Кәсіп туралы аңыздың ақиқаты
Michael E. Gerber
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

Неліктен шағын бизнестің көбі алға баспайды және бұл жағдайда не істеу керек?
МАЙКЛ Э. ГЕРБЕР

Әкеме арнаймын. Оның қазір қасымда болғанын қалар едім.
АЛҒЫС ХАТ
Осы кітапта баяндалған идеяларды қалыптастыруға атсалысқан және оны аяқтауға қолдау көрсеткен көптеген жандарға шексіз алғысымды білдіремін.
Жұбайым, әріптесім әрі редакторым — Айлин Герберге (Ilene Gerber) алғысым ерекше. Оның мақсатқа беріктігі, шындыққа адалдығы және біздің бизнесіміздегі, сондай-ақ ортақ өміріміздегі ісіне деген сүйіспеншілігі болмаса, бұл кітап та, біздің бизнесіміз де, некеіміз де болмас еді.
Балаларым — Шана, Ким, Хиллари, Сэм және Алекс Оливияға алғыс айтамын. Олар маған әрқашан алғандарынан көбірек берді, мұны тек әке ғана шынайы түсіне алады.
«E-Myth Worldwide» компаниясындағы қазіргі және бұрынғы барлық әріптестеріме рахмет. Осы кітаптағы идеяларға, бір-біріне және клиенттерімізге деген адалдықтарыңыз тіпті мүмкін емес болып көрінген кездерде де осы сөздердің өміршеңдігін дәлелдеді.
Осы жылдар бойы бізге сенім артқан мыңдаған клиенттерімізге алғыс айтамын. Бұл процесс барысында біз оларға үйреткенімізден де көп нәрсені — тапшылықтан асып түсіп, шеберлікке жетудің (excellence) мәнін үйрендік.
Нэнси мен Боб Дрейфустарға, қайын бикем мен бажама, олардың даналығы, махаббаты мен жомарт көңілдері маған олар ойлағаннан да терең әсер етті.
«HarperBusiness» баспасындағы Вирджиния Смитке алғыс. Оның қамқор, зиялы достығы мені жазу барысындағы ең ауыр сәттерде демеп, өзімді кешірімсіз немесе түсіндірусіз еркін сезінуге мүмкіндік берді.
Соңында, менің жұмысыма үнемі зор ықыласпен қолдау көрсетіп келе жатқан барлық оқырмандарыма алғыс айтамын.
Баршаңызға рахмет.
АЛҒЫСӨЗ
«The E-Myth» кітабы алғаш жарық көргеннен бері он бес жыл өтті. Мен үшін бұл — толыққанды он бес жыл. Осы уақыт ішінде отбасымда, бизнесімде, өмірімде көп нәрсе болды. Көптеген ғажайып, игі, сондай-ақ ауыр сәттер өтті. Егер Дон Хуанның «Tales of Power» кітабында айтқан: «Қарапайым адам мен жауынгердің (warrior) басты айырмашылығы — жауынгер бәрін сынақ ретінде қабылдайды, ал қарапайым адам бәрін не бата, не қарғыс ретінде көреді» дегені рас болса, онда мен де кез келген адам сияқты «қарапайым адам» болуға айыптымын. Дегенмен, Құдай маған күш берген сәттерде мен де жауынгерлік күйге көтеріле алдым.
Осы он бес жыл ішінде мен қаржылық және бизнестік күйреуге жақын сәттерді де, керемет жеңістерді де бастан өткердім. 16 жылдық некеімізді жұбайым Айлинмен тамаша серіктестікке айналдырдық. Екі ерекше баланың — Сэм мен Алекс Оливияның әкесі болдым (қазір жалпы саны бес бала, жастары 9 бен 38 аралығында). Қызым Ким мен күйеу балам Джонның арқасында Сара, Элайджа, Ноа, Ханна және Исайя есімді немерелерім бар. Әлемді аралап Австралия, Канада, Испания, Жаңа Зеландия, Жапония, Пуэрто-Рико, Мексика, Индонезия және АҚШ-тың барлық дерлік ірі қалаларында жүздеген мың шағын бизнес иелерінің алдында сөз сөйледім. Осының бәрінде мен өміріне аз да болса әсер еткен жандардан шексіз қолдау мен қамқорлық көрдім.
Қысқаша айтқанда, бұл жылдар қуанышқа, қиындыққа, қажуға, зерігуге, ағартушылыққа және марапатқа толы болды. Менің жасымдағы, денсаулығына қарамастан барын салатын адам үшін бұл оңай болған жоқ.
Бұл кітап — соңғы он бес жылдың және оның алдындағы он бес жылдың жемісі. «The E-Myth» жарық көрместен сегіз жыл бұрын мен «E-Myth Worldwide» компаниясын құрдым. Ол компания менің оқырмандарыммен бөліскен көзқарастарыма негіз болды.
«The E-Myth» жарық көргеннен бері көптеген оқырмандар мен клиенттер өз бизнестеріне қолдану үшін кейбір тұстарды нақтылауымды сұрады. Бұл кітап жылдар бойы жиналған сұрақтарға жауап береді және оқырмандарға E-Myth принциптерін (Кәсіпкерлік туралы аңыз принциптері — бизнесті жүйелі басқару ережелері) тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Осы мақсатта мен әр тараудағы маңызды сұрақтарға Сара (бұл оның шын есімі емес) есімді әйелмен болған диалог арқылы жауап беруге тырыстым. Сараның бизнес тәжірибесі, шыдамы, парасаты мен құштарлығы шағын бизнес клиенттерінің санасын және бизнесін қайта құру мәселелерін шешуге көмектесті. Сараның сұрақтары менің де көзқарасымды нақтылай түсті. Сара мен оның сұрақтары сіздер үшін де мен сияқты қызықты болады деп үміттенемін.
Бірақ Сарамен таныстырмас бұрын, шағын бизнес пен оның иелері туралы кейбір ойларыммен бөліскім келеді.
Маған жиі: «Керемет бизнестің иелері басқалар білмейтін нені біледі? » деген сұрақ қойылады.
Танымал нанымдарға қайшы, менің тәжірибем көрсеткендей, бизнесте табысты болғандар көп нәрсе білгендіктен емес, көбірек білуге деген құштарлықтарының арқасында жетістікке жетеді.
Мен кездестірген сәтсіз бизнестердің басты мәселесі — олардың иелерінің қаржы, маркетинг немесе менеджмент туралы аз білетіндігінде емес (бұларды үйрену оңай), олар өздері «білемін» деп ойлайтын нәрселерді қорғауға тым көп күш жұмсайтынында. Мен көрген ең үздік бизнесмендер кез келген шығынға қарамастан «істі дұрыс жасауға» ұмтылады.
Бұл жерде «істі дұрыс жасау» дегенде мен тек бизнесті ғана айтып тұрған жоқпын. Мен қандай да бір көтеріңкі рухты, көрегендікті немесе жоғары мақсатты айтып отырмын. Әдептілік сенімі, моральдық принцип немесе жалпыға ортақ ақиқат.
Үздіктердің үздігі — өте қарапайым адамдар; олар детальдарға мұқият, прагматик және шынайы өмірмен тығыз байланыста. Олар бизнестің сәтсіздігі тек биік мақсаттарға жете алмаудан емес, бизнестің әр бұрышында — телефон тұтқасында, сатушы мен клиент арасында, тауар тиеу кезінде немесе кассада болатын ұсақ-түйектен басталатынын біледі.
Жоғарыға жетудің жалғыз жолы — кез келген бизнесті құрайтын көптеген маңызды емес, зеріктірерлік болып көрінетін ұсақ істерге көңіл бөлу. (Шын мәнінде, бұл бүкіл өмірге де қатысты! )
Дәл осы ұсақ-түйек нәрселерді дұрыс ниетпен және зейінмен жасағанда, олар жинала келе кез келген ұлы бизнесті ортанқол бизнестерден ерекшелейтін қайталанбас сапаны құрайды. Ортанқол бизнес иелері тек күнді өткізсе, ұлылар ұсақ істердің әлемге тигізетін әсеріне таңғалумен болады.
Осы кітап дәл осы таңғалысқа арналады.
Бұл кітап — ерекше бизнес құруды шексіз ізденіс, үздіксіз зерттеу және ішкі-сыртқы әлеммен белсенді байланыс деп санайтындарға арналған нұсқаулық.
Бұл ерекше бизнесті дамытуға деген құштарлық жай ғана «табысқа жету» құштарлығымен бірдей емес. Әдеттегі түсініктегі табыс — бұл белгілі бір нүктеге жетіп, «мен жасадым! » деп айту. Ал менің тәжірибем көрсеткендей, бизнестегі кез келген аяқталу нүктесі бірден жаңа бастау нүктесіне айналады.
Сондықтан бұл кітап аяқталу туралы емес, басталу туралы. Бұл — санамыз бен адамгершілігіміздің үздіксіз дамуы туралы.
Бизнес біз үшін өзімізді қандай болсақ, солай көруге, не білетініміз бен не білмейтінімізді түсінуге арналған айна іспетті. Бизнес — «Дао» немесе «Жол» (The Way) үшін тамаша метафора бола алады.
Бір данышпан: «Өзіңді таны» деген. Мен бұл өсиетке ізденіс жолындағы бизнесменге «сәт сапар» дегенді ғана қоса аламын.
Энтони Гринбэнктің «Аман қалу кітабынан» (The Book of Survival) тағы бір сөз қосайын: «Мүмкін емес жағдайда аман қалу үшін сізге Гран-при жүргізушісінің реакциясы, Геркулестің бұлшықеті немесе Эйнштейннің ақылы керек емес. Сізге тек не істеу керектігін білу жеткілікті».
Жақсы оқу тілеймін.
Майкл Э. Гербер Санта-Роза, Калифорния Маусым, 2001 ж.
КІРІСПЕ
Меніңше, кез келген бизнестің ішінде ақырындап есінен алжасып бара жатқан біреу бар. — Джозеф Хеллер, «Бірдеңе болды»
Егер сіздің шағын бизнесіңіз болса немесе соны бастағыңыз келсе, бұл кітап сізге арналған. Ол соңғы жиырма төрт жыл ішінде «E-Myth Worldwide» компаниясында жасалған мыңдаған сағаттық жұмыстың нәтижесі.
Біздің сеніміміз мынаған саяды: Америкадағы шағын бизнестер жұмыс істемейді; олардың иелері ғана жұмыс істейді.
Шағын бизнес иелері алатын табысына қарағанда әлдеқайда көп жұмыс істейді. Мәселе — олардың жұмыс істемейтіндігінде емес, олардың дұрыс емес жұмысты істейтіндігінде. Салдарынан бизнестің көбі хаосқа айналады — басқарылмайтын, болжап болмайтын және еш нәтиже бермейтін күйге түседі.
Сандарға қараңыз. АҚШ-та бизнестің ашылуы мен жабылуы сұмдық қарқынмен жүріп жатыр. Жыл сайын миллионнан астам адам өз ісін бастайды. Статистика бойынша, бірінші жылдың соңына қарай олардың 40 пайызы жабылып қалады. Бес жыл ішінде 80 пайызы (800 000 бизнес) сәтсіздікке ұшырайды.
Қалған жаман жаңалық: егер сіздің бизнесіңіз бес жылдан астам уақыт шыдаса, еркін тыныстауға әлі ерте. Себебі бірінші бес жылдықтан аман өткендердің тағы 80 пайызы екінші бес жылдықта күйрейді.
Неліктен? Неге соншама көп адам бизнес бастап, бірақ сәтсіздікке ұшырайды? Олар қандай сабақты меңгере алмай жатыр?
Бұл кітап осы сұрақтарға жауап береді. Ол төрт терең идеяға негізделген:
IDEA #1: Бұл елде «E-Myth» (Кәсіпкерлік аңызы) деген түсінік бар. Ол бойынша шағын бизнесті пайда табу үшін капиталын қатерге тігетін кәсіпкерлер ашады дейді. Бұл мүлдем олай емес. Адамдардың бизнес бастауының шынайы себептері кәсіпкерлікке мүлдем қатысы жоқ. Осы аңызға сену — бизнестің күйреуінің басты себебі. IDEA #2: Бүгінде американдық шағын бизнесте төңкеріс жүріп жатыр. Мен оны «Turn-Key Revolution» (Дайын шешімдер төңкерісі — бизнестің әр процесі автоматтандырылған немесе қатаң жүйеленген күйі) деп атаймын. Ол тек бизнесті істеу тәсілін ғана емес, оны кімдердің бастайтынын және аман қалу мүмкіндігін де өзгертуде. IDEA #3: Бұл төңкерістің өзегінде біз «Business Development Process» (Бизнесті дамыту процесі) деп атайтын динамикалық процесс жатыр. Ол жүйеленіп, дұрыс қолданылса, кез келген шағын бизнесті тиімді ұйымға айналдырады. IDEA #4: Бұл процесті кез келген бизнес иесі кезең-кезеңімен қолдана алады. Ол кез келген бизнесте болжамды нәтиже мен өміршеңдікке қол жеткізудің жолына айналады.
1977 жылы «E-Myth Worldwide» құрылғаннан бері біз 25 000-нан астам бизнес иесіне осы процесті енгізуге көмектестік. Бұл «сиқырлы таяқша» емес, ауыр жұмысты талап етеді, бірақ бұл — өз бизнесіңізді толық бақылауға алудың жалғыз жолы.
Бұл кітап тек «қалай жасау керек» деген туралы емес, нәтижеге қол жеткізу туралы. Өйткені кітаптар емес, адамдар жұмыс істейді. Адамдарды жұмыс істету үшін оларға құнды идея мен не істеу керектігін нақты түсіну қажет.
Сіздің бизнесіңіз — сіздің кім екеніңіздің тікелей көрінісі. - Егер сіздің ойлауыңыз жүйесіз болса, бизнесіңіз де жүйесіз болады. - Егер сіз ұйымдаспаған болсаңыз, бизнесіңіз де берекесіз болады. - Егер сіз ашкөз болсаңыз, қызметкерлеріңіз де ашкөз болып, аз жұмыс істеп, көп сұрайтын болады.
Сондықтан, бизнесіңіз өзгеруі үшін алдымен өзіңіз өзгеруіңіз керек. Егер өзгергіңіз келмесе, бизнесіңіз сіз қалаған нәрсені ешқашан бере алмайды.
І БӨЛІМ
Кәсіпкерлік туралы аңыз және американдық шағын бизнес
Олар өздерінің шынайы бейнесін көрмеу үшін өздерін жұмыспен мас қылады. — Олдос Хаксли
E-Myth — бұл кәсіпкер туралы аңыз. Ол біздің елімізде өте терең тамыр жайған және қаһармандық сипатқа ие.
Әдеттегі кәсіпкерді елестеткенде, көз алдымызға Геркулес сияқты тұлға келеді: жеке бизнес ашу арманын іске асыру үшін табиғаттың қатал заңдарына қарсы тұрған, қиындықтарға дес бермейтін, биік шыңдарды бағындырушы ержүрек адам. Бұл аңыз ақсүйектікке, адам мүмкіндігінен тыс күш-жігерге толы.
Мұндай адамдар бар болғанымен, менің тәжірибем олардың өте сирек екенін айтады. Соңғы жиырма жылда мен танысқан мыңдаған бизнес иелерінің ішінде мен кездескен кезде нағыз кәсіпкерлер өте аз болды.
Көбінің көрегендігі (vision) сөніп қалған. Шыңға шығуға деген құштарлық биіктіктен қорқу сезіміне айналған. Шаршау — үйреншікті жағдай, ал шабыт — сирек құбылыс.
Бірақ олардың бәрі бір кездері кәсіпкер болмап па еді? Олар өз істерін бастады ғой. Оларды осындай тәуекелге итермелеген қандай да бір арман болған шығар?
Олай болса, сол арман қайда кетті? Неге ол солғындады? Бизнесті бастаған сол кәсіпкер қайда?
Жауап қарапайым: кәсіпкер небәрі бір сәтке ғана өмір сүрді. Қас қағым сәт. Содан кейін ол жоғалды. Көп жағдайда — мәңгілікке.
Егер кәсіпкер аман қалса, ол тек бизнесті кім және не үшін бастайтынын дұрыс түсінбеуден туған аңыз ретінде ғана қалды.
Бұл елде бізге өте қымбатқа түскен — біз елестете алмайтын мөлшердегі жоғалған ресурстарға, жіберіп алған мүмкіндіктер мен зая кеткен өмірлерге әкелген — үлкен түсініспеушілік.
Мен бұл мифті, бұл қате түсінікті <span data-term="true">E-Myth</span> (Кәсіпкерлік туралы миф — шағын бизнесті кәсіпкерлер ашады деген жаңсақ сенім) деп атаймын.
Бұл мифтің тамыры осы елдегі «шағын бизнесті кәсіпкерлер бастайды» деген романтикалық сенімде жатыр, бірақ іс жүзінде басым көпшілігі олай емес.
Онда Америкада шағын бизнесті кім бастайды? Және неге?
Кәсіпкерлік ұстама
К-Мифті және оның негізінде жатқан түсініспеушілікті ұғыну үшін, бизнеске қадам басқан адамға жақынырақ үңілейік. Оның бизнеске келгеннен кейінгі кезеңіне емес, оған дейінгі күйіне назар аударайық.
Осыған орай, жеке бизнесіңізді бастамас бұрын сіз қайда болдыңыз? Ал егер енді бастауды ойлап жүрсеңіз, қазір қай жердесіз?
Егер сіз мен танитын адамдардың көбіне ұқсасаңыз, онда біреуге жұмыс істеп жүрген боларсыз.
Не істеп жүрдіңіз?
Сірә, бизнеске келгендердің көбі сияқты, техникалық жұмыспен айналысқан шығарсыз.
Сіз ағаш шебері, механик немесе машинист болдыңыз.
Сіз есепші немесе пудель қиюшы болдыңыз; сызбашы немесе шаш тараушы; балташы немесе компьютерлік бағдарламашы; дәрігер немесе техникалық жазушы; графиктік суретші немесе бухгалтер; интерьер дизайнері, сантехник немесе сауда өкілі болдыңыз.
Кім болсаңыз да, сіз техникалық жұмыс атқардыңыз. Және сіз ол істің нағыз шебері болған шығарсыз. Бірақ сіз оны біреу үшін істеп жүрдіңіз.
Содан кейін бір күні, ешқандай себепсіз, бірдеңе болды. Бұл ауа райы, туған күн немесе балаңыздың мектеп бітіру кеші болуы мүмкін. Мүмкін, жұма күні алған еңбекақыңыз немесе бастықтың көңіліңізге тиген бір қиғаш қарасы себеп болған шығар. Бәлкім, бастығыңыз сіздің оның бизнесіне қосқан үлесіңізді бағаламайтындай сезінген боларсыз.
Бұл кез келген нәрсе болуы мүмкін; не екені маңызды емес. Бірақ бір күні, кенеттен сізді Кәсіпкерлік ұстама (бизнес бастауға итермелейтін кенеттен пайда болған импульс) буып алды. Сол күннен бастап өміріңіз мәңгілікке өзгерді.
Сіздің ішкі даусыңыз былай деді: «Мен мұны не үшін істеп жүрмін? Неге мен мына адамға жұмыс істеймін? Қарғыс атсын, мен бұл бизнесті оның өзінен кем білмеймін ғой. Егер мен болмасам, оның бизнесі де болмас еді. Кез келген ақымақ бизнесті басқара алады. Мен сондай ақымақтың қол астында жүрмін».
Өз айтқаныңызға құлақ асып, оны жүрегіңізбен қабылдаған сәтте тағдырыңыз шешілді.
Тәуелділіктен құтылудың толқыны сіздің тұрақты серігіңізге айналды. Дербес болу туралы ой сізді әр қадамыңызда ілесіп жүрді. Өз-өзіңізге қожайын болу, өз ісіңізді жасау, өз әніңізді айту идеясы еліктіргіш әрі тоқтаусыз күшке айналды.
Кәсіпкерлік ұстама басталған соң, ешқандай жеңілдік болмады. Одан құтыла алмадыңыз. Сіз өз бизнесіңізді ашуға тиіс болдыңыз.
Қатерлі болжам
Кәсіпкерлік ұстаманың қыспағында жүріп, сіз бизнес бастау туралы жасалуы мүмкін ең апатты болжамның құрбаны болдыңыз.
Бұл — өз бетінше бизнес бастаған барлық техниктер жасайтын болжам. Ол бизнес басталған сәттен бастап оның бағытын — салтанатты ашылудан таратуға (ликвидацияға) дейін — айқындап береді.
Сол <span data-term="true">Қатерлі болжам</span> (бизнестің техникалық жұмысын түсіну — сол жұмысты атқаратын бизнесті түсіну деген қате ой) мынадай: егер сіз бизнестің техникалық жұмысын түсінсеңіз, сол техникалық жұмыспен айналысатын бизнесті де түсінесіз.
Оның қатерлі болу себебі — бұл мүлдем шындық емес. Іс жүзінде, бұл шағын бизнестің көпшілігінің сәтсіздікке ұшырауының басты себебі!
Бизнестің техникалық жұмысы мен сол жұмысты атқаратын бизнес — екі мүлдем бөлек нәрсе!
Бірақ бизнес бастаған техник мұны көре алмайды. Кәсіпкерлік ұстамадан зардап шеккен техник үшін бизнес — бұл бизнес емес, жұмыс істейтін жер.
Осылайша ағаш шебері, электрик немесе сантехник — мердігерге айналады. Шаштараз — шаштараз ашады. Техникалық жазушы — техникалық жазу бизнесін бастайды. Шаш үлгілеуші — сұлулық салонын ашады. Инженер — жартылай өткізгіштер бизнесіне кетеді. Музыкант — музыкалық дүкен ашады.
Олардың бәрі техникалық жұмысты білу арқылы сол жұмысты атқаратын бизнесті басқаруға бірден әрі толықтай лайықтымын деп сенеді.
Және бұл жай ғана шындыққа жанаспайды! Шындығында, техникалық жұмысты білу олардың ең үлкен артықшылығы болудың орнына, ең үлкен кедергісіне айналады.
Егер техник техникалық жұмысты қалай істеу керектігін білмесе, ол оны қалай ұйымдастыруды үйренуге мәжбүр болар еді. Ол жұмысты өзі істеудің орнына, бизнестің қалай жұмыс істейтінін үйренуге күш салар еді.
Нағыз трагедия мынада: техник «Қатерлі болжамның» құрбаны болғанда, оны біреуге жалтақтаудан құтқаруы тиіс болған бизнес, керісінше, оны құлдыққа салады. Кенеттен ол өте жақсы білетін жұмысқа тағы ондаған мүлдем білмейтін жұмыстары қосылады.
Кәсіпкерлік ұстама бизнесті бастағанымен, жұмысқа техник шығады. Осылайша, кәсіпкерлік арман техниктің түсіне айналады.
Бәліш пісіріп жатқан жас әйелді көріңіз. Жас әйелдің бәліш пісіру бизнесін бастағанын көріңіз. Жас әйелдің егде тартқан әйелге айналғанын көріңіз.
Мен Сараны оның бизнес бастағанына үш жыл болғанда жолықтырдым. Ол маған: «Бұл менің өмірімдегі ең ұзақ үш жыл болды», — деді.
Сараның бизнесі «Бәрі бәліш туралы» (шын аты емес) деп аталатын. Бірақ, шындығында, Сараның бизнесі бәліш туралы емес — ол тек жұмыс туралы болды. Сараның істеген жұмысы. Оның бәрінен де артық жақсы көрген жұмысы. Оған қоса, өмірінде ешқашан істеп көрмеген жұмыстары.
«Шындығында, — деді маған Сара, — мен мынаның бәрін істеуді [ол қолын жайып, өзі тұрған шағын дүкенді көрсетті] жек көріп қана қоймаймын, мен бәліш пісіруді де жек көремін [ол бұл сөзді қатты ашумен айтты]. Мен бәліштер туралы ойлағым да келмейді. Олардың иісіне де, түріне де шыдай алмаймын». Сосын ол жылап жіберді.
Ауада жас піскен бәліштердің хош иісі аңқып тұрды. Таңғы сағат жеті еді, «Бәрі бәліш туралы» дүкені отыз минуттан кейін ашылуы керек. Бірақ Сараның ойы мүлдем басқа жақта болды.
«Сағат жеті болды, — деді ол алжапқышымен көз жасын сүртіп, менің ойымды оқып тұрғандай. — Менің осында таңғы сағат үштен бері жүргенімді білесіз бе? Ал дайындалу үшін екіде тұрдым. Бәліштерді дайындап, дүкенді ашып, клиенттерге қызмет көрсетіп, тазалап, жауып, сауда жасап, кассаны тексеріп, банкке барып, кешкі ас ішіп, ертеңгі пісірілімге бәліштерді дайындағанша түнгі сағат тоғыз жарым немесе он болады. Кез келген қалыпты адам жұмыс күні бітті дейтін уақытта, мен отырып келесі айдың жалдау ақысын қалай төлейтінімді ойластыруым керек».
«Және осының бәрі [ол тағы да шаршаңқы күйде қолын жайып, айтқандарының бәрін растағандай болды], өйткені менің ең жақын достарым "сен мұны өте жақсы істейсің, бәліш дүкенін ашпасаң ақымақсың" деді ме? Ең жаманы, мен оларға сендім! Мен бұрынғы сұмдық жұмысымнан құтылудың жолын көрдім. Өзім жақсы көретін іспен айналысып, еркін болудың, бәрін өзім үшін істеудің жолын көрдім».
Мен оның сөзін бөлгім келмеді. Келесі не айтарын тыныш қана күтіп тұрдым. Оның орнына ол алдында тұрған үлкен қара пешті оң аяғымен теуіп жіберді.
«Қарғыс атсын! » — деп айғайлады ол. «Қарғыс, қарғыс, қарғыс! »
Ол ашуын басу үшін пешті тағы да тепті. Содан соң еңсесі түсіп, терең күрсінді де, өзін-өзі құшақтап алды. «Енді не істеймін? » — деді ол сыбырлап. Менен сұрап тұрмағанын, өзіне сұрақ қойып жатқанын түсіндім.
Сара қабырғаға сүйеніп, ұзақ уақыт бойы аяғына қарап үнсіз тұрды. Қабырғадағы үлкен сағат бос дүкенде қатты тықылдап тұрды. Қала оянып, дүкен алдындағы қарбалас көшеде көліктердің жүріп жатқаны естілді. Күн сәулесі тап-таза терезелерден өтіп, пештің алдындағы жылтыр емен еденді жарықтандырды. Ол қарызға белшесінен батқан еді.
Ол осы сүйкімді кішкентай дүкенді ашу үшін бар жиған-тергенін, тіпті одан да көп ақша жұмсады. Едендері ең жақсы еменнен жасалған. Пештері ең сапалы еді. Витриналары көздің жауын алатын, ақшаға сатып алуға болатын ең жақсы дүниелер еді.
Ол бұл жерге бүкіл жүрегін салған, дәл бәліштеріне салғандай. Ол бала кезінен бәліш пісіруге ғашық болып, онымен бірге өскен тәтесінен бәрін үйренген еді. Тәтесі Сараның балалық шағын жаңа піскен бәліштердің тәтті иісіне толтыратын. Тәтесі оған бұл процестің сиқырын көрсетті: қамыр илеу, пешті тазалау, ұн себу, табаларды дайындау, алмаларды, шиелерді, рауғашты, шабдалыларды мұқият кесу. Бұл сүйіспеншілікпен жасалған еңбек еді.
Тәтесі оған жиі айтатын: «Сара, жаным, бізде уақыт өте көп. Бәліш пісіру — жұмысты бітіру емес. Бәліш пісіру — бұл бәліштің өзі». Сара мұны түсіндім деп ойлаған. Бірақ қазір Сара бәліш пісірудің тек «бітіру» екенін білді. Бәліш пісіру ол үшін өзінің мәнін жоғалтты.
«Сара, — дедім мен ақырын ғана. — Бәліштер туралы бәрін қайтадан үйренетін уақыт келді».
Кәсіпкерлік ұстамадан зардап шеккен техник өзі жақсы көретін істі алып, оны жұмысқа айналдырады. Сүйіспеншіліктен туған іс басқа да бейтаныс әрі жағымсыз міндеттердің арасындағы күнделікті ауыр жұмысқа айналады. Бұл іс өзінің ерекшелігін сақтаудың орнына, басқа шаруаларға орын босату үшін тезірек бітіру керек нәрсеге айналып, құнсызданады.
Мен Сараға Кәсіпкерлік ұстаманы бастан кешкен әрбір техниктің басынан дәл осы жағдай өтетінін айттым.
Қуаныш пен жігер; Үрей; Қажып-шаршау; Түңілу.
Өзіне ең жақын нәрсені — жұмысқа деген ерекше қарым-қатынасты жоғалту ғана емес, сонымен бірге мақсат пен өз-өзін жоғалту сезімі.
«Сіз менің жағдайымды дәл айттыңыз, — деді ол. — Бірақ енді не істеймін? » «Мұны біртіндеп шешеміз, — деп жауап бердім мен. — Техник — бұл жердегі жалғыз мәселе емес».
«Осылайша, өмір барысында бір адам көптеген жеке қасиеттерге, көптеген тұлғаларға, көптеген "Мендерге" ие болады (өйткені әрқайсысы басқалардан тәуелсіз, өзі пайда болғанда "Мен", "маған" деп сөйлейді)». Жан Вайс, «Оянуға қарай»
Жоқ, Техник — жалғыз мәселе емес. Мәселе бұдан да күрделірек.
Мәселе мынада: бизнеске келген әрбір адам іс жүзінде «үшеуі бірде» тұлға: <span data-term="true">Кәсіпкер</span>, <span data-term="true">Менеджер</span> және <span data-term="true">Техник</span>.
Және мәселе мынамен ушыға түседі: бұл тұлғалардың әрқайсысы бастық болғысы келгенімен, ешқайсысының бастығы болғанын қаламайды. Олар бастықтан құтылу үшін бірге бизнес бастайды. Осы жерде қақтығыс басталады.
Бұл мәселенің бәрімізде қалай көрініс табатынын көрсету үшін ішкі тұлғаларымыздың қалай әрекеттесетінін қарастырайық. Бәрімізге таныс екі кейіпкерді алайық: Толық жігіт бен Арық жігіт.
Сіз ешқашан диетаға отыруды шештіңіз бе?
Бір сенбі күні түсте теледидар алдында отырып, атлеттердің төзімділігі мен ептілігіне тәнті болып, спорттық жарысты тамашалап отырсыз. Қолыңызда сэндвич, екі сағат бұрын отырғаннан бері бұл екіншісі. Экрандағы қарбалас әрекеттерге қарап, өзіңізді ауыр сезініп отырғанда, кенет ішіңізде біреу оянып: «Не істеп отырсың? Өзіңе қарашы, сен толықсың! Формада емессің! Бірдеңе істе! » — дейді.
Бұл бәріміздің басымыздан өтті. Біздің ішімізде біз кім болуымыз керек және не істеуіміз керек деген мүлдем басқа бейнесі бар біреу оянады. Бұл жағдайда оны «Арық жігіт» деп атайық.
Арық жігіт деген кім? Ол тәртіп, жаттығу, ұйымдасқандық сияқты сөздерді қолданатын адам. Арық жігіт — төзімсіз, өзін ғана дұрыс санайтын, егжей-тегжейге мұқият, қатал тиран. Ол толық адамдарды жек көреді. Жай отыра алмайды. Қозғалыста болуы керек.
Арық жігіт билікті қолға алды. Абайлаңыз — бәрі өзгеруге жақын. Көзді ашып-жұмғанша тоңазытқышты семіртетін тағамдардан тазартасыз. Жаңа кроссовкалар, гантельдер мен спорттық киім сатып аласыз. Енді бәрі басқаша болады. Сіз жаңа өмір бастайсыз. Жаңа режиміңізді жоспарлайсыз: бесте тұру, үш миль жүгіру, алтыда суық душ, таңғы асқа қара нан, қара кофе және жарты грейпфрут; содан кейін жұмысқа велосипедпен бару, жетіде үйге келу, тағы екі миль жүгіру, сағат онда ұйықтау — әлем қазірдің өзінде өзгеріп кетті!
Және сіз мұны шынымен орындайсыз! Дүйсенбі күні кешке дейін екі фунт тастадыңыз. Бостон марафонын жеңіп жатқаныңызды түсіңізде көріп ұйықтайсыз. Неге жеңбеске? Осылай кете берсе, бұл тек уақыт еншісінде. Сейсенбі күні кешке таразыға шығасыз. Тағы бір фунт кетті! Сіз ғажайыпсыз. Мықтысыз.
Сәрсенбі күні бар күшіңізді саласыз. Таңертең артық бір сағат, кешке жарты сағат жаттығасыз. Таразыға шығуға асығасыз. Шешініп, ваннада дірілдеп тұрып, таразының не көрсететінін күтесіз. Үстіне ақырын шығып, төмен қарайсыз. Ал көргеніңіз... ештеңе. Бір грамм да тастамапсыз. Сейсенбі күнгімен бірдейсіз.
Көңіл-күйіңіз түседі. Реніш сезімі пайда болады. «Осынша жұмыстан кейін? Осынша тер төгіп, күш салғаннан кейін — ештеңе жоқ па? Бұл әділетсіздік». Бірақ сіз мұны елемеуге тырысасыз. Өйткені ертең — жаңа күн. Бейсенбіде бұдан да қатты жұмыс істеймін деп ұйықтауға жатасыз. Бірақ бірдеңе өзгерді.
Не өзгергенін бейсенбі күні таңертең түсінесіз. Жаңбыр жауып тұр. Бөлме суық. Бірдеңе басқаша сияқты. Не екенін бір-екі минут түсіне алмайсыз. Сосын барып жетеді: сіздің денеңізде басқа біреу жүр. Бұл — Толық жігіт!
Ол оралды! Және ол жүгіргісі келмейді. Шындығында, ол тіпті төсектен тұрғысы да келмейді. Далада суық. «Жүгіру? Әзілдеп тұрсың ба? » Толық жігіттің бұған еш қатысы болғысы келмейді. Оны қызықтыратын жалғыз «жаттығу» — тамақ ішу!
Кенеттен өзіңізді тоңазытқыштың алдында — тоңазытқыштың ішінде — бүкіл ас үйдің ішінде көресіз! Енді сізді тек тамақ қызықтырады. Марафон ұмытылды; спорттық киім мен кроссовкалар жинаулы қалды. Толық жігіт қайтадан билікке келді.
Бұл бәріміздің басымыздан қайта-қайта өтеді. Өйткені біз өзімізді бір ғана адамбыз деп қателесеміз.
Сондықтан Арық жігіт бірдеңені өзгертуді шешкенде, біз бұл шешімді «Мен» қабылдадым деп сенеміз. Ал Толық жігіт оянып, бәрін қайтадан өзгерткенде, бұл шешімді де «Мен» қабылдадым деп ойлаймыз. Бірақ бұл «Мен» емес. Бұл — «Біз».
Арық жігіт пен Толық жігіт — қажеттіліктері, қызығушылықтары мен өмір салты мүлдем басқа екі түрлі тұлға. Сондықтан олар бір-бірін ұнатпайды.
Мәселе мынада: сіз Арық жігіт болғанда, оның қажеттіліктері мен өмір салтына толықтай берілесіз. Содан кейін бірдеңе болады — таразы көңіліңізді қалдырады, ауа райы суытады немесе біреу сізге сэндвич ұсынады. Сол сәтте осы уақытқа дейін тасада күтіп тұрған Толық жігіт назарыңызды аударып, басқаруды қолға алады.
Басқаша айтқанда, сіз Арық жігіт болғанда, үнемі Толық жігіт орындауы тиіс уәделерді бересіз. Ал Толық жігіт болғанда, Арық жігіт орындауы тиіс міндеттемелерді аласыз.
Өзімізге берген уәделерімізді орындау неге соншалықты қиын екеніне таңғалудың қажеті бар ма?
Бұл біздің шешімсіздігімізден немесе сенімсіздігімізден емес; бұл әрқайсымыздың ішімізде өз қызығушылықтары мен әрекет ету тәсілдері бар әртүрлі тұлғалар жиынтығы болғандықтан. Олардың бірінен екіншісіне жол беруді сұрау — үлкен шайқасқа немесе нағыз соғысқа шақырумен бірдей.
Міне, шағын бизнестің әрбір иесінің ішінде дәл осындай соғыс жүріп жатыр. Бірақ бұл — Кәсіпкер, Менеджер және Техник арасындағы үш жақты шайқас. Өкінішке орай, бұл шайқаста ешкім жеңе алмайды.
Кәсіпкер
Кәсіпкерлік тұлға ең қарапайым жағдайды ерекше мүмкіндікке айналдырады. Кәсіпкер — бұл біздің ішіміздегі көріпкел, арманшыл. Кез келген адамзат әрекетінің артында тұрған қуат. Болашақтың отын тұтандыратын қиял. Өзгерістердің катализаторы.
Кәсіпкер болашақта өмір сүреді, ешқашан өткенмен өмір сүрмейді, қазіргі уақытта сирек болады. Ол «егер бұлай болса не болады» және «қашан болса не істейміз» деген бейнелерді құруда еркін болғанда өзін бақытты сезінеді.
Ғылымда кәсіпкерлік тұлға бөлшектер физикасы, таза математика және теориялық астрономия сияқты ең дерексіз (абстрактілі) салаларда жұмыс істейді. Өнерде ол авангардтық ортада гүлденеді. Бизнесте Кәсіпкер — бұл жаңашыл, ұлы стратег, жаңа нарықтарды құрудың немесе оған енудің әдістерін жасаушы.
Кәсіпкер — бұл біздің шығармашылық тұлғамыз. Ол белгісіздікпен жұмыс істегенде, болашақты болжағанда, мүмкіндіктерден ықтималдықтар жасағанда және хаостан үйлесімділік құрғанда ең жақсы нәтиже көрсетеді.
Әрбір мықты кәсіпкерлік тұлғада бақылауға деген ерекше қажеттілік болады. Ол болашақтың көріпкелдік әлемінде өмір сүргендіктен, өз армандарына назар аудару үшін қазіргі уақыттағы адамдар мен оқиғаларды бақылауда ұстауы керек.
Өзгеріске құмар болғандықтан, Кәсіпкер айналасында үлкен хаос тудырады, бұл оның жобаларына қатысатын адамдар үшін қолайсыздық туғызады. Нәтижесінде, ол жиі басқалардан озып кетеді.
Кәсіпкер үшін адамдардың көбі — арманға жету жолында кедергі болатын мәселелер.
Менеджер
Менеджерлік тұлға — прагматикалық (шынайы пайданы көздейтін). Менеджерсіз ешқандай жоспарлау, тәртіп немесе болжамдылық болмас еді.
Менеджер — бұл дүкенге барып, пластик қораптар сатып алып, оларды гаражға әкеліп, барлық гайкалар мен бұрандаларды өлшемдері бойынша мұқият белгіленген тартпаларға жүйелі түрде жинайтын біздің ішкі бөлігіміз. Содан кейін ол барлық құралдарды қабырғаға мінсіз тәртіппен іліп қояды және тәртіп бұзылмауы үшін әр құралдың орнына оның суретін салып қояды!
Егер Кәсіпкер болашақта өмір сүрсе, Менеджер өткен шақта өмір сүреді. Кәсіпкер бақылауды аңсаса, Менеджер тәртіпті аңсайды. Кәсіпкер өзгерістермен тыныстаса, Менеджер статус-квоны (қалыптасқан жағдайды) сақтап қалуға тырысады.
Кәсіпкер оқиғалардан үнемі мүмкіндік көрсе, Менеджер үнемі мәселелерді көреді.
Менеджер үй салып, онда мәңгі тұрады.
Кәсіпкер үй салып бітірген сәтте-ақ келесісін жоспарлай бастайды.
Менеджер заттарды ұқыпты, реттелген қатарларға қояды. Кәсіпкер Менеджер қатарға тізетін заттарды жасайды.
Менеджер — Кәсіпкердің артынан жүріп, ол тудырған бейберекеттікті жинайтын адам. Кәсіпкер болмаса, жинайтын ештеңе болмас еді.
Менеджерсіз бизнес те, қоғам да болмас еді. Кәсіпкерсіз инновация болмас еді.
Кәсіпкердің көрегендігі мен Менеджердің прагматизмі <span data-term="true"> (іс-әрекеттің практикалық пайдасына негізделген көзқарас) </span> арасындағы тартыс барлық ұлы туындылардың негізі болып табылатын синтезді құрайды.
Техник
Техник — бұл істі орындаушы.
«Егер істің дұрыс жасалуын қаласаң, оны өзің істе» — бұл Техниктің кредосы <span data-term="true"> (өмірлік ұстанымы) </span>.
Техник бірдеңені шұқылап, жөндегенді жақсы көреді. Заттар бөлшектеліп, қайта жиналуы тиіс. Заттар туралы армандау керек емес, оларды істеу керек.
Егер Кәсіпкер болашақта, ал Менеджер өткен шақта өмір сүрсе, Техник бүгінгі күнмен өмір сүреді. Ол заттардың қолға сезілуін және істің нақты біткенін ұнатады.
Техник жұмыс істеп жатқанда бақытты, бірақ бір уақытта тек бір іспен айналысады. Ол екі істің бір мезгілде бітпейтінін біледі; тек ақымақ қана бұлай істеуге тырысады. Сондықтан ол бірқалыпты жұмыс істейді және жұмыс ағымын өзі басқарғанда бақытты болады.
Нәтижесінде, Техник өзіне басшылық ететіндерге сенімсіздікпен қарайды, өйткені олар әрқашан мүмкін болатын немесе қажетті мөлшерден артық жұмыс істетуге тырысады.
Техник үшін ойлану — егер ол атқарылуы керек жұмыс туралы болмаса — өнімсіз нәрсе.
Сондықтан ол асқақ идеяларға немесе дерексіз ұғымдарға күдікпен қарайды.
Ойлану жұмыс емес; ол жұмысқа кедергі келтіреді.
Техникті идеялар қызықтырмайды; оны «бұны қалай істеу керек» деген сұрақ қызықтырады.
Техник үшін кез келген идея құнды болуы үшін ол әдіснамаға (белгілі бір іс-әрекеттер жиынтығы) айналуы керек. Және бұған дәлел де бар.
Техник біледі: егер ол болмаса, әлем қазіргіден де қиын жағдайда болар еді. Ештеңе істелмес еді, бірақ көптеген адамдар ол туралы ойлап отырар еді.
Басқаша айтқанда, Кәсіпкер армандап, Менеджер уайымдап жатқанда, Техник ойға батып, іспен айналысады.
Техник — батыл индивидуалист (жеке даралықты бірінші орынға қоюшы) , ол бүгінгі кешкі асқа нанын бүгін тауып жейді. Ол кез келген мәдени дәстүрдің, ең бастысы, біздің дәстүріміздің тірегі. Егер Техник істемесе, іс бітпейді.
Техникке бәрі кедергі жасайды.
Кәсіпкер әрқашан тағы бір «жаңа ұлы идеяны» ойлап тауып, оның күнін астан-кестен етеді.
Екінші жағынан, Кәсіпкер Техник үшін үнемі жаңа әрі қызықты жұмыс тауып береді, осылайша олардың арасында симбиотикалық <span data-term="true"> (өзара тиімді ынтымақтастық) </span> байланыс орнауы мүмкін.
Өкінішке орай, бұл сирек жүзеге асады.
Кәсіпкерлік идеялардың көбі нақты өмірде іске аспайтындықтан, Техниктің тәжірибесі көбінесе реніш пен ашуға толы болады. Себебі ол қажетті істі атқарып жатқанда, оны мүлдем қажет емес жаңа бірдеңені байқап көру үшін бөледі.
Менеджер де Техник үшін мәселе тудырады, өйткені ол Техниктің жұмысына тәртіп орнатып, оны «жүйенің» бір бөлігіне айналдыруға тырысады.
Бірақ қайсар индивидуалист бола отырып, Техник өзіне бұлай қарауды көтере алмайды.
Техник үшін «жүйе» — адамды құнсыздандыратын, суық, антисептикалық және тұлғасыз нәрсе. Бұл оның даралығына нұқсан келтіреді.
Жұмыс — бұл адамның істейтін ісі. Егер олай болмаса, жұмыс жат нәрсеге айналады.
Алайда Менеджер үшін жұмыс — бұл нәтижелер жүйесі, ал Техник — оның тек бір құрамдас бөлігі.
Менеджер үшін Техник — басқарылуы тиіс мәселе. Техник үшін Менеджер — аулақ жүру керек кедергі.
Ал екеуі үшін де Кәсіпкер — оларды осы қиындыққа итермелеген басты кінәлі адам!
Шындығында, бәріміздің ішімізде Кәсіпкер, Менеджер және Техник бар. Егер олар тең дәрежеде теңгерілсе, біз керемет құзыретті адам болар едік.
Кәсіпкер жаңа салаларға еркін қадам басар еді; Менеджер операциялық негізді нығайтар еді; ал Техник техникалық жұмысты атқарар еді.
Әрқайсысы өзінің ең жақсы істейтін ісінен ләззат алып, бүкіл жүйеге барынша өнімді қызмет етер еді.
Өкінішке орай, біздің тәжірибеміз көрсеткендей, бизнес бастаған адамдардың азғана бөлігінде ғана мұндай тепе-теңдік бар. Керісінше, шағын бизнестің орташа иесі — 10 пайыз Кәсіпкер, 20 пайыз Менеджер және 70 пайыз Техник.
Кәсіпкер бір көрегендікпен оянады.
Менеджер «О, жоқ! » деп айқайлайды.
Және осы екеуі айқасып жатқанда, Техник мүмкіндікті пайдаланып, өзі үшін жеке бизнес ашуға кіріседі.
Бірақ кәсіпкерлік арманның соңынан еріп емес, жұмысқа деген бақылауды қалған екеуінің қолынан тартып алу үшін.
Техник үшін бұл орындалған арман. Бастық өлі.
Бірақ бизнес үшін бұл апат, өйткені рөлде қате адам отыр.
Техник тізгінді ұстап тұр!
Сара сәл абдырап қалғандай көрінді.
«Мен түсінбей тұрмын», — деді ол. «Мен мұны қалай басқаша істей алар едім? Менің бұл бизнеске келуімнің жалғыз себебі — бәліш пісіруді жақсы көретіндігім. Егер ол болмаса, мұның не мәні бар? » Ол менің бетіме күдікпен қарады, мен оның онсыз да қиын жағдайын одан сайын қиындатып жатқандай көріндім.
«Жақсы, келіңіз бірге ойланайық», — деп жауап бердім мен.
«Егер әрбір бизнесменнің ішінде бір емес, үш тұлға болса, оның қандай бейберекеттік тудыратынын елестете аласыз ба? Егер біреуіңіз мұны, екіншіңіз ананы, ал үшіншіңіз мүлдем басқа нәрсені қаласа, бұл біздің өмірімізде қандай түсініспеушілік тудыратынын елестете аласыз ба? Және бізді тек өз ішіміздегі тұлғалар ғана емес, біз байланысқа түсетін барлық басқа адамдар да шатастырады: тұтынушылар, қызметкерлер, балаларымыз, серіктестеріміз, ата-аналарымыз, достарымыз, жұбайларымыз, ғашықтарымыз. Егер бұл рас болса және оны тексеру үшін тек күнделікті өзіңізге сырттай, жоғарыдан, өз теріңізден тыс қарап, басқа біреуді бақылап тұрғандай қарау керек — яғни күні бойы өзіңізді бақылау — сіз осы әртүрлі бөліктердің қалай көрінетінін көрер едіңіз. Сіз олардың өз ойындарын қалай ойнайтынын көрер едіңіз. Олардың өз кеңістігі (және басқалардың кеңістігі) үшін қалай күресетінін және бір-біріне қолдан келгенше қалай кедергі жасайтынын көрер едіңіз.
«Бизнесіңізде сіз бір бөлігіңіздің тәртіпті қалайтынын, ал екінші бөлігіңіздің болашақты армандайтынын көрер едіңіз. Басқа бір бөлігіңіздің бос отыра алмайтынын, бірден бәліш пісіруге, жинауға, тұтынушыларға қызмет көрсетуге кірісетінін көрер едіңіз — ол үнемі бірдеңе істемесе, өзін кінәлі сезінетін бөлігіңіз.
«Қысқасы, сіз ішіңіздегі Кәсіпкердің қалай армандап, жоспар құратынын, Менеджердің бәрін бұрынғы күйінде сақтауға тырысатынын, ал Техниктің қалған екеуін есінен тандыратынын көрер едіңіз. Тұлғаларыңыздың бір-бірімен теңгерімді қарым-қатынаста болмауы ғана емес, сіздің өміріңіз осы тепе-теңдікті орнатуға байланысты екенін түсінер едіңіз. Оған қол жеткізгенше — бұл соғыс! Және бұл соғыста ешкім жеңе алмайды.
«Сондай-ақ сіз тұлғаларыңыздың біреуі үшеуінің (немесе төртеуінің, бесеуінің, алтауының) ішіндегі ең күштісі екенін және ол әрқашан басқаларды басқарып отыратынын көрер едіңіз. Шын мәнінде, егер ұзақ бақыласаңыз, ең күшті тұлғаңыздың тираниясы (шексіз билік жүргізуі) өміріңізге қаншалықты зиян тигізетінін түсіне бастайсыз. Және тепе-теңдіксіз, осы үш тұлғаның әрқайсысына өсуі үшін қажетті мүмкіндік, бостандық, қорек берілмесе, сіздің бизнесіңіз сіздің өз біржақтылығыңызды айнадай көрсететінін түсінесіз.
«Сондықтан тәртіп орнататын Менеджері жоқ және оны іске асыратын Технигі жоқ кәсіпкерлік бизнес ерте және өте қайғылы өлімге душар болады. Ал Кәсіпкері немесе Технигі жоқ, тек Менеджер басқаратын бизнес, заттарды қайта-қайта кішкентай сұр қораптарға салып отырады, бірақ тым кеш болғанда сол заттардың немесе қораптардың ешқандай қажеті жоқ екенін түсінеді! Мұндай бизнес өте «ұқыпты» өледі.
«Ал Техник басқаратын бизнесте, оған жол көрсететін Кәсіпкер мен бақылайтын Менеджер болмаса, Техник құлағанша жұмыс істейді, келесі күні таңертең тұрып одан да қатты жұмыс істеу үшін, содан кейін де, содан кейін де. Тек бәрі кеш болғанда ғана, ол жұмыс істеп жатқанда, біреу дүкеннің үстінен автострада салып жібергенін біледі! »
Сара маған сенімсіздікпен қарады.
«Бірақ мен Кәсіпкер емеспін», — деді ол.
«Мен тек бәліш пісіремін. Менің қалағаным — сіз айтқан Техник сияқты тек бәліш пісіру болды. Кәсіпкерлік қасиеттер үлестірілгенде, маған жетпей қалған сияқты. Егер менің ішімде Кәсіпкер болмаса, не істеймін? »
Мен еріксіз жымидым. Бұл қызық болмақ. Өйткені Сара мұны түсінген кезде — мен оның түсінетінін білдім — ол өзінің ішінен бұрын-соңды білмеген жаңа адамды табады.
«Мұндай қорытынды жасамас бұрын, Сара, Кәсіпкердің не істейтініне тереңірек үңілейік», — деп жауап бердім.
«Кәсіпкер бизнесті иесінен, яғни сізден бөлек нәрсе ретінде елестету жұмысын атқарады. Неге дәл осы бизнес деген сұрақтарды қоюмен айналысады. Неге автожөндеу шеберханасы емес, бәліш пісіру бизнесі? Егер сіз бәліш пісіруші болсаңыз, сізге бәліш бизнесін ашу туралы шешім қабылдау оңай. Бірақ мәселе де осында. Егер сіз бәліш пісіруші болсаңыз және кәсіпкерлік жұмыспен айналысуға бел бусаңыз, сіз бәліш пісіру тәжірибеңізді артта қалдырып, нағыз кәсіпкерге тән ішкі диалогқа түсер едіңіз.
«Сіз өзіңізге: «Маған жаңа өмір құратын уақыт келді. Менің қиялымды сынап, мүлдем жаңа өмір қалыптастыру процесін бастайтын кез жетті. Және мұны мүмкіндіктерге толы осы әлемде жасаудың ең жақсы жолы — жаңа қызықты бизнес құру. Маған қалағанның бәрін бере алатын, менің үнемі ол жерде болуымды талап етпейтін, таңқаларлықтай бірегей болу әлеуеті бар, адамдар бірінші рет келгеннен кейін де ұзақ уақыт айтып жүретін және сол жағымды әсерден кейін қайта келетін бизнес. Ол қандай бизнес болар екен? » деп айта бастайсыз.
«Ол қандай бизнес болар екен? » — дедім мен Сараға, — «міне, бұл нағыз кәсіпкерлік сұрақ. Мен оны арман сұрағы деп атаймын. Бұл Кәсіпкер жұмысының өзегінде жатқан сұрақ. Қызық, қандай болар екен? Қызық... Қызық...
«Сонымен, Кәсіпкердің жұмысы — қызығушылық таныту», — деп жалғастырдым мен. «Елестету және армандау. Өз бойындағы бар күш-жігерімен оның басының үстінде, жүрегінің түбінде қалқып жүрген мүмкіндіктерді көру. Өткен шақта емес, болашақта. Кәсіпкерлік тұлға бизнестің басында да, әрбір кезеңінде де осындай жұмыс атқарады. Қызық... Қызық... Қызық... Әрбір өнертапқыш сияқты. Әрбір композитор сияқты. Әрбір суретші, қолөнерші немесе физик сияқты. Әрбір бәліш пісіруші сияқты. Мен мұны Болашақпен жұмыс деп атаймын. «Маған қызық» — бұл кәсіпкерлік тұлғаның нағыз жұмысы».
Ол күлкісін тиюға тырысты, бірақ Сараның ернінде кішкентай күлкі пайда болғанын көрдім.
«Мен мұны қалай басқаша істей алар едім», — деп сұрады ол ақыры сенімділікпен. «Егер мен өз ішімдегі нағыз кәсіпкерге жан бітірсем, бұл бизнес туралы тәжірибемді қалай толық өзгерте алар едім? »
«Міне, енді түсіндіңіз! » — дедім мен. «Бұл өте орынды сұрақ. Және жауапқа жету үшін, бизнесіңіздің бүгінгі таңда шағын бизнестің өмірлік циклінің қай жерінде тұрғанына қарайық». [/DIALOGUE]
3
СӘБИЛІК КЕЗЕҢ: ТЕХНИКТІҢ КЕЗЕҢІ
менің Соль ағамның күзен фермасы болған бірақ күзендер суық тиіп өліп қалды сонда менің Соль ағам күзендерге нәзік түрде еліктеді…
э. э. каммингс Жинақталған өлеңдер
Бизнестің де, адамдар сияқты, өсуі керек екені анық; ал өсумен бірге өзгеріс келеді.
Өкінішке орай, көптеген бизнестер бұл қағида бойынша жұмыс істемейді. Керісінше, бизнестің қажеттілігіне емес, иесінің қалауына қарай басқарылады.
Ал компанияны басқаратын Техниктің қалайтыны — өсу немесе өзгеріс емес, керісінше, соған қарама-қайшы нәрсе. Ол жұмысқа баратын, Бастықтың шектеулерінен бос, өзі қалаған уақытта қалаған ісін істейтін орынды қалайды.
Өкінішке орай, Техниктің бұл қалауы оның бизнесін басталмай жатып-ақ сәтсіздікке ұшыратады.
Мұның себебін түсіну үшін бизнестің өсуінің үш кезеңіне тоқталайық: Сәбилік, Жасөспірімдік және Кемелдік.
Әрбір кезеңді және сол кезеңдерде бизнес иесінің ойында не болатынын түсіну өте маңызды. Бұл неліктен көптеген шағын бизнестердің өркендемейтінін білуге және сіздікінің өркендеуіне кепілдік беруге көмектеседі.
Бастық өлі, ал сіз — Техник, ақыры еркіндік алдыңыз. Ақырында, сіз өз бизнесіңізде өз ісіңізді істей аласыз. Үміт зор. Ауа мүмкіндіктердің қуатына толы. Бұл жазда мектептен шыққандай әсер береді. Жаңадан табылған бостандық естен тандырады.
Басында бизнес сұраған ештеңе артық болып көрінбейді. Техник ретінде сіз «еңбек етуге» үйренгенсіз. Сондықтан Сәбилік кезеңде бизнеске арналған сағаттар ренішпен емес, оптимизммен өтеді. Атқарылатын жұмыс бар, ал бұл — сіздің болмысыңыз. Ақыр соңында, сіздің екінші есіміңіз — Жұмыс. «Оның үстіне, — деп ойлайсыз сіз, — бұл жұмыс өзім үшін».
Сонымен сіз жұмыс істейсіз. Күніне он, он екі, он төрт сағат. Аптасына жеті күн. Үйде болсаңыз да, жұмыстасыз. Барлық ойларыңыз, сезімдеріңіз жаңа бизнесіңіздің айналасында болады. Оны ойдан шығара алмайсыз. Сіз онымен тұтасып кеттіңіз; оны аман сақтап қалу үшін барлық қажетті нәрсені істеуге дайынсыз.
Бірақ қазір сіз тек өзіңіз білетін жұмысты ғана емес, сонымен бірге білмейтін жұмысты да істеп жатырсыз. Сіз тек өнім жасап қана қоймай, оны сатып аласыз, сатасыз және жеткізесіз. Сәбилік кезеңде сіз — барлық шарларды ауада ұстап тұрған Кәнігі Жонглерсіз (циркте бірнеше затты жоғары лақтырып қағып алушы) .
Сәбилік кезеңдегі бизнесті тану оңай — иесі мен бизнес бір бүтін.
Егер иесін Сәбилік кезеңдегі бизнестен алып тастасаңыз, бизнес қалмайды. Ол жоғалып кетеді!
Сәбилік кезеңде сіз — бизнестің өзісіз.
Ол тіпті сіздің атыңызбен аталады — «ДЖОНЫҢ ОРНЫ», «ТОММИДІҢ ДҮКЕНІ», «МАРИЯНЫҢ ТӘТТІ ТАҒАМДАРЫ» — осылайша тұтынушы сіздің Бастық екеніңізді ұмытпайды.
Және көп ұзамай — егер жолыңыз болса — барлық тер төгу, уайым және жұмыс өз жемісін бере бастайды. Сіз шеберсіз. Сіз көп жұмыс істейсіз. Тұтынушылар ұмытпайды. Олар қайта келеді. Олар достарын жібереді. Достарының өз достары бар. Және олардың бәрі Джо, Томми және Мария туралы айтып жүр. Олардың бәрі сіз туралы айтуда.
Егер тұтынушыларыңыздың сөзіне сенетін болсаңыз, Джо, Томми және Мария сияқты адамдар бұрын-соңды болмаған. Олар ескі достар сияқты. Олар ақша табу үшін көп жұмыс істейді. Және сапалы жұмыс істейді. Джо — мен көрген ең жақсы шаштараз. Томми — мен білетін ең жақсы баспагер. Мария — мен жеген ең дәмді сэндвичті жасайды. Тұтынушылар сізге ғашық. Олар лек-легімен келіп жатыр.
Және бұл сізге ұнайды!
Бірақ кейін бәрі өзгереді. Алдымен байқалмайды, бірақ бірте-бірте айқын бола бастайды. Сіз үлгермей жатырсыз. Істелуі керек жұмыс сіздің шамаңыздан асып кетті. Тұтынушылар тынымсыз. Оларға сіз керексіз. Сіз оларды өзіңізге үйретіп алдыңыз. Сіз зыр жүгіріп жұмыс істеп жатырсыз.
Және соңында солай болуы тиіс нәрсе болады. Сіз, Кәнігі Жонглер, кейбір шарларды түсіріп ала бастайсыз!
Бұған амал жоқ. Қанша тырыссаңыз да, бәрін ұстап қала алмайсыз. Тұтынушылармен жұмыс істеуге деген ынтаңыз төмендейді. Бұрын ерте келетін жеткізілімдер енді кешіге бастайды. Өнім сапасы төмендей бастайды. Ештеңе басындағыдай дұрыс жұмыс істемейді.
Джо жасаған шаш үлгілері бұрынғыдай емес. «Мен артын қысқарт дедім, жан-жағын емес». «Менің атым Фред емес, ол менің ағам — мен ешқашан мұндай шаш қоймағанмын! »
Томмидің баспасында ақаулар пайда бола бастайды: қателер, сия дақтары, қате түстер, қате қағаз. «Мен визитка емес, каталог мұқабасын сұрадым». «Қызғылт? Мен қоңыр дедім ғой! »
Марияның әлемдегі ең дәмді сэндвичі кенеттен пастрамиге (ысталған сиыр еті) ұқсап кетеді. Бұл шын мәнінде пастрами. «Сіз пастрами сұраған жоқсыз ба? » Тағы бір ашулы дауыс: «Менің пастрами сэндвичім қайда? Бұл сиыр еті ғой! » Тағы біреуі: «Менің ет рулетімде мына нұт (бұршақ тұқымдас өсімдік) не істеп жүр? »
Не істейсіз? Сіз барыңызды саласыз. Одан да қатты жұмыс істейсіз. Көбірек уақыт, көбірек энергия жұмсайсыз.
Егер бұрын он екі сағат жұмыс істесеңіз, енді он төрт сағат істейсіз.
Егер бұрын он төрт сағат болса, енді он алты сағат істейсіз.
Егер он алты сағат болса, енді жиырма сағат істейсіз. Бірақ шарлар бәрібір түсе береді!
Кенеттен Джо, Томми және Мария өз есімдерінің маңдайшада жазылғанына өкіне бастайды.
Кенеттен олар тығылғысы келеді.
Кенеттен сіз өте қарбалас аптаның соңында, сенбі күні кешкісін есеп кітаптарына үңіліп, осы бейберекеттіктен бір мағына іздеп, осы аптада бітпей қалған жұмыстарды және келесі аптада күтіп тұрған жұмыстарды ойлап отырасыз. Сонда сіз мұның бәрі бәрібір бітпейтінін түсінесіз. Мұның бәрін жалғыз өзіңіз істеудің ешқандай жолы жоқ!
Кенеттен сіз бизнесіңіздің өзі сіз артта қалдырдым деп ойлаған Бастыққа айналғанын түсінесіз. Бастықтан құтылу мүмкен емес!
Сәбилік кезең иесі бизнестің бұрынғыдай жұмыс істей алмайтынын, аман қалу үшін оның өзгеруі керек екенін түсінгенде аяқталады.
Бұл болғанда — шындыққа көз жеткенде — бизнестердің көбі сәтсіздікке ұшырайды.
Осы кезде Техниктердің көбі есіктерін құлыптап, кетіп қалады.
Қалғандары Жасөспірімдік кезеңге өтеді.
Сара тағы да жеңілгендей көрінді. Мен мұндай көзқарасты сансыз клиенттерімнің жүзінен көргенмін. Техник-бизнес иесі кенеттен өз жағдайының шындығымен бетпе-бет келгенде, үмітсіздік сезімі пайда болуы мүмкін. Қиындық өте ауыр болып көрінуі мүмкін. Бірақ мен Сараның бұл идеямен және өзімен-өзі күресетінін және ақыры түсінетінін сездім.
«Мен әлі де түсінбей тұрған сияқтымын», — деді ол. «Техник болудың несі жаман? Мен өз ісімді жақсы көретінмін. Егер маған осы басқа нәрселердің бәрін істеу керек болмаса, мен оны әлі де жақсы көрер едім! »
«Әрине жақсы көрер едіңіз», — деп жауап бердім мен. «Мәселе де осында!
Техник болудың ешқандай жамандығы жоқ. Тек бизнес иесі болған Техникте бір мәселе бар! Өйткені Техниктен бизнес иесіне айналған кезде, сіздің көзқарасыңыз теріс болады. Сіз әлемді жоғарыдан төмен емес, төменнен жоғары қарай көресіз. Сізде стратегиялық емес, тактикалық (белгілі бір мақсатқа жетудің қысқа мерзімді әдіс-тәсілдері) көзқарас болады. Сіз істелуі керек жұмысты көресіз және болмысыңыз солай болғандықтан, оны бірден істеуге кірісесіз! Сіз бизнес дегеніміз тек онда атқарылатын әртүрлі жұмыс түрлерінің жиынтығы деп ойлайсыз, ал шын мәнінде ол әлдеқайда көп нәрсе.
«Егер сіз бизнесте жұмыс істегіңіз келсе, басқа біреудің бизнесіне жұмысқа тұрыңыз! Бірақ өз бизнесіңізге жұмысқа бармаңыз. Өйткені сіз жұмыс істеп жатқанда, телефонға жауап беріп, бәліш пісіріп, терезелер мен еденді жуып жатқанда, яғни «істеп, істеп, істеп» жатқанда, одан да маңыздырақ басқа бір іс атқарылмай қалады. Және бұл сіз атқармаған жұмыс — стратегиялық жұмыс, кәсіпкерлік жұмыс — сіздің бизнесіңізді алға жетелейтін, сізге әлі көрмеген өміріңізді сыйлайтын жұмыс.
«Жоқ, — дедім мен бұл әңгімеден нағыз ләззат алып, — техникалық жұмыстың ешқандай жамандығы жоқ; ол нағыз қуаныш болуы мүмкін және болуы тиіс.
«Бұл — Маман өз бойындағы басқа тұлғаларды жұтып қойғанда ғана туындайтын мәселе. Маман сіздің күніңізді жұмыспен толтырып тастағанда. Маман бизнесті қалай дамытуды үйрену қиындығынан қашқанда. Маман нағыз ерекше шағын бизнестің қан тамыры мен қарқыны үшін қажетті Кәсіпкер рөлінен, сондай-ақ бизнестің күнделікті операциялық тепе-теңдігі немесе негізі үшін өте маңызды Менеджер рөлінен жасқанғанда туындайтын мәселе.
Ұлы шағын бизнес құру үшін жай ғана мықты Маман болу жеткіліксіз. Кәсіпкерлік ұстамадан (бизнес бастауға итермелейтін кенеттен пайда болған құлшыныс) зардап шегетін әрбір Маман сияқты бизнестің тактикалық жұмысына жұтылып кету тек бір нәрсеге: күрделі, қажытатын және, соңында, адамды қорлайтын жұмысқа алып келеді!
Сара, мұның қандай сезім екенін білетініңізге сенімдімін. Егер сіз өз бизнесіңізге тек Маманның көзімен қарауды жалғастыра берсеңіз, осы тәжірибені қайталай беруге мәжбүр болатыныңызды көріп тұрсыз ба? » — деп сұрадым мен барынша жұмсақ үнмен.
Сараның өз ісін басқаша істеу идеясымен әлі де арпалысып жатқанын көрдім. Мен оның ішінде пісіп-жетілген сұрақты күттім және ол көп ұзамай қойылды.
«Бірақ мен жұмысты өзім істемесем, бизнесімнің қандай болатынын елестете де алмаймын», — деді ол. «Ол әрдайым маған тәуелді болды. Егер мен болмасам, тұтынушыларым басқа жаққа кетер еді. Мұның несі қате екенін түсініп тұрғаныма сенімді емеспін».
«Жақсы, бұл туралы ойланып көріңізші», — дедім мен. «Сізге, сіздің стиліңізге, тұлғаңызға, қатысуыңызға, талантыңыз бен жұмыс істеуге деген құлшынысыңызға тәуелді бизнесте, егер сіз болмасаңыз, тұтынушыларыңыз әрине басқа жаққа кетеді. Сіз де солай істер ме едіңіз?
Себебі мұндай бизнесте тұтынушыларыңыз бизнесіңіздің олар қалаған нәрсені беру қабілетін емес, сіздің жеке қабілетіңізді сатып алып жатыр. Міне, қателік осында!
Ал егер сіз ол жерде болғыңыз келмесе ше? Басқа жерде болғыңыз келсе ше? Демалыста? Немесе үйде? Кітап оқып? Бақшада жұмыс істеп? Немесе, Құдай сақтасын, саббатикалда (кәсіби даму не демалыс үшін берілетін ұзақ мерзімді демалыс) болғыңыз келсе ше? Кейде сізсіз ештеңе істей алмайтын, сізге өте мұқтаж тұтынушылардың қажеттіліктерін өтеп, бизнесте отырғаннан гөрі, басқа бір жерде болғыңыз келетін кездер болмай ма?
Егер ауырып қалсаңыз немесе ауырғыңыз келсе ше? Немесе жай ғана жалқаулық басса ше?
Көрмей тұрсыз ба? Егер бизнесіңіз сізге тәуелді болса, сізде бизнес жоқ — сізде жұмыс бар. Және бұл әлемдегі ең нашар жұмыс, өйткені сіз жынды адамға жұмыс істеп жатырсыз!
Оның үстіне, бизнеске келудің мақсаты бұл емес.
Бизнеске келудің мақсаты — басқа адамдар үшін жұмыс орындарын құру үшін жұмыстан босап, еркіндік алу.
Бизнеске келудің мақсаты — қазіргі көкжиегіңізден асып түсу. Нарықта бұрын-соңды қанағаттандырылмаған қажеттілікті өтейтін бірдеңе ойлап табу. Кеңейтілген, шабыттандыратын жаңа өмір сүру.
Сара: «Өлген атты сабалағым келмейді, бірақ мен өз бизнесімде техникалық жұмысты істегім келсе ше? Егер одан басқа ештеңе істегім келмесе ше? » — деді.
«Онда, Құдай үшін», — дедім мен барынша батыл сөйлеп, «бизнесіңізден құтылыңыз! Және одан тез арада құтылыңыз. Өйткені екі жақты бірдей ұстап тұру мүмкін емес. «Бәлішті әрі жеп, әрі бүтін сақтай алмайсыз». Қаржылық есептілікті, маркетингтік жауапкершілікті, сату және әкімшілік міндеттемелерді елемей қоя алмайсыз. Болашақ қызметкерлеріңіздің көшбасшылыққа, мақсатқа, жауапты басқаруға, тиімді коммуникацияға деген мұқтаждығын елеусіз қалдыра алмайсыз; олар үшін бұл жай ғана сіздің жұмысыңызды қолдау үшін істейтін жұмыс емес, одан да маңызды нәрсе болуы керек. Бизнесіңіз гүлденуі үшін сізден талап ететін нәрселерді айтпағанда: бизнестің қалай жұмыс істейтінін, оның динамикасын — ақша ағынын (бизнестегі қаражаттың түсімі мен шығысы), өсуді, тұтынушы мен бәсекелестікке сезімталдықты және т. б. түсінуіңіз керек.
Мәселе мынада», — дедім мен оның жүзінің бірде мұңайып, бірде айтылмаған сұрақтан жадырап бара жатқанын бақылап, «егер өз бизнесіңізден қалайтын жалғыз нәрсе — бизнес бастамай тұрып істеген ісіңізді жалғастыру, ол үшін көбірек ақша алу және келіп-кету еркіндігіне ие болу болса, онда сіздің ашкөздігіңіз — бұл қатал естілуі мүмкін, бірақ бұл солай — сіздің өз-өзіңізге ерік беруіңіз ақыры сізді де, бизнесіңізді де жұтып тынады».
Мен кідіріп, сөзімді жалғастырдым, өйткені Сараның әлі толық сенбегенін көрдім.
«Бұл жолмен мақсатқа жете алмайсыз! Сіз тек Маман рөлін ойнап, Кәсіпкер мен Менеджер рөлдерін оларға дайын болмағаныңыз үшін ғана елемей қоя алмайсыз.
Себебі, Сара, сіз шағын бизнес бастауды шешкен сәтте, өзіңіз де байқамай, бұрын ойнаған ойындарыңыздың бәрінен әлдеқайда үлкен ойынды таңдадыңыз.
Ал нақты жұмыс істейтін шағын бизнес құру деп аталатын бұл жаңа ойынды ойнау үшін, сіздің бойыңыздағы Кәсіпкерді сыртқа шығарып, баптап, оған кеңею үшін орын беру керек. Сондай-ақ Менеджерді де қолдау қажет, ол тәртіп орнату және кәсіпкерлік пайымды шынайы әлемде тиімді жүзеге асырылатын іс-әрекеттерге айналдыру дағдыларын дамыта алуы тиіс.
Бұдан төмен кез келген әрекет сізді ақыры апаттың жиегіне, сосын одан ары құзға итереді. Өйткені шағын бизнес мұны істеуімізді талап етеді, әйтпесе бизнес сабағында солып қалады.
Сондықтан бізге ұнаса да, ұнамаса да, біз мұны үйренуіміз керек. Ең қызығы, сіз мұны бастаған бойда, Маманыңыз тізгінді босатып, қалған болмысыңыздың гүлденуіне жол ашқанда, ойын сіз қазір елестете алмайтындай деңгейде жемісті бола бастайды».
«Маған бұл туралы көбірек айтып беріңізші», — деді Сара. «Мен шынымен білгім келеді».
«Айтамын», — деп жауап бердім. «Дегенмен, сіз өзіңіз ойлағаннан да көп нәрсені түсініп тұрғаныңызды сеземін. Бірақ алдымен шағын бизнестің өсуінің екінші кезеңі — Жасөспірімдік кезеңге көшейік».
4
ЖАСӨСПІРІМДІК КЕЗЕҢ: КӨМЕК АЛУ
Үкімет ретінде біз дағдарыстан жедел бағдарламаларға сүрініп-қабынып, болашаққа жоспарсыз, үмітсіз және пайымсыз ұмтыламыз. — Алвин Тоффлер, «Үшінші толқын»
Жасөспірімдік кезең бизнесіңіздің өмірінде сіз көмек алуға шешім қабылдаған сәттен басталады.
Бұл сәттің қашан келетіні белгісіз. Бірақ ол әрдайым Сәбилік кезеңдегі дағдарыстан туындайды.
Өміршең болуы тиіс әрбір бизнес Жасөспірімдік кезеңге өтуі керек. Аман қалған әрбір шағын бизнес иесі көмек іздейді.
Сіз, шамадан тыс жұмысқа көмілген Маман, қандай көмек іздеп шығасыз?
Жауабы өте оңай әрі болжамды: техникалық көмек.
Тәжірибесі бар адам.
Сіздің бизнесіңіздің түрінде тәжірибесі бар адам.
Істелмей жатқан техникалық жұмысты — әдетте сіз істегіңіз келмейтін жұмысты — қалай істеу керектігін білетін адам.
Сатуға бағытталған иесі өндіріс маманын іздейді.
Өндіріске бағытталған иесі сатушы іздейді.
Ал барлығы дерлік бухгалтерлік есепті жүргізетін адам табуға тырысады! Өйткені шағын бизнес иелерінің көбі істеуді жек көретін (және содан кейін елемейтін) бір нәрсе болса, ол — есеп-қисап.
Осылайша сіз бірінші қызметкеріңізді — он екі жасынан бастап Ескі елде есеп жүргізіп келе жатқан алпыс сегіз жастағы бухгалтер Гарриді жұмысқа аласыз.
Гарри есепті біледі.
Ол есепті сегіз түрлі тілде жүргізе алады.
Бірақ ең бастысы, Гарридің сіздікі сияқты компанияда есеп жүргізуде жиырма екі жылдық тәжірибесі бар.
Гарри сіздің бизнесіңіз туралы білмейтін ештеңе жоқ.
Енді ол сіздің қызметкеріңіз.
Әлем кенеттен қайтадан жарқырай түскендей болады.
Маңызды істердің бірі енді басқа біреудің қолында!
Дүйсенбі таңертең. Гарри келеді. Сіз оны жылы, шыны керек, асыға қарсы аласыз. Сіз демалыстың бәрін осы сәтке дайындалумен өткіздіңіз. Оған кең орын босаттыңыз. Үстеліне есеп кітаптары мен ашылмаған хаттардың үйіндісін қойдыңыз. Үстіне «Гарри» деп жазылған кофе шыныаяқ сатып алдыңыз. Тіпті оның орындығына жастықша тауып қоюды да ұмытпадыңыз (өйткені ол ұзақ отыратын болады).
Кез келген бизнесте иесі өзі істей алмайтын немесе істегісі келмейтін жұмысты атқару үшін өзінің ең алғашқы қызметкерін жалдайтын шешуші сәт болады. Сіздің бизнесіңізде Гарри — сол адам. Және осы дүйсенбі таңы — сол шешуші уақыт.
Бұл туралы ойланып көріңізші.
Сіз үлкен қадам жасадыңыз. Есеп-қисап енді сіздің емес, Гарридің үстелінде.
Оның үстіне, Гарри енді бүкіл әлемде сіз бен сіздің бизнесіңіз туралы шынайы жағдайды білетін жалғыз адамға айналады.
Гарри есептерге бір қарап-ақ шындықты білетін болады.
Гарри, сіздің ең алғашқы және ең маңызды қызметкеріңіз, сіз өміріңіздегі басқалардан жасырып келген құпияны білудің аз-ақ алдында тұр: сіз не істеп жатқаныңызды білмейсіз!
Сұрақ мынада: ол бұл туралы не істейді?
Ол күле ме?
Ол жылай ма?
Ол кетіп қала ма?
Әлде ол жұмысқа кірісе ме?
Ал егер Гарри есепті жүргізбесе, оны кім істейді?
Бірақ кенеттен Гарридің үстелінен калькулятор пернелерінің баяу, жүйелі тықылын естисіз.
Ол жұмыс істеп жатыр!
Гарри қалады!
Сіз өз бағыңызға сене алмайсыз.
Енді есеп жүргізудің қажеті жоқ.
Және бір сәтте сіз бизнесте болудың не екенін бұрын ешқашан түсінбегендей түсінесіз.
«Маған енді мұны істеудің қажеті жоқ! »
Ақыры сіз еркінсіз. Сіздің ішіңіздегі Менеджер оянып, Маман уақытша ұйқыға кетеді. Уайымыңыз бітті. Енді мұны басқа біреу істейді.
Бірақ сонымен бірге — Менеджер болуға дағдыланбағандықтан — сіздің жаңадан тапқан еркіндігіңіз тым таныс қателікке ұласады.
Ол <span data-term="true">Жауапкершіліктен қашу арқылы басқару</span> (өкілеттікті берудің орнына, істі тапсыра салып, бақылаусыз қалдыру) деп аталады.
Қысқасы, сізге дейінгі әрбір шағын бизнес иесі сияқты, сіз есепті Гарриге тапсырасыз да... қашасыз.
Біраз уақыт бойы сіз еркінсіз. Кем дегенде, салыстырмалы түрде. Ақыр соңында, сізде әлі де басқа жұмыстар жетеді.
Бірақ қазір Гарри болғандықтан, бәрі өзгере бастайды.
Себебі Гарри есеппен толық айналыспаған кезде, оған телефонға жауап беруді тапсыра аласыз.
Ол телефонға жауап бермеген кезде, оған тауарларды қабылдау мен жөнелтуді тапсыра аласыз.
Ол тауарлармен айналыспаған кезде, бірнеше тұтынушыға қызмет көрсете алады.
Ал ол тұтынушылармен айналыспаған кезде, кім біледі, тағы не ойлап табар екенсіз?
Өмір жеңілдейді. Өмір түске айналады.
Сіз түскі үзіліске көбірек уақыт бөле бастайсыз: он бес минуттың орнына отыз минут.
Күннің соңында сәл ертерек кетесіз: сағат тоғыздың орнына сегізде.
Гарри кейде сізге не қажет екенін айту үшін келеді, ал сіз, әдеттегідей бос болмағандықтан, жай ғана оған өзі реттеуді айтасыз. Сізді егжей-тегжеймен мазаламаса болғаны, қалай істейтіні маңызды емес. Сіздің басқа да маңызды шаруаларыңыз бар.
Гарриге көбірек адам керек. Бизнес өсе бастады. Әдеттегідей бос болмағандықтан, сіз оған адамдарды жалдауды айтасыз. Ол жалдайды. Гарри — ғажайып адам. Гарри сияқты жігіттің болғаны қандай жақсы. Оның не істеп жатқаны туралы ойланудың қажеті жоқ; оның жағдайы қалай болып жатқанына алаңдамайсыз. Ол ешқашан шағымданбайды. Ол жай ғана жұмыс істейді. Және ол сіз жек көретін барлық жұмысты істеп жатыр. Бұл — әлемдегі ең жақсы жағдай. Сіз өзіңіз жақсы көретін жұмыспен айналысатын Бастық боласыз, ал Гарри қалған нәрсенің бәрін реттейді. Ах, Кәсіпкердің өмірі-ай!
Сосын бәрі күтпеген жерден болады.
Бір тұтынушы қоңырау шалып, қызметкерлеріңіздің бірінің дөрекілігіне шағымданады. «Ол кім еді? » — деп сұрайсыз ішіңізден жарылып. Ол білмейді, бірақ егер сіз сондай адамдарды жалдайтын болсаңыз, ол басқа жерге кетеді.
Сіз мұны тексеруге уәде бересіз.
Банкир қоңырау шалып, шотыңызда ақша қалмағанын айтады. «Бұл қалай болды? » — деп сұрайсыз, зәреңіз ұшып. Ол білмейді, бірақ егер сіз мұны мұқият қадағаламасаңыз, ол «шара қолдануға» мәжбүр болады.
Сіз мұны тексеруге уәде бересіз.
Ең ескі жеткізушіңіз қоңырау шалып, өткен аптадағы тапсырыстың қате берілгенін, сондықтан жеткізілім он аптаға кешігетінін айтады. Оның үстіне, артық шығынды өзіңіз төлеуге мәжбүр боласыз. «Бұл қалай болды? » — деп сұрайсыз, дәріге қол созып. Ол білмейді, бірақ егер сіз тапсырыстарыңызды дұрыс басқара алмасаңыз, ол басқа нұсқаларды қарастыруға мәжбүр болады.
Сіз мұны тексеруге уәде бересіз.
Жөнелту бөліміне барып, Гарри жалдаған балаға жолығасыз. Ол сәлемдемені орап жатыр. Сіз сәлемдемеге қарап, ашуға булығасыз. «Сәлемдемені осылай орауды саған кім үйретті? » — деп сұрайсыз таңғалған баладан. «Саған мұны дұрыс істеуді ешкім көрсетпеді ме? Мә, маған бер. Өзім істеймін».
Және істейсіз.
Сол күні түстен кейін өндіріс желісінің жанынан өтіп бара жатып, есіңізден тана жаздайсыз. «Мұны бұлай істеуді саған кім үйретті? » — деп кекештеніп сұрайсыз есеңгіреп қалған жұмысшыдан. «Саған мұны дұрыс істеуді ешкім көрсетпеді ме? Мә, маған бер. Өзім істеймін».
Және істейсіз.
Келесі күні таңертең сіз Гарри жалдаған жаңа сатушымен сөйлесіп тұрсыз.
«А тұтынушысымен не болып жатыр? » — деп сұрайсыз. Оның жауабы сізді ашуға міндіреді. «Оған мен қызмет көрсеткенде, мұндай мәселелер ешқашан болған емес! » — деп байбалам саласыз. «Мә, маған бер. Мұны өзім реттеймін».
Және істейсіз.
Жас жөнелтуші жұмысшыға қарайды, екеуі өндіріс адамына қарайды, бәрі олардың Бастық міндетін атқарушы Гарриге қарап: «Бұл кім өзі?! » — деп сұрайды. Гарри жай ғана иығын қисайтып (тек елу жылдан астам уақыт бойы басқа адамдарға жұмыс істеген адам ғана айта алатындай): «О, бұл жай ғана Бастық қой», — дейді.
Бірақ мынаны естіңіз: Гарри білетін нәрсені сіз енді үйренудің аз-ақ алдындасыз.
Бұл — иесінің Жауапкершіліктен қашу арқылы басқаруы өз зардабын тигізе бастаған әрбір Жасөспірім бизнесте орын алатын процестің бастамасы ғана. Бұл — ауадағы доптардың саны тек сіздің оларды тиімді басқару қабілетіңізден ғана емес, сонымен қатар қызметкерлеріңіздің де қабілетінен асып түсетін құлдырау процесінің бастамасы.
Гарри білетін және сіз үйренуге тиіс нәрсе — бұл доптардың сіз бәрін өзіңіз істеген кездегіден де тезірек және жиірек құлай бастайтын процесінің бастамасы ғана.
Жерге түскен доптардың гүрсілі құлақ тұндыра бастағанда, сіз Гарриге ешқашан сенбеуіңіз керек екенін түсіне бастайсыз.
Ешкімге сенбеуіңіз керек еді.
Мұны білуіңіз керек еді.
Доптар тоқтаусыз құлай бергенде, сіздің бизнесіңізге өзіңіз сияқты ешкімнің жаны ашымайтынын түсінесіз.
Ешкім сіз сияқты тер төгіп жұмыс істегісі келмейді.
Ешкімде сіздің пайымыңыз, қабілетіңіз, құлшынысыңыз немесе қызығушылығыңыз жоқ.
Егер бәрі дұрыс орындалуы керек болса, оны істейтін жалғыз адам — сізсіз.
Осылайша сіз бизнесіңізге қайта оралып, тағы да шебер жонглерге айналасыз. Бұл — сол баяғы ескі хикая. Әлемнің кез келген жеріндегі кез келген Жасөспірім бизнеске кірсеңіз, бизнестің иесін бәрін өзі істеп жатқан, істеп жатқан, істеп жатқан, тынымсыз, бос емес, бос емес күйінде табасыз — ол бизнесте істелуі тиіс нәрсенің бәрін өзі атқарады — тіпті оның орнына мұны істеуі тиіс адамдары болса да. Ол жұмыс үшін ақша төлеп отырған адамдары бола тұра!
Ең сорақысы, ол неғұрлым көп істесе, олар соғұрлым аз істейді.
Олар неғұрлым аз істесе, ол жұмыс істелуі үшін бәрін өзі істеуі керек екеніне соғұрлым көз жеткізеді. Содан кейін ол олардың жұмысына бұрынғыдан да көбірек араласады.
Бірақ Гарри мұны басында-ақ білген.
Ол сізге — өзінің жаңа Бастығына — ақыр соңында Бастықтың әрдайым араласатынын айта алар еді.
Гарри сізге жұмыс ешқашан Бастықтың көңілінен шықпайтынын айта алар еді.
Себебі Бастық не істелуі керектігі және оның қалай істелуі керектігі туралы ойын әрдайым өзгертеді.
Алайда Гарри сіздің неге мұндай жынды екеніңізді білмейді.
Сізді есіңізден шығарып жатқан қызметкерлеріңіз емес.
Сізді ашуландырып жатқан шағымданушы тұтынушы емес.
Сізді тығырыққа тіреп жатқан банкир де, жеткізуші де немесе қате оралған сәлемдеме де емес.
Сізді жынды қылып жатқан «ешкімнің жаны ашымайтыны» немесе «ештеңенің уақытында істелмейтіні» емес.
Жоқ, мәселе әлемде емес.
Мәселе — сіздің мұны істеудің басқа жолын жай ғана білмейтіндігіңізде.
Сіз шарасыз, дәрменсіз күйдесіз. Басқаша әрекет етуіңіз үшін сіз бойыңызда ұзақ уақыт бойы ұйықтап жатқан тұлғаларды — Кәсіпкер мен Менеджерді — оятуыңыз керек, содан кейін оларға тек өздері ғана бизнесіңізге қоса алатын дағдыларды дамытуға көмектесуіңіз қажет.
Бірақ ішіңіздегі Маман мұның орын алуына жол бермейді.
Ішіңіздегі Маман жұмысқа баруы керек!
Ішіңіздегі Маман доптарды ұстауы керек!
Ішіңіздегі Маман тыным таппауы керек. Ішіңіздегі Маман өз Жайлылық аймағының (адам өзін қауіпсіз сезінетін психологиялық шекара) шегіне жетті.
Мен Сараға қарадым, оның сезімтал тұсына тигенімді түсіндім.
Сара біздің әңгімеміз барысында бір нәрсені — өзінің Жайлылық аймағы туралы ол үшін өте маңызды нәрсені ашты.
Және интуитивті түрде біз оның суретін дәл түсіргенімізді білдім.
5
ЖАЙЛЫЛЫҚ АЙМАҒЫНАН ТЫСҚАРЫ
Түбегейлі өзгеріс адамды өзінен алшақтатады және жаңа болмыстың туылуына қажеттілік тудырады. Және бұл қажеттіліктің қалай қанағаттандырылатынына байланысты, өзгеру процесі бірқалыпты өтеді ме, әлде сілкіністер мен жарылыстармен қатар жүре ме, соған байланысты болады. — Эрик Хоффер, «Біздің уақыттың мінезі»
Әрбір Жасөспірім бизнес өз иесінің Жайлылық аймағынан — ол өз ортасын бақылау қабілетіне сенімді болатын шекарадан асып түсетін нәрсеге жетеді. Осы шекарадан тыс жерде ол бақылауды жоғалта бастайды.
Маманның шекарасы оның өзі қаншалықты жұмыс істей алатындығымен анықталады.
Менеджердің шекарасы оның қанша маманды тиімді қадағалай алатындығымен немесе қанша бағынышты менеджерді өнімді жұмысқа ұйымдастыра алатындығымен анықталады.
Кәсіпкердің шекарасы оның өз пайымын жүзеге асыруға қанша менеджерді тарта алатындығына байланысты.
Бизнес өскен сайын, ол міндетті түрде иесінің оны бақылау қабілетінен асып түседі — істелуі керек жұмысты сезіну, көру және әрбір маман сияқты оның барысын жеке тексеру мүмкіндігі шектеледі.
Амалсыздықтан ол білмейтін нәрсесін емес, білетін нәрсесін істей бастайды, осылайша менеджер рөлінен бас тартып, өзінің жауапкершілігін басқа біреуге — «Гарриге» жүктейді.
Сол сәтте оның амалсыздығы үмітке айналады. Ол Гарри мұны шешеді деп үміттенеді, сонда ол бұл туралы енді алаңдамайтын болады.
Бірақ Гарридің де өз қажеттіліктері бар. Гарри де — маман. Оған Маман бере алатын бағыттан да көбірек бағыт-бағдар керек. Ол не істеп жатқанын және оны не үшін істеп жатқанын білуі керек. Ол өзі жауапты болатын нәтижені және оның жұмысы бағаланатын стандарттарды білуі керек. Сондай-ақ ол бизнестің қайда бара жатқанын және оның жауапкершілігі жалпы стратегияның қай жеріне сәйкес келетінін білуі қажет.
Тиімді жұмыс істеу үшін Гарриге Маманнан бизнес иесіне айналған адам бере алмайтын нәрсе — менеджер керек! Ал менеджердің болмауы бизнестің құлдырауына әкеледі.
Бизнес иесінің Жайлылық аймағынан тыс өскен сайын — құлдырау жеделдеген сайын — тек үш жол ғана қалады, бизнестің бұрылатын тек үш бағыты болады. Ол Сәбилік кезеңге оралуы мүмкін. Ол банкротқа ұшырауы мүмкін. Немесе ол өмір үшін жанталасып, әрең тұруы мүмкін.
Әрқайсысына тоқталып өтейік.
Қайтадан кішірею
Маманнан бизнес иесіне айналған адамның Жасөспірімдік кезеңдегі хаосқа ең тұрақты және болжамды реакцияларының бірі — қайтадан «кішірею» туралы шешім. Егер сіз хаосты басқара алмасаңыз, одан құтылыңыз.
Бәрін өзіңіз істеген, алаңдайтын адамдарыңыз болмаған немесе тұтынушыларыңыз тым көп болмаған, төленбеген шоттар мен алынбаған берешектер, немесе тым көп тауар қоры болмаған кезге қайта оралыңыз.
Қысқасы, бизнес қарапайым болған уақытқа, Сәбилік кезеңге оралыңыз.
Және мыңдаған, миллиондаған мамандар дәл солай істейді. Олар адамдарынан құтылады, тауарларынан құтылады, шоттарын үлкен пакетке орап тастайды, кішігірім орын жалдайды, машинаны ортаға қояды, телефонды машинаның қасына қояды және бәрін қайтадан жалғыз өзі істеуге көшеді.
Олар қайтадан иесі, жеке кәсіпкер, бас аспаз және ыдыс жуушы болады — істелуі керек нәрсенің бәрін жалғыз істейді, бірақ бақылаудың қайта оралғанына жайлы сезінеді.
«Не болып кетуі мүмкін? » – деп ойлайды олар, бұрын да осы жағдайда болғанын бірден ұмытып. Күткеніміздей, бұл да өз зардабын тигізеді.
Бір күні таңертең — сіз қайтадан «кішірейгеннен» кейін алты апта немесе алты жыл өткенде — сөзсіз болатын нәрсе орын алады.
Төсекте оянғаныңызда, жұбайыңыз сізге бұрылып: «Не болды? Түрің онша емес қой», — дейді.
«Өзімді жайсыз сезініп тұрмын», — деп жауап бересіз.
«Бұл туралы сөйлескің келе ме? » — деп сұрайды ол.
«Бәрі қарапайым, — дейсіз сіз, — Менің ол жаққа бұдан былай барғым келмейді! »
Сонда жұбайыңыз анық нәрсені сұрайды: «Бірақ сен бармасаң, кім барады? »
Кенеттен сіз өз жағдайыңыздың ащы шындығына тап боласыз.
Осы жылдар бойы қашып келген нәрсеңізді түсінесіз.
Қашып құтыла алмайтын ақиқатпен бетпе-бет келесіз:
Сіз бизнестің иесі емессіз — сіз жұмыстың иесісіз!
Оның үстіне, бұл — әлемдегі ең нашар жұмыс!
Сіз оны қалаған кезде жаба алмайсыз, өйткені ол жабық болса, сізге ақша төленбейді.
Сіз оны қалаған кезде тастап кете алмайсыз, өйткені сіз кетсеңіз, жұмысты істейтін ешкім болмайды.
Сіз оны қалаған кезде сата алмайсыз, өйткені кім жұмыс орнын сатып алғысы келеді?
Сол сәтте сіз шағын бизнес иелерінің көбіне тән үмітсіздік пен пессимизмді сезінесіз.
Егер қандай да бір арман болса, ол мейлі қаншалықты кішкентай болса да, жоқ болып кетеді. Сонымен бірге үнемі «қарбалас, қарбалас, қарбалас» болуға деген құлшыныс та жоғалады.
Сіз енді терезелерді жумайсыз.
Едендерді де сыпырмайсыз.
Клиенттер мүмкіндік емес, проблемаға айналады. Өйткені біреу бірдеңе сатып алса, сіз жұмыс істеуіңіз керек болады.
Киім киісіңіздің де деңгейі төмендей бастайды.
Алдыңғы есіктегі маңдайша ескіріп, бояуы оңады.
Ал сізге бәрібір.
Арман сөнгенде, тек жұмыс қана қалады.
Күнделікті күйбең тірліктің <span data-term="true">тирандығы</span> (өзіне толық бағынып алуы).
Мақсатсыз әрекеттердің күнделікті ауыр жұмысы.
Ақыры, сіз есігіңізді жабасыз. Сізді онда ұстап тұратын ештеңе қалмады.
Шағын бизнесті басқару басқармасының (Small Business Administration) мәліметінше, АҚШ-та жыл сайын осындай 400 000-нан астам кәсіпорын өз есігін жабады.
Бұл түсінікті де.
Бір кездері өміріңіздің жарқын үміті болған, ал енді ешқандай үміт бермейтін бизнесіңіз біртіндеп өлі армандардың мәйітханасына айналды.
Тәуекелге бас тігу
Жасөспірімдік (бизнестің өсу барысындағы бақылаусыз кезеңі) кезеңіндегі бизнестің тағы бір баламасы бар, ол «кішіреюден» көрі аз ауыртпалық береді және әлдеқайда драмалық болып келеді. Ол өз екпінімен өзін-өзі жойғанша тезірек өсе беруі мүмкін.
Тізім шексіз: Itel, Osbourne Computer, Coleco және басқалары. Мұндай «тәуекелге бас тіккен» компаниялардың барлығы бизнестің өзіне емес, бизнестің өніміне ғана назар аударған Техниктің (өз ісінің техникалық шебері, бірақ басқарушылық қабілеті жоқ адам) Кәсіпкерлік ұстамасынан (маманның өз ісін ашуға итермелейтін кенеттен пайда болатын импульсі) басталған.
«Тәуекелге бас тігетін» бизнестер — біздің заманымыздың белгісі.
Олар — жоғары технологиялық феномен.
Жаңа технологиялардың жарылысы мен оны жасаушылардың санының артуымен, техниктердің жаңа буыны бизнес аренасына ағылып келді.
Осы «сиқыршылармен» және олардың шексіз техникалық шеберлігімен бірге, таңғалған және қабылдауға дайын нарықтың ашық есіктерінен жаңа өнімдердің көшкіні лап қойды.
Өкінішке орай, бұл компаниялардың көпшілігі сол есіктен өте сала, оларды сол жерге жеткізген бақылаусыз екпін оларды мүдіруге, содан кейін құлауға мәжбүр етеді.
Қалыпты дамып келе жатқан компанияда жай ғана түсініксіз болатын «жасөспірімдік» кезеңнің барлық шектен шығулары «тәуекелге бас тіккен» бизнесте апатқа әкеледі. Бизнес қаншалықты тез өссе, хаос одан да тезірек өседі. Технологиялық серпіліске байланған Техник пен оның адамдары өз жағдайын бағалау үшін сырттан қарауға уақыт таба алмайды. Олар мақтан тұтатын тауарға деген сұраныс, олардың өндіру қабілетінен тез асып кетеді.
Нәтижесінде әрқашан апат болады. Бизнес жарылып кетеді, артында бұл жарылысты «сәттілік, жылдамдық пен технологиялық батылдық қажет болатын жылдам жолдың» салдары ретінде ақтайтын адамдар қалады.
Шындық басқаша.
Сәттілік, жылдамдық және керемет технология ешқашан жеткілікті болған емес, өйткені әрқашан біреу сәттірек, жылдамырақ және технологиялық тұрғыдан ақылдырақ болады. Өкінішке орай, «жылдам жолға» түскен соң, тыңдауға уақыт өте аз қалады. Жарыс рефлекс, гениалды идея немесе сәттілік арқылы жеңіледі.
«Тәуекелге бас тігу» — бұл жоғары технологиялық «орыс рулеткасы», оны көбіне мылтықтың оқталғанын білмейтін адамдар ойнайды!
Жасөспірімдік кезеңдегі аман қалу
Жасөспірімдік кезеңдегі бизнес үшін ең қайғылы жағдай — оның шынымен аман қалуы!
Сіз керемет ерік-жігері мықты, қырсық, жеңілмеуге бекінген адамсыз.
Сіз күн сайын таңертең бизнеске кек алуға келгендей барасыз, сыртта «джунгли» екеніне нық сенімдісіз және аман қалу үшін бәрін жасауға дайынсыз.
Сіз аман қаласыз да. Адамдарыңыз бен клиенттеріңізді қинап, отбасыңыз бен достарыңызға айқайлап, бәрібір бизнесті жүргізуіңіз керек. Және оны істеудің бір ғана жолы бар екенін білесіз: сіз үнемі сол жерде болуыңыз керек.
Жасөспірімдік аман қалу кезеңінде сізді бизнес және оны жоғалту мүмкіндігі жұтып қояды.
Сондықтан сіз бар күшіңізді соған саласыз.
Және қандай да бір себептермен сіз оны алға жылжыта бересіз.
Күн сайын, кешегідей шайқастарды дәл сол жолмен жүргізесіз.
Сіз ешқашан өзгермейсіз.
Түнде демалу үшін үйге барасыз, бірақ ертеңгі күнді ойлап, одан сайын ширыға түсесіз.
Ақыры, сіздің бизнесіңіз емес — сіз өзіңіз жарыласыз!
Сіз он екі цилиндрлі қозғалтқыштың бір цилиндрімен жұмыс істеп жатқандайсыз, бар күшіңізді салып, он екі цилиндрдің нәтижесін шығаруға тырысасыз.
Бірақ ақыры және сөзсіз ештеңе қалмайды.
Бір цилиндр қанша тырысса да, он екі цилиндрдің нәтижесін бере алмайтынын мойындаудан басқа ештеңе істей алмайсыз.
Бірдеңе сынуы керек, және ол — сізсіз.
Бұл таныс па?
Егер сіз біраз уақыт бизнесте болсаңыз, таныс болуы керек.
Ал егер бизнесте көп болмасаңыз, бір күні бұл міндетті түрде таныс болады.
Өйткені трагедия мынада: «сәбилік» және «жасөспірімдік» күйлер Американың шағын бизнесінде басым.
Бұл біз E-Myth Worldwide компаниясында соңғы жиырма төрт жыл ішінде көрген шағын бизнестердің көпшілігіне тән жағдай — хаос пен жоғалған рухтардың жағдайы.
Олай болмауы керек еді. Жақсырақ жол бар.
Сараның бойындағы мазасыздық біраз басылып, ол өз ойын жинақтады.
«Мұны қайдан білдіңіз? » — деп сұрады ол ақырын ғана. «Мен туралы біреумен сөйлестіңіз бе? » — деді ол, бір жағынан менің ол туралы көбірек білгеніме сенгісі келіп, екінші жағынан өзінің де бәрі сияқты екенін түсініп.
Ол жауапты білетін. Мен растамастан бұрын, ол: «Мен қайтадан кішірейдім. Әлі де не болғанын түсінбеймін», — деді.
Ол кішкентай дүкенге мен көре алмайтын біреуді немесе бірдеңені көріп тұрғандай қарады.
«Менің Гаррим — Элизабет болды», — деп күрсінді ол.
«Мен оны бизнес басталғанына алты-ақ ай болғанда жұмысқа алдым. Ол мен үшін бәрін істеді, Элизабет. Ол керемет еді. Онсыз не істерімді білмейтінмін. Ол бухгалтерлік есепті жүргізді. Маған пісіруге көмектесті. Таңертең және жабылғаннан кейін жинады. Алғашқы үш қызметкерімді жұмысқа алды, оларға жұмысты үйретті. Маған керек кезде ол әрқашан осында болды. Келесі екі жылда бизнес өскен сайын Элизабет көбірек жауапкершілік алды. Ол мен сияқты көп жұмыс істеді. Оған бұл жер ұнайтын сияқты еді. Және мені де жақсы көретін сияқты еді. Мен оны қатты жақсы көрдім.
«Содан кейін бір күні — 10 маусым, сәрсенбі еді, таңғы жетіде — ол маған телефон соғып, енді келмейтінін айтты. Басқа жұмыс тапқанын, мен төлейтін ақшаға жұмыс істей алмайтынын айтты. Осылайша! Мен құлағыма сенбедім. Оның шын айтқанына сенбедім. Әзіл шығар деп ойладым. Күліп: «Қойшы, Элизабет», — немесе соған ұқсас бірдеңе дедім. Ал Элизабет кешірім сұрады да, тұтқаны қоя салды! Қоя салды. Жай ғана қоя салды.
«Мен сол жерде тұрып жыладым. Содан кейін қорқыныш пайда болды, бұрын сезінбеген қорқыныш. Ішім мұздап кетті. Бұл қалай болғаны? Жақсы танимын деп ойлаған, қатты сенген адамым қалайша бірден бейтаныс болып шықты? Бұл мен туралы не дейді? Менің түсінігімнің жоқтығы ма? Элизабетпен сөйлесуім керек болған, бірақ сөйлеспеген әңгімелерім бе?
«Бірақ бәліштерді пештен шығару керек еді, едендерді жуу керек, дүкенді ашуға дайындау керек, сондықтан ауырсыну мен жүрек айнуына қарамастан, мен жұмысқа кірістім. Содан бері тоқтаған емеспін. Ол жұмысқа алған адамдар көп ұзамай кетіп қалды. Шынымды айтсам, мен олармен ешқашан байланыста болмаған екенмін. Олар Элизабеттің адамдары еді.
«Қазір өткенге қарасам, мұның қаншалықты оңай болғанын көремін. Адамдардан гөрі жұмысқа жұтылып кету қаншалықты оңай болған. Меніңше, олар мұны сезді. Элизабет кеткеннен кейін олар маған күдікпен қарайтын болды. Мен оны айтпай жібере салғандай көрді. Егер Элизабет сияқты әйел кетіп қалса, олардың қалуы не болар еді? Кім білсін? Мен сұрауға да батпадым. Содан бері олардың орнына ешкімді алғым келмеді. Оны ойлаудың өзі қорқынышты. Бейтаныс адамдарды өміріме қайтадан әкелу — мен алғым келмейтін тәуекел. Сондықтан бәрін өзім істеймін. Және бұдан былай шыдай алмайтынымды білемін. Оның үстіне, бұның мағынасы не? »
Сара терең күрсініп, маған қарады.
«Міне, менің Жайлылық аймағым», — деді ол. «Енді не істеймін? »
«Бәрін қайтадан баста — бірақ бұл жолы басқаша», — деп жауап бердім мен.
«Бұл қақпаннан шығудың жалғыз жолы».
Көбіміз немқұрайлылығымыздың, түсінбестігіміздің немесе шеберліктің, назардың жоқтығынан өзіміз сенім артқан адамның көңілімізді қалдырғанын бастан өткердік.
Және көбіміз ерте ме, кеш пе, бәріне бірдей үлгере алмайтынымызды түсініп, қайтадан сенуді үйренеміз.
Бірақ сенім бізді тек белгілі бір жерге дейін ғана апара алады.
Тек сенімге ғана сүйену бізді сол көңіл қалу тәжірибесін қайталауға әкелуі мүмкін.
Өйткені нағыз сенім соқыр сенімнен емес, білуден туады.
Білу үшін түсіну керек.
Түсіну үшін нақты қандай жағдайлар бар екенін терең сезіну керек. Адамдар нені біледі және нені білмейді. Адамдар не істейді және не істемейді. Адамдар не қалайды және не қаламайды. Олар жұмысты қалай істейді және қалай істемейді. Олар кім және олар кім емес.
Қысқасы, Сара Элизабетке соқыр сенді. Сара Элизабетке сенгісі келді. Солай оңайырақ болды. Өйткені Сара соқыр сенсе, бәрін кездейсоқтыққа қалдырса, ол өзі істегісі келмейтін жұмысты істеуге мәжбүр болмайды. Ол жұмыс — Элизабетпен қарым-қатынасы туралы келісімге келу. Әрқайсысының рөлі қандай болатынын анықтау. Сараның иесі, ал Элизабеттің қызметкер болуы нені білдіретінін түсіну. Сараның Элизабеттен күтетін ойын ережелерін белгілеуі.
Сара бұл жаңа рөлде, иесінің рөлінде, Кәсіпкер рөлінде өзін жайсыз сезінгендіктен, бәрін кездейсоқтыққа қалдырды. Ол иесі ретіндегі жауапкершіліктен бас тартып, жай ғана басқа қызметкердің рөлін алды. Ол Элизабетпен қарым-қатынасқа толық қатысудан қашты және бұл процессте әлсіз құрылымға негізделген динамика құрды. Бұл немқұрайлылық Элизабеттің міндетті түрде кетуін және Сараның міндетті түрде ауырсынуын алдын ала білдірді.
Мен Сараға өзінен басқа ешкімді кінәлай алмайтынын айтудың қажеті болмады. Маған тек келесі жолы оны қалай басқаша істей алатынын көрсетудің дұрыс жолын табу керек болды.
«Келесі жолы, — дедім мен, — сіз бизнесіңіздің өсуге жазылғанын және ол өскеннен кейін сіздің жұмысыңыз айтарлықтай өзгеретінін білетін боласыз. Әзірге сізге осыны білу жеткілікті.
«Кішкентай, кішірек, ең кішкентай. Кішкентай қаншалықты? Бір адам ба? Он адам ба? Алпыс адам ба? Жүз елу адам ба? Fortune 500 компаниясы үшін Fortune 1000 компаниясы — кішкентай. Fortune 1000 компаниясы үшін Fortune 3000 компаниясы — кішкентай. Он адамдық компания үшін екі адамдық компания — кішкентай.
Нағыз сұрақ — бизнестің қаншалықты кішкентай болуы керек екенінде емес, қаншалықты үлкен болуында. Сіздің бизнесіңіз табиғи түрде қаншалықты үлкен бола алады?
Өйткені, ол өлшем қандай болса да, оның өсуіне қойған кез келген шектеуіңіз табиғи емес, ол нарықпен немесе капиталдың жетіспеушілігімен емес, сіздің жеке шектеулеріңізбен қалыптасады. Салауатты, функционалды және ерекше бизнесті өсіруге деген шеберлігіңіздің, біліміңіздің және ең бастысы, құлшынысыңыздың жетіспеушілігінен болады.
Осы тұрғыдан алғанда, «кішірею» — саналы әрекет емес, бақылаусыз өсуден туындаған ауырсыну мен қорқынышқа реакция. Иесі өсуді алдын ала болжап, оны теңгерімді, салауатты және белсенді түрде жүргізуге дайын болғанда, мұның алдын алуға болар еді.
Бірақ мұны істеу үшін бизнестің басында кәсіпкерлік ниет болуы керек, сонымен қатар мұндай процесс талап ететін жеке трансформацияға — жаңа дағдыларды, жаңа түсініктерді, жаңа білімді, жаңа эмоционалдық тереңдікті, жаңа даналықты меңгеруге деген құлшыныс болуы керек.
Әрбір жасөспірімдік кезеңдегі бизнесте болатын хаос шағын бизнес иесі үшін екі нәтиженің бірін береді деуге болады. Нағыз құлшынысы бар иесі үшін бұл өзінің жеке «қорғасынын» «алтынға» айналдыру мүмкіндігі болуы мүмкін. Немесе бұл «от» сондай қорқынышты болуы мүмкін, ол өзі келген кішірек өмірдің «қауіпсіздігіне» қайта қашады.
Сонымен, бұл тұрғыда «қайтадан кішірейетін» бизнес — бұл иесінің өзгеруге деген жеке қарсылығының деңгейіне, оның Жайлылық аймағына дейін қысқарған бизнес. Онда иесі жақсы бірдеңе болады деп үміттеніп жұмыс істейді және күтеді.
Бұл жағдай маған Сэмюэл Беккеттің «Годоны күту» шығармасындағы бір жолды еске түсіреді. Онда Эстрагон мифтік Годо келіп, оны азаптан құтқарады деп бірнеше күн күтіп, жолдасы Владимирге: «Мен бұдан былай бұлай жалғастыра алмаймын», — дейді. Оған Владимир: «Сен солай ойлайсың», — деп жауап береді.
Сонымен, егер әрбір бизнестің табиғи бағыты не өсу, не кішірею болса — және бұл солай, оны жоққа шығаруға болмайды — онда «қайтадан кішірею» дегеніміз Техниктен иесіне айналған адамның белгісіздіктен қашуы, өзі құрған бизнестен қашуы болып табылады.
Қысқасы, «қайтадан кішірейетін» бизнестер өледі. Олар өз ішінен жарылып тынады.
Бірден емес. Бірақ уақыт өте келе олар өледі. Атрофияға ұшырап өледі.
Және оның нәтижесі — үлкен көңіл қалу, жоғалған инвестиция, күйреген өмірлер. Тек иесінің ғана емес, қызметкерлердің, олардың отбасыларының, клиенттердің, жеткізушілердің де өміріне әсер етеді.
Трагедия мынада: егер бизнес басқаша басталса, егер Кәсіпкерлік ұстамадан зардап шеккен Техник бизнеске кеңірек, кәсіпкерлік тұрғыдан қарағанда, мұның бәрін болдырмауға болар еді.
«Әрине, сіз бизнесіңізде осы уақытқа дейін болғанның бәрін алдын ала біле алмадыңыз», — дедім мен Сараға, — «бірақ сіз оның көбін алдын ала болжай алар едіңіз.
«Сіз Элизабетпен және ол жалдаған адамдармен не болатынын болжай алар едіңіз.
«Сіз адамдардың бәліштеріңізді жақсы көретінін және бизнестің өсуі керек болатынын болжай алар едіңіз.
«Сіз өсудің қосымша жауапкершіліктер, қосымша дағдылар, қосымша капитал талап ететінін болжай алар едіңіз.
«Қысқасы, сіз бәрін біле алмасаңыз да, қазіргіден де көбірек біле алар едіңіз.
«Және бұл — сіздің жұмысыңыз, Сара! Иенің жұмысы. Егер сіз істемесеңіз, оны ешкім істемейді.
«Қарапайым тілмен айтқанда, сіздің жұмысыңыз — өзіңізді және бизнесіңізді өсуге дайындау.
«Бизнес өскен сайын оның іргетасы мен құрылымы қосымша салмақты көтере алатындай өзіңізді жеткілікті түрде оқыту.
«Бұл сізге қаншалықты ауыр жауапкершілік болып көрінсе де, сіздің басқа таңдауыңыз жоқ — егер бизнесіңіздің өркендеуін қаласаңыз, әрине.
Сіздің міндетіңіз — негізгі процестерді, қол жеткізу керек негізгі мақсаттарды, бизнесіңіз нарықта иеленетін негізгі позицияны түсіну арқылы өсу қарқынын барынша басқару.
Дұрыс сұрақтар қою арқылы: Мен қайда болғым келеді? Қашан сонда болғым келеді? Оған қанша капитал керек? Қанша адам, қандай жұмыс істейді және қалай? Қандай технология керек? 1-кезеңде, 2-кезеңде, 3-кезеңде қаншалықты кеңістік керек болады? Бенчмарк (бағдар немесе салыстырмалы көрсеткіш).
«Сіз кейде қателесесіз бе? Әрине! Көбіне қателесесіз. Бірақ бәрін дұрыс істесеңіз, сізде қосалқы жоспарлар болады. Ең жақсы жағдай, ең нашар жағдай. Кейде сіз түйсікке сүйеніп, ағыспен жүресіз.
«Бірақ сіз болжап тұрған кезде де, бастысы — өзіңіз үшін де, қызметкерлеріңіз үшін де болашақты жоспарлау, елестету және жеткізу. Өйткені оны басқалар түсінетіндей етіп анық жазбасаңыз, сіз оған иелік етпейсіз! Мен мұнымен айналысып жүрген жылдар ішінде мыңдаған адамдардың ішінен тек санаулыларының ғана жоспары болды! Ештеңе жазылмаған, нақты ештеңе жоқ.
«Есіңізде болсын, Сара, кез келген жоспар — жоспардың жоқтығынан жақсы.
«Өйткені болашақты анықтау барысында жоспар нақты шындыққа бейімделе бастайды.
«Сол екі шындық біріккенде, олар жаңа шындықты құрайды — оны сіздің шындығыңыз деп атаңыз. Бұл — сіздің ойыңыз бен жүрегіңіздің бизнесіңіздің барлық элементтерімен бірігуінің нәтижесі.
Бұл — Кемел компанияның белгісі. Кемел компания басқаша басталады. Кемел компания кәсіпкерлік көзқарасқа, зиялырақ көзқарасқа негізделіп құрылады. Ол сізге байланысты емес, сізсіз де жұмыс істейтін бизнесті құру туралы.
Ол солай басталғандықтан, солай жалғасуы ықтимал. Бәрі кездейсоқтыққа қалдырылатын «Жасөспірімдік» компания мен бүгіні болашақ арқылы қалыптасатын «Кемел» компанияның арасындағы басты айырмашылық осында.
«Бірақ мен асығыс айтып жатырмын», — дедім мен. «Маңыздысы — сіздің тәжірибеңіз мүлдем басқаша болуы мүмкін еді. Бизнесті бастаудың сіз және көптеген техниктер бастаған жолдан мүлдем басқа жолы бар. Және оны кез келген адам істей алады! »
Мен Сараға қарадым және оның көздеріндегі ұшқынды байқадым.
«Мен бұл идеядан шабыт алдым», – деді ол ақырын. «Кенеттен, бұған дейін қараңғы болып көрінгеннің бәрі қайтадан жарық болып кеткендей болды».
Бірақ, жұмыс істейтін бизнес құру идеясына толқи бастағаны сол еді, оның назарын басқа бір күңгірт ой — жағымсыз ой — баурап алды.
«Бірақ Элизабетпен не істеймін? » — деді ол.
«Элизабетпен не істеймін? » — бұл Техник-иеленушіге (өнімді жасауға немесе қызмет көрсетуге тікелей жауапты маман) айналған әрбір адамның жауап алғысы келетін сұрағы.
Бұл сұраққа жауап берілсе, қалғанның бәрі өздігінен шешілетіндей.
Кіші бизнес иелерінің көпшілігі бастан кешіретін барлық сәтсіздіктердің шешімі қандай да бір нақты адамдармен байланысты сияқты.
Сараның Элизабетпен қарым-қатынасының күрделілігінде — демек, кез келген қарым-қатынаста — бір кілт бар сияқты, оны бір бұраса, бәрі қайтадан орынына келетіндей.
Шынымды айтсам, мен кемеңгер емеспін, бірақ мұндай кілттің жоқ екенін білемін.
Тек біз ғана бармыз, сіз бен мен, өзіміздің дәрменсіз күйімізде қателесіп, өзіміздің және басқа адамдардың мінез-құлқына, істі қаншалықты нашар істегенімізге, өзіміздің және өзгелердің сезімдерінен қаншалықты алшақ екенімізге үнемі таңғалумен боламыз.
Мен Сараның көзіне тік қарап, байсалды дауыспен: «Сара, негізгі сұрақ Элизабетпен не істеу емес, болашақта кездесетін барлық Элизабеттермен не істейсің? — дедім.
Сен қолыңнан келгеннің бәрін жасадың. Элизабет те солай істеді. Енді өз өміріңді жалғастыратын уақыт келді. Бизнесіңді жандандыратын жолмен құру керек. Дайынсың ба? »
Сара маған күлімсіреп қарады, оның көздері жарқырап тұрды.
«Егер сіз дайын болсаңыз, мен де дайынмын», — деді ол.
«Онда бір минут <span data-term="true">Кемелдік</span> (бизнестің қалыптасқан, жүйелі даму кезеңі) туралы сөйлесейік», — дедім мен.
«Өйткені сенің болашағың сонда жатыр».
Олар заңдылықты көреді, тәртіпті түсінеді, көрегендікті сезінеді. Питер Друкер The New Society
Кемелдік — компания өсуінің үшінші кезеңі, оған әлемдегі ең үздік бизнес үлгілері мысал бола алады. Мәселен, McDonald’s, Federal Express және Disney.
Кемелді бизнес өзінің қазіргі деңгейіне қалай жеткенін және қалаған жеріне жету үшін не істеу керектігін біледі.
Сондықтан Кемелдік — алғашқы екі кезеңнің (Сәбилік және Жасөспірімдік) міндетті нәтижесі емес. Бұл Сәбиліктен басталып, Жасөспірімдік шақтан өтетін бірізді процестің соңғы өнімі емес.
Жоқ, McDonald’s, Federal Express және Disney сияқты компаниялар Кемелді компания болып аяқталған жоқ. Олар солай басталды! Оларды құрған адамдардың бизнестің не екені және оның қалай жұмыс істейтіні туралы мүлдем басқа көзқарасы болды.
Өз бизнесін Кемелді компания ретінде бастаған адам да Сәбилік пен Жасөспірімдік кезеңдерден өтуі керек. Ол жай ғана бұл кезеңдерден мүлдем басқа жолмен өтеді.
Бәрін өзгертетін — оның көзқарасы.
Оның <span data-term="true">Кәсіпкерлік көзқарасы</span> (бизнесті тұтас жүйе ретінде көру қабілеті).
Кәсіпкерлік көзқарас
Мен бірде IBM негізін қалаушы Том Уотсон туралы бір оқиға естідім. IBM-нің таңғажайып табысына не себеп болғанын сұрағанда, ол былай деп жауап берген екен:
IBM бүгінгі деңгейге үш ерекше себеппен жетті. Бірінші себеп — мен ең басында компания толық аяқталғанда қандай болатынын нақты елестеттім. Менің ойымда арманым — менің көрегендігім — іске асқан кездегі компанияның моделі болды десеңіз де болады.
Екінші себеп — сол бейне пайда болғаннан кейін мен өзіме: «Осындай компания қалай әрекет етуі керек? » деген сұрақ қойдым. Содан кейін мен IBM толық қалыптасқанда қалай жұмыс істейтінінің бейнесін жасадым.
Үшінші себеп — IBM-нің осындай табысты болуының сыры, мен арман орындалғандағы IBM-нің бейнесін және оның қалай әрекет ететінін түсінген соң, егер біз ең басынан бастап солай әрекет етпесек, ол мақсатқа ешқашан жетпейтінімізді ұғындым.
Басқаша айтқанда, IBM ұлы компания болуы үшін, ол ұлы компанияға айналғанға дейін-ақ өзін ұлы компания сияқты ұстауы керек екенін түсіндім.
Ең басынан бастап IBM менің көрегендігімнің үлгісі бойынша жасалды. Біз күн сайын компанияны сол үлгіге сәйкестендіруге тырыстық. Әр күннің соңында біз өзімізден қаншалықты жақсы жұмыс істегенімізді сұрап, қазіргі тұрған жеріміз бен болғымыз келген жердің арасындағы алшақтықты анықтадық. Келесі күннің басында сол айырмашылықты жоюға кірістік.
IBM-дегі әрбір күн «бизнеспен айналысуға» емес, бизнесті дамытуға арналды.
Біз IBM-де бизнеспен айналысқан жоқпыз, біз бизнесті құрдық.
Том Уотсон-үлкенінің IBM табысының себептері туралы айтқанына отыз жылдан астам уақыт өтті және мен адамдардың бұл 88,4 миллиард долларлық компания туралы не айтатынын түсінемін. Оның қиындыққа тап болғанын, бағытынан жаңылғанын айтуы мүмкін. Оның кез келген бизнес иесі үлгі алатын компания емес екенін айтар. Бірақ егер Уотсон бүгін тірі болса, бәрі басқаша болар еді деп сенемін. IBM-ді дүниеге әкелген кәсіпкерлік кемеңгерлік бүгін де болса — оның жоқ екенін білмеймін, бірақ барлық белгілер соны көрсетеді — компанияны болашақ талап еткендей қайта құрып, қайта жаңғыртар еді.
Қысқасы, оқиғаны айтушы Уотсонның сөздерін сөзбе-сөз жеткізбеуі мүмкін, бірақ бұл оқиғаның бізге берері өте маңызды.
Ол ұлы бизнесті не ұлы ететінін ашады.
Сондай-ақ, ол басқа бизнестерді неліктен ең жақсы жағдайда тек тірі қалуға мәжбүр, ал ең нашар жағдайда төзгісіз екенін айтады.
Ол бізге ең жақсы бизнестер жұмыс істейтін бизнестің моделі бойынша жасалатынын айтады.
Ол бізге Кәсіпкерлік көзқарас бойынша тауардың немесе жұмыстың өзі маңызды емес екенін айтады. Маңыздысы — бизнес: оның қалай көрінетіні, қалай әрекет ететіні, өз мақсатын қалай орындайтыны.
Ол Том Уотсон-үлкенінің кәсіпорынның өзіне деген құштарлығы болғанын айтады.
Өкінішке орай, бизнеске келетін адамдардың көбінде мұндай құштарлық жоқ.
Бизнеске келетін адамдардың көбінде жұмыс істейтін бизнес моделі емес, жұмыстың өзі туралы түсінік — Техниктің көзқарасы бар. Ол Кәсіпкерлік көзқарастан мынадай жақтарымен ерекшеленеді:
Кәсіпкерлік көзқарас: «Бизнес қалай жұмыс істеуі керек?» деген сұрақ қояды. Техниктің көзқарасы: «Қандай жұмыс істелуі керек?» деп сұрайды.
Кәсіпкерлік көзқарас бизнесті сыртқы нәтижелерді — тұтынушы үшін — шығаруға және соның нәтижесінде пайда табуға бағытталған жүйе ретінде көреді. Техниктің көзқарасы бизнесті ішкі нәтижелерді — Техник үшін — шығаруға және табыс табуға арналған жұмыс орны ретінде көреді.
Кәсіпкерлік көзқарас нақты анықталған болашақтың бейнесінен басталады, содан кейін сол көрегендікке сәйкестендіру үшін қазіргі уақытты өзгерту мақсатымен бүгінге оралады. Техниктің көзқарасы бүгінгі күннен басталады, содан кейін оны қазіргі қалпында сақтап қалу үмітімен белгісіз болашаққа қарайды.
Кәсіпкерлік көзқарас бизнесті тұтастай елестетеді, содан кейін оның бөлшектері содан туындайды. Техниктің көзқарасы бизнесті бөлшектер ретінде көреді, содан кейін сол бөлшектерден бүтінді құрастырады.
Кәсіпкерлік көзқарас — бұл әлемнің тұтас бейнесі. Техниктің көзқарасы — әлемнің үзінділерден тұратын бейнесі.
Кәсіпкер үшін бүгінгі әлем оның көрегендігі бойынша модельденген. Техник үшін болашақ бүгінгі әлем бойынша модельденеді.
Кәсіпкерлік көзқарас ұлы бизнесті құру үшін өте қажет болса, Техниктің көзқарасы оған мүлдем қарама-қайшы нәтиже беретініне таңғалуға бола ма?
Кәсіпкерлік көзқарас ауқымдырақ, кеңірек масштабты қолданады. Ол бизнесті бір-бірімен тығыз байланысқан компоненттердің желісі ретінде қарастырады. Олардың әрқайсысы белгілі бір жоспарланған нәтижеге, бизнесті жүргізудің жүйелі жолына қол жеткізу үшін ортақ мақсатқа қызмет етеді.
Мұндай бизнесті дамытудың әрбір қадамы сандық болмаса да, сапалық жағынан өлшенеді. Бизнестің стандарты, формасы, бүгінгі істелуі керек істерге айналатын өмір сүру салты бар. Бизнес нақты тұжырымдалған ережелер мен принциптер бойынша жұмыс істейді. Оның анық, танылатын формасы бар.
Техниктің көзқарасында масштаб тарылып, шектеледі, негізінен тек істеліп жатқан жұмыспен ғана шектеледі.
Нәтижесінде Техниктің бизнесі барған сайын ауырлап, қуаныш сыйламайтын болады және сыртқы әлемнен оқшауланады.
Оның бизнесі келесі қадамнан басқа ешқайда апармайтын қадамдарға айналады, ал ол қадам бұрынғының көшірмесі ғана.
Күнделікті күйбең тірлік (рутина) басымдыққа ие болады.
Жұмыс тек жұмыс үшін істеледі, жоғары мақсат ұмытылады, жұмыстың «оны істеу керек» дегеннен басқа мәні қалмайды.
Техник өз бизнесінің қайда бара жатқаны мен қазіргі жағдайының арасында ешқандай байланысты көрмейді.
Кәсіпкерлік модельдегі ауқымды масштаб пен көрегендік бағыт болмағандықтан, Техник әр қадамда модельді өзі құрастыруға мәжбүр болады.
Бірақ ол модельді құрастыруға негіз болатын жалғыз нәрсе — өткен тәжірибе, жұмыс моделі. Егер ол бизнес өзін үйреншікті жұмыстан босатсын десе, бұл оған қажет нәрсеге мүлдем қарама-қайшы.
Кәсіпкерлік модель
Техник көре алмайтын, Кәсіпкер алыстан көретін ол не? Кәсіпкерлік модель дегеніміз не?
Бұл — тұтынушылардың белгілі бір сегментінің қажеттіліктерін инновациялық жолмен қанағаттандыратын бизнес моделі.
Кәсіпкерлік модель бизнеске сөреде тұрған және басқа бәсекелес өнімдермен (немесе бизнестермен) тұтынушының назары үшін бәсекелесетін өнім сияқты қарайды.
Басқаша айтқанда, Кәсіпкерлік модель бизнесте не істелетініне емес, оның қалай істелетініне көбірек көңіл бөледі. Тауар маңызды емес — оның қалай жеткізілетіні маңызды.
Кәсіпкер модель құрғанда, әлемді шолып: «Мүмкіндік қайда? » деп сұрайды. Оны анықтағаннан кейін, ол тұтынушылардың белгілі бір тобының арасындағы қиындықтарды шешу жолын іздейді. Бұл шешім Кәсіпкердің емес, тұтынушының қалауына сай көрінетін және әрекет ететін нақты бизнес түрінде болады.
«Менің бизнесім тұтынушыға қалай көрінеді? » — деп сұрайды Кәсіпкер. «Менің бизнесім басқалардан қалай ерекшеленеді? »
Сондықтан Кәсіпкерлік модель құрылатын бизнестен емес, сол бизнес арналған тұтынушының бейнесінен басталады.
Ол тұтынушының анық бейнесінсіз ешқандай бизнестің табысқа жете алмайтынын түсінеді.
Техник, керісінше, өз дағдыларын анықтау үшін ішке қарайды, содан кейін ғана сыртқа қарап: «Мен оларды қалай сата аламын? » деп сұрайды.
Нәтижесінде бизнес бизнестің жүргізілу жолына немесе тұтынушыға емес, сатылатын затқа назар аударады.
Мұндай бизнес тұтынушыны емес, оны құрған Техникті қанағаттандыру үшін жасалған.
Кәсіпкер үшін бизнес — бұл өнім. Техник үшін өнім — бұл оның тұтынушыға беретін заты.
Техник үшін тұтынушы әрқашан — мәселе. Өйткені тұтынушы Техниктің ұсынғанын ол ұсынған бағаға алғысы келмейтін сияқты көрінеді.
Кәсіпкер үшін тұтынушы әрқашан — мүмкіндік. Өйткені Кәсіпкер тұтынушының қажеттіліктері үнемі өзгеріп отыратынын және оларды қанағаттандыру керек екенін біледі. Кәсіпкерге тек сол қажеттіліктердің не екенін және болашақта қандай болатынын білу керек.
Нәтижесінде, Кәсіпкер үшін әлем — үздіксіз таңғалыс пен қазына іздеу орны.
Техник үшін әлем — оған өз қалағанын істеуге мүмкіндік бермейтін, оның күш-жігерін бағаламайтын, жұмысын құрметтемейтін, оны ешқашан бағаламайтын жер. Техник үшін әлем әрқашан ол бере алмайтын нәрсені талап етеді.
Ендігі сұрақ: біз Кәсіпкерлік модельді Техникке ол түсінетіндей және қолданатындай етіп қалай таныстыра аламыз?
Жауап, өкінішке орай, біз олай істей алмаймыз.
Техникке бұл қызық емес.
Техниктің басқа шаруалары бар.
Егер біз табысқа жеткіміз келсе, оның орнына әрқайсымыздың ішіміздегі дамымаған Кәсіпкерге Техниктің <span data-term="true">Жайлылық аймағының</span> (адам өзін қауіпсіз және үйреншікті сезінетін психологиялық күй) шеңберінен шығып, жұмыс істейтін бизнестің көрегендігін сезінуі үшін қажетті ақпаратты беруіміз керек.
Оның орнына ішкі кәсіпкерімізге жұмыс істейтін бизнестің моделін ұсынуымыз керек, ол модель біздің кәсіпкерлік тұлғамызды — инновациялық жағымызды — Техниктің құрсауынан біржола босатуға шабыттандыруы тиіс.
Оның орнына Кәсіпкерлік қиялымызды оятатын сондай әсерлі модельді табуымыз керек, Техник не болып жатқанын түсінгенше, Кәсіпкер өз жолына түсіп кеткен болады.
Сонымен қатар, егер модель жұмыс істеуі керек болса, егер ол әрқайсымыздың ішіміздегі Кәсіпкерді оятып, бизнесімізді Кәсіпкерлік көзқарас негізінде қайта құруға мәжбүрлесе, онда Менеджер мен Техникке де өз модельдері қажет.
Өйткені, егер Кәсіпкер бизнесті жүргізсе, <span data-term="true">Менеджер</span> (жүйенің тұрақты жұмыс істеуін қадағалайтын басқарушы) оның қажетті ресурстармен қамтамасыз етілуін, қозғалтқышы мен шассиінің дұрыс күйде болуын қадағалауы керек.
Егер Техник қанағаттануы керек болса, ол үшін әрбір бұрандамен тікелей айналысу қажеттілігін қанағаттандыратын модель болуы тиіс.
Қысқасы, біздің бизнес моделіміз жұмыс істеуі үшін ол теңгерімді және барлығын қамтитын болуы керек, сонда Кәсіпкер де, Менеджер де, Техник де өз орнын тауып, өздеріне лайықты жұмыспен айналысады.
Мұндай модельді табу үшін американдық шағын бизнесті таңғажайып түрде өзгерткен революциялық дамуды қарастырайық.
Мен оны <span data-term="true">«Дайын шешім» (Turn-Key) революциясы</span> (бизнесті толықтай жұмыс істеп тұрған жүйе ретінде беру моделі) деп атаймын.
Сараның дүкенін ашатын уақыт болды. Біздің әлі де істейтін шаруамыз көп еді.
«Мен бүгін кешке ораламын», — дедім. «Кетпес бұрын сұрақтарыңа жауап берейін бе? »
«Иә», — деп Сара күлімсіреді. «Қашан бастай аламыз? »
Қосымша ақпарат алу үшін www. e-myth. com сайтына кіріңіз
II БӨЛІМ
«Дайын шешім» революциясы: Бизнеске жаңа көзқарас
Жүйелер теориясы әлемге барлық құбылыстардың өзара байланыстылығы тұрғысынан қарайды және бұл шеңберде қасиеттерін оның бөліктеріне дейін азайтуға болмайтын біртұтас бүтін «жүйе» деп аталады. Фритьоф Капра The Turning Point
Өнеркәсіптік революция, Технологиялық революция, Ақпараттық дүмпу — бұлардың бәрі бүгінгі әлемге таныс құбылыстар. Олардың әрқайсысының біздің өмірімізге тигізген әсеріне күмән жоқ.
Бірақ «Дайын шешім» революциясын сипаттауды сұраса, көптеген адамдар ештеңе түсінбей қарап қалар еді.
Дегенмен, «Дайын шешім» революциясының американдық шағын бизнеске тигізген әсері және болашаққа беретін маңызы жоғарыда аталған құбылыстардың кез келгенімен бірдей терең.
Өйткені «Дайын шешім» революциясының негізінде кез келген шағын бизнесті — шын мәнінде, көлеміне қарамастан кез келген бизнесті — хаос пен дерттен тәртіпке, шабытқа және үздіксіз өсуге айналдыра алатын бизнесті жүргізу тәсілі жатыр. Дәл осы «Дайын шешім» революциясы бізге ерекше бизнесті дамытудың құпия кілтін — жұмыс істейтін бизнестің ең теңгерімді моделін ұсынады.
Франчайзинг құбылысы
Бәрі 1952 жылы елу екі жастағы сатушының Калифорниядағы Сан-Бернардинодағы гамбургер сататын дүңгіршекке екі ағайынды иесіне сүт коктейль машинасын сату үшін кірген кезінен басталды.
Оның көргені нағыз керемет еді.
Кем дегенде, сүт коктейль машинасының сатушысы Рэй Крок оны осылай сипаттаған болар еді. Өйткені ол ең алғашқы MacDonald’s (кейінірек McDonald’s-қа айналды) гамбургер дүңгіршегі сияқты ештеңені ешқашан көрмеген еді.
Ол швейцариялық сағат сияқты жұмыс істеп тұрды!
Гамбургерлер ол бұрын-соңды көрмеген жолмен — жылдам, тиімді, арзан және бірдей етіп дайындалды.
Ең бастысы, мұны кез келген адам істей алады.
Ол мектеп оқушыларының иелерінің бақылауымен дәлдікпен жұмыс істеп жатқанын, дүңгіршектің алдында кезекте тұрған тұтынушыларға қуанышпен қызмет көрсетіп жатқанын көрді.
Рэй Крокқа ағайынды МакДональдтардың жасағаны жай ғана кезекті гамбургер дүңгіршегі емес, «ақша машинасы» екені белгілі болды!
Сол алғашқы сапардан кейін, бұрын-соңды сезінбеген құштарлыққа бой алдырған Рэй Крок Мак пен Джим МакДональдты өз әдістерін <span data-term="true">франчайзингке</span> (бизнес жүргізу құқығын сату) беруге көндірді.
Он екі жылдан кейін және бірнеше миллион гамбургерден соң, ол оларды сатып алып, әлемдегі ең ірі дайын тағам тарату жүйесін құрды.
«Әлемдегі ең табысты шағын бизнес»
McDonald’s бүгінде өзін осылай атайды.
Және бұған дәлел де жеткілікті.
Себебі McDonald’s-тың табысы шынымен де таңғалдырады.
Ойлап қараңызшы. Қырық жылдан аз уақыт ішінде Рэй Кроктың McDonald’s-ы жылына 40 миллиард доллар табыс табатын, әлем бойынша 28 707 мейрамханасы бар — және олардың саны әр минут сайын артып жатыр — 120 елде күн сайын 43 миллионнан астам адамға қызмет көрсететін империяға айналды! Бұл Америкадағы мейрамханалардан түсетін жалпы табыстың 10 пайызынан астамын құрайды!
Орташа алғанда, бір McDonald’s мейрамханасы жылына 2 миллион доллардан астам сауда жасайды және орташа есеппен салыққа дейінгі таза пайдасы 17 пайызды құрайтын әлемдегі кез келген басқа бөлшек сауда бизнесінен тиімдірек.
Бірақ Рэй Крок тек фантастикалық табысты бизнес құрып қана қойған жоқ. Ол кәсіпкерлердің тұтас буыны өз байлығын құрған модельді — франчайзинг құбылысының бастауы болған модельді жасады.
Бәрі бірнеше кәсіпкердің Кроктың табыс формуласымен тәжірибе жасай бастауынан басталды. Бірақ көп ұзамай бұл кішкентай ағын Ниагара сарқырамасына айналды!
2000 жылы 75 салада 320 000 франчайзингтік бизнес болды. Франшизалар жыл сайын 1 триллион доллар сауда жасайды — бұл елде жұмсалатын әрбір бөлшек сауда долларының 50 пайызына жуығы — және онда 8 миллионнан астам адам жұмыс істейді, бұл ел экономикасындағы мектеп жастағы жастардың ең ірі жұмыс берушісі болып табылады.
Бірақ McDonald’s-тың кемеңгерлігі франчайзингтің өзінде емес. Франшиза жүз жылдан астам уақыт бойы болған. Көптеген компаниялар — соның ішінде Coca-Cola мен General Motors — франчайзингті кеңейіп жатқан нарықтарға арзан жолмен шығудың тиімді әдісі ретінде қолданды. Рэй Кроктың McDonald’s-ының нағыз кемеңгерлігі — Бизнес-формат франчайзингі (тек брендті емес, бизнесті жүргізудің толық жүйесін беретін модель).
Американдық бизнесті төңкерген — дәл осы Бизнес-формат франчайзингі.
Әрбір сегіз минут сайын жаңа франшизаның ашылуына себепші болған және соңғы қырық жылдағы франчайзинг құбылысының табысына негіз болған — дәл осы Бизнес-формат франчайзингі.
АҚШ Сауда департаментінің 1971 жылдан 1987 жылға дейінгі зерттеулеріне сәйкес, франшизалардың 5 пайыздан азы ғана жыл сайын жабылады, немесе бес жылда 25 пайызы ғана тоқтайды.
Бұл статистиканы тәуелсіз иеліктегі бизнестердің 80 пайыздан астам сәтсіздікке ұшырауымен салыстырсаңыз, экономикамыздағы «Дайын шешім» революциясының күшін және Бизнес-формат франчайзингінің сіздің бизнесіңіздің болашақ табысына қосқан үлесін бірден түсіне аласыз.
Кілтті бұрау: Бизнес-формат франчайзингі
Алғашқы франчайзингтік бизнестер (олардың көбі әлі де бар) «сауда атауы» франшизалары деп аталатын.
Мұндай жүйеде франчайзер кішігірім компанияларға өзінің ұлттық деңгейде танымал өнімдерін жергілікті жерде сатуға лицензия береді.
Бірақ Бизнес-формат франчайзингі «сауда атауы» франшизасынан бір қадам ілгері жылжыды.
Бизнес-формат франчайзингі кішігірім кәсіпорынға тек өз атын беріп қана қоймайды, сонымен бірге франчайзиге (франшиза сатып алушы) бизнесті жүргізудің тұтас жүйесін ұсынады.
Дәл осы айырмашылықта «Дайын шешім» революциясының шынайы маңызы мен оның таңғажайып табысы жатыр.
«Дайын шешім» революциясы мен Бизнес-формат франчайзингі осы елдегі бизнес негізін қалаушылардың көпшілігінің сеніміне қайшы келетін сенімнен туындаған.
Көптеген бизнес негізін қалаушылар бизнестің табысы ол сататын өнімнің табыстылығына байланысты деп сенеді.
<span data-term="true">Сауда маркасы франчайзері</span> (тек танымал бренд атауын пайдалану құқығын беруші) үшін франшизаның құны лицензияланатын бренд атауының құндылығында жатыр: Cadillac, Mercedes, Coca-Cola.
Бір кездері бұл сенім шындыққа жанасатын, бірақ қазір олай емес. Бренд атаулары Миннесотадағы боран кезіндегі қар ұшқындарындай қаптап кеткен әлемде, брендпен қауіпсіз позицияны орнату және оны сақтап қалу барған сайын қиындап, өте қымбатқа түсуде.
Нәтижесінде, жалпы франчайзинг бұрын-соңды болмаған қарқынмен дамып жатқан кезеңде, сауда маркасы франшизалары азайып барады.
Бұл өсімге <span data-term="true">Бизнес-формат франчайзингі</span> (брендті ғана емес, бизнесті жүргізудің толық жүйесін ұсыну моделі) себеп болды.
Себебі Бизнес-формат франчайзингі бизнестің нақты өнімі — оның не сататыны емес, оны қалай сататыны деген сенімге негізделген.
Бизнестің нақты өнімі — бизнестің өзі.
Рэй Крок McDonald’s-та гамбургер оның өнімі емес екенін түсінді. McDonald’s-тың өзі өнім болды.
Ол бұған ең маңызды себеппен сенді.
Өнімнің орнына бизнесті сату
Рэй Крок нағыз кәсіпкер (бизнестің болашақ моделін жасаушы) болды. Көптеген кәсіпкерлер сияқты, оның да бір үлкен кемшілігі болды: оның арманы зор, бірақ ақшасы өте аз еді.
Франчайзи (франшизаны сатып алушы) келді.
Франчайзи Рэй Крок үшін өз арманын жүзеге асырудың құралына айналды.
Сол сәтте Рэй Крок өз бизнесіне өнім ретінде, ал франчайзиге өзінің бірінші, соңғы және ең маңызды тұтынушысы ретінде қарай бастады.
Өйткені франчайзиді гамбургерлер, фри картобы немесе милкшейктер қызықтырмады; оны бизнес қызықтырды.
Бизнес сатып алуға деген құштарлықпен ол тек бір нәрсені білгісі келді: «Бұл жұмыс істей ме? »
Рэй Кроктың ең басты мәселесі өз бизнесінің кез келген басқа бизнестен жақсы жұмыс істейтініне қалай көз жеткізу болды.
Егер McDonald’s оның арманын орындауы тиіс болса, франчайзи оны сатып алуға дайын болуы керек еді.
Рэй Крок бұған сенімді болудың жалғыз жолы — McDonald’s-тың айналадағы кез келген басқа бизнес-өнімдерден жақсы жұмыс істейтініне көз жеткізу екенін түсінді.
Бастапқыда Рэй Крок тек басқа гамбургер бизнестерімен ғана емес, ол айналадағы барлық бизнес мүмкіндіктерімен бәсекелесті!
Бірақ Рэй Кроктың McDonald’s-тың жұмыс істейтініне көз жеткізуінің екінші себебі болды.
Көптеген шағын бизнестердің сәтсіздікке ұшырау деңгейін ескере отырып, ол маңызды фактіні түсінген болуы керек: McDonald’s болжамды табысқа жетуі үшін бизнес өздігінен жұмыс істеуі керек, өйткені франчайзи, егер оны өз еркіне қалдырса, ол мұны істей алмайтыны анық еді!
Осыны түсінгеннен кейін Рэй Кроктың мәселесі оның мүмкіндігіне айналды.
Бизнесті сату үшін оның жұмыс істейтініне көз жеткізуге мәжбүр болған ол, сонымен бірге оны кім сатып алса да, сатылғаннан кейін жұмыс істей беретін бизнес жасап шығарды.
Осыны түсінген ол қателіктерден қорғалған, болжамды бизнес жасау міндетіне кірісті.
Адамға тәуелді емес, жүйеге тәуелді бизнес.
Оның қатысуынсыз жұмыс істей алатын бизнес.
Өзіне дейінгі (және кейінгі) көптеген шағын бизнес иелерінен айырмашылығы — Рэй Крок өз бизнесінің ішінде емес, оның үстінде жұмыс істеді.
Ол өз бизнесі туралы жаппай өндірілетін өнімнің өндіріс алдындағы прототипімен жұмыс істейтін инженер сияқты ойлай бастады.
Ол бұл сөз бен процесс сәнге айналғанға дейін бірнеше ондаған жыл бұрын McDonald’s-ты қайта жобалай бастады.
Ол McDonald’s туралы Генри Форд Model T көлігі туралы қалай ойласа, дәл солай ойлай бастады.
Прототиптің компоненттерін өте төмен бағамен және толық ауыстырылатын бөлшектермен құрастыру үшін оларды қалай жасау керек?
Нәтижесінде пайда болатын бизнес жүйесін қайта-қайта қайталауға болатындай етіп, әрбір бизнес — дәл Model T сияқты — өзіне дейінгі мыңдаған көліктер сияқты сенімді жұмыс істейтіндей етіп компоненттерді қалай құрастыруға болады?
Рэй Кроктың жасағаны — Өнеркәсіптік революцияның ойлау жүйесін Бизнесті дамыту процесіне және бизнес-кәсіпорында бұрын-соңды болмаған деңгейде қолдануы еді.
Өнім ретіндегі бизнес тек жұмыс істеген жағдайда ғана сатылатын еді. Ал оның әлемнің кез келген нүктесіндегі франчайзидің қолында жұмыс істейтініне көз жеткізудің жалғыз жолы — оны жаппай өндіріске жібермес бұрын прототипте сынақтан өткізуге болатын, толықтай болжамды компоненттерден құрастыру болатын.
Бизнес-формат франчайзингінің таңғажайып табысының және «Кілтімен өткізу» революциясының бастауының сыры осында жатыр.
Бұл құпия — <span data-term="true">Франчайзинг Прототипі</span> (бизнестің барлық процестері сыналған және жүйеленген алғашқы жұмысшы моделі).
Дәл осы Франчайзинг Прототипінде әрбір табысты франчайзер өз болашағын құрады.
Дәл осы Франчайзинг Прототипінде әрбір ерекше франчайзер өз дәулетінің дәнін себеді.
Және дәл осы Франчайзинг Прототипінен сіз өз бизнесіңізді жұмыс істету үшін қажетті модельді таба аласыз.
Сара екеуміз бұл әңгімені бастау үшін бұдан жақсы уақыт таба алмас едік.
Егер ол бұрын-соңды Техник-кәсіпкер болудың салмағын сезінсе, өз бизнесінің жұмысына байланып қалып, ол үшін шектен тыс құн төлеп жүргенін сезсе, бұл дәл қазір болатын.
Түнгі сағат он болған еді. Әдеттегідей, оның күні қарбалас өтті. Еден жуудан, қоқыстарды жинап, шығарудан, келесі күнге пештерді дайындаудан, сөрелерді бастапқы жылтырына дейін тазалаудан — оған қоса күні бойы тұтынушыларды күтуден, бәліш, кофе және шай ұсынудан; тарелкаларды, кеселерді жуудан, кептіруден және жинаудан; күміс ыдыстарды жылтыратудан оның жүзі қатты шаршаңқы көрінді.
Дегенмен, сол күні дүкенде болған барлық нәрсеге қарамастан, сіз оны біле алмас едіңіз; өйткені дүкен әдеттегідей мінсіз таза еді. Оны осы қалыпта ұстау үшін қанша күш жұмсаса да, Сараның өз иелігіне қарап отырып сезінген теңдесі жоқ қанағаттануын байқамай қалу мүмкін емес еді. Бірақ ол анық шаршаған болатын.
Біз екі орындықты үстелге жақындатып қойып, ол дайындаған шайды үнсіз ішіп отырдық. Қабырғадағы үлкен сағат үнсіздігімізді бұзып, нық соғып тұрды. Көшеден анда-санда көлік өтіп жатты. Адамдар дүкен терезелерінің қасынан өтіп, кейде түнгі сапарларын жалғастырмас бұрын дүкен ішіне көз тастап өтті.
Мен Сараның дайын екендігі туралы белгісін күттім.
Ақырында, ол ойланып, ақырын сөйлей бастады: «Сіз McDonald’s-ты үлгі ретінде айтып отырсыз. Менің бұған келісетін-келіспейтінімді білмеймін. Егер менің тәтем осында болса, ол McDonald’s-ты сіз айтқанның дәл қарама-қайшысы деп есептейтініне сенімдімін. Бұл туралы маған айтып беріңізші», — деді ол. «Тәтеме қалай жауап берер едіңіз, оған не айтар едіңіз, соны білгім келеді».
«Білесің бе, Сара,» — деп бастадым мен, «бүгін сенің бойыңда бір нәрсенің өзгергенін сезіп тұрмын. Маңызды бір нәрсе. Сондай-ақ сұрағыңның өңінен сенің McDonald’s туралы мәселені зерттеуге шындап қызығушылық танытып отырғаныңды сеземін және мен сенімен бұл сұрақты ең терең деңгейде талқылауға дайынмын. Осы үшін саған рақмет айтқым келеді.
«Шынында да, көптеген шағын бизнес иелері бастапқыда McDonald’s туралы менің айтқанымды дұрыс түсінбейді. Олар фастфудты төмен сапамен байланыстырады. Содан кейін олар McDonald’s-ты мысал ретінде келтіру арқылы мені ұсынылатын өнімнің сапасы төмен болса да, бизнесте өте табысты болуға болады деп тұспалдап отыр деп ойлайды. Негізінде бәрі керісінше. Бірақ, бұған бір сәттен кейін қайта оралайын.
«Сенің тәтеңе келсек, мен оны ешқашан кездестірмесем де, сенің сипаттауың бойынша мен оны танитын сияқтымын. Егер ол осында болса және маған осы сұрақты қойса, мен оған былай деп айтар едім:
«Мен Рэй Кроктың мақсаты бар адам болғанын айтар едім. Оның мақсаты айқын, таза және нық болды. Ол бәріміз сияқты қарапайым әлемде, көптеген нәрселер өздері істеуі керек нәрсені істемейтін әлемде өмір сүрді. McDonald’s-тан ол өзіне тиісті нәрсені, дәл жоспарланғандай, әр уақытта қайталап істейтін дүниені көрді. Рэй Крок үшін бұл шабыт болды. Шын мәнінде, ол бұған таңғалды. Ол қарапайым адам еді. Және ол McDonald’s деп аталатын нәрсенің кең ауқымдылығына ғашық болды.
«Сен бәліш пісіруді қалай жақсы көрсең, Рэй Крок McDonald’s-ты жасауды солай жақсы көрді. Сен ерекше бәліш шығаруды қалай жақсы көрсең, Рэй Крок та ерекше нәтижені дәл солай, дәл сондай әсермен әр уақытта шығаруды жақсы көрді. Сен өз ас үйіңнің иісін, көрінісін, дәмін қалай жақсы көрсең, Рэй Крок McDonald’s-тың хош иісін, иісін, көрінісін, дәмін солай жақсы көрді. Ол ғашық адам еді.
«Енді сырттай қарағанда, сенің неге McDonald’s-ты сынауың мүмкін екенін түсінемін. Сен адамдар ет жемеуі керек деп айтуың мүмкін. Сен гамбургерлер майлырақ немесе аз майлы болуы керек немесе басқа да нәрселерді айтуың мүмкін. Бірақ сенің айта алмайтын нәрсең — ешқашан айта алмайтын нәрсең — McDonald’s өз уәдесінде тұрмайды деген сөз. Себебі ол уәдесін орындайды. Әлемдегі кез келген бизнестен жақсырақ, Рэй Крок өмірінің махаббаты болған McDonald’s, ол кеткеннен кейін де өз уәдесін сақтап келеді. Ол біз күткен нәтижені әр уақытта дәл береді.
«Сондықтан мен McDonald’s-қа кез келген шағын бизнес үшін модель ретінде қараймын.
«Себебі ол өзінің 28 000-нан астам дүкенінде біздің көбіміз бір дүкенде істей алмайтын нәрсені істей алады!
«Мен үшін адалдық (интегритет) деген осы. Бұл — айтқаныңды орындау, ал егер істей алмасаң, оны істеуді үйрену.
«Егер бұл керемет бизнестің өлшемі болса — мен солай деп санаймын — онда McDonald’s-тан артық керемет бизнес жоқ. Біз сияқты шағын бизнес иелерінің ішінде кім осы нәрселерді солар сияқты жақсы істейміз деп айта алады?
«Бірақ McDonald’s бұдан да маңызды.
«McDonald’s тек ерекше бизнес қана құрып қойған жоқ, ол біз сияқты барлық шағын бизнес иелері үшін ерекше бизнес құрудың ерекше жолын жасады. Ол біз еліктей алатын модель жасады.
«Және оның соңғы төрт онжылдықта біздің экономикамызға тигізген терең әсері біздің түсінігімізден де жоғары.
«Сонымен, Сараның тәтесі, мен шын жүректен сенемін, егер сіз Рэй Крокты білгеніңізде, оның бойынан өзіңіз сияқты туысқан жанды табар едіңіз.
«Сіз оны өз ас үйіңізге шақырар едіңіз, ол сізді өзінікіне шақырар еді.
«Сіз онымен керемет бәліш қабығын жасау өнерін үлкен құштарлықпен талқылар едіңіз, ал ол сізбен — дәл сондай құштарлықпен — керемет фри картобын жасау өнерін талқылар еді.
«Сіз оған жемістерді дайындау құпиясын айтар едіңіз, ол да сізге өзі сүйіспеншілікпен берілген гамбургер нандарын дайындау құпиясын бөлісер еді.
«Бір үлкен ерекшелікті қоспағанда, сіздер бірдей адамсыздар.
«Сіздің, Сараның тәтесі, тек бір ғана ас үйіңіз болды, онда сіз жалғыз немесе қасыңызда Сарамен бірге бәліш пісіруді жақсы көрдіңіз.
«Рэй Кроктың мыңдаған ас үйі болды, онда ол жұмыс істегенді ұнататын, миллиондаған адамдарға сіз азғантай адамға көрсеткендей сүйіспеншілікпен назар аудару қабілетін үнемі жетілдіріп отырды.
«Сіз — өз ісін жақсы көретін Техниксіз, шеберсіз.
«Ол — кәсіпкер еді, бірақ сонда да өз ісін жақсы көретін шебер еді.
«Екеуіңіздің араңыздағы жалғыз айырмашылық — ауқым деңгейінде.
«Енді мен сендерге оның осындай көлемдегі нәрсені қалай жасағанын айтып берейін. »
8 ФРАНЧАЙЗИНГ ПРОТОТИПІ
Дәлдік аспаптары мінсіздік мүмкін емес жерде идеяны, өлшемдік дәлдікті жүзеге асыру үшін жасалған. Мотоциклдің ешбір бөлшегі мінсіз емес және ешқашан болмайды да, бірақ осы аспаптар сізді сол мінсіздікке жақындатқанда, ғажайып нәрселер орын алады және сіз сиқыр деп аталатын күшпен дала төсінде ұшып келе жатасыз, егер ол барлық жағынан толықтай рационалды болмаса. Роберт М. Пирсиг Зен және мотоциклді күту өнері
Бизнес-формат франчайзингінің табысы — бизнестегі ең маңызды жаңалық екені даусыз.
Бір жыл ішінде Бизнес-формат франшизалары 95 пайыз табыстылық көрсеткен, бұл жаңа дербес иеліктегі бизнестердің 50 пайыздан астам сәтсіздік деңгейімен мүлдем қарама-қайшы. Барлық бизнестің 80 пайызы алғашқы бес жылда сәтсіздікке ұшырайтын жерде, барлық Бизнес-формат франшизаларының 75 пайызы табысқа жетеді!
Бұл табыстың себебі — Франчайзинг Прототипі.
Франчайзер үшін Прототип арманның жұмыс істеу моделіне, кішірейтілген әлемдегі арманға айналады. Прототип барлық шығармашылық ойлардың инкубаторы мен питомнигіне айналады, бұл жерде шығармашылық прагматизммен ұштасып, жұмыс істейтін инновацияға айналады.
Франчайзинг Прототипі — бұл бизнесте іске қосылмас бұрын барлық болжамдардың қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін тексеру үшін сынақтан өткізілетін орын.
Онсыз франшиза кез келген бизнес сияқты ретсіз және тәртіпсіз, мүмкін емес арман болып қалар еді.
Прототип гипотеза мен әрекет арасындағы буфер қызметін атқарады. Идеяларды бәсекелес идеялар әлемінде емес, нақты әлемде сынақтан өткізеді. Құндылықтың жалғыз критерийі — «Бұл жұмыс істей ме? » деген басты сұраққа жауап болады.
Прототипін аяқтағаннан кейін франчайзер франчайзиге бұрылып: «Маған мұның қалай жұмыс істейтінін көрсетуге рұқсат етіңіз», — дейді.
Және ол жұмыс істейді. Жүйе бизнесті басқарады. Адамдар жүйені басқарады.
Франчайзинг Прототипінде жүйе барлық бизнестер мен адамзат ұйымдарын ежелден бері мазалап келген мәселелердің шешіміне айналады.
Жүйе бизнестің жұмыс істеуі үшін қажетті барлық элементтерді біріктіреді. Ол бизнесті машинаға, немесе дәлірек айтсақ, ол өте тірі болғандықтан, өз бөлшектерінің тұтастығымен қозғалатын, барлығы бірлесіп алға қойған мақсатқа жұмыс істейтін ағзаға айналдырады. Және өзінің Прототипінен бастау алып, ол бұрын-соңды болмағандай жұмыс істейді.
Рэй Кроктың McDonald’s-ында бизнес жүйесінің кез келген егжей-тегжейі алдымен Прототипте сыналды, содан кейін адам факторына негізделген бизнесте бұрын-соңды болмаған деңгейде бақыланды.
Фри картобы езіліп кетпеуі үшін жылыту жәшігінде жеті минуттан артық қалмайтын. Езілген фри картобы — McDonald’s-тың фри картобы емес. Гамбургерлер қажетті ылғалды сақтау үшін ыстық науалардан он минуттан аспайтын уақытта алынатын. Мұздатылған ет котлеттерінің өлшемі мен салмағы бірдей болып, плитада дәл бір уақытта аударылатын. Тұздалған қиярлар тұтынушының алдына түсіп кетпеуі үшін қолмен арнайы үлгіде қойылатын. Тамақ тұтынушыға алпыс секунд немесе одан аз уақыт ішінде берілетін.
Тәртіп, стандарттау және реттілік — басты ұрандар болды.
Тазалық ең ұсақ бөлшектерге дейін мұқият қадағаланды.
Рэй Крок тұтынушының «арзан» дегенді «назардан тыс қалу» немесе «сапасыз» деп түсінбеуіне бекінді. Ешбір бизнес ұсақ-түйекке, тұтынушының күткені әр уақытта дәл орындалатынына кепілдік беретін жүйеге соншалықты мән бермеген еді.
Рэй Кроктың жүйесі франчайзиге бұрынғы сауда маркасы франшизаларынан айырмашылығы, мүмкіндігінше аз оперативті еркіндік қалдырды.
Бұған ол франшизаны басқаруға рұқсат бермес бұрын оны қатаң оқу бағдарламасынан өткізу арқылы қол жеткізді.
McDonald’s-та оны Гамбургерология Университеті немесе Гамбургер Ю (Hamburger U) деп атады.
Онда франчайзи гамбургер жасауды емес, гамбургер жасайтын жүйені — McDonald’s-тың тұтынушыларын әр уақытта қанағаттандыратын жүйесін қалай басқаруды үйренді. Бұл McDonald’s-тың ерекше табысының негізі болуы тиіс жүйе еді.
McDonald’s-тың өзін «Әлемдегі ең табысты шағын бизнес! » деп атауына таңғалуға бола ма?
Ол солай!
Рэй Крок осыдан төрт онжылдық бұрын ойлап тапқан әрбір ерекше бөлшек бүгінде одан да ерекше.
Hamburger U болсын, қиярдың қойылуы болсын, нанның ұсынылғанға дейін қыздырылуы немесе котлеттің қалыңдығы болсын — мұның бәрі бүгінде, Рэй Крок кеткеннен кейін де, франчайзи үшін McDonald’s-тың жүрегіндегі жүйе ретінде белгілі.
Франчайзи жүйені үйренгеннен кейін, оған өз бизнесінің кілті беріледі. Сондықтан бұл атау: Turn-Key Operation (Кілтімен өткізілетін операция — толық дайын, жұмыс істеп тұрған бизнес).
Франчайзиге жүйені пайдалану құқығы лицензияланады, ол оны басқаруды үйренеді, содан кейін «кілтті бұрайды». Қалғанын бизнес атқарады.
Франчайзилер мұны жақсы көреді!
Себебі, егер франчайзер бизнесті жақсы жобаласа, әрбір мәселе алдын ала ойластырылған болады. Франчайзиге жүйені басқаруды үйрену ғана қалады.
Франчайзинг Прототипінің мәні осында.
Бұл — жүйені ойлап табу және жетілдіру орны. Оның жұмыс істейтінін анықтау, өйткені сіз оны өзіңіз істеп көрдіңіз.
Жүйе — бұл сіз бизнеске сырттан әкелетін нәрсе емес. Бұл — бизнесті құру процесінен туындайтын нәрсе.
Франчайзинг Прототипі мәңгілік сұрақтың жауабы болып табылады: «Мен тұтынушыға ол қалаған нәрсені бере отырып, оны беретін бизнесті бақылауды қалай сақтаймын? »
Кәсіпкер үшін Франчайзинг Прототипі — оның көзқарасы нақты әлемде пішінге ие болатын орта.
Менеджер үшін Франчайзинг Прототипі оның өмірі үшін өте маңызды реттілікті, болжамдылықты және жүйені қамтамасыз етеді.
Техник үшін Прототип — ол өзі сүйетін ісімен — техникалық жұмыспен еркін айналыса алатын орын.
Ал шағын бизнес иесі үшін Франчайзинг Прототипі өзінің үш тұлғасын (Кәсіпкер, Менеджер, Техник) теңдестірілген түрде қоректендіретін және сонымен бірге жұмыс істейтін бизнес құрудың құралы болып табылады.
Міне, сіз таптыңыз: Франчайзинг Прототипі — сіз іздеген модель. Франчайзинг Прототипі — жұмыс істейтін бизнестің моделі. Кәсіпкерді, Менеджерді және Техникті бірден қанағаттандыратын теңгерімді модель.
Және ол әрқашан сонда болды! Ол McDonald’s-та болды. Федерал Экспресс-те. Дисней Уорлд-те. Миссис Филдс Кукис-те.
Ол Сабвей Сэндвичте, Доминос Пиццада, Кентукки Фрайд Чикенде және Пицца Хатта болды.
Ол Тако Белл, ЮПС және Юниверсал Студиода болды.
Ол осы уақыт бойы сіз оны тапқанша күтіп тұрды!
Ол айналаңыздағы кез келген ерекше бизнестің — франшиза болсын, болмасын — жүрегіндегі Меншікті Операциялық Жүйе түрінде болды.
Өйткені, сайып келгенде, кез келген Бизнес-формат франчайзингінің бар болғаны осы.
Бұл — әрбір ерекше бизнесті өзінің бәсекелестерінен сәтті және артықшылықпен ерекшелендіретін бизнесті жүргізудің меншікті тәсілі. Бұл тұрғыдан алғанда, әлемдегі кез келген ұлы бизнес — бұл франшиза.
Сұрақ мынада: Өзіңіздікін қалай құрасыз? Бұл күшті азат етуші идеяны өзіңіз үшін қалай жұмыс істетесіз?
Өзіңіздің Франчайзинг Прототипін қалай жасайсыз?
Сіз де Рэй Крок сияқты күн сайын болжамды, қиындықсыз және пайдалы жұмыс істейтін бизнесті қалай құрасыз?
Сізсіз де жұмыс істейтін бизнесті қалай құрасыз?
Толыққанды өмір сүру үшін бизнесіңізден қалай босайсыз?
Түсіндіңіз бе? Мұның неге соншалықты маңызды екенін көріп тұрсыз ба?
Себебі сіз мұны жасамайынша, бизнесіңіз сіздің өміріңізді бақылайтын болады!
Бірақ сіз осы идеяны өзіңіз үшін жұмыс істете бастағанда, сіз бостандыққа барар жолда боласыз!
Сараның мұны түсінгенін көрдім.
Оның бетіндегі қызыл ирайдың күні бойы істеген жұмысына еш қатысы жоқ екенін көрдім.
Оның қара, ақылды, шығармашылық көздері менің көзіме қадалып, ішінде сұрақтар қайнап жатқанын көрдім. Ол кәсіпкерлік бизнес құру туралы ойдан толқып тұрды.
Және ол оның қолында бір бизнес бар екенін білді.
Ол Рэй Крок өз бизнесінде жасаған нәрсені өз бизнесінде жасай алатын еді. Оған тек қалай екенін үйрену керек болды!
9 БИЗНЕСІҢІЗДІҢ ІШІНДЕ ЕМЕС, ОНЫҢ ҮСТІНДЕ ЖҰМЫС ІСТЕУ
пішін — бұл тек бастамасы. Бұл сезімдер мен функцияның жиынтығы; пішіндер мен заттар адамға ағашпен жұмыс істегенде жасаған жаңалықтарымен бірге келеді, олар бәрін біріктіріп, пішінге мән береді. Джеймс Кренов Шебер-жиһазшының жазбалары
Мен айтқалы жатқан ойды түсінуіңіз өте маңызды. Өйткені, егер түсінсеңіз, сіздің бизнесіңіз де, өміріңіз де ешқашан бұрынғыдай болмайды.
Негізгі ой: сіздің бизнесіңіз — сіздің өміріңіз емес.
Сіздің бизнесіңіз бен өміріңіз — мүлдем бөлек екі нәрсе.
Ең дұрысы, сіздің бизнесіңіз сіздің бір бөлігіңіз емес, сізден бөлек, өз ережелері мен мақсаттары бар дүние болуы керек. Оны өзінің жалғыз функциясын: тұтынушыларды табу және ұстап тұру міндетін қалай орындайтынына қарай өмір сүретін немесе өлетін ағза деуге болады.
Өміріңіздің мақсаты бизнеске қызмет ету емес, керісінше, бизнестің басты мақсаты сіздің өміріңізге қызмет ету екенін түсінген соң, сіз бизнестің ішінде емес, оның үстінде неліктен жұмыс істеу керек екенін толық сезіне отырып іске кірісе аласыз.
Франшиза Прототипі моделін қолдану
Дәл осы жерде сіз <span data-term="true">Франшиза Прототипі</span> (бизнестің кез келген жерде қайталануға дайын, жүйеленген алғашқы үлгісі) моделін өзіңіз үшін жұмыс істете аласыз.
Мұнда бизнестің ішінде емес, оның үстінде жұмыс істеу сіздің күнделікті қызметіңіздің негізгі тақырыбына, осы сәттен бастап жасайтын әрбір ісіңіздің басты катализаторына айналады.
Қазіргі иелік ететін немесе иелік еткіңіз келетін бизнесіңізді дәл сондай тағы 5 000 бизнеске негіз болатын прототип деп елестетіңіз. Сіздің бизнесіңіз 5 000 ұқсас нысан үшін үлгі болады. Жай ғана ұқсас емес, дәл сондай. Мінсіз көшірмелер. Клондар.
Басқаша айтқанда, бизнесіңізге франшиза беремін деп елестетіңіз. (Ескерту: Мен «елестетіңіз» дедім. Мен мұны міндетті түрде істеу керек деп тұрған жоқпын — егер өзіңіз қаламасаңыз).
Жеңіске жету ережелері
Енді бұл ойынның — франшиза ойынының — ережелері бар екенін түсініңіз:
Үлгі тұтынушыларға, қызметкерлерге, жеткізушілерге және несие берушілерге олар күткеннен де жоғары тұрақты құндылық береді. Үлгі дағды деңгейі мүмкіндігінше төмен адамдар арқылы басқарылатын болады. Үлгі мінсіз тәртіп орнаған орын ретінде ерекшеленеді. Үлгідегі барлық жұмыс Операциялық нұсқаулықтарда құжатталады. Үлгі тұтынушыға біркелкі болжамды қызмет көрсетеді. Үлгі бірыңғай түс, киім және нысан кодын қолданады.
Құндылық деген не?
Біз оны қалай түсінеміз? Меніңше, құндылық — бұл адамдардың қабылдауындағы нәрсе және одан артық ештеңе емес.
Сонымен, сіздің Прототипіңіз тұтынушыларға, қызметкерлерге, жеткізушілерге және несие берушілерге тұрақты құндылық беріп қана қоймай, олардың ең батыл үміттерінен де асып түсу үшін не істей алады?
Бұл — әрбір Кәсіпкер өзіне қоюы тиіс сұрақ. Өйткені бұл оның бизнесінің raison d’être (өмір сүруінің басты себебі)!
Кез келген ерекше бизнес құндылықтың онымен байланысқа түсетін әрбір адамға қалай әсер ететінін түсіну арқылы өмір сүреді.
- Құндылық — тұтынушы кетіп бара жатқанда есік алдында айтылған жылы сөз болуы мүмкін. Құндылық — пошта арқылы келген күтпеген сыйлық болуы мүмкін. Құндылық — жаңа қызметкерге жақсы орындалған жұмысы үшін немесе тәжірибелі сатушыға берілген ризашылық сөзі болуы мүмкін. Құндылық — өніміңіздің қолайлы бағасы немесе көмекке мұқтаж тұтынушыға тауарды түсіндіру кезіндегі ықыласыңыз болуы мүмкін. Құндылық — банкиріңізге ұқыптылығы үшін айтылған қарапайым «рахмет» болуы мүмкін.
Иә, мен «мүмкіндігінше төмен дағды деңгейі» дедім. Өйткені, егер сіздің моделіңіз жоғары білікті мамандарға тәуелді болса, оны көбейту мүмкін болмайды. Мұндай мамандар нарықта тапшы және қымбат, бұл сіздің өніміңіз бен қызметіңіздің бағасын өсіреді.
Мүмкіндігінше төмен дағды деңгейі дегенде, мен әрбір функцияны орындауға қажетті ең төменгі деңгейді айтып отырмын. Әрине, егер сізде заңгерлік фирма болса, сізге заңгерлер керек. Егер медициналық фирма болса — дәрігерлер керек. Бірақ сізге кемеңгер заңгерлер мен кемеңгер дәрігерлерді жалдаудың қажеті жоқ. Сізге жақсы заңгерлер мен жақсы дәрігерлер керемет нәтижелер шығаруы үшін леверидж (аз күшпен үлкен нәтижеге жету құралы) бола алатын ең үздік жүйені құру керек.
Өзіңізге мына сұрақты қоя беріңіз: Мен тұтынушыға қажетті нәтижені жеке тұлға арқылы емес, қалайша жүйелі түрде бере аламын? Басқаша айтқанда: Нәтижесі адамдарға емес, жүйеге тәуелді бизнесті қалай құрамын? Сарапшыға емес, жүйеге тәуелді бизнес.
Маманды жалдағанша, маман-жүйені қалай құруға болады?
Бұл адамдар маңызды емес дегенді білдірмейді. Керісінше, адамдар жүйеге жан бітіреді.
Үлкен бизнесті ерекше адамдар емес, қарапайым адамдардың ерекше істер жасауы құрайды.
Бірақ қарапайым адамдар ерекше істер жасауы үшін жүйе — «істі істеудің белгілі бір жолы» — өте қажет. Ол сіздің адамдарыңыздың дағдысы мен бизнесіңізге қажетті дағдылар арасындағы алшақтықты толтырып, тұрақты нәтиже береді.
Бұл контексте жүйе сіздің адамдарыңыздың өнімділігін арттыруға және бизнесті бәсекелестерден ерекшелеуге көмектесетін құралға айналады.
Ол құралдарды жасап, адамдарыңызды онымен жұмыс істеуге үйрету — сіздің жұмысыңыз. Ал дайындалған құралдарды қолданып, өз тәжірибесіне сүйене отырып жақсартулар ұсыну — адамдарыңыздың жұмысы.
Мен мұны «Қарапайым адамдар ережесі» деп атаймын. Кіші бизнес иелері көбіне жоғары білікті мамандарды ұнатады, өйткені олар «жұмысты соларға тапсырып, ұмытуға болады» деп ойлайды. Яғни, олар Өкілеттік беру (бақылауды сақтай отырып тапсыру) орнына Жауапкершіліктен қашу (жұмысты бақылаусыз тастап кету) арқылы басқаруды жөн көреді.
Бұл ойлаудың нәтижесінде бизнес адамдардың көңіл-күйіне тәуелді болып қалады. Көңіл-күйі болса — жұмыс істеледі, болмаса — істелмейді. Мұндай бизнесте «Адамдарымды қалай ынталандырамын? » деген сұрақ тұрақты бас ауруына айналады.
Ерекше адамдарға тәуелді бизнесте тұрақты нәтиже алу мүмкін емес. Ешбір ерекше бизнес бұған ұмтылмайды!
Өйткені әрбір мықты бизнес мынаны біледі: егер сіз бизнесті қарапайым адамдардың дағдыларына негіздеп құрсаңыз, ерекше мамандарсыз нәтижеге қалай жетуге болатыны туралы қиын сұрақтар қоюға мәжбүр боласыз. Сіз қарапайым адамдарды ерекше нәтиже шығаруға мәжбүрлейтін жүйені табуға, инновациялық шешімдер ойлап табуға мәжбүр боласыз.
Үшінші ереженің негізінде мынадай бұлжымас факт жатыр: хаосқа толы әлемде адамдардың көбі тәртіпті аңсайды. Бүгінгі әлемнің жаппай хаос күйінде екенін көру үшін данышпан болудың қажеті жоқ. Соғыстар, аштық, қылмыс, инфляция, ядролық қауіп — мұның бәрі теледидар арқылы бізге үздіксіз беріліп жатыр.
Элвин Тоффлер өзінің «Үшінші толқын» атты кітабында былай деп жазды: «... бүгін айналасына қараған адамдардың көбі тек хаосты көреді. Олар жеке дәрменсіздік пен мақсатсыздық сезімінен зардап шегеді. Жеке тұлғаларға өмірлік құрылым (структура) қажет. Құрылымы жоқ өмір — мақсатсыз үйінді. Құрылымның жоқтығы күйзеліске әкеледі. Құрылым бізге қажетті салыстырмалы түрде тұрақты тірек нүктелерін береді».
Дәл осы «салыстырмалы тұрақты тірек нүктелерін» реттелген бизнес өз тұтынушылары мен қызметкерлеріне ұсынады.
Реттелген бизнес тұтынушыға: «Мұндағы адамдар не істеп жатқанын біледі» дейді. Реттелген бизнес қызметкерлерге: «Сіз не істеп жатқаныңызды білесіз» дейді. Реттелген бизнес: «Әлем дұрыс жұмыс істемесе де, кейбір нәрселер дұрыс болуы мүмкін» дегенді білдіреді. Реттелген бизнес құрылымның бар екенін көрсетеді.
Құжаттама: «Біз мұнда жұмысты осылай істейміз» дейді.
Құжаттамасыз барлық қалыпты жұмыс «ерекше жағдайларға» айналады.
Құжаттама қызметкерлерге қажетті құрылымды және жұмысты ең тиімді жолмен қалай орындау керектігі туралы жазбаша нұсқауды береді. Бұл жаңа және ескі қызметкерлерге олар таңдаған жұмыс әлемінде қисын (логика) бар екенін жеткізеді.
Тоффлер тағы да былай дейді: «... көптеген адамдар үшін жұмыс тек жалақы емес, психологиялық тұрғыдан өте маңызды. Уақыт пен энергияға нақты талаптар қою арқылы ол өмірдің қалған бөлігін ұйымдастыруға болатын құрылымдық элементті береді».
Мұндағы негізгі сөз — нақты.
Құжаттама арқылы құрылым жалпылама мақсаттардан нақты және қарапайым тапсырмаларға дейін жеңілдетіледі. Соның арқасында әрқайсымыздың ішіміздегі «Техник» алдындағы жұмысты қалай істеу керектігін түсінеді.
Операциялық нұсқаулық — бұл компанияның «Мұны қалай істеу керек» деген нұсқаулығы. Ол жұмыстың мақсатын, қадамдарын және нәтиже стандарттарын айқындайды.
Бизнестің реттелген көрінуі жеткіліксіз; ол реттелген түрде әрекет етуі тиіс. Ол істерді болжамды, біркелкі жолмен жасауы керек.
Жақында болған бір оқиғаны айтып берейін. Мен бір шаштаразға бардым, ол бірінші ретте маған өмірімдегі ең жақсы шаш үлгісін жасап берді. Ол қайшының шебері екен, электрлі машинаны мүлдем қолданбады. Шашымды алмас бұрын, ол жууды талап етті, өйткені жуылған шашты алу оңай екенін түсіндірді. Ол жұмыс істеп жатқанда, көмекшісі маған кофені жаңартып тұрды. Бәрі тамаша болды, мен тағы келуге жазылдым.
Бірақ екінші рет келгенімде бәрі өзгерді. Ол қайшымен бірге машинаны да 50 пайыз қолданды. Шашымды жуған жоқ, тіпті ол туралы айтпады да. Көмекші кофе әкелді, бірақ тек бір рет. Дегенмен, шаш үлгісі тағы да керемет шықты.
Бірнеше аптадан соң үшінші рет келдім. Бұл жолы ол шашымды жуды, бірақ шаш алып болғаннан кейін ғана. Тағы да тек қайшы қолданды. Бірақ бұл жолы кофе ұсынылмады, оның орнына шарап ішесіз бе деп сұрады. Мен көмекші жоқ па десем, ол дүкеннің алдында тауарларды санап жүр екен.
Мен ол жерден кетіп бара жатып, енді қайтып келмеуге шешім қабылдадым. Мәселе шаш үлгісінде емес — ол керемет еді. Мәселе шаштаразда да емес — ол сыпайы, өз ісінің маманы. Мәселе басқада еді.
Тәжірибеде мүлдем тұрақтылық болған жоқ.
Бірінші кездесуде пайда болған үміттер келесі жолы бұзылып отырды. Мен не күтетінімді білмедім. Ал менің ішімдегі бір сезім сенімділікті қалады. Мен қайтып келу арқылы қайталай алатын тәжірибені қаладым.
Бұл болжамсыздық шаштараздың менің тәжірибемді үнемі өз бетінше өзгертіп отырғанын көрсетті. Менің тәжірибемді мен емес, ол бақылап отырды. Ол бизнесті мен үшін емес, өзі үшін жүргізді.
Шаштараз маған керемет әсер сыйлады да, кейін оны тартып алды.
Бұл маған колледждегі психология курсындағы «Күйген бала» (Burnt Child) синдромын еске түсірді. Бұл — бала бір ісі үшін бірде жазаланып, бірде мақтау алатын жағдай. Мұндай ата-ананың мінез-құлқы бала үшін апатты; ол не күтерін және қалай әрекет етерін білмейді. Тұтынушы үшін де солай.
«Күйген баланың» амалы жоқ, ата-анасымен қалады. Бірақ «Күйген тұтынушы» басқа жерге кете алады. Және кетеді де.
Сіздің моделіңізде не істейтініңіз маңызды емес, маңыздысы — сол істі әр уақытта бірдей істеуіңіз.
Маркетингтік зерттеулер көрсеткендей, тұтынушылар нарықтағы түстер мен формаларға қарап әрекет етеді. Түрлі топтар әртүрлі түстерге жауап береді. Сенсеңіз де, сенбесеңіз де, моделіңіздің түстері мен формалары бизнесіңізді өрге сүйреуі немесе құрдымға жіберуі мүмкін!
Түстерді зерттеу институтының негізін қалаушы Луис Ческин өзінің «Адамдар неге сатып алады» атты кітабында түстер мен формалардың күші туралы жазды. Практикалық тұрғыдан мағынасыз көрінетін кішкентай нәрселердің символикалық мәні зор болуы мүмкін.
Бірде біз дүкендегі әйелдердің таңдауын зерттедік. Бір жас әйел бірнеше түсте бар кофтаны сатып алғысы келді. Ол көк түстісін бетіне басып, айнаға қарады. Ол аққұба болатын және көк түстің жарасатынын білді. Сосын қызыл түстісін мейіріммен ұстап көрді. Оған бұл түс қатты ұнады, бірақ ол тым ашық деді. Сатушы сары түстің сәнде екенін айтты. Ол өзіне жарасатын түс, өзіне ұнайтын түс және сәндегі түстің арасында таңдау жасай алмай, ақыры сұр түстісін алды. Екі аптадан соң оның сұр кофтаны ұнатпайтыны белгілі болды. «Ол жансыз түс екен», — деді ол. Оны тек екі рет қана киді.
Сіздің бизнесіңіз де Ческиннің оқиғасындағы кофта сияқты. Жұмыс істейтін түстер бар және жұмыс істемейтін түстер бар. Тұтынушыға көрсететін түстер ғылыми түрде анықталып, бүкіл модельде — қабырғаларда, еденде, шот-фактураларда, киімдерде, маңдайшаларда қолданылуы тиіс.
Модель сіздің жалғыз өніміңіз — бизнесіңіз үшін сыртқы қаптама ретінде қарастырылуы керек.
Ческин бір сынақта үшбұрыш формасының шеңберге қарағанда сауданы азайтатынын, ал елтаңба (crest) формасының бәрінен озып кеткенін көрсетті. Елестетіп көріңізші, сауданың артуы немесе кемуі мағынасыз көрінетін форманы таңдауға байланысты!
Қорытынды
Осы уақытқа дейін айтылғандарды түйіндейік:
Бизнестің ішінде емес, оның үстінде жұмыс істеңіз. Бизнесіңізге жаппай шығарылатын өнімнің алғашқы прототипі ретінде қараңыз. Бизнесіңізді өзіңізден бөлек дүние, өзіндік әлемі бар механизм, сізге көбірек өмір сыйлайтын жүйе, тұтынушының қажеттіліктерін қанағаттандыратын құрал деп ойлаңыз. Бизнесіңізді жай ғана «жұмыс» деп ойламаңыз!
Бизнесіңіздің үстінде жұмыс істей отырып, мына сұрақтарды қойыңыз: 1. Менсіз де жұмыс істейтін бизнесті қалай құрамын? 2. Менің үнемі араласуымсыз адамдарымды қалай жұмыс істетемін? 3. 5 000-шы бөлімше 1-ші бөлімше сияқты біркелкі жұмыс істеуі үшін бизнесті қалай жүйелеймін? 4. Бизнеске иелік ете отырып, қалайша одан еркін бола аламын? 5. Мәжбүрлі жұмысты істегенше, сүйікті ісіммен қалай айналысамын?
Егер сіз осы сұрақтарды қойсаңыз, ақыр соңында нақты мәселеге тап боласыз: сіз жауаптарды білмейсіз! Бұл баяғыдан бергі басты мәселе еді.
Бірақ енді бәрі басқаша. Өйткені енді сіз өзіңіздің білмейтініңізді білесіз. Сіз мәселеге тіке қарауға дайынсыз. Мәселе бизнесте емес; ол ешқашан бизнесте болған емес.
Мәселе — сізде!
Бұл әрқашан сізде болды және сіз өзгермейінше солай қала береді. Бизнес деген не және ол қалай жұмыс істейтіні туралы көзқарасыңызды өзгерткенше. Бизнес, тіпті кішкентай бизнес болса да, өнер де, ғылым да екенін мойындағанша.
Бизнесті сәтті дамыту үшін сізге нақты ақпарат және сол ақпаратты іске асыру әдісі қажет. Төменде дәл сондай әдіс берілген.
Бұл — «E-Myth Mastery» (Кәсіпкерлік мифті игеру) бағдарламасы. Және бұл процесс сіздің өміріңізді өзгерте алады!
Сара маған бір сәт ойланып қарап тұрды да: «Жаңа ғана айтқандарыңызды өз сөзіммен сипаттап көрейін», — деді. Ол үстел үстіндегі қолдарын бір-біріне қатты айқастырып, айтпағын нығарлағандай маған қарай еңкейді.
«Сіздің айтқыңыз келгені — менің өз бизнесіммен тым қатты бірігіп кеткенім. Мен өзімді одан бөлектеуім керек: біріншіден, ол туралы ойлау тәсілімде, екіншіден, оған деген сезімімде, үшіншіден, ондағы жұмыс істеу стилімде.
Және айтып отырғаныңызды былай түсіндім: менің өз бизнесіммен осылай бірігіп кетуім, яғни Техниктің (бизнесті тек өз жұмысының жиынтығы ретінде көретін маман) бизнесті өзімнен артық та, кем де емес нәрсе ретінде көруге тырысуы — қазіргі мен сезініп жүрген барлық ауырсынудың, күн сайын жұмысқа барғанда бастан кешетін барлық реніштердің себебі. Егер мен жақсы болсам, бизнес те жақсы болады деген сенімім. Егер мен жеткілікті деңгейде көп жұмыс істесем, бизнес табысты болады деген ойым. Егер бизнестегі барлық нәрседен хабардар болсам, ешнәрсе дұрыс болмай қалмайды деген пікірім.
Және сіздің айтқаныңыздан түйгенім: реніштен құтылу үшін, бизнесімді нақты бақылауға алу үшін мен одан алшақтауым керек. Мен бизнес туралы бұрыннан қалыптасқан әдетімнен мүлдем басқаша, радикалды түрде ойлауым қажет. Мен бизнесті өнім ретінде қарастыруым керек. Менің бәліштерім өнім болса, бизнесім де сондай өнім деп ойлауым қажет. Егер мен осылай ойласам, бірден мынадай сұрақ туындайды: Менің бизнес-өнімім тек тұтынушыларды ғана емес, сонда жұмыс істегісі келетін қызметкерлерді де табысты тарту үшін қалай жұмыс істеуі керек?
Осы сұрақты қойған сәтте-ақ, мен бизнесті мүлдем жаңаша жүргізе бастаймын! »
Сара осы соңғы ойын тереңірек түйсіну үшін бір сәтке кідірді.
«Білесіз бе», — деді ол ақырын ғана, — «осы сәтке дейін бизнесім туралы идея ретінде ешқашан ойламаппын деп нық сеніммен айта аламын. Мен оны жай ғана жұмыс, жұмыс істейтін жер деп қабылдадым. Ол туралы басқаша ойлауға болатынын тіпті қаперіме де алмаппын. Бірақ қазір! Қазір бұл қызықты бола бастады. Толықтай жаңа мүмкіндік. Осылай ойлау маған орта мектептегі алғашқы әдебиет сабағын еске түсіреді. Менің мұғалімім Гекльберри Финнді оқытқан Роетке мырза еді, оның әдебиет тақырыбын жандандыратын ғажайып қабілеті бар болатын. Алғашқы тапсырманы — бұл «Гекльберри Финн» еді — оқып шыққанша кітапты қолымнан тастай алмадым. Кітаптағы адамдар шынайы, өз өмірлерін сүріп жатқан, шынайы жерлердегі кедергілерді, қорқынышты, махаббатты, сезімдерді бастан кешіп жатқан адамдар еді. Гекльберри Финн сол алғашқы сабақта маған бұрын-соңды ешбір кітап болмағандай әсер етіп, жанданып сала берді.
Қазіргі сезімім де соған ұқсайды: біз ішінде не барын білмейтін, бірақ әрбір жаңа шытырман оқиғаға тән керемет те бай күту сезімімен жаңа кітаптың мұқабасын ашып жатқандаймыз және бұдан былай ешнәрсе бұрынғыдай болмайтынын білеміз. Менің қазіргі барлық сезімім осындай. Осы сәттен бастап менің бизнесім де ешқашан бұрынғыдай болмайды. Мен де солаймын! »
Ол қолдарын бірге қысып, содан кейін демін алғысы келгендей креслосына шалқайды.
«Және, егер сізді дұрыс түсінсем, сіз мұны Франшиза прототипі (бизнестің өзінен-өзі жұмыс істейтін, кез келген жерде қайталауға болатын үлгісі) деп атап отырсыз. Франшиза прототипі — бұл менің бизнес-өнім ретіндегі атауым. Бұл менің бизнесім туралы менен бөлек, тәуелсіз, нақты анықталуы мүмкін түрде көрінетін, әрекет ететін және сезілетін біртұтас дүние, бүтін нәрсе ретінде ойлау тәсілі. Егер мен осының бәрін дұрыс жасасам, «All About Pies» кез келген өнім сияқты жобаланып, құрастырылып және өндірілуі мүмкін: оның жұмысы болжамды болуы тиіс, бұл кез келген адамның одан сатып алғысы келуіне себеп болады және ол олардың қажеттіліктеріне соншалықты болжамды жауап беретіндіктен, олар тағы да қайтып келетін болады. Менің жұмысым — «All About Pies» бизнесін менің үнемі қатысуымсыз мінсіз жұмыс істейтіндей етіп жобалау, құрастыру және өндіру.
Мойындауым керек, бұл идея мені есеңгіретіп тастаса да, бұл соңғы жылдардағы менің ең қиын әрі ең қызықты ойым!
Ең бастысы, менің бизнесім бар. Енді маған тек оны қалай істеу керектігін үйрену ғана қалды! »
«Сара», — дедім мен, — «бұдан артық айту мүмкін емес. Сондықтан келесі қадамға — Бизнесті дамыту процесіне көшейік. Өйткені үйренетін нәрселеріңіз сіз ойлағаннан әлдеқайда оңай болады».
1
2
3
III БӨЛІМ Жұмыс істейтін шағын бизнес құру!
10 БИЗНЕСТІ ДАМЫТУ ПРОЦЕСІ
Сәтсіздікке деген төзімділік — үздік компания мәдениетінің өте ерекше бөлігі және бұл сабақ тікелей басшылықтан келеді. Чемпиондар көптеген талпыныстар жасап, соның салдарынан кейбір сәтсіздіктерге ұшырауы керек, әйтпесе ұйым үйренбейді. Томас Дж. Питерс және Роберт Х. Уотерман кіші. «Кемелдікке ұмтылу»
Бизнесіңіздің Прототипін құру — бұл үздіксіз процесс, Бизнесті дамыту процесі. Оның негізі бизнесіңіздің табиғи эволюциясын жалғастыруға мүмкіндік беретін үш бөлек, бірақ толық біріктірілген қызметтен тұрады. Олар: Инновация, Квантификация және Оркестрация.
Инновация
Инновация (жаңа идеяларды іс жүзінде қолдану) жиі шығармашылық ретінде қабылданады. Бірақ Гарвард профессоры Теодор Левитт атап өткендей, шығармашылық пен Инновацияның айырмашылығы — әлемде істерді тындыру туралы ойлау мен сол істерді нақты тындырудың арасындағы айырмашылықта. Профессор Левитт: «Шығармашылық жаңа нәрселерді ойлап табады. Инновация жаңа нәрселерді істейді», — дейді.
Франшиза революциясы өзімен бірге американдық бизнес тарапынан дерлік еленбей келген Инновацияны қолдану тәсілін ала келді. Инновацияны талап ететін тауардың өзі емес, оны сату процесі екенін түсіне отырып, франчайзер өзінің инновациялық энергиясын өз бизнесінің бизнес жүргізу тәсіліне бағыттайды.
Франчайзер үшін бизнестің бизнес жүргізуінің бүкіл процесі — маркетингтік құрал, тұтынушыларды табу және сақтау механизмі. Бизнес жүйесінің әрбір құрамдас бөлігі — франчайзер өз бизнесін тұтынушының санасында басқа барлық бизнестерден ерекшелеу үшін қолданатын құрал.
Бизнес өнім болған жерде, бизнестің тұтынушымен қалай әрекеттесетіні оның не сататынынан маңыздырақ.
Және бұл «қалай» тиімді болуы үшін міндетті түрде қымбат болуы шарт емес. Шын мәнінде, ең қуатты Инновациялардың кейбірі бірнеше сөзді, ым-ишараны немесе киім түсін өзгертуді ғана талап етті.
Мысалы, бөлшек сауда дүкеніндегі сатушы келушіге әдетте не дейді? Ол: «Сізге көмектесе аламын ба? » — дейді. Мұны бұрын естідіңіз бе?
Ал тұтынушы әдетте қалай жауап береді? Ол: «Жоқ, рақмет, жай қарап жүрмін», — дейді. Сіз бұрын осылай айттыңыз ба?
Әрине, айттыңыз!
Шын мәнінде, бұл — әмбебап құбылыс.
Енді қалай ойлайсыз, сатушы тұтынушының солай жауап беретінін біле тұра, неге бұл сұрақты қояды?
Себебі тұтынушы дәл солай жауап береді, міне неге!
Егер тұтынушы жай қарап жүрсе, сатушыға жұмыс істеудің қажеті жоқ!
Осы бірнеше сөздің елдегі бөлшек саудагерлерге жіберіп алған сауда-саттық түрінде қанша шығын әкеліп жатқанын елестете аласыз ба? Міне, қарапайым әрі арзан Инновацияны қолданып көрудің тамаша мүмкіндігі.
ИННОВАЦИЯ: «Сәлеметсіз бе, сізге көмектесе аламын ба? » деп сұраудың орнына, «Сәлеметсіз бе, сіз мұнда бұрын болдыңыз ба? » деп көріңіз. Тұтынушы «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді. Кез келген жағдайда сіз әңгімені жалғастыруға еріктісіз.
Егер жауап «иә» болса, сіз былай дей аласыз: «Керемет. Біз бұрын мұнда сауда жасаған адамдар үшін арнайы жаңа бағдарлама жасадық. Ол туралы айтуға бір минут уақытыңызды бөліңізші».
Егер жауап «жоқ» болса, сіз былай дей аласыз: «Керемет, біз мұнда бұрын болмаған адамдар үшін арнайы жаңа бағдарлама жасадық. Ол туралы айтуға бір минут уақытыңызды бөліңізші».
Әрине, кез келген жағдайда айтатын арнайы жаңа бағдарламаңыз болуы керек. Бірақ бұл — оңай бөлігі.
Ойлап қараңызшы. Бірнеше қарапайым сөз. Ешқандай ерекше ештеңе жоқ. Бірақ нәтиже қалтаңызға ақша түсетініне кепілдік береді. Қанша? Бұл оны қаншалықты ынтамен істейтініңізге байланысты. Біздің бөлшек саудадағы клиенттеріміздің тәжірибесі көрсеткендей, тек осы бір нәрсені істеу арқылы сауда-саттық бірден 10-нан 16 пайызға дейін артады!
Сене аласыз ба? Бірнеше қарапайым сөз және сауда бірден өседі. Тек сәл ғана емес, айтарлықтай көлемде! Сауда-саттықтың 10-16 пайызға өсуі үшін не істер едіңіз?
ИННОВАЦИЯ: Тағы да, сатушылар үшін алты апталық сынақ. Алғашқы үш аптада жұмысқа қоңыр костюм, крахмалданған сарғыш жейде, қоңыр галстук (ерлер үшін) және жақсы жылтыратылған қоңыр туфли киіңіз. Костюміңіздің барлық элементтері таза және жақсы үтіктелгеніне көз жеткізіңіз. Келесі үш аптада қою көк костюм, жақсы крахмалданған ақ жейде, құрамында қызыл түсі бар галстук (әйелдер үшін қызыл түсі бар түйреуіш немесе шарф) және жақсы жылтыратылған қара туфли киіңіз.
Нәтиже таңғалдырады: екінші үш апталық кезеңде сауда өседі! Неге? Себебі, біздің клиенттеріміз үнемі байқағандай, көк костюмдер қоңыр костюмдерге қарағанда көбірек сатылым әкеледі! Және оның ішінде кім тұрғаны маңызды емес.
McDonald’s, Federal Express, Disney, Mrs. Field’s Cookies және тағы да көптеген ерекше компаниялардың өздерінің қалай көрінетінін анықтауға соншалықты көп уақыт пен ақша жұмсайтыны таңғаларлық па? Бұл нәтиже береді! Және бұл нәтижені үнемі, қайта-қайта береді.
ИННОВАЦИЯ: Келесі жолы біреудің сіз үшін бірдеңе істегенін қаласаңыз, одан сұраған кезде қолынан ақырын түртіңіз. Түртпеген кезге қарағанда, түрткен кезде адамдардың көбірек оң жауап беретініне таң қаласыз.
Тағы да, мұны бизнесіңізге қолдану үшін, сіз немесе сатушыларыңыз сату процесі кезінде әрбір тұтынушының шынтағынан, қолынан немесе арқасынан түртуді әдетке айналдыруыңыз керек. Біздің клиенттеріміз байқағандай, сауда-саттықтың өлшенетіндей өсуі болатынын көресіз.
Инновация — кез келген ерекше бизнестің жүрегі. Инновация үнемі мынадай сұрақ қояды: Тұтынушының менің бизнесімнен қалағанын алуына не кедергі болып тұр?
Инновация мағыналы болуы үшін ол әрқашан тұтынушының көзқарасын ескеруі керек. Сонымен бірге, Инновация бизнесіңізді оның маңызды негіздеріне дейін қарапайымдандырады. Ол сізге және сіздің адамдарыңызға бизнесті басқаруда істі жеңілдетуі керек; әйтпесе бұл Инновация емес, күрделендіру болып табылады.
Демек, Инновация — бұл сіздің бизнесіңіз тұтынушының санасында өзін анықтайтын және өзінің даралығын қалыптастыратын механизм. Бұл — тұтынушының қабылданған қажеттіліктері мен санадан тыс күтулерінің ғылыми түрде жасалған және сандық тұрғыдан расталған профилінің нәтижесі.
Бұл — сіздің бизнесіңіз бен адамдарыңыздың ішінде дамыған дағды, ол үнемі «Мұны істеудің ең жақсы жолы қандай? » деп сұрайды. Сұрақ қойылған сәтте-ақ біз ең жақсы жолды ешқашан таба алмайтынымызды білеміз, бірақ сұрақ қою арқылы қазіргі білетінімізден жақсырақ жолды табатынымызға сенімдіміз.
Осы тұрғыдан алғанда, мен Инновацияны «Ең жақсы жол» дағдысы деп санаймын. Ол өзі тәрбиеленетін, қоректенетін және ынталандырылатын әрбір компанияда жоғары деңгейдегі энергияны тудырады, бұл энергия өз кезегінде компания жанасатын кез келген адамды — оның қызметкерлерін, тұтынушыларын, жеткізушілерін және несие берушілерін қоректендіреді. Инновациялық компанияда бәрі өседі.
Бұған күмән жоқ: Инновация — бұл батыл, қиялы ұшқыр қолдың қолтаңбасы.
Квантификация
Бірақ Инновация өз бетінше ешқайда апармайды. Тиімді болуы үшін барлық Инновациялар Квантификациялануы (нәтижені нақты сандармен өлшеу) керек. Квантификациясыз Инновацияның жұмыс істегенін қалай білесіз?
Квантификация дегенде, мен Инновация жасайтын әсерге байланысты сандарды айтып отырмын.
Мысалы, кез келген шағын бизнес иелерінің тобынан кеше қанша сату мүмкіндігі болғанын сұраңыз (біз E-Myth Worldwide-та күн сайын сұрайтындай) және мен сізге олардың 99 пайызы жауапты білмейтініне уәде беремін.
Өкініштісі, Квантификация көптеген бизнестерде жасалмайды. Және бұл оларға үлкен байлыққа түсуде!
Мысалы, келушімен амандасу кезінде қолданылатын сөздерді өзгерту арқылы сауда-саттықтың 16 пайызға артқанын мыналарсыз қалай білер едіңіз: (1) Инновация күшіне енгенге дейін есіктен қанша адам кіргенін анықтау; (2) Сөздерді өзгерткенге дейін қанша адам өнім сатып алғанын және сол өнімдердің ақшалай құны қанша болғанын және сол сатылымдарды жасау үшін не айтқаныңызды анықтау; (3) Сөздерді өзгерткеннен кейін есіктен кірген адамдардың санын есептеу; (4) Бірдеңе сатып алған адамдардың санын есептеу; (5) Сатудың орташа бірлік құнын анықтау; және (6) Инновацияңыздың нәтижесінде жақсарудың қандай болғанын анықтау? Бұл сандар сізге Инновацияңыздың нақты құнын анықтауға мүмкіндік береді.
Көк костюм киюдің бизнесіңізге нақты ақшалай әсері болғанын, егер сіз сол әсерді Квантификациялап, оны өлшейтін нақты бақылау көрсеткішіне ие болмасаңыз, қалай білер едіңіз? Жауабы анық: біле алмас едіңіз.
Және мен айтқандай, Квантификацияға сенетіндердің өзі, шағын бизнес иелерінің ішінде мұндай нәрселерді Квантификациялайтындары өте аз.
Себебі шағын бизнес иелерінің көбі мұндай елеусіз көрінетін Инновациялар шынымен де маңызды екеніне сенбейді!
Бірақ өзіңізден сұраңызшы, егер сіз көк костюм кию сияқты қарапайым нәрсені істеу арқылы сауданы 10 пайызға арттыра алсаңыз, оны істер ме едіңіз? Оған маңыз берер ме едіңіз? Жауабы сұрақтың өзі сияқты анық. Әрине, істер едіңіз!
Және бұл — Бизнесті дамыту процесінің басында-ақ Квантификация арқылы шешілуі тиіс айқын нәрсе.
Бизнес жүргізу тәсіліңізге қатысты барлық нәрсені Квантификациялаудан бастаңыз.
Мен бәрін айтып отырмын.
Күніне қанша тұтынушыны жеке көресіз?
Таңертең қанша?
Түстен кейін қанша?
Күніне бизнесіңізге қанша адам қоңырау шалады?
Қаншасы бағасын сұрау үшін қоңырау шалады?
Қаншасы бірдеңе сатып алғысы келеді?
Күніне X өнімінің қаншасы сатылады?
Күннің қай уақытында сатылады?
Аптасына қаншасы сатылады?
Қай күндері ең көп жұмыс болады? Қаншалықты көп?
Және тағы солай.
Сандар туралы тым көп сұрақ қоя алмайсыз.
Ақыр соңында, сіз және сіздің адамдарыңыз бүкіл бизнесіңіз туралы сандар тұрғысынан ойлайтын боласыздар.
Сіз бәрін Квантификациялайсыз.
Сіз сандар ағыны арқылы бизнесіңіздің денсаулық картасын оқи аласыз.
Қай сандардың маңызды екенін, қайсысының маңызды емес екенін білетін боласыз.
Дәрігеріңіз қан қысымыңыз бен тамыр соғысыңызды қалай білсе, сіз де бизнесіңіздің сандарымен солай таныс боласыз.
Өйткені сандарсыз сіз қайда бара жатқаныңызды былай қойғанда, қайда екеніңізді де біле алмайсыз. Сандармен сіздің бизнесіңіз мүлдем жаңа мағынаға ие болады.
Ол мүмкіндіктермен жандана түседі.
Оркестрация
Процесті инновациялап, оның бизнесіңізге әсерін Квантификациялағаннан кейін, бұрынғыдан жақсырақ жұмыс істейтін нәрсені тапқаннан кейін, тұтынушыларыңыздан, қызметкерлеріңізден, жеткізушілеріңізден және несие берушілеріңізден «иә» деген жауапты көбейтудің жолын тапқаннан кейін — сол сәтте, осының бәрін Оркестрациялаудың (барлық процестерді белгілі бір жүйеге келтіріп, автоматтандыру) уақыты келді.
Оркестрация — бұл бизнесіңіздің жұмыс деңгейінде өз еркімен шешім қабылдауды немесе таңдау жасауды жою.
Оркестрациясыз ештеңені жоспарлауға және алдын ала болжауға болмайды — сіз де, тұтынушыңыз да. Егер сіз әр жолы бәрін әртүрлі жасасаңыз, егер компанияңыздағы әрбір адам тәртіп орнатудың орнына, өз білгенімен, өз таңдауымен әрекет етсе, сіз хаос тудырасыз.
Теодор Левитт өзінің «Бизнестің өсуіне арналған маркетинг» атты тамаша кітабында айтқандай: «Өз еркімен шешім қабылдау — тәртіптің, стандарттаудың және сапаның жауы».
«Егер көк костюм жұмыс істесе, тұтынушының алдында болған сайын оны киіңіз», — бұл Оркестрация ізбасарларының қағидасы.
«Егер «Сәлеметсіз бе, сіз мұнда бұрын болдыңыз ба? » деген сөз сіз байқап көрген басқа нәрселерден жақсырақ жұмыс істесе, тұтынушымен амандасқан сайын оны айтыңыз», — бұл Оркестрация ізбасарларының күнделікті ережесі.
Оркестрацияның әрбір ізбасары дегенде, мен қай салада болмасын, бизнес әлемінде тұрақты, болжамды нәтиже шығаруға шындап бел буған кез келген адамды айтып отырмын.
Бұл Federal Express-тегі Фред Смит болсын, IBM-дегі Том Уотсон болсын, McDonald’s-тағы Рэй Крок болсын, Disney-дегі Уолт Дисней болсын, Mrs. Fields’ Cookies-тегі Дебби мен Рэнди Филдс болсын, немесе уақыт өте келе басқа біреу болсын.
Себебі кез келген ұлы Бизнес Формат Франшиза компаниясының негізін қалаушы, ол франчайзинг болсын немесе болмасын, бір шындықты біледі: егер сіз оны Оркестрацияламаған болсаңыз, сіз оған иелік етпейсіз!
Және егер сіз оған иелік етпесеңіз, оған сене алмайсыз.
Және егер сіз оған сене алмасаңыз, сізде франшиза жоқ.
Ал франшизасыз ешбір бизнес табысқа жетеді деп үміттене алмайды.
Егер франшиза дегенде сіздің бизнесіңізді басқалардан ерекшелендіретін жеке бизнес жүргізу тәсілі туралы айтып отырғанымды түсінсеңіз.
Қысқасы, франшизаның анықтамасы — жай ғана сіздің бизнес жүргізудегі бірегей тәсіліңіз.
Және сіздің бірегей бизнес жүргізу тәсіліңізді әр уақытта қайталау мүмкін болмаса, сіз оған иелік етпейсіз. Сіз оны жоғалттыңыз. Ал оны жоғалтқаннан кейін, сіз бизнестен шығып қалдыңыз!
Оркестрацияға деген қажеттілік адамдардың тек бір нәрсені ғана болжамды түрде істейтіндігіне негізделген — болжамсыз болу.
Бірақ бизнесіңіз болжамды болуы үшін, адамдарыңыз да сондай болуы керек.
Содан кейін не болады?
Содан кейін жүйе болжамдылықты жеңілдететін құралды қамтасыз етуі керек.
Не үшін?
Тұтынушыға қалаған нәрсесін әр уақытта беру үшін.
Неге?
Себебі тұтынушы қалаған нәрсесінің бәрін әр уақытта алмаса, ол оны алу үшін басқа жерге кетеді!
Оркестрация — бұл сізді тұтынушының қабылдауына мықтап байлайтын желім.
Оркестрация — бұл басқа кез келген адамзат тәжірибесінде жоқ сенімділік. Бұл — адамның парасаттылыққа деген құштарлығының артындағы тәртіп пен логика.
Оркестрация — істеп жатқаныңызды істеу, айтқаныңызды айту, қалай көрінсеңіз, солай көріну — кім және қандай болсаңыз, солай болу сияқты қарапайым нәрсе, бұл жұмыс істеп тұрғанша солай болуы керек. Сіз қалаған нәтижелерді бергенше.
Ал ол жұмыс істемей қалғанда, оны өзгертіңіз!
Бизнесті дамыту процесі статикалық емес.
Бұл сіз бір рет істеп, содан кейін бітіретін нәрсе емес.
Бұл сіз үнемі істейтін нәрсе.
Басқаша айтқанда, бизнесіңізде бір нәрсені Инновациялап, Квантификациялап және Оркестрациялағаннан кейін, сіз оны Инновациялауды, Квантификациялауды және Оркестрациялауды жалғастыруыңыз керек.
Бизнесті дамыту процесі динамикалық, себебі әлем қозғалып тұрғандықтан, қозғалмайтын нысанды көтере алмайды.
Әлем сіз жасаған кез келген нәрсемен соқтығысады және ерте ме, кеш пе оны жояды.
Бизнесті дамыту процесі — бұл сізге әлемдегі өзгерістерді алдын алуға мүмкіндік беретін нәрсе. Ол олардан бұрын болады, оларды болжайды және егер болжамаса да, кем дегенде олармен қарым-қатынаста шексіз икемді болады.
Қысқасы, Инновация, Квантификация және Оркестрация — әрбір ерекше бизнестің тірегі.
Олар сіздің Бизнесті дамыту процесінің мәні болып табылады.
«Маған бір нәрсеге көмектесуіңіз керек», — деді Сара жүзінде алаңдаушылық пайда болып. «Маған осы Оркестрация тақырыбын түсінуге көмек керек. Бұл соншалықты механикалық, соншалықты жансыз естіледі! Ол туралы ойлағанда, көз алдыма роботтар сияқты бірдей жұмыс істейтін, сезімсіз адамдарға толы цех келеді. Сіз бұлай деп отырған жоқ шығарсыз. Бірақ мен оны басқаша қалай ойлауды білмеймін».
Ол сенімсіздікпен кідірді, бірақ содан кейін өз ойын жеткіздім-ау дегендей тынышталып, менің жауабымды күтті.
«Сара», — деп бастадым мен ақырын, — «егер Бизнесті дамыту процесі тек Оркестрация туралы болса, мен сізбен келісер едім — бұл өте жалықтыратын нәрсе болар еді. Жоғары мақсат болмаса, барлық әдеттер сондай болады. Өйткені Оркестрацияның шынайы мәні — бұл тек әдет қана, Сара: бір нәрсені әдеттегідей істеу тәсілі.
Мәселе мынада, сіз бүкіл процестің құнын оны бөлшектерінен ажырату немесе бөлшектерін процестен бөліп алу арқылы түсіне алмайсыз. Себебі процестің бөлшектерін бөлгеннен кейін, процесті бөлшектегеннен кейін, процесс жоқ. Ешқандай қозғалыс жоқ. Тек мынау немесе анау нәрсе ғана қалады. Басы да, ортасы да, соңы да жоқ. Оқиға жоқ; тек уақытта қатып қалған сәт қана бар. Процестен бөлек, процестің бөлшегі өлі деп айтуға болады. Сондықтан Инновация мен Квантификациясыз Оркестрация туралы ойлағанда, сіз мақсатынан, мағынасынан, өміршеңдігінен айырылған әрекетті сипаттап отырсыз.
«Жоқ, кез келген әрекеттің — немесе кез келген жұмыстың — бүкіл бизнестегі рөлін толық түсіну үшін, оны өз алдына бөлек нәрсе ретінде емес, тұтастықтың бір бөлігі ретінде көру керек. Мен не айтқым келгенін көрсетейін.
«Тәтеңіздің асүйін еске түсіріңізші. Бәліш пісіру процесі туралы ойланыңыз. Тәтеңіз екеуіңіз өткен бүкіл процесті еске алғанда, оның кез келген жеке бөлігінен гөрі көбірек нәрсені еске түсіретініңіз рас емес пе? »
Сара тәтесінің асүйіндегі сәттерді қиялмен қайта бастан кешіріп, жылы жымиды. «Иә, әрине, бұл шындық», — деп жауап берді ол.
«Бұл сезімдердің жиынтығына айналғандай болады. Бір бейнеге, иістерге, қозғалыстарға және заттарға ұласады, олар тәтемнің сөздерімен, күлкісімен және оның кесу тақтасындағы қолдарының қимылымен астасып кеткен. Мен Оркестрлеуді (жұмыс процестерін стандарттау мен үйлестіру) қалай елестетсем, бұл соған мүлдем қарама-қайшы», — деді ол нық сеніммен. «Шындығында, сол асүй мен үшін ерекше болды. Ондағы шығармашылық. Толассыз тосынсыйлар ағыны».
«Бірақ бұл туралы ойланыңызшы, Сара. Бұл шынымен де солай ма? Тәтеңіз сізге жемісті тураудың нақты әдісін үйреткен жоқ па? Оны ұстаудың нақты тәсілін ше? Оны дайындаудың белгілі бір жолын ше? Тәтеңіз үйреткен әрбір істі істеудің нақты әдісі болған жоқ па? Ал шығармашылық пен толассыз тосынсыйлар тек сіз атқарып жатқан нақты жұмыстың ғана емес, сол нақты тапсырмаларды тәтеңіз сияқты жақсы істей алғанға дейін жақсарта түсудегі жігерлі тәжірибеңіздің нәтижесі емес пе еді?
«Қуаныш осыдан туған жоқ па? Егер сіз бір істі бір ғана әдіспен, ешқашан жақсартпай мәңгілікке істеуге көнген болсаңыз, ешқандай қуаныш болмас еді — тек сол баяғы жалықтыратын күнделікті жұмыс қана қалар еді. Тәтеңіз сізге бәліш пісіруді үйрете отырып, өзгеріс әкелетін тылсым құпияны да үйреткен жоқ па?
«Сондықтан, әрине, Оркестрлеу қажет, Сара. Бір нәрсені істеудің өз жолы болуы керек. Белгіленген тәртіп болуы тиіс. Өйткені онсыз жақсартатын ештеңе болмас еді. Ал жақсартусыз өмір сүрудің де мәні жоқ. Біз машина немесе өзіңіз айтқандай «роботтар» болар едік. Күнделікті күйбең тірліктің озбырлығы орнап, сіз өте көркем сипаттаған бірсарындылық пен іш пыстырарлық жағдай болар еді.
«Бірақ процесс арқылы, Оркестрлеуге дейінгі және одан кейінгі үздіксіз Инновация (жаңа әдістерді енгізу) мен Квантификация (нәтижелерді сандық өлшеу) арқылы, жұмыс істеу тәсілін осылай үздіксіз зерттеу арқылы жұмыстың өзі біздің жеке тұлға ретінде өзгеруіміздің кілтіне айналады. Жұмыс жай ғана әдет емес, өзіміздің кім екенімізді және әлдеқайда үлкен нәрсемен байланыста өзімізді қалай көрсететінімізді зерттеуге айналады. Алдымен, біз иеленетін лауазым. Содан кейін ол атқаратын функция. Одан кейін сол функция өзін-өзі жүзеге асыратын және онсыз өмір сүрмейтін бизнес. Содан кейін бизнес өзінің мақсатын және ол байланысқа түсетін адамдардың мақсатын орындайтын әлем. Және осылай жалғаса береді.
«Менің жаңа ғана сипаттағаным — бұл шәкірттік кезеңнің толқынысы, сіз асүйде тәтеңізның тәлімгерлігімен бастан өткерген үйрену мен өсу процесі.
«Бұл тәжірибенің бір деңгейі. Бірақ одан да көп деңгейлер бар.
«Тәжірибенің екінші түрі — сіз тәтеңіз үйреткен оркестрленген дағдыларды белгілі бір деңгейде шебер меңгере бастағанда пайда болады, бұл шеберлік сіздің жаттығуыңыздан туындайды. Бұл — қолөнершінің шеберлігі.
«Қолөнерші өзі атқаратын жұмысы туралы терең білім қалыптастырады, бұл білім өз жемісін — қатысу немесе зейін қою жемісін береді. Қолөнерші өзі істейтін жұмыстың астында жасырынған асыл тас бар екенін түсінеді. Қолөнердің қызығы — сол асыл тасты табу. Және оны табудың бір ғана жолы бар: өз ісін зейінмен, беріле атқару. Жұмыспен тұтасып кету. Оны шын жүрекпен қайта-қайта өңдеу. Асыл тастың қашан көрінетінін білу мүмкін емес, бірақ бір күні, ең күтпеген сәтте, оның пайда болатынына бүкіл жүрекпен сену керек! Ол міндетті түрде көрінеді.
«Осылайша, қолөнерші — өз дамуының сондай сатысына жеткен адам, ол тек жұмыстың өзіне қанағаттанады, өйткені асыл тас тек жұмысқа толық берілгенде ғана ашылатынын және тек кемелдікке жақындаған жұмыс қана қолөнершіні өзімен, өз жүрегімен байланыстыратынын біледі. Сондықтан ол күн сайын, шәкірттік кезеңдегідей алға жетелейтін өткінші сезімдерсіз-ақ жаттыға береді, өйткені ол бұдан басқа барар жер жоқ екенін іштей сезеді.
«Шәкірттік кезеңнен айырмашылығы, қолөнерші кезеңі ұзақ және бірқалыпты болады, ол асыл тас көрініп, қолөнершіні таңғажайып нұрға бөлеп, кемелдікке жеткізгенге дейін жалғасады.
«Сіз кемелдікті бұрын да көргенсіз, Сара. Сіз оны тәтеңіздің жүзінен, көзінен, сізбен сөйлесу мәнерінен көрдіңіз. Шебер үшін бір ғана жол бар — ол басқаны үйрету. Шебер шәкіртімен өзінің өткен шағымен байланысқандай байланысады. Сіздің өз балалық шағыңызбен байланысыңыз сияқты. Шебер өсу, өзгеру және түрлену процесінің әрқашан қозғалыста болатынын, ешқашан тоқтамайтынын біледі. Шебер шәкіртінің жүзінен өзін жаңадан көреді. Қолөнершінің жүзінен шебер өзінің қажылық сапарын жаңартады және өзін жұмысқа арнаудың сұлулығын табады. Жұмыс барысында шебер неге соншалықты құмартқанын қайта ашады және осылайша өзінің құштарлығын шәкіртіне беріп, бәрін қайтадан бастайды.
«Дәл осылай, <span data-term="true">Оркестрлеу</span> бұған дейінгі жетістіктерге сүйенеді және болашақ үшін негіз болады, сонымен бірге өткенді, бүгінді және болашақты құрметтейді.
«Мен үшін, Сара, Бизнесті дамыту процесінің мәні осында; бұл — ізденіс, мұнда біздің күнделікті істейтін қарапайым істеріміз сол ізденіс айналатын дөңгелектің негізгі өзегі болып табылады.
«Тәжірибелік деңгейде айтсақ, біз кіші бизнеспен жұмыс істеу барысында мынаны байқадық: Бизнесті дамыту процесі бизнестің ажырамас бөлігіне айналған сайын, ол қатысушылар арасындағы қарым-қатынастың да ажырамас бөлігіне айналады. Ол тек ойлау мен әрекет ету тәсілі емес, сонымен бірге өмір сүру салтына айналады. Бизнесті дамытумен айналыса отырып, адамдар бұл олардың өз өмірін реттеудің қуатты метафорасы екенін түсіне бастайды деп айтуға болады.
«Және менің ойымша, процестің өзегі осы: тиімділік те, нәтижелілік те, көбірек ақша табу да, «штатты қысқарту» немесе «үнемдеу» де емес, жай ғана бизнеске қатысы бар әрбір адам үшін, ең алдымен, оның иесі — сіз үшін мағыналы өмір сыйлау.
«Сондықтан, менің бұл тақырыпқа қатты қызығатыным анық. Оны қалай атайтыныңыз маңызды емес; Бизнесті дамыту процесі, Реинжиниринг, ТQM, Кемелдік немесе Кайдзен — егер бұл адамдардың жүрегіне, санасына және жанына әсер етпесе, бұлардың бәрі мағынасыз процесс болып қалады.
«Сапа» — бұл жай ғана сөз, егер ол үйлесімділікті, тепе-теңдікті, құштарлықты, ниетті және зейінді қамтымаса, ол бос сөз.
«Жай ғана жақсарту үшін үздіксіз жақсарту — уақытты босқа кетіру.
«Бизнес — бұл өмір туралы, ал бұл жұмыс — өмір туралы. Өзімізді тану, үйренуге ашық болсақ, бізге көп нәрсе үйрете алатын осы бір күрделі әлеммен бетпе-бет келу туралы.
«Осылайша, Бизнесті дамыту процесін жеке тұлғалық трансформацияның, нақты өмірмен бетпе-бет келудің метафорасы деп санауға болады.
«Өзіңіз жасаған құрылым аясында шынайы дағдыларды дамыту туралы.
«Өзгеріс, құндылық, қарым-қатынас және ойлау динамикасын түсіну туралы.
«Бұл — идея. Біз E-Myth Worldwide-да практикалық әлемде жүзеге асыруды үйренген идея. Бұл — философия. Бұл — космология (әлем құрылымы туралы ілім). Бұл сіз қалаған кез келген нәрсе болуы мүмкін.
«Бірақ, соңында бұл — сіз қазір тұрған жерде және болашақта қиялыңыз бен ықыласыңыз жететін кез келген жерде қол жеткізуге болатын мүмкіндіктерді жүзеге асыру мүмкіндігі».
Мен кенеттен Сараның пікірін білмей, жалғыз өзім сөйлей бергенімді аңғардым. Менің кейде осылай істейтін әдетім бар.
«Кешір, Сара. Идеяға беріліп кетіп, өз дауысымды өзім тыңдап кетіппін. Сұрақтарың бар ма? Нақтырақ түсіндіруім керек пе? »
Сара үстел үстіндегі қолыма қолын қойып: «Басым сұрақтарға толы, бірақ сіз оларға жауап бересіз деп ойлаймын. Жаңағы айтқандарыңыз үшін алғыс айтқым келеді. Егер қарсы болмасаңыз, мұның бәрі қалай жұмыс істейтіні туралы әрі қарай жалғастырсақ? » — деді.
Мен шайдан бір ұрттап, әрі қарай жалғастырдым.
Және бәріңе айтарым, достар, гольфте шеберлігіңіз артқан сайын, онда үйренгендеріңізді басқа жерлерден де көре бастайсыз. Мұндай тәртіптен туындайтын сыпайылық, қолдағы ерекше сезімталдық, қосымша күш пен білім — мезгіл-мезгіл сезінетін осы ерекше қабілеттердің бәрі біздің өмірімізге ене бастайды.
Майкл Мерфи «Патшалықтағы гольф»
Енді алдағы міндетті түсіндіңіз: өз бизнесіңіз туралы дәл сондай 5000 бизнеске арналған прототип ретінде ойлау.
Біреу сіздің есігіңізден бизнесіңізді сатып алу ниетімен кіреді деп елестетіңіз — бірақ тек ол жұмыс істеп тұрса ғана.
Және ол көп жұмыссыз және сізсіз-ақ жұмыс істейтін болса ғана.
Өзіңізді сол сәтте елестетіңіз. «Мұның қалай жұмыс істейтінін көрсетейін» деп іштей жымиғаныңызды елестетіңіз, өйткені ол тек жұмыс істеп қана қоймай, ол көрген кез келген бизнестен жақсырақ жұмыс істейтінін білесіз.
Әлеуетті сатып алушыны бизнесіңізбен таныстырып, әрбір компонентті және оның басқа компоненттермен қалай байланысатынын түсіндіріп жүргеніңізді елестетіңіз.
Адамдардың мәселелерін жүйелі шешімдер арқылы қалай жаңартқаныңызды (<span data-term="true">Инновация</span>), сол жаңалықтардың нәтижелерін қалай өлшегеніңізді (<span data-term="true">Квантификация</span>) және сол жаңалықтарды әр уақытта бірдей нәтиже беретіндей етіп қалай үйлестіргеніңізді (<span data-term="true">Оркестрлеу</span>) айтып беріңіз.
Әлеуетті сатып алушыны өз қызметкерлеріңізбен таныстырып жатқаныңызды және олар таңғалған бейтаныс адамға өз жауапкершіліктерін мақтанышпен түсіндіріп жатқанын сырттан бақылап тұрғаныңызды елестетіңіз.
Бизнесіңіздің әлеуетті сатып алушысы осындай тәртіпті, болжамдылықты және мінсіз бақылауды көргенде қандай әсерде болатынын елестетіңіз.
Бизнесті дамыту бағдарламасының нәтижелерін елестетіңіз.
Сіздің Бизнесті дамыту бағдарламаңыз — бұл қолданыстағы бизнесіңізді (немесе құрғалы жатқан бизнесіңізді) мыңдаған ұқсас бизнестерге арналған мінсіз ұйымдастырылған модельге айналдырудың кезең-кезеңімен жүретін процесі.
Сіздің Бизнесті дамыту бағдарламаңыз — бұл сіздің <span data-term="true">Франчайзинг прототипін</span> (бизнестің үлгілі нұсқасы) жасау құралыңыз.
Бағдарлама жеті нақты қадамнан тұрады:
Сіздің негізгі мақсатыңыз Сіздің стратегиялық міндетіңіз Сіздің ұйымдастырушылық стратегияңыз Сіздің басқару стратегияңыз Сіздің кадрлық стратегияңыз Сіздің маркетингтік стратегияңыз Сіздің жүйелік стратегияңыз
Бастайық.
Ерікті әрекеттің басты сипаты — қол жеткізілетін мақсаттың болуы; мақсаттың айқын көрінісі.
Роберт Ассаджиоли «Ерік әрекеті»
Күн тәртібіндегі ең бірінші мәселе сіздің бизнесіңіз емес екенін айтсам, қазір таңғалмайтын шығарсыз.
Ол — сізсіз.
Сондай-ақ, бизнесіңіз сіздің өміріңізде маңызды рөл атқарғанымен, ол сіздің бүкіл өміріңіз емес екенін есту де таңсық болмас.
Бірақ сол рөлдің қандай болатынын анықтамас бұрын, өзіңізге мына сұрақтарды қоюыңыз керек: Мен нені көбірек бағалаймын? Мен қандай өмірді қалаймын? Өмірімнің қалай көрінгенін және қалай сезілгенін қалаймын? Мен кім болғым келеді?
Сіздің <span data-term="true">Негізгі мақсатыңыз</span> (Primary Aim) — осы сұрақтардың бәріне жауап.
Мұны басқа қырынан қарастырып көріңіз.
Өміріңіздегі ең маңызды сәттердің біріне қатысқалы жатырмын деп елестетіңіз.
Ол барлық достарыңыз, отбасыңыз, іскер серіктестеріңіз — сіз үшін маңызды және сізді маңызды деп санайтын барлық адамдар сыятындай үлкен бөлмеде өтеді.
Оны көріп тұрсыз ба?
Қабырғалар қою алтын түсті маталармен көмкерілген. Жарық солғын, жұмсақ, қонақтардың жүзіне жылы нұр шашып тұр. Орындықтар қабырғадағы маталарға сәйкес келетін алтын түсті материалмен қапталған. Алтын түсті кілем өте қалың.
Бөлменің алдыңғы жағында мінбер, ал мінберде екі жағында шамдар жанып тұрған үлкен, әдемі безендірілген үстел бар.
Үстелдің ортасында бәрінің назарын аударған бір зат тұр. Үлкен, жарқыраған, сәнді қорап. Ал қораптың ішінде... сізсіз! Тақтайдай қатып қалғансыз.
Қорапта жатқаныңызды, бөлмедегілердің бәрі көзіне жас алғанын көріп тұрсыз ба?
Енді тыңдаңыз.
Бөлменің төрт бұрышынан сіздің дауысыңыз жазылған таспа ойнатылады. Естисіз бе? Сіз қонақтарға сөйлеп жатырсыз. Өз өміріңіздің тарихын айтып жатырсыз.
Сол тарихтың қалай болғанын қалар едіңіз?
Бұл — сіздің Негізгі мақсатыңыз.
Өміріңіз туралы ештеңе өзгерту мүмкін болмайтын сәтте не айтқыңыз келер еді?
Бұл — сіздің Негізгі мақсатыңыз.
Егер сіз жерлеу рәсіміңізде жоқтаушыларға арналған таспаға сценарий жазатын болсаңыз, оның қалай оқылғанын қалар едіңіз?
Бұл — сіздің Негізгі мақсатыңыз.
Сценарий дайын болған соң, сізге тек оны шындыққа айналдыру қажет.
Сізге тек өз өміріңізді ол маңызды болғандай сүруді бастау керек.
Сізге тек өз өміріңізге байыппен қарау керек.
Оны саналы түрде құру керек.
Өміріңізді өзіңіз қалағандай ету үшін белсенді әрекет ету керек.
Қарапайым ба? Иә. Оңай ма? Жоқ.
Бірақ егер сіздің бизнесіңіз жұмыстан басқа мағынаға ие болсын десеңіз, бұл өте маңызды.
Өйткені, егер сіздің бизнесіңіз сол таспаның ажырамас бөлігіне айналатын болса, егер бизнесіңіз арманыңыздың орындалуына үлкен үлес қосатын болса, егер бизнесіңіз сіздің Негізгі мақсатыңыздың маңызды құрамдас бөлігіне айналатын болса, сіз бизнесіңізге сол Мақсаттың не екенін білдіруіңіз керек!
Ал егер өзіңіз оның не екенін білмесеңіз, мұны қалай істеймін деп ойлайсыз?
Негізгі мақсатыңыз бизнесіңіздің жетістігі үшін неліктен соншалықты маңызды екенін көрдіңіз бе?
Өміріңіздің қалай болғанын қалайтыныңыз туралы нақты сурет болмаса, оны қалай сүре бастайсыз?
Бірінші қадамның қандай болатынын қайдан білесіз?
Прогресті қалай өлшейсіз? Қай жерде екеніңізді қалай білесіз? Қанша жерді жүріп өткеніңізді қалай білесіз? Әлі қанша жүру керек екенін қайдан білесіз?
Негізгі мақсатыңызсыз мұны біле алмайсыз. Шынында да, бұл мүмкін болмас еді. Бұл іс жүзінде мүмкін емес.
Кемелденген компаниялар сияқты, ұлы адамдар да қай жерге қалай келгенін және барар жеріне жету үшін не істеу керектігін білетін адамдар деп сенемін.
Ұлы адамдардың өз өмірлері туралы көрінісі бар, олар оны күн сайын іске асыруға тырысады.
Олар өз өмірінің ішінде ғана емес, өз өмірін құру үстінде жұмыс істейді.
Олардың өмірі болашақ туралы көріністерін бүгінгі күнде іске асырумен өтеді. Олар істеген істерін жоспарлаған істерімен салыстырады. Және екеуінің арасында айырмашылық болса, оны түзету үшін көп күтпейді.
Олар өз өмірінің ішінде ғана емес, өз өмірін құру үстінде жұмыс істейді.
Меніңше, ұлы адамдар мен басқалардың арасындағы айырмашылық мынада: ұлы адамдар өз өмірлерін белсенді түрде құрады, ал қалғандарын өмірдің өзі құрады, олар өмірлерінің келесіде қайда апаратынын енжар күтіп отырады.
Екеуінің арасындағы айырмашылық — толыққанды өмір сүру мен жай ғана тіршілік ету арасындағы айырмашылық.
Екеуінің арасындағы айырмашылық — саналы түрде өмір сүру мен кездейсоқ өмір сүру арасындағы айырмашылық.
Карлос Кастанеданың «Бөлек бейбітшілік» кітабындағы Дон Хуанның мына бір тамаша сөзін тағы бір рет қайталауға рұқсат етіңіз: «Жауынгер мен қарапайым адамның айырмашылығы — жауынгер бәрін сынақ ретінде көреді, ал қарапайым адам бәрін не бата, не қарғыс ретінде көреді».
Сондықтан бизнесіңізді бастамас бұрын немесе ертең оған оралмас бұрын, өзіңізге мына сұрақтарды қойыңыз:
Менің өмірім қалай көрінгенін қалаймын? Күнделікті өмірімнің қалай өткенін қалаймын? Өз өмірім туралы нені шын мәнінде білемін деп айта алғым келеді? Өмірімдегі басқа адамдармен — отбасыммен, достарыммен, серіктестеріммен, тұтынушыларыммен, қызметкерлеріммен, қауымдастығыммен қалай қарым-қатынаста болғым келеді? Адамдар мен туралы не ойлағанын қалаймын? Екі жылдан кейін не істеп жүргім келеді? Он жылдан кейін ше? Жиырма жылдан кейін ше? Өмірім аяқталғанда ше? Өмірімде нақты нені үйренгім келеді — рухани, физикалық, қаржылық, техникалық, интеллектуалдық тұрғыдан? Қарым-қатынастар туралы ше? Қалаған істерімді істеу үшін маған қанша ақша керек болады? Ол маған қашан керек болады?
Бұл — Негізгі мақсатыңызды құру кезінде өзіңізге қоюға болатын сұрақтардың бірнешеуі ғана.
Жауаптар сіздің өміріңіздің прогресін өлшейтін стандарттарға айналады. Мұндай стандарттар болмаған жағдайда, өміріңіз мақсатсыз, мағынасыз ағысқа еріп кете береді.
Осы тұрғыдан алғанда, Негізгі мақсатыңыз — бизнесіңізге жан бітіруге және өміріңізді бизнеске әкелуге қажетті көрініс.
Ол сізді мақсатпен қамтамасыз етеді. Ол сізді энергиямен қамтамасыз етеді. Ол сізге күнделікті жұмысқа қажетті материал береді.
«Міне, менің бизнесімде жетіспей жүрген нәрсе осы екен! » — деп Сара айқайлап жібере жаздады. «Мен! Осыншалықты анық нәрсені қалай байқамағанмын? »
«Өзіңізді соншалықты қинамаңыз», — дедім мен. «Бәріміз де байқамаймыз. Клубқа қош келдіңіз. Мен сізге бір оқиға айтып берейін.
«Бірде қырыққа жаңа толған, өмірі ешқайда бармайтындай көрінетін бір жас жігіт болыпты. Ол ешқашан мансап жолын таңдамаған. Өмірінің ешқандай мақсаты болмаған. Колледж оған бұйырмаған. UCLA-дағы бірінші курсында ол назарын аударатын ештеңе таба алмай, оқуды тастап кеткен. Бала кезінде музыканы оқыды — көпшілігі оны керемет деп айтатын — бірақ есейген шағында оны жалғастыруға қажетті жігер таба алмады.
«Оны көптеген әртүрлі нәрселер қызықтырды — музыка, дін, мистицизм, поэзия жазу, есірткі, арзан көркем әдебиет жазу, ақша — бірақ олардың ешқайсысы тұрақты болмады. Ол қандай жұмыс кезіксе, соны істеді және өзінің табиғи әрі сан алуан талантының арқасында кез келген істі жақсы атқарды, бірақ сонда да жұмыстардың ешқайсысы болашағы бар нәрсеге айналмады, кем дегенде оны қызықтыратын болашақ болмады. Семестр ортасында колледжден кеткеннен кейін, ол өнерді үйрену үшін Нью-Йоркке барды, бірақ тез арада ойынан айнып, армияға қосылды, ол оны Кореяға жіберді. Әкесі кенеттен қайтыс болып, ол анасы мен екі кіші бауырына қамқорлық жасау үшін үйіне оралды.
«Біраз уақыттан кейін ол қызықты бір әйелді жолықтырып, Еуропаға аттанды, онда олар елден елге моторлы скутермен саяхаттады, ал ол тамаққа ақша табу үшін саксофонда ойнап, соборлардың алдындағы көшелерде діни бейнелерді салды. Соңында ақшасы таусылып, бұл ойыннан шаршаған ол досымен бірге АҚШ үкіметінің көмегімен елге қайтарылды. Олар Нью-Йорктен Лос-Анджелеске жаңа иесіне жеткізу үшін сары такси айдауға келісімшарт жасасып, Нью-Йоркке оралды.
«Ол жиырма беске толғанда олар үйленіп, екі балалы болды, Сан-Францискоға көшті, онда жас жігіт өмір сүру үшін энциклопедиялар сатты, кейде саксофонда ойнады және уақыт өте келе жастығынан айырыла бастады. Олардың өмірі үздіксіз ұрыс-керіспен өтті. Ақырында, әйелінің ішімдікке салынуы, оның опасыздығы және өзінің мақсатсыздығы туралы кезекті бір жанжалдан кейін, бәрі ажырасумен аяқталды.
«Ол бірден бұрынғы әйелінікіндей емес, көздері жайнап тұрған әлдеқайда жас әйелді жолықтырды, ол оның өлеңдерін оқып, толқыды, музыкасын тыңдап, таңғалды, ешқандай сұрақ қоймай-ақ оның жанында отыруға риза болды. Ол әлі де энциклопедиялар сатуды жалғастырса да және оның мағыналы мақсатпен байланысуға деген іштей қажеттілігі осының бәрінде де оның жанын ауыртса да, оның өмірі осы жаңа жас әйелмен бірге жағымды арнаға бұрылды, кейін ол оның екінші әйелі болды.
«Ол колледжге қайта оралды, кітап бизнесін тастады, аузымен емес, қолымен жұмыс істеу үшін мердігерлік пен құрылысты оқыды, жаңа әйелімен Оңтүстік Калифорнияға көшті және оны қалай істеу керектігін үйренгенше қайта-қайта жұмыстан шығарыла жүріп, өзін құрылыс жұмыстарына бейімдеді.
«Ол кезде ол отыздан асқан, өзінен жиырма жас кіші жігіттер істейтін жұмысты жаңа бастаған адам еді. Жұмыстағылар оған біртүрлі адам ретінде қарайтын. Сақалы кеудесіне түскен, шашы иығынан асқан; ол түнде өлең жазып, демалыс күндері джаз ойнайтын, жұмыста мексикалықтармен бірге буррито жеп, кешкісін есірткі шегетін. Ол жас әйелі екеуі Мендосино округінен жиырма акр жер сатып алып, өз қолдарымен үй салып, отбасын құрып, бәрі дайын болғанда бірінші некесінен туған екі қызын қастарына алдыруды армандайтын.
«Олардың Калифорния штатындағы Санта-Ана қаласында бір бөлмелі кіп-кішкентай үйі болды, '52 жылғы Chevy пикапын айдайтын. Дан есімді неміс догы және Мюррей есімді кішкентай қара пуделімен бірге олар сол кездегі мінсіз өмірге ұқсайтын, сезімге толы есеңгіреген күйде өмір сүрді.
«Бірақ, барлық жақсы нәрселер сияқты, бұл да аяқталды. Біздің кейіпкеріміз есейіп, белгісіз бір музаның мазалауымен қайтадан солтүстікке көшуге бел буды. Олар дұрыс өмір сүріп, жеткілікті ақша жинаған еді; «адал» еңбектен қолдары қасаңданып, денесі күш жұмсағаннан ширап, қоңырқай тартқан, миы өзі жазған өлеңдермен, жаңғыртқан музыкасымен және шеккен есірткісімен толыққан болатын. Ол үш жыл бұрын мақсат еткен мердігер болу уақыты келгенін және осы уақытқа дейінгі ретсіз ізденісін сәтті аяқтау үшін тек бір үлкен серпіліс қажет екенін білді.
«Ол әйелімен, догы Данмен, пуделі Мюрреймен және Оңтүстік Калифорнияда ауызбен емес, қолмен жұмыс істеген бірнеше жыл ішінде жинаған дүние-мүлкімен '52 жылғы Chevy пикапына тиеп, көп уақыт бұрын кетіп қалған Сан-Францискосына қайта оралды.
«Дәл сол кезде үлкен бетбұрыс орын алып, күтпеген жағдай болды. Біздің отыз сегіз жастағы кейіпкеріміз бен оның жас әйелі, иттері мен пикапымен бірге «Мендосино акрлерін» сатып алу туралы келіссөздер жүргізіп жатқанда, әпкесі мен жездесінің үйіне уақытша тұруға шақырылды. Жездесінің ойынша, біздің кейіпкеріміз өзінің жас жарымен «Мендосино акрлеріне» өз ісімен айналысуға кеткенге дейін, жарнама агенттігінің жоғары технологиялық шағын бизнес клиенттеріне өзінің сыналған саласы — сату бойынша кеңес берсе, жақсы болар еді.
«Түсініңіз, мұның болатынын бәрі білді. Ешкім күмәнданбады. Жастық шағына тән өршіл идеализмге толы ол өз жоспарын жүзеге асыратынына нық сенімді еді; жиырма акр жер оныкі деуге болатын — тек іске кірісу ғана қалды. Әрине, мердігерлік лицензия мен ақша мәселесі де бар еді, бірақ ешкім мұны еңсерілмейтін қиындық деп санамады.
«Ақыр соңында, бұл ақылға сыйымсыз өмір сүрген адам еді. Ол не істегісі келсе де, соны істейтін. Не істесе де, соны шебер атқаратын. Ол бір істі бітірген соң, одан жалыға бастайтын, бірақ бұл да оның өз таңдауы еді. Достары мен туыстары үшін ол түсініксіз болса да, назар аударуға тұрарлық, кейде таңғалдыратын, кейде аяныш тудыратын адам болды; бірақ оған ешқашан таңданыссыз қарау мүмкін емес еді, өйткені бұл адамның келесіде не істейтінін кім білсін? Біртүрлісі, олардың бәрі іштей оған қызығатын! Сенесіз бе? Олар оған қызығатын, өйткені ол өте еркін көрінетін! Үнемі қиындықтарға тап болса да, бағыты айқын болмаса да, оның ерсі әрі кейде қауіпті философиясына қарамастан, бұл адамның, жасы ұлғайып бара жатса да, кино түсіруге тұрарлық романтикалық шытырман оқиғаны немесе аянышты трагедияны бастан кешіп жатқанын жоққа шығару мүмкін емес еді.
«Кез келген стандарт бойынша ол өмірдің шетінде жүрген еді. Орта жасқа таянған, ұзын сақалы, жас әйелі, екі иті және пикапы бар, жеке үйі жоқ, туыстарының үйінде тұрып жатқан, шамасы келмейтін мүлікті іздеп жүрген, бұл жағдайда бірдеңе дұрыс емес-ау деген ой басына да кірмеген адам, өзі мүлдем дайын емес бір жаққа қарай жылжымалы баспалдақпен қадам басқалы тұр еді.
«Және ол сол қадамды жасады. Бұл таңғаларлық жағдай болды! Жездесінің игі ниетінің арқасында ол кенеттен өзі үшін басқа планетадай болып көрінген әлемге тап болды. Silicon Valley (АҚШ-тағы жоғары технологиялар орталығы) — Кремний алқабында. Ол есімдерін де дұрыс айта алмайтын компания иелеріне — техник мамандарға хабарласып, өзі бұрын-соңды болғанын да білмейтін заттарды шығаратын кәсіпкерлермен кездесті. Өзінің надандығының ауқымынан ол есеңгіреп қалды. Соған қарамастан, бір нәрсе оны осында қалуға шақырды. Олар одан: «Сен маған қалай көмектесе аласың? » — деп сұрайтын. Ол: «Білмеймін», — деп жауап беретін. Олар: «Сен менің бизнесім туралы не білесің? » — десе, ол: «Ештеңе», — дейтін. Олар оған ұзақ қарайтын. Ол да отырып алып, оларға қарап, жай ғана ойланатын. Олар: «Ойлануға уақытың болған соң, қайта келсеңші», — дейтін. Ол келетінін айтатын. Және келетін де. Өйткені ол жерде бірдеңе бар екенін сезетін.
«Түсініңіз, бұл адам түнде адамдардың үйіне барып, теледидар алдында немесе ас ішетін үстел басында энциклопедия сатып жүрген жан еді. Ол адамдардың түнгі уақытта келген бейтанысқа күдікпен қараған жүздерін бақылайтын; содан соң энциклопедияны ашып, барлық кітаптарды жанды етіп көрсететін ашық түсті парақтарды: карталарды, адам денесінің мөлдір үлгілерін, тақырыптардың шексіз тізімін — қарапайым өмірде олардан жасырын тұрған әлем кереметтерін, балаларына, тіпті болашақ ұрпақтарына арналған білім мен ақпарат уәдесін, Information Age (Ақпараттық дәуір — ақпараттық технологиялар мен деректердің басымдыққа ие дәуірі) келмей тұрып-ақ көрсететін.
«Осы кезде олардың көздері ашылып, барлық мүмкіндіктердің түрлі-түсті суреттеріне қарап, жүздері жадырайтын; енді бәрі олардың шешіміне ғана байланысты еді. Ол мұны түнде жатып алып, Франк пен Мардждың алдында олардың соңғы демі қалғанша түсіндіретін, соңында Франк жасырын түрде: «Ал, Мардж, не ойлайсың? Мұны істеуіміз керек пе? » — дейтін. Ал біздің отыздан асқан кейіпкеріміз болса, еш қимылсыз, Марджға да, Франкке де бір ауыз сөз айтпастан, сол баяғы «иә» немесе «жоқ» деген жауапты күтіп отыратын. Егер жолы болса, ол түнде Бен мен Мэридің үйіне барып, суреттерге жабысып, ламинатталған тақталарын былғап жүрген балалардың ортасында тағы бір раунд өткізетін.
«Бұл жігіт үшін Кремний алқабындағы бұл әлем — керемет еді! «Мен мұны күндіз істей аламын ба?! » — деп таңғалатын ол. Сонымен, ол кездесулерге бара бастады. Өзін ақымақ сезініп, олардың әлемі немесе бизнесі, не болмаса ол жерде жасалатын түсініксіз кішкентай заттар туралы ештеңе білмейтін; оның кофе үстелдері, поэзия, музыка, үй салу және сату тәжірибесінен мүлдем алшақ жатқан құпия маңызы бар кішкентай қара жәшіктер оған таңсық еді. Олардың бұл күрделі әлемі тар, түсініксіз миларының бір бұрышында өмір сүретін. Соған қарамастан, ол іштей оларға қажетті бір нәрсені білетінін сезді. Ол жерде оны бірдеңе күтіп тұрғанын, оның ерекше өмірі — бейсаналы, астан-кестен, мүлдем ретсіз, бірақ әрқашан құштарлыққа толы күйі — оны осыған дайындағанын түсінді.
«Сол кезде шымылдық түрілді. Олардың әлемі мен оның әлемінің арасындағы шымылдық. Ең бастысы, оның өзі мен өзінің арасындағы, оны өз өмірінен бөліп тұрған шымылдық.
«Сол сәтте ол басы айналатындай кенеттен мынаны түсінді: ол олардың бизнесін түсінбесе, олар да түсінбейді екен! Және сол бір шындық сәтінде біздің кейіпкеріміз қайта туылды. Ол мүлдем жаңа өмір тапты.
«Осы жаңа өмірді табумен бірге, оның өмірінде алғаш рет қандай да бір мақсат пайда болды: бұдан былай шымылдықтың қайта жабылуына жол бермеу, оның артында не жасырылғанын көлегейлеуге жол бермеу. Әлем ол сенгендей емес екен. Ешкім ол біледі деп ойлаған нәрсені білмейтін болып шықты. Бәрі ол ойлағандай құпия еді, бірақ не болып жатқанын білмейтін жалғыз ол емес екен. Оның Кремний алқабында үйренгені — ешкімнің не болып жатқанын білмейтіндігі! Бәрі де интерпретацияға ашық еді. Және оның болжамы кез келген адамның болжамынан кем емес еді. Құдай-ау, бәлкім, одан да жақсырақ шығар.
«Ақыр соңында, ол Франк пен Марджбен бетпе-бет кездескен. Ол ең қиын қақтығыстардан аман қалған. Тіпті келісімшартқа қол қойғызуға тырысқан сәтте оған неміс овчаркасы тап берген! Дәл ас үй үстелінің басында! Кремний алқабында мұндайды кім айта алады? Және аман қалып, оны әңгімелеп отыр. Иә, ол тіпті сауданы да жасап кеткен! Қолында жыртылған келісімшарт пен чекпен шығып кеткен. Кім кішкентай қара жәшіктер қауіпті деді? Кім қорқатын немесе ол түсінбейтін бірдеңе бар деді? »
Мен бұл оқиғаның Сараға қаншалықты әсер еткенін және оның айдан анық сұрақты қойғысы келіп тұрғанын сезу үшін аз уақыт кідірдім, бірақ мен аяқтауым керек еді, сондықтан жалғастырдым.
«Осылайша кейіпкеріміздің өмірінің бір тарауы жабылып, жаңа тарауы ашылды. Ол қырықтан асты, екінші некесі де аяқталды, одан үшінші қызы — өмірінің тағы бір махаббаты дүниеге келді, бірақ ол да, ешбір бала істей алмайтындай, бұзылған некені қалпына келтіре алмады. Кейінгі жылдары ол өзі таңдаған кәсіптің нағыз шеберіне айналды. Ол жасырын деп ойлаған құпияларды меңгерді. Ол басқалардан әлдеқайда ұлы әйелге үйленді, тағы екі баласы болды, кейде өзінің надандығымен алапат шайқастар жүргізді, кедергілерден бірінен соң бірі өтті, кітаптар жазды, бүкіл әлемде сөз сөйледі, үлкен бизнес құрды, оның күйреуге шақ қалғанын көрді, оны қайтадан тұрғызуға күш салды, күресті, жұлқысты, күлді, ән айтты, сүйді және ақырды. Осының бәрінде ол өзі ойлаған кез келген нәрседен артық маңызға ие бір қарапайым нәрсені есте сақтады: шымылдық, шымылдық. Шымылдықты қандай жағдай болмасын ашық ұстау.
«Өйткені оны қараңғылықта бүркеп ұстаған — сол шымылдық еді. Ал жарықты өткізбейтін — қараңғылық. Жарық, ашықтық, білуге кедергі болатын барлық нәрседен арылу — оның шынайы мақсатына айналды: ашық болу. Ояу болу, не болып жатқанына дайын болу, жалған нанымдардан бас тарту.
«Және бұл тек бір себеппен: оның өмірі қатерде еді!
«Мәселе де осында, Сара.
«Сен бизнесіңді жоғалтудан қорықпауың керек. Бұл одан әлдеқайда үлкен нәрсе. Бұл сенің Менің.
«Мұның бәрі соған байланысты.
«Шымылдығың сенен қандай шындықты жасырып тұр? Қандай түсініспеушілік сеңі өткен шақта, қараңғылықта, шектеулі сенімдеріңе оранып, әлемнен, шымылдықтың арғы бетіндегі жарықтан қашуға мәжбүр етеді?
«Шымылдықты түрмейінше, Сара, әлемнің бетіндегі масканы шешуге батылың бармайынша, Жайлылық аймағыңнан шықпайынша, сен ол жақта не жетіспейтінін ешқашан біле алмайсың.
«Бұл — сенсің, Сара. Шымылдықтың арғы бетінде өзіңді табуыңды күтіп тұрған — сенің өзің.
«Мен мұны білемін, Сара, өйткені мен айтқан адам — менмін. Шымылдық түрілгенде, мен бір нәрсені түсіндім.
«Ол жақта сенен басқа ешкім жоқ! »
13 СІЗДІҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ МАҚСАТЫҢЫЗ
«Сенің жебелерің жетпей жатыр, — деп ескертті Ұстаз, — өйткені олар рухани тұрғыдан жеткілікті қашықтыққа бармайды».
Эуген Херригель
«Дзен және садақ ату өнері»
Өз өміріңізді қалай көргіңіз келетінін елестетіп, бұл тек иеленетін заттар мен істейтін істерден артық екенін түсінгенде; сіз бен біздің шын мәнінде қалайтынымыз — кеңеюге, өсуге, өз болмысымызды толық ашуға мүмкіндік беретін кеңістік пен ашықтық екенін сезінгенде; және мұның нені білдіретінін анықтау біз үшін ең маңызды нәрсе екенін ұққанда — сонда ғана сіз сол мақсатқа жетуге көмектесетін бизнеске назар аудара аласыз. Содан кейін ғана сіз өзіңіздің Стратегиялық мақсатыңызды дамытуға кірісе аласыз.
Стратегиялық мақсат — бұл сіздің <span data-term="true">Негізгі мақсатыңызға</span> (өмірлік басты арманыңыз бен мақсатыңызға) жету үшін бизнесіңіздің түпкілікті не істеуі керектігі туралы нақты тұжырымдама.
Бұл сіздің бизнесіңіздің болашақтағы дайын өнімі туралы көрінісі.
Бұл тұрғыда сіздің бизнесіңіз — мақсат емес, құрал; ол сіздің өміріңізді құрдымға жіберетін емес, оны байытатын көлік.
Сіздің Стратегиялық мақсатыңыз бизнес-жоспар емес. Бұл сіздің Өмірлік жоспарыңыздың, сондай-ақ Бизнес стратегияңыз бен жоспарыңыздың жемісі. Өмірлік жоспар сіздің өміріңізді және оған қызмет ететін бизнесті қалыптастырады. Бизнес стратегиясы мен жоспары сіздің бизнесіңіздің Өмірлік жоспарды орындау үшін уақыт өте келе қалай жұмыс істейтінінің құрылымын береді. Олар бизнестің бағытын, оған қалай жететінін және жоспардың іске асуы үшін қажетті нақты межелерді кез келген адамға түсіндіру тәсілі болып табылады.
Бизнес стратегиясы мен жоспары бизнесіңізді сіз үшін маңызды адамдарға: банкирге, инвесторларға және іскерлік ортадағы стратегиялық серіктестеріңізге таныстыру үшін де пайдалы.
Бірақ Бизнес стратегиясы мен жоспарын қарапайым және түсінікті стандарттар жиынтығына айналдырмасаңыз, ол көмектескеннен көрі шатастыруы мүмкін.
Стратегиялық мақсат — дәл осындай стандарттар тізімі.
Бұл — нақты нәтижеге жету жолындағы ілгерілеуіңізді өлшейтін құрал. Ол ақталу үшін емес, іске асыру үшін жасалған. Бұл сіз салған уақытыңыздың дәл сіз қалаған нәтижені беруін қамтамасыз ететін бизнесіңіздің үлгісі.
Бірінші стандарт: Ақша
Стратегиялық мақсатыңыздың бірінші стандарты — ақша. Жалпы табыс. Сіздің көрінісіңіз қаншалықты ауқымды? Компанияңыз толық аяқталғанда қаншалықты үлкен болады? Ол 300 000 долларлық компания бола ма? Миллион долларлық па? Әлде 500 миллион долларлық па?
Егер сіз бұл сұрақтың жауабын білмесеңіз, бизнесіңіздің Негізгі мақсатыңызды жүзеге асыруға көмектесетінін қалай біле аласыз?
Бірақ тек жалпы табыс жеткілікті емес. Сіз сондай-ақ жалпы пайдаңызды, салыққа дейінгі пайдаңызды және салықтан кейінгі таза пайдаңызды білуіңіз керек.
Осы сәтте сіз бизнеске кіріскен кез келген адам тап болатын алғашқы дилеммамен бетпе-бет келесіз. Бизнесіңіздің болашақта қанша сатылым жасайтынын қазірден қалай білуге болады?
Жауабы — біле алмайсыз! Бірақ бұл маңызды емес. Бизнесіңіздің басында кез келген стандарттардың болуы, ештеңе болмағаннан әлдеқайда жақсы. Ақша стандарттарын жасау тек бизнес үшін емес, өміріңіз үшін, Негізгі мақсатыңызды іске асыру үшін стратегиялық тұрғыдан қажет.
Шындығында, Стратегиялық мақсатыңызға стандарттар жасағанда қойылатын алғашқы сұрақ: «Менің Негізгі мақсатыма не қызмет етеді? » болуы тиіс.
Ақша туралы бірінші сұрақ мынаған айналады: «Мен өзім қалағандай өмір сүруім үшін қанша ақша қажет? » Бұл кіріске емес, активтерге қатысты. Басқаша айтқанда, жұмысқа тәуелді болмау, еркін болу үшін сізге қанша ақша керек?
Шын мәнінде, жеке бизнес құрудың түпкілікті бір ғана себебі бар, ол — оны сату!
Оны жасау, аяқтау және содан кейін ақысын алу!
Рэй Крок сияқты, өз <span data-term="true">Franchise Prototype</span> (Франчайзингтік прототип — бизнестің көшіруге дайын, стандартталған моделі) құрып, бизнесіңізді «кілтпен өткізуге» дайындау, шынымен жұмыс істейтін бизнес жасау және содан кейін оны сату.
Ол үшін қанша алғыңыз келеді? Жылдық табыстан он есе көп пе? Жиырма есе ме?
Оны қашан сатқыңыз келеді? Үш жылдан кейін бе? Бес жыл ма?
Неліктен біреу оны сатып алуы керек?
Өйткені ол жұмыс істейді!
Және ол жұмыс істейді, өйткені сіз оны солай құрдыңыз. Сіз оны кез келген басқа бизнестен жақсы жұмыс істейтіндей етіп жасадыңыз. Сіз өзіңіздің салаңыздағы бизнес проблемаларының дайын шешімін ойлап таптыңыз. Кішкентай ақша машинасы. Өз уәдесін әр уақытта орындайтын, мүлдем болжамды кішкентай бизнес.
Сіз қалағанның бәрін бере алатын бизнес.
Және ол сіз қалағанның бәрін бере алатындықтан, болашақ сатып алушыға да ол қалағанның бәрін бере алады.
Осы тұста стандарттардың тағы бір жиынтығы пайда болады. Себебі өміріңіз үшін қаржылық стандарттарды белгілеп, бизнесіңіз инвестицияңыздың қайтарымы ретінде сізді немен қамтамасыз етуі керектігін білген соң, бизнестің сол стандарттарға жетуге нақты мүмкіндігі бар-жоғын анықтау қажет болады.
Оны қалай білуге болады?
Бұл бизнестің <span data-term="true">Қолға алуға тұрарлық мүмкіндік</span> екенін анықтау арқылы.
Екінші стандарт: Қолға алуға тұрарлық мүмкіндік
Қолға алуға тұрарлық мүмкіндік — бұл сіздің Негізгі мақсатыңыз бен Стратегиялық мақсатыңыз үшін белгіленген қаржылық стандарттарды орындай алатын бизнес.
Егер ол орындай алады деп айтуға негіз болса, онда бұл бизнесті қолға алуға тұрарлық.
Егер олай болмаса, онда бизнес қаншалықты қызықты немесе тартымды көрінсе де — оны ұмытыңыз. Одан бас тартыңыз. Ол сіздің қымбат уақытыңызды тым көп жұмсайды және нағыз «Қолға алуға тұрарлық мүмкіндікті» табуға кедергі болады.
Қолға алуға тұрарлық мүмкіндігіңіз бар екенін қалай білесіз? Жан-жағыңызға қараңыз. Өзіңізден сұраңыз: «Менің ойымдағы бизнес тұтынушылардың үлкен тобы бастан кешіп отырған қандай да бір қиындықты (frustration) шеше ала ма? »
Бұл стандарт Стратегиялық мақсатыңыздың екі негізгі талабын орындайды. Ол сізге қандай бизнес түрін құрып жатқаныңызды айтады және тұтынушыңыз кім болатынын анықтайды. Ол сізге нені және кімге сату керектігін көрсетеді.
Мен қандай бизнеспен айналысамын?
Кез келген адамнан қандай бизнеспен айналысатынын сұрасаңыз, ол бірден өзі сататын тауардың атын атайды. «Біз компьютер бизнесіндеміз» немесе «Біз ыстық ванналар бизнесіндеміз». Әрқашан тұтыну заты (commodity), ешқашан өнім (product) емес.
Айырмашылығы неде?
Тұтыну заты — бұл тұтынушының қолына ұстап, бизнесіңізден алып шығатын заты.
Өнім — бұл тұтынушының бизнесіңізден шыққандағы сезімі.
Оның тауар туралы емес, сіздің бизнесіңіз туралы сезімі. Осы екеуінің айырмашылығын түсіну — ұлы бизнес құрудың негізі.
Revlon компаниясының негізін қалаушы әрі ерекше табысты кәсіпкер Чарльз Ревсон бірде өз компаниясы туралы былай деген: «Зауытта Revlon косметика шығарады, бірақ дүкенде Revlon үміт сатады».
Тұтыну заты — косметика; өнім — үміт.
1980 жылдардағы Chanel теледидарлық жарнамасында өте сымбатты ер адам мен керемет сұлу әйел оңаша отыр, фонда гипноздық музыка ойнап тұр. Көріністер тез және жиі ауысып, зәулім ғимарат сияқты кадрлар көрсетіледі. Осы уақытқа дейін бұл визуалды балетті сүйемелдейтін музыкадан басқа ешқандай дыбыс шықпайды. Ұшақтың қара көлеңкесі ғимараттың бойымен жоғары жылжиды. Әйел ер адамға жақындайды. Музыка жалғасуда. Ер адам өте жақындық пен шақыруға толы дауыспен: «Саған бір сұрақ қойсам бола ма? » — дейді. Біз оның жауабын естімейміз. Тек оның басын артқа тастап, көзін жұмып, аузын сәл ашқанын көреміз. Кенеттен жолдау пайда болады: «Share the Fantasy. Chanel» (Қиялды бөліс. Chanel).
Әтір туралы бірде-бір сөз жоқ. Бұл — тұтыну заты. Жарнама өнімді — қиялды (fantasy) сатып жатыр. Жарнама: «Chanel сатып алсаңыз, бұл қиял сіздікі болады», — деп тұр.
Сіздің өніміңіз қандай? Тұтынушыңыз қандай сезіммен кетеді? Жан тыныштығы ма? Тәртіп пе? Билік пе? Махаббат па? Ол сізден сатып алғанда шын мәнінде нені сатып алады?
Шындығында, тұтыну заты ешкімді қызықтырмайды.
Адамдар сезімдерді сатып алады.
Әлем күрделенген сайын және тауарлар әртүрлі болған сайын, біз қалайтын сезімдер де өзектірек, қисынсыздау және бейсаналы бола бастайды.
Сіздің бизнесіңіздің сол сезімдерді қалай болжайтыны және қалай қанағаттандыратыны — сіздің өніміңіз.
Тұтынушыңызға қатысты <span data-term="true">демография</span> (жасы, жынысы) және <span data-term="true">психография</span> (өмір салты мен құндылықтары) мұны қалай істейтініңізді алдын ала анықтайды.
Менің тұтынушым кім?
Әрбір бизнестің Орталық демографиялық моделі (тұтынушының жасы, жынысы, табысы секілді нақты деректеріне негізделген жиынтық бейнесі) болады. Яғни, бұл — ең ықтимал тұтынушы. Ол тұтынушыны жасы, жынысы, табысы, отбасылық жағдайы, білімі, мамандығы және тағы басқа сипаттамалары арқылы анықтауға болады.
Демография — бұл нарық шындығы туралы ғылым. Ол сізге тұтынушыңыздың кім екенін айтады.
Сіздің Орталық демографиялық моделіңізге сәйкес келетін тұтынушы өте ерекше себептермен сатып алады, олардың ешқайсысы рационалды немесе тіпті түсіндіруге келетіндей емес! Дегенмен, ол сатып алады немесе алмайды.
Оны кез келген бағытқа итермелейтін мотивациялар сіздің <span data-term="true">Орталық психографиялық моделіңізді</span> (тұтынушының сатып алу себептері мен эмоционалдық қажеттіліктерін зерттейтін модель) құрайды.
Психография — бұл нарық шындығын қабылдау туралы ғылым. Ол сізге тұтынушыңыздың неге сатып алатынын айтады.
Сондықтан, «Бұл бизнес айналысуға тұрарлық мүмкіндік пе? » деп сұрағанда, мұны анықтаудың жалғыз жолы — сізде қанша сату мүмкіндігі бар екенін (тұтынушыларыңыздың демографиясы) және ондағы жасырын эмоционалдық немесе қабылданған қажеттіліктерді қаншалықты сәтті қанағаттандыра алатыныңызды (тұтынушыларыңыздың психографиясы) білу.
Үшіншіден бастап қалған стандарттар?
Сіздің Стратегиялық мақсатыңызда стандарттардың нақты саны жоқ. Тек жауап беруді қажет ететін нақты сұрақтар бар.
Сіздің Прототипіңіз қашан аяқталады? Екі жылдан кейін бе? Үш пе? Он ба? Бизнесіңіз қай жерде орналасады? Жергілікті деңгейде ме? Аймақтық па? Ұлттық па? Халықаралық па? Бизнесті қалай жүргізесіз? Бөлшек сауда ма? Көтерме сауда ма? Екеуінің комбинациясы ма? Есеп беру, тазалық, киім, басқару, жұмысқа алу, жұмыстан шығару, оқыту және т.б. қатысты қандай стандарттарды талап етесіз?
Сіз өз бизнесіңіз үшін жасаған стандарттар бизнесіңізді де, одан алатын тәжірибеңізді де қалыптастыратынын көре бастайсыз.
Шын мәнінде, Стратегиялық мақсатыңыздың стандарттары бизнесіңіздің болашақ моделі мен оның бүгінгі шынайы көрінісін бір-біріне жақындататын кернеуді тудырады.
Біз бұған дейін көргеніміздей, стандарттар ең үздік компаниялар мен ең тиімді адамдар нәтиже шығаратын энергияны қалыптастырады.
Дүйсенбі күні таңғы сағат он бір болды, Сарамен соңғы кездесуімізден кейін бір апта өткен. Бұл — «Барлығы пирогтар туралы» (All About Pies) кәсіпорны жабық болатын аптаның жалғыз күні еді.
Біз күнімізді оның бизнесі туралы сөйлесуге арнауды шештік.
Біз кездесуді жоспарлаған мейрамханадағы үстелге ол жақындап келгенде, оның бойындағы қобалжуды байқадым. Ол бір апта бұрынғы Сарадан мүлдем басқаша еді. Көздері тұнық, денесі сергек көрінді. Ол әлдеқайда жас көрінетін. Сондай-ақ, оның айтары көп сияқты еді.
Мейрамхана менің досыма тиесілі болатын. Біз оның ісін жаңа бастаған жылдары көп жұмыс істегенбіз, сондықтан бұл жерде маған үстел алып, ешкім асықтырмай, қажетінше уақыт өткізуге болатын еді. Шын мәнінде, бұл жаңа клиентке бизнес дұрыс жүргізілгенде не істей алатыны туралы нақты түсінік беру үшін керемет орын еді.
Сара отыра сала бірден сөйлей бастады. Мен оған кофе құйдым.
— Өмірімде бірінші рет не қалайтынымды шынымен түсінген сияқтымын. Маған берген нәрселеріңіз үшін сізге қаншалықты риза екенімді айту мен үшін өте маңызды. Бірақ, сонымен бірге, сіз өткен аптада кеткен сәттен бастап, мен енді ешқашан өз бизнесімнің жұмысына жұтылып кетуге жол бермейтінімді түсіндім. Өз жұмысыма тым берілгенім үшін қаншалықты үлкен құн төлеп келгенім маған сөзбен сипаттап жеткізе алмайтындай айқын болды. Мұны түсінген бойда, ант етейін, мен кенеттен және мәңгілікке одан азат болғандай сезіндім. Сол түні менімен шынымен де еркіндік сыйлайтын бір нәрсе болды.
— Және бұл соңғы алты күнде жұмыс істемегенімді білдірмейді. Мен жұмыс істедім. Қалай болғанда да, бизнес тоқтамауы керек. Бірақ өткен апта бұрынғыдай болған жоқ. Менің бір бөлігім жұмыс істеп жатқанда — бұл сіз Техник (жұмыстың техникалық атқарылуына жауапты тұлға) деп атайтын бөлігім болса керек — екінші бөлігім одан тыс қалды. Менің бір бөлігім жасап жатқан жұмысыма мүлдем берілген жоқ. Есіңізде ме, мен сізге бойымда кәсіпкерлік қасиет жоқ деп айтқан едім? Мен кенеттен оның бар екенін түсіндім! Менің бойымда әрқашан кәсіпкерлік бөлік болған! Сіз Кәсіпкер (бизнестің стратегиялық дамуы мен идеясына жауапты тұлға) деп атайтын нәрсені мен әрқашан өз рухым деп есептедім.
— Тәтем оны «менің рухым» деп атайтын. Ол маған: «Сара, рухыңды қоректендір. Саған өмір беретін — сенің рухың», — дейтін. Кішкентай кезімде мені әрқашан бәлеге ұрындыратын осы рухым болатын. Мұғалімдерім де осы рухым үшін көп шағымданатын. Олар ата-анама: «Егер Сараның рухы болмағанда, ол мектепте бұдан да жақсы оқитын еді», — дейтін. Сыныпта отырғанда айналамда болып жатқан нәрселерге көңіл бөлудің орнына, мені қиялға жетелейтін де осы рухым еді.
— Мен үнемі бірдеңелерді қиялдайтынмын — ойым ең біртүрлі жерлерге кететін. Кез келген нәрсе мені қиял әлеміне алып кететін. Менің бұл қасиетім мұғалімдерім мен ата-анамның ашуын келтірсе, тәтем оны әрқашан қолдайтын. «Рухыңа өте жұмсақ қарауың керек, Сара», — дейтін ол маған. «Ол еркін болуы керек, бірақ сонымен бірге сен оның назарын бағыттап отыруың қажет. Бірі тым көп, екіншісі тым аз болса, рухың жабайы ат сияқты қашып кетеді. Сара, сен рухыңды жабайы ат сияқты елестетуің керек. Оның бір бөлігі саған қызмет ету үшін, ал екінші бөлігі өзіне қызмет ету үшін бар. Сенің үйренуің керек нәрсе — қай бөлігі қайсысы екенін білу. Егер сен оны қоршаудың ішіне қамап қойсаң, оны өлтіресің. Бірақ оны қалағанынша келіп-кетуге қалдырсаң, сен оны ешқашан түсінбейсің».
— Мен осы соңғы үш жылда не істеп келгенімді көріп тұрмын, — деді Сара маған. — Мен өзім де байқамай, рухымның, кәсіпкерлік табиғатымның айналасына қоршау салып қойыппын. Бірақ осы өткен аптада шынымен түсінгенім — менің мұны істеп жүргеніме, рухымның айналасына қоршау салғаныма өте көп уақыт болыпты. Ата-анам маған мұны қалай істеу керектігін үйретті; мұғалімдерім үйретті. Мен де жақсы қыз ретінде сабақты жақсы меңгердім. Бірақ қазір жабайы ат бос босады! Енді мен қайтадан тәтеммен бірге ас үйдемін. Енді мен тәтемнің осыдан көп жыл бұрын менімен бірге ас үйде не істегенін шынымен түсіндім. Ол маған пирог пісіруді үйреткен жоқ; ол мені «пісірді»! Ол маған жабайы ат туралы, рухым туралы үйретті. Шығармашылық туралы үйретті.
— Сіз Кәсіпкер туралы айтқанда, бәрі маған бірден оралды. Тәтем, ас үй, пирогтар, сыныптағы қиялдар, кішкентай кезімде тығылатын жасырын жерлерім. Мен ол жерлерде тығылуды баяғыда тоқтатқан едім, қазір оны қатты сағынамын!
— Менің түсінгенім, мен жақсы пирогтар пісіруді тәтемнің маған айтқысы келген нағыз нәрсесімен шатастырып алыппын. Мен жақсы пирог пісіру — басты мақсат деп ойладым, бірақ ол олай емес еді. Ешқашан болған емес. Және бұдан былай да болмайды.
— Енді бизнесіме оралсақ, — деп жалғастырды ол. — Қазір маған түсінікті болған нәрсе — мен оны дамытып, өсіріп, содан кейін басқа не қаласам, сонымен айналысу үшін одан босағым келеді, тіпті дәл қазір оның не екенін айта алмасам да.
— Тырысып көр, — дедім мен. — Қолыңнан келгенше айтып көр.
Ол жымиды. — Сіз дәл тәтем сияқтысыз; ол да мені ешқашан бос жібермейтін.
— Жарайды, тырысамын. Неге болмасқа — басқа не істейміз?
Ол бір сәтке көзін жұмып, ойын жинақтағандай болды. Содан кейін өзіне-өзі айтып жатқандай ақырын сөйлей бастады.
— Мен қайтадан кішкентай қызбын. Жасырын жерлерім әлі бар кез. Рухымды жоғалтпаған кезім. Жаз мезгілі, мен төсекте жатып, бөлмемнің төбесіне қарап тұрмын, ашық терезеден ескен салқын жазғы желді сезінемін. Маған ештеңе істеудің қажеті жоқ; баратын жерім де жоқ. Бұл менің өмірімдегі ең керемет сезім — осылай жату, көзімді ашу, жұму, қиялдау, керемет жазғы иістерді, шабылған шөптің иісін, көгалға шашылған судың иісін сезіну.
— Содан кейін мен қиялдай бастаймын, алдымен түстерді көремін, нақты ештеңе жоқ, жай ғана түстер, басымның үстінде жарқыраған түстердегі кристалдар мен гүлдер сияқты қалқып жүреді. Кейін түстер пішінге енеді — олар менмін, сонымен бірге басқа бір нәрсе. Мен біздің жерімізді кесіп өтетін, үйден шамамен 500 фут жердегі, төрт емен тұрған бұлақтың жағасымен келе жатырмын. Бізде осы төрт емен бар — үлкен, бұралған ағаштар, олар біздің меншігіміздің бұрышындағы кішкентай орман сияқты тұр. Тәтем екеуміз оларды «Төрт емен» деп атайтынбыз, бұл басқа бір ел сияқты еді. Мен кішкентай кезімде сонда барып, өзімді басқа елде жүргендей сезінетінмін.
— Қазір мен төсегімде жатып, ойыммен «Төрт еменде» жүрмін. Менің жабайы атым мені сол жерде күтіп тұр. Ол «Төрт еменнің» ортасында тұр, оның денесі көлеңкеде жылтырайды, қап-қара. Мен оған жақындап барып, бетін сипаймын, ол дірілдеп, менен алшақтайды. Бір сәт біз қозғалмай бір-бірімізге қараймыз, содан кейін ол жоқ болып кетеді! Ол айналып, шауып кетеді, жалы мен құйрығы желбіреп, ағаштардың арасынан, бұлақтың үстінен, бұлақтың арғы жағындағы төбеден асып, көзден ғайып болады. Мен кенеттен бетімді сипаған жазғы салқын желді қайтадан сезінемін және мен төсектемін, көрпенің астында өзімді құшақтап жатырмын. Осындай керемет жазғы таңда, осыдан басқа ештеңе істеудің қажеті жоқ кезде тірі болғаныма қуаныштымын.
Сараның жанарынан жас ағып жатты. Бағалы бір нәрсені жоғалтып, қайта тапқандағы қуаныш жасы еді бұл. Оның жүзінде жарқын күлкі болды. Оған қарап, мұның ол үшін не екенін түсінгенде және сонымен бірге бұл мен үшін не екенін сезінгенде, менің де көзіме жас үйірілді.
Біз түскі асты үнсіз ішіп, содан кейін түстен кейінгі әңгімеге кірістік. Даяшы бізге бір шәйнек шай әкелді. Сара өзіне және маған шай құйды, содан кейін мен бастадым.
— Айтыңызшы, — дедім мен, — енді сіздің бизнесіңіз сіз үшін не істей алатынын жақсырақ сезінгеннен кейін, маған оны сипаттап беріңізші. Неге Стратегиялық мақсатыңызды сипаттауды бастамасқа?
— Жарайды, — деп бастады ол. — Мен бұл туралы біраз ойландым, — ол ұялғандай жымиды.
Ол ойын жинақтап болғанша, мен іштей осындай күлкіні ондаған, бәлкім жүздеген рет көргенімді ойладым. Бизнес иелері өз компанияларын бұрын елестетуге батпаған үлкенірек нәрсе ретінде елестете бастағанда, олар осылай күлімсірейтін. Олар өздерінен үлкенірек нәрсені елестеткеннен ұялатын сияқты; өздерін тым асыра бағалап, өркөкіректік танытып жатқандай сезінеді. Меніңше, олар бала кезінде ата-аналарына немесе мұғалімдеріне өздерінің қияли идеяларын айтқанда, «бұл шындыққа жанаспайды», «сен қиялдап отырсың», «сен мұны істей алмайсың» деген сөздерді естіп, көңілі қалып, ұялған кездеріндегідей сезімді бастан кешіреді. Осылайша, ата-аналарымыз бен мұғалімдеріміз біз байқамай-ақ рухымызды тартып алады.
Бірақ, мен білгенімдей, Сара енді ұялмай, өзі сипаттап отырған бейнелерге толықтай беріліп сөйлей берді. Бұл оның бизнесі еді, бұл оның идеясы болатын және ол мұны бәрінен де анық көріп тұрды.
— Мен өз бизнесімді осыдан жеті жылдан кейін көремін, — деді ол. — Төрт филиал бар: қазіргі бары және тағы үшеуі. — Ол өзінің қаласына жақын орналасқан үш елді мекенді атады.
— Бизнестің атауы бұрынғыша қалады. Оны өзгертудің қажеті жоқ. Бизнестің мәні — пирогтар және тәтем маған сыйлаған пирогтардан алатын әсер. Мен осы әсерді басқа адамдарға бергім келеді. Тек тұтынушыларыма ғана емес, мен жұмысқа алатын адамдарға да. Мен бәрінің «Барлығы пирогтар туралы» дегеннің әлдеқайда жоғары нәрсенің метафорасы екенін білгенін қалаймын.
— Мен әр дүкеннің жылдық саудасы 450 000 доллар болып, жылына жалпы сомасы 1 800 000 доллар болатынын көремін. Таза пайда қанша болатынына толық сенімді емеспін, бірақ ол шамамен 15 пайыз немесе әр дүкеннен 67 500 доллар, төртеуінен жалпы сомасы 270 000 доллар болуы керек деп шештім. Бұл қол жеткізуге болатын ақылға қонымды пайда деп ойлаймын, өйткені бүгінгі таңда менің табысымнан кейін шамамен 11 пайыз ғана болып отыр.
— Бұл дегеніміз, егер мен бизнесті жеті жылдан кейін нақты баға/табыс арақатынасын ескере отырып сатсам (оны осылай атайды-ау деймін), бизнесті 1 миллион доллардан астамға сата алуым керек. Жеті жылда бір миллион доллар — бұл менің арманым, — деді ол маған банктегі ақшаны көріп тұрғандай күлімсіреп. — Себебі, біріншіден, маған бұрыннан қалаған нәрселерімнің бәрін істеу үшін бұдан артық ақша қажет болмайды, екіншіден, бұл — қол жеткізуге болатын керемет нақты сан. Ол маған істеуім керек барлық нәрсені нақты етеді.
— Екінші дүкенімді ашпас бұрын, мен мұны өзімсіз де жұмыс істейтіндей күйге келтіруім керек екенін түсінемін. Сондықтан, мен ең бірінші істейтін нәрселерімнің бірі — біз өткен аптада кездескеннен бері мұны істей бастадым — мен бүгін істей алатын барлық нәрсені құжаттап шығу. Мысалы, мен керемет пирог пісіруді білемін. Мен мұны қалай жасайтынымды құжаттай алатынымды білемін, сондықтан бұл — мен бастайтын алғашқы орындардың бірі. Бірақ мен асығып бара жатырмын. Сіз оны шынымен сезінуіңіз үшін, бизнесім аяқталғанда қандай болатынын айтып берейін.
— Тәтем біздің өміріміздегі мәселелердің бірі — біз өз қамқорлығымызды жеткілікті деңгейде немесе жиі білдірмейтіндігімізде екенін айтатын. Ол мұны біз ас үйде алма кесіп жатқанда немесе соған ұқсас іспен айналысқанда айтатын. Ол: «Біз алма кескенде, маңызды нәрсе істеп жатырмыз. Құдай бізге маңызды нәрсе беріп жатыр, тек алма ғана емес (ол да жеткілікті деңгейде маңызды), сонымен бірге ас үйді, пышақты және біздің бір-бірімізге сыйлайтын серіктестігімізді де беріп жатыр. Сондықтан алма кескенде, біз мұны ұмытпауымыз керек, оларды дұрыс ұстап, қажетті күшпен кесуіміз керек, тым қатты емес, тым ақырын да емес», — дейтін. Ол: «Мен алма кесіп жатқанда қолымнан ұста. Менің не айтқым келгенін сезінесің бе? Тым көп емес және тым аз емес. Тым көп болса, сені тапсырма жұтып қояды. Тым аз болса, алма кесілмейді», — дейтін.
— Қалай болғанда да, өз бизнесімде мен «тым көп емес және тым аз емес» дегенді білдіргім келеді. Мен бизнестің «біздің терең және жиі қамқорлық жасауымыздың» көрінісі болғанын қалаймын. Мен «Барлығы пирогтар туралы» бизнесінің пирогтар туралы емес, қамқорлық туралы болғанын қалаймын.
— Егер бизнес қамқорлық туралы болса, онда біздің бизнесте істейтін барлық нәрсеміз, бизнестің «көрінісі, іс-әрекеті және сезілуі», — деді ол маған Том Уотсон туралы мен айтқан оқиғаны есіне алып күлімсіреп, — онда бизнестегі барлық нәрсе соның көрінісі, қамқорлықтың көрінісі болады. Пирогтар емес, қамқорлық менің бизнесімнің нағыз өнімі болады.
— Сонымен, мен «Барлығы пирогтар туралы» бизнесін онымен байланыста болатын әрбір адам үшін модель ретінде көремін. Және мұның ең қызықтысы — мен мұны істей алатынымды білемін! Тәтем маған үйретті. Мен ас үйді жарқырағанша жуу үшін оған қаншалықты қамқорлықпен қарау керектігін білемін. Мен пышақтарды ұстарадай өткір етіп қайрау үшін оларға қалай қамқорлық жасау керектігін білемін. Мен ең жақсы жемістерді таңдауды, олардың дайын болған кезін нақты білу үшін олардың иісін сезініп, қолмен ұстап, қарап уақыт өткізуді білемін. Бұған толық сенімді болу үшін тәтем өз бақшасын, өз ағаштарын екті. Және біз тек ең жақсы органикалық тыңайтқыштардың қолданылуын қадағалайтынбыз, сондықтан мен «Барлығы пирогтар туралы» бизнесіне өз бақшаларында өз жемістерін өсіру керек екенін білемін. Және мұны мен осы аптада ғана түсіндім!
— Сондықтан мен қазір «Барлығы пирогтар туралы» мен елестеткендей болуы үшін, менің қызметкерлерімнің тек дүкенде жұмыс істегені жеткіліксіз екеніне сенімдімін — олар мен кішкентай кезімде тәтеммен жұмыс істегенде үйренгенімдей, бәрін үйренуі керек. Мен үшін тәтем кім болса, олар үшін «Барлығы пирогтар туралы» сондай болады!
— Және мен мұны істей алатынымды білемін! — деді ол маған қайтадан құштарлықпен. — Бұл мен үшін сол кездегі тәтем сияқты шынайы.
— Сондықтан әр дүкен орталық органикалық бақшаның жемістерінен пирогтар шығаратын болады. Бұл дегеніміз, мен сатып алатын бақша немесе егетін жер табуым керек, ол әр дүкенге оңай қолжетімді болуы үшін дүкендердің ортасында орналасуы тиіс.
— Бұл сонымен қатар дүкендер тек осындағы маусымдық жемістерден ғана пирог пісіретінін білдіреді. Тәтем әрқашан солай істейтін. Мен өз бақшамнан басқа еш жерден жеміс пайдаланбаймын және бұл «Барлығы пирогтар туралы» бизнесін кез келген басқа наубайханадан немесе кішкентай пирог дүкенінен ерекшелендіретін бірегей нәрсе болады. Нағыз өз жерімізде өсірілген. Өз жеріміздің нәзік қамқорлығымен.
— Бірақ мені тағы не қуантады, — деп жалғастырды Сара, — мен қазір сипаттап отырған нәрселердің көбін қазіргі дүкенімде жасап қойғанымды түсіндім!
— Едендері — ең жақсы емен. Пештер — сатып алуға болатын ең үздік пештер. Витриналар өте әдемі.
— Тәтеме менің дүкенім ұнайтын еді.
— Және осының бәрі туралы ойлағанда тағы бір нәрсені түсіндім. Егер менде «бәрін дұрыс істеп жатырмын ба? » деген күмән туса, өзімнен «тәтем не ойлар еді? » деп сұрасам жеткілікті, сонда жауабын білетін боламын.
— Көріп тұрсыз ба? — деп сұрады ол менен шынайы түрде.
— Мен сізге Стратегиялық мақсатымның қандай екенін сезіндіре алдым ба? Мен жеткілікті деңгейде анық айтып тұрмын ба?
— Сара, — деп жымидым мен, — сен мені сөзсіз қалдырдың.
— Онда, келесі кезекте не? — деп сұрады ол, екеумізге де жаңадан шай құйып жатып.
14 СІЗДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ СТРАТЕГИЯҢЫЗ
Барлық ұйымдар иерархиялық болып келеді. Әр деңгейде адамдар өздерінен жоғары тұрғандарға қызмет етеді. Сондықтан ұйым — бұл құрылымдалған институт. Егер ол құрылымдалмаған болса, ол — тобыр. Тобыр іс бітірмейді, ол қиратады. — Теодор Левитт, «Бизнестің өсуі үшін менеджмент»
Барлығы «ұйымдасқан» болғысы келеді. Бірақ сіз оларға Ұйымдастыру кестесін (компаниядағы лауазымдар мен бағыныштылықты көрсететін құрылым) жасаудан бастауды ұсынсаңыз, сіз тек күмәнді, кейде тіпті өшпенділікке толы көзқарастарды көресіз.
— Күлкілі болмаңыз, — деп жауап берді бір клиент. — Біз жай ғана кішкентай компаниямыз. Бізге Ұйымдастыру кестесі қажет емес. Бізге жақсырақ адамдар керек!
Оның қарсылығына қарамастан, мен өз дегенімнен қайтпадым. Себебі мен ол білмейтін бір нәрсені білетінмін.
Мен Ұйымдастыру кестесінде көрсетілген ұйымдық дамудың кішкентай компанияға кез келген басқа Бизнесті дамыту қадамынан гөрі тереңірек әсер ете алатынын білетінмін.
Функциялардың орнына тұлғалардың айналасында ұйымдасу
Көптеген компаниялар функциялардың орнына тұлғалардың айналасында ұйымдасады. Яғни, жауапкершіліктердің орнына адамдардың айналасында.
Нәтижесінде әрқашан дерлік хаос туындайды.
Не айтқым келгенін жақсырақ көрсету үшін, ағайынды және қазір серіктес болған Джек пен Мюррей Хоупфулдың «Виджет жасаушылар» (Widget Makers) атты жаңа компаниясына тоқталайық. Олар бұл кәсіп өздерін бай ететініне сенімді.
Джек пен Мюррей өз серіктестігін көпшілік сияқты жұмысты бөлісуден бастайды.
Джек виджет жасап жатпағанда, оны Мюррей жасайды. Джек тұтынушыға көмектесіп жатпағанда, оны Мюррей істейді. Мюррей есеп жүргізіп жатпағанда, оны Джек істейді.
Басында бизнес майланған машина сияқты жұмыс істейді. Дүкен тап-таза. Терезелер жарқырап тұр. Едендер мінсіз. Тұтынушылар риза. Джек пен Мюррей тынымсыз еңбек етеді. Кезекпен, әрқашан кезекпен.
Дүйсенбіде Мюррей ашады. Сейсенбіде — Джек. Сәрсенбіде — Мюррей. Бейсенбіде — Джек. Қалай болғанда да, олар серіктестер емес пе? Егер олар істемесе, кім істейді? Жұмысты бөліскендері әділ ғой.
Олар осылай жалғастыра береді. Және бизнес өсе бастайды.
Кенеттен Мюррей де, Джек те үлгере алмайтындай жұмыс көбейіп кетеді. Оларға көмекші керек.
Олар Джерриді жұмысқа алады. Керемет жігіт. Оның үстіне жиен болып келеді. Біреуге ақша төлеу керек болған соң, оны отбасында қалдырған дұрыс қой.
Енді Джек, Мюррей және Джерри кезекпен, кезекпен жұмыс істейді. Джек есеп жүргізіп жатпағанда, оны Мюррей істейді. Ал Мюррей мен Джек істемегенде, Джерри істейді. Енді Мюррей тұтынушымен жұмыс істемесе, оны Джек немесе Джерри істейді. Немесе Джек дүкенді ашпаса, оны Мюррей немесе Джерри ашады.
Істер алға басуда. Бизнес қайнап жатыр. Джек, Мюррей және Джерри үш адам істей алатын ең көп жұмыспен айналысуда.
Көп ұзамай оларға Херб қосылады. Джектің әйелінің ағасы. Жақсы жігіт. Еңбекқор. Ынталы және дайын.
Енді Джек, Мюррей, Джерри және Херб кезекпен, кезекпен жұмыс істейді. Джек есеп жүргізіп жатпағанда, оны Херб істейді, немесе Мюррей, немесе Джерри. Мюррей тұтынушымен жұмыс істемесе, оны Джек немесе Джерри немесе Херб істейді.
Джерри уижеттерді (<span data-term="true">уижеттер</span> — шағын техникалық бұйымдар немесе тетіктер) жасап жатпағанда, оның орнында Мюррей, Джек немесе Херб болады.
Барлығы кезектесіп кеңсе ашады, телефонға жауап береді, сэндвич әкелуге барады, банкке ақша салады — кезектесіп, кезектесіп, кезектесіп істейді.
Бірақ кенеттен уижеттер кері қайтарыла бастайды. Олар бұрынғыдай жұмыс істемейтін сияқты.
«Бізде бұрын мұндай қиындық болмаған еді», — дейді Джек Мюррейге. Мюррей Хербке қарайды. Херб Джерриге қарайды.
Кенеттен есеп кітаптары да оғаш көріне бастайды.
«Бізде бұрын мұндай қиындық болмаған еді», — дейді Мюррей Джекке. Джек Джерриге қарайды. Джерри Хербке қарайды.
Бұл әлі бәрі емес.
Дүкен тоза бастады.
Құрал-сайман жоғалып жатыр.
Уижеттердің ішіне шаң кіріп кеткен.
Жұмыс үстелінің жан-жағында картон қораптар шашылып жатыр.
Шегелер бұранда қораптарында, ал бұрандалар шеге қораптарында жатыр.
Джек, Мюррей, Джерри және Херб кіріп-шыққанда бір-біріне соқтығыса бастайды.
Жұмыс орнында орын үшін біреуін біреуі шынтағымен итереді.
Терезелер жуылмайды.
Едендер сыпырылмайды.
Ашу-ыза күшейе түседі.
Бірақ кімге не айту керек? Және кім айтуы тиіс?
Егер барлығы бәрін істейтін болса, онда кез келген іс үшін кім жауап береді?
Егер Джек пен Мюррей серіктес болса, кім басқарады?
Егер екеуі де басқарса, Джек Джерриге Мюррей рұқсат бермейтін нәрсені істе десе, не болады?
Херб түскі асқа барғысы келсе, кімге айтады — Джекке ме? Мюррейге ме? Джерриге ме?
Дүкенде адам болуын қадағалауға кім жауапты?
Уижеттер бұзылса, жағдайды түзетуге кім жауапты?
Есеп кітаптарында қате кетсе, оны реттеуге кім жауапты?
Еденді тазалау, терезені жуу, дүкенді ашу немесе жабу, клиенттерге қызмет көрсету қажет болғанда — нәтижеге кім жауапты?
Джек пен Мюррейдің түсінбейтіні: <span data-term="true">Ұйымдық құрылым кестесі</span> (компаниядағы лауазымдар мен бағыныстылық иерархиясы) болмаса, бәрі тек сәттілікке, жақсы көңіл-күйге, адамдардың мінез-құлқына және олардың арасындағы ізгі ниетке байланысты болады.
Өкінішке орай, мінез-құлық, жақсы көңіл-күй, ізгі ниет пен сәттілік — табысты ұйымның жалғыз құрамдас бөліктері емес; олардың өздері ғана хаос пен апаттың рецепті болып табылады.
Ұйымға бұдан да маңыздырақ нәрсе керек.
Компанияңызды ұйымдастыру
Widget Makers-ті қайтадан бастайық.
Джек пен Мюррей Хоупфулдар өз ас үйінде отыр.
Олар Widget Makers компаниясын құруға шешім қабылдады.
Олар болашаққа зор үмітпен қарайды, бірақ табысқа жету үшін бизнесті көптеген адамдар сияқты бастамау керектігін түсінеді.
Олардың алғашқы шешімі — бизнесті серіктестік ретінде емес, корпорация ретінде қарастыру. Өздерін серіктес ретінде емес, акционерлер ретінде сезіну.
Басқа адамдармен серіктес болып жұмыс істеп, сәтсіздікке ұшыраған Джек пен Мюррей серіктестіктің бұзылуынан асқан апат жоқ екенін біледі.
Егер бұл отбасылық бизнес болмаса, әрине.
Джек пен Мюррей отбасылық бизнестің серіктестіктен де қиын екенін біледі.
Ал серіктестік әрі отбасылық бизнес болса ше?
Жоқ. Джек пен Мюррей басқа жолмен жүруге шешім қабылдады.
Ас үй үстелінде отырып, Джек пен Мюррей әрқайсысы таза қағаз алып, беттің жоғарғы жағына өз есімдерін жазады.
Әр есімнің астына «Негізгі мақсат» деп жазады.
Келесі бір сағаттай уақыт ішінде Джек пен Мюррей өз өмірлерінің қандай болғанын қалайтынын елестетіп, тұжырымдарын қағазға түсіреді.
Содан кейін тағы бір сағат бойы жазғандарын талқылап, жеке армандарымен бөліседі. Мүмкін, осы бір сағатта олар бір-бірі туралы ағайынды болып өткен жылдардан да көп нәрсе білген болар.
Келесі қадамда Джек пен Мюррей таза қағаздың үштен бір бөлігінен сызық сызады. Сызықтың үстіне үлкен әріптермен АКЦИОНЕРЛЕР деп жазады. Олар бұл бизнестен тыс кездегі рөлі болатынына келіседі.
Ал бизнестің ішінде олар бұдан былай өздерін ҚЫЗМЕТКЕРЛЕР деп санауға уағдаласады.
Олар бұл шешімнің болашақта көптеген мәселелерден құтқаратынын түсінеді.
Келесі қадам біршама уақытты қажет етеді: Widget Makers, Inc. үшін Стратегиялық міндетті жасау. Джек пен Мюррей бұған құлшыныспен кіріседі. Мюррей олар таңдаған Орталық демографиялық модель (тауарды сатып алуы ықтимал негізгі тұтынушылар тобы) бойынша зерттеу жүргізуге келіседі. Олар жұмыс істейтін аймақта қанша әлеуетті сатып алушы бар? Халық саны өсіп жатыр ма? Бәсекелестік қандай? Уижеттердің бағасы мен сатылымы қалай? Бұл аймақта уижеттердің болашағы бар ма? Аймақтың болжамды өсімі қандай? Аудандастыру өзгерістері күтіле ме?
Мюррей сонымен қатар сауалнама дайындап, оны өздерінің демографиялық моделіне сәйкес келетін тұтынушыларға жіберуге келіседі. Ол басқа компаниялардың клиенттерге қалай қарайтынын білгісі келеді. Сонымен қатар, Мюррей 150 тұтынушыға жеке қоңырау шалуы керек. Ол тұтынушылардың уижеттер туралы не ойлайтынын және не сезетінін жақсырақ түсіну үшін «Қажеттіліктерді талдау» жүргізеді. Уижеттер олар үшін нені білдіреді? Уижеттер олардың өмірін қалай өзгертті? Егер олар кез келген уижетті таңдай алса, ол қандай болар еді? Оны қолдану қандай сезім сыйлар еді? Олар жақсы уижеттен не күтеді?
Мюррей бұл зерттеуді белгілі бір мерзімге дейін аяқтауға уағдаласады.
Сол уақытта Джек банктен несие алуға қажетті алдын ала қаржылық деректерді — жұмыстың алғашқы жылына арналған болжамды қаржылық есеп пен ақша ағынының проекциясын дайындайды.
Тұтынушы, бәсекелестік және баға туралы ақпарат жиналған соң, Джек пен Мюррей қайта кездесіп, Стратегиялық міндетті аяқтайды және несиеге қажетті соңғы цифрларды енгізеді.
Олардың жолы болады. Мюррей жинаған деректер өте жігерлендірерлік болып шығады.
Олар Стратегиялық міндетті аяқтап, ұйымдық даму міндетіне — Ұйымдық құрылым кестесін құруға кіріседі.
Стратегиялық міндет олардың бизнесті қалай жүргізетінін (бір орын, «North Marine West» аймағындағы нақты тұтынушыға уижеттер мен аксессуарларды құрастыру және сату) көрсеткендіктен, Джек пен Мюррей ұйымдық құрылымға келесі лауазымдар қажет деп келіседі:
Президент және Операциялық директор (COO) — Стратегиялық міндеттің орындалуына жауапты және Джек пен Мюррейден тұратын АКЦИОНЕРЛЕРГЕ есеп береді. Маркетинг бойынша вице-президент — клиенттерді табуға және оларға уижеттерден алатын қанағатты арзанырақ әрі оңайырақ жеткізудің жаңа жолдарын табуға жауапты, Операциялық директорға (COO) есеп береді. Операциялар бойынша вице-президент — Маркетинг бөлімі уәде берген нәрсені орындау арқылы клиенттерді сақтап қалуға, уижеттерді арзанырақ және тиімдірек құрастырудың жаңа жолдарын табуға жауапты, COO-ға есеп береді. Қаржы бойынша вице-президент — компанияның рентабельділік стандарттарына қол жеткізу және қажет кезде тиімді мөлшерлемемен капитал тарту арқылы Маркетинг пен Операциялар бөліміне қолдау көрсетуге жауапты, ол да COO-ға есеп береді.
Маркетинг бойынша вице-президентке екі лауазым бағынады: Сату жөніндегі менеджер және Жарнама/Зерттеу жөніндегі менеджер.
Операциялар бойынша вице-президентке үш лауазым бағынады: Өндіріс менеджері, Сервис менеджері және Нысандар менеджері.
Қаржы бойынша вице-президентке екі лауазым бағынады: Дебиторлық берешек менеджері және Кредиторлық берешек менеджері.
Джек пен Мюррей Widget Makers, Inc. компаниясының аяқталған ұйымдық құрылымына қарап жымияды. Ол үлкен компанияға ұқсайды. Жалғыз мәселе — барлық торкөздерге Джек пен Мюррейдің есімдерін жазу керек! Олар әзірге жалғыз қызметкерлер.
Бірақ олар Widget Makers, Inc. компаниясының толық әлеуеті іске асқанда атқарылатын барлық жұмыстарды сипаттап шықты.
Ең бастысы, олар дәл қазір істелуі керек жұмыстарды анықтады!
Джек пен Мюррей бүгінгі Widget Makers пен болашақтағы Widget Makers арасында айырмашылық жоқ екенін түсінеді; жұмыс сол қалпында қалады, тек адамдар өзгереді.
Келесі кезекте Джек пен Мюррей ұйымдық құрылымдағы әрбір лауазым үшін Лауазымдық келісімшарт жазады.
Лауазымдық келісімшарт (<span data-term="true">Position Contract</span>) — бұл компаниядағы әрбір лауазым арқылы қол жеткізілетін нәтижелердің жиынтығы, сол лауазым иесі жауапты болатын жұмыстар, нәтижелерді бағалау стандарттарының тізімі және осы міндеттемелерді орындауға келіскен адамның қолы қойылатын құжат.
Джек пен Мюррей лауазымдық келісімшарттың жай ғана жұмыс сипаттамасы емес екенін біледі.
Бұл компания мен қызметкер арасындағы жай сипаттама емес, келісімшарт, компания ойыны ережелерінің жиынтығы.
Ол ұйымдағы әрбір адамға жауапкершілік пен міндеттеме сезімін береді.
Жауапкершілік (<span data-term="true">Accountability</span>) сөзбе-сөз алғанда «тұрып, есеп беруге дайын болу» дегенді білдіреді.
Сондықтан, лауазымдық келісімшарт — кімнің жауап беретінін және олардан қандай нәтиже күтілетінін анықтайтын құжат.
Widget Makers, Inc.
Ұйымдық құрылым кестесі

Жаңа компаниясындағы лауазымдар үшін келісімшарттарды аяқтаған соң, Джек пен Мюррей акционерлер ретінде ең маңызды іске көшеді: торкөздерге адамдарды тағайындау.
Олар небәрі екі-ақ адам болғандықтан, өткендегі қателіктерді қайталамау үшін бұл мәселеге өте мұқият қарау керек.
Осыны реттеп алған соң, олар қағаздың ортасына жаңа корпорацияның Президенті немесе Операциялық директоры үшін COO деп жазылған торкөз сызады.
Келесі ең қиын қадам — бұл лауазымға екеуінің бірін таңдау, себебі бұл орынды тек бір адам ғана иелене алады. Бір компанияда екі Операциялық директор болуы мүмкін емес. Бір адам жауапты болуы тиіс. Бір адам басқаруы керек.
Джек пе, әлде Мюррей ме?
Олар бұл сұрақты байыппен ойланады.
Бұл адам — Джек пен Мюррейдің алдында олардың арманын жүзеге асыру үшін жауап беретін тұлға.
Мұқият ойлана келе, Мюррей бұл жұмысты Джек атқаруы керек деп шешеді.
Мюррей үлкен аға болса да, Жектің жауапкершілікке әрқашан байыпты қарайтынын іштей біледі.
Джек әрқашан Мюррейден гөрі ұқыпты болған. Мюррей шығармашыл болса да, бұл жерде шығармашылықтан бұрын ұйымдастырушылық қабілет керек.
Ақыр соңында, олардың жиған-тергені бәске тігіліп тұр.
Егер бизнес екеуіне де қалағандарын берсін десе, біреуі оған өте байыпты қарауы керек.
Мюррей бұл шешімін Джекпен талқылайды.
Екеуі де бұл жерде не маңызды екенін түсінеді: бір-біріне деген сенім және өздері мұқият жасаған Стратегиялық міндетке берілгендік.
Олар бұл жай ғана жұмыс емес, жүрекпен қабылданған міндеттеме екенін ұғады.
Ұзақ талқылаудан кейін олар Жекті COO етіп бекітеді. Джек COO лауазымдық келісімшартына қол қойып, лауазымды да, онымен бірге келетін өкілеттікті де салтанатты түрде қабылдайды.
Келесі кезекте үш вице-президенттік лауазым келеді: Маркетинг, Операциялар және Қаржы.
Джек Мюррейден Маркетинг бойынша вице-президент болуға келісімін сұрайды, өйткені ол зерттеу кезеңінде керемет жұмыс істеді.
Мюррей құлшыныспен келіседі — бұл оның басынан бері істегісі келген жұмысы еді — және лауазымдық келісімшартқа қуана қол қояды. Содан кейін Джек Президент (Маркетинг вице-президентінің басшысы) ретінде компания атынан Мюррейдің келісімшартына қол қояды.
Келесі кезекте — Операциялар бойынша вице-президент. Джек бұл міндетті өзіне алады, өйткені Мюррейге бір уақытта уижеттерді сату да, жасау да қиын болады деп есептейді. Бұл жолы Джек келісімшартқа Операциялар бойынша вице-президент ретінде де, Президент ретінде де қол қояды.
Соңында, Джек Қаржы бойынша вице-президент жауапкершілігін де өз мойнына алады. Джек пен Мюррей арасында бұл жұмысқа кім лайықты деген сұрақ туындамайды.
Мюррей Сату менеджері және Жарнама/Зерттеу менеджері лауазымдарын иеленіп, тиісті келісімшарттарға қол қояды.
Джек Өндіріс менеджері, Сервис менеджері және Нысандар менеджері, сондай-ақ Кредиторлық және Дебиторлық берешек менеджері лауазымдарын алып, келісімшарттарға қол қояды.
Барлық келісімшарттарға қол қойылған соң, Джек пен Мюррей жасаған істеріне тағы бір рет көз жүгіртеді. Көргенде шошып кетеді! Джекке сегіз жұмыс, ал Мюррейге үш жұмыс бұйырған! Бірдеңені өзгерту керек.
Біраз ойланған соң, олар Дебиторлық және Кредиторлық берешек, сондай-ақ Сервис менеджері міндеттерін Мюррейге беруге келіседі.
Енді әрқайсысында алты жұмыстан болды.
«Орташа жұмыс күнінде кез келген адам алты жұмысты атқара алуы керек», — деп ойлайды олар өздеріне сеніммен.
Ақыры, ұйымдастыру жұмысы аяқталды!
Әлі бірде-бір нақты жұмыс істелмесе де, екеуі компанияны, атқарылатын жұмысты, әр лауазымның жауапкершілік стандарттарын және кімнің кімге, не үшін бағынатынын толық елестете алды.
Осы дайындық әрекетін аяқтаған соң, Джек пен Мюррейді тәртіп сезімі биледі. Шаттық сезімі.
Алдыда үлкен жұмыс күтіп тұрғанына қарамастан, ол орындалуы мүмкін болып көрінді.
Джек пен Мюррей бәрін үлгеретінін білді.
Олар ұйымдасқан еді.
Олардың жоспары бар болатын.
Ұйымдық құрылымды құра отырып, Джек пен Мюррей өздерінің <span data-term="true">Франчайзинг прототипі</span> үшін жоспар жасады.
Лауазым прототипі: Өзіңізді жүйемен алмастыру
Бизнестің соңғы нұсқасы қандай болатынын елестеткен соң, Джек пен Мюррей прототиптеу процесін бастайды.
Бірақ ұйымның жоғарғы жағынан емес, ең төменгі жағынан бастайды.
Олар бизнесте жұмыс істей бастаған жерден — бизнесті дамытуды бастайды.
Сатушы, өндіріс жұмысшысы және бухгалтерлік есепші лауазымдарынан.
Иесі, серіктес немесе акционер ретінде емес. COO немесе Маркетинг вице-президенті ретінде емес.
Ұйымның ең төменгі сатысындағы қызметкерлер ретінде. Стратегиялық жұмыс емес, тактикалық жұмыс істейді.
Тактикалық жұмыс (Tactical Work) — бұл барлық техниктер атқаратын жұмыс. Стратегиялық жұмыс (Strategic Work) — бұл олардың менеджерлері атқаратын жұмыс.
Егер Джек пен Мюррейдің бизнесі өркендеуін қаласа, олар тактикалық жұмысты атқаратын басқа адамдарды табуы керек, осылайша Джек пен Мюррей стратегиялық жұмысқа уақыт табады.
Ұйымдық құрылым — бұл маңызды өтпелі кезеңді жүзеге асыру құралы.
Джек пен Мюррей бизнесте жұмыс істеуге кіріседі. Бірақ бұл жолы бәрі басқаша. Олар енді бизнестің ішінде жай жұмыс істеуге мүдделі емес. Олар жұмыс істейтін бизнесті дамытуға назар аударады. Ол үшін олар мүлдем жаңа әдіспен жұмыс істей бастайды.
Мюррей Сатушы лауазымында жұмыс істегенде, ол сонымен бірге Маркетинг бойынша вице-президент ретінде Сатушы лауазымын жетілдірумен айналысады.
Джек Өндіріс жұмысшысы лауазымында жұмыс істегенде, ол сонымен бірге Операциялар бойынша вице-президент ретінде Өндіріс жұмысшысы лауазымын жетілдірумен айналысады.
Басқаша айтқанда, Мюррей мен Джек бизнестегі әрбір лауазымға жеке Франчайзинг прототипі ретінде қарап, өз бизнестерін құра бастайды.
Мюррей Сатушы ретінде жұмыс істей отырып, Инновация, Квантификация (сандық бағалау) және Оркестрлеудің (жүйелеу) Бизнесті дамыту процесін енгізу арқылы осы лауазымды дамытады.
Сол сияқты, Джек Өндіріс жұмысшысы ретінде жұмыс істегенде, Инновация, Квантификация және Оркестрлеу процестерін қолдана отырып, сол лауазымды жетілдіреді.
Олардың әрқайсысы: «Мұнда тұтынушыға не жақсырақ болар еді? Компанияның пайдасын барынша арттыра отырып, тұтынушының қалағанын қалай оңайырақ бере аламын? Және сонымен бірге, осы жұмысқа жауапты адамға қалай ең жақсы тәжірибе сыйлай аламын? » — деп сұрайды.
Мюррей Сатушы ретінде қандай киім үлгісі мен түстері тұтынушыларға көбірек жағымды әсер ететінін тексере бастайды.
Ол әртүрлі сөздерді сынап көреді.
Ол Widget Makers, Inc. компаниясының тұтынушылармен қалай әрекеттесетінін және оның тиімділігін арттыру үшін әрбір компонентті қалай өзгертуге болатынын ойластырады.
Және ол өзінің инновацияларының сатылымға әсерін бағалаған сайын, ең тиімділерін таңдап, оларды Widget Makers Сату жөніндегі нұсқаулыққа жазады.
Көп ұзамай Сату жөніндегі нұсқаулықта кіріс қоңырауларға, шығыс қоңырауларға жауап берудің, клиентті есік алдында қарсы алудың нақты сценарийлері пайда болады. Тұтынушының сұрақтарына, шағымдарына, алаңдаушылығына нақты жауаптар жазылады. Тапсырысты енгізу, тауарды қайтару, жаңа өнімге тапсырыс алу, инвентарды сақтау жүйесі жасалады.
Тек Сату жөніндегі нұсқаулық дайын болғанда ғана Мюррей сатушы іздеп хабарландыру береді.
Бірақ сату тәжірибесі бар адамды емес.
Шебер техникті емес. Жаңа бастаушыны. Шәкіртті.
Істі дұрыс істеуді үйренгісі келетін адамды.
Мюррей сонша уақыт пен күш жұмсап тапқан нәрсесін үйренуге дайын адамды.
Әлі өзгермеген, жаңа дағдыларды үйренуге ашық адамды.
Жексенбілік газеттің «Сату» бөлімінде хабарландыру шығады: «БІЗДІҢ ДАЙЫН БИЗНЕС-МОДЕЛІМІЗДІ (Turn-key operation) КӨРУГЕ КЕЛІҢІЗ. БІЗДІҢ АҚША МАШИНАСЫН КӨРІҢІЗ. ТӘЖІРИБЕ ҚАЖЕТ ЕМЕС. ТЕК ҮЙРЕНУГЕ ДЕГЕН ЫҚЫЛАС БОЛСА ЖЕТКІЛІКТІ».
Мюррей үміткерлермен сұхбаттасқанда, оларға Сату жөніндегі нұсқаулықты және Widget Makers-тің Стратегиялық міндетін көрсетеді, олардың қалай және не үшін жасалғанын түсіндіреді.
Ол оларға Widget Makers тарихын, ол мен Жектің нарықта өзгеріс жасау туралы арманын айтып береді.
Ол оларға Ұйымдық құрылым кестесін, Сатушы лауазымының қай жерде екенін, оның кімге бағынатынын және қазір бұл лауазымға кім жауапты екенін көрсетеді.
Ол үміткерлердің Негізгі мақсаттары туралы сөйлесіп, олардың көзқарасы Widget Makers әлемімен сәйкес келе ме, жоқ па, соны анықтайды.
Дұрыс адамды тапқанда, Мюррей оны жұмысқа алады, қолына Сату жөніндегі нұсқаулықты ұстатады, ондағы сөздерді жаттатып, киім үлгісін, жүйелерді үйретеді және соңында жұмысқа жібереді. Мюррей өзі жасаған, бағалаған және жүйелеген Сату жүйесін қолданады.
Сол сәтте, дәл сол сәтте Мюррей Сату жөніндегі менеджер лауазымына көтеріледі және Бизнесті дамыту процесін қайтадан бастайды.
Өйткені сол сәтте Мюррей өзін бизнесінің тактикалық жұмысынан босатудың ең маңызды қадамын жасады. Мюррей өзін жұмыс істегісі келетін адамның қолында жұмыс істейтін жүйемен алмастырды.
Енді Мюррейдің жұмысы — жұмысты өзі істеу емес, жүйені басқару.
Мюррей енді Стратегиялық жұмыспен айналысады.
Мюррей осыны істеп жатқанда, Джек те өзі жауапты тактикалық лауазымдардың әрқайсысы үшін дәл солай жасады!
Екеуі де жоспар бойынша жұмыс істей отырып, бизнестің ішінде жұмыс істеп жүріп, бизнесті жетілдірумен айналысты.
Енді Джек пен Мюррей өз бизнесін дамытуда маңызды сабақты тәжірибе арқылы үйренді. Бұл сабақты Кәсіпкерлік ұстамадан (маманның кенеттен өз бизнесін ашқысы келуі) зардап шегетін әрбір Маман, егер оның бизнесі мен өмірі үйлесімді жұмыс істесін десе, міндетті түрде білуі тиіс.
Сіздің <span data-term="true"> Ұйымдық құрылымыңыз </span> (компанияның басқару иерархиясы) Стратегиялық мақсатыңыздан бастау алады, ал ол өз кезегінде Негізгі ниетіңізден туындайды.
Әрқайсысы өзінен алдыңғының себебі болып табылады, сондықтан әрқайсысы алдыңғысын орындауда өз рөлін атқарады.
Логика орнатылды, біртұтас жүйе қалыптасты.
Бұл мысалда Widget Makers, Inc. компаниясы Джек пен Мюррейдің өмірін қайта құруға және жаңғыртуға арналған реттелген жүйеге айналды.
Ұйымдық құрылымсыз былық, келіспеушілік пен қақтығыс күнделікті әдетке айналады.
Бірақ ол болса, бизнестің бағыты, мақсаты мен стилі теңгеріліп, мақсатты түрде өзара әрекеттеседі және тұтас әрі саналы нәтижеге қарай сеніммен ілгерілейді.
Соңында, жақсы адамдар бас қосып, бір істі тындыра алатын болды!
Сара қатты күрсініп, бойын жаза керілді, екі қолын төбеге қарай созып, бойындағы қиын сезімді сыртқа шығарғандай болды.
«Пай-пай», — деді ол, — «сен де оңай соқпайсың-ау. Осы кәсіпкерлік мәселені шештім-ау дегенде, сен маған тағы жұмыс тауып бересің.
«Мұны тағы бір рет қайталап өткім келеді, өйткені бәрін түсіндім бе, жоқ па, сенімді емеспін.
«Сенің айтқың келгені, мен „All About Pies“ үшін Ұйымдық құрылымды қазіргі қалпында емес, жеті жылдан кейін дайын болғандағы түрінде жасауым керек пе? »
«Иә», — деп жауап бердім мен.
«Және сол Ұйымдық құрылымды жасағаннан кейін, қазір өзім атқарып жүрген барлық лауазымдарға өз атымды жазуым керек пе? »
«Тағы да дұрыс», — дедім.
«Және мен сол лауазымдардың әрқайсысына өте егжей-тегжейлі сипаттама жасап, содан кейін әрқайсысы үшін Лауазымдық келісімшартқа (қызметкердің міндеттерін растайтын құжат) қол қоюым керек пе, бейне бір сол жұмысқа жауапкершілік алған қызметкер сияқты? Шынымен әрбір Лауазымдық келісімшартқа дәл сол қызметкер сияқты қол қоюым керек пе? »
«Иә», — деді мен, — «дәл сол қызметкер сияқты. Өйткені, егер сіздің бизнесіңіз жұмыс істейтін болса, сіз сол қызметкерлердің әрқайсысысыз! Әзірге өзіңізді басқа біреумен алмастырмағанша, әрине».
Ол сөзін жалғастырды, көздері алмасша жарқырап, зейіні ояу, іске берілген күйде болды.
«Мұның себебі», — деді Сара, — «егер мен қызметкерлерімнен күтетіндей әрекет етпесем, егер мен өз бизнесімде олардың істегенін қалайтындай жұмыс істемесем, мен олардың дәл мен күткендей істеуі үшін жүйені ешқашан жасай алмаймын.
«Басқаша айтқанда, егер мен қызметкерлерімнен күтетіндей әрекет етпесем, мен құрған жүйе бизнестің нақты қажеттіліктеріне емес, менің жеке қалауларыма бағынатын болады, ал бұл менен басқалардың өнімді әрі бақытты болуына кедергі келтіреді.
«Ал егер мен тек өз қалауларыма берілсем, мен өзімді басқа иесімен, яғни дәл өзім сияқты, иесі ретіндегі мүдделері мен мақсаттары бірдей адаммен ғана алмастыра аламын».
Ол демін алу үшін бір сәтке тоқтап, сосын қосты: «Сенің айтқың келгені осы ма? »
«Дәл солай! » — деп жауап бердім. «Өйткені, бизнесіңізді қайта бастау үшін өзіңізді атқаруыңыз керек рөлдерден бөлектеу өте маңызды. Осы рөлдер сізге тәуелді болмай, керісінше сіз олардан тәуелсіз болуыңыз керек.
«Есіңізде ме, біз бұған дейін сіздің әртүрлі тұлғаларыңыздың адамды есінен тандыратын табиғаты туралы сөйлескен едік? Және сол ессіздікті жоюдың жалғыз жолы — мүмкіндігінше анық жұмыс істеу үшін өзіңізді және айналаңыздағы әлемді барынша нақты ұйымдастыру екенін айтқанбыз.
«Міне, біз осы санасыз тұлғалардың дисфункционалды табиғатына қарсы тұруымыз керек.
«Біз өзіміздің автоматты болмысымызды саналы болмысқа айналдыруымыз керек.
«Және мұны істеудин жалғыз жолы — автоматты түрде емес, саналы түрде әрекет ету.
«Сондықтан біздің бір бөлігіміз, Гурджиев есімді адам кезінде <span data-term="true"> „жүргізуші“ </span> (сананы басқаратын ерік-жігер) деп атаған бөлік, қалғандарының бәрін басқаруы тиіс.
«Жүргізуші ат пен арбаны өз бақылауына алуы керек, деп айтқан екен Гурджиев.
«Ал, бизнесіңіздің иесі ретінде, бизнесіңіздің жүргізушісі ретінде, сіздің негізгі міндетіңіз — ат пен арбаны бақылауға алу.
«Ол үшін сіз барлық рөлдерді ажырата білуіңіз керек, ең маңыздысы мен маңызды емес нәрсені айыра біліп, бизнесіңіздің жұмысын ақыл-ойыңыз айтқандай етіп ұйымдастыруыңыз қажет.
«Және мұны істегеннен кейін, бизнесіңізді барынша ақылмен ұйымдастырған соң, сіздің келесі маңызды міндетіңіз — өзіңіз жасаған ойын ережелерін адалдықпен сақтау.
«Өйткені, егер сіз ережелерді сақтамасаңыз, басқа біреу неге сақтауы керек?
«Егер ережелер сізге, яғни көшбасшыға қолданылмаса, неге біреу сіздің соңыңыздан ереді деп күтесіз?
«Егер сіз ережелерге бағынбасаңыз, оларды құрметтемесеңіз және дәріптемесеңіз, басқа біреу сіздің ойыныңызды неге маңызды деп қабылдауы керек?
«Жауап біреу: күте алмайсыз, өйткені олар сақтамайды!
«Ұйымдық дамудың бүкіл процесі осы. Бұл — бизнесіңіз туралы барынша терең ойланып, содан кейін оның жұмыс істеу тәртібін құрылымдау процесі. Сіздің Ұйымдық құрылымыңыз — сол құрылым. Бұл сіздің өз адамдарыңызбен және әлеммен сөйлесуіңіз, оларға бизнесіңіздің аяқталған кезде, арманыңыз орындалған кезде қалай жұмыс істейтінін нақты айтып беруіңіз. Бұл — өз ойыңызды әлеммен бөлісуіңіз. Содан кейін, оны бөліскен соң, сіз өз адамдарыңызға және әлемге сол көзқарасқа сенетіндігіңізді және онымен өзіңіз өмір сүретіндігіңізді көрсетуіңіз!
«Бұдан кем түсетін кез келген нәрсе — таза тәкаппарлық», — дедім мен оған.
«Бірақ, сіз өз ережелеріңізбен өмір сүргенде, „сөзіңіз ісіңізге сай болғанда“, ойлағаныңыздай өмір сүргенде, сіздің бизнесіңіз таңғажайып нәрсеге айналады».
«Түсіндім! » — деді ол.
«Түсінетініңізге күмәнім де болған жоқ», — деп жауап бердім мен.
«Ендеше, Басқаруды дамытуға көшейік», — дедім мен Сараға жаңадан шай құйып жатып, — «содан кейін Персоналды дамытуға.
«Өйткені басқару, адамдар және жүйелер тоғысқан жерде сіздің Прототипіңіз пайда болады».
15
СІЗДІҢ БАСҚАРУ СТРАТЕГИЯҢЫЗ
Жүйе — бұл Шешім. AT&T
Сіз басқару стратегиясын сәтті жүзеге асыру үшін таңғажайып құзыретті менеджерлерді — «адамдармен тіл табысу дағдылары» жетілген, басқару мектептерінің дипломдары бар, адамдармен жұмыс істеудің және оларды дамытудың күрделі әдістерін меңгерген адамдарды табу керек деп ойлауыңыз мүмкін.
Олай емес.
Сізге ондай адамдардың қажеті жоқ.
Оларға қалтаңыз да көтермейді.
Шын мәнінде, олар сіздің сорыңыз болады.
Керісінше, сізге Басқару жүйесі қажет.
Жүйе сіздің басқару стратегияңызға, яғни Франчайзинг прототипіңіз сіз қалаған нәтижелерді беретін құралға айналады.
Жүйе сіздің адамдарыңыздың болжап болмайтын мінез-құлқынан туындайтын қиындықтардың шешіміне айналады.
Жүйе басқарушылық шешімдер қабылдау процесін реттей отырып, мүмкіндігінше және қажет болған жағдайда мұндай шешімдердің қажеттілігін жою арқылы адамдарға қатысты мәселелерді мүмкіндікке айналдырады.
Басқару жүйесі дегеніміз не?
Бұл маркетингтік нәтижеге қол жеткізу үшін Прототипіңізге енгізілген Жүйе.
Жүйе неғұрлым автоматты болса, Франчайзинг прототипіңіз соғұрлым тиімді болады.
Басқаруды дамыту — сіздің Басқару жүйеңізді құру және болашақ менеджерлеріңізге оны пайдалануды үйрету процесі — көпшілік ойлағандай басқару құралы емес. Бұл маркетинг құралы.
Оның мақсаты тек тиімді Прототип құру ғана емес, сонымен қатар әсерлі прототип жасау.
Ал әсерлі Прототип — бұл тұтынушыларды тауып, оларды басқаларға қарағанда тиімдірек (пайдалырақ) ұстап тұратын бизнес.
Мұндай жүйенің соңғы он жеті жыл бойы мен барып жүрген демалыс қонақүйінде қалай жүзеге асырылғанын қарастырайық.
Сіріңке, жалбыз кәмпит, бір кесе кофе және газет
Бірінші жолы бәрі кездейсоқ болды; яғни мен үшін кездейсоқ. Мен ол жерге баруды жоспарламаған едім.
Мен жеті сағат бойы көлік жүргізіп келе жатып, жолдан шаршаған соң, Сан-Францискоға бармас бұрын бір түнге тоқтауды жөн көрдім.
Қонақүй Тынық мұхитына қарайтын секвойя тоғайында орналасқан екен.
Мен вестибюльге кіргенде, күн ұясына батып, тоғай тас қараңғы болған еді.
Сол сәтте-ақ бір түйсігім маған ерекше жерде екенімді сездірді. Вестибюль жылы жарықпен көмкерілген. Секвойя панельдері қабылдау үстелін қоршап тұрған үш қабырғадағы бежевый жұмсақ дивандарға жарықтың қызыл реңін түсіріп тұр. Мен жаңа ғана кірген есікке қарама-қарсы ұзын, күңгірт ағаш үстел тұр. Үстелдің үстінде жаңа піскен жемістерге толы үлкен үнді себеті тұр. Себеттің жанында үлкен қола шам тұр, оның терең жарығы жемістерге түсіп, бөлмеге мерекелік көрініс беріп тұр. Үстелдің бүкіл ұзындығы бойынша созылып, екені шетінен еденге дейін түсіп тұрған күрделі тоқылған зығыр мата өзінің ашық, экзотикалық өрнегімен жемістердің түстерін, шамның қоласын және қабырғалардың қою қызыл түсін ерекшелеп тұр.
Үстелдің арғы жағында, алыс қабырғаның түбіндегі үлкен тас каминде жанып жатқан от бөлмені емен бөренелерінің жағымды сатырлаған дыбысымен толтырып тұр.
Шаршамаған күннің өзінде де, бетіме тиген жалынның ыстығы мен арқамдағы түннің суығы арасындағы қарама-қайшылық мені бөлмеге тартар еді. Ал қазіргі жағдайда мен рахаттан ери жаздадым.
Қабылдау үстелінің артында қызыл, жасыл және ақ түсті торлы кофта мен қою қызыл белдемше киген әйел көрінді. Кофтасына қызыл таспадағы қонақүйдің логотипі бар түйреуіш құрмет белгісі ретінде тағылған. Дәл сондай таспа оның жарқыраған жүзіндегі шашын артқа жинап тұр.
«Венецияға қош келдіңіз», — деп ол жылы жымиды.
Ол осылай амандасқан сәттен бастап, курьер баланы мені бөлмеге ертіп апарғанға дейін, брондау жасатылмағанына қарамастан, үш минуттан аспады. Бәрінің осыншалықты оңай болғанына сене алмадым.
Ал бөлме ше! Жалпы әсері қарапайым салтанаттылықты паш етті — қабырғадан қабырғаға дейінгі қалың, жұмсақ пастель түсті кілем; үстіне керемет, тап-таза ақ түсті көрпе жабылған ақ қарағайдан жасалған үлкен төсек; табиғи балқарағай қабырғаларының сәнін келтіріп тұрған Тынық мұхитының солтүстік-батыс көріністері мен құстары бейнеленген түпнұсқа графика; біреудің менің риза болатынымды білгендей, емен бөренелері алдын ала дайындалып, каминде тұрған тас камин, оның астына салтанатты түрде оралған қағаз және ошақтың үстінде көлденең жатқан, жағуды күтіп тұрған талғампаз үлкен сіріңке.
Бағымның жанғанына қуанып, кешкі асқа киімімді ауыстырдым; үстелдегі әйел мені тіркеген кезде-ақ брондау жасап қойған екен! Мен мейрамхананы табу үшін түнге қарай шықтым. Бөлмемнің сыртындағы жол бойындағы белгі мені қараңғы секвойя тоғайы арқылы жақсы жарықтандырылған тағы бір жолға бағыттады.
Түнгі ауа тымық әрі таза еді.
Алыстан Тынық мұхиты толқындарының ырғақты дыбысын естігендей болдым. Немесе бұл менің қиялым ба? Оның маңызы жоқ еді; бұл жерді сиқырлы аура қоршап тұрғандай.
Мейрамхана қонақүй мен мұхитқа қарайтын төбешікте орналасқан. Ішке кіргенше басқа ешкімді көрмеп едім, бірақ мейрамхана адамға толы болды.
Мен метрдотельге (мейрамханадағы қонақтарды қарсы алатын бас қызметкер) атымды айттым, ол басқа адамдардың күтіп тұрғанына қарамастан, мені бірден үстелге апарды. Демек, бұл мейрамханада брондаудың маңызы бар болғаны!
Кешкі ас бұған дейін бастан кешкендерімнің бәрі сияқты тамаша болды, тағам тартымды дайындалған, қызмет көрсету мұқият, бірақ көзге батпайды. Мен кешкі ас қонақтары үшін Бахтың фугаларын ойнаған классикалық гитаристті тыңдай отырып, бір кесе бренди іштім.
Мен чекке қол қойып, бөлмеме қайттым, жолда қараңғылықты сейілту үшін жол бойындағы жарықтардың күшейгенін байқадым.
Бөлмеме жеткенде түн салқындап кеткен еді. Мен ұйықтар алдында камин жағып, бәлкім, тағы бір бренди ішсем деп ойладым.
Біреу менен бұрын қимылдап қойыпты!
Каминде лапылдап от жанып жатыр. Төсектің көрпесі ашылып дайындалған. Жастықтар қампайтылып, әрқайсысының үстіне жалбыз кәмпит қойылған.
Төсектің жанындағы түнгі үстелдердің бірінде бір кесе бренди мен хат тұрды. Мен хатты алып оқыдым:
Венецияға алғаш келуіңізбен құттықтаймыз. Демалысыңыз көңілді өтеді деп үміттенемін. Егер сізге күндіз немесе түнде қандай да бір көмек қажет болса, хабарласудан тартынбаңыз. Кэти
Сол кеште ұйқыға кетіп бара жатып, маған өте жақсы күтім жасалғанын сезіндім.
Келесі күні таңертең жуынатын бөлмеден оғаш быжылдаған дыбыстан ояндым. Не екенін көру үшін тұрдым.
Автоматты таймермен қосылған кофе шәйнегі қолжуғыш үстелінде қайнап жатыр. Шәйнекке сүйеулі тұрған хатта былай деп жазылған:
Сіз ұнататын кофе бренді. Рахаттаныңыз! К.
Және бұл шынымен менің сүйікті кофе брендім еді!
Олар мұны қайдан білуі мүмкін?
Содан кейін есіме түсті. Кеше кешкісін мейрамханада олар менен қандай кофе брендін ұнататынымды сұраған болатын. Міне, ол дайын тұр!
Олардың не істегенін енді түсіне бастағанымда, есік ақырын қағылды.
Мен есікке барып аштым. Ешкім жоқ. Бірақ кілемшенің үстінде газет жатыр. Менің газетім, «New York Times».
Олар мұны қайдан білді?
Содан кейін есіме түсті. Кеше тіркелген кезде қабылдау бөліміндегі қыз менен қандай газетті ұнататынымды сұраған еді. Мен оған мән бермеп едім. Енді міне!
Және дәл осындай сценарий мен қайтып келген сайын қайталанып отырды.
Бірақ сол бірінші жолдан кейін менен ешқашан қалауларым туралы сұраған емес.
Мен қонақүйдің Басқару жүйесінің бір бөлігіне айналдым.
Және ол жүйе мені бірде-бір рет жерге қаратқан емес.
Жүйе менің не ұнататынымды біледі және оны дәл сол уақытта, дәл сол жолмен алуыма кепілдік береді.
Жүйе нақты не берді? Сіріңке, жалбыз кәмпит, бір кесе кофе және газет!
Бірақ бұл сіріңке де, жалбыз да, кофе де, газет те емес еді. Бұл біреудің мені тыңдағаны еді.
Және олар мені әр уақытта тыңдады!
Мен бөлмеге кіріп, оттың жылуын сезген сәтте біреудің мен туралы ойлағанын түсіндім. Менің не қалайтынымды ойлағанын.
Мен ештеңе айтпасам да, олар мені естіді.
Жастықтардағы жалбызды, ашылған көрпені және үстелдегі брендиді көрген сәтте біреудің мен туралы ойлағанын түсіндім. Менің не қалайтынымды ойлағанын.
Мен ештеңе айтпасам да, олар мені естіді.
Жуынатын бөлмеде қайнап жатқан кофені естіп, оның менің брендім екенін көрсететін хатты көргенде, біреудің менің қалауымды сұрағаны есіме түсті.
Және олар менің жауабымды естіді.
Газетті көріп, оның менің газетім екенін таныған сәтте, біреудің сұрағаны есіме түсті.
Және олар менің жауабымды естіді.
Және бұл мүлдем автоматты түрде болды!
Әрбір элемент маркетингтік нәтижеге жету үшін жасалған реттелген шешім, қонақүйдің Басқару жүйесінің ажырамас бөлігі болды.
Қонақүйге үшінші рет барғаннан кейін мен менеджермен сөйлесуді өтіндім.
Мен оның әр уақытта маған дәл осындай нәтижелерді қалай бере алатынын білгім келді.
Ол әрбір қонақ үшін дұрыс нәтижелерге кепілдік беру мақсатында біреудің дұрыс сұрақтар қоятынына қалай көз жеткізеді?
Бұл оның өте құзыретті адамдарды жалдағанынан ба?
Әлде қызметкерлер — қожайындар ма?
Бұл қандай да бір ерекше ынталандыру жүйесі ме?
Менеджер жиырма тоғыз жастағы жас жігіт екен. Ол мені сөйлесу үшін кабинетіне шақырды. Кабинет жарық, көлемі шағын, терезесі мен мейрамханаға бара жатқанда өтетін секвойя тоғайына қарайды екен. Оның үстелі таза әрі ұқыпты жиналған, бірде-бір артық қағаз көрінбейді.
«Бұл өте ұқыпты жас жігіт екен», — деп ойладым ішімнен.
«Мүмкін қонақүйдің жақсы жұмыс істеуіне осы себеп шығар».
Жас менеджерге өз жұмысы ұнайтыны анық байқалды, өйткені ол қонақүй иесінің алдында жауап беретін нәтижелерге қол жеткізу туралы әңгімеге бірден кірісіп кетті.
«Білесіз бе», — деді ол қысыла жымиып, — «қонақүйде не істейтініміз туралы сізбен сөйлесу қызық екен. Өйткені бес ай бұрын қонақүй бизнесіндегі жалғыз тәжірибем — үш жыл бұрын Фреснодағы Holiday Inn-де екі түн қону ғана еді.
«Шын мәнінде», — деп жалғастырды ол, — «бұл жұмысқа дейін мен жақын маңдағы мейрамханада аспаздың көмекшісі болып жұмыс істедім. Иесі екеуміз таныс болдық. Ол менен қонақүй бизнесін үйренгің келе ме деп сұрады, мен байқамай да қалдым, ол мені жұмысқа алды. Қонақүй бизнесі туралы білетінімнің бәрін осында үйрендім.
«Міне, көрсетуге рұқсат етіңіз».
Ол үстелінің артынан қызыл папканы алды. Оның сыртында «OM» деген бас әріптер мен қонақүйдің логотипі басылған.
«Біздің мұнда істейтініміз қарапайым. Мұны кез келген адам істей алады».
Ол папканың мазмұнын ашты.
«Бұл біздің Операциялық нұсқаулығымыз (жұмыс процестері жазылған құжат). Көріп тұрғаныңыздай, бұл тек бірқатар тексеру тізімдері. Мынау — бөлмені дайындауға арналған тексеру тізімі (орындалатын істер тізбегі)». Ол кітаптың сары бетін ашты.
«Бұл беттер тобы сары түсті. Нұсқаулықтағы барлық нәрсе түстермен белгіленген. Сары түс бөлмені дайындауға қатысты. Көк түс — қонақтарды қолдау қызметтеріне. Мысалы, түнде от жаққанда, жастығыңызға жалбыз кәмпит қойғанда және т. б.
«Әрбір тексеру тізімінде бөлмеге жауапты әрбір қызметкер (БЖҚ) өз жұмысын істеу үшін жасауы керек нақты қадамдар көрсетілген. Күн сайын келген кезде әрбір БЖҚ-ны пошта жәшігінде сегіз тексеру тізімі күтіп тұрады. Әрбір тексеру тізімі БЖҚ жауап беретін сегіз бөлменің біріне қолданылады.
«Бөлмеге жауапты қызметкер өз бөлмелерін күту барысында әрбір міндеттеменің стандарттарға сай орындалғанын растау үшін тексеру тізімін толтырады. Көріп тұрғаныңыздай, тексеру тізімінің төменгі жағында БЖҚ-ның қол қоятын орны бар, бұл оның белгіленген жұмысты орындағанын білдіреді.
«Қол қойып, бірақ жұмысты орындамау — бірден жұмыстан шығаруға себеп болады.
«Бірақ жүйенің нақты жұмыс істеуіне көмектесетін тағы бір бөлігі бар.
«Әрбір тексеру тізімінің артында нақты бөлменің сызбасы бар, онда орындалуы керек әрбір тапсырма және олардың реті көрсетілген. Сызба БЖҚ-ны күнделікті жұмыс барысымен таныстырады және олар әр тапсырманы орындаған сайын, оның орындалғанын көрсету үшін сызбаның сәйкес бөлігін белгілеп отырады.
«Осы сызба арқылы біз жаңа адамдарды бірден дерлік оқыта аламыз және олар бізде ұзақ уақыт жұмыс істеген адаммен бірдей нәтиже бере бастайды.
«Қосымша сақтандыру ретінде менің БЖҚ супервайзерлерім кез келген қателікті дер кезінде анықтау үшін күн сайын кенеттен тексерулер жүргізіп тұрады».
Ол сөзін тоқтатып, жымиды. «Бірақ қателіктер өте сирек болады. Жүйе сағат сияқты жұмыс істейді.
«Біз істейтін әрбір нәрсе үшін дәл осындай тиімді жүйе бар. Шын мәнінде, иесі бәрін алдын ала есептеп қойған. Жарық, сауна және бассейн электронды түрде реттеліп, мезгілдермен сәйкестендірілген, осылайша қонақтарға болжамды нәтиже береді. Мысалы, түнде сыртқы жарықтар қараңғыланған сайын қарқындылығы артатынын байқаған боларсыз. Бұл автоматты түрде жасалады. Ешкімнің ол туралы ойлануының қажеті жоқ.
«Мен сізге көптеген басқа мысалдар келтіре аламын, бірақ сіз негізгі ойды түсіндіңіз деп ойлаймын. Барлығы иесінің қонақтарымызға жағымды әсер қалдырады деп сенген жолымен жинақталған. Осында болғаннан кейін қаншама адамның маған келіп, жақсы күтім жасағанымыз үшін алғыс айтатынына таң қалар едіңіз.
«Бірақ олар үлкен нәрселер туралы айтпайды; олар әрқашан кішкентай детальдар туралы айтады».
Оның айтқандарының бәрін түсініп, сенсем де, мен бәрібір сұрадым: «Сіз БЖҚ қызметкерлерін тексеру тізімдерін пайдалануға қалай көндіресіз? Оларды жүйені пайдалануға қалай итермелейсіз? Олар күнделікті жұмыстан шаршамай ма? Бұл олар үшін жалықтырғыш емес пе? »
«Ә-ә», — деді менің ақжарқын кейіпкерім.
«Міне, нағыз шеберлігіміз осында».
16
СІЗДІҢ ПЕРСОНАЛ СТРАТЕГИЯҢЫЗ
Өмірлік ойындар өмірлік мақсаттарды көрсетеді. Роберт С. ДеРопп
Басты ойын
«Адамдарымды өзім қалағандай істеуге қалай көндіремін? » Бұл — шағын бизнес иелерінен ең жиі еститін сұрағым.
Және менің оларға әрдайым беретін жауабым: «Сіз көндіре алмайсыз! Сіз адамдарыңызға ештеңе істете алмайсыз.
«Егер істің атқарылғанын қаласаңыз, — деймін мен оларға, — сіз сондай орта қалыптастыруыңыз керек, онда адамдар үшін істі «істемеуден» қарағанда «істеу» маңыздырақ болуы тиіс. «Істі сапалы атқару» олардың өмір салтына айналатын орта керек».
Маған ең жиі қойылатын сұрақ осы болғандықтан, қонақүй менеджерінің «Адамдарыңызды өзіңіз қалағандай іс істеуге қалай көндіресіз? » деген сұрағыма берген жауабы мені қатты қызықтырды.
Оның жауабы өте ерекше болды, өйткені мұндайды сирек естимін.
«Мұнда жұмысқа келгенде мені таңғалдырған бірінші нәрсе, — деді менеджер, — иесінің маған байсалды қарауы болды.
«Яғни, ойлап қараңызшы. Мен бұл бизнесте мүлдем тәжірибесі жоқ бала едім. Бірақ ол маған ешқашан солай қарамады. Ол маған ересек, байсалды адам ретінде қарады. Ол өзі маңызды деп санайтын тақырыптарда сөйлесуге тұрарлық адам ретінде қабылдады.
«Және екінші таңғалдырған нәрсе, — деп жалғастырды менеджер, — бастықтың бұл қонақүйдің жұмысына қаншалықты байсалдылықпен қарайтыны болды.
«Оның байсалдылығы жай ғана жұмысқа деген жауапкершілік емес еді — мен жұмыс істеген барлық адамдар өз бизнесіне байсалды қарайтын — бірақ бұл жердегі байсалдылық мүлдем басқа деңгейде болды.
«Ол үшін қонақүй жай ғана ғимарат емес сияқты көрінді.
«Бұл қонақүй оның ішкі дүниесінің көрінісі, сенімінің символы іспеттес еді.
«Сондықтан, егер мен қонақүйге немқұрайлы қарасам, бұл оның өзіне және мен құрметтейтін оның құндылықтарына немқұрайлы қарағанмен бірдей болар еді.
«Меніңше, ол маған да сондықтан байсалды қараған шығар. Бұл біздің арамызда ерекше байланыс орнатты, соның арқасында мен оның сенімін және қонақүйдің күнделікті жұмысы сол сенімді қалай көрсететінін түсіне алдым.
«Мұндағы бірінші күнім есімнен кетпейді, — деп жалғастырды ол. — Бұл бір бауырластыққа немесе соған ұқсас бірдеңеге қабылдау рәсімі сияқты болды.
«Мұның бәрі осы жерде болды». Ол біз отырған кеңсені қолымен нұсқап көрсетті. «Бұл бұрын оның кабинеті болған.
«Мен қазір сіз отырған жерде отырдым, — деді ол. — Ал бастық мына жерде отырды». Ол өзі отырған орындықты көрсетті.
«Дүйсенбі күні таңертең болатын, демалыс күндері қонақтар көп болып, атқарылатын істер үйіліп жатқан еді. Әдетте мен жаңа жұмысқа тұрғанда, мені жалдаған адам не істеу керектігін бір минутта түсіндіреді де, жұмысқа жібере салады. Сондықтан бастықтың маған кофе ішесің бе деп сұрағанына таңғалдым. Ол мүлдем асықпаған, «іскерлік» стильге онша ұқсамайтын сияқты көрінді.
«Жоқ, олай емес, — деп менеджер өз сөзін түзетті.
«Ол мен кездестірген ең іскер адам болған шығар.
«Бірақ оның өз ісіне деген қарым-қатынасы мені қайран қалдырды.
«Ол біздің сөйлесетін тақырыбымыз сол күнгі оның ең маңызды шаруасы екенін, менің жұмысымды талқылау сол сәттегі басқа жұмыстардан маңыздырақ екенін сездірді.
«Ол мені жұмыс істеу үшін емес, одан әлдеқайда маңыздырақ нәрсе үшін жалдап жатты».
Менеджер жымиды. «Білесіз бе, мен бұны бұрын ешкімге айтпаған екенмін. Бұл шынымен де қызық, бірақ сізге айтып отырып, менің бұл жерді неге соншалықты құрметтейтінім түсінікті бола бастады. Өйткені мен бастықты қатты сыйлаймын. Мен үшін бұл орын — оның өзі. Егер мен оны құрметтемесем, бұл жерде мұндай жақсы жұмыс істей алмас едім. Қалай болғанда да, біздің мұнда істеп жатқан ісіміз — оның идеясы. Және ол сол бірінші күні маған осы жер туралы идеясын — оның ол үшін не білдіретінін — жеткізуге көп уақыт жұмсады.
«Оның маған айтқандары бұрын-соңды ешбір жұмыста естімеген сөздерім еді.
«Ол былай деді: «Біздің істеп жатқан жұмысымыз — біздің кім екеніміздің көрінісі. Егер біз жұмысқа ұқыпсыз қарасақ, демек, ішкі дүниеміз ұқыпсыз болғаны. Егер жұмысқа кешіксек, демек, ішкі әлемімізде де кешігіп жүрміз. Егер жұмыс бізді жалықтырса, бұл жұмыстың кесірі емес, өз ішімізде өзімізден жалыққанымыз. Ең кішкентай, қарапайым жұмыстың өзі шебердің қолында өнер туындысына айналуы мүмкін. Сондықтан біздің міндетіміз сыртқы әлемде емес, өз ішімізде. Біздің жұмысты қалай істейтініміз ішкі болмысымыздың айнасына айналады».
Менеджер сөзін ары қарай, иесінің дауысымен сөйлеп тұрғандай жалғастырды. «Жұмыс сізсіз пассивті нәрсе. Ол өздігінен ештеңе істей алмайды. Жұмыс адам іске кіріскенге дейін жай ғана идея болып қала береді. Бірақ адам оны орындай бастаған сәтте, сол жұмыстың әлемге тигізетін әсері сол идеяның — жұмыс астарындағы идеяның — және оны істеп жатқан адамның көрінісіне айналады.
«Осы процесте сіз істеген жұмыс сіздің бөлшегіңізге айналады. Ал сіз жұмыс астарындағы идеяға жан бітіретін күшке айналасыз.
«Сіз атқарған жұмысыңыз арқылы әлемге әсер ететін жаратушы боласыз.
«Жағымсыз жұмыс» деген ұғым жоқ, — деп жалғастырды ол. — Тек кейбір жұмыс түрлерін жағымсыз деп санайтын адамдар ғана бар. Өздері жек көретін жұмысты істеуге мәжбүр екенін ақтау үшін әлемдегі барлық сылтауларды табатын адамдар. Өз жұмысына өзінің кім екеніне және қоғамдағы орнына берілген жаза ретінде қарайтын адамдар; оған өзінің шынайы болмысын көруге мүмкіндік беретін мүмкіндік ретінде қарамайды.
«Бастықтың айтуынша, мұндай адамдар жұмыс идеясына жан бітірмейді, керісінше оны өлтіреді.
«Бұның нәтижесі — біз көптеген бизнес пен сатып алушылар арасында көретін ұқыпсыз, дөрекі, тұрақсыз және адамгершілікке жатпайтын қарым-қатынастар. Бұл біздегі жағдайға мүлдем қарама-қайшы.
«Ал бізде бәрі басқаша болуының себебі — біз қонақүйге жұмысқа келген әрбір адамға таңдау жасауға мүмкіндік береміз. Жұмысты істеп қойғаннан кейін емес, оған дейін.
«Біз бұны оларға тапсырылатын жұмыстың астарында жатқан идеяны нақты түсіндіру арқылы жасаймыз.
«Меніңше, бұл жұмысқа тұрғанда мені ең қатты қуантқаны да осы болды, — деді менеджер. — Бұл жұмыстың өзінен де маңыздырақ идеясы бар мен жұмыс істеген алғашқы орын.
«Бастық маған айтқан идея үш бөліктен тұрады:
«Біріншісі: клиент әрдайым дұрыс бола бермейді, бірақ ол дұрыс болса да, болмаса да, оған солай сезіндіру — біздің міндетіміз.
«Екіншісі: мұнда жұмыс істейтін әрбір адам өзіне жүктелген тапсырмаларда қолынан келгенше ең үздік болуға тырысуы керек. Егер ол бұны істей алмаса, қолынан келгенше соған ұқсап бағуы тиіс. Ал егер бұған құлықсыз болса, ол кетуі керек.
«Үшіншісі: бизнес — бұл біздің білетініміз бен білмейтініміз сынаққа түсетін орын. Осы екеуінің арасындағы қақтығыс дамуды тудырады, мағына береді.
«Бастықтың бизнес туралы идеясы бір негізгі ұғымға тіреледі. Бизнес — бұл жауынгерлік өнер залы, доджо (жауынгерлік өнермен шұғылданатын орын) сияқты, яғни сіз өзіңіздің ең үздік нұсқаңыз болуға жаттығатын орын. Бірақ доджодағы нағыз шайқас көптеген адамдар ойлағандай бір адам мен екінші адамның арасында болмайды. Жауынгерлік өнер залындағы нағыз шайқас біздің ішіміздегі «мендеріміздің» арасында болады.
«Міне, бастық екеуміз алғашқы кездесуде осы туралы сөйлестік. Оның жұмыс пен бизнес туралы философиясы. Мен қонақүй біздің қарым-қатынасымыздағы ең аз маңызды нәрсе екенін түсіндім. Ең маңыздысы — оның осы жерде құрған «ойынына» қаншалықты байсалдылықпен қатысқаным еді.
«Ол жай ғана қызметкерлерді емес, өз ойынының ойыншыларын іздеді. Ол жай ғана жұмыс емес, одан да үлкен нәрсені қалайтын адамдарды іздеді».
Менеджердің маған айтқандары және бастықтың оған айтқандары мынау еді: адамдар — сіздің қызметкерлеріңіз — жай ғана жігерлі адамдар үшін жұмыс істегісі келмейді. Олар әлемде әрекет етудің нақты құрылымын жасаған адамдар үшін жұмыс істегісі келеді. Олар өздерін сынай алатын және өздері сыналатын құрылымды қалайды. Мұндай құрылымды Ойын деп атайды.
Жақсы ойластырылған ойыннан артық қызықты ештеңе жоқ.
Осы тұрғыда сіздің адамдарыңыздың «сіз қалағандай іс істеу» деңгейі — олардың сіздің ойыныңызды қаншалықты қабылдағанына байланысты.
Сіздің «Адамдармен жұмыс стратегияңыз»
Бұл стратегия сіздің Басты Мақсатыңыз бен Стратегиялық Міндетіңізден басталады және Ұйымдастыру Стратегиясы мен адамдарыңыздың жұмысын айқындайтын Операциялық нұсқаулықтар арқылы жалғасады.
Ол сіздің сенімдеріңіз бен Прототипіңіз сол сенімдерді қалай көрсететіні арқылы жеткізіледі; бизнесіңіздің болашағын сипаттау үшін қолданатын сөздеріңіз арқылы — бұл жай ғана жұмыс орнынан артық нәрсе болуы тиіс.
Бірақ бизнесіңіз ойнайтын ойынды жай ғана қағаз бетіне түсіре салу жеткіліксіз. Ол нәтиже беруі үшін оны көру керек. Оны сезіну керек.
Бұл, ең алдымен және әрдайым, сіздің қалай әрекет ететіндігіңізге байланысты.
Ойын Ережелері
Кез келген ойындағыдай, «адамдар ойынының» да ережелері бар, егер сіз оны шебер меңгергіңіз келсе, оларды құрметтеуіңіз керек. Мен мұнда олардың бірнешеуін мысал ретінде келтірдім.
Ешқашан алдымен адамдардың не істегенін қалайтыныңызды шешіп алып, сосын содан ойын құрастыруға тырыспаңыз. Ойын салмақты қабылдануы үшін алдымен ойын болуы керек, ал адамдардың іс-әрекеті — екінші кезекте. Өзіңіз ойнағыңыз келмейтін ойынды ешқашан адамдарыңыз үшін құрмаңыз. Олар мұны сезіп қояды және ешқашан ұмытпайды. Ойынды аяқтамай-ақ, онда жеңіске жетудің нақты жолдары бар екеніне көз жеткізіңіз. Ойын ешқашан аяқталмауы керек, өйткені соңы бизнестің жанын шығарып алады. Сондықтан мезгіл-мезгіл жеңістердің болуы өте маңызды. Олар адамдарды ойында ұстап тұрады. Ойынды уақыт өте келе өзгертіп отырыңыз — стратегияны емес, тактиканы өзгертіңіз. Стратегия — бұл ойын логикасының моральдық негізі. Бұл өзгермейтін құндылық болуы тиіс. Бірақ өзгеріс қажет. Кез келген ойын уақыт өте келе үйреншікті болып кетуі мүмкін. Өзгеріс қашан қажет екенін білу үшін адамдарыңызды бақылаңыз. Олардың нәтижелері ойынның бітуге жақын екенін көрсетеді. Басты міндет — соңын бәрінен бұрын сезіп, оны өзгерту. Басында қарсылық болуы мүмкін, бірақ табандылығыңыз оларды жаңа әрі жанды ойынға жетелейді. Ойын өздігінен жүреді деп ешқашан күтпеңіз. Адамдарға бұл туралы үнемі ескертіп отыру керек. Кем дегенде аптасына бір рет ойын туралы арнайы жиналыс өткізіңіз. Күніне кем дегенде бір рет ойын ережелерінен ауытқу мәселесін көтеріңіз. Адамдардың бастаған ісін ұмытып, ұсақ-түйекке алаңдап кететін қасиеті бар. Ойыныңызды сақтап қалу үшін оларға сізбен бірге қандай ойын ойнап жатқанын қайта-қайта ескертіңіз. Ойынның мағынасы болуы керек. Логикаға сыйымсыз ойын басталмай жатып тоқтайды. Ең жақсы ойындар жалпыға ортақ шындықтарға негізделеді. Күмәнді басталған ойын ешқайда апармайды. Бірақ есіңізде болсын, егер логика күшті эмоционалдық жауаппен қолдау таппаса, ол жеңіліспен аяқталуы мүмкін. Логиканы жиі қолданыңыз. Барлығы ойынның raison d'être (өмір сүрудің мәні немесе басты себебі) — яғни басты мәнін білетініне көз жеткізіңіз. Ойын мезгіл-мезгіл көңілді болуы керек. Ешбір ойын үнемі көңілді болуы шарт емес. Шындығында, ойын кейде мүлдем қызықсыз болуы мүмкін. Жақсы ойын ойнаудың бір қызығы да осы: сәтсіздікке ұшырағанда да өз абыройыңды сақтай отырып, «көңілсіз» сәттермен қалай күресуді үйрену. Сонымен қатар, ойынға «көңілді сәттерді» жоспарлау керек. Бірақ «көңілді» дегеннің не екенін адамдарыңыз анықтауы тиіс. Бұны тым жиі емес, бәлкім, алты айда бір рет жасаған жөн. Егер жақсы ойын ойлап таба алмасаңыз, біреуден «ұрлаңыз». Кез келген адамның идеясы сіздікіндей жақсы болуы мүмкін. Бірақ біреудің ойынын алғаннан кейін, оны жан-тәніңізбен меңгеріңіз.
Ойын Логикасы
Қонақүй менеджері үшін бастықтың ойыны жақсы болды, сондықтан ол оны ойнауды үйренді. Ол келесі логикаға негізделген: Қазіргі таңда адамдардың көбі қалаған нәрсесіне қол жеткізе алмай жүр. Біздің өмірімізде бір нәрсе жетіспейді. Жетіспейтін нәрсенің бірі — мақсат. Жетіспейтін нәрсе — Ойнауға тұрарлық Ойын. Сондай-ақ қарым-қатынас сезімі де жетіспейді. Адамдар бір-бірінен оқшауланып, зардап шегеді. Мақсаты жоқ, мағыналы құндылықтары жоқ әлемде біз бос кеңістігімізден басқа не бөлісе аламыз? Нәтижесінде, біз заттарды іздейміз. Бостықты толтыратын заттар. Біз тез арада заттар әлеміне айналдық. Ендеше, адамдардың көбіне мақсаты, тәртібі мен мағынасы бар қауымдастық қажет. Адамша әрекет ету міндетті болатын орын. Тәртіп пен ерік-жігер кәсіптің негізіне айналатын орын. Көбіміз жоғалтып алған «үйімізді» алмастыратын орын. Бизнес осыны істей алады; ол Ойнауға тұрарлық Ойын құра алады. Ол адалдық, ниет, жауапкершілік пен кемелдік нақты қадамдарға айналатын орын бола алады. Қандай нәтиже? Клиентке сіздің бизнесіңіздің ерекше адамдар тарапынан құрылған ерекше орын екенін сезіндіру. Және мұның бәрі ең қарапайым себеппен жасалады — өйткені олар тірі! Адам баласы таңғажайып істер жасауға қабілетті. Біздің қолымыздан келетін ең кіші нәрсе — дұрыс жұмыс істейтін шағын бизнесті басқару болуы керек.
Ойын Ойнау
Қонақүй иесі сияқты ойлай отырып, сіз ол құрған ойынның менталды картасын сыза бастай аласыз. Оның қонақүйі клиенттің сезімдерін тазалыққа, сұлулық пен тәртіпке деген терең берілгендікпен қарсы алатын әлемге айналды. Бірақ бұл берілгендік тек коммерциялық негізге ғана емес, сонымен қатар моральдық негізге — бастықтың философиясына сүйенді. Содан кейін бұл идея жақсы жоспарланған процесс арқылы оның адамдарына жеткізілді. Бастық өз идеясын құжатталған жүйелер арқылы және өзінің позитивті қасиеті арқылы жеткізді. Ол клиенттерді қуантудың адами процесін өз адамдарына тек адами жолмен жеткізілгенде ғана ұғындыра алатынын білді. Байланыс құралы идеяның өзі сияқты маңызды болды.
Менеджер маған түсіндіргендей, жұмысқа алу процесі бірнеше нақты компоненттерден тұрды: Барлық үміткерлерге топтық кездесуде бастықтың идеясын жеткізетін дайын презентация. Әрбір үміткермен оның идеяға қатысты реакциясын және оның тәжірибесін талқылау үшін жеке кездесу. Таңдалған үміткерге телефон арқылы хабарлау (дайын сценарий бойынша). Өтпеген үміткерлерге алғыс хатын жіберу. Жұмыстың алғашқы күні: - Бастықтың идеясын қайта қарау. - Бизнес жүйесін қорытындылау. - Жаңа қызметкерге жұмыс орнын көрсету және жүйелердің адамдарға тәуелділігін көрсету. - Сұрақтарға толық жауап беру. - Формасы мен Операциялық нұсқаулығын беру. - Лауазымдық келісімшартты қарап шығу. - Құжаттарды толтыру.
Және жұмысқа алу процесі — бұл тек басы ғана! Бизнесті жүйелеу адамгершіліктен жұрдай болу емес, керісінше екенін түсіне бастадыңыз ба? Адамдарыңызды өзіңіз қалағандай іс істеуге көндіру үшін, алдымен соған мүмкіндік беретін орта қалыптастыруыңыз керек. Адамдарды жалдау, дамыту және ұстап тұру стратегияны талап етеді. Жүйе шынымен де шешім. Ал соңына тұрарлық идея болмаса, ешқандай «Адамдармен жұмыс стратегиясы» болуы мүмкін емес.
Бірақ осы идеяның арқасында сіз ақыры біздің жас менеджеріміз айтқандай: «Міне, нағыз жарқырайтын жеріміз осы! » — деп айта аласыз.
Менеджмент, адамдар, жүйелер
Сара мұның бәрін санасына сіңіріп жатқанда, мен бизнестің осы интеграцияланған көрінісі оның қиялын баурап алғанын көрдім.
Оның бойындағы қарсылық, күмән және менің ұсынып отырғандарым оның қолынан келмейтін, өзін тек бәліш пісірушімін деп санаған сенімінен туындаған қорқыныш жоғалып кетті.
Ол өзінің лайықты бәсекелес екенін, өзі ойлағаннан да мықты екенін және мен сипаттап отырған «ойын» осыдан бірнеше жыл бұрын анасының ас үйінде тәтесі оған ерекше мейіріммен үйреткен ойынның дәл өзі екенін түсіне бастады. Олардың арасында ешқандай айырмашылық жоқ еді!
Ол менің ойымды оқып қойғандай маған жымиды.
«Біз сөйлескен осы дүниелердің арасындағы байланысты көре бастадым», — деді ол. «Бәрі мағыналы бола бастады. Жұмбақтың шешімі табылып жатыр. Мен бөлшектердің бұрыннан бар керемет суретке айналып жатқанын көріп тұрмын! Сурет қалыптасуы үшін тек бөлшектерді өз орындарына қою керек болды. Тағы бірнеше сұрақ қоймас бұрын, өзім көре бастаған осы суретті сипаттап бергім келеді».
«Әрине, айта беріңіз», — деп жымидым мен. «Шынында, айтпасаңыз, көңілім қалар еді».
«Мұның бәрі, әрине, менің балалық шағыма барып тіреледі. Жоғарыда айтқан рухыма. Кішкентай қыз кезімдегі сезімдеріме. Қазір мен жалғыз емес екенімді білемін; бұлай сезінген жалғыз мен емеспін.
Мұндай жағдайды басынан өткерген басқа да көптеген кішкентай қыздар мен ұлдар болған шығар. Және мен сияқты балалық шақ әсерлерін әлі күнге дейін арқалап жүрген ересек ерлер мен әйелдер де аз емес.
Сондықтан мен өз тәжірибемді — асау атты құрықтауды, мұғалімдерім мен ата-анам мені үйреткен рухымды тұншықтыруды — бизнесімнің философиясының басы деп білемін. Егер мен қызметкерлеріме және тұтынушыларыма шынайы құндылық ұсынғым келсе, бұл философия бизнесіме өте қажет.
«Мұнда рухты тұншықтыруға жол жоқ», — дейді менің бизнесім. Мүмкін, мақсатымызды еске түсіріп тұру үшін мұны есіктің маңдайшасына жазып қоюым керек шығар». Ол күлді. «Немесе одан да жақсысы: «Рухыңа еркіндік бер! » Иә, бұл жақсырақ естіледі». Ол бұған шын жүректен қуанып күлді.
Ол сөзін жалғастырған сайын, сөйлеудің қандай ғажайып сый екені маған айқын бола түсті.
Сара маған емес, өзіне сөйлеп жатқандай болды; сөйлей отырып, ол өз ішіндегі, өз тәжірибесіндегі, тәтесімен қарым-қатынасындағы, ерекше қиялындағы ғажайыптарды ашты. Өзі білетінін де сезбеген шындықтарды ашты. Сөздері ақтарылған сайын, ол өз ішінде қазып алуды, зерттеуді және бағалауды күтіп жатқан барлық байлықты тауып жатты.
Сөздер айтылғаннан кейін босап шығып, ауамен араласып, басқа бір нәрсеге — пайымға, түсінікке, кеңеюге айналғандай болды.
Сара жалғастырды.
«Менің бизнес туралы пайымым тәтемнің қамқорлық туралы үйреткендеріне де негізделеді.
Егер тәтем тірі болса: «Егер бәрі қамқорлық танытса, бәліштер өздерін өздері күтеді! » — дер еді.
Сондықтан мен өз бизнесімді мектеп ретінде көремін. Тәтем маған үйретуге тырысқан ұсақ-түйектерді қызметкерлеріме үйрететін қамқорлық мектебі: зейін қою деген не, істеген әрбір ісімізге бүкіл болмысымызбен қатысу рухымыз үшін нені білдіреді.
Құдайым-ау, мен ештеңе үйренбедім деп ойлаппын! » — деді ол, түсінген дүниесіне таңғалып, көздері бақырайып.
«Бірақ мен үйреніппін. Үйреніппін. Енді мен оның орнын басамын. Сол сүйкімді әйелдің. Сол мейірімді, биязы, табанды кейуананың. Мен оның орнын басамын. Ол өз ас үйінің шебері болғаны сияқты, мен де өз ас үйімнің шебері боламын.
Ойын ережелерін жасау қандай бақыт болмақ. Киім туралы ережелер. Өзін-өзі ұстау ережелері. Қолданылатын құралдар мен оларды пайдалану тәсілдері туралы ережелер. Еден, қабырға, үстел беттері туралы, оларды әр кеш пен әр таңда қалай тазалайтынымыз, олар жарқырап тұруы үшін соңғы рет қалай сүртетініміз туралы ережелер! Бәліш пішіндері мен заттарды сақтайтын шкафтар туралы ережелер. Шыны, күміс, қаңылтыр туралы ережелер. Пештер туралы, оларды қалай қыздыру, қалай ашып-жабу, қалай тазалау туралы ережелер. Ашу және жабу ережелері. Ақша туралы, есеп жүргізу туралы, әр күннің соңында балансты теңестіру туралы ережелер. Шаш үлгісі, тырнақтар туралы ережелер! »
Сара өз пайымының алғашқы нобайын айтқанда көздері от шашып, оның пайымы қалыпқа келе бастады. Оған әлі нақты ережелерді білудің қажеті жоқ еді; ең бастысы, ол осы жаттығудың дәмін татуы керек болатын.
Тәтесі айтқандай: «Бәліштер өздерін өздері күтеді».
Сара өз жолын бастады.
«Маған менеджмент туралы көбірек айтыңызшы», — деді Сара. «Сіз маған бизнесімде табысты болу үшін кәсіби менеджерлердің қажеті жоқ, тіпті оларсыз жақсырақ болады деп айттыңыз. Тәжірибелі менеджерлерді жалдаудың несі жаман? »
«Бәрі жаман, Сара!
Себебі, егер сіз өзіңіз қалай басқару керектігін білмесеңіз, оларды қалай таңдайсыз және оларды қалай басқарасыз?
Сіз оны істей алмайсыз!
Өйткені олар басқа біреудің бизнесінде үйренген стандарттары бойынша басқаратын болады. Сіздің стандарттарыңызбен емес.
<span data-term="true">Делегирлеу</span> (өкілеттікті беру) мен <span data-term="true">Абдикация</span> (жауапкершіліктен бас тарту) арасындағы айырмашылық есіңізде ме?
Сіз өз жауапкершілігіңізді басқа біреуге бере алмайсыз, Сара.
Жауапкершілікті басқаға ысыру — бұл абдикация.
Сіз акционер, иесі, жедел басқарушы (COO), маркетинг жөніндегі вице-президент немесе қаржы жөніндегі вице-президент ретінде қандай лауазымды иеленсеңіз де, бизнесіңізде болып жатқан жағдайға толық жауапкершілік алуыңыз керек.
Ол үшін сіз компанияны өзіңіз қалаған бағытқа бастауыңыз керек.
Ал бұл сіздің стандартты орнатуыңыз керек дегенді білдіреді.
Сіз орнатуға тиісті ең маңызды стандарттардың бірі — Менеджмент жүйесі. Ол арқылы барлық менеджерлер мен менеджер болғысы келетіндер нәтиже шығаруы тиіс.
Сіздің Негізгі мақсатыңызға қатысты стандарттар. Компанияңыздың Стратегиялық нысанасы. Ойын ережелері. Сіз маған тәтеңіз бен оның ғажайып ас үйі туралы айтқан әңгімеңіз. Және сіз жүзеге асырғыңыз келетін «All About Pies» бизнесі үшін жүрегіңіз бен санаңызда сақталған пайымды айқындайтын стандарттар!
Ол стандарттарды басқару үшін сізге кәсіби менеджерлер керек емес. Сізге тек сол стандарттар бойынша басқаруды үйренгісі келетін адамдар керек. Сол стандарттарға сіз сияқты жеке жауапкершілікпен қарайтын адамдар керек!
Қысқасы, сізге өзінің жақсырақ ойыны бар деп сенетіндер емес, сіздің ойыныңызды ойнағысы келетіндер керек, Сара.
Сондықтан сіз ойын ережелерін ойлап табуыңыз керек, олар сіздің Менеджмент жүйеңіздің негізі болады.
Осы ережелерді жасағаннан кейін, осы ойынды құрғаннан кейін, оны басқарудың жолын ойлап табуыңыз керек.
Себебі сіздің менеджерлеріңіз тек адамдарды басқармайды; сіздің менеджерлеріңіз «All About Pies» бизнесі өз мақсаттарына жететін Жүйені басқарады.
Жүйе нәтиже береді; ал адамдар сол жүйені басқарады.
Сіздің бизнесіңізде Жүйелер иерархиясы бар.
Бұл иерархия төрт нақты компоненттен тұрады:
- Біз мұны қалай істейміз. 2. Біз мұны істеу үшін адамдарды қалай іріктейміз, жалдаймыз және оқытамыз. 3. Біз мұны қалай басқарамыз. 4. Біз мұны қалай өзгертеміз.
Мен айтып отырған «Мұны» — бұл сіздің бизнесіңіздің мәлімделген мақсаты. Federal Express-те бұл: «Сізге міндетті түрде ертең жеткізу керек болғанда! »
Сара, сіздің бизнесіңіздің «Мұнысы» — Қамқорлық.
Телефонға жауап бергенде Қамқорлықты қалай көрсетесіз?
Пештен бәлішті алғанда Қамқорлықты қалай көрсетесіз?
Тұтынушыдан ақша алғанда Қамқорлықты қалай көрсетесіз?
Және «All About Pies»-те істейтін басқа да істеріңіз солай жалғаса береді.
Осы сұрақтарға берген жауабыңыз — «Біз мұны қалай істейміз! » деген сөз. Бұл сіз жасаған барлық нәрселердің жиынтығы, «All About Pies»-тегі әрбір кішкентай тапсырманы орындаудың әрбір нақты процесі. Оның әрбір бөлігі Операциялық нұсқаулықтарда құжатталған. Әрбір бөлігі сіздің мектебіңізде оқытылады. Әрбір бөлігі басқарылады, жақсартылады және сіз бизнесте болғанша адамдарыңызбен талқыланады! «Мұның» мәні осында. «Бұл» — сіздің «Ең жақсы жолыңыз». «Бұл» — сіз сенетін нәрсе. «Бұл» — адамдардың сізден сатып алуының, сізге жұмыс істеуінің, сізге несие беруінің, сізге сенуінің себебі.
Біз барған қонақүйдегідей, сіздің бизнесіңізді басқалардан ерекшелейтін тек адамдар емес, жүйе болмақ.
Осындай жүйесіз тұрақты нәтижеге қол жеткізуді елестетіп көріңізші!
Болашақтағы төрт дүкеніңіздің әрқайсысында әр менеджер өз бетінше әрекет етіп жатқанын елестетіп көріңіз.
Әрбір тіл формасы, әрбір ұйымдастыру идеясы, әрбір процесс пен жүйе ешқандай стандартсыз, келісімсіз, формадағы тұрақтылықсыз, тіпті шешімдердегі бірізділіксіз әрбір адамның жеке және субъективті көзқарасымен көрсетілетін бизнесте ақпарат қалай дәйекті түрде жеткізілмек?
Бұл тартымды көрініс пе? » — деп сұрадым мен.
«Мұны ойлағанның өзінен шаршап кеттім», — деп жауап берді Сара.
«Білемін, бұл сіз ойлағаннан да сорақы.
Бірақ Менеджмент жүйесі — бұл мүлдем басқа нәрсе. Ол дұрыс құрылған Маркетинг жүйесімен біріккенде... »
Мұндағы мәселе — түсінісе алмауымызда. — Аноним
Сіздің Маркетингтік стратегияңыз тұтынушыдан басталады, тұтынушымен аяқталады және тұтынушымен өмір сүреді.
Сондықтан Маркетингтік стратегияңызды әзірлеу кезінде армандарыңызды, пайымдарыңызды, мүдделеріңізді, қалауларыңызды — тұтынушыдан басқаның бәрін ұмытуыңыз өте маңызды!
Маркетинг мәселесінде сіздің қалауыңыз маңызды емес.
Тек тұтынушының қалауы маңызды.
Ал тұтынушының қалауы сіз ойлағаннан мүлдем басқаша болуы мүмкін.
Иррационалды шешім қабылдаушы
Тұтынушыңызды көз алдыңызға елестетіп көріңіз.
Ол сіздің алдыңызда тұр.
Ол қабағын түйіп тұрған жоқ, жымиып та тұрған жоқ. Ол бейтарап қалыпта. Дегенмен, оның бойында бір оғаштық бар.
Оның маңдайынан төбеге қарай созылған антенна шығып тұр! Ал антеннаның ұшында тоқтаусыз сигнал беріп тұрған датчик бар.
Датчик айналасындағы барлық сенсорлық деректерді — дүкеніңіздің, кеңсеңіздің немесе түскі ас ішіп отырған мейрамхананың түстерін, пішіндерін, дыбыстары мен иістерін қабылдап жатыр.
Датчик сізден де сенсорлық деректерді алады: қалай тұрғаныңыз немесе отырғаныңыз, шашыңыздың түсі, қалай таралғаны, бет-әлпетіңіз — ол ширығып тұр ма? Сіз оған тіке қарап тұрсыз ба, әлде шетке қарай ма? — шалбарыңыздың қыры, аяқ киіміңіздің түсі — олар таза ма? Тозған ба? Бауы байланған ба?
Датчик қоршаған ортадан келген тітіркендіргіштерді жұтып жатқанда, ештеңе назардан тыс қалмайды.
Тұтынушы сатып алу немесе сатып алмау туралы шешім қабылдау үшін пайдаланатын ақпаратты жинағанда, ештеңе назардан тыс қалмайды.
Бірақ сатып алу процесіндегі бұл қадам — тек біріншісі ғана.
Мұндағы қызықты нәрсе — датчиктің ақпаратпен не істейтіні.
Себебі тұтынушы қабылдағалы жатқан шешімді сол ақпараттың қалай өңделетіні анықтайды.
Датчикті тұтынушының Саналы ойы (Conscious Mind) деп қарастырыңыз. Оның міндеті — шешім қабылдауға қажетті ақпаратты жинау.
Алайда оның істейтін жұмысының көбі санасыз түрде, яғни автоматты, дағдылы түрде жүреді.
Сондықтан тұтынушының Саналы ойы барлық әсерлерді белсенді түрде қабылдап жатса да, олардың көбін мүлдем байқамайды.
Ол мұны сөзбе-сөз ұйықтап жатып та істей алады.
Шындығында, ол мұны тоқтата алмайды!
Бақытымызға орай, Саналы ойдың бәрін сезінуі міндетті емес.
Өйткені шешімді тұтынушының Саналы ойы қабылдамайды.
Оны тұтынушының <span data-term="true">Санадан тыс ойы</span> (Unconscious Mind — адамның еркінен тыс, ішкі инстинкттер мен естеліктерге негізделген ойлау процесі) қабылдайды.
Негізгі әрекеттің бәрі тұтынушының Санадан тыс ойында болады.
Сатып алу процесінің екінші қадамы тұтынушының Санадан тыс ойында жүреді.
Тұтынушының Санадан тыс ойы деген не?
Бұл сансыз экзотикалық тіршілік иелері жүзіп жүрген, әрқайсысының қажеттіліктері мен талғамдары әртүрлі, жемтігін үнсіз іздеген терең, қараңғы, жерасты теңізі іспетті.
Сол тіршілік иелері — тұтынушының күтілімдері.
Ал олар жүзіп жүрген теңіз — тұтынушы үшін мүлдем беймәлім жер.
Ол астында не жүзіп жүргенін білмейді. Жерасты жартасының артында не жасырынып тұрғанын білмейді. Түбінде тас сияқты қозғалмай жатып, алдынан өтетін тәтті дәмді шыдамдылықпен әрі әдейі күтіп жатқан не екенін білмейді.
Бірақ сол теңіздегі әрбір тіршілік иесі — сол күтілімдердің әрқайсысы — тұтынушының өмірінің жемісі екеніне сенімді болыңыз!
Оның реакцияларының, қабылдауларының, көзқарастарының, ассоциацияларының, сенімдерінің, пікірлерінің, қорытындыларының жемісі. Туған сәтінен бастап (мүмкін оған дейін де) дәл қазір сіздің алдыңызда тұрған сәтке дейінгі барлық тәжірибесінің жиынтығы.
Оның барлық күтілімдері — осының бәрінің жиынтығы болып табылатын тұтынушының тұлғасын қажетті нәрсемен қоректендіру құралы ғана.
Оған қажетті «тамақ» Саналы ойдан («беткі қабаттан») келетін сенсорлық ақпарат түрінде болады.
Егер тамақ оның күтілімдеріне сәйкес келсе, Санадан тыс ой «Иә» дейді.
Егер тамақ оның күтілімдеріне сәйкес келмесе, Санадан тыс ой «Жоқ» дейді.
Және бұл «иә» немесе «жоқ» деген шешім оның дәмін татқан сәтте қабылданады!
Телевизиялық жарнамада сауда алғашқы үш-төрт секундта жасалады немесе сәтсіздікке ұшырайды дейді.
Баспа жарнамасында сынақтар көрсеткендей, сатып алу шешімдерінің 75 пайызы тек тақырыпқа (заголовок) қарап-ақ қабылданады.
Сату презентациясында деректер көрсеткендей, сауда алғашқы үш минутта жасалады немесе сәтсіздікке ұшырайды.
Осы психографиялық шындық сәтінен кейін, сатып алу шешімі қабылданған соң, Санадан тыс ой өз жауабын Саналы ойға жібереді. Ал Саналы ой қабылданып қойған эмоционалды міндеттемені қолдау үшін қажетті рационалды дәлелдерді жинауға кіріседі.
Сатып алу шешімдері осылай қабылданады.
Иррационалды түрде!
Егер біреу дәлелдегісі келсе, осы уақытқа дейін ешкім ештеңені сатып алу туралы рационалды шешім қабылдамағанын дәлелдей алар еді!
Сондықтан тұтынушыңыз «Мен бұл туралы ойланып көрейін» десе, оған сенбеңіз.
Ол ол туралы ойланбайды.
Ол қалай ойлану керектігін де білмейді.
Ол істеу керек «ойланудың» бәрін істеп қойған — ол мұны не қалайды, не қаламайды.
Тұтынушыңыздың шын мәнінде айтқысы келгені екі нәрсенің бірі: ол сізге шындықты айтсаңыз, сіздің реакцияңыздан қорыққандықтан эмоционалды түрде «жоқ» деп айта алмайды, немесе сіз оған Санадан тыс ойы аңсайтын «тамақты» бермедіңіз.
Қалай болғанда да, бұл мәмілеге ойланудың қатысы жоқ десе де болады.
Біз сенгіміз келсе де, шешім санасыз түрде және лезде қабылданды.
Шындығында, ол сіз кездеспей тұрып-ақ қабылданған болатын.
Бірақ тұтынушы бұны білген жоқ.
Табысты Маркетингтік стратегияның екі тірегі
Сонда сұрақ туындайды: егер тұтынушы не қалайтынын білмесе, мен оны қалай білемін?
Жауап: сіз біле алмайсыз!
Егер сіз ол туралы өзінен артық білмесеңіз, біле алмайсыз.
Егер сіз оның <span data-term="true">демографиясын</span> (тұтынушының жасы, жынысы, табысы сияқты нақты сипаттамалары) және <span data-term="true">психографиясын</span> (тұтынушының қызығушылықтары, құндылықтары мен мінез-құлқы) білмесеңіз, біле алмайсыз.
Демография және психография — табысты маркетингтік бағдарламаны қолдайтын екі негізгі тірек.
Егер сіз тұтынушының кім екенін білсеңіз (демография), оның неге сатып алатынын анықтай аласыз (психография).
Осыны істегеннен кейін, оның санасыз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін кездейсоқ емес, ғылыми негізделген Прототип құруға кірісе аласыз.
Қайталап айтсам, демография — бұл нарықтық шындық туралы ғылым. Ол кім сатып алатынын айтады.
Психография — бұл қабылданған нарықтық шындық туралы ғылым. Ол неліктен белгілі бір демографиялық типтердің бір себеппен, ал басқа демографиялық типтердің басқа себеппен сатып алатынын айтады.
Бұл ғылымдардың Маркетингтік стратегияңызда қалай қолданылатынына мысал келтірейін.
Осы кітаптың мұқабасындағы көк түстің реңіне назар аударыңыз. Мен оны «IBM көгі» деп атаймын. Неге? Өйткені бұл IBM-нің түсі. Сондықтан нарықта IBM-ді «Үлкен Көк» (Big Blue) деп атайды деп ойлаймын.
Неліктен басқа емес, дәл осы көк түс? Неге жалпы көк түс?
Себебі көк түстің бұл реңі IBM-нің <span data-term="true">Орталық демографиялық моделіне</span> (негізгі тұтынушы тобы) ерекше ұнайды.
Олар сол көк түсті көргенде, бұл бір көргеннен ғана махаббат болады!
«Адал көк» (True Blue) деген сөзді естідіңіз бе? Дәл осы түс — IBM-нің Орталық демографиялық модельдегі тұтынушысы сенуге болатынын білетін түс.
Егер IBM көк түстің орнына қызғылт сары түсті таңдаса не болар еді деп ойлайсыз?
Қызғылт сары түс IBM тұтынушысы үшін қалаулар спектрінің екінші шетінде болғандықтан, IBM-нің табыс тарихы соншалықты айтарлықтай болмас еді. «Үлкен Көктің» орнына «Үлкен Қызғылт Сарыны» елестету қиын. Меніңше, IBM тұтынушысына қызғылт сары компьютер сатып алу қиынға соғар еді!
Бұл күлкілі естілетінін білемін, бірақ қаласаңыз, мұны тексеріп көре аласыз.
Осы кітаптың басында ұсынған қою көк түсті костюммен жасалатын кішігірім тест есіңізде ме?
Осындай костюм киген адамды көз алдыңызға елестетіңіз.
Оны көріп тұрсыз ба?
Қою көк, артында тілігі бар, мүмкін жіңішке жолағы бар костюм. Жақсы үтіктелген шалбар. Ақ крахмалданған жейде. Қызыл-көк жолақты галстук. Қара, жылтыратылған классикалық аяқ киім.
Енді ол туралы не сезінесіз?
Ол іскер көріне ме?
Ол сіз сене алатын адамға ұқсай ма?
Ол орнықты, сенімді дүниені білдіретіндей көріне ме?
Әрине, солай.
Зерттеулер көрсеткендей, қою көк костюм — іскерлік әлемде адам кие алатын ең қуатты костюм. Лездік әсер.
Енді дәл сол адамды қайта елестетіңіз, бірақ бұл жолы оның үстінде қою көк костюм емес.
Енді ол қызғылт сары костюм киген.
Иә, екі бөліктен тұратын қызғылт сары костюм!
Оның үстіне өте қымбат.
Онымен бірге ол ақ жібек жейде мен жасыл-ақ жолақты италиялық жібек галстук таққан.
Белбеуінің күміс айылбасында жасыл нефриттен жасалған оның аты-жөнінің бас әріптері бар.
Ал кеудешесінің (вест) жоғарғы түймесінің үстінде екі караттық гауһар түйреуіш жарқырап тұр.
Және жақсы үтіктелген қызғылт сары шалбарының астынан ақ кесіртке терісінен жасалған ковбой етіктері мақтанышпен көрініп тұр!
Елестете алдыңыз ба?
Суретті көрдіңіз бе?
Оны тезірек есте сақтап қалыңыз, өйткені ол кәсіптен кетті!
Мұнда түсіну керек нәрсе — екі адамның арасындағы айырмашылық олардың өзінде емес, сіздің санаңызда.
Сіздің Санадан тыс ойыңызда.
Оның үстіне, айырмашылық ешқандай ойланусыз-ақ лезде қабылданады.
Қызғылт сары костюм киген адаммен маңызды іс жүргізе алмайтыныңыз, ал көк кисе жүргізе алатыныңыз — шындық деген нәрсенің жоқ екенін білдіреді. Кем дегенде біз түсінетін мағынада.
Шындық тек біреудің қабылдауында, көзқарасында, сенімінде, қорытындысында — күтілімдер туындайтын сананың сол деңгейінде ғана болады және басқа еш жерде жоқ.
Сондықтан «Қажеттілікті тап та, оны қанағаттандыр» деген танымал қағида дұрыс емес.
Ол: «Қабылданған қажеттілікті тап та, оны қанағаттандыр», — деп айтылуы керек.
Себебі, егер тұтынушы оған бір нәрсе керек екенін сезінбесе, ол шын мәнінде керек болса да, оған қажет емес.
Түсіндіңіз бе?
Осы қабылдаулар тұтынушының шешім қабылдау процесінің негізі болып табылады.
Егер сіз оның демографиясын білсеңіз, сол қабылдаулардың не екенін түсіне аласыз, содан кейін оларды және олардан туындайтын күтілімдерді қанағаттандыру үшін не істеу керектігін таба аласыз.
Сіз тұтынушының психографиялық шындығын біле аласыз.
Әрбір демографиялық модельдің алдын ала анықтауға болатын белгілі бір қабылдаулар жиынтығы бар.
Белгілі бір жастағы, белгілі бір білімі бар, белгілі бір отбасы құрамы бар, белгілі бір жерде тұратын әйелдер өте нақты психографиялық себептермен сатып алады.
Санадан тыс қалыптасқан бұл себептер басқа жастағы, басқа отбасылық жағдайы бар, білімі мен тұратын жері бөлек әйелдер тобында мүлдем басқаша болады.
Дәл осы айырмашылықтар әр топтың не сатып алатынын алдын ала анықтайды.
Сіз «маркетинг» деп аталатын бұл бизнестің күрделілігін сезіне бастадыңыз ба? Солай деп үміттенемін.
Себебі, сіз мұны терең түсініп, оған лайықты назар аудармайынша, сіздің <span data-term="true"> Прототипіңіз </span> (бизнестің жұмыс істеу үлгісі) қалыптасқан жағдайда тек бір нәрсеге — соқыр тәуекелге (сәттілікке сенуге) ғана негізделеді!
GERBER Business Development Corporation-да біз шағын бизнес клиенттеріміз үшін демографиялық (халықтың құрамы мен сипаттамасы туралы деректер) және психографикалық (тұтынушының психологиялық портреті мен өмір салты) анықтамаларды жасаудың, сондай-ақ өз Прототипін тұтынушы санасында қалай орналастырудың күрделі жолдарын жеңілдететін құралдар жасадық. Нәтижесі таңғалдырды.
Бізбен кездескен кезде жай ғана «шағын бизнес» сияқты әрекет еткен кәсіпорындар саналы түрде жұмыс істей бастады.
Олардың клиенттері, бәлкім, алғаш рет олардың көз алдында жанды бейнеге айналды.
Болжамдарды, соқыр үмітті және мағынасыз қарбаласты нақты ақпаратты жинау (сұрау салу) мен бақыланатын эксперименттер алмастырды.
Инновация, Сандық өлшем және Үйлестіру олардың күш-жігерінің қозғаушы күшіне айналды.
Шындығында, мұны кез келген шағын бизнес жасай алады. Және әрбір шағын бизнес мұны жасауға міндетті!
Егер IBM, McDonald’s, Federal Express және Disney сияқты кемелденген бизнес өкілдері мұндай дүниелерге байсапты қараса, сіз неге солай етпеске?
Сіздің бизнесіңіз үлкен бизнеске қарағанда әлдеқайда осал.
Сондықтан, егер бірдеңе болса, сіз маркетингке үлкен бизнеске қарағанда көбірек көңіл бөлуіңіз керек.
Уақыт таусылып барады.
Біз «кешірімсіз дәуірге» қадам бастық.
Бұл — ақпаратқа толы қоғамның сынын қабылдаған шағын бизнестер аман қалатын, ал қабылдамағандары жойылатын дәуір.
Бұл — сіздің тұтынушыңыз өнімдер мен уәделердің тасқынынан адасып, таңдау жасай алмайтын дәуір.
Біздің дәуіріміздің міндеті — тұтынушының тілін үйрену. Содан кейін өз дауысыңыз осы шудың ішінен естілуі үшін сол тілде анық әрі сауатты сөйлеу.
Егер тұтынушы сізді естімесе, ол сіздің жаныңыздан өте шығады.
Мұны оқып отырып, бойыңызда реніш пайда болғанына күмәнім жоқ. Сіз өзіңізден: «Мұны қалай істеймін? Тұтынушының демографиясы мен психографикасын қалай анықтаймын? Қандай түстерді қолдануым керек? Қандай пішіндерді? Қандай сөздерді? » — деп сұрап отырған боларсыз.
Бірақ егер сіз осы сұрақтарды қойып жатсаңыз, демек, сіз дұрыс жолдасыз!
Бұл кітаптың мақсаты — сол сұрақтарға жауап беру емес, оларды туындату!
«Мұны қалай істеу керек» емес, «не істеу керек» деген сұрақ маңызды.
Не істеу керектігін түсінбейінше, Прототипіңіз үшін маркетингтің маңыздылығын сезінбейінше, тұтынушының өз таңдауында сіз ойлағаннан әлдеқайда қисынсыз екенін ұқпайынша және Прототипіңіздің өзі өніміңіз екенін білмейінше — «қалай істеу керек» деген нұсқаулықтардың ешқайсысы сізге көмектеспейді.
Бірақ біз әлі аяқтаған жоқпыз.
Бизнесті дамыту бағдарламасында тағы бір қадам бар.
Бұл — сіздің Жүйелік Стратегияңыз, Прототипіңізді біртұтас етіп ұстап тұратын желім.
— «Қалай істеу керек» дегенді айтқың келмейтінін білемін, — деді Сара әзілмен көзін қысып, — бірақ егер осы үстелден аман кеткің келсе, маған бұдан да көбірек ақпарат беруіңе тура келеді!
— Мен өз клиентімнің демографиясы мен психографикасын қалай анықтаймын? — деп өтінді ол.
— Жақсы, — деп бастадым мен, — қазіргі жағдайыңыздан бастайық. Сіздің бизнесіңіз қазірдің өзінде біреулерді қызықтырып жатқанын білеміз. Сіздің санаңыздағы «All About Pies» бейнесі мен қазіргі жасаған дүниеңіз бір-біріне ұқсас. Бизнесті бастағанда идеяларыңызды нақты тұжырымдамасаңыз да, сіздің ішкі Кәсіпкеріңіз бәрібір жұмыс істеп тұрды. Болашақтағы «All About Pies» дүкенінде көрсеткіңіз келетін «Қамқорлық» сіздің бойыңызда әуелден болған. Бұл бүгін пирогтарыңыздың дәмді сапасынан, дүкеніңіздің әсемдігінен және, айта кетсем, өзіңіздің сүйкімді, бірақ біршама шаршаңқы қалпыңыздан көрініп тұр.
Ол бұған ақырын ғана жымиды, ал мен жалғастырдым.
— Сондықтан, бүгін сіздің есігіңізден кіріп жатқан адамдар сіз бөліскен «Қамқорлықты» санадан тыс ұнатып, өз таңдауын жасап жатыр деп сеніммен айта аламыз. Олар оны қазірдің өзінде сатып алуда!
— Ендеше, бірінші қоятын сұрағыңыз: Олар кім?
— Менің клиенттерім нақты кімдер? Олардың Демографиялық Профилі қандай?
— Бұл сұраққа қалай жауап бересіз? Олардан сұрайсыз!
— Әрбір клиентке тегін пирог беріп, оның орнына сауалнама толтыруды сұраңыз!
— Тегін пирог — бұл сол ақпарат үшін төлейтін бағаңыз.
— Алынған жауаптар нағыз қазына болып шығады!
— Осы ретте сізге қажетті психографикалық және географиялық деректерді де жинап алуға болады.
— Мұны қалай істейсіз? Сауалнама арқылы олардың қандай түстерді, пішіндерді және сөздерді ұнататынын біліңіз. Олар қандай парфюмерия, автомобиль, киім, зергерлік бұйымдар мен тағам брендтерін сатып алатынын анықтаңыз. Содан кейін сол брендтерді сататын жарнамалармен салыстырыңыз. Осылайша, басқа компаниялар (оларға сәтті сатылым жасап жатқандар) сіздің клиенттеріңізге қандай хабарлама жіберіп жатқанын түсінесіз. Осы деректер арқылы сіз өз Орталық Демографиялық Үлгіңізге сәйкес келетін адамдарды дүкеніңізге әдейі шақыру үшін қандай хабарлама жіберу керектігін білесіз.
— Сіз әлі кездеспеген, бірақ сізге келуі мүмкін адамдарды қалай табасыз? Өзіңіз анықтаған Сауда аймағындағы (бизнестің негізгі клиенттері тұратын географиялық шекара) Орталық Демографиялық Үлгіге сай келетіндердің тізімін сатып аласыз!
— Сауда аймағы дегеніміз не? Бұл — қазіргі клиенттеріңіз тұратын географиялық шекара. Сауалнамадағы мекенжайларды алып, оларды картаға белгілеңіз, айналасына сызық сызыңыз — бұл сіздің алғашқы Сауда аймағыңыз болады.
— Содан кейін сол аумақта тұратын, демографиялық тұрғыдан сәйкес келетін адамдардың тізімін аласыз.
— Әзірше «қалай істеу керек» дегенге осы жеткілікті ме? — деп сұрадым мен Сарадан әзілдеп. — Бұл сені біраз уақыт бос қалдырмайды ғой?
— Егер солай болса, мен бір сәтке «не істеу керек» дегенге қайта оралғым келеді. Мұнда көзбен көргеннен де тереңірек мағына жатыр.
— Бұл маркетинг мәселесі мен айтқандай күрделі емес, — деп жалғастырдым мен. — Бірақ оған байсапты қарау маңызды. Өйткені шағын бизнес иелері мұны көбіне жай ғана «дұрыс түйсік» деп санайды. Менің байқағаным, көбіне «дұрыс түйсіктің» жалғыз анықтамасы — «менің жеке пікірім» болып шығады. Шағын бизнес иелерінің көбі «қасақана қате ақпаратқа» сүйеніп, ешқандай дерексіз, шындыққа қызығушылық танытпай, тек өз қалауы бойынша шешім қабылдайды. Логотипін жергілікті баспахана тез арада сала салады. Түстерді әйелі таңдайды. Маңдайшаларды түстер мен пішіндердің психологиялық әсерін білмейтін, тек бояуды білетін маман жасайды.
— Қысқасы, Сара, сен ғылымның түбіне кетпесең де, маркетинг өнерінің ғылыми жағына сезімтал болуың керек. Бұған қызығушылық танытуың қажет. Шын мәнінде, бизнесіңе қажеттінің бәріне қызығушылық танытуың керек. Сен бизнес өнері мен ғылымының студентіне айналуың қажет. «Не істеу керек» дегеннің мәні осында. McDonald’s, Federal Express, Disney және Walmart сияқты компаниялар бәрін дұрыс жасау үшін қаншама маркетингтік қаржы жұмсайтынын білесің бе? Pepsico мен American Express брендтерін мінсіз ету үшін қанша уақыт пен көңіл бөлетінін сезесің бе? Мақсаттан мүлт кету қаншалықты оңай екенін және оның құны қанша болатынын ше?
— Шағын бизнесте сен олар сияқты ақша шығара алмайсың. Бірақ олар қоятын сұрақтарға уақыт бөлуге, ойлануға және назар аударуға шамаң жетеді.
— Сондықтан мен әрдайым шағын бизнес иесінің нағыз жұмысына — тактикалық емес, стратегиялық жұмысқа қайта ораламын. Егер сен үнемі тактикалық жұмыспен айналысып, барлық энергияңды күнделікті істерге жұмсасаң, аса маңызды сұрақтарды қоюға, тіпті оған жауап беруге уақытың да, күшің де қалмайды. Бизнесті дамытумен айналысуға мүлдем мүмкіндігің болмайды.
Бизнес иесі маркетингтік сұрақтарды қоюдан бастауы керек. Операциялық директор (COO) маркетингтік сұрақтарды қоюды жалғастыруы тиіс. Маркетинг жөніндегі вице-президент маркетингтік сұрақтар үшін толықтай жауапты.
Шын мәнінде, егер маркетинг деп «бізді басқалардан артық көруі үшін бизнесіміз клиенттің санасында қандай болуы керек? » деген сұрақты түсінсек, компанияда бұл сұрақты қоюдан бос ешқандай қызмет немесе лауазым жоқ.
Демек, тиісті көзқараспен қарасақ, компанияңыздың бүкіл бизнес процесі — бұл маркетингтік процесс.
Ол клиентті есігіңізге тарту үшін берген уәдеңізден басталады. Клиент келгеннен кейінгі сатылыммен жалғасады. Және ол кеткенге дейін берілген уәденің орындалуымен аяқталады.
Кейбір компанияларда бұл процесс «Лидтерді туындату», «Лидтерді конверсиялау» және «Клиенттің сұранысын қанағаттандыру» деп аталады.
— Сенің бизнесіңде, Сара, бұл «Маркетинг», «Сату» және «Операциялар» деп аталады.
Қалай атасаң да, бұл — кез келген бизнестің негізгі кілті.
Осы процестің қаншалықты жақсы интеграцияланғаны, әр бөліктің бір-бірімен қаншалықты тығыз байланысқаны — клиенттің қайта келу-келмеуін анықтайды.
Ал клиенттің қайта келуін қамтамасыз ету — кез келген бизнестің Басты Мақсаты.
McDonald’s, Federal Express және Disney сияқты кез келген ерекше бизнес білетін бір шындық бар: бұрыннан бар клиентке сату, жаңа клиентті табудан әлдеқайда арзанға түседі.
Міне, сондықтан Лидтерді туындату, Конверсиялау және Қызмет көрсету процесі бизнесіңіздің өсуі үшін өте маңызды. Маркетинг дегеніміз — осы. Бір бөлігі ғана емес, бүкіл процесс.
Және бұл ешқашан тоқтамайды!
Сондықтан Маркетинг, Операциялар және Қаржы жөніндегі вице-президенттердің әрқайсысының өз міндеттері болса да, олардың ортақ мақсаты бір — тұтынушы естігісі келетін уәдені беру және сол уәдені басқалардан жақсырақ орындау!
Олардың тоғысатын жері — Операциялық директордың (COO) лауазымы. COO — осының бәрін қозғаушы күш. Ол бизнестің әр бөлігін байланыстырады. Ол Стратегиялық Мақсаттың, ойын ережелерінің және бизнестің таңдаған бағытының сақталуын қадағалай отырып, тұтастықты ұстап тұрады.
Дәл сол жерде, ортада — Иерархия мен Процесс кездеседі.
Дәл сол жерде сіздің бизнесіңіз біртұтас болып бірігеді.
Дәл сол жерде сіздің Басқару Жүйеңіз бен Бизнесті Дамыту Процесі өз рөлдерін анық көрсетеді.
Дәл осы нүктеде — мен бұған дейінгі кітабымда «Қуат Нүктесі» деп атаған жерде — бизнес шынымен жанданады.
Мұнда кез келген ұлы бизнестің статикалық және динамикалық табиғаты тоғысады. «Біз мұны осылай жасаймыз», содан кейін тағы да «Біз мұны осылай жасаймыз» деп қайтала береді.
Үздіксіз жетілдіру.
Шабыттандыратын, керемет, жанды процесс.
Мұның бәрі не үшін?
Сіздің салаңызда ешкім бермеген уәдені орындау үшін!
— Маркетинг деген осы, Сара. Сенің бизнесің осындай болуы керек. Жанды, өсіп келе жатқан, бәсекелестер батылы бармайтын уәдені орындауға ұмтылған бизнес.
— Не істеу керектігі осы. Сен мұны істеуге дайынсың ба?
— Тек бақылап тұр, — деді Сара.
— Онда соңғы бөлімге өтіп, бәрін біріктірейік, — дедім мен.
— Жүйелерді және олардың атқаратын маңызды рөлін қарастырайық.
18
СЕНІҢ ЖҮЙЕЛІК СТРАТЕГИЯҢ
Әлем — әртүрлі байланыстар кезектесетін, қабаттасатын немесе бірігетін, осылайша тұтастықтың құрылымын анықтайтын күрделі оқиғалар тіні ретінде көрінеді. Вернер Гейзенберг, «Физика және философия»
Осы кітап бойы мен «жүйе» дегеннің не екенін нақты анықтамай-ақ, жүйелер туралы айтып келдім. Ендеше, оны осы жерде түсіндіріп өтейін.
Жүйе — бұл бір-бірімен әрекеттесетін және осы әрекет арқылы басқа жүйелерді өзгертетін заттардың, әрекеттердің, идеялардың және ақпараттың жиынтығы.
Қысқасы, бәрі — жүйе. Ғалам, әлем, Сан-Франциско шығанағы, мен отырған кеңсе, мен қолданып отырған мәтіндік процессор, мен ішіп отырған бір шыны кофе, сіз бен біздің қарым-қатынасымыз — бұлардың бәрі жүйелер.
Кейбір жүйелерді біз түсіне аламыз, кейбірін — жоқ.
Біз түсіне алатындарына — сіздің бизнесіңіздегі жүйелерге назар аударайық.
Жүйелердің үш түрі
Сіздің бизнесіңізде жүйелердің үш түрі бар: Қатты жүйелер , Жұмсақ жүйелер және Ақпараттық жүйелер .
Қатты жүйелер (Hard Systems) — бұл жансыз, тіршілігі жоқ заттар. Менің компьютерім — бұл қатты жүйе, сол сияқты осы кеңсенің қабылдау бөлмесіндегі түстер де соған жатады.
Жұмсақ жүйелер (Soft Systems) — бұл жанды тіршілік иелері немесе идеялар. Сіз — жұмсақ жүйесіз, «Гамлет» пьесасының сценарийі де жұмсақ жүйе.
Ақпараттық жүйелер (Information Systems) — бұл қалған екі жүйенің өзара әрекеттесуі туралы бізге ақпарат беретін жүйелер. Инвентаризацияны бақылау, ақша ағынын болжау және сату белсенділігі туралы есептердің бәрі — ақпараттық жүйелер.
Бизнесіңіздегі осы үш жүйенің инновациясы, сандық өлшемі, үйлестірілуі және интеграциясы — Бизнесті дамыту бағдарламасының негізгі мәні.
Төменде әрқайсысының мысалдары және олардың қажетті нәтижеге жету үшін қалай бірігетіні берілген.
Қатты жүйелер
E-Myth Worldwide-да біз семинарларда, ішкі жиналыстарда және клиенттермен кездесулерде «ақ тақталарды» (white boards) кеңінен қолданатынбыз. Клиенттермен жұмысымыздың көп бөлігі телефон, факс және пошта арқылы жүретіндіктен, бүгінде мұндай жиналыстар сирек болады.
Сіз түсінген боларсыз, біздің нысандарымыз түс пен тазалықтың қатаң стандарттары бойынша жұмыс істеді (және әлі де солай).
Ол кездегі түс стандарттары қара тақтаның орнына ақ тақталарды, ал ақ бордың орнына көк маркерлерді қолдануды талап етті. Өкінішке орай, түс стандарттарымыз бойынша қабырғаларымыз да ақ болуы тиіс еді.
Көп ұзамай тазалық стандарттарымыз бен түс стандарттарымыздың арасында қайшылық туындады.
Семинар немесе жиналыс аяқталғанда, сол шараға жауапты адам бөлмені өзі тапқандай тап-таза етіп қалдыруы керек болатын. Бұған тақтаны өшіру де кіретін, ал бұл біздің қызметкерлердің ең жек көретін жұмысы еді.
Олар бұл жұмысты істемеймін демейтін, істейтін. Бірақ өздеріне ұнайтын іске тезірек кірісу үшін асығып, тақтаны өшіргенде, өшіргіш жиі тақтаның шетінен шығып кететін.
Көп ұзамай біздің жап-жарық ақ қабырғаларымызда көк сияның ұсқынсыз іздері мен дақтары пайда бола бастады!
Бұл бізді естен тандыра жаздады.
Біз жаппай науқан бастадық.
«Қабырғадағы көк сия» атты жиналыстар өткіздік. «Қабырғадағы көк сия» тақырыбымен меморандумдар жаздық. Тақта тазалаудың жаңа ережелерін шығардық. Тазалық топтарын құрдық. Қабырғаларды тексеру турларын жасадық. Әр тақтаның үстіне «АБАЙЛАҢЫЗ!» деген ескертулер іліп қойдық.
Бірақ не істесек те, қанша тырыссақ та, біздің ұқыпты адамдарымызға не айтсақ та — қабырғаға көк сия бәрібір тиетін. Жалғыз амал — қабырғаларды қайта-қайта аққа бояу немесе қара тақта мен ақ борға қайта оралу еді.
Екі нұсқа да бізге қолайсыз болды.
Міне, осылайша біздің «Дақты болдырмау жүйесі» (Prevent-a-Smudge System) дүниеге келді.
Бізде мінсіз таза қабырғаларды талап ететін бір стандарт және оны орындауды мүмкін емес ететін екінші стандарт (ақ тақта, ақ қабырға, көк сия) болды. Қысқасы, біздің қалауымыз бен қолдағы бар дүние арасында қайшылық туды.
Бұл — қайшылықтың екі қажетті құрамдас бөлігі. Инновацияның маңызды шарттары. Жүйенің дүниеге келуіне түрткі болатын жағдайлар.
Бірақ бұл қайшылықты емдік әрекетке айналдыру үшін үшінші құрамдас бөлік — ерік-жігер қажет болды.
Біз бұл мәселені шешуге бел будық және шешпейінше тынышталмадық.
Кез келген қайшылыққа қолданылған ерік-жігер энергия тудырады.
Еріксіз қайшылық тек күйзеліс тудырады. Бұл — оталған, бірақ орнынан қозғалмайтын қозғалтқыш сияқты.
Ерік-жігері бар қайшылық шешім табады, тығырықтан шығуға жол ашады.
Міне! E-Myth Worldwide-тың «Дақты болдырмау жүйесі»!
Бұл соншалықты айқын және қарапайым еді.
Біз әр тақтаның айналасына мөлдір люцит (пластик түрі) жақтау орнаттық.
Тақтаның шетінен төрт дюймге шығып тұратын бұл жақтау көк сияның қабырғаға тиюін бірден тоқтатты!
Бір сәтте қабырғалар тазарды.
Қызметкерлеріміз қуанды, клиенттеріміз таңғалды.
Үш апта бойы ұйымды мазалаған тұрақты бояу жұмыстары, меморандумдар, ескертулер мен тексерулер тарихқа айналды.
Мұның бәрі небәрі төрт дюймдік люцит жақтаудың арқасында!
Бұл — адамдардың іс-әрекетін үйлестіріп, мінсіз нәтиже беретін Қатты жүйе.
Бұл — адам факторына тәуелді мәселенің жүйелік шешімі. Ешкімнің арнайы назар аударуын қажет етпейді. Бұл мені осы кітапты жазуға немесе өзім қалаған басқа іспен айналысуға босатты.
Ақыр соңында, жүйенің мақсаты да осы — сізді өзіңіз қалайтын істермен айналысуға босату.
Жұмсақ жүйелер
Тауарларды сату керек.
Және оларды әдетте адамдар сатуы тиіс.
Бизнестегілердің бәрі ескі қағиданы естіген: «Сатылымның 80 пайызын қызметкерлердің 20 пайызы жасайды».
Өкінішке орай, сол 20 пайыздың не істейтінін, ал 80 пайыздың не істемейтінін ешкім білмейтін сияқты.
Мен сізге айтайын. Сол 20 пайыз жүйені қолданады, ал 80 пайызы қолданбайды.
Сату жүйесі — бұл Жұмсақ жүйе.
Мен мұндай жүйелердің қысқа уақыт ішінде сатылымды 100-ден 500 пайызға дейін арттырғанын көрдім!
Сату жүйесі дегеніміз не? Бұл — сіз бен тұтынушы арасындағы алты негізгі қадамнан тұратын толық үйлестірілген өзара әрекеттесу:
Сату процесіндегі нақты белгілерді (Benchmark) — немесе тұтынушының шешім қабылдау нүктелерін анықтау. Әр қадамға сәтті жетуге көмектесетін сөздерді сценарий ретінде жазу (иә, пьеса сценарийі сияқты қағазға түсіру!). Әр сценариймен бірге қолданылатын әртүрлі материалдарды дайындау. Әр қадамның сценарийін жатқа білу. Сатушылардың әр сценарийді бірдей үлгіде жеткізуі. Сатушыларға әрбір әлеуетті клиентпен тиімді байланыс орнатуға — тыңдауға, түсінуге және оны процеске толық тартуға мүмкіндік беру.
E-Myth Worldwide-да біз мұны «Power Point Сату Жүйесі» деп атаймыз.
Біз бірге жұмыс істеген мансапты дамыту компаниясы мұны еш тәжірибесі жоқ адамдардың қолына берді, нәтижесінде бір жылда табыс 300 пайызға өсті.
Бір жарнама агенттігі мұны сатуда да, жарнамада да тәжірибесі жоқ адамдарға берді, табыс екі жылда 500 пайызға артты.
Бір сауықтыру орталығы (health spa) мұны тәжірибесіз адамдарға берді, табыс екі айда 40 пайызға өсті.
Егер сіз мұны өз компанияңызда іске асырсаңыз, бизнесіңіздің түріне қарамастан, ол сіз үшін де солай жұмыс істейді.
Power Point Сату Жүйесі екі бөліктен тұрады: Құрылым және Мазмұн. Құрылым — бұл сіздің не істейтініңіз. Мазмұн — оны қалай істейтініңіз.
Жүйенің Құрылымы — бұл процестің барлық алдын ала анықталған элементтері: сіздің нақты не айтатыныңыз, қандай материалдарды қолданатыныңыз және не киетініңіз.
Жүйенің Мазмұны — бұл сіздің (сатушының) процеске қосатын дүниеңіз: сөзді қалай айтатыныңыз, материалдарды қалай қолданатыныңыз және өзіңізді қалай ұстайтыныңыз.
Құрылым мен Мазмұн сату процесінде бірігіп, кез келген сатушы өз бетінше қол жеткізе алмайтын керемет нәтиже береді.
Power Point сату жүйесінің ең маңызды құрамдас бөлігіне — сіздің не айтатыныңызға нақтырақ тоқталайық. Біз мұны E-Myth Worldwide компаниясында Power Point сату процесі деп атаймыз.
POWER POINT САТУ ПРОЦЕСІ
Power Point сату процесі — бұл сатушы мен тұтынушы арасындағы барлық өзара әрекеттесуді анықтайтын сценарийлер сериясы.
Бұл сценарийлер (немесе Бенчмарктар — процестің белгілі бір кезеңін білдіретін бағдарлар) мыналар: Кездесу таныстырылымы Қажеттіліктерді талдау таныстырылымы Шешімдер таныстырылымы
КЕЗДЕСУ ТАНЫСТЫРЫЛЫМЫ
Көптеген сатушылар сату процесінің басында-ақ сәтсіздікке ұшырайды, өйткені олар Кездесу таныстырылымының мақсатын түсінбейді.
Көпшілігі Кездесу таныстырылымының мақсаты — тұтынушыны іріктеу және оның әлеуетті клиент екеніне көз жеткізу деп санайды. Олай емес.
Кездесу таныстырылымының мақсаты тек бір нәрсе: кездесу тағайындау.
Кездесу таныстырылымы әлеуетті клиентті қазіргі күйінен процестің екінші бағдарына — Қажеттіліктерді талдау таныстырылымына өткізеді.
Бұл — телефон арқылы немесе жеке кездесуде айтылатын, клиенттің санадан тыс деңгейіне әсер ететін сөздер жиынтығы. Ол тауар туралы емес, сіз сататын өнімнің (пайдасының) айналасында өрбиді.
— Сәлеметсіз бе, Мстер Джексон. Мен Walter Mitty компаниясынан Джонни Джонспын. Қазіргі уақытта ақшаны бақылау үшін жасалып жатқан керемет жаңалықтарды көрдіңіз бе? — Қандай жаңалықтар? — Міне, менің хабарласқан себебім де осы. Бір сәт уақытыңызды бөле аласыз ба?
Өнім? Қаржылық бақылау. Бақылау — бұл негізгі кілт. Таныстырылым Мстер Джексонға әлемде ол білмейтін (яғни ол бақылаудан айырылған) «керемет жаңалықтар» болып жатқанын, бірақ Джонни Джонспен аз ғана уақыт өткізу арқылы ол мұнымен таныса алатынын (бақылауды қайтаратынын) айтады.
Бұл оған бірден әсер етеді! Мстер Джексонның эмоционалдық шешімі қабылданып қойды. Енді оған тек осы шешімді қолдайтын рационалды негіздеме табу керек. Бұл — Джонни Джонстың жұмысы. Кездесудің тағайындалу себебі де осы.
Қарапайым әрі тиімді. Ол кездесулерді тағайындауға көмектеседі. Не үшін? Қажеттіліктерді талдау таныстырылымын өткізу үшін.
ҚАЖЕТТІЛІКТЕРДІ ТАЛДАУ ТАНЫСТЫРЫЛЫМЫ
Қажеттіліктерді талдау таныстырылымында ең алдымен Кездесу таныстырылымында айтқан сөздеріңізді қайталап, эмоционалды байланысты қайта орнатасыз: «Есіңізде ме, Мстер Джексон, біз алғаш сөйлескенде мен әлемде ақшаны бақылауға қатысты керемет жаңалықтар болып жатқанын айтқан едім?»
- Екінші қадам — уәдеңізді орындау үшін қалай әрекет еткіңіз келетінін айту: «Мен сізге сол жаңалықтар туралы айтып бергім келеді. Сонымен қатар, Walter Mitty компаниясы сіздің бизнесіңіздегі ақшаны бақылауға көмектесу үшін әзірлеген керемет тиімді әдістерді көрсеткім келеді. Келісесіз бе? »
- Үшінші қадам — екі нәрсені хабарлау арқылы клиенттің алдында беделіңізді қалыптастыру. Біріншісі — компанияңыздың осы саладағы сараптамасы: «Біз — ақшаны бақылау мамандарымыз» (біз мұны Позициялау мәлімдемесі — компанияның бірегейлігін сипаттайтын қысқаша анықтама деп атаймыз). Екіншісі — сол сараптаманы оның игілігі үшін пайдалануға деген жеке ниетіңіз: «Мстер Джексон, біздің компанияны не үшін құрғанымызды айтуға рұқсат етіңіз. Біз сіз сияқты адамдардың өз ақшасынан барынша пайда ала алмайтынына қатты қынжылатынын байқадық. Олар қажетсіз жоғары пайыздық мөлшерлемелерді төлеуден, не істеп жатқанын өздері де білмейтін қаржы мамандарымен жұмыс істеуден және олардың мүддесін ойламайтын банктермен жұмыс істеуден шаршаған... » «Бұл мәселелер сізді де мазалай ма, Мстер Джексон? Әрине. Міне, сондықтан Walter Mitty компаниясы қаржы саласында ең аз шығынмен ең жақсы жағдайларға қол жеткізуге мүмкіндік беретін Ақшаны бақылау жүйесін жасап шығарды. Бұл сенуге қиындай көрінуі мүмкін. Бірақ мұны сіз үшін қалай жүзеге асыратынымызды түсіндіруге рұқсат етіңіз... »
Мұнда Джонни Джонс Мстер Джексонды не мазалайтынын түсінетінін және сол мәселелерді шешуге қажетті сараптамасы бар екенін көрсетеді — жеке өзі емес, Walter Mitty компаниясының Ақшаны бақылау жүйесі арқылы жүйелі түрде.
- Төртінші қадам — Walter Mitty компаниясының Ақшаны бақылау жүйесін және оның неге соншалықты тиімді екенін сипаттау. Оның не істейтінін емес, клиентке тигізер әсерін айту керек: «Мстер Джексон, біздің жүйе үш нәрсені орындауға арналған. Біріншіден, ол сізді ақшаңызды бақылауда нақты не мазалайтынын білуге мүмкіндік береді. Өйткені бақылау әр клиентке жеке бейімделуі тиіс. Ол үшін біз «Ақшаны басқару сауалнамасын» жасадық. Осы сұрақтарға жауап беру арқылы сіз қалаған нәтижеге қол жеткізесіз. Бүгін кетуден бұрын осы сауалнаманы сізбен бірге қарап шығамын. Сауалнама толтырылған соң, біз оны Қаржылық жүйелер тобына береміз. Олар ақпараттың дұрыстығын тексереді. Содан кейін бұл ақпарат Ақшаны бақылау жүйесіне енгізіледі. Жүйе оны талдап, біз жылдар бойы жинаған мәліметтермен салыстырады. Содан соң тек сіз үшін жеке шешімдер жасайды. Бұл — ең төменгі шығынмен артықшылықтарға ие болудың жолы. Өз ақшаңызды біреу үшін емес, өз игілігіңіз үшін пайдаланудың әдісі. Бұл шешімдер Қаржылық есеп түрінде дайындалады, оны мен сізге жеке келіп таныстырамын. Егер біздің шешімдеріміз көңіліңізден шықса, оларды іске асыруға көмектесуге қуаныштымыз. Егер жоқ болса, онда ең болмағанда кейінірек сізге пайдалы болу үшін таныстығымыз басталады. Кез келген жағдайда, Қаржылық есеп сізде қалады — бұл мүлдем тегін. Бұл — біздің өз жұмысымызға байыппен қарайтынымыздың белгісі. Ендеше, сауалнаманы бірге қарап шығайық, сосын мен сізге ақшаны бақылау саласындағы соңғы жаңалықтарды қысқаша айтып беремін. Содан соң есепті дайындау үшін сіздің мәліметтеріңізді алып кетемін. Жақсы ма? »
- Бесінші қадам — Джонни Джонс Ақшаны басқару сауалнамасын толтырады.
- Алтыншы қадам — Джонни Джонс уәде еткен ақпаратты беріп, оның Қаржылық есепке қаншалықты қатысы бар екенін көрсетеді.
- Жетінші қадам — Қаржылық есеппен қайта келу үшін кездесу тағайындау. Джонни Джонс тағы да құнды шешімдердің тегін екенін және клиент оларды қабылдаса да, қабылдамаса да, түсіндіруге уақыт бөлетінін ескертеді.
Қажеттіліктерді талдау таныстырылымы аяқталған соң, Джонни Джонста сату процесінің үшінші бағдарына — Шешімдер таныстырылымына жол ашатын кездесу дайын болады.
ШЕШІМДЕР ТАНЫСТЫРЫЛЫМЫ
Шешімдер таныстырылымы — Power Point сату процесінің ең оңай бөлігі. Өйткені Джонни Джонс осы уақытқа дейін жұмысын дұрыс істесе, сатылым жасалып қойды.
Көптеген сатушылар сату дегеніміз — «мәмілені жабу» деп ойлайды. Олай емес. Сату дегеніміз — «ашу». Қажеттіліктерді талдау таныстырылымы дәл осыны істейді. Ол клиенттің өз мәселелерін тереңірек түсінуіне және сізбен жұмыс істеу мүмкіндіктерін көруіне жол ашады.
Енді сізде оған беретін нәрсе бар: «ерекше жаңалықтар», «жеңілдіктер», «қаржылық арена» және ол лайықты «бақылау».
Басқаша айтқанда, сізді (немесе Джонни Джонсты) тану арқылы клиент: Жағдайды білетін жеңімпаздар шеңберіне енеді; Маңызды адам ретінде қабылданады; Ақшаны «кәсіпқойлар» сияқты қолданады; Өз өмірін бақылауға алады.
Және ол мұның бәрін тым жоғары баға төлемей-ақ алады! Бұдан артық не сұрауға болады?
Шешімдер таныстырылымы тек эмоционалдық міндеттеме үшін рационалды негіздеме береді.
Мұнда Джонни Джонс Қажеттіліктерді талдау кезінде айтылғанның бәрін еске түсіреді. Ол клиенттің Қаржылық есебіндегі әрбір сөзді, үтірді және санды мұқият түсіндіреді. Ол бұл есептің Walter Mitty компаниясыныкі емес, клиенттің өз есебі екеніне көз жеткізу үшін сұрақтар қояды.
Джонни Джонс барлық құрамдас бөліктерді қарап шыққан соң, мына сұрақты қояды: «Мстер Джексон, біз ұсынған нұсқалардың қайсысы сізге дәл қазір ең жақсы қызмет етеді деп ойлайсыз? » Содан кейін жауапты күтеді! Өйткені келесі сөйлеген адам — сатып алушы болады. Егер бұл Джонни Джонс болса, ол «сатылымның болмауын» сатып алады.
Осымен болды, тек сатылымды рәсімдеу ғана қалады! Әрине, басқа да істер бар: клиент былай десе не істеймін, мынаны сұраса не болады және т. б. Бірақ маған сеніңіз, сіз не сатсаңыз да — төсек жаймалары, компьютерлер, бассейн немесе гүлдер — Power Point сату процесі жұмыс істейді.
Мен мұны қайдан білемін? Өйткені ол қазірдің өзінде жұмыс істеп тұр! Бірақ бұл процесс сіз үшін нәтиже беруі үшін, сіз оны әр уақытта бірдей орындауға дайын болуыңыз керек. Әр жолы бірдей сөздерді, бірдей есепті қолдану қажет.
Осылайша, сізде «сатушы адам» емес, «сату жүйесі» болады. Жұмсақ жүйе (адамдардың қарым-қатынасына негізделген жүйе). Бұл — бұрын болжап болмайтын нәтижелерді беретін, толықтай болжауға болатын технология.
Ақпараттық жүйелер
Біздің мысалымыздағы Жұмсақ жүйемен әрекеттесу үшін Ақпараттық жүйе сізге келесі мәліметтерді беруі керек:
АҚПАРАТ | БАҒДАР (BENCHMARK) :--- | :--- Қанша қоңырау шалынды? | 1 Қанша әлеуетті клиентпен байланыс орнатылды? | 2 Қанша кездесу белгіленді? | 3 Қанша кездесу расталды? | 4 Қанша кездесу өткізілді? | 5 Қанша Қажеттіліктерді талдау таныстырылымы белгіленді? | 6 Қанша Қажеттіліктерді талдау расталды? | 7 Қанша Қажеттіліктерді талдау аяқталды? | 8 Қанша Шешімдер таныстырылымы белгіленді? | 9 Қанша Шешімдер таныстырылымы расталды? | 10 Қанша Шешімдер таныстырылымы аяқталды? | 11 Қанша шешім сатылды? | 12 Орташа чек қандай болды? | 13
Ақпараттық жүйе сіздің Сату жүйеңіздің әрбір бағдардан бағдарға дейінгі қызметін қадағалайды. Ол сізге таңқаларлық көп нәрсені айтып бере алады.
Ол кез келген екі бағдар арасындағы конверсия (айналым) көрсеткішін көрсетеді. Нақты қай сатушыға көмек керек екенін анықтайды. Кім жүйемен жұмыс істеп жатыр, кім жүйеден ауытқып кеткенін көрсетеді. Бір қоңыраудың құнын білсеңіз, бір сатылымның нақты құнын есептей аласыз.
Қысқасы, Ақпараттық жүйе сізге білуіңіз керек нәрселерді айтады! Сіз қазір білмейтін нәрселерді. Сату жүйеңізді дамыту, бақылау және өзгерту үшін қажетті мәліметтерді.
Егер сіздің Жүйелік стратегияңыз Франчайзи Прототипін біріктіріп ұстап тұратын желім болса, онда ақпарат — сіздің Жүйелік стратегияңызды біріктіретін желім. Ол сізге қашан және неге өзгеру керектігін айтады. Онсыз сіз көзіңізді байлап, нысанаға дартс лақтырғанмен бірдейсіз.
<span data-term="true">Қатты жүйелер</span> (материалдық нысандар), Жұмсақ жүйелер, Ақпараттық жүйелер.
Заттар, іс-әрекеттер, идеялар, ақпарат. Біздің өміріміз де, сіздің бизнесіңіз де осылардан құралады. Оларды бір-бірінен бөліп қараудың қаншалықты қиын екенін көріп тұрсыз ба?
Енді сіздің бизнес жүйеңіз деген не екенін түсіндіңіз бе? Неліктен бизнесіңізді толықтай интеграцияланған (біріктірілген) жүйе ретінде қарастыру маңызды екенін түсіндіңіз бе?
Бизнестің бір бөлігін қалғандарынан бөлек қарастыру — ақылсыздық, өйткені бизнесіңіздегі әрбір нәрсе басқа нәрселерге әсер етеді. Негізгі мақсатыңыз, Стратегиялық мақсатыңыз, Ұйымдастырушылық стратегияңыз, Басқару, Персонал, Маркетинг және Жүйелік стратегияларыңыз — бұлардың бәрі бір-біріне тәуелді.
Егер сіз осының бәрін түсінсеңіз, онда бұл кітап біздің уақытымызға тұрарлық болды. Егер жоқ болса — көз байлауышты шешіңіз. Біздің айналысатын ісіміз бар. Қараңғыда дартс лақтыруға уақыт қалмады.
Біз аяқтауға жақын едік. Сара да, мен де мұны білдік. Тек бөлшектерді біріктіру ғана қалды. Оған All About Pies бизнесінде мұның бәрін қалай қолдану керектігін көрсетуім керек еді.
— Мен «Қатты жүйелер» дегеннің не екенін түсіндім, — деді ол. — Менің дүкенімдегі маңдайша, едендер, қабырғалар, витриналар, үстелдер, қызметкерлердің формасы және т. б. Басқаша айтқанда, бизнесімнің барлық визуалды элементтері және олардың бір-біріне үйлесуі. Шын мәнінде, бәрі дұрыс жасалса, бүкіл бизнес бір бүтін, әдемі жобаланған жүйе сияқты көрінуі тиіс.
— Мен тіпті «Ақпараттық жүйелердің» не екенін де түсінемін, — деп жалғастырды ол. — Күнделікті жұмыстан мәлімет алу: қанша пирог сатылды, қандай түрлері, қай уақытта, қанша тұтынушы келді, қаншасы өзімен бірге алып кетті, қаншасы осында жеді... Бұл туралы ойлана бастағалы білгім келетін нәрселер көбейіп кетті.
— Маған толық түсініксіз болып тұрғаны — «Жұмсақ жүйелер». Бұл туралы толығырақ айта аласыз ба? Менің қызметкерлерімнің «Power Point сату жүйесін» қолданғанын елестете алмаймын.
— Меніңше, сіз мұны байқамай-ақ жасап жүрсіз, — дедім мен. — Инновация туралы сөйлескеніміз есіңізде ме? «Сәлеметсіз бе, бұрын бізге келдіңіз бе? » деген сөз «Сәлеметсіз бе, көмек керек пе? » дегеннен әлдеқайда тиімді екенін айтқанбыз. Бұл — сіздің нұсқаңыз. — Қонақүйдегі менеджердің «Бастықтың ойыны» туралы айтқан сценарийі есіңізде ме? Бұл — сіздің нұсқаңыз. — Қонақүйдегі тексеру парақтары (checklist) және басқару жүйесі туралы айтқанымыз ше? Бұл да — сіздің нұсқаңыз.
— Шын мәнінде, бизнесіңізге қатысы бар кез келген адаммен жазбаша немесе ауызша байланыс — бұл Жұмсақ жүйе. Сол сөздердің бәрі біріккенде қандай күшке ие болатынын біріміз түсінсек, біріміз түсінбейміз. Қызметкерлерді жұмысқа алу сценарийі, дүкеннің атауы, мектептегі оқыту, брошюралардағы сөздер, жарнамалар — айтатын әрбір сөзіңіз дүкеніңіздің визуалды бейнесі сияқты бір бүтін болып, қуатты хабарлама беруі тиіс.
— Сіз — All About Pies-сыз, және сізге ұқсайтын ешкім жоқ. — Ешкім сіз сияқты оқиғаны айтпайды. — Ешкім дәл осы сөздерді сіз сияқты қолданбайды. — Және бұл сөздер All About Pies-тың артында тұрған Идеяны білдіреді. — Бұл идея тек сіздің санаңыздан шыққан. — Бұл — бизнесіңіздің қаны, жүрегі және рухы.
— Енді сіз бұл рухтың қаншалықты құнды екенін білесіз, Сара. Оны бағалау керек. Оны басқалармен бөлісу керек. Жұмсақ жүйелер дегеніміз — осы. Енді түсіндіңіз бе? Мұның бәрі қалай бір бүтінге айналатынын көрдіңіз бе?
— Техник рөлінің жеткіліксіз екенін, бизнесіңіз өз әлеуетін ашу үшін әлі де көп іс атқару керектігін енді түсіндіңіз бе? Және бұл өте қызық!
Сараның жүзі жадырап кетті.
Қосымша ақпарат алу үшін бізге келіңіз: www. e-myth. com.
19 САРАҒА ХАТ
Бостандық өздігінен келмейді; оған қол жеткізу керек. Және ол бір секіріспен орнамайды; оған күн сайын ұмтылу қажет. — Ролло Мэй, «Адамның өзін іздеуі»
Қымбатты Сара,
Ғаламда кездейсоқтық жоқ деп айтылады, сондықтан мен сізге осы хатты жазып отырған күні Ролло Мэйдің «Адамның өзін іздеуі» атты таңғажайып кітабын үшінші рет оқып шыққанымды сәттілік деп білемін. Бүгінгі таңда бизнестегі «негізгі құндылықтар», «мағына», «мақсат» және «өкілеттік беру» сияқты тақырыптарды жаңа деп санайтындар үшін бұл кітап үлкен сабақ болар еді. Шын мәнінде, Ролло Мэй бұл туралы 1953 жылы-ақ керемет айтып кеткен!
Бүгінде бизнесте Мэйдің «Үрей дәуірін», Камюді, Достоевскийді, Кьеркегорды, Кафканы, Оруэллді немесе Т. С. Элиотты кім еске алады? Олар үшін мәселе бизнестегі табыс емес, өмір мен өлім туралы болған еді!
Егер біз 1953 жылы да құндылықтарға соншалықты аңсарымыз ауса және бүгін де соны іздеп жүрсек, осы аралықта бізге не болды? Қырғи-қабақ соғыс па? Айға ұшу ма? Корея ма? Вьетнам соғысы ма? Сексуалдық революция ма? Феминистік немесе Психологиялық революция ма? Осының бәрінен кейін, арада қырық жыл өтсе де, біз әлі де өмірдің мәнін, сенетін нәрсе іздеп жүрміз және бұл туралы жаңадан ашылған жаңалық сияқты айтамыз!
Жиырмасыншы ғасырдың соңында біз қандай сабақтарды меңгермедік, Сара? Бәлкім, біздің бұған деген ықыласымыз жеткіліксіз шығар. Меніңше, мағына — бұл қамқорлықтың (caring) туындысы, керісінше емес. Біз не нәрсеге көңіл бөлсек, соны бағалаймыз. Сондықтан айналама қарасам, істеп жатқан істерімізден шынайы мағына табу үшін бізге жеткілікті деңгейде қамқорлық (жанашырлық) сезімі жетіспейтінін, одан ажырап қалғанымызды көремін.
Бұл біз ештеңені уайымдамаймыз дегенді білдірмейді; әрине, біз бәрін уайымдаймыз. Біз ақша табуды ойлаймыз. Қауіпсіздікте болуды қалаймыз. Қорғалған болғымыз келеді. Біз Супербоул (Америка футболының финалы) үшін алаңдаймыз.
Бірақ меніңше, біз алаңдап жүрген дүниелер Достоевский, Камю, Толстой, Кьеркегор, Кафка, Ескі Өсиет, Жаңа Өсиет немесе Ролло Мэй қолданатын шкаламен өлшегенде тым елеусіз. Мәселе мынада, Сара, біз қазіргі уақытта онша салмақты адамдар емеспіз. Біз құндылықтар туралы айтқанның өзінде, оларды чек жазу арқылы сатып алуға болатын жемпір немесе Gucci туфлиі сияқты тауар ретінде қарастырамыз. Бүгінде қаптап кеткен Көшбасшылық, Өкілеттілік, Менеджмент, Қарым-қатынас және Сапа бойынша оқыту семинарлары сияқты. Кішкене білім алсақ, кенеттен ішкі дүниеміз мазмұнды бола қалатындай көреміз. Мен олай ойламаймын, Сара.
Меніңше, жиырмасыншы ғасырдың соңында өз ойынымызды аяқтап жатқан бізге «тренерлеріміздің» қорындағы дүниелерден әлдеқайда көп нәрсе қажет болады. Бізге соққы керек, өз-өзімізге жасайтын соққы. Ол сондай сілкініс тудыратын, сондай шектен шыққан, біздің кішкентай тілектерімізге сондай аяусыз болуы керек, нәтижесінде біз күтпеген жерден өзіміз үшін жасап алған планетамыздан — кішкентай жеке кеңістігімізден — ұшып кетуіміз керек немесе сол жерде күлге айналып, ешқашан естілмеуіміз керек.
Мәселе осында жатыр, Сара, және, әрине, мүмкіндік те осында. Адам өз өмірінде осындай метафизикалық (болмыс пен әлемнің алғашқы табиғатын зерттейтін философия бөлімі) секірісті жасауға, ешқандай кепілдік болмаса да, қорқынышты болса да, қашан және қалай дайын болады?
Қымбатты Сара, меніңше, біз осыдан біраз уақыт бұрын жол айрығында қалдық. Мен сол жерде тұрып, сенің жаңадан табылған жолыңмен кетіп бара жатқаныңды бақыладым. Ішімнен сенің қайда бара жатқаныңды және ол жерден не табатыныңды білемін деп ойладым, бірақ сонымен бірге ештеңе білмейтінімді де түсіндім. Сен таңдаған жол болашаққа да, сонымен бірге сенің балалық шағыңа және сен жоғалттым деп ойлаған «рухыңа» да алып баратын еді.
Бірақ өз өмірімдегі тәжірибемнен білетінім, сен өз «рухыңды» өткен шақтан қайта таппайсың, оның сені қазір таңдаған жолыңда, болашақта күтіп тұрғанын түсінесің. Рухың сенің артыңда емес — ол сенің алдыңда; ол өз таңдауын жасап қойған! Тек сенің өз таңдауыңды жасауың керек еді, сонда сендер қайтадан бірге боласыңдар! Мен сияқты қатты адам үшін бұл тым метафизикалық көрінуі мүмкін, бірақ мен мұны дәлелдей алмасам да, оның шындық екеніне еш күмәнім жоқ.
Мен мұны білемін, өйткені мен өзімді оған ашқан кезде дәл осындай жағдай басымнан талай рет өтті. Рухымның алдымда мыңдаған жолдардың бірінде күтіп тұрғанын және рухым күтіп тұрған сол бір жолды таңдау, еш ойланбастан алға қадам басу, өзім бола алатын ең ұлы «Менге» ұмтылу — бұл менің міндетім екенін білемін. Рухқа толы болу, яғни рухани болу. Бұл өз жаныңмен байланыста болу дегенді білдіреді.
Және біздің рухымызда, Сара, мағына жатыр. Сол жерде, сенің апаң қамқорлық (caring) деп атаған нәрсе бар. Сара, қамқор болатын — сенің рухың. Ата-анаң мен мұғалімдерің мұны тәртіпсіздік деп ойлап, оны сенен тартып алуға тырысқанда, апаң сенің жаңа ғана тапқан шындығыңды білген еді, Сара. Сенің рухың әрқашан сол жерде күтіп тұрған! Ол ешқайда кеткен жоқ; сен кетіп қалғансың. Ал сенің қазіргі жолың — апаң екеуің ас үйде болған кездегі, жазғы таңда бөлмеңде хош иісті ауаны жұтып жатқандағы, төрт еменнің арасындағы және қолыңды қара аттың басына қойғандағы жолмен бірдей.
Сенің жолың әрқашан сол жерде болды, Сара. Сен жай ғана адасып қалдың. Оған сенбедің. Кішкентай қыз ретінде ата-анаң сені тастап кетпейтініне және мұғалімдерің сені жақсы көретініне сенімді болуды қалап, өзіңнен ажырап қалдың. Бірақ, бақытымызға орай, мәңгілікке емес.
Өйткені сенің қазіргі кәсіпкерлік жолың кейде сені таңғалдыратын, ал кейде тіпті есеңгірететін бұрылыстардан тұрады. Әрине, ол белгісіздікке толы болады, бірақ оның қызықты болатыны да содан! Бұл — тосынсыйлар жолы. Бұл — тұрақты қатысу жолы. Және осы қасиеттеріне байланысты ол нағыз өмір жолы немесе Ролло Мэй айтқандай, «бостандық жолы». Ол былай деген: «Бостандық — бұл тек нақты бір шешімге «Иә» немесе «Жоқ» деу ғана емес: бұл өзімізді қалыптастыру және құру мүмкіндігі. Бостандық — Ницшенің сөзімен айтқанда, «шын мәнінде кім болсақ, соған айналу» қабілеті».
Сонымен, Сара, біз сенің бизнесің мен оның саған қатысы туралы көп сөйлестік; жоспарлау, жүйелер, бақылау және менеджмент туралы, қызметкерлерді дамыту, ұйымдастырушылық және маркетингтік даму туралы, және бизнесіңнің сен білуге әрі назар аударуға тиісті көптеген бөліктері туралы айттық. Бірақ, егер мен сенің есіңде бір нәрсе қалмаса, осының бәрі ешқандай мәнге ие болмайтындай әсер қалдырсам, бұл менің қателігім болар еді: пердені ашық ұста.
Перде — бұл сенің Жайлылық аймағың (Comfort Zone). Сенің Жайлылық аймағың — бұл сенің рухың қауіпсіз емес кезде өзіңді қорғау үшін бала кезіңде киген жалған маскаң болды. Жайлылық аймағың — бұл сенің бетіңнің алдына қойылған және әлемді сол арқылы көретін перде. Жайлылық аймағың — бұл сенің өмір сүрген кішкентай, жайлы планетаң, ол тым кішкентай болғандықтан, сен ондағы тығылатын барлық жерді білесің. Жайлылық аймағы сені бұрын да баурап алған, Сара, және сен ең аз дайын болған кезде ол сені тағы да баурап алуы мүмкін, өйткені ол бұның сен үшін нені білдіретінін біледі. Өйткені ол сенің қаншалықты жайлылықты қалайтыныңды біледі. Өйткені ол бақылауда болудың жайлылығы үшін қандай құн төлеуге дайын екеніңді біледі. Ең жоғарғы құн — сенің өмірің.
Сондықтан, Сара, егер бұл жаңа жол, егер рухыңмен бірге өмір сүру сен үшін бірдеңені білдірсе, егер сен бұған шынымен мән берсең, онда оны өз өміріңдей қорға. Өйткені Жайлылық бізді ең аз дайын болған сәтте жеңіп кетеді. Жайлылық бәрімізді қорқақ етеді.
Әзірге сау бол. Қалай екеніңді, бизнесің қалай жүріп жатқанын хабарлап тұр. Есіңде болсын, менің жүрегім қайда болсаң да сенімен бірге.

Майкл Э. Гербер
Эпилог
АМЕРИКАЛЫҚ КІШІ БИЗНЕСКЕ АРМАНДЫ ҚАЙТАРУ
Енді білуің керек: білімді адам әрекет ету туралы ойлаумен немесе әрекетті аяқтаған соң не ойлайтыны туралы емес, әрекет ету арқылы өмір сүреді. Білімді адам жүрегі қалайтын жолды таңдайды және соның соңынан ереді.
Карлос Кастанеда «Жеке шындық»
Бұл кітап жай ғана табысқа жетудің нұсқаулығы емес; бұл — күреске шақыру. Бірақ бұл күреске шақыру соғысуды емес, үйренуді білдіреді.
Қазіргі дағдыларымыз бен түсінігіміз мүмкіндік бергеннен гөрі қалай өзгеше сезінуге, ойлауға және тиімдірек, адамгершілікпен әрекет етуге болатынын үйрену. Бүгінгі әлем — қиын орын. Адамзат соңғы жиырма жылда оның алдындағы 2000 жылдан да көп өзгерісті бастан өткерді.
Бізге бұрын қызмет еткен шекаралар — географиялық, саяси, әлеуметтік, эмоционалдық — енді жоқ. Ережелер үнемі өзгеріп отырады. Бірақ адамдар шекарасыз, құрылымсыз, ережесіз өмір сүре алмайды. Сондықтан біздің «Жаңа дәуір» жағдайымызға ендігі қызмет етпейтін ережелердің орнын толтыру үшін жаңалары пайда болып, көбейіп жатыр.
Өкінішке орай, жедел өзгерістер әлемінде ережелердің орнығуына уақыт аз. Жаңа ережелер пайда болған бетте, олар да өзгерістердің тоймас иіріміне жұтылып кетеді, одан кейін тез арада тағы да жаңа ережелер келеді.
Осы өзгерістердің нәтижесі — хаос пен ретсіздік. Әрбір өзгеріс өзімен бірге бұрынғыдан да аласапыран әлемді және ұстанатын дәстүрлердің азаюын әкеледі. Албастылық пен түсініспеушілік билеген әлем.
Бірақ мәселе «сыртқы» әлемде басталған жоқ. Егер солай болса, біздің жағдайымыз шынымен мүшкіл болар еді. Өйткені арамызда «сыртта» не болып жатқанын бақылауға немесе оған әсер етуге білімі жететін кім бар? Егер бізге өз бизнесімізге қатысты бірдеңе жасау қиын болса, әлемге қатысты не істей аламыз?
Ештеңе істей алмаймыз. Бәрі оңай. Және біздің қолымыздан келеді деп сендіретін кез келген ұран — бұл жай ғана уақытша шара, түңілуге және соңында апатқа апаратын жол. Өйткені біздің уақытша шараларымыз шешім емес. Әлемді түзетуге тырысқан әлсіз әрекеттеріміз жалпы жағдайды өзгерте алмайды. Олар тек біз белгілі бір сәтте тап болған жағдайларды ғана өзгерте алады.
Жоқ, біз «сыртқы» әлемді өзгерте алмаймыз. Бақытымызға орай, бұның қажеті де жоқ; біз өз үйімізден бастай аламыз. Біз «ішкі» дүниемізден бастай аламыз. Шын мәнінде, егер табысқа жеткіміз келсе, біз солай істеуге міндеттіміз. Өйткені хаос басқа адамдардың арасында немесе «сырттағы» әлемде емес. Хаос — сенің және менің «ішімде».
Әлем мәселе емес; мәселе — сен және мен. Әлем хаос емес; біз хаоспыз. Әлемнің айқын хаосы — тек біздің ішкі мазасыздығымыздың көрінісі ғана.
Егер әлемде парасаттылық жетіспесе, бұл әрқайсымыздың сондай екеніміздің көрінісі. Егер әлем не істеп жатқанын білмейтіндей әрекет етсе, бұл әрқайсымыздың солай әрекет ететінімізден. Егер әлем қатыгез, ашкөз, аяусыз, адамгершіліктен жұрдай және жай ғана ақымақ болса, бұл сенің және менің сондай болғанымыздан.
Сондықтан, егер әлем өзгеретін болса, біз алдымен өз өмірімізді өзгертуіміз керек!
Өкінішке орай, бізді бұлай ойлауға үйретпеді. Біз «сыртқа» бағытталған қоғамбыз, «олар бізге қарсы» деген тұрғыдан ойлауға дағдыланғанбыз. Біз өзіміз өзгермей қалу үшін әлемді түзеткіміз келеді. Және «сыртқы» қоғам үшін «ішке» үңілу — үлкен мәселе.
Бірақ қазір мұны үйренетін уақыт келді. Қазір өзгеретін уақыт. Өйткені біз өзгермесек, хаос қала береді. Біз мұндай хаосты бұдан былай көтере алмаймыз. Уақытымыз таусылып барады.
Алшақтықты жою
Және бұл кітап шын мәнінде соған арналған. Алшақтықты жоюға. «Сыртқы» мен «ішкі» дүние арасындағы. «Сырттағы» әлем мен «іштегі» әлем арасындағы.
Және сенің кіші бизнесің сол көпірге айнала алады. Сені мен әлем арасындағы көпір. «Сырттағы» әлем мен «іштегі» әлемді екеуін де адамгершілікке бағыттайтындай етіп біріктіретін көпір. Екі әлемді де тиімді ететіндей. Екі әлемді де жұмыс істететіндей.
Бастықтың қонақүйі сияқты, сенің кіші бизнесің де сенің додзёң (жапон тілінен аударғанда — «жол табылатын орын», жаттығу залы), сенің тәжірибе залың бола алады. Джо Хайамс өзінің «Жеке өнердегі Зен» кітабында додзёнің не екенін айтады:
«Додзё — бұл өзімізбен — қорқыныштарымызбен, алаңдаушылықтарымызбен, реакцияларымызбен және әдеттерімізбен байланыс орнататын кішігірім ғарыш. Бұл шектеулі қақтығыс алаңы, мұнда біз қарсыласпен бетпе-бет келеміз, бірақ ол қарсылас емес, өзімізді толық түсінуге көмектесетін серіктес. Бұл біздің кім екенімізді және әлемге қалай әрекет ететінімізді қысқа уақыт ішінде көп нәрсені үйренетін орын. Додзё ішіндегі қақтығыстар сырттағы қақтығыстарды шешуге көмектеседі. Жекпе-жек өнерін зерттеуге қажетті толық шоғырлану мен тәртіп күнделікті өмірге де ауысады. Додзёдағы іс-әрекет бізді үнемі жаңа нәрселерді сынап көруге шақырады, сондықтан ол оқудың қайнар көзі — Зен терминологиясында бұл өзін-өзі ағартудың қайнар көзі болып табылады».
Кіші бизнес — дәл сондай нәрсе!
Кіші бизнес — біз жасаған кез келген әрекетке лезде жауап беретін орын. Идеяларды өмірді өзгертетіндей етіп іске асыруды жаттықтыратын орын. Өзіміз туралы барлық болжамдарымызды тексере бастайтын орын. Мұнда сұрақтар жауаптардан кем емес, тіпті одан да маңыздырақ орын. Жалпылама ұғымдар нақтылыққа жол беретін орын. Біздің назарымызды талап ететін орын. Ережелер сақталып, тәртіп орнатылуы тиіс орын. Идеалистік емес, практикалық орын. Бірақ практикалық дүние қызмет етуі үшін идеализм болуы керек орын. Бұл әлем басқаруға болатын көлемге дейін кішірейтілген орын. Жауап бере алатындай кішкентай, бірақ біздің барлық мүмкіндіктерімізді сынай алатындай үлкен. Нағыз тәжірибе залы. Өз әлеміміз.
Өз әлеміміз
Сонымен қатар, бұл көптеген кәсіпкерлік (және онша кәсіпкерлік емес) талпыныстарға серпін берген «Америкалық кіші бизнестің арманы». Өз әлемімізді құру.
Бүгінде адамдар айтып жүрген, миллиондаған адамдардың өз ісін бастауына себеп болған бұл Кәсіпкерлік Революция деген не?
Бұл — «сырттағы» хаос әлемінен өз әлемімізге қашудан басқа ештеңе емес.
Бұл құрылымға, формаға, бақылауға деген құштарлық. Және тағы бір нәрсеге. Неғұрлым жеке нәрсеге. Түсініксіздеу, бірақ адам ретіндегі біздің болмысымызбен тығыз байланысты нәрсе. Бұл жалдамалы жұмыста сезіну мүмкін емес, өзімізбен және әлеммен қарым-қатынасқа түсуге деген құштарлық.
Өкінішке орай, біз көргеніміздей, «арман» сирек орындалады; көптеген кіші бизнестер сәтсіздікке ұшырайды. Және себебі айқын. Біз өз хаосымызды өзімізбен бірге ала келеміз.
Біз өзгермейміз. Біз «сыртты» өзгерткіміз келеді. Біз кіші бизнес ашу арқылы әлемді өзгерткіміз келеді — бірақ өзіміз бұрынғы күйімізде қаламыз! Сонымен, бізге жаңа әлем сыйлауы тиіс кіші бизнес оның орнына әлемдегі ең нашар жұмысқа айналады!
Осының бәрінен алынатын сабақ қарапайым: біз өмірімізді «сырттан» бастау арқылы өзгерте алмаймыз. Бұл процесте біз тек көбірек хаос тудырамыз!
Біз тек осындай әлемнің қалай құрылғанын, оның қалай жұмыс істейтінін және ойын ережелерін түсінген жағдайда ғана өмірімізді өзгертіп, өз әлемімізді құра аламыз. Бұл дегеніміз, біз әлемді және онда біздің қалай әрекет ететінімізді зерттеуіміз керек. Ол үшін бізге зерттеуге қолайлы, ауқымы мен күрделілігі жағынан кішігірім әлем керек.
Кіші бизнес — дәл сондай әлем. Ал Бизнесті дамыту бағдарламасы оны тиімді зерттеу құралы бола алады. Франчайзингтік прототип (бизнесті жүргізудің стандартталған моделі) біздің зерттеуімізге табысқа жету үшін қажетті тәртіпті қамтамасыз етеді.
Инновация, Квантификация (сандық өлшеу) және Оркестрация (жүйелі үйлестіру) бізді және біздің қарсыласымызды — ол кім болса да — өз шектеулерімізді, әлсіздіктерімізді және күшті жақтарымызды ашуға жетелейтін тәжірибеге айналады. Қиялымыздағы емес, әлемде шын мәнінде не жұмыс істейтінін ашуға көмектеседі. Өйткені жекпе-жекте қиялға орын жоқ. Ол жерде біз өліп кетуіміз мүмкін!
Инновация, Квантификация және Оркестрация біздің бизнесіміздің сенім жүйесін, әлеммен өзара әрекеттесуіміздің философиялық негізін құрайды. Олар біздің үйренуімізге, құруымызға, өзіміз орнатқан шектеулерден шығуымызға көмектесетін қайнар көзге айналады. Осылар арқылы біздің бизнес жай ғана жұмыс істейтін орыннан биіктейді. Ол тек Техник қана емес, біздің тұтас болмысымызды қанағаттандыратын орынға айналады. Бизнесті дамытуда біздің барлық қырымызға орын бар. Инноватор үшін де, менеджер үшін де, орындаушы үшін де. Әрқайсымыздың ішіміздегі Кәсіпкер, Менеджер және Техник үшін.
Сенің де, менің де кіші бизнесіміз бізге көбірек өмір сыйлай алады.
Әрекет ету идеясы
Бірақ бұл жұмыс істей ме? Франчайзингтік прототип моделі сен үшін жұмыс істей ме?
Ескі қытай мәтелінде былай делінген: Бір нәрсені естісең — ұмытасың. Бір нәрсені көрсең — есіңде сақтайсың. Бірақ бір нәрсені өз қолыңмен істемейінше — оны түсінбейсің.
Қысқаша айтқанда, менің жауабым нық: «Иә! » Бұл жұмыс істейді. Әр қолданған сайын. Және ол сен үшін де жұмыс істейді. Ол жұмыс істейді, өйткені ол жерде жұмыс істейтін адамдардың толық қатысуын талап етеді. Мұны жартылай ықыласпен істеу мүмкін емес. Мұны жүйесіз істеу мүмкін емес. Мұны тек саналы түрде, ақылмен, мақсатты түрде, жүйелі және жанашырлықпен жасауға болады.
Бизнесті дамыту процесінің өзі оған қатысатын адамдарда лезде өзгеріс тудырады. Және бұл оның табысының кілті.
Процеске қатысатындар оны жалғастыру үшін өз мақсаттарын есте сақтауы керек. Есте сақтау процесінде олардың мақсаттары әлемдегі шынайы нәрсемен — олардың бизнесімен байланысады. Бұл — мақсаттарды нақты, практикалық түрде тексеруге болатын орын. Бизнес олар өмір сүргісі келетін өмірдің символына, олардың кім екенінің және неге сенетінінің көрінісіне айналады. Адам ерік-жігерінің тірі, белсенді, дамып келе жатқан айғағы.
Бірақ, мен сенен бұл туралы енді ойламауыңды сұраймын. Әрекет ететін уақыт келді. Өйткені сен оны істемейінше, түсінбейсің. Ал істей бастағанда, ойланатын ештеңе қалмайды — сен өз жолыңда боласың. Оған дейін бұл жай ғана тағы бір жақсы идея, тағы бір шығармашылық ой. Оны инновацияға айналдыратын уақыт келді. Америкалық кіші бизнеске арманды қайтаратын уақыт келді. Ол тым ұзақ уақыт жоқ болып кетті.
Соңғы сөз
АЛҒАШҚЫ ҚАДАМДЫ ЖАСАУ
Енді не істейсің? Енді от тұтанғанда. Енді бастағың келгенде. Енді бизнесіңді кішкентай «ақша машинасына», дайын жұмыс істейтін модельге айналдырғың келгенде.
Сара және ол сияқты мыңдаған кіші бизнес иелері сияқты, сен алғашқы қадамды жасауың керек. Сен бизнесіңнен бір қадам шегініп, оған жаңа «E-Myth» (Кәсіпкерлік туралы миф) көзімен қарауың керек.
Бизнесіңнің бүгінгі жай-күйін талда. Ол соңында сен қалағандай болғанда қалай көрінуі керектігін шеш. Арманыңды шындыққа айналдыру үшін қазіргі тұрған жерің мен болуың керек жердің арасындағы алшақтықты (gap) анықта.
Сол алшақтық саған арманыңдағы бизнесті құру үшін нақты не істеу керектігін айтып береді. Бизнесіңе «E-Myth» көзімен қарағанда ашатын шындығың: алшақтық әрқашан жүйелердің жоқтығынан, сенің бизнесіңді басқалардан ерекшелендіретін меншікті бизнес жүргізу әдісінің жоқтығынан туындайды.
Бір нәрсені естісең — ұмытасың. Бір нәрсені көрсең — есіңде сақтайсың. Бірақ бір нәрсені өз қолыңмен істемейінше — оны түсінбейсің.
Іске сәт!
Майкл Э. Гербер E-Myth Worldwide Санта-Роза, Калифорния Маусым, 2001 жыл
Көпшілік Америкадағы «шағын бизнестің жетекші дауысы» (шағын бизнес саласындағы ең беделді сарапшы) деп санайтын Майкл Гербер әлемнің түкпір-түкпіріндегі мыңдаған шағын бизнес иелеріне, менеджерлерге және корпоративтік басшыларға кәсіпкерлік көзқарастың әлемдік экономика мен мәдениетті жаңғыртудағы терең рөлі туралы айтып берді. Оның жолдауы — бірегей, тартымды әрі прагматикалық. Ең бастысы, оның мыңдаған оқырмандары, бизнес-клиенттері мен семинар қатысушылары растағандай, бұл шынымен де нәтиже береді.
Егер сіз Майкл Гербердің ұйымыңызда сөз сөйлегенін қаласаңыз немесе мырза Гербердің инновациялық E-Myth Mastery (кәсіпкерлерді оқытуға арналған шеберлік бағдарламасы) бағдарламасы, кітаптары мен таспалары туралы көбірек ақпарат алғыңыз келсе, мына нөмірлерге тегін қоңырау шалыңыз: 800-221-0266 (АҚШ пен Канада) немесе 707-569-5757 (бүкіл әлем бойынша). Немесе мына мекенжайға хат жазыңыз: Michael Gerber, E-Myth Worldwide, 2235 Mercury Way, Suite 200, Santa Rosa, California, 95407. Біздің веб-сайтымызға кіріңіз: [LINK url=”www. e-myth. com”]www. e-myth. com[LINK] немесе электрондық пошта жіберіңіз: info@e-myth. com.

Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру