сол бір стақан суық кофеге деген реакциямды объективті түрде бақылай отырып, мен бизнестің табысы тұрақты жоғары сапаға байланысты екенін түсіндім.

Егер адам біреуге жұмыс істесе ше? Бұл оңай және басты қағида мынадай: «Менің бастығым — менің негізгі клиентім. Жұмыстағы менің нөмірі бірінші міндетім — бастығымның сенімін ешқашан ақтамау емес, оны жерге қаратпау». (Әрине, егер бастықпен тіл табысу мүмкін болмаса немесе жұмыс болашақсыз болса, ол жерден кету ең дұрыс стратегия болар еді. )

Біздің мәдениетімізде, әлемнің тиімділікке деген шөліне қарамастан, қызмет көрсету сапасы көбіне нашар болады, бұл негізінен нәтиже беретін жүйелерді елемеуге бейім адамдық қасиеттен туындайды. Бірақ жақсы жаңалық — егер бизнес операторы тұрақты сапаны қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық процестерді құруға және қолдауға назар аударса, керемет қызмет көрсету оңай.

Міне, тағы да қайталаймын: ішкі жүйелерді құру, қолдау және жетілдіру көшбасшының негізгі мақсаты болуы тиіс.

Келесі мысал әзіл сияқты көрінгенімен, маңызы зор. Сіз клиенттің басы ауырып (похмель) жүрген қызметкерден нашар қарым-қатынас көргенін қаламайсыз. Сізге қажет нәрсе — көңіл-күйі жоқ адамның (егер ол созылмалы проблемалы қызметкер болмаса) жұмысын реттейтін хаттама. Сіз адамның басының ауырғанын тоқтата алмайсыз, бірақ клиенттерді немесе әріптестерді ренжітпей, ауысымды аяқтауға көмектесетін берік, икемді және ақылға қонымды процедураларды құра аласыз. Бағыт-бағдар бермей, істі бүгін жағдайы мәз емес қызметкердің еркіне қалдыру — жеңіліске бастайтын жол; бұл бизнес иесі немесе бөлім менеджері ретінде сіз үшін жақсы нәтиже бермейді.

Бұл — адамның бір сәттік нашар көңіл-күйіне сүйеніп, тез арада кері қайтарылмайтын қате шешімдер қабылдауға бейімділігі, өте күшті ерекшелік.

Ал егер сіздің басыңыз ауырып тұрса ше? Егер сіз жүйелеріңізді өздігінен жұмыс істейтіндей етіп реттеген болсаңыз, бір-екі күн демалыңыз және жұмысқа кедергі жасамаңыз. Өз көңіл-күйіңізбен жұмыс барысын бұзбаңыз. Көрінбей кетіңіз және жүйелеріңізге жүктемені көтеруге мүмкіндік беріңіз.

Сонымен, біліп қойыңыз: клиенттер сіздің қызметіңізге көңілі толмаса, олар келесі жолы басқа жерге баруға бейім болады және ешқашан оралмайды. Ең дұрысы — оларды ең басынан бастап ренжітпеу.

Процесті жетілдіру туралы талқылауымызға қатысты шайпұл (типс) беру туралы мына бір оқиғаны қарастырыңыз. Клиенттерге қызмет көрсету — бұл үлкен шайпұлдарға әкелетін икемділікке айналдыруға болатын қайталанатын хаттама. Немесе керісінше.

Мен және менің серігім жергілікті мейрамханаға тамақтануға отырдық. Осы сәтте, тіпті тіс жармаса да, даяшы (бұл жағдайда әйел адам) 25 пайыздық шайпұлға ие болды. Осыдан кейін бәрі төмен қарай кетуі мүмкін. Егер ол бізге «Жігіттер, бүгін қалайсыңдар? » деп амандасса, менің қасымдағы ханымды ер адам ретінде сенімді түрде атағаны үшін болашақ шайпұл бірден 5 пайызға азаяды. Енді шайпұл 20 пайыздан аспайды. Егер даяшы тамақты әкеліп, тәкаппарлықпен «ас болсын» (enjoy) деп кетіп қалса, тағы 5 пайыз шегеріледі. Егер ол есепшотты тамақпен бірге әкелсе (жұмысшылар асханаларын қоспағанда), тағы 5 пайыз алынады. Егер ол тамақ ішіп жатқанда жағдайымызды сұрап келіп, сөзімізді бөліп жіберсе, иә, тағы 5 пайыз шегерім жасалады. Енді біз шайпұлдың мүлдем жоқтығына жақындап қалдық.

Мен онда отырып даяшының жұмысын саналы түрде есептеп отырмасам да және шайпұлсыз қалғандар сирек болса да, менің ойлау процесімнің мәні осы формулада. Бұл — жүйелік ойлаудың ең жақсы әрі ең күлкілі көрінісі. (Айта кетейін, мен шайпұлды жомарттықпен беремін. )

Бұл қалай есептеледі? Егер мен мейрамхана иесі болсам, бизнесімнің қайталанатын процестер жиынтығы екенін түсіне отырып, өз қызметкерлерімді бақылағанда және басқа мейрамханаларда тамақтанғанда өз реакцияларымды қадағалап отырар едім. Мен жазбалар жасап жүрер едім. Даяшылармен тығыз жұмыс істей отырып, «тыйым салынған сөз тіркестері мен әрекеттер» және «ұсынылатын сөз орамдары» тізімдерін жасап, әрбір даяшының сол құжаттарды жатқа білуін қадағалар едім. Тізімдер «Даяшы жұмысының жұмыс процедурасының» бөлігі болар еді. (Иә, шынымен де. Мен оны дәл солай атар едім. ) Мейрамхана иесі ретінде бұл жұмыс процедурасы менің жеке құштарлығым және қызметкерлерімнің назарындағы басты нәрсе болар еді. Біз оны үнемі жаңартып отырар едік. Көлемі небәрі бірнеше бет болса да, ол үнемі дамып отыратын "тірі" құжат болар еді. Ол ескі қызметкерлер мен жаңадан келгендер арасындағы талқылаудың өзегіне айналар еді. Уақыт өте келе біз бұл құжатталған жүйені көбірек тиімділікке жеткізу үшін тынымсыз жұмыс істер едік.

Мен бұл жұмыс процедурасын ас үйде, кеңседе және демалыс бөлмесінде көрнекті жерге іліп қояр едім. Тіпті оны жақтауға салып, кіреберіс есіктің жанына, клиенттер көретін жерге іліп қоюым да мүмкін.

Қызметкерлердің қолдауы ма? Проблема емес, өйткені оны құруға қызметкерлердің өздері көмектесті.

Мейрамхана иесі үшін бұл қаншалықты күш-жігерді қажет етеді? Осындай қарапайым жұмыс процедурасы қызмет көрсету сапасын орташа деңгейден бес жұлдызды деңгейге тез көтере алады, бұл уақыт пен күштің салыстырмалы түрде аз жұмсалуы үшін керемет нәтиже.

Centratel-де біз бақылаймыз, үйренеміз және сол жаңа ақпаратты болашақта қолданамыз. Біз қателіктер жібермеуге тырысамыз, бірақ қателескен жағдайда оны түзетуге барынша күш саламыз. Біз көңілі қалған клиентті қамқорлыққа бөлейтініміз соншалық, ол қателікке дейінгіге қарағанда, қателіктен кейін бақыттырақ болады. (Біздің «Шағымдану процедурасы» бойынша, қателік қайталанбағанына көз жеткізу үшін, клиентке бір күннен кейін және шағымдан кейін үш күн өткен соң, белгіленген аралықтармен кем дегенде екі рет қайта қоңырау шаламыз. ) Сондай-ақ, бізде барлығы дұрыс па екенін білу және шот ақпаратын жаңарту үшін клиенттерге үнемі қоңырау шалып тұратын екі клиенттік қызмет қызметкері бар.

Егер сіз бизнеспен айналыспасаңыз ше? Егер сіз біреудің қызметкері болсаңыз және лауазымыңыздың әлеуеті болса, осы қағидаларды қолданыңыз және корпоративтік сатымен қалай тез көтерілгеніңізді бақылаңыз.

Тағы да: табысты бизнестер арасындағы негізгі ортақ қасиет — өнім мен қызмет сапасындағы тұрақтылықты сақтауға бағытталған бірлескен күш-жігер. Бұл табысты кәсіпорында көшбасшы уақытының көп бөлігін ішкі жүйелерді реттеу мен қолдауды қадағалауға жұмсайтынын білдіреді. Бизнес клиенттерді тарту мен ұстап қалуда неғұрлым табысты болса, оны басқаратын адамның сапаны қамтамасыз ету және клиенттерге қызмет көрсету хаттамаларын құжаттауға назар аударатынына соғұрлым сенімді болуға болады. Иә, корпоративтік сатымен көтерілуді мақсат еткен қызметкер үшін де бұл жүйені жетілдіру процесі назарда болады (бірақ бүкіл компанияға емес, өз жауапкершілік аймағына қатысты).

Бұл тұжырымды қаншалықты терең түсіндіре аламын?

Мәселе — жүйелерді мінсіз ету және сол мінсіздікті сақтау туралы!

Ал сіздің жеке өміріңіз ше? Бұл анаңыздың сізге айтқанындай: «Рақмет» деп айтыңыз. Өтірік айтпаңыз. Жақсы тыңдаушы болыңыз. Күлімсіреңіз. Жақындарыңыз үшін мерекелер мен туған күндерді жүйелі түрде атап өтіңіз. Егер бірдеңе уәде етсеңіз, оның қаншалықты ұсақ-түйек екеніне қарамастан, оны міндетті түрде орындаңыз. Егер қателессеңіз, кешірім сұраңыз.

Осы қарапайым нәрселерді үнемі істесеңіз, адамдар сізге сенеді. Олар сіздің сенімді екеніңізді біледі және сізбен қарым-қатынасты сақтағысы келеді.

Сіз мінез бен өзін-өзі тәрбиелеудің жемісі болып табылатын тұрақтылық әдетін қалыптастыруыңыз керек. Тұрақтылық — бұл тек қажет болғанда ғана қолға алатын құрал емес; бұл барлық жерде өзіңізбен бірге алып жүретін, болмысыңыздың тұрақты бөлігіне айналатын қасиет.

Бұл әдетті дамыту үшін ең үлкен қиындық — жалқаулық пен кейінге қалдырудың ескі әдеттерімен күресу. Назар аударып, әр сәтте проактивті болу арқылы жақсы нәтижелер тез келеді. Ал сол жақсы нәтижелермен бірге сіз жақын арада тұрақтылықтың еш қиындықсыз жүзеге асатынын байқайсыз.

Жұмыста жоғары деңгейде бапталған ұйым құрып, үйге хаосқа оралудың еш пайдасы жоқ. Айына бірнеше күн жаттығу жасау, жұбайыңызға көбіне жақсы қарау немесе «жүйемен жұмыс істеу» қағидаларын тек ара-тұра қолдану нәтиже бермейді. Егер өмір тиімді болсын десеңіз, тұрақтылық пен сенімділік — бұл толық уақытты қажет ететін жұмыс.

Бұл жақсы идея екеніне дәлел бар ма еді?

Оның қарапайым жауабы мынау болды: ұйымдасқан болу — бұл жай ғана құнды нәрсе. Алдымен, қажет болса, ұйымдасқан болудың жақсы екеніне сеніңіз. Сосын ертең үстеліңіздің жоғарғы тартпасын реттеуге уақыт табыңыз, ал осы демалыста гаражға барып, тазалауды бастаңыз. Күн сайын, тіпті он бес минут болса да, ұйымдастырумен айналысыңыз. Жаңа қоқыстың пайда болуына жол бермей, ескі ретсіздікпен жұмыс істеңіз.

Белгілі бір тазалауды аяқтаңыз, сосын артқа шегініп, өзіңізді қалай сезінетініңізді сұраңыз. Қанағаттану сезімі болады және бұл сезімнің тәуелділік тудыратынын байқайсыз. Сіз оны қайта-қайта сезінгіңіз келеді. Тазалауды жалғастыра беріңіз, сонда көп ұзамай ретсіздік сізді мазалайтын болады. Әлеміңіздің бірқалыпты және тиімді болып жатқанын бақылай отырып, сіз жүйені жетілдірудің жанкүйеріне айналасыз.

Және бұрынғыдан да көбірек айналаңыздағы адамдар мен жерлердегі ретсіздікті — сіз түзете алмайтын ретсіздікті — байқайтын боласыз және оның қаншалықты ысырап екенін түсініп, басыңызды шайқайсыз.

Келесі әңгіме қызметкерлердің тәртібі немесе қақтығыстарды шешу туралы емес. Бұл жай ғана басқарудағы қиындықтардың алдын алатын мұқият құжаттама мен қызметкерлердің қолдауы туралы.

Адамдарыңыз үшін нақты ережелер болса, түсініспеушілікке, дау-дамайға немесе мазасыздыққа себеп болатын ешқандай «сұр аймақтар» қалмайды.

Отыз жыл бұрын бізде екі Centratel қызметкерімен бір мезгілде проблемалар туындады. Біріншісінің жұмысы өте жақсы болды, бірақ ол кездейсоқ есірткі сынағынан өте алмады. Екіншісінің жұмыс сапасы да жақсы болды, бірақ ол біздің компьютерлік құпиялылық саясатымызды бұзды. Екі жағдай да компанияның жазбаша нұсқауларын өрескел бұзу болып табылды.

Не істеу керек? Жағымсыздықты болдырмау және жаңа қызметкерлерді іздеуге кететін уақытты үнемдеу үшін бұл заңбұзушылықтарға көз жұма салу ойымызға келді. Бірақ біз былай деп сұрауымыз керек болды: егер біз қызметкерлерге саясатымызды бұзуға рұқсат берсек, бұл біздің ережелерімізді күшсіз етпей ме?

Жүйелік шешім? Біз «Қызметкерлерге арналған нұсқаулықта» (Employee Handbook) ережелерді, регламенттерді және нұсқаулықтарды нақты жазып көрсетеміз, бұл саясаттар жиынтығын дербес негізгі жүйе — алып жұмыс процедурасы ретінде қарастырамыз. Барлық қызметкерлер компания саясатын түсінуге және оларды жұмысқа қабылдау шарты ретінде қабылдайтыны туралы мәлімдемеге қол қоюға міндетті.

Нұсқаулыққа сәйкес, жоғарыда аталған өрескел заңбұзушылықтар жұмыстан шығаруға себеп болады. Солай болды да. Біз бірден екеуімен де жұмыс қарым-қатынасын тоқтаттық. Ешқандай ерікті корпоративтік шешім болған жоқ. Біз жай ғана бекітілген, басып шығарылған нұсқауларды орындадық.

Анди өз менеджерлерімен де дәл осылай байланысады.

Италиядағы біздің IT-директорымыз Марчелломен де, Аризонадағы WTS Consulting бойынша серіктесіміз Джошпен де жағдай осындай.

Әкімшілік штаб-пәтеріміз — бұл қуат беретін кеңістік. Ашық және жарық, сыртқа қарай көптеген терезелері бар бұл жер топтық жұмысты жақсартады, өйткені әрқайсымыз басқа команда мүшелерінің зейін қойып жұмыс істеп жатқанын көреміз. Біз бәріміз бір командамыз!

Біздің ең үлкен қажеттіліктеріміздің бірі — осы тәуелсіз жүйелердің бір-бірімен үздіксіз байланысуы болды. Жүйеге енгізілген кез келген ақпарат мамандандырылған қосымша арқылы дереу өңделіп, басқа жүйелерге жеткізілуі тиіс еді.

«Ортадағы делдал» ретінде әрекет ете отырып, CIA бізге қандай ақпараттың алмасатынын бақылауға, сондай-ақ мәселелер мен жақсарту мүмкіндіктеріне дереу жауап беруге мүмкіндік береді. Осылайша біз әрбір менеджердің электрондық поштасына келетін хаттар санын едәуір азайттық және деректердің 100 пайыз дәлдігін қамтамасыз еттік.

Бұл қоңыраулар сапаны тексерушіге арнайы веб-интерфейс арқылы ұсынылады. Ол жазбаны тыңдап, әрбір тармақ бойынша баға береді және TSR-ға жақсарту бойынша ескертулер қалдырады.

Тексеру аяқталғаннан кейін CIA дереу TSR-ға нәтижелер туралы хабарлайды. TSR тексерушіге жауап жаза алады немесе қоңырауды жеке талқылау үшін уақыт белгілей алады. Бұл процесс барысында CIA барлық ақпаратты жинап, айдың соңында қызметкерді бағалау және бонус есептеу үшін сақтайды. (Centratel-де TSR-лар үшін алдыңғы айдағы жалақының 30 пайызына дейін өнімділік бонусы қарастырылған).

Құрылысшылар, сантехниктер, электриктер мен шатыр шеберлерінің арасында тәжірибесіздерге тән қызықты ұқсастық бар: олармен байланысу өте қиын. Телефондарға жауап берілмейді, хабарламалар қайтарылмайды немесе дауыстық пошта жәшіктері толып тұрады. Мердігер «жоғалып кетеді».

Мұндай адамдардың бизнесте қалай қалатынына таң қаласың (және мен олардың көбінің қала алмайтынын нақты білемін).

Бірақ, үш жыл бұрын Диана екеуміз Кентуккиде екінші үйімізді салғанда, жергілікті мердігер Ронни Брайант таңқаларлықтай тиімді жұмыс істеді және әрқашан байланыста болды. Роннимен бірге үй салу нағыз рахат болды.

Прайм-тайм тұжырымдамасы өте қарапайым және ол Оккамның «ең қарапайым түсініктеме әрқашан дұрыс» деген қағидасына негегізделген.

Егер маған осы бәсеңдеу кезеңінде жоғары нәтиже керек болса, мен жаттығу жасаймын немесе басқа бір жол табамын. Қалай болғанда да, сағат 16:00 шамасында менде «екінші тыныс» ашылады. Ол бірнеше сағатқа созылады, бірақ таңғы қарқынмен тең келе алмайды.

Менің энергиялық көтерілулерім мен құлдырауларым анық генетикалық сипатқа ие. Анам да, әкем де осы үлгіні ұстанатын.

BPT-нің неге солай екенін талдау маңызды емес, өйткені ол — бар нәрсе. Оның қашан болатынын білу өте маңызды.

Егер сіз «түн адамы» болсаңыз, мен айтқандай, күнді баяу бастап, біртіндеп қарқын аласыз. Егер бұл сіз болсаңыз, күндізгі және кешкі BPT сағаттарыңызды барынша қорғаңыз, өйткені BPT-сі таңертең болатын адамдарға қарағанда, сізге әлемнің талаптары мен кедергілері көбірек қиындық тудырады. Күндізгі оқиғалар сізге кедергі келтіріп, зейін қоюды қиындатады, сондықтан алдын ала қорғаныс шараларын жасаңыз. Ұялы телефонды өшіріп, кеңсе есігін жабыңыз немесе кітапханаға немесе оңаша кофейняға барып тығылыңыз. Өзіңізді қорғаңыз.

Сонымен, сіздің BPT уақытыңыз қашан? Өзіңізге сырттай қарап, бір апта бойы энергия деңгейіңізді өте мұқият бақылаңыз. Қашан ең ынталы, позитивті және қуатты екеніңізді, ал қашан жай ғана дел-сал болып жүретініңізді жазып алыңыз. Құлдыраудың басталуын анықтау оңайырақ. Ол балғамен ұрғандай әсер етеді.

BPT кезінде стратегиялық мақсаттарыңызды, жалпы жұмыс принциптеріңізді және жұмыс процедураларын жасауыңыз керек. Сондай-ақ, бұл қызметкерлермен бірге отырып, жаңа стратегияңызды түсіндіруге ең қолайлы уақыт.

Әрине, күнделікті өмірде жұмыстан басқа да зейінді қажет ететін жағдайлар бар және BPT зейінді қажет ететін кез келген нәрсеге көмектеседі. Сіз бұл алтын сағаттарды мұқият бөлінуі тиіс, ешқашан ысырап болмауы керек құнды ресурс ретінде бағалайтын боласыз. Мүмкіндік болған кезде, маңызды ойлау мен маңызды кездесулер энергияңыздың шыңына сәйкес келуі үшін кестеңізді өзгертіңіз.

Шыңнан кейін қалған BPT емес сағаттарды азырақ күш талап ететін істерге және биологиялық, психологиялық және әлеуметтік батареяларды қуаттандыруға пайдалануға болады. Бұл сағаттар — ұйықтауға, мерзімді басылымдарды оқуға, фильмдер көруге, аула жұмыстарына, жаттығуларға және достармен уақыт өткізуге арналған. Энергиясы аз сағаттар — жақсы жұмсалған негізгі уақыт үшін марапат. Екі кезең де бірдей қанағаттану әкеледі.

Күрделілікті басқарылатын компоненттерге бөлгіңіз келсе, уақытты бір күндік үзінділерге біріктіріп көріңіз. Бір уақытта бір күнді игеру оңайырақ. Күн сайын мұқият жоспарлаңыз, жүйелі реттілікке назар аударыңыз және энергия цикліңіздің көтерілуі мен төмендеуін пайдаланып, мақсаттарыңызға жету барысында сағаттардың қалай тез өтетінін бақылаңыз. Күннің соңында жетістіктеріңізге көз жүгіртіп, бағалаңыз. Жақсы немесе жаман болсын, үйренгендеріңізді келесі күндік үзіндіде қолданыңыз.

Көптеген адамдар үшін тәуліктік цикл осылай өтеді: оянғаннан кейін жұмыс пен отбасының сыртқы талаптары басталады. Кофеиннің тым үлкен дозасы табиғи BPT цикліне қарамастан, жасанды таңертеңгі белсенділік шыңын жасайды. Күнделікті қарбалас басталып, «өрт сөндіру» (шұғыл мәселелерді шешу) жұмыстары алға шығады. Күніне істелуі керек нәрселерді бітіруге сағаттар жетпейді. Уақыт ұсақ-түйек мәселелерді шешуге жұмсалады, ал істі жақсартуға арналған кез келген жоспарлар анықталмаған күйі қалады. Істейтін нәрсе көп, бірақ уақыт аз!

Кешке қарай кофеиннің әсері қобалжуға ұласады және тынышталу үшін алкоголь ішіледі. Сол түні күндізгі көңіл-күй реттегіштерінің сақталып қалған әсерінен терең ұйқы бұзылады. (Бұл өте маңызды, өйткені келесі күні физикалық және психикалық дұрыс жұмыс істеу үшін әр түнде ең аз мөлшерде терең «дельта» ұйқысы қажет. Уақыт өте келе ұйқы тапшылығы артады және ол өтелмейінше, өнімділік пен көңіл-күй зардап шегеді. )

Келесі күні таңертең ұзақ уақыт бойы ұйқының қанбауы, алкоголь мен кофеиннің тоқтау синдромымен қосылып, жағдай қайталанады және сол тығырықтан шығу үшін тағы да кофеин қажет болады. Бұл күннен күнге жалғаса береді және... уһ! Нәтижесінде — мазасыз және шаршаған, «жүгіру жолындағы» адам пайда болады. Жай ғана «егеуқұйрықтар жарысындағы» тағы бір егеуқұйрық.

Осы химиялық жолмен реттелетін көңіл-күй циклінде күн сайын таза BPT-ге зейін қоюға үміт бар ма? Үлкен күш-жігерсіз — жоқ. Сондықтан көптеген адамдар үшін сиқырлы BPT сағаттары көңіл-күйді өзгертетін заттардың, болжанбайтын сыртқы талаптар мен шаршаудың әсерінен жұмбақ күйінде қала береді.

Егер бұл сіз болсаңыз және мұндай жағдайды қаламасаңыз, бәрін реттей аласыз. BPT-ңіз қашан болатынын анықтаңыз, содан кейін оны тиімді пайдалану үшін өзіңізді тәрбиелеңіз. Биологиялық белсенділік шыңыңызды ешқашан босқа өткізбеңіз!

Жалпы халық үшін энергияның көтерілуі тәулігіне екі рет болады. Біріншісі — таңертеңгі 8:00 шамасында басталып, алты-сегіз сағатқа созылады. Түстен кейінгі сағаттар төмен белсенділікпен сипатталады (сондықтан әлемнің көптеген елдерінде түскі астан кейін ұйықтау әдетке айналған). Шамамен кешкі 7:00-де энергия қайтадан артып, бірнеше сағатқа созылатын екінші көтерілу басталады. Кешкі 10:00 шамасында ой ұшқырлығы күрт төмендейді және ұйықтауға дайындалу керек. Бұл жалпыға ортақ цикл адам биологиясының бір бөлігі болып табылады; сіз «таңғы» немесе «кешкі» адам болсаңыз да, сіздің жеке энергиялық шыңдарыңыз бен құлдырауларыңыз осы жалпы үлгімен астасып жатады.

Егер сіздің мақсатыңыз еркіндік пен өркендеу болса, МПШ-ны барынша арттыру өте маңызды. Оны мүмкіндігінше көбірек жасаңыз. Біз дайын болсақ та, болмасақ та автоматты түрде болатын BPT-ден айырмашылығы, МПШ тек біз оны жасағанда ғана болады.

Көптеген адамдар МПШ-ны ешқашан сезінбейді, өйткені олар «өрт сөндірумен» тым бос емес. Көбісі оған кездейсоқ, не басына іс түскенде, не уақытша шабыт келгенде ғана кезігеді.

Сіздің міндетіңіз — МПШ-ның сіз үшін не екенін нақты анықтау және күніңіздің мүмкіндігінше көп бөлігін соған жұмсау.

Нақты бизнес туралы менің қатаң анықтамам арқылы МПШ-ны түсіндірейін. Бұл түсіндірме кәсіпорында тек екі позиция бар деп есептейді. Адам не бастық, не бастық емес. Адам не кәсіпорынның иесі, не кәсіпорында жұмыс істейді. Міндетті ескерту: адам екеуі де бола ала ма? Иә, бірақ егер өте сақ болмаса, бұл үлкен қиындық тудыруы мүмкін. Оған кейінірек тоқталамыз.

Нақты бизнесте иесі өнімді немесе қызметті тікелей өзі жасамайтын адам. Мұны қабылдау қиын болуы мүмкін, бірақ егер сіз өнімді немесе қызметті өзіңіз жасап немесе жеткізіп жүрсеңіз, сізде бизнестен гөрі, «жұмыс» бар деген сөз. Иә, тіпті жоғары табыс пен беделге ие болса да, дәрігерлер, заңгерлер, консультанттар, жұлдыздар және кәсіби спортшылардың бизнесі емес, жұмысы бар. (Мені дұрыс түсініңіз. Жұмыс — жаман нәрсе емес және ол менің бизнес туралы қатаң анықтамама қарағанда кейбір нақты артықшылықтарды ұсынады. Оған да жақында тоқталамыз. )

«Жұмыстың» басты көрсеткіші — оған бару керек. Нақты бизнесте олай емес. Нақты бизнес иесінің азғантай бақылауымен жұмыс істейді, пайда әкелетін негізгі ақша машинасы ретінде — өзін-өзі қамтамасыз ететін дербес организм ретінде қызмет етеді. Осы жағымды ойды елестетіп көріңізші: «Мен басқа жерде жүргенде, банктік шотымда ақша пайда бола береді».

Бұл кішігірім нәрсе емес: МПШ — осыған қол жеткізу үшін бизнес құруға жұмсалатын уақыт. Бұл бизнесте өнімді өндіруге немесе күнделікті қайталанатын істермен айналысуға жұмсалатын уақыт емес.

Егер сіз кәсіби маман болсаңыз және сізде басқа мамандар жұмыс істесе — және олар сіздің тікелей қатысуыңызсыз сіз қойған мақсаттарға жетіп жатса — өміріңіздің бұл бөлігі бизнес болып табылады, ал оған жұмсаған уақытыңыз — МПШ. Керісінше, пациенттермен немесе клиенттермен өткізетін уақытыңыз — өндірістік жұмыс, сондықтан бұл бөлім МПШ емес, жұмыс болып табылады. Егер сіз New York Yankee ойыншысы ретінде алаңға шығуыңыз керек болса немесе көркем фильмнің жұлдызы болсаңыз немесе операция бөлмесіндегі нейрохирург болсаңыз — сізде жұмыс бар, бірақ ол өте жақсы жұмыс!

Міне, жұмыс пен нақты бизнестің айырмашылығына мысал: жылжымайтын мүлік саудасы. Егер маман мүлік сатып, сол табыспен күн көрсе, бұл уақыт жұмысқа жұмсалады. Алайда, егер ол уақытының бір бөлігін комиссияларды жалдамалы пәтерлерге немесе жер учаскелеріне инвестициялауға жұмсаса, бұл — анық бизнес. Мұнда МПШ — біреудің мүлкін сату үшін жүру емес, жеке мүлік портфелін сатып алу және басқару жұмыстарына жұмсалатын уақыт.

Әрекеттеріңізді талдай отырып, ең маңыздысы — сәт сайынғы ойлау жүйесі екенін біліңіз. Жұмыс күні ішінде әрбір әрекетіңізге қарап, оның «көбірек табыс тауып, азырақ жұмыс істеуге» үлес қосып жатқанын сұраңыз. Сіз теория мен бос қиялды жинап қойып, назарды өзіңіз үшін бизнес құрудың тетіктеріне аударған күні еркіндік пен байлық пайда бола бастайды. Сіз жүйелі ойлау жүйесіне қол жеткіздіңіз.

Егер сіз өнер немесе шығармашылық саласында (мысалы, кәсіби спортшы, жазушы, суретші немесе тәуелсіз консультант) нан тауып жүрген адам болсаңыз — иә, сізде жұмыс бар, бірақ сізде бизнес те бар. Сіз — бизнессіз және бизнесіңізді өзіңізбен бірге алып жүресіз. Сіздің дағдыңыз — бұл бата, сіз — жасаушысыз. Бірақ жасай отырып, сіз кәсіпорынның күнделікті басқару мәселелерімен де айналысуыңыз керек.

Сіз тек жасаушы ретінде жұмыс істеп қана қоймай, бухгалтерлік есепті, сатып алуды, дебиторлық берешекті, жарнаманы, тұтынушыларға қызмет көрсетуді, қоғаммен байланысты және т. б. басқаруыңыз керек. Егер сіз танымал адам болсаңыз, бұған қоса танымалдылықтың жүгі де қосылады. Сондықтан жасаушы өндіріспен де, басқарумен де айналысатын кәсіпорында өмір кем дегенде шаршататын, ал ең сорақысы — қорқынышты түске айналуы мүмкін. МПШ ойлау жүйесін қолданып, шығармашылыққа назар аудару үшін күнделікті әкімшілік ауыртпалықты азайту жолдарын табыңыз.

Егер сіз күн сайын балықшыларды мұхитқа алып шығатын кеме капитаны болсаңыз және әр түнде есеп-қисап жүргізуге, телефондарға жауап беруге және келесі күнгі сапарға дайындалуға мәжбүр болсаңыз, сізде жұмыс бар екенін түсініңіз. Егер бұл жұмыс сізді бақытсыз етсе, өйткені еркіндіктің жоқтығын сезінсеңіз, онда тек сырттай және сәл жоғарыдан қарау арқылы ғана басқалар кемені басқаратын, есеп жүргізетін және дайындық жасайтын болашақты жоспарлай аласыз. Сіздің жаңа жүйелі ойлау жүйесіңіз сізді өндірістен босатып, басында қалаған тыныштық пен өркендеуге жеткізетіндей етіп бөлшектерді жинауға итермелейді.

Адамдардың көбі жұмыс істейді және бұл жазба жазылып жатқан уақытта бұл тұжырымдамаға қарсы жаппай көтеріліс байқалмайды! Жұмыс — кез келген қоғамда қадірлі іс, өйткені ол «команданың бір бөлігі болу» сезімін береді. Демократиялық және социалистік мемлекеттерде де жұмыс істейтін адамдар қоғамның тірегі екені түсінікті. Олар доңғалақты айналдырып тұрады.

Сіз үшін дәстүрлі жұмыс істеу идеалды болады, егер төмендегілердің бірі немесе бірнешеуі сіз үшін өте маңызды болса:

Егер сізге жұмысыңыз ұнаса және өз бетіңізше болғыңыз келмесе, МПШ ойлау жүйесі — үлкен актив екенін біліңіз. Ол сізге ұйымның жалпы көрінісін жақсырақ түсінуге көмектеседі және осы анық көру арқылы сіз үлкен үлес қоса аласыз. Егер мақсатыңыз мансаптық өсу болса, МПШ тәсілі осы өсуді тездетеді.

Сіз шатыр жабу компаниясының жалғыз иесісіз және күн сайын әртүрлі шатырға шығасыз деп елестетейік. Бұл сізді шатыр бизнесі жүйесінің ажырамас бөлігі етеді. Сіз — жұмыс берушісіз әрі жұмысшысыз, және менде жаман жаңалық бар: сіз болашағыңызбен бәс тігіп жүрсіз, өйткені күтпеген жерде сол шатырлардың бірінен құлап, ауыр жарақат алуыңыз мүмкін. Сіз жұмысшы болғандықтан, сіз істен шыққанда өндірістік жұмысты кім атқарады? Шатырда өткізген уақытыңыз — МПШ емес. Ол жердегі уақытыңыз — жұмыс, әрі өте қауіпті жұмыс.

МПШ — бұл сол жерге шығатын басқа адамдарды табуға (және олардың шатырдан құлап кетпеуін қадағалауға) жұмсайтын уақытыңыз. Бұл — бәрін тәуекелге тікпеу үшін өзіңізді шатыр компаниясының механизмінен босату жолдарын табуға, сол механизмді өздігінен жұмыс істейтін және үлкен ету үшін жұмсайтын уақытыңыз.

Нақты бизнеске ие болудың керемет тұсы: бір күні оны дайын құрылым, өз бетінше жұмыс істейтін негізгі жүйе ретінде сатуға болады.

Бірақ егер сату және өндіріс жұмыстарын басқа адамдар атқарса және ұйым сіздің қатысуыңызсыз тұрақты пайда әкелсе, бизнесіңіздің нақты құндылығы болады. Ол сіз иелік еткен кезде сіз үшін ақша машинасы болады, ал оны сатып алатын адам үшін де солай болады.

Иесінің қатысуынсыз пайда әкелу қабілеті бұл құрылымның, мәнінде, банкомат екенін білдіреді.

Жоқ, бұл сізге қажеті болмайтын бизнес құрасыз дегенді білдірмейді. Сырттай сіз оны дұрыс бағытта ұстап, өсуін қадағалап отыруыңыз керек.

МПШ-ның мәні мынада: көшбасшы уақытының көп бөлігін бизнесті өзін-өзі қамтамасыз етуге бағыттауға, оны қорғауға және өсіруге жұмсайды. Кеме капитаны немесе шатыршы аптасына сексен сағаттық жұмысты екі сағаттық жұмысқа айналдыра алады. МПШ-ны қолдану адамды кемеден немесе шатырдан шығарып, жұмысты нақты бизнеске — ішкі құндылығы бар дербес ақша машинасына айналдырады.

Осыны есте сақтаңыз: өндірісті орындау — еркіндік пен бақылауға қол жеткізу үшін істелуі керек нәрселерден назарды басқа жаққа бұрады.

Күні бойы МПШ-ны сақтау үшін мына сұрақтарды жиі қойып тұрыңыз: «Өнімімді/қызметімді жасау немесе жұмысымды істеу үшін қажетті процестерді қалай автоматтандыруға немесе басқаларға тапсыруға болады, сонда да олар максималды тиімділікпен орындалады ма? » және, әрине, «Пайдасыз процестерден бас тарта аламын ба? ».

Менің бірнеше бизнесімде мен кемелерді сырттай бағыттап отырамын. Онда жақсы табыс бар және әрқайсысының активтер базасы тұрақты түрде өсіп келеді. Менің BPT-ім ұзақ мерзімді табыс үшін ең маңызды әрекеттерге — МПШ тапсырмаларына — мұқият бөлінген. Оларға қайта қарау, жетілдіру бойынша ұсыныстар беру және менеджерлердің өз жобаларын ілгерілетуіне қажетті нұсқаулықтар беру үшін кездесулер өткізу жатады.

Менің бизнеске жұмсайтын аз ғана уақытымның барлығы дерлік — МПШ. (Кеңсеге жай ғана қыдырып бармаған жағдайда. )

Ілгерілеушілік басталған соң, ескі әдеттерге қайта оралу мүмкін болмайды. Сіз жағдайды бақылауда ұстап отырғаныңызды және жақсы нәрсе құрып жатқаныңызды түсінесіз. Енді ешқашан күтпеген жағдайлардың құрбаны болмайсыз!

Соған қарамастан, дәл осы сәтте сақ болыңыз. Сізде ұзақ мерзімді перспективада қажет болатын қуатты жаңа әдеттер әлі қалыптасқан жоқ, сондықтан ескі зиянды әдеттерге әлі де бейімсіз. Егер «менің өмірім жүйелерден тұрады! » деген ой санаңызға әлі толық жетпесе, онда қазір қолыңызда бар нәрсе — жай ғана жағымды теория. Егер солай болса, бірінші бөлімдегі тарауларды, әсіресе 4 және 5-тарауларды қайта оқып шығыңыз. Сондай-ақ, «Work the System Enterprises» (Жүйені басқару кәсіпорны) қызметтерін пайдалану арқылы ойлау жүйесін тез әрі тұрақты түрде қалыптастыра аласыз (D және E қосымшаларын қараңыз).

Тіпті бәрін түсінгеннен кейін де («аха! » сәті), сізге бастапқы құжаттаманы жасау үшін күш салу керек болуы мүмкін. Жаңа әдеттің қалыптасуына шамамен сегіз апта кетеді, сондықтан өзіңізге уақыт беріп, сабырлы болыңыз. Дегенмен, оң нәтижелер сіз ойлағаннан да ерте келуі мүмкін, сонда сіздің мотивацияңыз қарапайым парасаттылықпен — ең қуатты қозғаушы күшпен қуатталатын болады.

Мен бұл сөздерді шілде айының бір сейсенбісінде жазып отырмын. Сағат күндізгі 2:00-ге жақындады, мен тоғыз сағаттан бері жұмыс істеп жатырмын және әлі де толық қуатымдамын. Бұл сирек кездесетін әрі керемет BPT/MPT күндерінің бірі (бәлкім, бүгінгі тақырыбым солай болғандықтан шығар). Мен тағы біраз жұмыс істеймін, содан кейін музыка қосып, ауланы тырмалаймын, өйткені бұл әрі демалыс, әрі қанағаттану әкеледі.

Одан кейін енот тазымыз Джастимен бірге аулада серуендеймін. Бәлкім, Диана да бізге қосылар. Содан соң сырттан кешкі ас ішіп, мүмкін киноға барамыз. Джасти үйде «қамалды» күзетіп қалады.

Отын жар, су тасы.

Кейде мен: «Міне, нағыз өмір осы! » — деп ойлаймын. Бұл мен армандаған тіршілік екенін және басқа ештеңені аңсаудың қажеті жоқ екенін өзіме ескертемін. Сіз бен біз үшін өмір дәл осы сәтте оны мойындап, оның жақсы екенін көргенімізде барынша шынайы болады. Біз қайда болсақ та, не істесек те, уақыттың осы сәті — дәл қазіргі уақыт — нағыз ӨМІР! Кез келген басқа уақыт шынайы емес, ол не естелік, не болжам.

Мұны байқап көріңіз: жүйелеріңізбен жұмыс істеу барысында қысқа сәттерге тоқтап, сырттай қараңыз да, жалғыз шынайы болмысты — дәл қазіргі сәтті тойлап, ризашылық білдіріңіз.

Мұнда мен талқылайтын жүйені жақсарту барысында біз күрделі жүйені толығымен жойып (әрдайым қуанышты оқиға), оны автоматты «сату нүктесі» механизмімен алмастырдық.

Біз мынадай алғышартқа оралдық: <span data-term="true">PTO</span> (Paid Time Off — ақылы еңбек демалысы) — бұл қызметкерлердің ризашылығы мен бақытын сақтауға арналған жеңілдік, бірақ ең бастысы, бұл оларды Centratel-де жұмысын жалғастыруға ынталандыратын бонус, ал жұмыс істеу — жұмысқа келу дегенді білдіреді!

Біздің сағаттық еңбекақы алатын қызметкерлеріміздің PTO келісімінде мәселе болды. Теория жүзінде, біз бұл жеңілдікті алғаш ұсынғанда керемет көрінген, бірақ іс жүзінде ол қиындық тудырды.

Екіншіден, біздің адамдар PTO сағаттарын біз жоспарламаған жолдармен пайдаланды. Біз оны қызметкерлер жылына бір немесе екі рет жұмыстан демалуы үшін жасаған едік. Сондай-ақ, оны кездейсоқ ауырып қалған күндерге немесе кездесулерге пайдалануға болады деп ойладық. Бірақ көптеген сағаттық қызметкерлеріміз үшін PTO жиналған бойда, бірден — бірнеше сағат мұнда, бірнеше сағат анда — пайдаланылатын болды.

Көп жағдайда бұл: «Бүгін өзімді жайсыз сезініп тұрмын, демалыс алуға жететін PTO жинадым-ау деймін, сондықтан ауырып қалдым деп айта салайын», — деген сылтаумен жұмысқа келмеуге себеп болды. Көбінесе қызметкердің бір толық күн демалыс алуға жететін PTO-сы болмай шығатын, соның салдарынан ол апталық қалыпты қырық сағатты жұмыс істемейтін. Қызметкер үшін бұл күткеннен аз жалақы алуға әкеп соқтырды. Ең бастысы, Centratel-де жұмыс күші жетіспей қалды.

Үшіншіден, күрделі әкімшілік өңдеудегі қателіктер PTO-ның тым көп төленуіне әкеп соқты, бұл жылдар бойы компания үшін айтарлықтай шығын болды.

Біз не істеуіміз керек?

Белгілі бір төлем кезеңінде жұмыс істеген сағаттар санына сүйене отырып, біздің бухгалтерлік жүйеміз жалақының PTO мөлшерін автоматты түрде анықтайды және оны жеке төлем бабы ретінде қосады. Енді қолмен есеп жүргізудің қажеті жоқ және қызметкер өз жағдайын әрқашан біліп отырады.

Қызметкерлер демалысқа шыға ала ма? Иә, олар қалаған уақытында демалыс ала алады, бірақ олар демалыс уақытының алдын ала төленіп қойғанын және олар жоқта ақша таппайтынын біледі.

Қазір қызметкерлер тек жұмыс істегенде ғана ақы алатындықтан, негізсіз жұмысқа келмеу көрсеткіші 90 пайызға азайды, қолмен атқарылатын әкімшілік жұмыс жойылды және ешқандай түсініспеушілік жоқ.

Бұл сыртқы және сәл жоғары деңгейдегі шешім бе? Әрине.

(Соңғы сөз: Орегон штатының еңбек туралы заңындағы өзгерістерге байланысты бізге жақында бастапқы PTO протоколының бір түріне қайта оралуға тура келді. Дегенмен, технологиядағы өзгерістер мен біздің IT командамыздың инновациялық күш-жігерінің арқасында біз PTO уақытын нақты уақыт режимінде автоматты түрде қадағалап, беруге болатын және адамдарымыз қанша демалыс жинағанын әрқашан біліп отыратын өте тиімді протоколды енгізе алдық. )

ЛАХОРДА (ПӘКІСТАН) айналма жол — жүргізушілік тәжірибенің эпицентрі. Барлық жердегі айналма жолдар сияқты, пәкістандық нұсқа да көліктерді әртүрлі нүктелерден қабылдап, кейін басқа нүктелерге шығарып салады. Дегенмен, бұл айналма жолдар Батыстың мәдениетті жолдарынан ерекшеленеді, мұнда әрбір пәкістандық жүргізуші үнсіз түрде: «Мұнда кір, бірақ сақ бол! Сенің не қалайтының маған бәрібір. Сенің барың мен үшін кедергі! Мықтысы жеңсін, ал ол мықты — мен екенімді біл! » — деп жариялайды.

Көлік жүргізу мұнда инстинктивті, табиғи деңгейде.

Айналма жолдар шынымен де әдемі. Шикі, тұйықталған, ешқандай артық сөзі жоқ, барын салатын жүйелер, мұнда бақылаушы үшінші әлемнің басқа да көптеген әлеуметтік механизмдері қалай жұмыс істейтінін жалпылай алады. Менің сүйікті айналма жолым Лахор орталығына жақын орналасқан, онда көлік қозғалысының бес концентрлі шеңбері бар, олардың әрқайсысында көліктер шұңқырлы жолмен айналып, құйғытып жүреді.

Пәкістандық айналма жолда үш-ақ ереже бар: сағат тілімен жүр, мүмкіндігінше жылдам жүр және басқа көліктермен соқтығыспа. Болды. Бұл шынымен де «әркім өзі үшін» принципі (Пәкістанда мәдени ерекшеліктерге байланысты әйел адамдар рульге сирек отырады), ал бұл аласапыранды келемеждеу мен үмітсіздіктің көрінбейтін құмарлығы қоздырады.

Жол жиегінде тұрған батыстық адам әрбір жүргізуші үшін бұл батылдық пен еркектік намыстың өлшемі екенін түсінеді. Және бұл — ойын. Әрбір жүргізуші өз баратын жеріне адам мүмкіндігінен сәл ертерек жетуі керек. Қайнап жатқан шеңбердің ішінде — шынында да, бұл тірі ағза — қай көліктің артықшылығы бар екендігі туралы ешқандай ереже жоқ, егер қорқытуды ереже деп санамасақ.

Бұл таңқаларлық. Жоғарыда айтылған қарапайым ережелерден басқа протокол туралы ешқандай келісім жоқ, және іс жүзінде бұл батыстық адам күткен нәрсенің керісіншесі. Мысалы, көбінесе айналма жолға кіріп жатқан көліктердің, шеңбердің ішінде жүргендерге қарағанда жол басымдығы болады.

Көлік ағыны қайнап жатыр, барлық қатысушылар жалпы жылдамдықтың бұдан да жоғары болмағанына ашулы. Кеңістік үшін нәзік есек арбалар, сәнді безендірілген ауыр жүк көліктері, шағын қытайлық көліктер, ескірген велосипедтер мен жан-жаққа зулаған мотоциклдер бәсекелеседі. Жүк көлігі бұзылып қалса, жүргізуші көлікті жол жиегіне шығаруға тырыспай-ақ, дәл ортада тоқтата салады. Ол жайбарақат бұзылған көліктің астына жата қалып, оны жөндеуге кіріседі. Оның астында қалып қоймауына ешқандай күш салмаса да, оған ешкім мән бермейді.

Жүргізушілер ұйымдастырушы нұсқаулықтардың аз болғанына дән риза. Бұл үшінші әлемдегі адамдардың жиналуына ұқсайды: кезекке тұру деген атымен жоқ, өйткені барлығы үнсіз түрде «мықтының аман қалуы» — кез келген нәрсеге қол жеткізудің жалғыз ережесі екеніне келіскен. Пәкістандық айналма жолда ешкім тым белсенді итермелеуге, кезексіз кіруге және сигнал беруге ренжімейді. Бұл ойынның табиғаты, шеңбер ішінде сен менің жолымды кесіп өтіп, сигналды қатты басасың — бұл қалыпты жағдай!

Шеңбер ішінде ынтымақтастық та, сыйластық та жоқ, және бәрі мұның керемет екеніне келіседі.

Пәкістанның айналма жолдарын Батыстағылармен салыстыру керемет контраст береді.

Менің алдағы теориям үшін жағдайды теңестіру мақсатында, мен барлық жердегі жүргізушілердің мақсаты бір — А нүктесінен Б нүктесіне физикалық зақымсыз, ең аз уақыт ішінде жету деп есептеймін.

Сұрақ мынада: қалаған нәрсеге қол жеткізу үшін — бұл жағдайда, бір жерден екінші жерге барынша аман-есен және жылдам жету үшін — ол пәкістандық стильде, бір-біріне тәуелсіз, жеке бәсекелестік арқылы (қарапайым еркін жүйе) болуы керек пе, әлде топтық ынтымақтастық арқылы (күрделі және ресми жүйе) болуы керек пе?

Бендте, Орегонда, бұл — соңғысы. Адам жол ережелерінің көбін сақтайды. Олай болмаса, мәселе туындайды. Мысалы, айналма жолдың ішінде жүрген көліктердің сөзсіз жол басымдығы бар. Кіретін жүргізушілер бұл ережені сирек бұзады, бірақ бұза қалса, көліктер тоқтап, жүргізушілер бір-бірімен сөзге келіп, өздерін ыңғайсыз жағдайға қалдыруы мүмкін. Бірақ бұлай болмайды, өйткені Батыс айналма жолдарында жол беру ережелері өте қатаң және жүргізушілердің 99,9 пайызы оларды дәл сақтайды. Әрине, жылдамдық пен сигнал беруге қатысты басқа да батыстық ережелер бар. Ешкім айналма жолдың қасында дөңгелек ауыстыруды ойына да алмайды, ал сигналдар өте сирек естіледі, өйткені бұл бетке басып айтқан қорлық сияқты қабылданады. Жүргізушілер қозғалысқа кедергі келтірмеуге немесе бір-біріне қиындық тудырмауға тырысады. Ойлау жүйесі басқа жүргізушілердің құқықтарына бағытталған.

Мұндай өте сезімтал жүргізуші бейнесі Лахорда жоқ, онда келісілген жол ережелері басқа жүргізушілердің амандығын ескермейді. Ойланбастан айқасқа түсу — бұл протокол. Мен оны «көше төбелесі стиліндегі жүргізу» деп атаймын.

Мәдени тұрғыдан біреуді сынау қаупі болса да, менің пікірімше, А нүктесінен Б нүктесіне жетуде ынтымақтастық еркін бәсекелестіктен тиімдірек. Менің ойымша, Пәкістандағы қатты қарбаласқа қарамастан, Бендтегі тыныш айналма жол арқылы Лахордағы дәл сондай көлемдегі жолға қарағанда көбірек көлік өтеді. Сондай-ақ, Батыста апаттар аз болатынына бәс тігуге дайынмын.

Сонымен — Шығыс пен Батысты салыстыра отырып — маған мынау анық көрінеді: егер мақсат үлкен көлемдегі көлікті А нүктесінен Б нүктесіне жылжыту болса, қатаң ережелері бар ынтымақтастық айналма жолының әлеуметтік келісімі ешқандай шектеуі жоқ, ынтымақтастығы жоқ айналма жолдың хаосын жеңеді. Батыстың өткізу қабілеті жоғары шеңбері өзара сыйластықтың маңыздылығын, сондай-ақ қатысушылар түсінетін және келісетін тиімділікті арттыратын ережелердің қуатын көрсетеді. Ал айналма жолдардан тыс, әлеуметтік процестерде, әрбір қатысушы үшін басқалардың амандығын ескеру және ортақ жағдайларға қатысты қарапайым ережелерді мұқият сақтау әлдеқайда нәтижелі. Көлік қозғалысы үшін де, жалпы мәдениет үшін де бұл жақсырақ жұмыс істейді. Бұл — механикалық тиімділік мәселесі.

Бірақ мұнда тиімділіктен де маңызды нәрсе бар. Механикалық аспектіні ескермесек, қай айналма жол шығармашылыққа толы және қызықтырақ? Қайсысы инновациялық және еркін формада? Әрине, пәкістандық шеңбер. Пәкістан көшелеріндегі стиль мен бәсекелестік — бұл таңқаларлық нәрсе, оның түрлі-түсті, жақсы ниетті итермелесуін бақылау өте қызықты. Срттан бақылап тұрған батыстық адам үшін бұл Батыс көшелеріндегі қысылған, іш пыстырарлық әскери тәртіпке қарама-қайшы келетін көрініс спорты сияқты. Бұл жігіттер — НӘП-НАҚТЫ ТІРІ!

Мен Лахорда болғанымда, сол ессіздіктің жиегінде таңырқап тұра беремін. Бұл МЕНІҢ де өзімді тірі сезінуіме мүмкіндік береді!

Бұл жүргізушілер жай ғана бір жерге бара жатқан жоқ. Олар — еркін стильдегі суретшілер, олар құрып жатыр, аман қалып жатыр және соны істей отырып, керемет уақыт өткізуде. Олар әр сәтпен өмір сүреді. Біз, батыстықтар, бұдан бір нәрсе үйрене алар едік.

Лахордағы (Пәкістан) және Бендтегі (Орегон) жүргізушілер әрдайым дерлік өз баратын жерлеріне жетеді. Кез келген бизнес немесе өмір сияқты — мұнда жеке мінез-құлық пен әлеуметтік күту басты әсер етуші факторлар — бұл сапарларды жасау стратегиялары даңққұмарлық мүддеден бастап, ережелерді мұқият сақтауға дейін ауытқиды.

Екі мәдениеттің айналма жолдары адамның қалағанына қалай қол жеткізуге болатынының шеткі нүктелерін тамаша көрсетеді. Бірақ орта жол бар ма? Күнделікті өмірде қызықсыз, ережелерге негізделген консервативті негіз жабайы инновациялар мен сенім серпілістері үшін тамаша трамплин болуы мүмкін бе?

Бизнесіңізді алға жылжыту жоспарларын жасағанда, айналма жолдар туралы ойланыңыз. Және сізді қалаған өміріңізге жетелейтін жаңа, ерекше идеялар үшін қауіпсіз айлақ болатын ойластырылған, жоспарланған негізді — жүйені жақсартуға негізделген іргетасты — құру туралы ойланғанда, осы шеңберлерді есіңізге алыңыз.

Бүгін қарқынды бәсеңдетіп, тәртіп пен құрылым жасаңыз. Кейінірек, осы негізге сүйеніп, тәуекелге барыңыз.

Көптеген жылдар бойы біз штаб-пәтеріміз орналасқан ғимаратты эвакуациялау қажет болса, бизнесіміз қалай аман қалатынын сұрап келдік. Бенд орталығындағы ғимарат бомба қаупі, көшедегі бұзақылардың тәртіпсіздіктері, өрт және т. б. себептермен кез келген уақытта босатылуы мүмкін еді. Біз қоңырауларды өңдей алмай қалар едік — және қысқа уақыт ішінде бизнесіміз тоқтар еді. Біз 2018 жылдың қаңтарында, IT және телефония технологиялары қоңырауларды «қашықтан» өңдеуді жүзеге асыруға мүмкіндік беретіндей дамыған кезде, әртүрлі нұсқаларды байыпты түрде талқылай бастадық. Бірақ басқа мәселелер бірінші кезекке шығып, бұл жоба кейінге қалдырылды. Кейін, 2019 жылдың тамызында, екі блок жердегі округтік сот ғимаратында бомба қаупі болды, билік өкілдері біздің ғимаратты босатуға аз-ақ қалды. (Жолымыз болды. Біз эвакуация радиусынан сәл тысқары қалдық. Бірнеше сағат бойы біз бен сот ғимаратының арасындағылардың бәрі кеңселерін тастап қашуға мәжбүр болды. )

Эвакуацияның себебі қандай болса да, біз жұмысымызды тоқтата алмаймыз, өйткені АҚШ-тың түкпір-түкпіріндегі көптеген клиенттеріміз шұғыл қоңырауларын өңдеу үшін бізге сенім артады. Жоғарыда айтып өткенімдей, біз клиенттерімізге әрқашан қолжетімді болуға уәде бергенбіз. Шындығында, соңғы отыз алты жыл ішінде Centratel ешқашан бір сағаттан артық желіден тыс қалған емес... ал соңғы рет мұндай жағдай отыз бір жыл бұрын болған.

Клиенттеріміздің едәуір бөлігі медицина мамандары болғандықтан, бүкіл бастама <span data-term="true">HIPAA</span> (АҚШ-тың денсаулық сақтау саласындағы деректерді қорғау стандарты) талаптарына сәйкес келуі керек еді, бұл деректерді шифрлау мен <span data-term="true">ePHI</span> (электрондық қорғалатын денсаулық ақпараты) деректерін қорғау стратегиялары бойынша жоғары стандарттарды талап етті.

Сонымен, Стратегиялық мақсатымыз бен Операциялық принциптерімізге сүйене отырып, біз алға жылжуды жөн көрдік және 2019 жылдың қыркүйегінде басымдықтарымызды өзгертіп, нақты инженерлік процесті бастадық. Біз толығымен Италия мен Румынияда орналасқан IT инженерлеріміз Марчелло мен Мануға, сондай-ақ Бендтегі аға IT технигіміз Джейсонға сенім арттық.

Біз сынақтарды 2020 жылдың 1 маусымында аяқтауды жоспарладық, сол кезде біз «батырманы басу» арқылы бүкіл компанияның штаб-пәтерден тыс жерде кедергісіз жұмыс істеуін қамтамасыз ете алар едік. Оған дейін біз демімізді ішімізге тартып күттік.

Бәрі жақсы жүріп жатқан еді, бірақ наурыздың бірінші аптасында, біз сынақтарды бастауды жоспарлаған уақытта, ұлттық COVID-19 локдауны басталды. Біздің бас директорымыз Энди батыл әрекет етіп, жобаны ДӘЛ ҚАЗІР аяқтауды талап етті! Барлық басқа ұзақ және қысқа мерзімді жүйені жақсарту жобаларын тоқтатып, біз эвакуациядан аман қалу жобасын тез арада аяқтауға назар аудардық, өйткені бірнеше аптадан кейін кеңсе ішінде қоңырауларды өңдей алмай қалу қаупі жоғары екенін түсіндік. Егер біз дайын болмасақ, бұл жағдай Centratel бизнесін толығымен тоқтатар еді, өйткені клиенттеріміз шұғыл қоңырауларын қабылдау үшін әлі де жұмыс істеп тұрған басқа қызметтерге жүгінер еді.

Қиындықты арттыра түскен тағы бір жайт, осы қысылтаяң уақытта біздің еуропалық бес адамнан тұратын командамыз он төрт апта бойы үйлерінде карантинде болды. Шынайы карантинде. Олар үкіметтің арнайы жазбаша рұқсатынсыз ғимараттарынан шыға алмады. (Егер олар шығып, ұсталып қалса, айыппұл салынатын немесе түрмеге жабылатын еді. )

Centratel үшін бұл ең үлкен сынақ болды. Отыз алты жыл бойы біз барлық дерлік кіріс қоңырауларды тәулік бойы, аптасына 7 күн, жылына 365 күн бойы Бендтегі (Орегон) штаб-пәтерімізден өңдеп келген едік.

Жоба наурыздың басында, төтенше жағдай басталған кезде іске қосуға дайын болғанымен, IT командамыз жүйедегі қателерді («мүкістерді») түзетуге апталар, тіпті айлар кетуі мүмкін екенін білді. Бізге сынақ өткізу керек болды. Тағы бір кедергі — үйден жұмыс істейтін TSR-лер үшін бұл көшудің кедергісіз болуын қамтамасыз ету, олардың жоғары жылдамдықты интернеті, тиісті компьютерлік жабдықтары және жұмыс істеуге тыныш жері болуын қадағалау еді. Біз сынақтарды жеделдеттік, қосымша резервтік жабдықтар сатып алдық және адамдарымызды қайта оқытуды бастадық.

Біз мұны тез арада жүзеге асыруымыз керек болды. Біз барымызды салдық және наурыз айының соңына қарай біздің TSR-лердің 95 пайызы үй кеңселерінен жұмыс істей бастады, бұл Орегондағы COVID-19 «локдаунына» дәл келді.

Рақмет саған, Марчелло, Ману, Джейсон, Энди және бүкіл команда!

Белгілі бір негізгі жүйе үшін қажетті нәтижелердің қайта-қайта қайталануын қамтамасыз ету мақсатында, оның <span data-term="true">ішкі жүйелерін</span> (негізгі жүйені құрайтын кішігірім компоненттер), тиісті компоненттер қолданылып, олар дұрыс реттілікпен орналасатындай етіп реттеу қажет.

Бұл дайындық туралы. Егер сіз өз әлеміңіздің механикалық бөлшектеріне мұқият назар аударып, оны құрайтын негізгі жүйелерге дұрыс өзгерістер енгізсеңіз, сіз «өрт сөндірумен» (шұғыл мәселелерді реттеу) ауырлатылмаған және кездейсоқ шұғылдыққа тәуелді емес өмір құрасыз. Икемді, мықты және төзімді бұл өмір – ойлану мен жоспарлауға, құру мен шығармашылыққа, достар мен отбасыға және жай ғана өз-өзің болуға уақыт табылатын тыныш күндерден тұрады. Бұл өмірде кішігірім тербелістер жиі кездескенімен, жойқын жер сілкіністері сирек болады.

Өмірдегі орныңыз қандай болса да, егер күндеріңіз сәтсіздікке толы болып, уақытыңыз тығыз болса және алға баспасаңыз, мынаны біліңіз: егер сіз заттардың қалай жұмыс істейтінін — әлемнің жүйелер жиынтығы екенін — шын мәнінде терең түсінсеңіз және қадамдық жүйені жақсартуға назар аударсаңыз, бәрін тез түзетуге болады.

Бәрі сіздің көзқарасыңыздың өзгеруінен, бір сәтте келген «аха! » түйсінуінен басталады. Енді сіз іштей жаңа пайымыңызды мәңгілікке қабылдадыңыз. Сіз әрбір өмірлік оқиғаны кездейсоқ жағдай, сәттілік, тағдыр, Құдайдың әділдігі, карма, жұлдыздар немесе басқа біреудің мейірімділігі мен қаһары ретінде емес, оны тудырған механизмнің — одан бұрын болған 1-2-3-4 процесінің — жемісі ретінде көресіз. Түсінік қалыптасқандықтан, келесі механикалық қадамдарыңыз айқын болады.

Сіз бизнесіңізді, жұмысыңызды, денсаулығыңызды және қарым-қатынасыңызды құрайтын ішкі жүйелердің механикасын зерттейсіз. Сіз оларды біртіндеп талдап, жақсарту мүмкіндіктерін іздейсіз.

Сіздің сабырлы әрі позитивті мінез-құлқыңыз табиғи түрде дамыды, өйткені сіз барлық жерде жұмыс істейтін жүйелердің сенімділігіне нық сенім ұялаттыңыз. Сіз физика заңдарымен, табиғат заңдарымен жұмыс істеп жатырсыз. Бұл жаныңызға жайлылық береді. Сіз қуатты әрі еркінсіз, өйткені жүйелеріңізді сәтті тізгіндеп, оларды қалаған бағытыңызға бағыттадыңыз. Ішкі жүйелер оқшауланып, жетілдіріліп, содан кейін қайта біріктірілгенде, сіз таңғаларлық тиімді негізгі процестерді — бизнесіңізді, жұмысыңызды, қарым-қатынасыңызды... өзіңізді басқарасыз. Ішкі түйсік деңгейінде, әлемдегі көптеген жағымсыз жағдайларға көз жұмбай-ақ, сіз бәрінің 99,99 пайызы тамаша жұмыс істейтіні туралы бұлжымас шындықты түсінесіз.

Нәтиже беретін механикалық жүйелерге назар аударыңыз және ішкі жүйелердің тамаша жиынтығы тамаша негізгі жүйені құрайтынына ешқашан күмәнданбаңыз.

Айналаңыздағы адамдарға позитивті қараңыз және айтқан сөзіңізде тұрыңыз. Сапалы өнім шығарыңыз және мұны жүйелі түрде жасаңыз. Мақсаттарыңызды әр минут сайын есте сақтаңыз және кез келген қиындыққа қарамастан оларға жету үшін аянбай еңбек етіңіз. Өзіңізді немесе басқаларды алдауға тырыспаңыз. Тапсырмаларды уақытында бастап, уақытында аяқтаңыз. Шағымданбаңыз.

Өміріңіз сіз ойлағаннан да тезірек жақсарады.

Шындығында, адамдардың көбі жақсы нәтижелерге әкелетін механизмдерді ескермей, тек жақсы нәтижені күтеді. Олар жүйені жақсарту тұжырымдамасы туралы білмейді. Жергілікті деңгейде ойласаңыз, бұл сізге үлкен артықшылық береді. Жаһандық деңгейде ойласаңыз, айналаңызда қалаған нәрсесіне қол жеткізе алмай жүрген көптеген адамдар бар екенін түсінесіз.

Есіңізде болсын, сіздің денеңіз бен ақыл-ойыңыз сіздің өміріңіздің негізгі жүйесін құрайды. Бақытымызға орай, осы екі негізгі компонентті сіз ең оңай реттей аласыз. Әр мүмкіндік туған сайын жеке жүйелеріңізді жетілдіріңіз. Оларды әрдайым бақылауда ұстаңыз. Мықты болыңыз. Тәртіпке бағыныңыз.

Әр ісіңізде әрқашан прагматикалық бөлшектерге назар аударыңыз. Ең кішкентай негіздерді жақсы орындаңыз. Бәрін қарапайым ұстаңыз, бірақ «қысқа жолдардан» (shortcut) сақ болыңыз.

Өмірді келгенінше байсалдылықпен қабылдаңыз.

Әр жолы «хоум-ран» жасауға тырысудың ең үлкен мәселесі — бұл сіздің жиі қателік жіберуіңізге себеп болады. Ал сол қателіктердің жиынтығы өмірді күреске айналдырады немесе сізді мүлдем тығырыққа тірейді.

Оның орнына баяулаңыз және 100 пайыз әрбір жеке соққыға назар аударыңыз. Еркін болыңыз, доптан көз жазбаңыз және байсалды соққы жасаңыз. Сіздің тұрақты соққыңыз допты сіз ойлағаннан да жиі қоршаудан асыра лақтырады.

Әрбір соққы — бұл жеке әрекет екенін түсініңіз. Әрқайсысының мақсаты — допқа тигізу. Мүлт кеткенде — әрине, кейде солай болады — мұны өмірдегі заңды құбылыс ретінде сабырмен қабылдаңыз, содан кейін алаңдамай, келесі соққыға 100 пайыз көңіл бөліңіз.

Сөйлесуді жалғастырыңыз.

Әр күннің өз дәмі, өз үні бар. Күннің әрбір бөлігімен жұмыс істеңіз. Олар өтіп жатқанда, әр сәттен ләззат алыңыз.

Керісінше, сіз ішкі жүйелерді сенімділікпен және дәлдікпен басқара отырып, өзіңіз қалаған негізгі жүйелерді құрып, уақытыңызды тиімді пайдаланасыз. Бақылау — бұл жақсы нәрсе екенін және сіздің жұмысыңыз оны қамтамасыз ету екенін есте сақтаңыз.

Сіз механизмді көресіз. Сіз сол механизмді қалаған нәтижеңізді беретіндей етіп басқарасыз. Бұдан былай көрінбейтін жүйелер кездейсоқ жаман нәтиже бермейтін болады. Жүйелер сіз оларды басқарсаңыз да, басқармасаңыз да, дәл қазір, осы минутта жұмыс істеп жатқанын ешқашан ұмытпаңыз.

Күндеріңізді жетістіктерге толтыру арқылы бұрын сізді төмен тартқан жағымсыз жайттар енді сіздің кім екеніңізге және не істейтініңізге әсер етпейді. Олар тек кейде сіздің мазаңызды алуы мүмкін.

Сіз айналаңыздағы кемшіліктерге соқыр боласыз ба? Мүлдем жоқ. Керісінше, мүмкіндіктеріңіз артқан сайын, сіз өзіңіздің кеңейіп келе жатқан ықпал ету шеңберіңіздегі олқылықтарды түзетуге ынталы боласыз.

Соңғы рет ескертемін: ең қажетті түзету — бұл сіздің дүниенің қалай өрбіп жатқанын сәт сайынғы қабылдауыңызда. Сіздің барлық іс-әрекетіңіз осы жаңа, сыртқы және сәл жоғарылаған көзқарастан туындайды. Сіздің өміріңіз уақыттың 99,99 пайызында мінсіз жұмыс істейтін жеке жүйелерден тұрады.

Сізге тек осыны түсініп, іске кірісу керек!

«Жүйені басқару» ойлау жүйесі — бұл ұйымдасқан, мақсатты және саналы әрекет. Бұл жай ғана реакция қайтару емес, әрекет ету.

Сіз сұрайсыз: «Мен бұл істі жақсы істегендіктен жақсы көремін бе, әлде жақсы көргендіктен жақсы істеймін бе? » Бұл сұраққа нақты жауап беру қиын, сондықтан үшінші нұсқаны қарастырып көрсек қалай болады? Бұл екеуі бір-бірінен ажырамас па екен?

Немесе, бұл маңызды емес шығар...

Тағы да, сіз не істей аласыз? Ішкі жан дүниеңізді не толқытады? «Тауық па, әлде жұмыртқа ма? » деген сұрақты ысырып қойып, өз құмарлығыңызды шыңдай отырып, сол жалынды өміріңіздің басқа да механикалық жұмыстарын жақсартуға бағыттаңыз.

Мұны іштей сезініңіз. Оған толықтай беріліңіз.

Күнделікті оқиғаларға сырттай қараңыз және сол оқиғаларды өз ойыныңыздың элементтері ретінде қарастырыңыз, бұл ойынды сіз дұрыс инженерия арқылы жетілдіресіз. Бұл ойын, әрине, сіздің өміріңіз.

Сіздің тіршілігіңіз шектеулі уақытқа ие. Өмір атты сыйлықты бағалаңыз.

Айналасындағы жүйелердің кереметтігін түсінетін адамдар аз — бірақ енді сіз оны білесіз. Сіз шындықтан қашуды (escapism) доғарып, «осы жерде және қазірді» керемет деп бағалайсыз — бұл керемет әрқашан сіздің алдыңызда болған еді.

Енді сіз басқару тізгініне иесіз, өйткені сіз өміріңіздегі оқиғаларды айқындайтын механизмдерді түсінесіз.

Сіз ешқашан кері қайтпайсыз.

Осы уақытқа дейін бұл кітаптың ерекше екеніне көз жеткіздіңіз. Міне, сіз оны оқып — немесе тыңдап — бітірдіңіз.

Меніңше, сіз меңгерген мәліметтеріңізге ризасыз.

Бірақ, әрі қарай не болмақ? Сіз «Жүйені басқаруды» тек жақсы естелік ретінде сақтап, болашақта бір жағдай бизнесіңіз бен жеке өміріңізді сіз армандаған күйге жеткізеді деп үміттеніп қала бересіз бе?

Әлде батылдық танытып, осы сәттен бастап бәрін өзгертесіз бе?

Еркіндікке шығу үшін қажетті ақпарат пен шабыт қазір сіздің қолыңызда — әрі басыңызда — бірақ сіз әлі де механикалық тұрғыдан күрделі бөлікке: іске асыруға тап келесіз. Өзіңізге белгілі болғандай, бизнес иелерінің басым көпшілігі корпоративтік әлемде жұмыс істегеннен гөрі көбірек жұмыс істеп, азырақ табыс табады. (Шындығында, бизнесті жауып тастау — болашақтағы ең жиі кездесетін соңғы нүкте. )

Сонымен, неге осы сәтті алға ұмтылу үшін пайдаланбасқа? Неге дөңгелекті айналдырып, Сэмнің «Жүйені басқару» әдісін іс жүзінде қолданбасқа?

Сіз сияқты мыңдаған адамдар мұны жасады және олардың барлығы дерлік тез арада оң нәтижеге қол жеткізді.

Эверест шыңына шығу туралы жазылған кітапты оқып отырғаныңызды елестетіңізші. Ол кітапта шыңға шығу үшін қажеттінің бәрі және мұны бұрын жасаған адамдардың шабыттандыратын оқиғалары бар. Кітапты бітіргеннен кейін, сіз Лукла әуежайына билет сатып алып, келесі аптада шыңға жалғыз шығуға дайынмын деп сезінер ме едіңіз?

Әрине, жоқ. Сіз бұрын шыңға талай рет шыққан жолбасшыны табар едіңіз. (Ескерту: Эверестке шығуға тырысқандардың тек 29 пайызы ғана табысқа жетеді, бірақ бұл қазіргі бизнестегі мүмкіндіктеріңізден әлдеқайда жоғары! Алғашқы бес жылдағы бизнестің сәттілік көрсеткіші 20 пайызды құрайды және ол уақыт өте келе төмендей береді! )

Мен «Жүйені басқаруның» ресми жолбасшысымын. Он жыл бойы мен Сэммен тығыз жұмыс істеп, қиындыққа тап болған бизнес иелеріне бизнестің «ішінде» жұмыс істеуден, бизнестің «үстінде» жұмыс істеуге және «бизнес иесі» болудан ләззат алуға көмектестім.

Бұл трансформация алты негізгі тірекке негізделеді.

Міне олар:

Төмендеген күйімен қоштасқысы келетін және керемет бизнес құруға байсалды түрде бел буған батыл бизнес иесін қолдаудан артық ләззат жоқ! Сонымен, базалық лагерьде кездесейік! Ауа райы тамаша. Мүмкіндік дәл қазір туып тұр. Сіз шыңға шығуға дайынсыз! Сізді шыңға тезірек жеткізейік!

— Джош Фонгер Қараша, 2020 жыл

— Сэм Карпентер, қазан 2020 жыл

Электрондық поштаңыздағы қолтаңбаңыз келесі стандарттарға сәйкес келуі керек. Arial, Times New Roman, Verdana, Tahoma немесе Garamond қаріптерінің таңдауы бойынша 10 немесе 12 пункттік өлшемді пайдаланыңыз. Оны қара немесе қою көк түспен жасауға болады. Ақпаратыңызды келесідей тізімдеңіз:

Аты-жөніңіз Лауазымыңыз Centratel Телефон нөмірлері Факс нөмірлері Веб-сайт мекенжайы

— Джош Фонгер

Мен WTS туралы алғаш рет әлеуметтік желілерде Сэм туралы оқығанда білдім. Мен кітапты жүктеп алып, бір жыл бойы оның аудио нұсқасын бірнеше рет тыңдадым. WTS оқу бағдарламасына қосылып, бизнес идеямды құжаттандыруға тағы бір жыл кетті. Процесс барысында мен тек өзім ғана істей аламын деп ойлаған жұмысты іс жүзінде басқа адамдарға да үйретуге болатынын, тіпті олар оны менен де жақсы істеуі мүмкін екенін түсіндім. Егер мен бизнестің менсіз жұмыс істеуін қаласам, шығармашылық жұмысымды процедураға айналдыруым керек еді. Өз бағдарламамды жасағанда мен дәл солай істедім.

Мен WTS кітабын алғаш рет интернеттен көріп, оны қызығып оқыдым. Тіпті WTS оқу бағдарламасына жазылғанда да оны толық түсіне қоймадым. Содан кейін мен Джошпен жеке сессияларды бастадым, сол кезде бәрі өз орнына келді. Бастапқыда мен бірнеше жүйелер құрдым, бірақ олармен шындап «жұмыс істемедім». Кейінірек мен бір уақытта бір ғана нәрсеге, яғни бизнес әкелетін істерге назар аудару керектігін түсіндім және солай жасадым.

Команда құрып, көбірек адамдар келе бастағанда, сіз бәрін өзіңіз істеуіңіз керек және үнемі сонда болуыңыз керек деп ойлай бастайсыз. Жұмыстың мен қалағандай жүріп жатқанына көз жеткізу үшін қызметкерлерімді бақылап тұруым керек сияқты сезінетінмін. Екі жасөспірім баламен және үнемі жұмыста болумен жағдай өте қиындап, күйзеліс басталды.

Мен бизнесті сату туралы ойладым, бірақ менің брокерім оның құны небәрі бірнеше мың доллар ғана болуы мүмкін екенін айтты. Мен өзімнен: «Бәрін тастауым керек пе, әлде жалғастыруым керек пе? » деп сұрадым.

Өмір сүру сапарым нашарлап кетті және мен жалғыз жол — өкілеттіктерді басқаларға беру екенін түсіндім. Ал өкілеттіктерді беру үшін мен басқа адамдарға орындалатын нақты нәтижелерді, процедураларды және жолдарды бере алуым керек еді.

Мен «Work the System» кітабын басында үш рет оқыдым. Оны қалай тапқаным есімде жоқ, бірақ «сырттан және сәл жоғарыдан» қарау перспективасы менің көңілімнен шықты. Әлем — бұл жай ғана жүйелер жиынтығы екені және жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін жүйелерді бір деңгей тереңірек барып өзгертуге болатыны маған өте қисынды көрінді. Ойлап қарасаңыз, бұл қарапайым себеп-салдар байланысы.

WTS оқу бағдарламасы терең болды және маған қажетті практикалық ақпаратты — оны жүзеге асыруға арналған құралдар мен шаблондарды берді. Мысалы, мен «Процедураларға арналған процедура» жасадым. Осыдан кейін мен адамдарға не істеп жатқанымызды айта бастадым, оларға мұны не үшін істеп жатқанымызды түсіндірдім, содан кейін оларға орындайтын процестерді — табыстың қандай болатыны туралы суретті бердім.

Бұл менің бәрін өзім бақылауымның (микроменеджменттің) орнына, есеп менеджерлері келіп, жұмысты менен кем емес, тіпті менен де жақсы атқара алатынын білдірді. Біз маркетингтік агенттікпіз және бүкіл ел бойынша көптеген клиенттерге қызмет көрсетеміз. Бірақ бұл клиенттік жұмыс әр менеджердің өз бетінше істеуіне жол бермей, олардың дұрыс істеп жатқанына үміттенудің орнына, жүйелі түрде орындалуы керек.

Қазір менің уақытым мен кестем толықтай еркін. Мен бірнеше аптаға кетіп қала аламын және ештеңе бұзылмайды немесе құламайды. Бәрі өздігінен жүріп жатыр, өйткені менде менің қатысуымсыз-ақ ақылды шешімдер қабылдай алатын адамдар бар.

Біреу маған WTS кітабын ұсынғанда, мен онымен алғаш рет таныстым. Мен көп оқымаймын, бірақ бұл кітапты қолымнан тастай алмадым. Содан кейін мен Сэм мен Джошқа хабарластым, олар жүйелеу процесінде және істерді реттейтін жаңа адамдарды жалдауда маған үлкен қолдау көрсетті. Біз бәрін — барлық процестерді, мақсаттарды және негізгі нәтижелі бағыттарды құжаттандыра бастадық, осылайша менің командам тек ішкі ынтаға сенбей, процесті орындай алды. Мен өзімнен де дарынды адамдарды жалдай бастадым, олар бүкіл істі менің орныма жүргізе алды.

«Work the System» кітабын оқымай тұрып, менің бизнесім хаосқа, «өрт сөндіруге» және шексіз жұмысқа толы болды. Мен бәрін өзім істеуге тырысып, аптасына сексеннен жүз сағатқа дейін жұмыс істейтінмін. Менің әдеттегі күнім таңертең ерте Нью-Йорктегі командаммен шұғыл мәселелерді шешуден басталатын. Содан кейін сағат 18:00 шамасында мен Үндістандағы технологиялық командаммен жұмыс істейтінмін. Ал түнгі сағат 23:00-де Лондонмен сөйлесу уақыты келетін, содан кейін ғана түнгі сағат 2:00-де жұмыс күнім аяқталатын. Бұл күн сайын, апта сайын қайталанатын. Бұл өте шаршататын және ешқандай ләззат әкелмейтін жұмыс еді.

Бір күні бизнес-топта біреу маған «Work the System» кітабын оқуды ұсынды. Сэмнің жүйелі өзгеріске дейінгі бизнесі туралы оқиғасын оқығанда, мен өзімді таныдым. Мен күнделікті істерге тым қатты араласып кеткенімді және менде «сырттан және сәл жоғарыдан қарау перспективасы» жоқ екенін түсіндім. Мен мұны «ұқтым» және өмірімді қайтадан өз қолыма алу үшін бизнес жүйелерімді қайта құруға уәде бердім!

Бұрын кеңесшілермен жаман тәжірибем болса да, маған көмек қажет болатын дағдарыстық сәтке жеттім. Мен WTS-ке хабарластым және олар менімен және командамен бірге жаңа болашақты құру үшін тікелей жұмыс істеді. Өзім және командам үшін нақтылыққа қол жеткізу жаңа мүмкіндіктер әлемін ашты — бұл мүмкіндіктерді мен күнделікті істермен айналысып жүріп жіберіп алатынмын. Біз нақты Стратегиялық мақсатты, шешім қабылдауға арналған ыңғайлы принциптерді және жүйелі түрде өсу үшін тиімді жұмыс процедураларын әзірледік. Менің командамда енді бағыт бар және оларға бәрін менімен келісудің қажеті жоқ. Олар жұмыстарын орындау үшін толық жабдықталған. Олар тіпті мен күтпегендей бизнесті тиімдірек етуден ләззат алды және бұл өзгерістің көптен бері қажет екенін білді.

Біз ең бірінші өзгерту керек нәрсе — біз жұмсап жатқан күш-жігер екенін түсіндік. Бізде керемет команда бар, бірақ олардың бәрі күн сайын шектен тыс күш жұмсап, өздерін шаршатып жүрді. Тағы бір мәселе — жаңа келген адамның жүйені түсініп, пайда әкеле бастауы үшін жиі алты ай кететін, бұл өте ұзақ болды. Соңында бәрі менің иығыма түскендей сезілді. Мен командама қарап: «Неге мен сияқты жақсы істейтін адамдарды таба алмаймын? » деп өзімнен сұрайтынмын.

Бүгінде мен жүйелердің маңыздылығын жақсы түсінемін. Біз мәселелерге команда болып шешетін сынақтар ретінде қарайтын, масштабталатын тәсілді ұстанамыз. Бұрын біз үшін қызметіміздің сәттілігі маңызды болса, WTS-тен кейін жүйелеріміздің сәттілігі маңызды болды. Бізде жүйелермен жұмыс істейтін тамаша, адал адамдар бар. Сонымен қатар, жаңадан келген адамдар осы жүйелердің арқасында бизнесімізді алты айдың орнына екі аптаның ішінде толық меңгеріп алады.

Төменде біздің негізгі «Процедураларға арналған процедурамыз» берілген, онда жұмыс процедурасын құру бойынша нақты нұсқаулар бар. (Осы қосымшаның соңындағы құжатты қараңыз. ) Бұл — «Барлық процедуралардың анасы», біздің жұмысымызға қажетті жүздеген жұмыс процедураларын жасауға арналған негізгі үлгі.

Оның ұзындығы мен күрделілігінен қорықпаңыз және біздің техникалық параметрлерімізге батып кетпеңіз. Бұл Centratel-дегі ең ұзақ әрі ең күрделі процедуралардың бірі. Тек оның мәнін түсініп, содан кейін өзіңіз қалаған форматты жасаңыз (немесе осыны көшіре беріңіз).

Процедураны ешқашан «... процедурасы» деп атамаңыз. Тақырып қысқа, бірақ сипаттамалы және кез келген адамға түсінікті болуы керек. Тақырып логикалық болуы тиіс, сонда қажетті тақырыпты тез табуға болады. Тақырыпты негізгі нысаннан бастап, содан кейін процедураның не істейтінін сипаттаңыз (осы процедураның атын мысал ретінде алыңыз).

Кейбір ерекшеліктерді ескермегенде, Centratel-дің әрбір қызметкері бірдей негізгі хаттаманы қолданады. Сондықтан ешқандай түсініспеушілік болмайды. Бұл процедура соңғы жылдардағы техникалық және әлеуметтік өзгерістермен бірге дамып отырды. Міне, сол процедура:

2014 жылдың басында мен тапсырмалар тізімі Gmail жәшігіме біріктірілген өте қарапайым жеке ұйымдастыру жүйесін жасадым. Мен үшін оның қарапайымдылығы сонда — кіріс хаттар, маған жүктелген тапсырмалар және жеке тапсырмаларымның бәрі бір жерде орналасқан. Тапсырманы біреуге тапсыру үшін, мен оны электрондық хат ретінде жазып, алушыға жіберемін және көшірмесін (cc) өзіме де жіберемін. Жеке тапсырмалар үшін хатты өзіме жіберемін, тақырыбына тапсырма атын жазамын. Өзіме немесе басқаларға тапсырма беру үшін немесе тапсырманың орындалғанын тексеру үшін, мен өзіме болашақта келетін хабарламалар жіберемін.

Бұл шынымен де қарапайым. Хаттар мен тапсырмалар бір жерде болғандықтан, жеке тапсырмалар тізімін ұмытып кету қаупі болмайды. Мен кіріс жәшігімдегі хаттар мен тапсырмалар санын жиырмадан асырмауға тырысамын. Бұл — менің электрондық поштаға арналған хаттаммам. Сіз мұны қолдана аласыз немесе күнтізбе мен жеке тапсырмалар тізімі бар өз әдісіңізді таңдай аласыз.

Сападан бұрын санды ескеріңіз. Centratel-дің сапалы байланыс анықтамасы жоғары санды талап етеді. Бірақ сан аспектісі мазмұн көлеміне емес, байланыс жиілігіне қатысты. Егер байланыс көп болса, сапа өздігінен дамиды. Байланысу керек пе, жоқ па деген күмән туса — байланысыңыз.

Қажетсіз ақпараты көп ұзақ хабарламалар немесе бір детальды қайталай беретін сөздер екі адамның да уақытын шығындайды. Дауыстық пошта әсіресе шаршататын, тиімсіз хабарламаларға толы болуы мүмкін. Бірақ кейде дауыстық хабарлама электрондық поштаға қарағанда жылдамырақ және мазмұндырақ болады. Кейде отыз секундтық дауыстық хабарлама он бес минуттық электрондық хат сияқты ақпарат бере алады. Қандай хаттама болмасын, хабарлама жібергенде мынаны есте сақтаңыз: «Жақсы хабарлама — қысқа хабарлама».

Біз өз сөзімізді жазып алып, талдау арқылы оны жақсарта аламыз. Міне, ең жиі кездесетін тітіркендіргіш ауызша кемшіліктер:

Тірі қалғандар не істерін білмей, шатырлы лагерьлер мен көшелерде сенделіп жүрді. Бұл нағыз апат еді: сексен мың адам қаза тапты, олардың басым бөлігі мектептерінде қалып қойған балалар болатын. Мен кездестірген әрбір дерлік отбасы бір немесе бірнеше жақын адамынан айырылған екен.

Үйге оралғаннан кейін мен «Kashmir Family Aid» атты коммерциялық емес ұйым құрдым. Оның мақсаты — осы аймақтың мектеп оқушыларына көмек көрсету. Содан бері мен Музаффарабадқа бірнеше рет бардым. Онда менің соңғы он бес жыл бойы көмектесіп келе жатқан менеджерім бар. Біздің ұйымның арқасында екі жүз оқушысы мен сегіз мұғалімі бар мектепті айына 500 доллардан аз сомаға толықтай қамтамасыз етуге болады. Кез келген көмек үлкен маңызға ие. Рақмет.

— Сэм Карпентер