Мақалада заманауи адамның когнитивті жүктемесі, «ашық циклдер» феномені және миды идеялар сақтау орнынан шығармашылық генераторға айналдыру жолдары Дэвид Алленнің талдаулары негізінде қарастырылады.
Ақпараттық тасқын және танымдық ауырлық
Бүгінгі таңда біздің санамыз ақпараттық тасқынның ортасында тұрған кемеге ұқсайды. Санамыздың ресурстары шексіз бе? Әрине, жоқ. Әрбір хабарлама, әрбір аяқталмаған электронды хат немесе орындалмаған уәде миымыздың «жедел жадын» толтырып, шынайы шығармашылыққа орын қалдырмайды.
Нью-Йорк Таймс басылымында жарияланған зерттеулер көрсеткендей, қазіргі адамның зейіні бұрын-соңды болмаған когнитивті салмақты көтеруге мәжбүр. Мұндай жағдайда Дэвид Алленнің «Тындырымдылық» философиясы жай ғана жұмыс кестесі емес, психикалық амандықтың қалқанына айналуда. Хаосқа қарсы тұру үшін бізге жаңа стратегия керек.
Ырғақтан жаңылған сәт: Сабырдың сарқылуы
Елестетіп көріңізші: сіз оркестр дирижерісіз, бірақ ноталар үстелден ұшып кеткен, ал музыканттар әр түрлі әуенді ойнап жатыр. Кливленд оркестрінің жоғары деңгейін сақтау туралы мақалаларда айтылғандай, үйлесімділік жоғалған сәтте хаос басталады. Жүйесіз жұмыс та дәл осындай күйге түсіреді.
Дэвид Аллен өзінің «Барлығына дайын бол» кітабында бұл жағдайды «сабырлықтың жоғалуы» деп сипаттайды. Ол былай дейді: [QUOTE] «Егер бір нәрсе сіздің санаңызда болса, демек ол сіздің санаңызда емес».] Бұл парадокс біздің бәрін есте сақтауға тырысып, ештеңені сапалы орындай алмайтынымызды білдіреді.
Идеялар фабрикасы: Сақтау орны емес, генератор
Мидың когнитивті функциясы — ақпаратты сақтауға емес, оны өңдеуге және жаңа идеялар тудыруға бейімделген. Дэвид Алленнің басты постулаты: миымыз — өте сапасыз «қойма», бірақ тамаша «фабрика».
Біз миды дүкендер тізімін немесе төленбеген шоттарды сақтау үшін қолданғанда, оның қуатын босқа шығындаймыз. Алленнің айтуынша: [QUOTE] «Ми идеяларды сақтау үшін емес, оларды тудыру үшін жаралған».] Бұл нейробиологиялық факт біздің жұмыс істеу мәнерімізді түбегейлі өзгертуі тиіс. Ендеше, миды қалай босатуға болады?
Энергияның «жылыстауы»: Ашық циклдер
Ашық циклдер (Open loops) — бұл сіздің санаңызда «ілініп» тұрған, бірақ соңына дейін шешілмеген кез келген міндет. Бұл «автомобильдің майын ауыстыру керек» деген ойдан бастап, күрделі бизнес-жобаларға дейін болуы мүмкін.
Әрбір ашық цикл сіздің психикалық энергияңызды сорып алады. Бұл компьютердің фонында жұмыс істеп тұрған ондаған ауыр бағдарламалар сияқты — олар көрінбегенімен, жүйені баяулатады. [IMPORTANT] Аллен бұл циклдерді санадан тыс жерге шығармайынша, ішкі тыныштыққа жету мүмкін емес деп есептейді.
Тындырымдылықтың кілті: Қағазға сенім
Бірде Аллен өте ауыр жобаның астында қалған клиентіне барлық мазалаған ойларын қағазға түсіруді тапсырды. Бірнеше сағаттан кейін клиент өзін жеңіл сезінгені соншалық, ол «бұлттың үстінде жүргендей» болғанын айтқан. Бір парақ қағаз осындай өзгеріс әкеледі деп кім ойлаған?
Бұл сиқыр емес, бұл — жүйе. [QUOTE] «Санаңыздан тыс жерде сенімді жүйе болмаса, миыңыз сіз үшін маңызды емес нәрселерді де «маңызды» деп қайталай береді».] Біздің базадағы оның еңбектері осы «сыртқы жадты» қалай құру керектігін егжей-тегжейлі түсіндіреді.
Сыртқы жад архитектурасы: Сенімді жүйе
GTD (Getting Things Done) әдістемесі — бұл сананы басқарудың экзо-жүйесі. Ол сіздің ішкі мазасыздығыңызды нақты әрекеттер тізіміне айналдырады. Бұл жүйеге сену үшін ол 100% толық және сенімді болуы керек.
Егер сіз бір істі қағазға жазып, бірақ оған апталап қарамасаңыз, миыңыз бұл жүйеге сенуден қалады. Нәтижесінде, «жасырын мазасыздық» қайта оралады. Жүйенің басты мақсаты — сізді қазір орындап жатқан ісіңізге толық шоғырландыру.
Түгендеу: Санадағы ретсіздікті тізгіндеу
Алғашқы қадам — «Түгендеу» (Capture). Үстеліңіздегі, поштаңыздағы және ең бастысы — басыңыздағы барлық аяқталмаған істерді, идеяларды, мазасыздықтарды сыртқа шығарыңыз. Санадағы қоқыстың бәрін тізімге айналдыру керек.
- Физикалық заттар: қағаздар, визиткалар, чектер.
- Цифрлық деректер: оқылмаған хаттар, скришоттар.
- Психикалық «қоқыс»: сізді мазалайтын барлық ойлар мен уәделер.
Бұл процесс бірнеше сағат алуы мүмкін, бірақ оның соңында сіз санаңыздың қаншалықты босағанын сезінесіз. Енді еркін тыныстауға болады.
«Келесі қадам» принципі: Прокрастинацияның емі
Бірақ біз неге үнемі істерді кейінге қалдыра береміз? Алленнің жауабы қарапайым: өйткені біз «жобаны» «әрекетпен» шатастырамыз. «Көлікті жөндеу» — бұл әрекет емес, бұл жоба. Ал әрекет — «Сервис орталығының нөмірін табу».
[QUOTE] «Сіз жобаны орындай алмайсыз, сіз тек соған қатысты келесі нақты физикалық әрекетті жасай аласыз».] Егер сіздің тізіміңізде абстрактілі жазбалар болса, миыңыз одан қашатын болады. Әрқашан «Келесі қадам не?» деп сұраңыз. Бұл сұрақ кез келген тоқырауды шешеді.
Тасқын астындағы тыныштық: Шеберлік шыңы
Харуки Мураками қараңғылықтан қорықпайтыны сияқты, Аллен де жұмыс тасқынынан қорықпауға үйретеді. Ол өзін «су сияқты сана» (Mind like water) күйінде ұстауға шақырады. Суға тас лақтырсаңыз, ол тиісті реакция беріп, қайтадан тынышталады.
Сіздің жұмысыңыз да осындай болуы керек: жаңа міндет келгенде, сіз оны жүйеге енгізесіз және дереу тыныштыққа ораласыз. [MOTIVATION] Бұл — шеберліктің ең жоғары шыңы. Ешқандай стресс сіздің ішкі тепе-теңдігіңізді бұза алмайды.
Апталық шолу: Жүйенің өміршеңдігі
Жүйе жұмыс істеуі үшін оны апта сайын «баптау» қажет. Апталық шолу (Weekly Review) кезінде мыналарды орындаңыз:
- Барлық тізімдерді жаңарту.
- Орындалған істерді сызып тастау.
- Келесі аптаның басымдықтарын анықтау.
- Ескі идеяларды қайта қарау немесе жою.
Бұл — дирижердің концерт алдындағы дайындығы сияқты. Осысыз жүйе тез арада хаосқа айналады. [WARNING] Апталық шолуды өткізіп алу — басқару тетігінен айырылумен тең. Бұл әдетті өміріңіздің бір бөлігіне айналдырыңыз.
Дайын болу: Реакциядан проактивтілікке
Дэвид Алленнің айтуынша, шынайы еркіндік — бұл ештеңе істемеу емес, кез келген нәрсені істеуге дайын болу. Сіздің жүйеңіз реттелгенде, сіз күтпеген мүмкіндіктерге ашық боласыз.
Бұл — Майкл Полланның сана туралы зерттеулерінде айтылатын «кеңейтілген сана» күйіне ұқсайды. Сіз енді мазасыздықтың құлы емессіз, сіз — өз өміріңіздің стратегиялық сәулетшісісіз. Алдыңызға қойған мақсаттарға жету енді тек уақыт еншісінде.
Екі минуттық ереже: Шағын жеңістер
Алленнің ең танымал әрі тиімді тәсілі: [IMPORTANT] «Егер іс екі минуттан аз уақытты алса, оны тізімге жазбаңыз, дереу орындаңыз».
Бұл ереже жүздеген ұсақ істердің жиналып, тауға айналуына жол бермейді. Бір хатқа жауап беру, қоңырау шалу немесе құжатқа қол қою — осы сәтте-ақ шешілуі тиіс. Бұл сіздің психикалық кеңістігіңізді таза ұстаудың ең оңай жолы. Оны бүгіннен бастап қолданып көріңіз.
Сананың еркіндігі — нәтижелі өмірдің кілті
Дэвид Алленнің әдістемесі — бұл тек уақытты басқару емес, бұл сананы басқару. Біздің базадағы оның кітаптары сізге тек жұмыс істеуді емес, өмірден ләззат алуды, әр сәтте «осында және қазір» болуды үйретеді.
Сыртқы хаос ешқашан тоқтамайды, бірақ сіздің ішкі жүйеңіз оны ретке келтіре алады. Бүгіннен бастап, санаңыздағы бір «ашық циклді» жауып көріңізші. Сіз дайынсыз ба?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру