Бұл мақала Джон Грейдің классикалық теорияларын заманауи жастардың өмір салтына бейімдей отырып, ерлер мен әйелдер арасындағы терең психологиялық айырмашылықтарды энергиялы, талдамалы және практикалық тұрғыдан түсіндіреді.
Шолпан пен Марс: 30 жылдан кейінгі ренессанс
1992 жылы әлемдік бестселлерге айналған «Ерлер Марстан, әйелдер Шолпаннан келген» туындысы бүгінде жаңа тыныс алуда. Джон Грей — жай ғана психолог емес, ол миллиондаған адамның қарым-қатынас әліппесін өзгерткен тұлға. Оның Mercer University секілді беделді орындардағы дәрістері әлі де аншлагпен өтуі — адам табиғатының өзгермейтіндігінің дәлелі.
Қазіргі тиндер мен мессенджерлер заманында Грейдің теориялары неге маңызды? Өйткені технология өзгерсе де, біздің эмоционалдық қажеттіліктеріміз — түсіністік пен құрметке деген аңсарымыз — сол қалпында қалды. Грей бізге өзге планеталық секілді көрінетін серігіміздің тілін түсінуді үйретеді.
Сөйлеспейтін екі әлем: Мегаполистегі алғашқы кездесу хикаясы
Алматының қақ ортасындағы кофеханада отырған екі жасты елестетіңіз. Жігіт жұмыстағы мәселесін ойлап үнсіз қалды, ал қыз мұны «ол маған суып кетті» деп қабылдады. Бұл — Джон Грей сипаттаған классикалық коммуникациялық кедергі. Грей өз кітабында: «Ер адамдар мәселе туындағанда өз «үңгіріне» жасырынып, оны жалғыз шешуді қалайды» дейді.
Егер сол қыз Грейдің кеңесін білгенде, жігітке тыныштық сыйлап, оның үнсіздігін жеке басына қабылдамас еді. Дәл осындай ұсақ түсініспеушіліктер үлкен айырылысулардың бастауы болып жатады. Сіздің өміріңізде де осындай «үнсіздік сәттері» қақтығысқа әкелген кездер болды ма?
«Маған тыныштық керек»: Серігіңіздің кодын қалай оқуға болады?
Ерлер стресс кезінде «Үңгірге» кіреді. Бұл — олардың психологиялық регенерация процесі. Грей былай деп ескертеді: «Егер әйел сол үңгірге басып кіріп, сөйлесуді талап етсе, ер адам агрессия танытуы мүмкін».
Ер адам үнсіз қалса, оған сұрақ қоймаңыз, жай ғана басқа іспен айналысыңыз.
Оның шешім тауып шығатынына сенім білдіріңіз.
Әйел адамға керісінше, сөйлесу арқылы жеңілдеу маңызды. Оған шешім емес, эмпатия керек.
Егер осы екі қағиданы сақтасаңыз, жанжалдың 80 пайызын жоюға болады.
Гормондар соғысы: Тестостерон мен окситоциннің биі
Джон Грей соңғы жылдары биология мен психологияның байланысына терең бойлады. Оның айтуынша, ер адамның бақыты үшін тестостерон деңгейін сақтау маңызды, ал әйелдер үшін — окситоцин (сенім мен махаббат гормоны).
Стресс кезінде ер адамның тестостероны төмендейді, сондықтан оған бәсекелестік немесе оңашалық керек. Ал әйел адам сөйлескенде оның окситоцині артып, мазасыздығы басылады. Бұл — тек психология емес, бұл — таза биологиялық қажеттілік. Біз бір-бірімізді гормоналды деңгейде де толықтыруымыз керек.
Үнсіздіктен үндестікке: Қателіктермен жұмыс тәжірибесі
Бірде Грейге ажырасудың алдында тұрған ерлі-зайыптылар келеді. Әйелі: «Ол мені тыңдамайды», ал күйеуі: «Ол әрқашан мені кінәлайды» дейтін. Грей оларға бір ғана жаттығу берді: «Махаббат хаттарын» жазу. Бұл әдіс сезімдерді тікелей айтып, серігін ренжітпей жеткізуге көмектеседі.
Бір айдан кейін олардың қарым-қатынасы танымастай өзгерді. Олар бір-бірін айыптауды тоқтатып, қажеттіліктерін айта бастады. Грейдің айтуынша: «Қарым-қатынастағы басты мәселе — біз серігімізді өзіміз секілді сезінеді және әрекет етеді деп ойлаймыз».
Мысықтардан не үйренеміз? Елестеусіз өмір сүру өнері
Джон Грей (философ ретіндегі қырынан) «Feline Philosophy» еңбегінде қызықты ой айтады: «Мысықтар болашақты елестетіп қайғырмайды, олар қазіргі сәтте өмір сүреді». Бұл принцип махаббатта да өте маңызды.
Біз жиі серігімізді идеалды бейнемен салыстырып, қазіргі бақытымызды жоғалтып аламыз. Грей оқырманға сұрақ қалдырады: Сіз серігіңізді бағалап жүрсіз бе, әлде оның сіздің ойыңыздағы «идеалға» сәйкес келмегені үшін жазғырып жүрсіз бе?
«Мені тыңдашы»: Эмпатикалық тыңдаудың 5 қадамы
Көзбен контакт орнатыңыз және телефоныңызды жинап қойыңыз.
Сөзін бөлмеңіз, тіпті сізде «керемет шешім» болса да үндемеңіз.
Оның сезімін растаңыз («Сенің неге ренжігеніңді түсінемін»).
«Мен саған қалай көмектесе аламын?» деп сұраңыз.
Жай ғана құшақтаңыз. Кейде үнсіз құшақ мың сөзден артық.
Диджитал дәуірдегі Марс пен Шолпан: Мессенджерлердегі конфликт
Грей бүгінгі жаңалықтар контекстінде цифрлық қарым-қатынастың қаупін жиі айтады. Мәтіндік хабарламада интонация мен эмоция жоқ. Шолпандықтар (әйелдер) хабарламаның астарынан мағына іздесе, марстықтар (ерлер) оны тек ақпарат ретінде қабылдайды.
Егер арада түсініспеушілік туса, оны WhatsApp-пен шешуге тырыспаңыз. Грей маңызды әңгімелерді тек бетпе-бет немесе дауыстық байланыс арқылы жүргізуге кеңес береді. Цифрлық әлемдегі үнсіздік — ең үлкен қаруға айналып барады.
Үндістаннан Голливудқа дейін: Джон Грейдің жеке трансформациясы
Джон Грейдің өмірі де бір хикая. Ол тоғыз жыл бойы индуистік монах болып, Махариши Махеш Йогидің көмекшісі ретінде қызмет еткен. Бұл тәжірибе оған адам жанын терең түсінуге көмектесті. Монахтықтан кейін ол зайырлы өмірге оралып, өзінің сәтсіз некесінен сабақ алып, әлемдік деңгейдегі сарапшыға айналды.
Оның жетістігі — теорияда емес, өмірлік тәжірибесінде. Ол өзі кездескен проблемаларды ғылыми негіздеп, миллиондаған оқырманға «махаббат картасын» сызып берді.
Неге біз «жөндегіш» болғымыз келеді?
Ерлердің басты қателігі — «Жөндегіш» (Mr. Fix-it) болу. Әйел адам мәселесін айтса, ер адам бірден шешім ұсынады. Ал әйелге тек тыңдау мен қолдау керек. Керісінше, әйелдер ерлерді өзгерткісі келеді — бұл «Өзгерту комитеті» (Home Improvement Committee) деп аталады.
Грейдің айтуынша, ер адамды өзгертпеу — оған деген ең үлкен махаббаттың белгісі. Сіз серігіңізді «жоба» ретінде көресіз бе, әлде тұлға ретінде ме?
Стресс кезіндегі қолдау: «Үңгірге» кіруге рұқсат беріңіз
Егер серігіңіз стресс алып келсе, оған «не болды?» деп сұрақ жаудырмаңыз. Бұл оның стрессін арттырады. Грейдің ұсынысы: «Мен осындамын, сөйлескің келсе, мен дайынмын» деп айтып, оны жайына қалдырыңыз. Ол өз «үңгірінен» демалып шыққанда, сізге алғыспен оралады.
Бұл әдіс ерлер үшін де, жұмысбасты әйелдер үшін де тиімді. Жеке кеңістік — қарым-қатынастың іргетасы.
Сын мен шын: Грей теориясының заманауи гендерлік саясатпен қақтығысы
Кейбір сыншылар Грейдің теориясын «ескірген» немесе «стериотипті» деп атайды. Бірақ Грей: «Біз тең болуымыз мүмкін, бірақ біз бірдей емеспіз» деп жауап береді. Оның мақсаты — жыныстарды шектеу емес, олардың арасындағы табиғи айырмашылықтарды көпірге айналдыру.
Заманауи қоғамда әйелдер де марстық қасиеттерді, ал ерлер шолпандық қасиеттерді меңгеріп жатыр. Грейдің теориясы осы тепе-теңдікті табуға көмектеседі.
Эмоционалдық резервуар: Махаббат қорын күнделікті толтыру
Күнделікті 10 минуттық «түсінісу уақытын» белгілеңіз.
Бір-біріңізге ризашылық білдіретін 3 нәрсені айтыңыз.
Кішігірім сюрприздер жасаңыз (тіпті жай ғана хат қалдыру).
Ортақ қызығушылықтармен айналысыңыз (спорт, серуен).
Бір-біріңіздің жетістігін шын жүректен тойлаңыз.
Интуиция ма, әлде инстинкт пе? Тандау логикасы
Жастар серік таңдағанда жиі интуицияға сүйенеді. Грей мұны биологиялық инстинкттермен түсіндіреді. Біз бейсаналы түрде өзімізді толықтыратын, бізде жоқ қасиеттері бар адамды іздейміз. Бұл — табиғаттың тепе-теңдігі.
Бірақ нағыз махаббат инстинкт басылғанда басталады. Сол кезде Джон Грейдің кітаптары сізге жол көрсетуші шамшырақ болады.
Кішкентай сыйлықтардың үлкен күші
Грей бір мысал келтіреді: ер адамдар үлкен сыйлық (мәселен, гауһар тас) көп ұпай береді деп ойлайды. Бірақ әйелдер үшін ұпай саны бірдей. Үлкен сыйлық — 1 ұпай, ал жұмыстан қайтарда әкелген бір тал гүл де — 1 ұпай. Грей: «Әйелдер үшін ұсақ-түйек маңызды» дейді.
Бір жігіт осы кеңесті тыңдап, әйеліне күнделікті кішігірім көңіл бөле бастағанда, оның отбасындағы атмосфера мүлдем өзгеріп кетті. Махаббат — бұл ерлік емес, бұл — күнделікті қамқорлық.
Махаббат — бұл таңдау, ал түсіністік — бұл еңбек
Джон Грейдің «Ерлер Марстан, әйелдер Шолпаннан» кітабы — бұл жай ғана психологиялық кеңес емес, бұл — өзге адамның әлеміне деген құрметтің манифесі. Біздің базадағы бұл кітапты оқу арқылы сіз тек серігіңізді емес, өзіңізді де жаңа қырынан танисыз.
Махаббат — екі планетаның түйіскен жеріндегі ортақ бақ. Оны баптау — сіздің қолыңызда. Бүгін серігіңізді түсіну үшін қандай қадам жасайсыз? Грей айтқандай, «Махаббат — бұл шеберлік, оны кез келген адам үйрене алады».
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру