Майо клиникасының жетекші кардиологы Стивен Копецкидің «Созылмалы ауру саған жабыспасын» еңбегі негізінде гендік бейімділіктен жоғары тұратын биохакинг әдістері мен жүректі жасарту стратегиясы.
Заманауи әлем және жүрек: Неге біз ерте қартая бастадық?
Технологиялар мен шексіз жайлылық дәуіріндеміз, бірақ оның бағасы тым жоғары емес пе? Күн өткен сайын «кәрілік» ауруларының жасарып бара жатқаны заманауи адамзаттың басты қасіретіне айналды. Майо клиникасының профессоры Стивен Копецкидің айтуынша, денсаулық – бұл лотерея емес, ол біздің күнделікті жасаған саналы таңдауымыздың заңды жемісі.
Копецки өзінің манифесінде қазіргі өмір салтының жүрек-қан тамырлары жүйесін қалай аяусыз тоздыратынын ашық айтады. «Біздің ата-бабаларымыз аман қалу үшін қозғалды, ал біз рахат алу үшін отырамыз», - дейді ол. Бұл теңгерімсіздік созылмалы қабынулар мен ерте өлім-жітімнің басты себепкеріне айналып отыр. Ендеше, гендік кодты қалай жеңуге болады?
Клиникадағы алғашқы сабақ: 'Менің әкем де осылай ауырған'
Батон-Руж клиникасының дәлізінде 45-ке де толмаған, бірақ жүзінен үрей мен үмітсіздік ескен бір жас жігіт отыр. «Доктор, әкем де 45 жасында инфаркт алған, атам да жүрек ауруынан кетті. Бұл менің де өзгермейтін тағдырым ба?» – деген сауалында миллиондаған адамның көкейіндегі қорқыныш жасырулы.
Дәрігер Копецки бұл жағдайда тек рецепт жазып қана қоймай, пациенттің бүкіл санасын өзгертті. Ол генетикалық бейімділіктің бар екенін, бірақ оның «үкім» емес екенін түсіндірді. Копецкидің тәжірибесінде мұндай оқиғалар өте көп және әрқайсысы бізге бір ғана шындықты айтады: гендер – бұл оқталған мылтық болса, оның шүріппесін басатын тек біздің әдеттеріміз.
Денсаулық формуласы: Тұқым қуалаушылық 20%, өмір салты 80%
Көбіміз «тұқым қуалайды» деп тағдырға қол сілтейміз. Бірақ шындық мынада: ұзақ өмір сүрудегі генетиканың үлесі небәрі 20 пайыздан аспайды! Қалған 80 пайызы – эпигенетика, яғни қоршаған орта мен өмір сүру салты арқылы гендердің жұмысын басқару өз қолыңызда деген сөз.
«Созылмалы ауру саған жабыспасын» кітабында автор былай дейді: «Сен өз гендеріңді өзгерте алмайсың, бірақ олардың қалай сөйлейтінін өзің шеше аласың». Бұл дегеніміз, жүрек ауруына бейімділігіңіз болса да, дұрыс стратегия арқылы сол дертті мәңгілікке «ұйықтатып» қоюға болады.
Жас оқырманға чек-лист: Бүгін басталатын үш кішігірім қадам
Денсаулықты жақсарту үшін Олимп шыңын бағындырудың немесе ерлік жасаудың қажеті жоқ, сеніңіз. Копецки мынадай қарапайым, бірақ қуатты қадамдарды ұсынады:
- 10 минуттық қозғалыс: Күніне кемінде үш рет 10 минуттық жылдам серуендеу спорт залындағы ауыр жаттығулардан да тиімдірек болуы мүмкін.
- Талшықтардың күші: Рационға көбірек көкөніс пен жеміс-жидек қосу арқылы ішек микробиомасын реттеу.
- Сапалы ұйқы: Күніне 7-8 сағаттық үзіліссіз ұйқы – жүрек бұлшықетінің регенерациясы үшін өмірлік маңызды.
Копецки «бәрін бірден өзгертуге тырыспаңыз» деп ескертеді. Кішкентай өзгерістер үлкен нәтижеге алып келеді. Бірақ кейде бәрі сыртынан көрінгендей мінсіз бола бермейді.
Күтпеген диагноз: Спортшы жүрегі неге сыр берді?
Майо клиникасында зерттелген тағы бір оқиға таңғалдырмай қоймайды. Күнде марафон жүгіріп, сыртынан қарағанда өте сау көрінетін атлет кенеттен кеуде тұсындағы ауырсынумен келеді. Тексеру кезінде оның тамырларындағы холестерин деңгейінің қауіпті шектен асып кеткені белгілі болды. Парадокс па?
Бұл оқиға «сау көріну» мен «сау болу» арасындағы алшақтықты көрсетеді. Копецки мұны «үнсіз эпидемия» деп атайды. Тіпті белсенді өмір сүрсеңіз де, ішкі биохимиялық көрсеткіштерді бақылап отыру – өміріңізді сақтап қалудың жалғыз жолы.
Арзан дәрі мен қымбат өмір: Дәріханадағы таңдаудың құны
Дәріханадағы ең қымбат препарат – әрқашан ең жақсысы деген сөз емес. ABC News-ке берген сұхбатында Копецки қан қысымын түсіретін арзан генериктердің де жүрек талмасының алдын алуда керемет жұмыс істейтінін айтты. Уақытпен тексерілген, қолжетімді дәрілер де жүректі инсульттен қорғай алады.
Алайда, ең басты «дәрі» – алдын алу. Дәрі-дәрмек – бұл өртті сөндіру, ал өмір салты – бұл өрттің мүлдем шықпауын қамтамасыз ету. Копецки пациенттеріне әрдайым таңдауды өмір сүру сапасынан бастауды ұсынады.
Гиперхолестеринемия: Қандағы 'үнсіз жауды' қалай тізгіндейміз?
Гиперхолестеринемия – бұл қандағы холестерин деңгейінің жоғарылауы, ол тамырлардың бітелуіне әкеледі. Копецки бұл дерттің тұқым қуалайтынын, бірақ оны дұрыс тамақтану арқылы басқаруға болатынын ғылыми негізде дәлелдеді.
Заманауи медицина стандарттары бойынша холестеринді тек дәрімен емес, тамақтану арқылы қалай төмендетуге болатыны айқын көрсетілген. Бұл – жүректің ұзақ уақыт бойы кедергісіз соғуының басты кепілі.
Асхана – сенің басты дәріханаң: Нағыз 'отынды' таңдау өнері
Стивен Копецкидің ерекше бағалайтын тағамы – зәйтүн майы. Оның жүрекке пайдасы туралы Майо клиникасының зерттеулері өте көп. «Зәйтүн майы – бұл жай ғана дәмдеуіш емес, бұл сіздің тамырларыңызға арналған майлағыш», - дейді ол.
Дәрігер жасөспірімдер мен жастарға тамақтану пирамидасын қайта құруды ұсынады. Өңделген қант пен трансмайлардан бас тартып, табиғи өнімдерге көшу – жүрекке жасалған ең үлкен сый. «Егер өнімнің жарамдылық мерзімі бір жыл болса, оны жемеңіз. Ол сізді сол мерзімге дейін жеткізбеуі мүмкін» деген қағиданы ұстаныңыз.
Ұзақ өмір сүрудің алты алтын ережесі: Копецки жүйесі
«Созылмалы ауру саған жабыспасын» кітабынан алынған 3 басты түйін:
- «Аурудың алдын алу – бұл таңертең ерте тұрып, өзіңе инвестиция салу».
- «Денеңіз – бұл сіздің өміріңіздегі жалғыз үйіңіз, оны қоқысқа толтырмаңыз».
- «Ертеңгі инфаркт бүгінгі таңғы астан басталады».
Автордың 6 алтын ережесі: - Күніне 30 минут белсенді болу. - Тұз бен қантты барынша азайту. - Әр ас ішкен сайын көкөніс жеу. - Стресті басқару әдістерін меңгеру. - Темекі мен алкогольден бас тарту. - Профилактикалық тексеруден уақтылы өту.
Стресс және жүрек ритмі: Эмоцияны басқарудың пайдасы
Психикалық саулық пен кардиология арасында қандай байланыс бар деп ойлайсыз? Копецки стрестің жүрек ритміне қалай әсер ететінін егжей-тегжейлі түсіндіреді. Тұрақты стресс кортизол деңгейін көтеріп, жүректің іштей «тозуына» әкеледі.
Ол медитация мен тыныс алу жаттығуларын медициналық маңыздылығы бар практика ретінде қарастырады. Сабырлы адамның жүрегі – ұзақ өмір сүретін жүрек.
Гаджеттер мен биохакинг: Смарт-сағаттар бізге не айтады?
Қолыңыздағы смарт-сағат тек хабарлама оқу үшін емес, жүрегіңізді тыңдау үшін берілген. Копецки жүрек соғу жиілігі мен ЭКГ көрсеткіштерін бақылаудың рөлін жоғары бағалайды. Алайда, оларды тек дерек жинау үшін емес, әрекет ету үшін қолдану керек.
Егер сағатыңыз сізге «тұрып қозғалыңыз» десе, бұл жай ғана хабарлама емес, бұл өміріңізді ұзартуға берілген мүмкіндік. Биохакингтің басты құралы – сіздің сауаттылығыңыз бен санаңыз.
Болашаққа инвестиция: 80 жастағы өзің саған не дер еді?
Стивен Копецки бір қызықты сұрақ қояды: «Егер сіз қазір 80 жаста болсаңыз және өзіңіздің жас кезіңізге кеңес бере алсаңыз, ол не болар еді?». Көпшілік «көбірек жұмыс істе» демес еді. Олар тек «денсаулығыңды сақта, сонда өмірдің қызығын ұзағырақ көресің» деп сыбырлары хақ.
Копецкидің еңбектері құрғақ теория емес, бұл миллиондаған пациенттің өмірі мен ғылыми фактілерді біріктірген өмірді сүрудің нақты нұсқаулығы. Сіздің бүгінгі таңдауыңыз ертеңгі тағдырыңызды шешеді. Сонымен, бүгін кешкі асқа не жейсіз?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру